<?xml version="1.0" encoding="UTF-8"?>
<?xml-model href="http://www.tei-c.org/release/xml/tei/custom/schema/relaxng/tei_all.rng" type="application/xml" schematypens="http://relaxng.org/ns/structure/1.0"?>
<?xml-model href="http://www.tei-c.org/release/xml/tei/custom/schema/relaxng/tei_all.rng" type="application/xml" schematypens="http://purl.oclc.org/dsdl/schematron"?>
<TEI xmlns="http://www.tei-c.org/ns/1.0" xml:id="sa_harivaMza-app1">
  <teiHeader xml:lang="en">
  <fileDesc>
  <titleStmt>
	<title>Harivaṃśa, Appendix I</title>
	<author></author>
	<respStmt>
	 <resp>data entry</resp>
	 <name>Atul Agarwala</name>
<name>J. Wayne Bass</name>
<name>Julie Bélanger</name>
<name>Peter Bisschop</name>
<name>Horst Brinkhaus</name>
<name>John Brockington</name>
<name>Eva De Clercq</name>
<name>André Couture</name>
<name>James Fitzgerald</name>
<name>Arlo Griffiths</name>
<name>N. Hanemann</name>
<name>Petteri Koskikallio</name>
<name>Kreshimir Krnic</name>
<name>Anne Mossner</name>
<name>Luther Obrock</name>
<name>François Painchaud</name>
<name>Utz Podzeit</name>
<name>Peter Schreiner</name>
<name>Sandra Smets</name>
<name>Renate Söhnen-Thieme</name>
<name>Christophe Vielle</name>
<name>Andreas Viethsen</name>
	</respStmt>
	<respStmt>
	 <resp>contribution to GRETIL</resp>
	 <name>Atul Agarwala</name>
<name>J. Wayne Bass</name>
<name>Julie Bélanger</name>
<name>Peter Bisschop</name>
<name>Horst Brinkhaus</name>
<name>John Brockington</name>
<name>Eva De Clercq</name>
<name>André Couture</name>
<name>James Fitzgerald</name>
<name>Arlo Griffiths</name>
<name>N. Hanemann</name>
<name>Petteri Koskikallio</name>
<name>Kreshimir Krnic</name>
<name>Anne Mossner</name>
<name>Luther Obrock</name>
<name>François Painchaud</name>
<name>Utz Podzeit</name>
<name>Peter Schreiner</name>
<name>Sandra Smets</name>
<name>Renate Söhnen-Thieme</name>
<name>Christophe Vielle</name>
<name>Andreas Viethsen</name>
	</respStmt>
	<respStmt>
	 <resp>corrections</resp>
	 <name>Peter Scharf</name>
	</respStmt>
	<respStmt>
	 <resp>initial normalization and conversion to legacy GRETIL formats</resp>
	 <name>Reinhold Grünendahl</name>
	</respStmt>
	<respStmt>
	 <resp>normalization and conversion to TEI-conformant markup</resp>
	 <name>Maximilian Mehner</name>
	</respStmt>
  </titleStmt>

  <publicationStmt>
	<publisher>Göttingen Register of Electronic Texts in Indian Languages (GRETIL), SUB Göttingen</publisher>
	<availability>
	 <p>This e-text was provided to GRETIL in good faith that no copyright rights have been infringed.
	 If anyone wishes to assert copyright over this file, please contact the GRETIL management at <email>gretil(at)sub(dot)uni-goettingen(dot)de</email>.
	 The file will be immediately removed pending resolution of the claim.</p>

	 <licence target="https://creativecommons.org/licenses/by-nc-sa/4.0/">Distributed under a Creative Commons Attribution-NonCommercial-ShareAlike 4.0 International License.</licence>
	</availability>
	<date when-iso="2020-07-31"/>
  </publicationStmt>

  <notesStmt>
	<note>This file has been created by mass conversion of GRETIL's Sanskrit corpus from <ref target="http://gretil.sub.uni-goettingen.de/gretil/1_sanskr/2_epic/mbh/ext/hv_appau.htm">hv_appau.htm</ref>. Due to the heterogeneity of the sources the header markup might be suboptimal. For the sake of transparency the header of the legacy file is documented in the <gi>note</gi> element below:</note>
	<note type="legacyheader">
	 Harivamsa, Appendix I.
<lb/>Based on the ed. by Parashuram Lakshman Vaidya,
<lb/>Poona : Bhandarkar Oriental Research Institute 1969
<lb/>(For details see the separate introduction on the Zürich server.)
<lb/>
<lb/>Input by Atul Agarwala, J. Wayne Bass, Julie Bélanger, Peter Bisschop, Horst Brinkhaus,
<lb/>John Brockington, Eva De Clercq, André Couture, James Fitzgerald, Arlo Griffiths,
<lb/>N. Hanemann, Petteri Koskikallio, Kreshimir Krnic, Anne Mossner, Luther Obrock,
<lb/>François Painchaud, Utz Podzeit, Peter Schreiner, Sandra Smets,
<lb/>Renate Söhnen-Thieme, Christophe Vielle, Andreas Viethsen
<lb/>
<lb/>Corrections by Peter Scharf
<lb/>
<lb/>TEXT WITH PADA MARKERS
<lb/>
<lb/>This GRETIL version has been adapted according to the following conventions:
<lb/>
<lb/>ALL INSERTED LINES (= **-passages) begin with 5 blanks.
<lb/>ALL EVEN pādas in longer metres (with split lines) begin with 3 blanks.
<lb/>(Consequently, EVEN pādas in **-passages begin with 8 blanks.)
<lb/>
<lb/>STRUCTURE OF REFERENCES (added):
<lb/>HV_App.I,nn.nn = HV_App.I,section.line
<lb/>**HV_App.I,nn.nn**nn:nn = HV_App.I,section.line**pass.-number:line
<lb/>
<lb/>/ = daṇḍa in regular verse line (i.e., a line containing two pādas)
<lb/>$ = pāda separator in regular verse line
<lb/>
<lb/>@ = marks uneven pādas in split-line verses, e.g.: " @ HV_App.I,20.664 @"
<lb/>| = daṇḍa in even pādas of split-line verses
<lb/>
<lb/>||* ... *|| = prose
<lb/>
<lb/>{ ... } = interlocutor line (usually not counted in **-passages)
<lb/>
<lb/>______________
<lb/>
<lb/>[h: ... :h] = header
<lb/>[k: ... :k] = commentary
	</note>
  </notesStmt>

  <sourceDesc>
	<bibl>Parashuram Lakshman Vaidya, Poona : Bhandarkar Oriental Research Institute 1969 (For details see the separate introduction on the Zürich server.)</bibl>
  </sourceDesc>
  </fileDesc>

  <encodingDesc>
  <projectDesc>
	<p>The Göttingen Register of Electronic Texts in Indian Languages (GRETIL) is a resource platform providing standardized machine-readable texts in Indian languages that have been contributed by various individuals and institutions.</p>
  </projectDesc>

  <editorialDecl>
	<correction>
	 <p>Apparent errors have been silently corrected.</p>
	</correction>

	<normalization>
	 <p>GRETIL normalizes all texts contributed consistently for each language.
	 Sanskrit texts are normalized in accordance with the scheme of the International Alphabet of Sanskrit Transliteration (IAST) in order to facilitate word search across its corpus without additional transformations.</p>

	 <p>All characters that were fully equivalent to an IAST-conformant character in the text file contributed have been made to conform to the character list below.
	 Non-conformant characters with additional information including accents, capitalization, and whitespace have been preserved as <gi>orig</gi> elements inside <gi>choice</gi> elements with their IAST-conformant equivalent in <gi>reg</gi> elements for the creation of a plain text.
	 These additional informations will be available only in those transformations of this file that display the original information.</p>

	 <p><table>
	 <head>Characters Used for the Transliteration of Sanskrit according to IAST</head>
	 <row role="label">
	 <cell>Character</cell>
	 <cell>Character Name</cell>
	 <cell>Unicode Code Point</cell>
	 </row>
	 <row>
	 <cell>a</cell>
	 <cell>LATIN SMALL LETTER A</cell>
	 <cell>U+0061</cell>
	 </row>
	 <row>
	 <cell>ā</cell>
	 <cell>LATIN SMALL LETTER A WITH MACRON</cell>
	 <cell>U+0101</cell>
	 </row>
	 <row>
	 <cell>i</cell>
	 <cell>LATIN SMALL LETTER I</cell>
	 <cell>U+0069</cell>
	 </row>
	 <row>
	 <cell>ī</cell>
	 <cell>LATIN SMALL LETTER I WITH MACRON</cell>
	 <cell>U+012B</cell>
	 </row>
	 <row>
	 <cell>u</cell>
	 <cell>LATIN SMALL LETTER U</cell>
	 <cell>U+0075</cell>
	 </row>
	 <row>
	 <cell>ū</cell>
	 <cell>LATIN SMALL LETTER U WITH MACRON</cell>
	 <cell>U+016B</cell>
	 </row>
	 <row>
	 <cell>ṛ</cell>
	 <cell>LATIN SMALL LETTER R WITH DOT BELOW</cell>
	 <cell>U+1E5B</cell>
	 </row>
	 <row>
	 <cell>ṝ</cell>
	 <cell>LATIN SMALL LETTER R WITH DOT BELOW AND MACRON</cell>
	 <cell>U+1E5D</cell>
	 </row>
	 <row>
	 <cell>ḷ</cell>
	 <cell>LATIN SMALL LETTER L WITH DOT BELOW</cell>
	 <cell>U+1E37</cell>
	 </row>
	 <row>
	 <cell>ḹ</cell>
	 <cell>LATIN SMALL LETTER L WITH DOT BELOW AND MACRON</cell>
	 <cell>U+1E39</cell>
	 </row>
	 <row>
	 <cell>e</cell>
	 <cell>LATIN SMALL LETTER E</cell>
	 <cell>U+0065</cell>
	 </row>
	 <row>
	 <cell>o</cell>
	 <cell>LATIN SMALL LETTER O</cell>
	 <cell>U+006F</cell>
	 </row>
	 <row>
	 <cell>ṃ</cell>
	 <cell>LATIN SMALL LETTER M WITH DOT BELOW</cell>
	 <cell>U+1E43</cell>
	 </row>
	 <row>
	 <cell>ḥ</cell>
	 <cell>LATIN SMALL LETTER H WITH DOT BELOW</cell>
	 <cell>U+1E25</cell>
	 </row>
	 <row>
	 <cell>'</cell>
	 <cell>APOSTROPHE</cell>
	 <cell>U+0027</cell>
	 </row>
	 <row>
	 <cell>k</cell>
	 <cell>LATIN SMALL LETTER K</cell>
	 <cell>U+006B</cell>
	 </row>
	 <row>
	 <cell>g</cell>
	 <cell>LATIN SMALL LETTER G</cell>
	 <cell>U+0067</cell>
	 </row>
	 <row>
	 <cell>ṅ</cell>
	 <cell>LATIN SMALL LETTER N WITH DOT ABOVE</cell>
	 <cell>U+1E45</cell>
	 </row>
	 <row>
	 <cell>c</cell>
	 <cell>LATIN SMALL LETTER C</cell>
	 <cell>U+0063</cell>
	 </row>
	 <row>
	 <cell>j</cell>
	 <cell>LATIN SMALL LETTER J</cell>
	 <cell>U+006A</cell>
	 </row>
	 <row>
	 <cell>ñ</cell>
	 <cell>LATIN SMALL LETTER N WITH TILDE</cell>
	 <cell>U+00F1</cell>
	 </row>
	 <row>
	 <cell>ṭ</cell>
	 <cell>LATIN SMALL LETTER T WITH DOT BELOW</cell>
	 <cell>U+1E6D</cell>
	 </row>
	 <row>
	 <cell>ḍ</cell>
	 <cell>LATIN SMALL LETTER D WITH DOT BELOW</cell>
	 <cell>U+1E0D</cell>
	 </row>
	 <row>
	 <cell>ṇ</cell>
	 <cell>LATIN SMALL LETTER N WITH DOT BELOW</cell>
	 <cell>U+1E47</cell>
	 </row>
	 <row>
	 <cell>p</cell>
	 <cell>LATIN SMALL LETTER P</cell>
	 <cell>U+0070</cell>
	 </row>
	 <row>
	 <cell>b</cell>
	 <cell>LATIN SMALL LETTER B</cell>
	 <cell>U+0062</cell>
	 </row>
	 <row>
	 <cell>m</cell>
	 <cell>LATIN SMALL LETTER M</cell>
	 <cell>U+006D</cell>
	 </row>
	 <row>
	 <cell>y</cell>
	 <cell>LATIN SMALL LETTER Y</cell>
	 <cell>U+0079</cell>
	 </row>
	 <row>
	 <cell>r</cell>
	 <cell>LATIN SMALL LETTER R</cell>
	 <cell>U+0072</cell>
	 </row>
	 <row>
	 <cell>l</cell>
	 <cell>LATIN SMALL LETTER L</cell>
	 <cell>U+006C</cell>
	 </row>
	 <row>
	 <cell>v</cell>
	 <cell>LATIN SMALL LETTER V</cell>
	 <cell>U+0076</cell>
	 </row>
	 <row>
	 <cell>ś</cell>
	 <cell>LATIN SMALL LETTER S WITH ACUTE</cell>
	 <cell>U+x015B</cell>
	 </row>
	 <row>
	 <cell>ṣ</cell>
	 <cell>LATIN SMALL LETTER S WITH DOT BELOW</cell>
	 <cell>U+1E63</cell>
	 </row>
	 <row>
	 <cell>s</cell>
	 <cell>LATIN SMALL LETTER S</cell>
	 <cell>U+0073</cell>
	 </row>
	 <row>
	 <cell>h</cell>
	 <cell>LATIN SMALL LETTER H</cell>
	 <cell>U+0068</cell>
	 </row>
	 </table>
	</p>
  </normalization>

  <quotation marks="some">
	<p>If indicated unambiguously in the text file contributed quotation marks have been replaced with the <gi>q</gi> element and, in case a reference was provided, have been nested inside a <gi>cit</gi> with the respective reference provided in a <gi>ref</gi> element after the quote.</p>
  </quotation>

  <segmentation>
	<p>Unnumbered <gi>div</gi> elements are used to structure the text, using the <att>type</att> and <att>n</att> attributes in accordance with the <gi>refsDecl</gi>.</p>
  </segmentation>

  <interpretation>
	<p>Interpretive markup which is visible only in analytic transformations of this file consists of:
	<list>
	 <item>Highlighting in <gi>hi</gi> elements,</item>
	 <item>Corruptions in <gi>sic</gi> elements,</item>
	 <item>Remarks in <gi>note</gi> elements with the @resp attribute identifying the agency.</item>
	</list></p>
  </interpretation>
  </editorialDecl>

  <refsDecl>
  <p>A reference is given in the <att>xml:id</att> attributes consisting of
  <list>
	<item>a pragmatic abbreviation of the <label>title</label>: Harivaṃśa-app1 = HV_App,</item>
	<item>the number of the <label></label> in arabic numerals,</item>
	<item>the number of the <label>verse</label> in arabic numerals.</item>
  </list>
  </p>
  </refsDecl>
  </encodingDesc>

  <profileDesc>
  <langUsage>
  <language ident="en">English</language>
  <language ident="sa-Latn">Sanskrit</language>
  </langUsage>

  <textClass>
  <keywords scheme="http://gretil.sub.uni-goettingen.de/">
	<term>Sanskrit -- Epic -- Mahābhārata</term>
  </keywords>
  </textClass>
  </profileDesc>

  <revisionDesc>
  <listChange>
  <change when-iso="2020-07-31" who="Maximilian Mehner">TEI encoding by mass conversion of GRETIL's Sanskrit corpus</change>
  </listChange>
  </revisionDesc>

</teiHeader>

<text xml:lang="sa-Latn" xml:id="HV_App">
  <body>

<note>h: HV (CE) appendix 1, transliterated by Peter Bisschop, version of october 31, 2001 :h</note>
<note>k: After 7.45, S1 K1.3 Dn Ds D1.4 ins. :k</note>
<l xml:id="HV_App.I,1.1"><seg type="pāda" n="a">prathame merusāvarṇe</seg> <seg type="pāda" n="b">pravakṣyāmi munīñ śṛṇu</seg> //</l>

<l xml:id="HV_App.I,1.2"><seg type="pāda" n="a">meghātithis tu paulastyo</seg> <seg type="pāda" n="b">vasuḥ kāśyapa eva ca</seg> /</l>

<l xml:id="HV_App.I,1.3"><seg type="pāda" n="a">jyotiṣmān bhārgavaś caiva</seg> <seg type="pāda" n="b">dyutimān aṅgirās tathā</seg> //</l>

<l xml:id="HV_App.I,1.4"><seg type="pāda" n="a">savanaś caiva vāsiṣṭha</seg> <seg type="pāda" n="b">ātreyo havyavāhanaḥ</seg> /</l>

<l xml:id="HV_App.I,1.5"><seg type="pāda" n="a">paulahaḥ sapta ity ete</seg> <seg type="pāda" n="b">ṛṣayo rohite 'ntare</seg> //</l>

<l xml:id="HV_App.I,1.6"><seg type="pāda" n="a">devatānāṃ gaṇās tatra</seg> <seg type="pāda" n="b">traya eva narādhipa</seg> /</l>

<l xml:id="HV_App.I,1.7"><seg type="pāda" n="a">dakṣaputrasya putrās te</seg> <seg type="pāda" n="b">rohitasya prajāpateḥ</seg> //</l>

<l xml:id="HV_App.I,1.8"><seg type="pāda" n="a">dhṛṣṭaketur dīptaketuḥ</seg> <seg type="pāda" n="b">pañcahotro nirākṛtiḥ</seg> /</l>

<l xml:id="HV_App.I,1.9"><seg type="pāda" n="a">pṛthuśravā bhūridyumna</seg> <seg type="pāda" n="b">ṛcīko bṛhato gayaḥ</seg> /</l>

<l xml:id="HV_App.I,1.10"><seg type="pāda" n="a">prathamasya tu sāvarṇer</seg> <seg type="pāda" n="b">nava putrā mahaujasaḥ</seg> //</l>

<l xml:id="HV_App.I,1.11"><seg type="pāda" n="a">daśame tv atha paryāye</seg> <seg type="pāda" n="b">dvitīyasyāntare manoḥ</seg> /</l>

<l xml:id="HV_App.I,1.12"><seg type="pāda" n="a">haviṣmān paulahaś caiva</seg> <seg type="pāda" n="b">sukṛtiś caiva bhārgavaḥ</seg> /</l>

<l xml:id="HV_App.I,1.13"><seg type="pāda" n="a">āpomūrtis tathātreyo</seg> <seg type="pāda" n="b">vāsiṣṭhaś cāṣṭamaḥ smṛtaḥ</seg> //</l>

<l xml:id="HV_App.I,1.14"><seg type="pāda" n="a">paulastyaḥ pramatiś caiva</seg> <seg type="pāda" n="b">nābhogaś caiva kāśyapaḥ</seg> /</l>

<l xml:id="HV_App.I,1.15"><seg type="pāda" n="a">aṅgirā nabhasaḥ satyaḥ</seg> <seg type="pāda" n="b">saptaite paramarṣayaḥ</seg> /</l>

<l xml:id="HV_App.I,1.16"><seg type="pāda" n="a">devatānāṃ gaṇau dvau tau</seg> <seg type="pāda" n="b">ṛṣimantrāś ca ye smṛtāḥ</seg> //</l>

<l xml:id="HV_App.I,1.17"><seg type="pāda" n="a">manoḥ sutottamaujāś ca</seg> <seg type="pāda" n="b">nikuṣañjaś ca vīryavān</seg> /</l>

<l xml:id="HV_App.I,1.18"><seg type="pāda" n="a">śatānīko nirāmitro</seg> <seg type="pāda" n="b">vṛṣaseno jayadrathaḥ</seg> /</l>

<l xml:id="HV_App.I,1.19"><seg type="pāda" n="a">bhūridyumnaḥ suvarcāś ca</seg> <seg type="pāda" n="b">daśa tv ete manoḥ sutāḥ</seg> //</l>

<l xml:id="HV_App.I,1.20"><seg type="pāda" n="a">ekādaśe 'tha paryāye</seg> <seg type="pāda" n="b">tṛtīyasyāntare manoḥ</seg> /</l>

<l xml:id="HV_App.I,1.21"><seg type="pāda" n="a">tasya saptaṛṣīṃś cāpi</seg> <seg type="pāda" n="b">kīrtyamānān nibodha me</seg> //</l>

<l xml:id="HV_App.I,1.22"><seg type="pāda" n="a">haviṣmān kāśyapaś cāpi</seg> <seg type="pāda" n="b">haviṣmān yaś ca bhārgavaḥ</seg> /</l>

<l xml:id="HV_App.I,1.23"><seg type="pāda" n="a">taruṇaś ca tathātreyo</seg> <seg type="pāda" n="b">vāsiṣṭhas tv anaghas tathā</seg> //</l>

<l xml:id="HV_App.I,1.24"><seg type="pāda" n="a">aṅgirāś cārudhiṣṇyaś ca</seg> <seg type="pāda" n="b">paulastyo niścaras tathā</seg> /</l>

<l xml:id="HV_App.I,1.25"><seg type="pāda" n="a">paulahaś cāgnitejāś ca</seg> <seg type="pāda" n="b">bhāvyāḥ sapta maharṣayaḥ</seg> //</l>

<l xml:id="HV_App.I,1.26"><seg type="pāda" n="a">brahmaṇas tu sutā devā</seg> <seg type="pāda" n="b">gaṇās teṣāṃ trayaḥ smṛtāḥ</seg> /</l>

<l xml:id="HV_App.I,1.27"><seg type="pāda" n="a">sarvatragaḥ suśarmā ca</seg> <seg type="pāda" n="b">devānīkaḥ purūdvahaḥ</seg> //</l>

<l xml:id="HV_App.I,1.28"><seg type="pāda" n="a">kṣemadhanvā dṛḍhāyuś ca</seg> <seg type="pāda" n="b">ādarśaḥ paṇḍako manuḥ</seg> /</l>

<l xml:id="HV_App.I,1.29"><seg type="pāda" n="a">sāvarṇasya tu putrā vai</seg> <seg type="pāda" n="b">tṛtīyasya nava smṛtāḥ</seg> //</l>

<l xml:id="HV_App.I,1.30"><seg type="pāda" n="a">caturthasya tu sāvarṇer</seg> <seg type="pāda" n="b">ṛṣīn sapta nibodha me</seg> /</l>

<l xml:id="HV_App.I,1.31"><seg type="pāda" n="a">dyutir vasiṣṭhaputraś ca</seg> <seg type="pāda" n="b">ātreyaḥ sutapās tathā</seg> //</l>

<l xml:id="HV_App.I,1.32"><seg type="pāda" n="a">aṅgirās tapasomūrtis</seg> <seg type="pāda" n="b">tapasvī kāśyapas tathā</seg> /</l>

<l xml:id="HV_App.I,1.33"><seg type="pāda" n="a">tapośanaś ca paulastyaḥ</seg> <seg type="pāda" n="b">paulahaś ca tapo raviḥ</seg> //</l>

<l xml:id="HV_App.I,1.34"><seg type="pāda" n="a">bhārgavaḥ saptamas teṣāṃ</seg> <seg type="pāda" n="b">vijñeyas tu tapodhṛtiḥ</seg> /</l>

<l xml:id="HV_App.I,1.35"><seg type="pāda" n="a">pañca devagaṇāḥ proktā</seg> <seg type="pāda" n="b">mānasā brahmaṇaś ca te</seg> //</l>

<l xml:id="HV_App.I,1.36"><seg type="pāda" n="a">devavāyur adūraś ca</seg> <seg type="pāda" n="b">devaśreṣṭho vidūrathaḥ</seg> /</l>

<l xml:id="HV_App.I,1.37"><seg type="pāda" n="a">mitravān mitravindaś ca</seg> <seg type="pāda" n="b">mitrasenaś ca mitrakṛt</seg> /</l>

<l xml:id="HV_App.I,1.38"><seg type="pāda" n="a">mitrabāhuḥ suvarcāś ca</seg> <seg type="pāda" n="b">dvādaśasya manoḥ sutāḥ</seg> //</l>

<l xml:id="HV_App.I,1.39"><seg type="pāda" n="a">trayodaśe 'tha paryāye</seg> <seg type="pāda" n="b">bhāvye manvantare manoḥ</seg> /</l>

