| Book 5 Chapter 141 | |
| 1 | saṃjaya uvāca |
| 1 | keśavasya tu tad vākyaṃ karṇaḥ śrutvā hitaṃ śubham
abravīd abhisaṃpūjya kṛṣṇaṃ madhuniṣūdanam jānan māṃ kiṃ mahābāho saṃmohayitum icchasi |
| 2 | yo 'yaṃ pṛthivyāḥ kārtsnyena vināśaḥ samupasthitaḥ
nimittaṃ tatra śakunir ahaṃ duḥśāsanas tathā duryodhanaś ca nṛpatir dhṛtarāṣṭrasuto 'bhavat |
| 3 | asaṃśayam idaṃ kṛṣṇa mahad yuddham upasthitam
pāṇḍavānāṃ kurūṇāṃ ca ghoraṃ rudhirakardamam |
| 4 | rājāno rājaputrāś ca duryodhanavaśānugāḥ
raṇe śastrāgninā dagdhāḥ prāpsyanti yamasādanam |
| 5 | svapnā hi bahavo ghorā dṛśyante madhusūdana
nimittāni ca ghorāṇi tathotpātāḥ sudāruṇāḥ |
| 6 | parājayaṃ dhārtarāṣṭre vijayaṃ ca yudhiṣṭhire
śaṃsanta iva vārṣṇeya vividhā lomaharṣaṇāḥ |
| 7 | prājāpatyaṃ hi nakṣatraṃ grahas tīkṣṇo mahādyutiḥ
śanaiścaraḥ pīḍayati pīḍayan prāṇino 'dhikam |
| 8 | kṛtvā cāṅgārako vakraṃ jyeṣṭhāyāṃ madhusūdana
anurādhāṃ prārthayate maitraṃ saṃśamayann iva |
| 9 | nūnaṃ mahad bhayaṃ kṛṣṇa kurūṇāṃ samupasthitam
viśeṣeṇa hi vārṣṇeya citrāṃ pīḍayate grahaḥ |
| 10 | somasya lakṣma vyāvṛttaṃ rāhur arkam upeṣyati
divaś colkāḥ patanty etāḥ sanirghātāḥ sakampanāḥ |
| 11 | niṣṭananti ca mātaṅgā muñcanty aśrūṇi vājinaḥ
pānīyaṃ yavasaṃ cāpi nābhinandanti mādhava |
| 12 | prādurbhūteṣu caiteṣu bhayam āhur upasthitam
nimitteṣu mahābāho dāruṇaṃ prāṇināśanam |
| 13 | alpe bhukte purīṣaṃ ca prabhūtam iha dṛśyate
vājināṃ vāraṇānāṃ ca manuṣyāṇāṃ ca keśava |
| 14 | dhārtarāṣṭrasya sainyeṣu sarveṣu madhusūdana
parābhavasya tal liṅgam iti prāhur manīṣiṇaḥ |
| 15 | prahṛṣṭaṃ vāhanaṃ kṛṣṇa pāṇḍavānāṃ pracakṣate
pradakṣiṇā mṛgāś caiva tat teṣāṃ jayalakṣaṇam |
| 16 | apasavyā mṛgāḥ sarve dhārtarāṣṭrasya keśava
vācaś cāpy aśarīriṇyas tat parābhavalakṣaṇam |
| 17 | mayūrāḥ puṣpaśakunā haṃsāḥ sārasacātakāḥ
jīvaṃ jīvakasaṃghāś cāpy anugacchanti pāṇḍavān |
| 18 | gṛdhrāḥ kākā baḍāḥ śyenā yātudhānāḥ śalāvṛkāḥ
makṣikāṇāṃ ca saṃghātā anugacchanti kauravān |
| 19 | dhārtarāṣṭrasya sainyeṣu bherīṇāṃ nāsti nisvanaḥ
anāhatāḥ pāṇḍavānāṃ nadanti paṭahāḥ kila |
| 20 | udapānāś ca nardanti yathā govṛṣabhās tathā
dhārtarāṣṭrasya sainyeṣu tat parābhavalakṣaṇam |
| 21 | māṃsaśoṇitavarṣaṃ ca vṛṣṭaṃ devena mādhava
tathā gandharvanagaraṃ bhānumantam upasthitam saprākāraṃ saparikhaṃ savapraṃ cārutoraṇam |
| 22 | kṛṣṇaś ca parighas tatra bhānum āvṛtya tiṣṭhati
udayāstamaye saṃdhye vedayāno mahad bhayam ekā sṛg vāśate ghoraṃ tat parābhavalakṣaṇam |
| 23 | kṛṣṇagrīvāś ca śakunā lambamānā bhayānakāḥ
saṃdhyām abhimukhā yānti tat parābhavalakṣaṇam |
| 24 | brāhmaṇān prathamaṃ dveṣṭi gurūṃś ca madhusūdana