<l xml:id="HV_App.I,1.40"><seg type="pāda" n="a">aṅgirāś caiva dhṛtimān</seg> <seg type="pāda" n="b">paulastyo havyapastu yaḥ</seg> //</l>

<l xml:id="HV_App.I,1.41"><seg type="pāda" n="a">paulahas tattvadarśī ca</seg> <seg type="pāda" n="b">bhārgavaś ca nirutsukaḥ</seg> /</l>

<l xml:id="HV_App.I,1.42"><seg type="pāda" n="a">niṣprakampas tathātreyo</seg> <seg type="pāda" n="b">nirmohaḥ kaśyapas tathā</seg> //</l>

<l xml:id="HV_App.I,1.43"><seg type="pāda" n="a">sutapāś caiva vāsiṣṭhaḥ</seg> <seg type="pāda" n="b">saptaite tu maharṣayaḥ</seg> /</l>

<l xml:id="HV_App.I,1.44"><seg type="pāda" n="a">traya eva gaṇāḥ proktā</seg> <seg type="pāda" n="b">devatānāṃ svayaṃbhuvā</seg> //</l>

<l xml:id="HV_App.I,1.45"><seg type="pāda" n="a">trayodaśasya putrās te</seg> <seg type="pāda" n="b">vijñeyās tu ruceḥ sutāḥ</seg> /</l>

<l xml:id="HV_App.I,1.46"><seg type="pāda" n="a">citraseno vicitraś ca</seg> <seg type="pāda" n="b">nayo dharmabhṛto dhṛtaḥ</seg> //</l>

<l xml:id="HV_App.I,1.47"><seg type="pāda" n="a">sunetraḥ kṣatravṛddhaś ca</seg> <seg type="pāda" n="b">sutapā nirbhayo dṛḍhaḥ</seg> /</l>

<l xml:id="HV_App.I,1.48"><seg type="pāda" n="a">raucyasyaite manoḥ putrā</seg> <seg type="pāda" n="b">antare tu trayodaśe</seg> //</l>

<l xml:id="HV_App.I,1.49"><seg type="pāda" n="a">caturdaśe 'tha paryāye</seg> <seg type="pāda" n="b">bhautyasya evāntare manoḥ</seg> /</l>

<l xml:id="HV_App.I,1.50"><seg type="pāda" n="a">agnīdhraḥ kāśyapaś caiva</seg> <seg type="pāda" n="b">paulasyo māgadhas tathā</seg> //</l>

<l xml:id="HV_App.I,1.51"><seg type="pāda" n="a">bhārgavo hy atibāhuś ca</seg> <seg type="pāda" n="b">śucir āṅgirasas tathā</seg> /</l>

<l xml:id="HV_App.I,1.52"><seg type="pāda" n="a">yuktaś caiva tathātreyaḥ</seg> <seg type="pāda" n="b">śukro vāsiṣṭha eva ca</seg> /</l>

<l xml:id="HV_App.I,1.53"><seg type="pāda" n="a">ajitaḥ paulahaś caiva</seg> <seg type="pāda" n="b">antyāḥ saptarṣayaś ca te</seg> //</l>


<note>h: HV (CE) appendix 2, transliterated by Peter Bisschop, version of october 31, 2001 :h</note>
<note>k: After the addl. colophon after 7.47, N (except S1 N1) T2-4 G ins. :k</note>

<milestone unit="speaker" n="janamejaya uvāca"/>
<l xml:id="HV_App.I,2.1"><seg type="pāda" n="a">manvantarasya saṃkhyānaṃ</seg> <seg type="pāda" n="b">yugānāṃ ca mahāmate</seg> /</l>

<l xml:id="HV_App.I,2.2"><seg type="pāda" n="a">brahmaṇo 'hnaḥ pramāṇaṃ ca</seg> <seg type="pāda" n="b">vaktum arhasi me dvija</seg> //</l>


<milestone unit="speaker" n="vaiśaṃpāyana uvāca"/>
<l xml:id="HV_App.I,2.3"><seg type="pāda" n="a">ahorātraṃ vibhajate</seg> <seg type="pāda" n="b">sūryo mānena laukikam</seg> /</l>

<l xml:id="HV_App.I,2.4"><seg type="pāda" n="a">tām upādāya gaṇanāṃ</seg> <seg type="pāda" n="b">śṛṇu saṃkhyām ariṃdama</seg> //</l>

<l xml:id="HV_App.I,2.5"><seg type="pāda" n="a">nimeṣaiḥ pañcadaśabhiḥ</seg> <seg type="pāda" n="b">kāṣṭhā triṃśat tu tāḥ kalā</seg> /</l>

<l xml:id="HV_App.I,2.6"><seg type="pāda" n="a">triṃśatkalo muhūrtas tu</seg> <seg type="pāda" n="b">triṃśatā tair manīṣiṇaḥ</seg> //</l>

<l xml:id="HV_App.I,2.7"><seg type="pāda" n="a">ahorātram iti prāhuś</seg> <seg type="pāda" n="b">candrasūryagatiṃ nṛpa</seg> /</l>

<note>k: D3 ins. :k</note>
<l xml:id="**HV_App.I,2.7**1:1"><seg type="pāda" n="a">raver gativiśeṣeṇa</seg> <seg type="pāda" n="b">sarveṣv eteṣu nityaśaḥ</seg> //</l>

<l xml:id="HV_App.I,2.8"><seg type="pāda" n="a">viśeṣeṇa tu sarveṣu</seg> <seg type="pāda" n="b">ahorātraṃ ca nityaśaḥ</seg> //</l>

<l xml:id="HV_App.I,2.9"><seg type="pāda" n="a">ahotrātrāḥ pañcadaśa</seg> <seg type="pāda" n="b">pakṣa ity abhiśabditaḥ</seg> /</l>

<l xml:id="HV_App.I,2.10"><seg type="pāda" n="a">pakṣau dvau ca smṛto māso</seg> <seg type="pāda" n="b">dvau māsāv ṛtur ucyate</seg> //</l>

<l xml:id="HV_App.I,2.11"><seg type="pāda" n="a">abdaṃ dvyayanam uktaṃ tu</seg> <seg type="pāda" n="b">ayanaṃ tv ṛtubhis tribhiḥ</seg> /</l>

<l xml:id="HV_App.I,2.12"><seg type="pāda" n="a">dakṣiṇaṃ cottaraṃ caiva</seg> <seg type="pāda" n="b">saṃkhyānārthaviśāradaiḥ</seg> //</l>

<l xml:id="HV_App.I,2.13"><seg type="pāda" n="a">mānenānena yo māsaḥ</seg> <seg type="pāda" n="b">pakṣadvayasamāhitaḥ</seg> /</l>

<l xml:id="HV_App.I,2.14"><seg type="pāda" n="a">pitṝṇāṃ tad ahorātram</seg> <seg type="pāda" n="b">iti kālavido viduḥ</seg> //</l>

<l xml:id="HV_App.I,2.15"><seg type="pāda" n="a">kṛṣṇapakṣas tv ahas teṣāṃ</seg> <seg type="pāda" n="b">śuklapakṣas tu śarvarī</seg> /</l>

<l xml:id="HV_App.I,2.16"><seg type="pāda" n="a">kṛṣṇapakṣe tv ahaḥśrāddhaṃ</seg> <seg type="pāda" n="b">pitṝṇāṃ vartate nṛpa</seg> //</l>

<l xml:id="HV_App.I,2.17"><seg type="pāda" n="a">mānuṣeṇa tu mānena</seg> <seg type="pāda" n="b">yo vai saṃvatsaraḥ smṛtaḥ</seg> /</l>

<note>k: K2 ins. :k</note>
<l xml:id="**HV_App.I,2.17**2:1"><seg type="pāda" n="a">divyam ekam ahas tena</seg> <seg type="pāda" n="b">tathā māsābdasaṃsthitiḥ</seg> /</l>

<l xml:id="HV_App.I,2.18"><seg type="pāda" n="a">devānāṃ tad ahorātraṃ</seg> <seg type="pāda" n="b">divā caivottarāyaṇam</seg> //</l>

<note>k: V3 ins. :k</note>
<l xml:id="**HV_App.I,2.18**3:1"><seg type="pāda" n="a">divyam abdam ahorātram</seg> <seg type="pāda" n="b">ahas tasyottarāyaṇam</seg> /</l>

<l xml:id="HV_App.I,2.19"><seg type="pāda" n="a">dakṣiṇāyanaṃ smṛtā rātriḥ</seg> <seg type="pāda" n="b">prājñais tattvārthakovidaiḥ</seg> //</l>

<note>k: 9 syllables in first pāda :k</note>
<l xml:id="HV_App.I,2.20"><seg type="pāda" n="a">divyam abdaṃ daśaguṇam</seg> <seg type="pāda" n="b">ahorātraṃ manoḥ smṛtam</seg> /</l>

<l xml:id="HV_App.I,2.21"><seg type="pāda" n="a">ahorātraṃ daśaguṇaṃ</seg> <seg type="pāda" n="b">mānavaḥ pakṣa ucyate</seg> //</l>

<l xml:id="HV_App.I,2.22"><seg type="pāda" n="a">pakṣo daśaguṇo māso</seg> <seg type="pāda" n="b">māsair dvādaśabhir guṇaiḥ</seg> /</l>

<l xml:id="HV_App.I,2.23"><seg type="pāda" n="a">ṛtur manūnāṃ saṃproktaḥ</seg> <seg type="pāda" n="b">prājñais tattvārthadarśibhiḥ</seg> //</l>

<l xml:id="HV_App.I,2.24"><seg type="pāda" n="a">ṛtutrayeṇa tv ayanaṃ</seg> <seg type="pāda" n="b">taddvayenaiva vatsaraḥ</seg> /</l>

<note>k: For line 24, N2.3 V B2 D6 subst. :k</note>
<l xml:id="**HV_App.I,2.24**4:1"><seg type="pāda" n="a">ṣaḍbhis tair vatsaraṃ proktaṃ</seg> <seg type="pāda" n="b">tena saṃkhyā nibadhyate</seg> /</l>

<l xml:id="HV_App.I,2.25"><seg type="pāda" n="a">catvāry eva sahasrāṇi</seg> <seg type="pāda" n="b">varṣāṇāṃ tu kṛtaṃ yugam</seg> //</l>

<l xml:id="HV_App.I,2.26"><seg type="pāda" n="a">tāvac chatī bhavet saṃdhyā</seg> <seg type="pāda" n="b">saṃdhyāṃśaś ca tathā nṛpa</seg> /</l>

<l xml:id="HV_App.I,2.27"><seg type="pāda" n="a">trīṇi varṣasahasrāṇi</seg> <seg type="pāda" n="b">tretā syāt parimāṇataḥ</seg> /</l>

<l xml:id="HV_App.I,2.28"><seg type="pāda" n="a">tasyāś ca triśatī saṃdhyā</seg> <seg type="pāda" n="b">saṃdhyāṃśaś ca tathāparaḥ</seg> //</l>

<l xml:id="HV_App.I,2.29"><seg type="pāda" n="a">tathā varṣasahasre dve</seg> <seg type="pāda" n="b">dvāparaṃ parikīrtitam</seg> //</l>

<l xml:id="HV_App.I,2.30"><seg type="pāda" n="a">tasyāpi dviśatī saṃdhyā</seg> <seg type="pāda" n="b">saṃdhyāśaś ca tathāvidhaḥ</seg> //</l>

<note>k: read saṃdhyāṃśaś :k</note>
<l xml:id="HV_App.I,2.31"><seg type="pāda" n="a">kalir varṣasahasraṃ tu</seg> <seg type="pāda" n="b">saṃkhyāto 'tra manīṣibhiḥ</seg> /</l>

<l xml:id="HV_App.I,2.32"><seg type="pāda" n="a">tasyāpi śatikā saṃdhyā</seg> <seg type="pāda" n="b">saṃdhyāṃśaś caiva tadvidhaḥ</seg> //</l>

<l xml:id="HV_App.I,2.33"><seg type="pāda" n="a">eṣā dvādaśasāhasrī</seg> <seg type="pāda" n="b">yugasaṃkhyā prakīrtitā</seg> /</l>

<l xml:id="HV_App.I,2.34"><seg type="pāda" n="a">divyenānena mānena</seg> <seg type="pāda" n="b">yugasaṃkhyāṃ nibodha me</seg> //</l>

<note>k: K3 N2 V ins. :k</note>
<l xml:id="**HV_App.I,2.34**5:1"><seg type="pāda" n="a">sasarja sa punas tāta</seg> <seg type="pāda" n="b">jagat sarvam idaṃ vibhuḥ</seg> /</l>

<l xml:id="HV_App.I,2.35"><seg type="pāda" n="a">kṛtaṃ tretā dvāparaṃ ca</seg> <seg type="pāda" n="b">kaliś caiva caturyugam</seg> /</l>

<l xml:id="HV_App.I,2.36"><seg type="pāda" n="a">yugaṃ tad ekasaptatyā</seg> <seg type="pāda" n="b">guṇitaṃ nṛpasattama</seg> /</l>

<l xml:id="HV_App.I,2.37"><seg type="pāda" n="a">manvantaram iti proktaṃ</seg> <seg type="pāda" n="b">saṃkhyānārthaviśāradaiḥ</seg> //</l>

<l xml:id="HV_App.I,2.38"><seg type="pāda" n="a">ayanaṃ cāpi tat proktaṃ</seg> <seg type="pāda" n="b">dve 'yane dakṣiṇottare</seg> //</l>

<l xml:id="HV_App.I,2.39"><seg type="pāda" n="a">manuḥ pralīyate hy atra</seg> <seg type="pāda" n="b">samāpte 'thāyane prabho</seg> /</l>

<note>k: K4 ins. :k</note>
<l xml:id="**HV_App.I,2.39**6:1"><seg type="pāda" n="a">caturyugasahasraṃ tu</seg> <seg type="pāda" n="b">brahmaṇo dinam ucyate</seg> /</l>

<l xml:id="**HV_App.I,2.39**6:2"><seg type="pāda" n="a">rātriś caitāvatī tasya</seg> <seg type="pāda" n="b">tābhyāṃ pakṣādikalpanā</seg> /</l>

<l xml:id="HV_App.I,2.40"><seg type="pāda" n="a">tato 'paro manuḥ kālam</seg> <seg type="pāda" n="b">etāvantaṃ bhavaty uta</seg> /</l>

<l xml:id="HV_App.I,2.41"><seg type="pāda" n="a">samatīteṣu rājendra</seg> <seg type="pāda" n="b">proktaḥ saṃvatsaraḥ sa vai</seg> //</l>

<l xml:id="HV_App.I,2.42"><seg type="pāda" n="a">tad eva cāyutaṃ proktaṃ</seg> <seg type="pāda" n="b">muninā tattvadarśinā</seg> /</l>

<l xml:id="HV_App.I,2.43"><seg type="pāda" n="a">brahmaṇas tad ahaḥ proktaṃ</seg> <seg type="pāda" n="b">kalpaś ceti sa śabdyate</seg> //</l>

<note>k: D4 ins. :k</note>
<l xml:id="**HV_App.I,2.43**7:1"><seg type="pāda" n="a">sahasrayugaparyantam</seg> <seg type="pāda" n="b">ahar yad brahmaṇo viduḥ</seg> /</l>

<l xml:id="**HV_App.I,2.43**7:2"><seg type="pāda" n="a">rātriṃ yugasahasrānte</seg> <seg type="pāda" n="b">te 'horātravido janāḥ</seg> /</l>

<l xml:id="HV_App.I,2.44"><seg type="pāda" n="a">sahasrayugaparyantā</seg> <seg type="pāda" n="b">yā niśā procyate budhaiḥ</seg> /</l>

<l xml:id="HV_App.I,2.45"><seg type="pāda" n="a">nimajjaty apsu yatrorvī</seg> <seg type="pāda" n="b">saśailavanakānanā</seg> //</l>

<l xml:id="HV_App.I,2.46"><seg type="pāda" n="a">tasmin yugasahasre tu</seg> <seg type="pāda" n="b">pūrṇe bharatasattama</seg> /</l>

<l xml:id="HV_App.I,2.47"><seg type="pāda" n="a">brāhme divasaparyante</seg> <seg type="pāda" n="b">kalpo niḥśeṣa ucyate</seg> //</l>


<note>h: HV (CE) Appendix I, No. 3, transliterated by Horst Brinkhaus, proof--read by Horst Brinkhaus, version of January 22, 2001 :h</note>
<note>k: D6 T G M1.3.4 ins. appendix I, No. 3 after 13.73, M2 after 13.69 :k</note>
<l xml:id="HV_App.I,3.1"><seg type="pāda" n="a">ity ete pitaro devā</seg> <seg type="pāda" n="b">devāś ca pitaraḥ punaḥ</seg> /</l>

<l xml:id="HV_App.I,3.2"><seg type="pāda" n="a">anyonyaṃ pitaro hy ete</seg> <seg type="pāda" n="b">devāś ca pitaraś ca ha</seg> //</l>

<l xml:id="HV_App.I,3.3"><seg type="pāda" n="a">trayo mūrtim ṛte tāta</seg> <seg type="pāda" n="b">catvāras tu samūrtayaḥ</seg> /</l>

<l xml:id="HV_App.I,3.4"><seg type="pāda" n="a">teṣāṃ śrāddhāni satkṛtya</seg> <seg type="pāda" n="b">devāḥ kurvanti yatnataḥ</seg> //</l>

<l xml:id="HV_App.I,3.5"><seg type="pāda" n="a">bhaktāḥ prāñjalayaś caiva</seg> <seg type="pāda" n="b">devās tadgatamānasāḥ</seg> /</l>

<l xml:id="HV_App.I,3.6"><seg type="pāda" n="a">viśve ca sikatāś caiva</seg> <seg type="pāda" n="b">pṛśnayaḥ śṛṅgiṇas tathā</seg> //</l>

<l xml:id="HV_App.I,3.7"><seg type="pāda" n="a">kṛṣṇā viśvā ajāś caiva</seg> <seg type="pāda" n="b">vidhivat pūjayanty uta</seg> /</l>

<l xml:id="HV_App.I,3.8"><seg type="pāda" n="a">prajās tu vātaraśanā</seg> <seg type="pāda" n="b">divākīrtyās tathaiva ca</seg> //</l>

<l xml:id="HV_App.I,3.9"><seg type="pāda" n="a">meghāś ca marutaś caiva</seg> <seg type="pāda" n="b">brahmādyāś ca divaukasaḥ</seg> /</l>

<l xml:id="HV_App.I,3.10"><seg type="pāda" n="a">bhṛgvaṅgirotripramukhā</seg> <seg type="pāda" n="b">ṛṣayaḥ sarva eva ca</seg> //</l>

<l xml:id="HV_App.I,3.11"><seg type="pāda" n="a">yakṣā nāgāḥ suparṇāś ca</seg> <seg type="pāda" n="b">kiṃnarāś cāraṇaiḥ saha</seg> /</l>

<l xml:id="HV_App.I,3.12"><seg type="pāda" n="a">pūjayanti pitṝn ete</seg> <seg type="pāda" n="b">sarva eva phalārthina</seg> //</l>

<l xml:id="HV_App.I,3.13"><seg type="pāda" n="a">evam ete mahātmānaḥ</seg> <seg type="pāda" n="b">śrāddhaiḥ satkṛtya pūjitāḥ</seg> /</l>

<l xml:id="HV_App.I,3.14"><seg type="pāda" n="a">sarvān kāmān prayacchanti</seg> <seg type="pāda" n="b">śataśo 'tha sahasraśaḥ</seg> //</l>

<l xml:id="HV_App.I,3.15"><seg type="pāda" n="a">hitvā trailokyasaṃsāraṃ</seg> <seg type="pāda" n="b">jarāmṛtyubhayaṃ tathā</seg> /</l>

<l xml:id="HV_App.I,3.16"><seg type="pāda" n="a">mokṣayogaṃ prayacchanti</seg> <seg type="pāda" n="b">aiśvaryaṃ ca pitāmahāḥ</seg> //</l>

<l xml:id="HV_App.I,3.17"><seg type="pāda" n="a">mokṣopāyam athaiśvaryaṃ</seg> <seg type="pāda" n="b">sūkṣmadeham adehatām</seg> /</l>

<l xml:id="HV_App.I,3.18"><seg type="pāda" n="a">kṛtsnaṃ vairāgyam ānantyaṃ</seg> <seg type="pāda" n="b">prayacchanti pitāmahāḥ</seg> //</l>

<l xml:id="HV_App.I,3.19"><seg type="pāda" n="a">aiśvaryavihitaṃ yogam</seg> <seg type="pāda" n="b">aiśvaryaṃ yoga ucyate</seg> /</l>

<l xml:id="HV_App.I,3.20"><seg type="pāda" n="a">yogaiśvaryam ṛte mokṣaḥ</seg> <seg type="pāda" n="b">kathaṃcin nopapadyate</seg> /</l>

<l xml:id="HV_App.I,3.21"><seg type="pāda" n="a">apakṣasyeva gamanam</seg> <seg type="pāda" n="b">antarikṣe patatriṇaḥ</seg> //</l>

<l xml:id="HV_App.I,3.22"><seg type="pāda" n="a">variṣṭhaḥ sarvadharmāṇāṃ</seg> <seg type="pāda" n="b">mokṣadharmaḥ sanātanaḥ</seg> /</l>

<l xml:id="HV_App.I,3.23"><seg type="pāda" n="a">pitṝṇāṃ saṃpradānena</seg> <seg type="pāda" n="b">prāpyate sumahātmanām</seg> //</l>

<l xml:id="HV_App.I,3.24"><seg type="pāda" n="a">muktāvaiḍūryavāsāṃsi</seg> <seg type="pāda" n="b">vājināgā yugāni ca</seg> /</l>

<l xml:id="HV_App.I,3.25"><seg type="pāda" n="a">koṭiśaś caiva ratnāni</seg> <seg type="pāda" n="b">prayacchanti pitāmahāḥ</seg> //</l>

<l xml:id="HV_App.I,3.26"><seg type="pāda" n="a">haṃsasārasayuktāni</seg> <seg type="pāda" n="b">muktāvaiḍūryavanti ca</seg> /</l>

<l xml:id="HV_App.I,3.27"><seg type="pāda" n="a">kiṃkiṇījālayuktāni</seg> <seg type="pāda" n="b">sadāpuṣpaphalāni ca</seg> //</l>

<l xml:id="HV_App.I,3.28"><seg type="pāda" n="a">vimānānāṃ sahasrāṇi</seg> <seg type="pāda" n="b">juṣṭāny apsarasāṃ gaṇaiḥ</seg> /</l>

<l xml:id="HV_App.I,3.29"><seg type="pāda" n="a">sarvakāmapravṛddhāni</seg> <seg type="pāda" n="b">prayacchanti pitāmahāḥ</seg> //</l>

<l xml:id="HV_App.I,3.30"><seg type="pāda" n="a">prajāṃ puṣṭiṃ dhṛtiṃ medhāṃ</seg> <seg type="pāda" n="b">rājyam ārogyam eva ca</seg> /</l>

<l xml:id="HV_App.I,3.31"><seg type="pāda" n="a">prītā nityaṃ prayacchanti</seg> <seg type="pāda" n="b">mānuṣāṇāṃ pitāmahāḥ</seg> //</l>


<note>h: HV (CE) Appendix I, No. 4, transliterated by Horst Brinkhaus, proof--read by Horst Brinkhaus, version of January 22, 2001 :h</note>
<note>k: D6 S G(ed.) ins. Appendix I, No. 4 after 13.75 :k</note>

<milestone unit="speaker" n="sanatkumāra uvāca"/>
<l xml:id="HV_App.I,4.1"><seg type="pāda" n="a">ataḥ paraṃ pravakṣyāmi</seg> <seg type="pāda" n="b">kriyākalpaṃ yathāvidhi</seg> /</l>

<l xml:id="HV_App.I,4.2"><seg type="pāda" n="a">kāmyanaimittikājasra+</seg> <seg type="pāda" n="b">śrāddhakarmaṇi nityaśaḥ</seg> //</l>

<l xml:id="HV_App.I,4.3"><seg type="pāda" n="a">āgrahāyaṇamūlāḥ syur</seg> <seg type="pāda" n="b">aśṭakās tisra eva ca</seg> /</l>

<l xml:id="HV_App.I,4.4"><seg type="pāda" n="a">kṛṣṇapakṣe variṣṭhā ca</seg> <seg type="pāda" n="b">pūrvā caindrī ca bhāṣitā</seg> /</l>

<l xml:id="HV_App.I,4.5"><seg type="pāda" n="a">prājāpatyā dvitīyā syāt</seg> <seg type="pāda" n="b">tṛtīyā vaiśvadevikī</seg> //</l>

<l xml:id="HV_App.I,4.6"><seg type="pāda" n="a">ādyāpūpaiḥ smṛtā nityaṃ</seg> <seg type="pāda" n="b">māṃsair anyā bhavet sadā</seg> /</l>

<l xml:id="HV_App.I,4.7"><seg type="pāda" n="a">śākaiḥ kāryā tṛtīyā syād</seg> <seg type="pāda" n="b">eṣa dravyagato vidhiḥ</seg> /</l>

<l xml:id="HV_App.I,4.8"><seg type="pāda" n="a">anvaṣṭakyaṃ pitṝṇāṃ vai</seg> <seg type="pāda" n="b">nityam eva vidhīyate</seg> //</l>

<l xml:id="HV_App.I,4.9"><seg type="pāda" n="a">yā cāpy anyā caturthī syāt</seg> <seg type="pāda" n="b">tāṃ ca kuryāt prayatnataḥ</seg> /</l>

<l xml:id="HV_App.I,4.10"><seg type="pāda" n="a">āyuḥśrāddhaṃ budhaḥ kuryāt</seg> <seg type="pāda" n="b">sarvasvenāpi nityaśaḥ</seg> /</l>

<l xml:id="HV_App.I,4.11"><seg type="pāda" n="a">śreyāṃsi kṣipram āyānti</seg> <seg type="pāda" n="b">paratreha ca modate</seg> //</l>

<l xml:id="HV_App.I,4.12"><seg type="pāda" n="a">pitaraḥ sarvakāleṣu</seg> <seg type="pāda" n="b">tithikāleṣu devatāḥ</seg> /</l>

<l xml:id="HV_App.I,4.13"><seg type="pāda" n="a">sarve puruṣam āyānti</seg> <seg type="pāda" n="b">nipāneṣv iva dhenavaḥ</seg> //</l>

<l xml:id="HV_App.I,4.14"><seg type="pāda" n="a">mā sma śreyaḥ prayaccheyur</seg> <seg type="pāda" n="b">aṣṭakāyām apūjitāḥ</seg> /</l>

<l xml:id="HV_App.I,4.15"><seg type="pāda" n="a">moghās tasya bhavanty āśāḥ</seg> <seg type="pāda" n="b">paratreha ca nityaśaḥ</seg> //</l>

<l xml:id="HV_App.I,4.16"><seg type="pāda" n="a">pūjakānāṃ sadotkarṣo</seg> <seg type="pāda" n="b">nāstikānām avāggatiḥ</seg> /</l>

<l xml:id="HV_App.I,4.17"><seg type="pāda" n="a">devāṃś ca dāyino yānti</seg> <seg type="pāda" n="b">tiryag gacchanty adāyinaḥ</seg> //</l>

<l xml:id="HV_App.I,4.18"><seg type="pāda" n="a">puṣṭiṃ prajāṃ smṛtiṃ medhāṃ</seg> <seg type="pāda" n="b">putrān aiśvaryam eva ca</seg> /</l>

<l xml:id="HV_App.I,4.19"><seg type="pāda" n="a">kurvāṇaḥ paurṇamāsyāṃ tu</seg> <seg type="pāda" n="b">sarvaṃ saṃpūrṇam aśnute</seg> //</l>

<l xml:id="HV_App.I,4.20"><seg type="pāda" n="a">pratipaddhanalābhāya</seg> <seg type="pāda" n="b">labdhaṃ cāsya na naśyati</seg> /</l>

<l xml:id="HV_App.I,4.21"><seg type="pāda" n="a">dvitīyāyāṃ tu yaḥ kuryād</seg> <seg type="pāda" n="b">dvipadādhipatir bhavet</seg> //</l>

<l xml:id="HV_App.I,4.22"><seg type="pāda" n="a">phalārthināṃ tṛtīyā tu</seg> <seg type="pāda" n="b">śatrughnī pāpanāśanī</seg> /</l>

<l xml:id="HV_App.I,4.23"><seg type="pāda" n="a">caturthyāṃ vai prakurvāṇaḥ</seg> <seg type="pāda" n="b">śatrucchidrāṇi paśyati</seg> //</l>

<l xml:id="HV_App.I,4.24"><seg type="pāda" n="a">pañcamyām api kurvāṇaḥ</seg> <seg type="pāda" n="b">prāpnoti mahatīṃ śriyam</seg> /</l>

<l xml:id="HV_App.I,4.25"><seg type="pāda" n="a">ṣaṣṭhyāṃ śrāddhāni kurvāṇaḥ</seg> <seg type="pāda" n="b">prāpnoti dvijapūjanam</seg> //</l>

<l xml:id="HV_App.I,4.26"><seg type="pāda" n="a">kurute yas tu saptamyāṃ</seg> <seg type="pāda" n="b">śrāddhāni satataṃ naraḥ</seg> /</l>

<l xml:id="HV_App.I,4.27"><seg type="pāda" n="a">mahāsatram avāpnoti</seg> <seg type="pāda" n="b">gaṇānāṃ cādhipo bhavet</seg> //</l>

<l xml:id="HV_App.I,4.28"><seg type="pāda" n="a">pūrṇāṃ vṛttim avāpnoti</seg> <seg type="pāda" n="b">yo 'ṣṭamyāṃ kurute naraḥ</seg> /</l>

<l xml:id="HV_App.I,4.29"><seg type="pāda" n="a">śrāddhaṃ navamyāṃ kartavyam</seg> <seg type="pāda" n="b">aiśvaryaṃ nṛṣu kāṅkṣatā</seg> //</l>

<l xml:id="HV_App.I,4.30"><seg type="pāda" n="a">kurvan daśamyāṃ tu naro</seg> <seg type="pāda" n="b">brāhmīṃ śriyam avāpnuyāt</seg> /</l>

<l xml:id="HV_App.I,4.31"><seg type="pāda" n="a">vedāṃś caivāpnuyāt sarvān</seg> <seg type="pāda" n="b">viprāṇāṃ saṃmato bhavet</seg> //</l>

<l xml:id="HV_App.I,4.32"><seg type="pāda" n="a">ekādaśyāṃ paraṃ dānam</seg> <seg type="pāda" n="b">aiśvaryaṃ saṃtatiṃ tathā</seg> /</l>

<l xml:id="HV_App.I,4.33"><seg type="pāda" n="a">dvādaśyāṃ jayalābhāya</seg> <seg type="pāda" n="b">rājyam āyur vasūni ca</seg> //</l>

<l xml:id="HV_App.I,4.34"><seg type="pāda" n="a">prajāvṛddhiṃ maśūn medhyān</seg> <seg type="pāda" n="b">svātantryaṃ puṣṭim uttamām</seg> /</l>

<l xml:id="HV_App.I,4.35"><seg type="pāda" n="a">dīrgham āyur athaiśvaryaṃ</seg> <seg type="pāda" n="b">kurvāṇasya trayodaśīm</seg> //</l>

<l xml:id="HV_App.I,4.36"><seg type="pāda" n="a">yuvān astu gṛhe yasya</seg> <seg type="pāda" n="b">mṛtās teṣāṃ pradāpayet</seg> /</l>

<l xml:id="HV_App.I,4.37"><seg type="pāda" n="a">śastreṇa vā hatā ye tu</seg> <seg type="pāda" n="b">teṣāṃ dadyāc caturdaśīm</seg> //</l>

<l xml:id="HV_App.I,4.38"><seg type="pāda" n="a">amāvāsyāṃ prayatnena</seg> <seg type="pāda" n="b">śrāddhaṃ kuryāc chuciḥ sadā</seg> /</l>

<l xml:id="HV_App.I,4.39"><seg type="pāda" n="a">sarvān kāmān avāpnoti</seg> <seg type="pāda" n="b">svarge cānantyam aśnute</seg> //</l>

<l xml:id="HV_App.I,4.40"><seg type="pāda" n="a">annaṃ dadyād amāvāsyāṃ</seg> <seg type="pāda" n="b">somasyāpyāyanaṃ bhavet</seg> /</l>

<note>k: T3 ins. :k</note>
<l xml:id="**HV_App.I,4.40**1:1"><seg type="pāda" n="a">lokaṃ mānavam āpnoti</seg> <seg type="pāda" n="b">tatra sarvam samaśnute</seg> /</l>

<l xml:id="HV_App.I,4.41"><seg type="pāda" n="a">evam āpyāyitaḥ somas</seg> <seg type="pāda" n="b">trīṃl lokān dhārayiṣyati</seg> //</l>

<l xml:id="HV_App.I,4.42"><seg type="pāda" n="a">siddhacāraṇagandharvaiḥ</seg> <seg type="pāda" n="b">stūyate nityamūrjitaḥ</seg> /</l>

<l xml:id="HV_App.I,4.43"><seg type="pāda" n="a">stavaiḥ puṇyair manojñaiś ca</seg> <seg type="pāda" n="b">sarvakāmaparicchadaiḥ</seg> //</l>

<l xml:id="HV_App.I,4.44"><seg type="pāda" n="a">nṛttavāditragītaiś ca</seg> <seg type="pāda" n="b">apsarobhiḥ sahasraśaḥ</seg> /</l>

<l xml:id="HV_App.I,4.45"><seg type="pāda" n="a">upanṛtto vimānasthaḥ</seg> <seg type="pāda" n="b">pitṛbhakto dṛḍhavrataḥ</seg> //</l>

<l xml:id="HV_App.I,4.46"><seg type="pāda" n="a">stuvanti devagandharvāḥ</seg> <seg type="pāda" n="b">siddhasaṃghāś ca taṃ sadā</seg> /</l>

<l xml:id="HV_App.I,4.47"><seg type="pāda" n="a">pitṛbhaktas tv amāvāsyāṃ</seg> <seg type="pāda" n="b">sarvān kāmān avāpnuyāt</seg> //</l>

<l xml:id="HV_App.I,4.48"><seg type="pāda" n="a">maghāsu kurvañ śrāddhāni</seg> <seg type="pāda" n="b">sarvān kāmān avāpnuyāt</seg> /</l>

<l xml:id="HV_App.I,4.49"><seg type="pāda" n="a">pratyakṣam arcitās tena</seg> <seg type="pāda" n="b">bhavanti pitaraḥ sadā</seg> /</l>

<l xml:id="HV_App.I,4.50"><seg type="pāda" n="a">pitṛdevā maghā yasmāt</seg> <seg type="pāda" n="b">tasmāt tāsv akṣayaṃ viduḥ</seg> //</l>

<note>k: (Colophon) :k</note>
<l xml:id="HV_App.I,4.51"><seg type="pāda" n="a">yamas tu yāni śrāddhāni</seg> <seg type="pāda" n="b">provāca śaśabindave</seg> /</l>

<l xml:id="HV_App.I,4.52"><seg type="pāda" n="a">tāni me śṛṇu kāmyāni</seg> <seg type="pāda" n="b">nakṣatreṣu pṛthak pṛthak</seg> //</l>

<l xml:id="HV_App.I,4.53"><seg type="pāda" n="a">śrāddhaṃ yaḥ kṛttikāyoge</seg> <seg type="pāda" n="b">kurvīta satataṃ naraḥ</seg> /</l>

<l xml:id="HV_App.I,4.54"><seg type="pāda" n="a">agnīnādhāya sāpatyo</seg> <seg type="pāda" n="b">yajeta vigatajvaraḥ</seg> //</l>

<note>k: T3.4 subst. for line 54 :k</note>
<l xml:id="**HV_App.I,4.54**2:1"><seg type="pāda" n="a">durgāṇi tarate nityaṃ</seg> <seg type="pāda" n="b">dhṛtimān puṣṭimān bhavet</seg> /</l>

<l xml:id="HV_App.I,4.55"><seg type="pāda" n="a">apatyakāmo rohiṇyāṃ</seg> <seg type="pāda" n="b">saumyenaujasvitāṃ vrajet</seg> /</l>

<l xml:id="HV_App.I,4.56"><seg type="pāda" n="a">krūrakarmaṇi bhāgī syād</seg> <seg type="pāda" n="b">ārdrāyāṃ śrāddham ācaran</seg> /</l>

<l xml:id="HV_App.I,4.57"><seg type="pāda" n="a">kṣetre putreṣu bhāgī syāc</seg> <seg type="pāda" n="b">chrāddhaṃ kurvan punarvasau</seg> /</l>

<note>k: T3 subst. for lines 55b-57, T4 ins. after line 55 :k</note>
<l xml:id="**HV_App.I,4.57**3:1">mṛgaśīrṣe tu kīrtimān |</l>
<l xml:id="**HV_App.I,4.57**3:2"><seg type="pāda" n="a">ārdrāyāṃ nītimān saumyaḥ</seg> <seg type="pāda" n="b">puṣṭimāṃś ca punarvasau</seg> /</l>

<l xml:id="HV_App.I,4.58"><seg type="pāda" n="a">puṣṭikāmaḥ punaḥ puṣye</seg> <seg type="pāda" n="b">śrāddhaṃ kurvīta mānavaḥ</seg> //</l>

<l xml:id="HV_App.I,4.59"><seg type="pāda" n="a">āśleṣāsu punar dattvā</seg> <seg type="pāda" n="b">vīrān putrān avāpnuyāt</seg> /</l>

<l xml:id="HV_App.I,4.60"><seg type="pāda" n="a">śreṣṭho bhavati bandhūnāṃ</seg> <seg type="pāda" n="b">maghāsu śrāddham ācaran</seg> //</l>

<l xml:id="HV_App.I,4.61"><seg type="pāda" n="a">phalgunīṣu punaḥ kṛtvā</seg> <seg type="pāda" n="b">saubhāgyaṃ labhate naraḥ</seg> /</l>

<l xml:id="HV_App.I,4.62"><seg type="pāda" n="a">pradānaśīlaḥ sāpatya</seg> <seg type="pāda" n="b">uttarāsu karoti yaḥ</seg> //</l>

<l xml:id="HV_App.I,4.63"><seg type="pāda" n="a">saṃsatsu mukhyo bhavati</seg> <seg type="pāda" n="b">haste yas tarpayet pitṝn</seg> /</l>

<l xml:id="HV_App.I,4.64"><seg type="pāda" n="a">citrāyāṃ kurute yas tu</seg> <seg type="pāda" n="b">putrān rūpavato labhet</seg> /</l>

<l xml:id="HV_App.I,4.65"><seg type="pāda" n="a">svātinā tu dvijaḥ kuryād</seg> <seg type="pāda" n="b">vāṇijyena jijīviṣuḥ</seg> /</l>

<l xml:id="HV_App.I,4.66"><seg type="pāda" n="a">putrārthaṃ tu viśākhāsu</seg> <seg type="pāda" n="b">śrāddham īheta mānavaḥ</seg> //</l>

<l xml:id="HV_App.I,4.67"><seg type="pāda" n="a">anurādhāsu kurvāṇo</seg> <seg type="pāda" n="b">naraś cakraṃ pravartayet</seg> /</l>

<l xml:id="HV_App.I,4.68"><seg type="pāda" n="a">ādhipatyaṃ labhec chrāddhaṃ</seg> <seg type="pāda" n="b">jyeṣṭhāyāṃ kurute hi yaḥ</seg> //</l>

<l xml:id="HV_App.I,4.69"><seg type="pāda" n="a">mūlenārogyalābhaḥ syād</seg> <seg type="pāda" n="b">āṣāḍhāsu mahadyaśaḥ</seg> /</l>

<l xml:id="HV_App.I,4.70"><seg type="pāda" n="a">tathottarāsv aṣāḍhāsu</seg> <seg type="pāda" n="b">vītaśoko bhaven naraḥ</seg> //</l>

<l xml:id="HV_App.I,4.71"><seg type="pāda" n="a">śravaṇena tu lokeṣu</seg> <seg type="pāda" n="b">prāpnuyāt paramāṃ gatiṃ</seg> /</l>

<l xml:id="HV_App.I,4.72"><seg type="pāda" n="a">rājyabhogāñ śraviṣṭhāsu</seg> <seg type="pāda" n="b">prāpnuyād vipulaṃ dhanam</seg> //</l>

<l xml:id="HV_App.I,4.73"><seg type="pāda" n="a">śrāddhaṃ tv abhijitā kurvan</seg> <seg type="pāda" n="b">vedān sāṅgān avāpnuyāt</seg> /</l>

<l xml:id="HV_App.I,4.74"><seg type="pāda" n="a">nakṣatre vāruṇe kurvan</seg> <seg type="pāda" n="b">bhiṣaksiddhim avāpnuyāt</seg> //</l>

<l xml:id="HV_App.I,4.75"><seg type="pāda" n="a">pūrvaproṣṭhapade kurvan</seg> <seg type="pāda" n="b">vindate jīvitaṃ bahu</seg> /</l>

<l xml:id="HV_App.I,4.76"><seg type="pāda" n="a">uttarāsu punaḥ kurvaṃl</seg> <seg type="pāda" n="b">labhate gāḥ sahasraśaḥ</seg> //</l>

<l xml:id="HV_App.I,4.77"><seg type="pāda" n="a">revatyāṃ kurute yas tu</seg> <seg type="pāda" n="b">rūpyaṃ bahu labhen naraḥ</seg> /</l>

<l xml:id="HV_App.I,4.78"><seg type="pāda" n="a">aśvinīṣu hayāñ śreṣṭhān</seg> <seg type="pāda" n="b">bharaṇyām āyur uttamam</seg> //</l>

<l xml:id="HV_App.I,4.79"><seg type="pāda" n="a">imaṃ śrāddhavidhiṃ kurvañ</seg> <seg type="pāda" n="b">śaśabindur mahīm imām</seg> /</l>

<l xml:id="HV_App.I,4.80"><seg type="pāda" n="a">akleśenālabhat kṛtsnāṃ</seg> <seg type="pāda" n="b">labdhvā ca praśaśāsa ha</seg> //</l>

<note>k: (Colophon) :k</note>
<l xml:id="HV_App.I,4.81"><seg type="pāda" n="a">rājataṃ rajatāktaṃ vā</seg> <seg type="pāda" n="b">pitṝṇāṃ pātram ucyate</seg> /</l>

<l xml:id="HV_App.I,4.82"><seg type="pāda" n="a">rajatasya kathā vāpi</seg> <seg type="pāda" n="b">darśanaṃ dānam eva ca</seg> /</l>

<l xml:id="HV_App.I,4.83"><seg type="pāda" n="a">ānantyam akṣayaṃ svargyaṃ</seg> <seg type="pāda" n="b">rājataṃ dānam ucyate</seg> //</l>

<l xml:id="HV_App.I,4.84"><seg type="pāda" n="a">pitṝṇāṃ tena dānena</seg> <seg type="pāda" n="b">satputrās tārayanty uta</seg> /</l>

<l xml:id="HV_App.I,4.85"><seg type="pāda" n="a">paṭhyamānaḥ sadā śrāddhe</seg> <seg type="pāda" n="b">niyato brahmavādibhiḥ</seg> //</l>

<l xml:id="HV_App.I,4.86"><seg type="pāda" n="a">rājate hi svadhā dugdhā</seg> <seg type="pāda" n="b">pātre 'smin pitṛbhiḥ purā</seg> /</l>

<l xml:id="HV_App.I,4.87"><seg type="pāda" n="a">akṣayārthaṃ mahī yasmāt</seg> <seg type="pāda" n="b">tasmin dattam ato 'kṣayam</seg> //</l>

<l xml:id="HV_App.I,4.88"><seg type="pāda" n="a">kṛṣṇājinasya sāṃnidhyaṃ</seg> <seg type="pāda" n="b">darśanaṃ dānam eva ca</seg> /</l>

<l xml:id="HV_App.I,4.89"><seg type="pāda" n="a">rakṣoghnaṃ brahmavarcasyaṃ</seg> <seg type="pāda" n="b">paśūn putrāṃś ca tārayet</seg> //</l>

<l xml:id="HV_App.I,4.90"><seg type="pāda" n="a">kāñcanaṃ rājataṃ pātraṃ</seg> <seg type="pāda" n="b">dauhitraḥ kutapas tilāḥ</seg> /</l>

<l xml:id="HV_App.I,4.91"><seg type="pāda" n="a">bastaś ca pāvanīyāni</seg> <seg type="pāda" n="b">tridaṇḍī yoginas tathā</seg> //</l>

<l xml:id="HV_App.I,4.92"><seg type="pāda" n="a">śrāddhakarmaṇy ayaṃ śreṣṭho</seg> <seg type="pāda" n="b">vidhir brahman sanātanaḥ</seg> /</l>

<l xml:id="HV_App.I,4.93"><seg type="pāda" n="a">āyuḥ puṣṭir yaśaḥ kīrtiḥ</seg> <seg type="pāda" n="b">prajñā saṃtativardhanaḥ</seg> //</l>

<l xml:id="HV_App.I,4.94"><seg type="pāda" n="a">diśi dakṣiṇapūrvasyāṃ</seg> <seg type="pāda" n="b">vedisthānaṃ niveśayet</seg> /</l>

<l xml:id="HV_App.I,4.95"><seg type="pāda" n="a">sarvato 'ratnimātraṃ tu</seg> <seg type="pāda" n="b">caturasraṃ susaṃvṛtam</seg> //</l>

<l xml:id="HV_App.I,4.96"><seg type="pāda" n="a">vakṣyāmi vidhivat sthānaṃ</seg> <seg type="pāda" n="b">pitṝṇām iti śāstrataḥ</seg> /</l>

<l xml:id="HV_App.I,4.97"><seg type="pāda" n="a">dhanyam āyuṣyam ārogyaṃ</seg> <seg type="pāda" n="b">puṣṭikīrtivivardhanam</seg> //</l>

<l xml:id="HV_App.I,4.98"><seg type="pāda" n="a">tatra gartās trayaḥ kāryās</seg> <seg type="pāda" n="b">trayo daṇḍāś ca khādirāḥ</seg> /</l>

<l xml:id="HV_App.I,4.99"><seg type="pāda" n="a">aratnimātrās te kāryā</seg> <seg type="pāda" n="b">rajatena vibhūṣitāḥ</seg> //</l>

<l xml:id="HV_App.I,4.100"><seg type="pāda" n="a">te vitastyāyatā gartāḥ</seg> <seg type="pāda" n="b">sarvataś caturaṅgulāḥ</seg> /</l>

<l xml:id="HV_App.I,4.101"><seg type="pāda" n="a">prāgdakṣiṇāyatāḥ kāryāḥ</seg> <seg type="pāda" n="b">sthirā naśuṣirās tathā</seg> //</l>

<l xml:id="HV_App.I,4.102"><seg type="pāda" n="a">adbhiḥ pavitrapūtābhiḥ</seg> <seg type="pāda" n="b">plāvayet satataṃ śuciḥ</seg> /</l>

<l xml:id="HV_App.I,4.103"><seg type="pāda" n="a">payobhyām ājagavyābhyāṃ</seg> <seg type="pāda" n="b">śodhanaṃ vāgbhir eva ca</seg> //</l>

<l xml:id="HV_App.I,4.104"><seg type="pāda" n="a">tarpaṇaṃ satataṃ hy etat</seg> <seg type="pāda" n="b">tṛptir bhavati śāśvatī</seg> /</l>

<l xml:id="HV_App.I,4.105"><seg type="pāda" n="a">iha cāmutra ca śrīmān</seg> <seg type="pāda" n="b">sarvakāmasamanvitaḥ</seg> //</l>

<l xml:id="HV_App.I,4.106"><seg type="pāda" n="a">evaṃ triṣavaṇasnāto</seg> <seg type="pāda" n="b">yo 'rcayet prayataḥ sadā</seg> /</l>

<l xml:id="HV_App.I,4.107"><seg type="pāda" n="a">mantreṇa vidhivat samyak</seg> <seg type="pāda" n="b">so 'śvamedhaphalaṃ labhet</seg> /</l>

<l xml:id="HV_App.I,4.108"><seg type="pāda" n="a">triḥsaptasaṃjñās te yasmāt</seg> <seg type="pāda" n="b">trailokyaṃ dhāryate hi taiḥ</seg> //</l>

<l xml:id="HV_App.I,4.109"><seg type="pāda" n="a">tasya puṣṭir athaiśvaryam</seg> <seg type="pāda" n="b">āyuḥ saṃtatir eva ca</seg> /</l>