bhṛtyān bhaktimataś cāpi tat parābhavalakṣaṇam |
| 25 | pūrvā dig lohitākārā śastravarṇā ca dakṣiṇā
āmapātrapratīkāśā paścimā madhusūdana |
| 26 | pradīptāś ca diśaḥ sarvā dhārtarāṣṭrasya mādhava
mahad bhayaṃ vedayanti tasminn utpātalakṣaṇe |
| 27 | sahasrapādaṃ prāsādaṃ svapnānte sma yudhiṣṭhiraḥ
adhirohan mayā dṛṣṭaḥ saha bhrātṛbhir acyuta |
| 28 | śvetoṣṇīṣāś ca dṛśyante sarve te śuklavāsasaḥ
āsanāni ca śubhrāṇi sarveṣām upalakṣaye |
| 29 | tava cāpi mayā kṛṣṇa svapnānte rudhirāvilā
āntreṇa pṛthivī dṛṣṭā parikṣiptā janārdana |
| 30 | asthisaṃcayam ārūḍhaś cāmitaujā yudhiṣṭhiraḥ
suvarṇapātryāṃ saṃhṛṣṭo bhuktavān ghṛtapāyasam |
| 31 | yudhiṣṭhiro mayā dṛṣṭo grasamāno vasuṃdharām
tvayā dattām imāṃ vyaktaṃ bhokṣyate sa vasuṃdharām |
| 32 | uccaṃ parvatam ārūḍho bhīmakarmā vṛkodaraḥ
gadāpāṇir naravyāghro vīkṣann iva mahīm imām |
| 33 | kṣapayiṣyati naḥ sarvān sa suvyaktaṃ mahāraṇe
viditaṃ me hṛṣīkeśa yato dharmas tato jayaḥ |
| 34 | pāṇḍuraṃ gajam ārūḍho gāṇḍīvī sa dhanaṃjayaḥ
tvayā sārdhaṃ hṛṣīkeśa śriyā paramayā jvalan |
| 35 | yūyaṃ sarvān vadhiṣyadhvaṃ tatra me nāsti saṃśayaḥ
pārthivān samare kṛṣṇa duryodhanapurogamān |
| 36 | nakulaḥ sahadevaś ca sātyakiś ca mahārathaḥ
śuddhakeyūrakaṇṭhatrāḥ śuklamālyāmbarāvṛtāḥ |
| 37 | adhirūḍhā naravyāghrā naravāhanam uttamam
traya ete mahāmātrāḥ pāṇḍuracchatravāsasaḥ |
| 38 | śvetoṣṇīṣāś ca dṛśyante traya eva janārdana
dhārtarāṣṭrasya sainyeṣu tān vijānīhi keśava |
| 39 | aśvatthāmā kṛpaś caiva kṛtavarmā ca sātvataḥ
raktoṣṇīṣāś ca dṛśyante sarve mādhava pārthivāḥ |
| 40 | uṣṭrayuktaṃ samārūḍhau bhīṣmadroṇau janārdana
mayā sārdhaṃ mahābāho dhārtarāṣṭreṇa cābhibho |
| 41 | agastyaśāstāṃ ca diśaṃ prayātāḥ sma janārdana
acireṇaiva kālena prāpsyāmo yamasādanam |
| 42 | ahaṃ cānye ca rājāno yac ca tat kṣatramaṇḍalam
gāṇḍīvāgniṃ pravekṣyāma iti me nāsti saṃśayaḥ |
| 43 | kṛṣṇa uvāca |
| 43 | upasthitavināśeyaṃ nūnam adya vasuṃdharā
tathā hi me vacaḥ karṇa nopaiti hṛdayaṃ tava |
| 44 | sarveṣāṃ tāta bhūtānāṃ vināśe samupasthite
anayo nayasaṃkāśo hṛdayān nāpasarpati |
| 45 | karṇa uvāca |
| 45 | api tvā kṛṣṇa paśyāma jīvanto 'smān mahāraṇāt
samuttīrṇā mahābāho vīrakṣayavināśanāt |
| 46 | atha vā saṃgamaḥ kṛṣṇa svarge no bhavitā dhruvam
tatredānīṃ sameṣyāmaḥ punaḥ sārdhaṃ tvayānagha |
| 47 | saṃjaya uvāca |
| 47 | ity uktvā mādhavaṃ karṇaḥ pariṣvajya ca pīḍitam
visarjitaḥ keśavena rathopasthād avātarat |
| 48 | tataḥ svaratham āsthāya jāmbūnadavibhūṣitam
sahāsmābhir nivavṛte rādheyo dīnamānasaḥ |
| 49 | tataḥ śīghrataraṃ prāyāt keśavaḥ sahasātyakiḥ
punar uccārayan vāṇīṃ yāhi yāhīti sārathim |