<l xml:id="HV_App.I,4.110"><seg type="pāda" n="a">divi ca bhrājate lakṣmyā</seg> <seg type="pāda" n="b">mokṣaṃ ca labhate kramāt</seg> //</l>

<l xml:id="HV_App.I,4.111"><seg type="pāda" n="a">pāpmāpahaṃ pāvanīyam</seg> <seg type="pāda" n="b">aśvamedhaphalaṃ labhet</seg> /</l>

<l xml:id="HV_App.I,4.112"><seg type="pāda" n="a">mantraṃ tasmād ahaṃ vakṣye</seg> <seg type="pāda" n="b">amṛtaṃ brahmasaṃmitam</seg> //</l>

<l xml:id="HV_App.I,4.113"><seg type="pāda" n="a">devatābhyaḥ pitṛbhyaś ca</seg> <seg type="pāda" n="b">mahāyogibhya eva ca</seg> /</l>

<l xml:id="HV_App.I,4.114"><seg type="pāda" n="a">namaḥ svadhāyai svāhāyai</seg> <seg type="pāda" n="b">nityam eva namo namaḥ</seg> //</l>

<l xml:id="HV_App.I,4.115"><seg type="pāda" n="a">ādyāvasāne śrāddhasya</seg> <seg type="pāda" n="b">trirāvṛttaṃ japet sadā</seg> /</l>

<l xml:id="HV_App.I,4.116"><seg type="pāda" n="a">aśvamedhaphalaṃ hy etad</seg> <seg type="pāda" n="b">vipraiḥ satkṛtya pūjitam</seg> //</l>

<l xml:id="HV_App.I,4.117"><seg type="pāda" n="a">piṇḍanirvāpaṇe cāpi</seg> <seg type="pāda" n="b">japed evaṃ samāhitaḥ</seg> /</l>

<l xml:id="HV_App.I,4.118"><seg type="pāda" n="a">pitaraḥ kṣipram āyānti</seg> <seg type="pāda" n="b">rākṣasāḥ pradravanti ca</seg> //</l>

<l xml:id="HV_App.I,4.119"><seg type="pāda" n="a">pitryo 'yaṃ triṣu lokeṣu</seg> <seg type="pāda" n="b">mantro 'yaṃ tārayaty uta</seg> /</l>

<l xml:id="HV_App.I,4.120"><seg type="pāda" n="a">paṭhyamānaḥ sadā śrāddhe</seg> <seg type="pāda" n="b">niyatair brahmavādibhiḥ</seg> //</l>

<l xml:id="HV_App.I,4.121"><seg type="pāda" n="a">rājyakāmo japed evaṃ</seg> <seg type="pāda" n="b">sadā mantram atandritaḥ</seg> /</l>

<l xml:id="HV_App.I,4.122"><seg type="pāda" n="a">vīryaśauryārthabuddhiśrī+</seg> <seg type="pāda" n="b">cirāyuḥkīrtivardhanaḥ</seg> //</l>

<l xml:id="HV_App.I,4.123"><seg type="pāda" n="a">prīyante pitaro yena</seg> <seg type="pāda" n="b">japena niyamena ca</seg> /</l>

<l xml:id="HV_App.I,4.124"><seg type="pāda" n="a">saptarcaṃ saṃpravakṣyāmi</seg> <seg type="pāda" n="b">sarvakāmapradaṃ śubham</seg> //</l>

<l xml:id="HV_App.I,4.125"><seg type="pāda" n="a">amūrtānāṃ mūrtimatāṃ</seg> <seg type="pāda" n="b">pitṝṇāṃ dīptatejasām</seg> /</l>

<l xml:id="HV_App.I,4.126"><seg type="pāda" n="a">namasyāmi sadā teṣāṃ</seg> <seg type="pāda" n="b">dhyāyināṃ yogacakṣuṣām</seg> //</l>

<l xml:id="HV_App.I,4.127"><seg type="pāda" n="a">indrādīnāṃ ca pitaro</seg> <seg type="pāda" n="b">dakṣamārīcayos tathā</seg> /</l>

<l xml:id="HV_App.I,4.128"><seg type="pāda" n="a">pitaraḥ saptarṣīṇāṃ ca</seg> <seg type="pāda" n="b">tān namasyāmi kāmadān</seg> //</l>

<l xml:id="HV_App.I,4.129"><seg type="pāda" n="a">manvādīnāṃ janitṝṃś ca</seg> <seg type="pāda" n="b">sarvalokanamaskṛtān</seg> /</l>

<l xml:id="HV_App.I,4.130"><seg type="pāda" n="a">tān namaskṛtya sarvān vai</seg> <seg type="pāda" n="b">pitṝñ jalasamudrayoḥ</seg> //</l>

<l xml:id="HV_App.I,4.131"><seg type="pāda" n="a">nakṣatrāṇāṃ grahāṇāṃ ca</seg> <seg type="pāda" n="b">vāyvagnipitaraś ca ye</seg> /</l>

<l xml:id="HV_App.I,4.132"><seg type="pāda" n="a">dyāvāpṛthivyoś ca sadā</seg> <seg type="pāda" n="b">namasye 'haṃ kṛtāñjaliḥ</seg> //</l>

<l xml:id="HV_App.I,4.133"><seg type="pāda" n="a">devarṣīṇāṃ saṃjanitṝn</seg> <seg type="pāda" n="b">sarvalokanamaskṛtān</seg> /</l>

<note>k: T3 ins. after line 133, T4 after line 140 :k</note>
<l xml:id="**HV_App.I,4.133**4:1"><seg type="pāda" n="a">etac ca vidhinā yuktaḥ</seg> <seg type="pāda" n="b">śrīmān kuryān narādhipa</seg> /</l>

<l xml:id="HV_App.I,4.134"><seg type="pāda" n="a">saṃghātṝn sarvalokānāṃ</seg> <seg type="pāda" n="b">namasye 'haṃ pitāmahān</seg> //</l>

<l xml:id="HV_App.I,4.135"><seg type="pāda" n="a">prajāpater gavāṃ vahneḥ</seg> <seg type="pāda" n="b">somāya ca yamāya ca</seg> /</l>

<l xml:id="HV_App.I,4.136"><seg type="pāda" n="a">yogeśvarebhyaś ca sadā</seg> <seg type="pāda" n="b">namasye 'haṃ kṛtāñjaliḥ</seg> //</l>

<l xml:id="HV_App.I,4.137"><seg type="pāda" n="a">namaḥ pitṛgaṇebhyas</seg> <seg type="pāda" n="b">saptabhyo ye ca kīrtitāḥ</seg> /</l>

<l xml:id="HV_App.I,4.138"><seg type="pāda" n="a">svayaṃbhuve namasye 'haṃ</seg> <seg type="pāda" n="b">brahmaṇe yogacakṣuṣe</seg> //</l>

<l xml:id="HV_App.I,4.139"><seg type="pāda" n="a">etad uktaṃ ca saptarcaṃ</seg> <seg type="pāda" n="b">devarṣigaṇapūjitam</seg> /</l>

<l xml:id="HV_App.I,4.140"><seg type="pāda" n="a">pavitraṃ paramaṃ hy etac</seg> <seg type="pāda" n="b">chrīmad rakṣoghnam eva ca</seg> //</l>

<l xml:id="HV_App.I,4.141"><seg type="pāda" n="a">etena vidhinā yuktas</seg> <seg type="pāda" n="b">trīn varāṃl labhate naraḥ</seg> /</l>

<l xml:id="HV_App.I,4.142"><seg type="pāda" n="a">bhaktyā paramayā yuktaḥ</seg> <seg type="pāda" n="b">śraddadhāno jitendriyaḥ</seg> //</l>

<l xml:id="HV_App.I,4.143"><seg type="pāda" n="a">saptarcaṃ tu japed yas tu</seg> <seg type="pāda" n="b">nityam eva samāhitaḥ</seg> /</l>

<l xml:id="HV_App.I,4.144"><seg type="pāda" n="a">saptadvīpasamudrāyāḥ</seg> <seg type="pāda" n="b">pṛthivyā ekarāḍ bhavet</seg> //</l>

<l xml:id="HV_App.I,4.145"><seg type="pāda" n="a">yena proktas tv ayaṃ kalpo</seg> <seg type="pāda" n="b">namas tasmai svayaṃbhuve</seg> /</l>

<l xml:id="HV_App.I,4.146"><seg type="pāda" n="a">mahāyogeśvarebhyaś ca</seg> <seg type="pāda" n="b">sadā saṃpraṇato 'smy aham</seg> //</l>

<l xml:id="HV_App.I,4.147"><seg type="pāda" n="a">vartante pitaras tāta</seg> <seg type="pāda" n="b">devānāṃ divi devatāḥ</seg> /</l>

<l xml:id="HV_App.I,4.148"><seg type="pāda" n="a">saptasv ete sthitā nityaṃ</seg> <seg type="pāda" n="b">sthāneṣu pitaro 'vyayāḥ</seg> //</l>

<l xml:id="HV_App.I,4.149"><seg type="pāda" n="a">prajāpatisutā ete</seg> <seg type="pāda" n="b">sarveṣāṃ tu mahātmanām</seg> /</l>

<l xml:id="HV_App.I,4.150"><seg type="pāda" n="a">ādyo gaṇas tu yogīnāṃ</seg> <seg type="pāda" n="b">sa nityo yogavardhanaḥ</seg> //</l>

<l xml:id="HV_App.I,4.151"><seg type="pāda" n="a">dvitīyo devatānāṃ tu</seg> <seg type="pāda" n="b">tṛtīyo dānavādinām</seg> /</l>

<note>k: T4 ins. :k</note>
<l xml:id="**HV_App.I,4.151**5:1"><seg type="pāda" n="a">yugadharmam anuprāptā</seg> <seg type="pāda" n="b">yogadharmānusāriṇaḥ</seg> /</l>

<l xml:id="HV_App.I,4.152"><seg type="pāda" n="a">śeṣās tu varṇināṃ jñeyā</seg> <seg type="pāda" n="b">iti sarve prakīrtitāḥ</seg> //</l>

<l xml:id="HV_App.I,4.153"><seg type="pāda" n="a">pitṝn prīṇāti yo bhaktyā</seg> <seg type="pāda" n="b">pitaraḥ prīṇayanti tam</seg> /</l>

<l xml:id="HV_App.I,4.154"><seg type="pāda" n="a">yacchanti pitaraḥ prītāḥ</seg> <seg type="pāda" n="b">prajāṃ puṣṭiṃ tathaiva ca</seg> /</l>

<l xml:id="HV_App.I,4.155"><seg type="pāda" n="a">svargam āyuṣyam ārogyaṃ</seg> <seg type="pāda" n="b">yad anyad api vāñchitam</seg> //</l>

<l xml:id="HV_App.I,4.156"><seg type="pāda" n="a">devakāryād api mune</seg> <seg type="pāda" n="b">pitṛkāryaṃ praśasyate</seg> /</l>

<l xml:id="HV_App.I,4.157"><seg type="pāda" n="a">devatānāṃ hi pitaraḥ</seg> <seg type="pāda" n="b">pūrvam āyatanaṃ smṛtam</seg> //</l>

<l xml:id="HV_App.I,4.158"><seg type="pāda" n="a">te suprasādāḥ suprītā</seg> <seg type="pāda" n="b">lokasyāpyāyanaṃ param</seg> /</l>

<l xml:id="HV_App.I,4.159"><seg type="pāda" n="a">sthiraprasādāś ca sadā</seg> <seg type="pāda" n="b">tān namasyasva bhārgava</seg> //</l>


<note>h: HV (CE) Appendix I, No. 5, transliterated by Horst Brinkhaus, proof--read by Horst Brinkhaus, version of March 1, 2001 :h</note>
<note>k: K2.4 Ñ2.3 V B Dn Ds D1-3.5.6 T G ins. appendix I, No. 5 after 15.65, K1.3 D4 after 15.68 :k</note>

<milestone unit="speaker" n="yudhiṣṭhira uvāca"/>
<l xml:id="HV_App.I,5.1"><seg type="pāda" n="a">kimarthaṃ brahmadattasya</seg> <seg type="pāda" n="b">pūjanīyā śakuntikā</seg> /</l>

<l xml:id="HV_App.I,5.2"><seg type="pāda" n="a">andhaṃ cakāra gāṅgeya</seg> <seg type="pāda" n="b">jyeṣṭhaṃ putraṃ purā vibho</seg> //</l>

<l xml:id="HV_App.I,5.3"><seg type="pāda" n="a">ciroṣitā gṛhe cāpi</seg> <seg type="pāda" n="b">kimarthaṃ caiva tasya sā</seg> /</l>

<l xml:id="HV_App.I,5.4"><seg type="pāda" n="a">cakāra vipriyam idaṃ</seg> <seg type="pāda" n="b">tasya rājño mahātmanaḥ</seg> //</l>

<l xml:id="HV_App.I,5.5"><seg type="pāda" n="a">pūjanīyā cakārāsau</seg> <seg type="pāda" n="b">kiṃ sakhyaṃ tena caiva ha</seg> /</l>

<l xml:id="HV_App.I,5.6"><seg type="pāda" n="a">etaṃ me saṃśayaṃ sarvaṃ</seg> <seg type="pāda" n="b">prabravīhi yathātatham</seg> //</l>


<milestone unit="speaker" n="bhīṣma uvāca"/>
<l xml:id="HV_App.I,5.7"><seg type="pāda" n="a">śṛṇu sarvaṃ mahārāja</seg> <seg type="pāda" n="b">yathā vṛttam abhūt purā</seg> /</l>

<l xml:id="HV_App.I,5.8"><seg type="pāda" n="a">brahmadattasya bhavane</seg> <seg type="pāda" n="b">tan nibodha yudhiṣṭhira</seg> //</l>

<l xml:id="HV_App.I,5.9"><seg type="pāda" n="a">kācic chakuntikā rājan</seg> <seg type="pāda" n="b">brahmadattasya vai sakhī</seg> /</l>

<l xml:id="HV_App.I,5.10"><seg type="pāda" n="a">sitapakṣā śoṇaśirāḥ</seg> <seg type="pāda" n="b">sitapṛṣṭhā sitodarī</seg> //</l>

<l xml:id="HV_App.I,5.11"><seg type="pāda" n="a">sakhī sā brahmadattasya</seg> <seg type="pāda" n="b">sudṛḍhaṃ baddhasauhṛdā</seg> /</l>

<l xml:id="HV_App.I,5.12"><seg type="pāda" n="a">tasyāḥ kulāyam abhavad</seg> <seg type="pāda" n="b">gehe tasya narottama</seg> //</l>

<l xml:id="HV_App.I,5.13"><seg type="pāda" n="a">sā sadāhani nirgatya</seg> <seg type="pāda" n="b">tasya rājño gṛhottamāt</seg> /</l>

<l xml:id="HV_App.I,5.14"><seg type="pāda" n="a">cacārāmbhodhitīreṣu</seg> <seg type="pāda" n="b">palvaleṣu saraḥsu ca</seg> //</l>

<l xml:id="HV_App.I,5.15"><seg type="pāda" n="a">nadīparvatakuñjeṣu</seg> <seg type="pāda" n="b">vaneṣu vividheṣu ca</seg> /</l>

<l xml:id="HV_App.I,5.16"><seg type="pāda" n="a">praphulleṣu taḍāgeṣu</seg> <seg type="pāda" n="b">kahlārasusugandhiṣu</seg> //</l>

<l xml:id="HV_App.I,5.17"><seg type="pāda" n="a">kumudotpalakiñjalka+</seg> <seg type="pāda" n="b">surabhīkṛtavāyuṣu</seg> /</l>

<l xml:id="HV_App.I,5.18"><seg type="pāda" n="a">haṃsasārasaghuṣṭeṣu</seg> <seg type="pāda" n="b">kāraṇḍavaruteṣu ca</seg> //</l>

<l xml:id="HV_App.I,5.19"><seg type="pāda" n="a">caritvā teṣu sā rājan</seg> <seg type="pāda" n="b">niśi kāmpilyam āgamat</seg> /</l>

<l xml:id="HV_App.I,5.20"><seg type="pāda" n="a">nṛpater bhavanaṃ pārtha</seg> <seg type="pāda" n="b">brahmadattasya dhīmataḥ</seg> //</l>

<l xml:id="HV_App.I,5.21"><seg type="pāda" n="a">rājñā tena sadā rājan</seg> <seg type="pāda" n="b">kathāyogaṃ cakāra sā</seg> //</l>

<l xml:id="HV_App.I,5.22"><seg type="pāda" n="a">āścaryāṇi ca sarvāṇi</seg> <seg type="pāda" n="b">yāni vṛttāni kānicit</seg> /</l>

<l xml:id="HV_App.I,5.23"><seg type="pāda" n="a">carantī vividhān deśān</seg> <seg type="pāda" n="b">kathayām āsa sā niśi</seg> //</l>

<l xml:id="HV_App.I,5.24"><seg type="pāda" n="a">kadācit tasya nṛpater</seg> <seg type="pāda" n="b">brahmadattasya kaurava</seg> /</l>

<l xml:id="HV_App.I,5.25"><seg type="pāda" n="a">putro 'bhūd rājaśārdūla</seg> <seg type="pāda" n="b">sarvasena iti śrutaḥ</seg> //</l>

<l xml:id="HV_App.I,5.26"><seg type="pāda" n="a">pūjanīyā ca sā tasmin</seg> <seg type="pāda" n="b">prasūtāṇḍam athāpi ca</seg> /</l>

<l xml:id="HV_App.I,5.27"><seg type="pāda" n="a">tasmin nīḍe purā hy ekaṃ</seg> <seg type="pāda" n="b">śakalāt prāsphuṭat tadā</seg> //</l>

<l xml:id="HV_App.I,5.28"><seg type="pāda" n="a">sphuṭito māṃsapiṇḍas tu</seg> <seg type="pāda" n="b">bāhupādāsyasaṃyutaḥ</seg> /</l>

<l xml:id="HV_App.I,5.29"><seg type="pāda" n="a">babhruvaktraś cakṣuhīno</seg> <seg type="pāda" n="b">babhūva pṛthivīpate</seg> /</l>

<l xml:id="HV_App.I,5.30"><seg type="pāda" n="a">cakṣuṣmān apy abhūt paścād</seg> <seg type="pāda" n="b">īṣat pakṣotthitaś ca ha</seg> //</l>

<l xml:id="HV_App.I,5.31"><seg type="pāda" n="a">atha sā pūjanīyā vai</seg> <seg type="pāda" n="b">rājaputrasvaputrayoḥ</seg> /</l>

<l xml:id="HV_App.I,5.32"><seg type="pāda" n="a">tulyasnehāt prītimatī</seg> <seg type="pāda" n="b">divase divase tadā</seg> //</l>

<l xml:id="HV_App.I,5.33"><seg type="pāda" n="a">ājahāra sadā sāyaṃ</seg> <seg type="pāda" n="b">cañcvā nṛpa phaladvayam</seg> /</l>

<l xml:id="HV_App.I,5.34"><seg type="pāda" n="a">amṛtasvādu sadṛśaṃ</seg> <seg type="pāda" n="b">sarvasenatanūjayoḥ</seg> //</l>

<l xml:id="HV_App.I,5.35"><seg type="pāda" n="a">sa bālo brahmadattasya</seg> <seg type="pāda" n="b">pūjanīyāsutaś ca ha</seg> /</l>

<l xml:id="HV_App.I,5.36"><seg type="pāda" n="a">te phale bhakṣayitvā ca</seg> <seg type="pāda" n="b">pṛṭhukau tau mudā yutau</seg> /</l>

<l xml:id="HV_App.I,5.37"><seg type="pāda" n="a">abhūtāṃ nityam eveha</seg> <seg type="pāda" n="b">svadatāṃ caiva te phale</seg> //</l>

<l xml:id="HV_App.I,5.38"><seg type="pāda" n="a">tasyāṃ gatāyām atha ca</seg> <seg type="pāda" n="b">pūjanīyāṃ sadāhani</seg> /</l>

<l xml:id="HV_App.I,5.39"><seg type="pāda" n="a">śiśunā caṭakenātha</seg> <seg type="pāda" n="b">dhātrī taṃ tu śiśuṃ nṛpa</seg> /</l>

<l xml:id="HV_App.I,5.40"><seg type="pāda" n="a">tena prakīḍayām āsa</seg> <seg type="pāda" n="b">brahmadattātmajaṃ sadā</seg> //</l>

<l xml:id="HV_App.I,5.41"><seg type="pāda" n="a">nīḍāt tadā samākṛṣya</seg> <seg type="pāda" n="b">pūjanīyā gatā yadā</seg> /</l>

<l xml:id="HV_App.I,5.42"><seg type="pāda" n="a">krīḍatā rājaputreṇa</seg> <seg type="pāda" n="b">kadācic caṭakaḥ sa tu</seg> //</l>

<l xml:id="HV_App.I,5.43"><seg type="pāda" n="a">nigṛhītaḥ kaṃdharāyāṃ</seg> <seg type="pāda" n="b">śiśunā dṛḍhamuṣṭinā</seg> /</l>

<l xml:id="HV_App.I,5.44"><seg type="pāda" n="a">durbhaṅgamuṣṭinā rājann</seg> <seg type="pāda" n="b">asūn sadyas tv ajījahat</seg> //</l>

<l xml:id="HV_App.I,5.45"><seg type="pāda" n="a">taṃ tu pañcatvam āpannaṃ</seg> <seg type="pāda" n="b">vyāttāsyaṃ bālaghātitam</seg> /</l>

<l xml:id="HV_App.I,5.46"><seg type="pāda" n="a">kathaṃcin mocitaṃ dṛṣṭvā</seg> <seg type="pāda" n="b">nṛpatir duḥkhito 'bhavat</seg> //</l>

<l xml:id="HV_App.I,5.47"><seg type="pāda" n="a">dhātrīṃ tasya jagarhe tāṃ</seg> <seg type="pāda" n="b">tadāśruparamo nṛpaḥ</seg> /</l>

<l xml:id="HV_App.I,5.48"><seg type="pāda" n="a">tasthau śokānvito rājā</seg> <seg type="pāda" n="b">śocaṃs taṃ caṭakaṃ nṛpa</seg> //</l>

<l xml:id="HV_App.I,5.49"><seg type="pāda" n="a">pūjanīyāpi tatkālaṃ</seg> <seg type="pāda" n="b">gṛhītvā tu phaladvayam</seg> /</l>

<l xml:id="HV_App.I,5.50"><seg type="pāda" n="a">brahmadattasya bhavanam</seg> <seg type="pāda" n="b">ājagāma vanecarī</seg> //</l>

<l xml:id="HV_App.I,5.51"><seg type="pāda" n="a">athāpaśyata cāgamya</seg> <seg type="pāda" n="b">gṛhe tasmin narādhipa</seg> /</l>

<l xml:id="HV_App.I,5.52"><seg type="pāda" n="a">pañcabhūtaparityaktaṃ</seg> <seg type="pāda" n="b">śāvaṃ taṃ svatanūdbhavam</seg> //</l>

<l xml:id="HV_App.I,5.53"><seg type="pāda" n="a">mumoha dṛṣṭvā svaṃ putraṃ</seg> <seg type="pāda" n="b">punaḥ saṃjñām athālabhat</seg> /</l>

<l xml:id="HV_App.I,5.54"><seg type="pāda" n="a">labdhasaṃjñā ca sā rājan</seg> <seg type="pāda" n="b">vilalāpa tapasvinī</seg> //</l>

<l xml:id="HV_App.I,5.55"><seg type="pāda" n="a">nanu tvam āgatāṃ putra</seg> <seg type="pāda" n="b">vāśantīṃ parisarpasi</seg> /</l>

<l xml:id="HV_App.I,5.56"><seg type="pāda" n="a">kurvaṃś cāṭusahasrāṇi</seg> <seg type="pāda" n="b">avyaktakalayā girā</seg> //</l>

<l xml:id="HV_App.I,5.57"><seg type="pāda" n="a">vyāditāsyaḥ kṣudhārtaś ca</seg> <seg type="pāda" n="b">pītenāsyena putraka</seg> /</l>

<l xml:id="HV_App.I,5.58"><seg type="pāda" n="a">śoṇena tālunā putra</seg> <seg type="pāda" n="b">kasmād adya na sarpasi</seg> //</l>

<l xml:id="HV_App.I,5.59"><seg type="pāda" n="a">pakṣābhyāṃ māṃ pariṣvajya</seg> <seg type="pāda" n="b">nanu cañcvāpi cāpy aham</seg> /</l>

<l xml:id="HV_App.I,5.60"><seg type="pāda" n="a">cīcīkūcīti vāśantaṃ</seg> <seg type="pāda" n="b">tvām adya na śṛṇomi kim</seg> //</l>

<l xml:id="HV_App.I,5.61"><seg type="pāda" n="a">manoratho yas tu mama</seg> <seg type="pāda" n="b">paśyeyaṃ putrakaṃ kadā</seg> /</l>

<l xml:id="HV_App.I,5.62"><seg type="pāda" n="a">vyāttāsyaṃ vāri yācantaṃ</seg> <seg type="pāda" n="b">sphurat pakṣaṃ mamāgrataḥ</seg> /</l>

<l xml:id="HV_App.I,5.63"><seg type="pāda" n="a">sa me manoratho bhagnas</seg> <seg type="pāda" n="b">tvayi pañcatvam āgate</seg> //</l>

<l xml:id="HV_App.I,5.64"><seg type="pāda" n="a">vilapyaivaṃ bahuvidhaṃ</seg> <seg type="pāda" n="b">rājānam atha sābravīt</seg> /</l>

<l xml:id="HV_App.I,5.65"><seg type="pāda" n="a">nanu mūrdhābhiṣiktas tvaṃ</seg> <seg type="pāda" n="b">dharmān vetsi sanātanān</seg> //</l>

<l xml:id="HV_App.I,5.66"><seg type="pāda" n="a">kathaṃ mamānena sutaṃ</seg> <seg type="pāda" n="b">dhātryā ghātitavān asi</seg> /</l>

<l xml:id="HV_App.I,5.67"><seg type="pāda" n="a">svaputreṇa samākṛṣya</seg> <seg type="pāda" n="b">kṣatriyādhama śaṃsa me</seg> //</l>

<l xml:id="HV_App.I,5.68"><seg type="pāda" n="a">nanu nūnaṃ śrutā te 'bhūd</seg> <seg type="pāda" n="b">iyam āṅgirasī śrutiḥ</seg> /</l>

<l xml:id="HV_App.I,5.69"><seg type="pāda" n="a">śaraṇāgataḥ kṣudhārtaś ca</seg> <seg type="pāda" n="b">śatrubhiś cāpy upadrutaḥ</seg> /</l>

<l xml:id="HV_App.I,5.70"><seg type="pāda" n="a">ciroṣitaś ca svagṛhe</seg> <seg type="pāda" n="b">pātavyaḥ sarvato bhavet</seg> //</l>

<l xml:id="HV_App.I,5.71"><seg type="pāda" n="a">apālayan naro yāti</seg> <seg type="pāda" n="b">kumbhīpākam asaṃśayam</seg> /</l>

<l xml:id="HV_App.I,5.72"><seg type="pāda" n="a">katham asya havir devā</seg> <seg type="pāda" n="b">gṛhṇanti pitaraḥ svadhām</seg> //</l>

<l xml:id="HV_App.I,5.73"><seg type="pāda" n="a">evam uktvā mahārāja</seg> <seg type="pāda" n="b">daśadharmagatā satī</seg> /</l>

<l xml:id="HV_App.I,5.74"><seg type="pāda" n="a">śokārtā tasya bālasya</seg> <seg type="pāda" n="b">cakṣuṣī nirbibheda sā</seg> //</l>

<l xml:id="HV_App.I,5.75"><seg type="pāda" n="a">karābhyāṃ rājaputrasya</seg> <seg type="pāda" n="b">tatas tac cakṣur asphuṭam</seg> /</l>

<l xml:id="HV_App.I,5.76"><seg type="pāda" n="a">kṛtvā cāndhaṃ nṛpasutam</seg> <seg type="pāda" n="b">utpapāta tato 'mbaram</seg> //</l>

<l xml:id="HV_App.I,5.77"><seg type="pāda" n="a">atha rājā sutaṃ dṛṣṭvā</seg> <seg type="pāda" n="b">pūjanīyām uvāca ha</seg> /</l>

<l xml:id="HV_App.I,5.78"><seg type="pāda" n="a">viśokā bhava kalyāṇi</seg> <seg type="pāda" n="b">kṛtaṃ te bhīru śobhanam</seg> //</l>

<l xml:id="HV_App.I,5.79"><seg type="pāda" n="a">gataśokā nivartasva</seg> <seg type="pāda" n="b">ajaryaṃ sakhyam astu te</seg> /</l>

<l xml:id="HV_App.I,5.80"><seg type="pāda" n="a">pureva sakhi bhadraṃ te</seg> <seg type="pāda" n="b">nivartasva ramasva ca</seg> //</l>

<l xml:id="HV_App.I,5.81"><seg type="pāda" n="a">putrapīḍābhavaś cāpi</seg> <seg type="pāda" n="b">na kopaḥ paramas tvayi</seg> /</l>

<l xml:id="HV_App.I,5.82"><seg type="pāda" n="a">mamāsti sakhi bhadraṃ te</seg> <seg type="pāda" n="b">kartavyaṃ ca kṛtaṃ tvayā</seg> //</l>


<milestone unit="speaker" n="pūjanīyovāca"/>
<l xml:id="HV_App.I,5.83"><seg type="pāda" n="a">ātmaupamyena jānāmi</seg> <seg type="pāda" n="b">putrasnehaṃ tavāpy aham</seg> /</l>

<l xml:id="HV_App.I,5.84"><seg type="pāda" n="a">na cāhaṃ vastum icchāmi</seg> <seg type="pāda" n="b">tava putram acakṣuṣam</seg> /</l>

<l xml:id="HV_App.I,5.85"><seg type="pāda" n="a">kṛtvā vai rājaśārdūla</seg> <seg type="pāda" n="b">tvadgṛhe kṛtakilbiṣā</seg> //</l>

<l xml:id="HV_App.I,5.86"><seg type="pāda" n="a">gāthāś cāpy uśanogītā</seg> <seg type="pāda" n="b">imāḥ śṛṇu mayeritāḥ</seg> //</l>

<l xml:id="HV_App.I,5.87"><seg type="pāda" n="a">kumitraṃ ca kudeśaṃ ca</seg> <seg type="pāda" n="b">kurājānaṃ kusauhṛdam</seg> /</l>

<l xml:id="HV_App.I,5.88"><seg type="pāda" n="a">kuputraṃ ca kubhāryāṃ ca</seg> <seg type="pāda" n="b">dūrataḥ parivarjayet</seg> //</l>

<l xml:id="HV_App.I,5.89"><seg type="pāda" n="a">kumitre sauhṛdaṃ nāsti</seg> <seg type="pāda" n="b">kubhāryāyāṃ kuto ratiḥ</seg> /</l>

<l xml:id="HV_App.I,5.90"><seg type="pāda" n="a">kutaḥ piṇḍaḥ kuputre tu</seg> <seg type="pāda" n="b">nāsti satyaṃ kurājani</seg> //</l>

<l xml:id="HV_App.I,5.91"><seg type="pāda" n="a">kusauhṛde kva viśvāsaḥ</seg> <seg type="pāda" n="b">kudeśe na prajīvyate</seg> /</l>

<l xml:id="HV_App.I,5.92"><seg type="pāda" n="a">kurājani bhayaṃ nityaṃ</seg> <seg type="pāda" n="b">kuputre sarvato 'sukham</seg> //</l>

<l xml:id="HV_App.I,5.93"><seg type="pāda" n="a">apakāriṇi viśrambhaṃ</seg> <seg type="pāda" n="b">yaḥ karoti narādhamaḥ</seg> /</l>

<l xml:id="HV_App.I,5.94"><seg type="pāda" n="a">anātho durbalo yadvan</seg> <seg type="pāda" n="b">na ciraṃ sa tu jīvati</seg> //</l>

<l xml:id="HV_App.I,5.95"><seg type="pāda" n="a">na viśvased aviśvas te</seg> <seg type="pāda" n="b">viśvas te nāpi viśvaset</seg> /</l>

<l xml:id="HV_App.I,5.96"><seg type="pāda" n="a">viśvāsād bhayaṃ utpannaṃ</seg> <seg type="pāda" n="b">mūlāny api nikṛntati</seg> //</l>

<l xml:id="HV_App.I,5.97"><seg type="pāda" n="a">rājaseviṣu viśvāsaṃ</seg> <seg type="pāda" n="b">garbhasaṃkariteṣu ca</seg> /</l>

<l xml:id="HV_App.I,5.98"><seg type="pāda" n="a">yaḥ karoti naro mūḍho</seg> <seg type="pāda" n="b">na ciraṃ sa tu jīvati</seg> //</l>

<l xml:id="HV_App.I,5.99"><seg type="pāda" n="a">abhyunnatiṃ prāpya nṛpaḥ</seg> <seg type="pāda" n="b">prāvāraṃ kīṭako yathā</seg> /</l>

<l xml:id="HV_App.I,5.100"><seg type="pāda" n="a">sa vinaśyed asaṃdeham</seg> <seg type="pāda" n="b">āhaivam uśanā nṛpa</seg> //</l>

<l xml:id="HV_App.I,5.101"><seg type="pāda" n="a">api mārdavabhāvena</seg> <seg type="pāda" n="b">gātraṃ saṃlīya buddhimān</seg> /</l>

<l xml:id="HV_App.I,5.102"><seg type="pāda" n="a">ariṃ nāśayate nityaṃ</seg> <seg type="pāda" n="b">yathā vallī mahādrumam</seg> //</l>

<l xml:id="HV_App.I,5.103"><seg type="pāda" n="a">mṛdū raudraḥ kṛśo bhūtvā</seg> <seg type="pāda" n="b">śanaiḥ saṃlīyate ripuḥ</seg> /</l>

<l xml:id="HV_App.I,5.104"><seg type="pāda" n="a">valmīka iva vṛkṣasya</seg> <seg type="pāda" n="b">paścān mūlaṃ nikṛntati</seg> //</l>

<l xml:id="HV_App.I,5.105"><seg type="pāda" n="a">adrohaṃ samayaṃ kṛtvā</seg> <seg type="pāda" n="b">munīnām agrato hariḥ</seg> /</l>

<l xml:id="HV_App.I,5.106"><seg type="pāda" n="a">jaghāna namuciṃ paścād</seg> <seg type="pāda" n="b">apāṃ phenena pārthiva</seg> //</l>

<l xml:id="HV_App.I,5.107"><seg type="pāda" n="a">suptaṃ mattaṃ pramattaṃ vā</seg> <seg type="pāda" n="b">ghātayanti ripuṃ narāḥ</seg> /</l>

<l xml:id="HV_App.I,5.108"><seg type="pāda" n="a">viṣeṇa vahninā vāpi</seg> <seg type="pāda" n="b">śastreṇāpy atha māyayā</seg> //</l>

<l xml:id="HV_App.I,5.109"><seg type="pāda" n="a">naiva śeṣaṃ prakurvanti</seg> <seg type="pāda" n="b">punar vairabhayān narāḥ</seg> /</l>

<l xml:id="HV_App.I,5.110"><seg type="pāda" n="a">ghātayanti samūlaṃ hi</seg> <seg type="pāda" n="b">śrutvemām upamāṃ nṛpa</seg> //</l>

<l xml:id="HV_App.I,5.111"><seg type="pāda" n="a">śatroḥ śeṣaṃ ṛṇāc cheṣaṃ</seg> <seg type="pāda" n="b">śeṣam agneś ca bhūmipa</seg> /</l>

<l xml:id="HV_App.I,5.112"><seg type="pāda" n="a">punar vardheta saṃbhūya</seg> <seg type="pāda" n="b">tasmāc cheṣaṃ na śeṣayet</seg> //</l>

<l xml:id="HV_App.I,5.113"><seg type="pāda" n="a">hasate jalpate vairī</seg> <seg type="pāda" n="b">ekapātre ca bhuñjate</seg> /</l>

<l xml:id="HV_App.I,5.114"><seg type="pāda" n="a">ekāsanaṃ cārohati</seg> <seg type="pāda" n="b">smarate tac ca kilbiṣam</seg> //</l>

<l xml:id="HV_App.I,5.115"><seg type="pāda" n="a">kṛtvā saṃbandhakaṃ cāpi</seg> <seg type="pāda" n="b">viśvasec chatruṇā na hi</seg> /</l>

<l xml:id="HV_App.I,5.116"><seg type="pāda" n="a">pulomānaṃ jaghānājau</seg> <seg type="pāda" n="b">jāmātā sañ śatakratuḥ</seg> //</l>

<l xml:id="HV_App.I,5.117"><seg type="pāda" n="a">nidhāya manasā vairaṃ</seg> <seg type="pāda" n="b">priyaṃ vaktīha yo naraḥ</seg> /</l>

<l xml:id="HV_App.I,5.118"><seg type="pāda" n="a">upasarpen na taṃ prājñaḥ</seg> <seg type="pāda" n="b">kuraṅga iva lubdhakam</seg> //</l>

<l xml:id="HV_App.I,5.119"><seg type="pāda" n="a">na cāsanne nivastavyaṃ</seg> <seg type="pāda" n="b">savaire vardhite ripau</seg> /</l>

<l xml:id="HV_App.I,5.120"><seg type="pāda" n="a">pātayet taṃ samūlaṃ hi</seg> <seg type="pāda" n="b">nadītīra iva drumam</seg> //</l>

<l xml:id="HV_App.I,5.121"><seg type="pāda" n="a">amitrād unnatiṃ prāpya</seg> <seg type="pāda" n="b">nonnato 'smīti viśvaset</seg> /</l>

<l xml:id="HV_App.I,5.122"><seg type="pāda" n="a">tasmāt prāpyonnatiṃ naśyed</seg> <seg type="pāda" n="b">yathā prāvārakīṭakaḥ</seg> //</l>

<l xml:id="HV_App.I,5.123"><seg type="pāda" n="a">ity etā uśanogītā</seg> <seg type="pāda" n="b">gāthā dhāryā vipaścitā</seg> /</l>

<l xml:id="HV_App.I,5.124"><seg type="pāda" n="a">kurvatā cātmarakṣārthaṃ</seg> <seg type="pāda" n="b">nareṇa pṛthivīpate</seg> //</l>

<l xml:id="HV_App.I,5.125"><seg type="pāda" n="a">mayā ca kilbiṣaṃ tubhyaṃ</seg> <seg type="pāda" n="b">prayuktam atidāruṇam</seg> /</l>

<l xml:id="HV_App.I,5.126"><seg type="pāda" n="a">putram andhaṃ prakurvantyā</seg> <seg type="pāda" n="b">tasmān no viśvase tvayi</seg> /</l>

<l xml:id="HV_App.I,5.127"><seg type="pāda" n="a">evam uktvā pradudrāva</seg> <seg type="pāda" n="b">tadākāśe pataṃginī</seg> //</l>

<l xml:id="HV_App.I,5.128"><seg type="pāda" n="a">ity etat te mayākhyātaṃ</seg> <seg type="pāda" n="b">purābhūtam idaṃ nṛpa</seg> /</l>

<l xml:id="HV_App.I,5.129"><seg type="pāda" n="a">brahmadattasya rājendra</seg> <seg type="pāda" n="b">yadvṛttaṃ pūjanīyayā</seg> /</l>

<l xml:id="HV_App.I,5.130"><seg type="pāda" n="a">śrāddhaṃ ca pṛcchase yan māṃ</seg> <seg type="pāda" n="b">yudhiṣṭhira mahāmate</seg> //</l>

<note>k: (Colophon) :k</note>

<note>h: HV (CE) Appendix I No. 6, transliterated by Christophe Vielle :h</note>
<note>k: K2.4 Ñ2.3 V B D T G M4 G(ed.) ins. after 21.10; K1 after 22.1ab; K3 after adhy. 21. K1 reads lines 1-2 for the first time after 21.10. :k</note>

<milestone unit="speaker" n="janamejaya uvāca"/>
<l xml:id="HV_App.I,6.1"><seg type="pāda" n="a">gandharvī urvaśī devī</seg> <seg type="pāda" n="b">rājāṇaṃ manuṣaṃ katham</seg> /</l>

<l xml:id="HV_App.I,6.2"><seg type="pāda" n="a">devān utsṛjya saṃprāptā</seg> <seg type="pāda" n="b">tan me brūhi bahuśruta</seg> //</l>

<note>k: K4 ins. :k</note>
<l xml:id="**HV_App.I,6.2**1:1"><seg type="pāda" n="a">śrutvorvaśīndrabhavane</seg> <seg type="pāda" n="b">gīyamānaṃ surarṣiṇā</seg> /</l>

<l xml:id="**HV_App.I,6.2**1:2"><seg type="pāda" n="a">tadantikam upeyā</seg> <seg type="pāda" n="b">devī smaraśarārditā</seg> //</l>

<l xml:id="**HV_App.I,6.2**1:3"><seg type="pāda" n="a">sa tāṃ vilokya nṛpatir</seg> <seg type="pāda" n="b">harṣeṇotphullalocanaḥ</seg> /</l>

<l xml:id="**HV_App.I,6.2**1:4"><seg type="pāda" n="a">uvāca ślakṣṇayā vācā</seg> <seg type="pāda" n="b">devīṃ hṛṣṭatanūruhaḥ</seg> //</l>

<l xml:id="**HV_App.I,6.2**1:5"><seg type="pāda" n="a">svāgataṃ te varārohe</seg> <seg type="pāda" n="b">āsyatāṃ karavāma kim</seg> /</l>

<l xml:id="**HV_App.I,6.2**1:6"><seg type="pāda" n="a">saṃramasva mayā sārdhaṃ</seg> <seg type="pāda" n="b">ratir nau śāśvatīḥ samāḥ</seg> /</l>


<milestone unit="speaker" n="vaiśaṃpāyana uvāca"/>
<l xml:id="HV_App.I,6.3"><seg type="pāda" n="a">brahmaśāpābhibhūtā sā</seg> <seg type="pāda" n="b">mānuṣaṃ samupasthitā</seg> /</l>

<l xml:id="HV_App.I,6.4"><seg type="pāda" n="a">elaṃ tu sā varārohā</seg> <seg type="pāda" n="b">samayāt samupasthitā</seg> //</l>

<note>k: D2.4 ins. :k</note>
<l xml:id="**HV_App.I,6.4**2:1"><seg type="pāda" n="a">evaṃ sā hy uṣitā tatra</seg> <seg type="pāda" n="b">śāpasyāntam abhīpsatī</seg> /</l>

<l xml:id="HV_App.I,6.5"><seg type="pāda" n="a">ātmanaḥ śāpamokṣārthaṃ</seg> <seg type="pāda" n="b">samayaṃ sā cakāra ha</seg> /</l>

<l xml:id="HV_App.I,6.6"><seg type="pāda" n="a">anagnadarśanaṃ caiva</seg> <seg type="pāda" n="b">sakāmāyāś ca maithunam</seg> //</l>

<note>k: K4 ins. :k</note>
<l xml:id="**HV_App.I,6.6**3:1"><seg type="pāda" n="a">etāv uraṇakau rājan</seg> <seg type="pāda" n="b">nyāsau rakṣasva mānada</seg> /</l>

<l xml:id="**HV_App.I,6.6**3:2"><seg type="pāda" n="a">saṃraṃsye bhavatā sākaṃ</seg> <seg type="pāda" n="b">ślāghya strīṇāṃ varaḥ smṛtaḥ</seg> /</l>

<l xml:id="HV_App.I,6.7"><seg type="pāda" n="a">dvau meṣau śayanābhyāse</seg> <seg type="pāda" n="b">sadā baddhau ca tiṣṭhataḥ</seg> /</l>

<l xml:id="HV_App.I,6.8"><seg type="pāda" n="a">ghṛtamātraṃ tathāhāraḥ</seg> <seg type="pāda" n="b">kalām ekaṃ tu pārthiva</seg> //</l>

<l xml:id="HV_App.I,6.9"><seg type="pāda" n="a">yady eṣa samayo rājan</seg> <seg type="pāda" n="b">yāvatkālaṃ ca te dṛḍham</seg> /</l>

<note>k: D1.2 ins. :k</note>
<l xml:id="**HV_App.I,6.9**4:1"><seg type="pāda" n="a">tadā tavaiva saṃyogo</seg> <seg type="pāda" n="b">mayā saha bhaviṣyati</seg> /</l>

<l xml:id="**HV_App.I,6.9**4:2"><seg type="pāda" n="a">tāvatkālaṃ kariṣyāmi</seg> <seg type="pāda" n="b">yāvad evaṃ kariṣyāsi</seg> /</l>

<l xml:id="**HV_App.I,6.9**4:3"><seg type="pāda" n="a">eṣa te samayo rājan</seg> <seg type="pāda" n="b">vastuṃ tava gṛhe kṛtaḥ</seg> /</l>

<l xml:id="HV_App.I,6.10"><seg type="pāda" n="a">tāvatkālaṃ tu vatsyāmi</seg> <seg type="pāda" n="b">kṛtaḥ samaya eṣa naḥ</seg> //</l>

<l xml:id="HV_App.I,6.11"><seg type="pāda" n="a">tasyās taṃ samayaṃ sarvaṃ</seg> <seg type="pāda" n="b">sa rājā samapālayat</seg> /</l>

<note>k: K4 ins. :k</note>

<milestone unit="speaker" n="rājovāca"/>
<l xml:id="**HV_App.I,6.11**5:1"><seg type="pāda" n="a">aho rūpam aho bhāvo</seg> <seg type="pāda" n="b">naralokavimohanam</seg> /</l>

<l xml:id="**HV_App.I,6.11**5:2"><seg type="pāda" n="a">ko na seveta manujo devīṃ</seg> <seg type="pāda" n="b">tvāṃ svayam āgatām</seg> /</l>

<l xml:id="HV_App.I,6.12"><seg type="pāda" n="a">evaṃ sā vasate tatra</seg> <seg type="pāda" n="b">purūravasi bhāvinī</seg> /</l>

<l xml:id="HV_App.I,6.13"><seg type="pāda" n="a">varṣāṇy athaikaṣaṣṭiṃ tu</seg> <seg type="pāda" n="b">tadbhaktyā śāpamohitā</seg> //</l>

<l xml:id="HV_App.I,6.14"><seg type="pāda" n="a">urvaśyāṃ mānuṣasthāyāṃ</seg> <seg type="pāda" n="b">gandharvāś cintayānvitāḥ</seg> /</l>

<note>k: K4 ins. :k</note>
<l xml:id="**HV_App.I,6.14**6:1"><seg type="pāda" n="a">apaśyann urvaśīm indro</seg> <seg type="pāda" n="b">gandharvān abravīt tadā</seg> /</l>

<l xml:id="**HV_App.I,6.14**6:2"><seg type="pāda" n="a">urvaśīrahitaṃ mahyam</seg> <seg type="pāda" n="b">āsthānaṃ nātiśobhate</seg> /</l>


<milestone unit="speaker" n="gandharvā ūcuḥ"/>
<l xml:id="HV_App.I,6.15"><seg type="pāda" n="a">cintayadhvaṃ mahābhāgā</seg> <seg type="pāda" n="b">yathā sā tu varāṅganā</seg> /</l>

<l xml:id="HV_App.I,6.16"><seg type="pāda" n="a">samāgacchet punar devān</seg> <seg type="pāda" n="b">urvaśī svargabhūṣaṇā</seg> //</l>

<l xml:id="HV_App.I,6.17"><seg type="pāda" n="a">tato viśvāvasur nāma</seg> <seg type="pāda" n="b">tatrāha vadatāṃ varaḥ</seg> /</l>

<l xml:id="HV_App.I,6.18"><seg type="pāda" n="a">mayā tu samayas tābhyāṃ</seg> <seg type="pāda" n="b">kriyamāṇaḥ śrutaḥ purā</seg> //</l>

<l xml:id="HV_App.I,6.19"><seg type="pāda" n="a">vyutkrāntasamayan sā vai</seg> <seg type="pāda" n="b">rājānaṃ tyakṣyate yathā</seg> /</l>

<l xml:id="HV_App.I,6.20"><seg type="pāda" n="a">tad ahaṃ vedmy aśeṣeṇa</seg> <seg type="pāda" n="b">yathā bhetsyaty asau nṛpaḥ</seg> //</l>

<l xml:id="HV_App.I,6.21"><seg type="pāda" n="a">sasahāyo gamiṣyāmi</seg> <seg type="pāda" n="b">yuṣmākaṃ kāryasiddhaye</seg> /</l>

<l xml:id="HV_App.I,6.22"><seg type="pāda" n="a">evam uktvā gatas tatra</seg> <seg type="pāda" n="b">pratiṣṭhānaṃ mahāyaśāḥ</seg> //</l>

<l xml:id="HV_App.I,6.23"><seg type="pāda" n="a">niśāyām atha cāgamya</seg> <seg type="pāda" n="b">meṣam ekaṃ jahāra saḥ</seg> /</l>

<l xml:id="HV_App.I,6.24"><seg type="pāda" n="a">mātṛvad vartate sā tu</seg> <seg type="pāda" n="b">meṣayoś cāruhāsinī</seg> //</l>

<l xml:id="HV_App.I,6.25"><seg type="pāda" n="a">gandharvāgamanaṃ jñātvā</seg> <seg type="pāda" n="b">śāpāntaṃ ca yaśasvinī</seg> /</l>

<l xml:id="HV_App.I,6.26"><seg type="pāda" n="a">rājānam abravīt tatra</seg> <seg type="pāda" n="b">putro me 'hriyateti sā</seg> //</l>

<l xml:id="HV_App.I,6.27"><seg type="pāda" n="a">evam ukto viniścitya</seg> <seg type="pāda" n="b">nagno naivodatiṣṭhata</seg> /</l>

<l xml:id="HV_App.I,6.28"><seg type="pāda" n="a">nagnaṃ māṃ drakṣyate devī</seg> <seg type="pāda" n="b">samayo vitatho bhavet</seg> //</l>

<l xml:id="HV_App.I,6.29"><seg type="pāda" n="a">tato bhūyas tu gandharvā</seg> <seg type="pāda" n="b">dvitīyaṃ meṣam ādaduḥ</seg> /</l>

<l xml:id="HV_App.I,6.30"><seg type="pāda" n="a">dvitīye tu hṛte meṣe</seg> <seg type="pāda" n="b">elaṃ devy abravīd idam</seg> //</l>

<l xml:id="HV_App.I,6.31"><seg type="pāda" n="a">putrau me hriyate rājann</seg> <seg type="pāda" n="b">anāthāyā iva prabho</seg> /</l>

<note>k: K4 ins. :k</note>
<l xml:id="**HV_App.I,6.31**7:1"><seg type="pāda" n="a">niśamyākranditaṃ devī</seg> <seg type="pāda" n="b">putrayor nīyamānayoḥ</seg> /</l>

<l xml:id="**HV_App.I,6.31**7:2"><seg type="pāda" n="a">hatāsmy ahaṃ kunāthena</seg> <seg type="pāda" n="b">napuṃsā vīramāninā</seg> //</l>

<l xml:id="**HV_App.I,6.31**7:3"><seg type="pāda" n="a">yadviśrambhād ahaṃ naṣṭā</seg> <seg type="pāda" n="b">hatāpatyā ca dasyubhiḥ</seg> /</l>

<l xml:id="**HV_App.I,6.31**7:4"><seg type="pāda" n="a">yaḥ śete niśi saṃtrasto</seg> <seg type="pāda" n="b">yathā nārī divā pumān</seg> /</l>

<l xml:id="HV_App.I,6.32"><seg type="pāda" n="a">evam uktas tadotthāya</seg> <seg type="pāda" n="b">nagno rājā pradhāvitaḥ</seg> //</l>

<l xml:id="HV_App.I,6.33"><seg type="pāda" n="a">meṣayoḥ padam anvicchan</seg> <seg type="pāda" n="b">gandharvair vidyud apy atha</seg> /</l>

<l xml:id="HV_App.I,6.34"><seg type="pāda" n="a">utpāditā sumahatī</seg> <seg type="pāda" n="b">yayā tad bhavanaṃ mahat</seg> /</l>

<l xml:id="HV_App.I,6.35"><seg type="pāda" n="a">prakāśitaṃ vai sahasā</seg> <seg type="pāda" n="b">tato nagnam avaikṣata</seg> //</l>

<l xml:id="HV_App.I,6.36"><seg type="pāda" n="a">nagnaṃ dṛṣṭvā tirobhūtā</seg> <seg type="pāda" n="b">gandharvī hy agamad divam</seg> //</l>

<note>k: K1.2 Ñ2.3 V1.3 Dn Ds D6 T4 ins. :k</note>
<l xml:id="**HV_App.I,6.36**8:1"><seg type="pāda" n="a">tirobhūtāṃ tu tāṃdṛṣṭvā</seg> <seg type="pāda" n="b">gandharvā hy agaman divam</seg> /</l>

<note>k: D3 ins. :k</note>
<l xml:id="**HV_App.I,6.36**9:1"><seg type="pāda" n="a">tirobhūtāṃ tu tāṃ dṛṣṭvā</seg> <seg type="pāda" n="b">gandharvās tatratāv ubhau</seg> /</l>

<l xml:id="**HV_App.I,6.36**9:2"><seg type="pāda" n="a">utsṛjya meṣau śīghram tu</seg> <seg type="pāda" n="b">yathākāmaṃ yayus tataḥ</seg> /</l>

<l xml:id="HV_App.I,6.37"><seg type="pāda" n="a">utsṛṣṭau coraṇau dṛṣṭvā</seg> <seg type="pāda" n="b">rājā gṛhyāgato gṛham</seg> /</l>

<l xml:id="HV_App.I,6.38"><seg type="pāda" n="a">apaśyann urvaśīṃ tatra</seg> <seg type="pāda" n="b">vilālapa suduḥkhitaḥ</seg> /</l>

<l xml:id="HV_App.I,6.39"><seg type="pāda" n="a">cacāra pṛthivīṃ caiva</seg> <seg type="pāda" n="b">mārgamāṇa itas tataḥ</seg> //</l>

<l xml:id="HV_App.I,6.40"><seg type="pāda" n="a">athāpaśyat sa tāṃ rājā</seg> <seg type="pāda" n="b">kurukṣetre mahābalaḥ</seg> /</l>

<note>k: K4 ins. :k</note>
<l xml:id="**HV_App.I,6.40**10:1"><seg type="pāda" n="a">sa tāṃ vīkṣya kurukṣetre</seg> <seg type="pāda" n="b">sarasvatyāś ca tatsakhīḥ</seg> /</l>

<l xml:id="**HV_App.I,6.40**10:2"><seg type="pāda" n="a">pañca prahṛṣṭavadanaḥ</seg> <seg type="pāda" n="b">prāha sūktaṃ purūravāḥ</seg> //</l>

<l xml:id="**HV_App.I,6.40**10:3"><seg type="pāda" n="a">aho jāye jāye tiṣṭha</seg> <seg type="pāda" n="b">ghore na tyaktum arhasi</seg> /</l>

<l xml:id="**HV_App.I,6.40**10:4"><seg type="pāda" n="a">māṃ tvam aprāpya nirvṛttiṃ</seg> <seg type="pāda" n="b">vacāṃsi kṛṇavāmahe</seg> //</l>

<l xml:id="**HV_App.I,6.40**10:5"><seg type="pāda" n="a">sudeho 'yaṃ patatv adya</seg> <seg type="pāda" n="b">devi dūraṃ gatas tvayā</seg> /</l>

<l xml:id="**HV_App.I,6.40**10:6"><seg type="pāda" n="a">svādanty enaṃ vṛkā gṛdhrās</seg> <seg type="pāda" n="b">tvatprasādasya nāspadam</seg> /</l>

<l xml:id="HV_App.I,6.41"><seg type="pāda" n="a">plakṣatīrthe puṣkariṇyāṃ</seg> <seg type="pāda" n="b">himavatyāṃ samāplutām</seg> //</l>

<l xml:id="HV_App.I,6.42"><seg type="pāda" n="a">krīḍantīṃ apsarobhiś ca</seg> <seg type="pāda" n="b">pañcabhiḥ saha śobhanām</seg> /</l>

<l xml:id="HV_App.I,6.43"><seg type="pāda" n="a">tāṃ krīḍantīṃ tato dṛṣṭvā</seg> <seg type="pāda" n="b">vilalāpa suduḥkhitaḥ</seg> //</l>

<l xml:id="HV_App.I,6.44"><seg type="pāda" n="a">sā cāpi tatra taṃ dṛṣṭvā</seg> <seg type="pāda" n="b">rājānam avidūrataḥ</seg> /</l>

<l xml:id="HV_App.I,6.45"><seg type="pāda" n="a">urvaśī tāḥ sakhīḥ prāha</seg> <seg type="pāda" n="b">sa eṣa puruṣottamaḥ</seg> /</l>

<l xml:id="HV_App.I,6.46"><seg type="pāda" n="a">yasminn aham avātsaṃ vai</seg> <seg type="pāda" n="b">darśayām āsa taṃ nṛpam</seg> //</l>

<l xml:id="HV_App.I,6.47"><seg type="pāda" n="a">samāvignās tu tāḥ sarvāḥ</seg> <seg type="pāda" n="b">punar eva narādhipaḥ</seg> /</l>

<l xml:id="HV_App.I,6.48"><seg type="pāda" n="a">jāye ha tiṣṭha manasi</seg> <seg type="pāda" n="b">ghore vacasi tiṣṭha he</seg> /</l>

<l xml:id="HV_App.I,6.49"><seg type="pāda" n="a">evamādīni sūktāni</seg> <seg type="pāda" n="b">parasparam abhāṣatām</seg> //</l>

<l xml:id="HV_App.I,6.50"><seg type="pāda" n="a">urvaśī cābravīd ailaṃ</seg> <seg type="pāda" n="b">sagarbhāhaṃ tvayā vibho</seg> /</l>

<l xml:id="HV_App.I,6.51"><seg type="pāda" n="a">saṃvatsarāt kumāras te</seg> <seg type="pāda" n="b">bhaviṣyati na saṃśayaḥ</seg> /</l>

<l xml:id="HV_App.I,6.52"><seg type="pāda" n="a">niśām ekāṃ ca nṛpate</seg> <seg type="pāda" n="b">nivatsyasi mayā saha</seg> //</l>

<l xml:id="HV_App.I,6.53"><seg type="pāda" n="a">hṛṣṭo jagāma rājāt sa</seg> <seg type="pāda" n="b">svapuraṃ sumahāyaśāḥ</seg> /</l>

<l xml:id="HV_App.I,6.54"><seg type="pāda" n="a">gate saṃvatsare bhūya</seg> <seg type="pāda" n="b">urvaśī punar āgamat</seg> //</l>

<l xml:id="HV_App.I,6.55"><seg type="pāda" n="a">uṣitaś ca tayā sārdham</seg> <seg type="pāda" n="b">ekarātraṃ mahāyaśāḥ</seg> //</l>

<l xml:id="HV_App.I,6.56"><seg type="pāda" n="a">urvaśy athābravīd ailaṃ</seg> <seg type="pāda" n="b">gandharvā varadās tava</seg> /</l>

<l xml:id="HV_App.I,6.57"><seg type="pāda" n="a">tān vṛṇīṣva mahārāja</seg> <seg type="pāda" n="b">brūhi caitāṃs tvam eva ha</seg> //</l>

<l xml:id="HV_App.I,6.58"><seg type="pāda" n="a">vṛṇīṣva samatāṃ rājan</seg> <seg type="pāda" n="b">gandharvāṇāṃ mahātmanām</seg> /</l>

<l xml:id="HV_App.I,6.59"><seg type="pāda" n="a">tathety uktvā varaṃ vavre</seg> <seg type="pāda" n="b">gandharvāś ca tahāstv iti</seg> //</l>

<note>k: K4 ins. :k</note>
<l xml:id="**HV_App.I,6.59**11:1"><seg type="pāda" n="a">sthālīṃ nyasya vane gatvā</seg> <seg type="pāda" n="b">gṛham abhyāyayau niśi</seg> /</l>

<l xml:id="**HV_App.I,6.59**11:2"><seg type="pāda" n="a">tretāyāṃ saṃpravṛttāyāṃ</seg> <seg type="pāda" n="b">manasi trayy avartata</seg> /</l>

<l xml:id="HV_App.I,6.60"><seg type="pāda" n="a">pūrayitvāgninā sthālīṃ</seg> <seg type="pāda" n="b">gandharvāś ca tam abruvan</seg> /</l>

<l xml:id="HV_App.I,6.61"><seg type="pāda" n="a">aneneṣṭvā salokān naḥ</seg> <seg type="pāda" n="b">prāpsyasi tvaṃ narādhipa</seg> //</l>

<l xml:id="HV_App.I,6.62"><seg type="pāda" n="a">tān ādāya kumārāṃs tu</seg> <seg type="pāda" n="b">gamanāyopacakrame</seg> /</l>

<l xml:id="HV_App.I,6.63"><seg type="pāda" n="a">nikṣipyāgnim araṇye tu</seg> <seg type="pāda" n="b">saputras tu gṛhaṃ yayau</seg> //</l>

<l xml:id="HV_App.I,6.64"><seg type="pāda" n="a">abhyetyāgniṃ tu nāpaśyad</seg> <seg type="pāda" n="b">aśvatthaṃ tatra dṛṣṭavān</seg> /</l>

<l xml:id="HV_App.I,6.65"><seg type="pāda" n="a">śamījātaṃ tu taṃ dṛṣṭvā</seg> <seg type="pāda" n="b">aśvatthaṃ vismitas tataḥ</seg> //</l>

<l xml:id="HV_App.I,6.66"><seg type="pāda" n="a">gandharvebhyas tadāśaṃsad</seg> <seg type="pāda" n="b">agnināśaṃ tatas tu saḥ</seg> /</l>

<l xml:id="HV_App.I,6.67"><seg type="pāda" n="a">śrutvā tam artham akhilam</seg> <seg type="pāda" n="b">araṇīṃ tu samādiśan</seg> //</l>

<l xml:id="HV_App.I,6.68"><seg type="pāda" n="a">aśvatthād araṇīṃ kṛtvā</seg> <seg type="pāda" n="b">mathitvāgniṃ yathāvidhi</seg> /</l>

<l xml:id="HV_App.I,6.69"><seg type="pāda" n="a">mathitāgniṃ tridhā kṛtvā</seg> <seg type="pāda" n="b">ayajat sa narādhipaḥ</seg> /</l>

<l xml:id="HV_App.I,6.70"><seg type="pāda" n="a">iṣṭvā yajñair bahuvidhair</seg> <seg type="pāda" n="b">gatas teṣāṃ salokatām</seg> //</l>

<note>k: K2 B1.3 Ds for lines 69-70 subst. :k</note>
<l xml:id="**HV_App.I,6.70**12:1"><seg type="pāda" n="a">teneṣṭvā tu sa tāṃl lokān</seg> <seg type="pāda" n="b">prāptavān sa narādhipaḥ</seg> /</l>

<l xml:id="HV_App.I,6.71"><seg type="pāda" n="a">gandharvebhyo varaṃ labdhvā</seg> <seg type="pāda" n="b">tretāgniṃ samakalpayat</seg> /</l>

<l xml:id="HV_App.I,6.72"><seg type="pāda" n="a">eko 'gniḥ pūrvam evāsīd</seg> <seg type="pāda" n="b">ailas tretām akārayat</seg> /</l>

<l xml:id="HV_App.I,6.73"><seg type="pāda" n="a">evaṃprabhāvo rājāsīd</seg> <seg type="pāda" n="b">ailas tu puruṣottamaḥ</seg> //</l>

<note>k: Colophon :k</note>

<note>h: HV (CE) Appendix I No. 6A, transliterated by Sandra Smets :h</note>
<note>k: G(ed.) cont. after No. 6 :k</note>

<milestone unit="speaker" n="janamejaya uvāca"/>
<l xml:id="HV_App.I,6A.1"><seg type="pāda" n="a">śruto mayā mahāprājño</seg> <seg type="pāda" n="b">budhapautro mahāmatiḥ</seg> /</l>

<l xml:id="HV_App.I,6A.2"><seg type="pāda" n="a">tattrorvaśīsamutpannaḥ</seg> <seg type="pāda" n="b">kathaṃ kṣātram avāptavān</seg> //</l>

<l xml:id="HV_App.I,6A.3"><seg type="pāda" n="a">ātreyasya kathaṃ loke</seg> <seg type="pāda" n="b">paradārābhimarśanāt</seg> /</l>

<l xml:id="HV_App.I,6A.4"><seg type="pāda" n="a">niṣkṛtiḥ kīdṛśī dṛṣṭā</seg> <seg type="pāda" n="b">tan me brūhi mahāmate</seg> /</l>

<l xml:id="HV_App.I,6A.5"><seg type="pāda" n="a">kīdṛśo brāhmaṇo loke</seg> <seg type="pāda" n="b">svarūpaṃ tad vadasva me</seg> //</l>


<milestone unit="speaker" n="vaiśaṃpāyana uvāca"/>
<l xml:id="HV_App.I,6A.6"><seg type="pāda" n="a">hanta te kathayiṣyāmi</seg> <seg type="pāda" n="b">śṛṇu pārthivasattama</seg> /</l>

<l xml:id="HV_App.I,6A.7"><seg type="pāda" n="a">mukhabāhūrūpādebhyo</seg> <seg type="pāda" n="b">viprādīn asṛjat prabhuḥ</seg> //</l>

<l xml:id="HV_App.I,6A.8"><seg type="pāda" n="a">uttamāṅgodbhavājjyaiṣṭhyād</seg> <seg type="pāda" n="b">vedasyādhyāpanāttathā</seg> /</l>

<l xml:id="HV_App.I,6A.9"><seg type="pāda" n="a">sarvasyaivāsya sargasya</seg> <seg type="pāda" n="b">dharmato brāhmaṇaḥ prabhuḥ</seg> //</l>

<l xml:id="HV_App.I,6A.10"><seg type="pāda" n="a">yasyāsyena sadāśnanti</seg> <seg type="pāda" n="b">havyāni tridivaukasaḥ</seg> /</l>

<l xml:id="HV_App.I,6A.11"><seg type="pāda" n="a">kavyāni caiva pitaraḥ</seg> <seg type="pāda" n="b">kiṃ bhūtā adhikaṃ tataḥ</seg> //</l>

<l xml:id="HV_App.I,6A.12"><seg type="pāda" n="a">brāhmaṇyāṃ brāhmaṇāj jātaḥ</seg> <seg type="pāda" n="b">saṃskṛto brāhmaṇo bhavet</seg> /</l>

<l xml:id="HV_App.I,6A.13"><seg type="pāda" n="a">jñeyaṃ (?) kṣatriyaviṭśūdrā</seg> <seg type="pāda" n="b">jñeyāḥ svebhyaḥ svayonijāḥ</seg> //</l>

<l xml:id="HV_App.I,6A.14"><seg type="pāda" n="a">adhyāpanaṃ cādhyayanaṃ</seg> <seg type="pāda" n="b">yajanaṃ yājanaṃ tathā</seg> /</l>

<l xml:id="HV_App.I,6A.15"><seg type="pāda" n="a">dānaṃ pratigrahaś ceti</seg> <seg type="pāda" n="b">ṣaṭ karmāṇy agrajanmanām</seg> //</l>

<l xml:id="HV_App.I,6A.16"><seg type="pāda" n="a">vedam eva sadābhyāset</seg> <seg type="pāda" n="b">tapas taptaṃ (pyed??) dvijottamaḥ</seg> /</l>

<l xml:id="HV_App.I,6A.17"><seg type="pāda" n="a">vedābhyāso hi viprasya</seg> <seg type="pāda" n="b">tapaḥ param ihocyate</seg> //</l>

<l xml:id="HV_App.I,6A.18"><seg type="pāda" n="a">itihāsapurāṇajñaḥ</seg> <seg type="pāda" n="b">padavākyapramāṇavit</seg> /</l>

<l xml:id="HV_App.I,6A.19"><seg type="pāda" n="a">aṅgopakāravedī ca</seg> <seg type="pāda" n="b">vedārthaṃ jñātum arhati</seg> //</l>

<l xml:id="HV_App.I,6A.20"><seg type="pāda" n="a">pāṇinyādīni tantrāṇi hy</seg> <seg type="pāda" n="b">adhītyāṅgāni sarvaśaḥ</seg> /</l>

<l xml:id="HV_App.I,6A.21"><seg type="pāda" n="a">itihāsapurāṇānāṃ</seg> <seg type="pāda" n="b">śrutīnām api sarvadā</seg> //</l>

<l xml:id="HV_App.I,6A.22"><seg type="pāda" n="a">padavākyapramāṇajñaḥ</seg> <seg type="pāda" n="b">pravaktā phalam aśnute</seg> /</l>

<l xml:id="HV_App.I,6A.23"><seg type="pāda" n="a">śrotā caivānyathā cet syān</seg> <seg type="pāda" n="b">narakāyaiva kalpate</seg> //</l>

<l xml:id="HV_App.I,6A.24"><seg type="pāda" n="a">na vedapāṭhamātreṇa</seg> <seg type="pāda" n="b">saṃtuṣyed vai dvijottamaḥ</seg> /</l>

<l xml:id="HV_App.I,6A.25"><seg type="pāda" n="a">pāṭhamātrāvasānas tu</seg> <seg type="pāda" n="b">paṅke gaur iva sīdati</seg> //</l>

<l xml:id="HV_App.I,6A.26"><seg type="pāda" n="a">janmano 'nantaraṃ kāryaṃ</seg> <seg type="pāda" n="b">jātakarma yathāvidhi</seg> /</l>

<l xml:id="HV_App.I,6A.27"><seg type="pāda" n="a">nāmadheyaṃ daśamyāṃ tu</seg> <seg type="pāda" n="b">dvādaśyām atha kārayet</seg> //</l>

<l xml:id="HV_App.I,6A.28"><seg type="pāda" n="a">ṣaṣṭhe 'nnaprāśanaṃ māsi</seg> <seg type="pāda" n="b">cūḍā kāryā yathākulam</seg> /</l>

<l xml:id="HV_App.I,6A.29"><seg type="pāda" n="a">prāpte tu pañcame varṣe tv</seg> <seg type="pāda" n="b">akṣarābhyāsam ucyate</seg> //</l>

<l xml:id="HV_App.I,6A.30"><seg type="pāda" n="a">garbhāṣṭamābde kurvīta</seg> <seg type="pāda" n="b">brāhmaṇasyopanāyanam</seg> /</l>

<l xml:id="HV_App.I,6A.31"><seg type="pāda" n="a">yajñopavītaṃ kurvīta</seg> <seg type="pāda" n="b">sūtreṇa navatantukam</seg> //</l>

<l xml:id="HV_App.I,6A.32"><seg type="pāda" n="a">brāhmaṇo bilvapālāśau</seg> <seg type="pāda" n="b">daṇḍau vā dhārayeta saḥ</seg> /</l>

<l xml:id="HV_App.I,6A.33"><seg type="pāda" n="a">guruṃ raviṃ samabhyarcya</seg> <seg type="pāda" n="b">bhaikṣeta niyataḥ śuciḥ</seg> //</l>

<l xml:id="HV_App.I,6A.34"><seg type="pāda" n="a">niṣekādīni karmāṇi</seg> <seg type="pāda" n="b">yaḥ karoti yathāvidhi</seg> /</l>

<l xml:id="HV_App.I,6A.35"><seg type="pāda" n="a">saṃbhāvayati cānnena</seg> <seg type="pāda" n="b">sa vipro gurur ucyate</seg> //</l>

<l xml:id="HV_App.I,6A.36"><seg type="pāda" n="a">upanīya tu yaḥ śiṣyaṃ</seg> <seg type="pāda" n="b">vedam adhyāpayeta tam</seg> /</l>

<l xml:id="HV_App.I,6A.37"><seg type="pāda" n="a">tadarthabodhakaś caiva</seg> <seg type="pāda" n="b">tam ācāryaṃ pracakṣate</seg> //</l>

<l xml:id="HV_App.I,6A.38"><seg type="pāda" n="a">ekadeśaṃ tu vedasya</seg> <seg type="pāda" n="b">vedāṅgāny api vā punaḥ</seg> /</l>

<l xml:id="HV_App.I,6A.39"><seg type="pāda" n="a">yo 'dhyāpayati vṛttyartham</seg> <seg type="pāda" n="b">upādhyāyaḥ sa ucyate</seg> //</l>

<l xml:id="HV_App.I,6A.40"><seg type="pāda" n="a">upādhyāyād daśācāryā</seg> <seg type="pāda" n="b">ācāryāṇāṃ śataṃ pitā</seg> /</l>

<l xml:id="HV_App.I,6A.41"><seg type="pāda" n="a">sahasraṃ ca pitṝṇāṃ tu</seg> <seg type="pāda" n="b">caibhyo mātā garīyasī</seg> //</l>

<l xml:id="HV_App.I,6A.42"><seg type="pāda" n="a">guruśuśrūṣayā vidyāṃ</seg> <seg type="pāda" n="b">saṃprāpya vidhivad dvijaḥ</seg> /</l>

<l xml:id="HV_App.I,6A.43"><seg type="pāda" n="a">snāyīta tadanujñāto</seg> <seg type="pāda" n="b">dattvāsmai dakṣiṇāṃ hi gām</seg> //</l>

<l xml:id="HV_App.I,6A.44"><seg type="pāda" n="a">guruṇānumataḥ snātvā</seg> <seg type="pāda" n="b">samāvṛtto yathāvidhi</seg> /</l>

<l xml:id="HV_App.I,6A.45"><seg type="pāda" n="a">udvaheta dvijo bhāryāṃ</seg> <seg type="pāda" n="b">lakṣaṇāṃ(ṇyāṃ) bandhuśālinīm</seg> /</l>

<l xml:id="HV_App.I,6A.46"><seg type="pāda" n="a">bandhuhīnāṃ ca yāṃ kanyāṃ</seg> <seg type="pāda" n="b">rogiṇīṃ ca parityajet</seg> //</l>

<l xml:id="HV_App.I,6A.47"><seg type="pāda" n="a">mantropadeśe cārtvijye</seg> <seg type="pāda" n="b">vivāhe śrāddhabhojane</seg> /</l>

<l xml:id="HV_App.I,6A.48"><seg type="pāda" n="a">svabandhuṣv eva kartavyam</seg> <seg type="pāda" n="b">iti manvādiśāsanam</seg> /</l>

<l xml:id="HV_App.I,6A.49"><seg type="pāda" n="a">ādadhīta tataḥ paścād</seg> <seg type="pāda" n="b">vidhānenaiva sarvaśaḥ</seg> //</l>

<l xml:id="HV_App.I,6A.50"><seg type="pāda" n="a">brāhme muhūrte cotthāya</seg> <seg type="pāda" n="b">hariṃ nārāyaṇaṃ prabhum</seg> /</l>

<l xml:id="HV_App.I,6A.51"><seg type="pāda" n="a">dhyātvā samāhitaḥ paścād</seg> <seg type="pāda" n="b">viṣṭhāmūtraṃ visarjayet</seg> //</l>

<l xml:id="HV_App.I,6A.52"><seg type="pāda" n="a">nairṛte dakṣiṇe bhāge</seg> <seg type="pāda" n="b">tṛṇam ācchādya vai punaḥ</seg> /</l>

<l xml:id="HV_App.I,6A.53"><seg type="pāda" n="a">loṣṭaiś ca lepanaṃ kṛtvā</seg> <seg type="pāda" n="b">śaucaṃ kṛtvā yathāvidhi</seg> //</l>

<l xml:id="HV_App.I,6A.54"><seg type="pāda" n="a">mṛdbhiḥ śodhya gude pādau</seg> <seg type="pāda" n="b">pāṇau gaṇḍūṣam ācaret</seg> /</l>

<l xml:id="HV_App.I,6A.55"><seg type="pāda" n="a">ācamya prayato bhūtvā</seg> <seg type="pāda" n="b">tataḥ snānaṃ samācaret</seg> //</l>

<l xml:id="HV_App.I,6A.56"><seg type="pāda" n="a">jale nimajya hṛdaye</seg> <seg type="pāda" n="b">nārāyaṇam anāmayam</seg> /</l>

<l xml:id="HV_App.I,6A.57"><seg type="pāda" n="a">dhyātvotthāya tataḥ kuryād</seg> <seg type="pāda" n="b">ardhyaṃ sūryāya bhūmipa</seg> //</l>

<l xml:id="HV_App.I,6A.58"><seg type="pāda" n="a">sahasrakṛtvaḥ paramāṃ</seg> <seg type="pāda" n="b">devīṃ japtvā samāhitaḥ</seg> /</l>

<l xml:id="HV_App.I,6A.59"><seg type="pāda" n="a">upasthāyaiva tigmāṃśuṃ</seg> <seg type="pāda" n="b">homaṃ kuryād dvitīyake</seg> //</l>

<l xml:id="HV_App.I,6A.60"><seg type="pāda" n="a">vedam adhyāpya vidhivad</seg> <seg type="pāda" n="b">vedāṅgāni tṛtīyake</seg> /</l>

<l xml:id="HV_App.I,6A.61"><seg type="pāda" n="a">mūhūrte kusumādīni</seg> <seg type="pāda" n="b">hṛtvā gacchet tam īśvaram</seg> //</l>

<note>k: corr. muhūrte :k</note>
<l xml:id="HV_App.I,6A.62"><seg type="pāda" n="a">yogakṣemārthalābhāya</seg> <seg type="pāda" n="b">snātvā mādhyāhnikīṃ kriyām</seg> /</l>

<l xml:id="HV_App.I,6A.63"><seg type="pāda" n="a">kṛtvā puruṣasūktaiś ca</seg> <seg type="pāda" n="b">harim aṣṭākṣareṇa ca</seg> //</l>

<l xml:id="HV_App.I,6A.64"><seg type="pāda" n="a">saṃpūjya toṣayitvātha</seg> <seg type="pāda" n="b">vaiśvadevaṃ yathāvidhi</seg> /</l>

<l xml:id="HV_App.I,6A.65"><seg type="pāda" n="a">kṛtvaivātithyapūjāṃ ca</seg> <seg type="pāda" n="b">bhojanaṃ ca yathākramam</seg> //</l>

<l xml:id="HV_App.I,6A.66"><seg type="pāda" n="a">itihāsapurāṇābhyāṃ</seg> <seg type="pāda" n="b">ṣaṣṭhasaptamayor budhaḥ</seg> /</l>

<l xml:id="HV_App.I,6A.67"><seg type="pāda" n="a">kālakṣepaṃ prakurvāṇas</seg> <seg type="pāda" n="b">tāmbūlaṃ carvayed budhaḥ (tpunaḥ)</seg> /</l>

<l xml:id="HV_App.I,6A.68"><seg type="pāda" n="a">upāsya paścimāṃ saṃdhyāṃ</seg> <seg type="pāda" n="b">homaṃ kuryād atandritaḥ</seg> //</l>

<l xml:id="HV_App.I,6A.69"><seg type="pāda" n="a">brāhmaṇeṣu ca vidvāṃso</seg> <seg type="pāda" n="b">vidvatsu kṛtabuddhayaḥ</seg> /</l>

<l xml:id="HV_App.I,6A.70"><seg type="pāda" n="a">kṛtabuddhiṣu kartāraḥ</seg> <seg type="pāda" n="b">kartṛṣu brahmavādinaḥ</seg> /</l>

<l xml:id="HV_App.I,6A.71"><seg type="pāda" n="a">śreṣṭhās te brāhmaṇā loke</seg> <seg type="pāda" n="b">dānapātraṃ sadā matam</seg> //</l>

<l xml:id="HV_App.I,6A.72"><seg type="pāda" n="a">prathamaṃ tu gurordānaṃ</seg> <seg type="pāda" n="b">dadyāc chraiṣṭhyaṃ ca sarvadā</seg> /</l>

<l xml:id="HV_App.I,6A.73"><seg type="pāda" n="a">mātāpitroś ca yad dattaṃ</seg> <seg type="pāda" n="b">bhrātṛsvasṛsutāsu ca</seg> //</l>

<l xml:id="HV_App.I,6A.74"><seg type="pāda" n="a">bhaginyai bhāgineyāya</seg> <seg type="pāda" n="b">mātulānāṃ pitṛṣvasuḥ</seg> /</l>

<l xml:id="HV_App.I,6A.75"><seg type="pāda" n="a">daridrāṇāṃ ca bandhūnāṃ</seg> <seg type="pāda" n="b">dānaṃ vedavide 'kṣayam</seg> /</l>

<l xml:id="HV_App.I,6A.76"><seg type="pāda" n="a">pituḥ śataguṇaṃ dānaṃ</seg> <seg type="pāda" n="b">sahasraṃ mātur ucyate</seg> //</l>

<l xml:id="HV_App.I,6A.77"><seg type="pāda" n="a">saṃnikṛṣṭam adhīyānam</seg> <seg type="pāda" n="b">atikrāmati yo dvijaḥ</seg> /</l>

<l xml:id="HV_App.I,6A.78"><seg type="pāda" n="a">dāne tu kavyabhojye ca</seg> <seg type="pāda" n="b">dahaty āsaptamaṃ kulam</seg> //</l>

<l xml:id="HV_App.I,6A.79"><seg type="pāda" n="a">dviguṇaṃ brāhmaṇe dadyāt</seg> <seg type="pāda" n="b">samaṃ tu brāhmaṇabruve</seg> /</l>

<l xml:id="HV_App.I,6A.80"><seg type="pāda" n="a">prādhīte śatasāhasram</seg> <seg type="pāda" n="b">anantaṃ vedapārage</seg> //</l>

<l xml:id="HV_App.I,6A.81"><seg type="pāda" n="a">prāyaścittāni śāstrāṇi</seg> <seg type="pāda" n="b">pātakeṣūpapātake</seg> /</l>

<l xml:id="HV_App.I,6A.82"><seg type="pāda" n="a">teṣām evādhikārāṇi</seg> <seg type="pāda" n="b">karmabhūmiṣu janminām</seg> /</l>

<l xml:id="HV_App.I,6A.83"><seg type="pāda" n="a">devānāṃ nādhikāro 'sti</seg> <seg type="pāda" n="b">teṣu rājan divaukasām</seg> //</l>

<l xml:id="HV_App.I,6A.84"><seg type="pāda" n="a">vairājakanyājātastu</seg> <seg type="pāda" n="b">budhād ila iti smṛtaḥ</seg> /</l>

<l xml:id="HV_App.I,6A.85"><seg type="pāda" n="a">mātāmahaprabhāvena</seg> <seg type="pāda" n="b">kṣatriyatvam upeyivān</seg> //</l>

<l xml:id="HV_App.I,6A.86"><seg type="pāda" n="a">tathāpy atriprabhāvena</seg> <seg type="pāda" n="b">prāyaścittena śodhitaḥ</seg> /</l>

<l xml:id="HV_App.I,6A.87"><seg type="pāda" n="a">śaśāṅkas tu kṣayān muktaḥ</seg> <seg type="pāda" n="b">sarvalokasupūjitaḥ</seg> //</l>

<note>k: Colophon :k</note>

<note>h: HV (CE) Appendix I No. 6B, transliterated by Christophe Vielle :h</note>
<note>k: K Ñ2.3 V B D T G M4 cont. after No. 6; G(ed.) after No. 6A :k</note>

<milestone unit="speaker" n="vaiśaṃpāyana uvāca"/>
<l xml:id="HV_App.I,6B.1"><seg type="pāda" n="a">elaputrā babhūvus te</seg> <seg type="pāda" n="b">sarve devasutopamāḥ</seg> /</l>

<l xml:id="HV_App.I,6B.2"><seg type="pāda" n="a">divi jātā mahātmāna</seg> <seg type="pāda" n="b">āyur dhīmān amāvasuḥ</seg> /</l>

<note>k: K1.2 Ñ2.3 V B Dn Ds D4-6 T G M4 ins. (= 21.10*322) :k</note>
<l xml:id="**HV_App.I,6B.2**1:1"><seg type="pāda" n="a">viśvāyuścaiva dharmātmā</seg> <seg type="pāda" n="b">śrutāyuś ca tathāparaḥ</seg> /</l>

<l xml:id="HV_App.I,6B.3"><seg type="pāda" n="a">dṛḍhāyuś ca vanāyuś ca</seg> <seg type="pāda" n="b">śatāyuś corvaśīsutāḥ</seg> //</l>

<l xml:id="HV_App.I,6B.4"><seg type="pāda" n="a">amāvasos tu dāyādo</seg> <seg type="pāda" n="b">bhīmo rājātha rājarāṭ</seg> /</l>

<l xml:id="HV_App.I,6B.5"><seg type="pāda" n="a">śrīmān bhīmasya dāyādo</seg> <seg type="pāda" n="b">rājāsīt kāñcanaprabhaḥ</seg> /</l>

<l xml:id="HV_App.I,6B.6"><seg type="pāda" n="a">vidvāṃs tu kāñcanasyāpi</seg> <seg type="pāda" n="b">suhotro 'bhūn mahābalaḥ</seg> //</l>

<l xml:id="HV_App.I,6B.7"><seg type="pāda" n="a">sauhotrir abhavaj jahnuḥ</seg> <seg type="pāda" n="b">keśinyā garbhasaṃbhavaḥ</seg> /</l>

<l xml:id="HV_App.I,6B.8"><seg type="pāda" n="a">ājahre yo mahāsattraṃ</seg> <seg type="pāda" n="b">sarpamedhaṃ mahāmakham</seg> //</l>

<l xml:id="HV_App.I,6B.9"><seg type="pāda" n="a">patilobhena yaṃ gaṅgā</seg> <seg type="pāda" n="b">patitve 'bhisasāra ha</seg> /</l>

<l xml:id="HV_App.I,6B.10"><seg type="pāda" n="a">necchataḥ plāvayām āsa</seg> <seg type="pāda" n="b">tasya gaṅgā ca tat sadaḥ</seg> //</l>

<l xml:id="HV_App.I,6B.11"><seg type="pāda" n="a">sa tayā plāvitaṃ dṛṣṭvā</seg> <seg type="pāda" n="b">yajñavāṭaṃ samantataḥ</seg> /</l>

<l xml:id="HV_App.I,6B.12"><seg type="pāda" n="a">sauhotrir abravīd gaṅgāṃ</seg> <seg type="pāda" n="b">kruddho bharatasattama</seg> //</l>

<l xml:id="HV_App.I,6B.13"><seg type="pāda" n="a">eṣa te triṣu lokeṣu</seg> <seg type="pāda" n="b">saṃkṣipyāpaḥ pibāmy aham</seg> /</l>

<l xml:id="HV_App.I,6B.14"><seg type="pāda" n="a">asya gaṅge 'valepasya</seg> <seg type="pāda" n="b">sadyaḥ phalam avāpnuhi</seg> //</l>

<l xml:id="HV_App.I,6B.15"><seg type="pāda" n="a">rājarṣiṇā tataḥ pītāṃ</seg> <seg type="pāda" n="b">gaṅgāṃ dṛṣṭvā maharṣayaḥ</seg> /</l>

<l xml:id="HV_App.I,6B.16"><seg type="pāda" n="a">upaninyur mahābhāgāṃ</seg> <seg type="pāda" n="b">duhitṛtvena jāhnavīm</seg> /</l>

<l xml:id="HV_App.I,6B.17"><seg type="pāda" n="a">yuvanāśvasya putrīṃ tu</seg> <seg type="pāda" n="b">kāverīṃ jahnur āvahat</seg> //</l>

<note>k: D6 ins. :k</note>
<l xml:id="**HV_App.I,6B.17**2:1"><seg type="pāda" n="a">gaṅgāśāpena dehārdhaṃ</seg> <seg type="pāda" n="b">yasyāḥ paścānnadīkṛtam</seg> /</l>

<l xml:id="HV_App.I,6B.18"><seg type="pāda" n="a">yuvanāśvasya śāpena</seg> <seg type="pāda" n="b">gaṅgārdhena vinirmame</seg> /</l>

<l xml:id="HV_App.I,6B.19"><seg type="pāda" n="a">kāverīṃ saritāṃ śreṣṭhāṃ</seg> <seg type="pāda" n="b">jahnor bhāryām aninditām</seg> //</l>

<l xml:id="HV_App.I,6B.20"><seg type="pāda" n="a">jahnus tu dayitaṃ putraṃ</seg> <seg type="pāda" n="b">sumahaṃ nāma dhārmikam</seg> /</l>

<l xml:id="HV_App.I,6B.21"><seg type="pāda" n="a">kāveryāṃ janayām āsa</seg> <seg type="pāda" n="b">ajakas tasya cātmajaḥ</seg> //</l>

<l xml:id="HV_App.I,6B.22"><seg type="pāda" n="a">ajakasya tu dāyādo</seg> <seg type="pāda" n="b">balākāśvo mahīpatiḥ</seg> /</l>

<l xml:id="HV_App.I,6B.23"><seg type="pāda" n="a">babhūva mṛgayāśīlaḥ</seg> <seg type="pāda" n="b">kuśas tasyātmajo 'bhavat</seg> //</l>

<l xml:id="HV_App.I,6B.24"><seg type="pāda" n="a">kuśaputrā babhūvur hi</seg> <seg type="pāda" n="b">catvāro devavarcasaḥ</seg> /</l>

<l xml:id="HV_App.I,6B.25"><seg type="pāda" n="a">kuśikaḥ kuśanābhaś ca</seg> <seg type="pāda" n="b">kuśāmbo mūrtimāṃs tathā</seg> /</l>

<l xml:id="HV_App.I,6B.26"><seg type="pāda" n="a">pahlavaiḥ saha saṃvṛddho</seg> <seg type="pāda" n="b">rājā vanacaraih saha</seg> //</l>

<l xml:id="HV_App.I,6B.27"><seg type="pāda" n="a">kuśikas tu tapas tepe</seg> <seg type="pāda" n="b">putram indrasamaṃ vibhuḥ</seg> /</l>

<l xml:id="HV_App.I,6B.28"><seg type="pāda" n="a">labheyam iti taṃ śakras</seg> <seg type="pāda" n="b">trāsād abhyetya jajñivān</seg> //</l>

<l xml:id="HV_App.I,6B.29"><seg type="pāda" n="a">pūrṇe varṣasahasre vai</seg> <seg type="pāda" n="b">taṃ tu śakro hy apaśyata</seg> /</l>

<l xml:id="HV_App.I,6B.30"><seg type="pāda" n="a">atyugratapasaṃ dṛṣṭvā</seg> <seg type="pāda" n="b">sahasrākṣaḥ puraṃdaraḥ</seg> //</l>

<l xml:id="HV_App.I,6B.31"><seg type="pāda" n="a">samarthaḥ putrajanane</seg> <seg type="pāda" n="b">svayam evānvapadyata</seg> /</l>

<l xml:id="HV_App.I,6B.32"><seg type="pāda" n="a">putratve kalpayām āsa</seg> <seg type="pāda" n="b">devendraḥ sa surottamaḥ</seg> //</l>

<l xml:id="HV_App.I,6B.33"><seg type="pāda" n="a">sa gādhir abhavad rājā</seg> <seg type="pāda" n="b">maghavān kauśikaḥ svayam</seg> /</l>

<l xml:id="HV_App.I,6B.34"><seg type="pāda" n="a">paurukutsy abhavad bhāryā</seg> <seg type="pāda" n="b">gādhis tasyām ajāyata</seg> //</l>

<l xml:id="HV_App.I,6B.35"><seg type="pāda" n="a">viśvāmitraś ca gādheyo</seg> <seg type="pāda" n="b">rājā viśvarathaś ca ha</seg> /</l>

<l xml:id="HV_App.I,6B.36"><seg type="pāda" n="a">viśvakṛd viśvajic caiva</seg> <seg type="pāda" n="b">tathā satyavatī nṛpa</seg> //</l>

<l xml:id="HV_App.I,6B.37"><seg type="pāda" n="a">purvaṃ kanyā mahābhāgā</seg> <seg type="pāda" n="b">nāmnā satyavatī śubhā</seg> /</l>

<note>k: K4 ins. :k</note>
<l xml:id="**HV_App.I,6B.37**3:1"><seg type="pāda" n="a">tasya satyavatīṃ kanyām</seg> <seg type="pāda" n="b">ṛcīko 'yācat dvijaḥ</seg> /</l>

<l xml:id="**HV_App.I,6B.37**3:2"><seg type="pāda" n="a">varaṃ visadṛśaṃ matvā</seg> <seg type="pāda" n="b">gādhir bhārgavam abravīt</seg> /</l>


<milestone unit="speaker" n="gādhir uvāca"/>
<l xml:id="**HV_App.I,6B.37**3:3"><seg type="pāda" n="a">ekataḥ śyāmakarṇānāṃ</seg> <seg type="pāda" n="b">hayānāṃ candravarcasām</seg> /</l>

<l xml:id="**HV_App.I,6B.37**3:4"><seg type="pāda" n="a">sahasraṃ dīyatāṃ śulkaṃ</seg> <seg type="pāda" n="b">kanyāyāḥ kuśikā vayam</seg> //</l>

<l xml:id="**HV_App.I,6B.37**3:5"><seg type="pāda" n="a">ity uktas tanmataṃ matvā</seg> <seg type="pāda" n="b">gataḥ sa varuṇāntakaṃ</seg> /</l>

<l xml:id="**HV_App.I,6B.37**3:6"><seg type="pāda" n="a">ānīya dattvā tān aśvān</seg> <seg type="pāda" n="b">upayeme varānanām</seg> /</l>

<l xml:id="HV_App.I,6B.38"><seg type="pāda" n="a">tāṃ gādhiḥ kāvyaputrāya</seg> <seg type="pāda" n="b">ṛcīkāya dadau prabhuḥ</seg> //</l>

<l xml:id="HV_App.I,6B.39"><seg type="pāda" n="a">tasyāḥ prīto 'bhavad bhartā</seg> <seg type="pāda" n="b">bhārgavo bhṛgunandanaḥ</seg> /</l>

<note>k: K4 ins. :k</note>
<l xml:id="**HV_App.I,6B.39**4:1"><seg type="pāda" n="a">sa ṛṣiḥ prārthitaḥ patnyā</seg> <seg type="pāda" n="b">mātre cāpatyakāmyayā</seg> /</l>

<l xml:id="**HV_App.I,6B.39**4:2"><seg type="pāda" n="a">śrapayitvobhayair mantraiś</seg> <seg type="pāda" n="b">caruṃ snātuṃ gato muniḥ</seg> /</l>

<l xml:id="HV_App.I,6B.40"><seg type="pāda" n="a">putrārthaṃ kalpayām āsa</seg> <seg type="pāda" n="b">caruṃ gādhes tathaiva ca</seg> //</l>

<l xml:id="HV_App.I,6B.41"><seg type="pāda" n="a">uvācāhūya tāṃ bhārtā</seg> <seg type="pāda" n="b">ṛcīko bhārgavas tadā</seg> /</l>

<l xml:id="HV_App.I,6B.42"><seg type="pāda" n="a">upayojyaś carur ayaṃ</seg> <seg type="pāda" n="b">tvayā mātrā tv ayaṃ tava</seg> //</l>

<l xml:id="HV_App.I,6B.43"><seg type="pāda" n="a">tasyāṃ janiṣyate putro</seg> <seg type="pāda" n="b">dīptimān kṣatriyarṣabhaḥ</seg> /</l>

<l xml:id="HV_App.I,6B.44"><seg type="pāda" n="a">ajeyaḥ kṣatriyair loke</seg> <seg type="pāda" n="b">kṣatriyarṣabhasūdanaḥ</seg> //</l>

<l xml:id="HV_App.I,6B.45"><seg type="pāda" n="a">tavāpi putraṃ kalyāṇi</seg> <seg type="pāda" n="b">dhṛtimantaṃ tapodhanam</seg> /</l>

<l xml:id="HV_App.I,6B.46"><seg type="pāda" n="a">śamātmakaṃ dvijaśreṣṭhaṃ</seg> <seg type="pāda" n="b">carur eṣa vidhāsyati</seg> //</l>

<l xml:id="HV_App.I,6B.47"><seg type="pāda" n="a">evam uktvā tu tāṃ bhāryām</seg> <seg type="pāda" n="b">ṛcīko bhṛgunandanaḥ</seg> /</l>

<l xml:id="HV_App.I,6B.48"><seg type="pāda" n="a">tapasy abhirato nityam</seg> <seg type="pāda" n="b">araṇyaṃ praviveśa ha</seg> //</l>

<l xml:id="HV_App.I,6B.49"><seg type="pāda" n="a">gādhiḥ sadāras tu tadā</seg> <seg type="pāda" n="b">ṛcīkāśramam abhyagāt</seg> /</l>

<l xml:id="HV_App.I,6B.50"><seg type="pāda" n="a">tīrthayātrāprasaṅgena</seg> <seg type="pāda" n="b">sutāṃ draṣṭuṃ nareśvaraḥ</seg> //</l>

<l xml:id="HV_App.I,6B.51"><seg type="pāda" n="a">carudvayaṃ gṛhītvā tad</seg> <seg type="pāda" n="b">ṛṣeḥ satyavatī tadā</seg> /</l>

<l xml:id="HV_App.I,6B.52"><seg type="pāda" n="a">carum ādāya yatnena</seg> <seg type="pāda" n="b">sā tu mātre nyavedayat</seg> //</l>

<l xml:id="HV_App.I,6B.53"><seg type="pāda" n="a">mātā vyatyasya daivena</seg> <seg type="pāda" n="b">duhitre svacaruṃ dadau</seg> /</l>

<l xml:id="HV_App.I,6B.54"><seg type="pāda" n="a">tasyāś carum athājñānād</seg> <seg type="pāda" n="b">ātmasaṃsthaṃ cakāra ha</seg> //</l>

<l xml:id="HV_App.I,6B.55"><seg type="pāda" n="a">atha satyavatī garbhaṃ</seg> <seg type="pāda" n="b">kṣatriyāntakaraṃ tadā</seg> /</l>

<l xml:id="HV_App.I,6B.56"><seg type="pāda" n="a">dhārayām āsa dīptena</seg> <seg type="pāda" n="b">vapuṣā ghoradarśanam</seg> //</l>

<l xml:id="HV_App.I,6B.57"><seg type="pāda" n="a">tām ṛcīkas tato dṛṣṭvā</seg> <seg type="pāda" n="b">yogenābhyanusṛtya ca</seg> /</l>

<l xml:id="HV_App.I,6B.58"><seg type="pāda" n="a">tām abravīd dvijaśreṣṭhaḥ</seg> <seg type="pāda" n="b">svāṃ bhāryāṃ varavarṇinīm</seg> //</l>

<l xml:id="HV_App.I,6B.59"><seg type="pāda" n="a">mātrāsi vañcitā bhadre</seg> <seg type="pāda" n="b">caruvyatyāsahetunā</seg> /</l>

<l xml:id="HV_App.I,6B.60"><seg type="pāda" n="a">janiṣyati hi putras te</seg> <seg type="pāda" n="b">krūrakarmātidāruṇaḥ</seg> //</l>

<l xml:id="HV_App.I,6B.61"><seg type="pāda" n="a">bhrātā janiṣyate cāpi</seg> <seg type="pāda" n="b">brahmabhūtas tapodhanaḥ</seg> /</l>

<l xml:id="HV_App.I,6B.62"><seg type="pāda" n="a">viśvaṃ hi brahma tapasā</seg> <seg type="pāda" n="b">mayā tasmin samarpitam</seg> //</l>

<l xml:id="HV_App.I,6B.63"><seg type="pāda" n="a">evam uktā mahābhāgā</seg> <seg type="pāda" n="b">bhartrā satyavatī tadā</seg> /</l>

<l xml:id="HV_App.I,6B.64"><seg type="pāda" n="a">prasādayām āsa patiṃ</seg> <seg type="pāda" n="b">putro me nedṛśo bhavet</seg> /</l>

<l xml:id="HV_App.I,6B.65"><seg type="pāda" n="a">brāhmaṇāpasadas tvatta</seg> <seg type="pāda" n="b">ity ukto munir abravīt</seg> //</l>

<l xml:id="HV_App.I,6B.66"><seg type="pāda" n="a">naiṣa saṃkalpitaḥ kāmo</seg> <seg type="pāda" n="b">mayā bhadre tathāstv iti</seg> /</l>

<l xml:id="HV_App.I,6B.67"><seg type="pāda" n="a">ugrakarmā bhavet putraḥ</seg> <seg type="pāda" n="b">pitur mātuś ca kāraṇāt</seg> //</l>

<l xml:id="HV_App.I,6B.68"><seg type="pāda" n="a">punaḥ satyavatī vākyam</seg> <seg type="pāda" n="b">evam uktvābravīd idam</seg> /</l>

<l xml:id="HV_App.I,6B.69"><seg type="pāda" n="a">icchaṃl lokān api mune</seg> <seg type="pāda" n="b">sṛjethāḥ kiṃ punaḥ sutam</seg> /</l>

<l xml:id="HV_App.I,6B.70"><seg type="pāda" n="a">śamātmakam ṛjuṃ tvaṃ me</seg> <seg type="pāda" n="b">putraṃ dātum ihārhasi</seg> //</l>

<l xml:id="HV_App.I,6B.71"><seg type="pāda" n="a">kāmam evaṃvidhaḥ pautro</seg> <seg type="pāda" n="b">mama syāt tava ca prabho</seg> /</l>

<l xml:id="HV_App.I,6B.72"><seg type="pāda" n="a">yady anyathā na śakyaṃ vai</seg> <seg type="pāda" n="b">kartum etad dvijottama</seg> //</l>

<l xml:id="HV_App.I,6B.73"><seg type="pāda" n="a">tataḥ prasādam akarot</seg> <seg type="pāda" n="b">sa tasyās tapaso balāt</seg> /</l>

<l xml:id="HV_App.I,6B.74"><seg type="pāda" n="a">putre nāsti viśeṣo me</seg> <seg type="pāda" n="b">pautre ca varavarṇini</seg> /</l>

<l xml:id="HV_App.I,6B.75"><seg type="pāda" n="a">tvayā yathoktaṃ vacanaṃ</seg> <seg type="pāda" n="b">tathā bhadre bhaviṣyati</seg> //</l>

<l xml:id="HV_App.I,6B.76"><seg type="pāda" n="a">tataḥ satyavatī putraṃ</seg> <seg type="pāda" n="b">janayām āsa bhārgavam</seg> /</l>

<l xml:id="HV_App.I,6B.77"><seg type="pāda" n="a">tapasy abhirataṃ dāntaṃ</seg> <seg type="pāda" n="b">jamadagniṃ śamātmakam</seg> //</l>

<l xml:id="HV_App.I,6B.78"><seg type="pāda" n="a">bhṛgoś caruviparyāse</seg> <seg type="pāda" n="b">raudravaiṣṇavayoḥ purā</seg> /</l>

<l xml:id="HV_App.I,6B.79"><seg type="pāda" n="a">jagatyāṃ vaiṣṇavo 'thāṃśo</seg> <seg type="pāda" n="b">jamadagnir ajāyata</seg> //</l>

<l xml:id="HV_App.I,6B.80"><seg type="pāda" n="a">sā hi satyavatī puṇyā</seg> <seg type="pāda" n="b">satyadharmaparāyaṇā</seg> /</l>

<l xml:id="HV_App.I,6B.81"><seg type="pāda" n="a">kauśikīti samākhyātā</seg> <seg type="pāda" n="b">pravṛtteyaṃ mahānadī</seg> //</l>

<l xml:id="HV_App.I,6B.82"><seg type="pāda" n="a">ikṣvākuvaṃśaprabhavo</seg> <seg type="pāda" n="b">reṇur nāma narādhipaḥ</seg> /</l>

<l xml:id="HV_App.I,6B.83"><seg type="pāda" n="a">tasya kanyā mahābhāgā</seg> <seg type="pāda" n="b">kāmalī nāma reṇukā</seg> //</l>

<l xml:id="HV_App.I,6B.84"><seg type="pāda" n="a">reṇukāyāṃ tu kāmalyāṃ</seg> <seg type="pāda" n="b">tapovidyāsamanvitaḥ</seg> /</l>

<l xml:id="HV_App.I,6B.85"><seg type="pāda" n="a">ārcīko janayām āsa</seg> <seg type="pāda" n="b">jāmadagnyaṃ sudāruṇam</seg> //</l>

<l xml:id="HV_App.I,6B.86"><seg type="pāda" n="a">sarvavidyāntagaṃ śreṣṭhaṃ</seg> <seg type="pāda" n="b">dhanurvedasya pāragam</seg> /</l>

<l xml:id="HV_App.I,6B.87"><seg type="pāda" n="a">rāmaṃ kṣatriyahantāraṃ</seg> <seg type="pāda" n="b">pradīptam iva pāvakam</seg> //</l>

<l xml:id="HV_App.I,6B.88"><seg type="pāda" n="a">aurvasyaivam ṛcīkasya</seg> <seg type="pāda" n="b">satyavatyāṃ mahāyaśāḥ</seg> /</l>

<l xml:id="HV_App.I,6B.89"><seg type="pāda" n="a">jamadagnis tapovīryāj</seg> <seg type="pāda" n="b">jajñe brahmavidāṃ varaḥ</seg> //</l>

<l xml:id="HV_App.I,6B.90"><seg type="pāda" n="a">madhyamaś ca śunaḥśephaḥ</seg> <seg type="pāda" n="b">śunaḥpucchaḥ kaniṣṭhakaḥ</seg> //</l>

<l xml:id="HV_App.I,6B.91"><seg type="pāda" n="a">viśvāmitraṃ tu dāyādaṃ</seg> <seg type="pāda" n="b">gādhiḥ kuśikanandanaḥ</seg> /</l>

<l xml:id="HV_App.I,6B.92"><seg type="pāda" n="a">janayām āsa putraṃ tu</seg> <seg type="pāda" n="b">tapovidyāśamātmakam</seg> /</l>

<l xml:id="HV_App.I,6B.93"><seg type="pāda" n="a">prāpya brahmarṣisamatāṃ</seg> <seg type="pāda" n="b">yo 'yaṃ saptarṣitāṃ gataḥ</seg> //</l>

<l xml:id="HV_App.I,6B.94"><seg type="pāda" n="a">viśvāmitras tu dharmātmā</seg> <seg type="pāda" n="b">nāmnā viśvarathaḥ smṛtaḥ</seg> /</l>

<l xml:id="HV_App.I,6B.95"><seg type="pāda" n="a">jajñe bhṛguprasādena</seg> <seg type="pāda" n="b">kauśikād vaṃśavardhanaḥ</seg> //</l>

<note>k: K4 ins. :k</note>
<l xml:id="**HV_App.I,6B.95**5:1"><seg type="pāda" n="a">gādher abhūn mahātejāḥ</seg> <seg type="pāda" n="b">samiddha iva pāvakaḥ</seg> /</l>

<l xml:id="**HV_App.I,6B.95**5:2"><seg type="pāda" n="a">tapasā kṣatram utsṛjya</seg> <seg type="pāda" n="b">yo lebhe brahmavarcasam</seg> //</l>

<l xml:id="**HV_App.I,6B.95**5:3"><seg type="pāda" n="a">viśvāmitrasya caivāsan</seg> <seg type="pāda" n="b">putrā ekaśataṃ nṛpa</seg> /</l>

<l xml:id="**HV_App.I,6B.95**5:4"><seg type="pāda" n="a">madhyamas tu madhucchandā</seg> <seg type="pāda" n="b">madhucchandāsa eva te</seg> /</l>

<l xml:id="**HV_App.I,6B.95**5:5"><seg type="pāda" n="a">anye cāṣṭakahārīta+</seg> <seg type="pāda" n="b">+jayakratumadādayaḥ</seg> /</l>

<l xml:id="**HV_App.I,6B.95**5:6"><seg type="pāda" n="a">evaṃ kauśikagotraṃ tu</seg> <seg type="pāda" n="b">viśvāmitraṃ pṛthagvidham</seg> /</l>

<l xml:id="**HV_App.I,6B.95**5:7"><seg type="pāda" n="a">pravarāntaram āpannaṃ</seg> <seg type="pāda" n="b">tad dvidhaiva prakalpitam</seg> /</l>

<l xml:id="HV_App.I,6B.96"><seg type="pāda" n="a">viśvāmitrasya tu sutā</seg> <seg type="pāda" n="b">devarātādayaḥ smṛtāḥ</seg> /</l>

<l xml:id="HV_App.I,6B.97"><seg type="pāda" n="a">prakhyātās triṣu lokeṣu</seg> <seg type="pāda" n="b">teṣāṃ nāmāni me śṛṇu</seg> //</l>

<l xml:id="HV_App.I,6B.98"><seg type="pāda" n="a">devaśravāḥ katiś caiva</seg> <seg type="pāda" n="b">yasmāt kātyāyanāḥ smṛtāḥ</seg> /</l>

<l xml:id="HV_App.I,6B.99"><seg type="pāda" n="a">śālāvatyāṃ hiraṇyākṣo</seg> <seg type="pāda" n="b">reṇor jajñe 'tha reṇumān</seg> //</l>

<l xml:id="HV_App.I,6B.100"><seg type="pāda" n="a">sāṃkṛtir gālavaś caiva</seg> <seg type="pāda" n="b">mudgalaś ceti viśrutaḥ</seg> /</l>

<l xml:id="HV_App.I,6B.101"><seg type="pāda" n="a">madhucchandādayaś caiva</seg> <seg type="pāda" n="b">devalaś ca tathāṣṭakaḥ</seg> //</l>

<l xml:id="HV_App.I,6B.102"><seg type="pāda" n="a">kacchapo hāritaś caiva</seg> <seg type="pāda" n="b">viśvāmitrasya vai sutāḥ</seg> /</l>

<l xml:id="HV_App.I,6B.103"><seg type="pāda" n="a">teṣāṃ khyātāni gotrāṇi</seg> <seg type="pāda" n="b">kauśikānāṃ mahātmanām</seg> //</l>

<l xml:id="HV_App.I,6B.104"><seg type="pāda" n="a">pālito babhravaś caiva</seg> <seg type="pāda" n="b">karajapyas tathaiva ca</seg> /</l>

<l xml:id="HV_App.I,6B.105"><seg type="pāda" n="a">pārthivā devarātāś ca</seg> <seg type="pāda" n="b">śālaṅkāyanabāṣkalāḥ</seg> //</l>

<l xml:id="HV_App.I,6B.106"><seg type="pāda" n="a">lohityā yamadūtāś ca</seg> <seg type="pāda" n="b">tathā kārīṣayaḥ smṛtāḥ</seg> /</l>

<l xml:id="HV_App.I,6B.107"><seg type="pāda" n="a">sauśrutāḥ kauśikā rājaṃs</seg> <seg type="pāda" n="b">tathānye saindhavāyanāḥ</seg> //</l>

<l xml:id="HV_App.I,6B.108"><seg type="pāda" n="a">devalā reṇavaś caiva</seg> <seg type="pāda" n="b">yājñavalkyāghamarṣaṇāḥ</seg> /</l>

<l xml:id="HV_App.I,6B.109"><seg type="pāda" n="a">audumbarā hy abhiṣṇātās</seg> <seg type="pāda" n="b">tārakāyaṇacañcalāḥ</seg> //</l>

<l xml:id="HV_App.I,6B.110"><seg type="pāda" n="a">śālāvatyā hiraṇyākṣāḥ</seg> <seg type="pāda" n="b">sāṃkṛtyā gālavās tathā</seg> /</l>

<l xml:id="HV_App.I,6B.111"><seg type="pāda" n="a">nārāyaṇir naraś cānye</seg> <seg type="pāda" n="b">viśvāmitrasya dhīmataḥ</seg> /</l>

<l xml:id="HV_App.I,6B.112"><seg type="pāda" n="a">ṛṣyantaravivāhyāś ca</seg> <seg type="pāda" n="b">kauśikā bahavaḥ smṛtāḥ</seg> //</l>

<l xml:id="HV_App.I,6B.113"><seg type="pāda" n="a">pauravasya mahāraja</seg> <seg type="pāda" n="b">brahmarṣeḥ kauśikasya ca</seg> /</l>

<l xml:id="HV_App.I,6B.114"><seg type="pāda" n="a">saṃbandho 'py asya vaṃśe 'smin</seg> <seg type="pāda" n="b">brahmakṣatrasya viśrutaḥ</seg> //</l>

<l xml:id="HV_App.I,6B.115"><seg type="pāda" n="a">viśvāmitrātmajānāṃ tu</seg> <seg type="pāda" n="b">śunaḥśepo 'grajaḥ smṛtaḥ</seg> /</l>

<l xml:id="HV_App.I,6B.116"><seg type="pāda" n="a">bhārgavaḥ kauśikatvaṃ hi</seg> <seg type="pāda" n="b">prāptaḥ sa munisattamaḥ</seg> //</l>

<l xml:id="HV_App.I,6B.117"><seg type="pāda" n="a">viśvāmitrasya putras tu</seg> <seg type="pāda" n="b">śunaḥśepo 'bhavat kila</seg> /</l>

<l xml:id="HV_App.I,6B.118"><seg type="pāda" n="a">hariścandrasya yajñe tu</seg> <seg type="pāda" n="b">paśutve viniyojitaḥ</seg> //</l>

<note>k: K4 ins. :k</note>
<l xml:id="**HV_App.I,6B.118**6:1"><seg type="pāda" n="a">yo vai hariścandramakhe</seg> <seg type="pāda" n="b">vikrītaḥ puruṣaḥ paśuḥ</seg> /</l>

<l xml:id="**HV_App.I,6B.118**6:2"><seg type="pāda" n="a">stutvā devān prajeśādīn</seg> <seg type="pāda" n="b">mumuce pāśabandhanāt</seg> //</l>

<l xml:id="**HV_App.I,6B.118**6:3"><seg type="pāda" n="a">yo rāto devayajane</seg> <seg type="pāda" n="b">devair gādhiṣu tāpasaḥ</seg> /</l>

<l xml:id="**HV_App.I,6B.118**6:4"><seg type="pāda" n="a">devarāta iti khyāta</seg> <seg type="pāda" n="b">śunaḥśephas tu bhārgavaḥ</seg> /</l>

<l xml:id="HV_App.I,6B.119"><seg type="pāda" n="a">devair dattaḥ śunaḥśepo</seg> <seg type="pāda" n="b">viśvāmitrāya vai punaḥ</seg> /</l>

<note>k: K4 ins. :k</note>
<l xml:id="**HV_App.I,6B.119**7:1"><seg type="pāda" n="a">putraṃ kṛtvā śunaḥṣephaṃ</seg> <seg type="pāda" n="b">devarātaṃ ca bhārgavam</seg> /</l>

<l xml:id="**HV_App.I,6B.119**7:2"><seg type="pāda" n="a">ājīgartaṃ sutān āha</seg> <seg type="pāda" n="b">jyeṣṭha eṣa prakalpatām</seg> //</l>

<l xml:id="**HV_App.I,6B.119**7:3"><seg type="pāda" n="a">ye madhucchandaso jyeṣṭhāḥ</seg> <seg type="pāda" n="b">kuśalaṃ menire na tat</seg> /</l>

<l xml:id="**HV_App.I,6B.119**7:4"><seg type="pāda" n="a">aśapat tān muniḥ kruddho</seg> <seg type="pāda" n="b">mlecchā bhavata durjanāḥ</seg> //</l>

<l xml:id="**HV_App.I,6B.119**7:5"><seg type="pāda" n="a">athovāca maducchandāḥ</seg> <seg type="pāda" n="b">sārdhaṃ pañcāśatā tataḥ</seg> /</l>

<l xml:id="**HV_App.I,6B.119**7:6"><seg type="pāda" n="a">yan no bhavān vijānīto</seg> <seg type="pāda" n="b">tasmiṃs tiṣṭhāmahe vayam</seg> //</l>

<l xml:id="**HV_App.I,6B.119**7:7"><seg type="pāda" n="a">jyeṣṭhaṃ mantradṛśāṃ cakrus</seg> <seg type="pāda" n="b">tvām anvañco vayaṃ smasi</seg> /</l>

<l xml:id="**HV_App.I,6B.119**7:8"><seg type="pāda" n="a">viśvāmitraḥ sutān āha</seg> <seg type="pāda" n="b">vīravanto bhaviṣyatha</seg> /</l>

<l xml:id="HV_App.I,6B.120"><seg type="pāda" n="a">devair dattaḥ sa vai yasmād</seg> <seg type="pāda" n="b">devarātas tato 'bhavat</seg> //</l>

<l xml:id="HV_App.I,6B.121"><seg type="pāda" n="a">devarātādayaḥ sapta</seg> <seg type="pāda" n="b">viśvāmitrasya vai sutāḥ</seg> /</l>

<l xml:id="HV_App.I,6B.122"><seg type="pāda" n="a">dṛṣadvatīsutaś cāpi</seg> <seg type="pāda" n="b">viśvāmitrāt tathāṣṭakaḥ</seg> //</l>

<l xml:id="HV_App.I,6B.123"><seg type="pāda" n="a">aṣṭakasya suto lauhiḥ</seg> <seg type="pāda" n="b">prokto jahnugaṇo mayā</seg> /</l>

<l xml:id="HV_App.I,6B.124"><seg type="pāda" n="a">ata ūrdhvaṃ pravakṣyāmi</seg> <seg type="pāda" n="b">vaṃśam āyor mahātmanaḥ</seg> //</l>

<note>k: Colophon :k</note>

<note>h: HV (CE) Appendix I, No. 7, transliterated by Horst Brinkhaus, proof--read by Horst Brinkhaus, version of July 8, 2001 :h</note>
<note>k: K2.4 Ñ2.3 V B D T G M4 ins. Appendix I, No. 7 after adhyāya 21, K1.3 after the first occurrence of 21.11 :k</note>

<milestone unit="speaker" n="vaiśaṃpāyana uvāca"/>
<l xml:id="HV_App.I,7.1"><seg type="pāda" n="a">rambho napatyas tatrāsīd</seg> <seg type="pāda" n="b">vaṃśaṃ vakṣyāmy anenasaḥ</seg> /</l>

<l xml:id="HV_App.I,7.2"><seg type="pāda" n="a">anenasaḥ suto rājā</seg> <seg type="pāda" n="b">pratikṣatro mahāyaśāḥ</seg> //</l>

<l xml:id="HV_App.I,7.3"><seg type="pāda" n="a">pratikṣatrasutaś cāpi</seg> <seg type="pāda" n="b">sṛñjayo nāma viśrutaḥ</seg> /</l>

<l xml:id="HV_App.I,7.4"><seg type="pāda" n="a">sṛñjayasya jayaḥ putro</seg> <seg type="pāda" n="b">vijayas tasya cātmajaḥ</seg> //</l>

<l xml:id="HV_App.I,7.5"><seg type="pāda" n="a">vijayasya kṛtiḥ putras</seg> <seg type="pāda" n="b">tasya haryaśvataḥ sutaḥ</seg> /</l>

<l xml:id="HV_App.I,7.6"><seg type="pāda" n="a">haryaśvatasuto rājā</seg> <seg type="pāda" n="b">sahadevaḥ pratāpavān</seg> //</l>

<l xml:id="HV_App.I,7.7"><seg type="pāda" n="a">sahadevasya dharmātmā</seg> <seg type="pāda" n="b">nadīna iti viśrutaḥ</seg> /</l>

<l xml:id="HV_App.I,7.8"><seg type="pāda" n="a">nadīnasya jayatseno</seg> <seg type="pāda" n="b">jayatsenasya saṃkṛtiḥ</seg> //</l>

<l xml:id="HV_App.I,7.9"><seg type="pāda" n="a">saṃkṛter api dharmātmā</seg> <seg type="pāda" n="b">kṣatradharmo mahāyaśāḥ</seg> /</l>

<l xml:id="HV_App.I,7.10"><seg type="pāda" n="a">anenasya samākhyātāḥ</seg> <seg type="pāda" n="b">kṣatravṛddhasya me śṛṇu</seg> //</l>

<l xml:id="HV_App.I,7.11"><seg type="pāda" n="a">kṣatravṛddhātmajas tatra</seg> <seg type="pāda" n="b">sunahotro mahāyaśāḥ</seg> /</l>

<l xml:id="HV_App.I,7.12"><seg type="pāda" n="a">sunahotrasya dāyādās</seg> <seg type="pāda" n="b">trayaḥ paramadhārmikāḥ</seg> //</l>

<l xml:id="HV_App.I,7.13"><seg type="pāda" n="a">kāśaḥ śalaś ca dvāv etau</seg> <seg type="pāda" n="b">tathā gṛtsamadaḥ prabhuḥ</seg> /</l>

<l xml:id="HV_App.I,7.14"><seg type="pāda" n="a">putro gṛtsamadasyāpi</seg> <seg type="pāda" n="b">śunako yasya śaunakāḥ</seg> //</l>

<l xml:id="HV_App.I,7.15"><seg type="pāda" n="a">brāhmaṇāḥ kṣatriyāś caiva</seg> <seg type="pāda" n="b">vaiśyāḥ śūdrās tathaiva ca</seg> /</l>

<l xml:id="HV_App.I,7.16"><seg type="pāda" n="a">śalātmajaś ca cārṣṭiceṇas</seg> <seg type="pāda" n="b">tanayas tasya kāśyakaḥ</seg> //</l>

<l xml:id="HV_App.I,7.17"><seg type="pāda" n="a">kāśyasya kāsyayo rājan</seg> <seg type="pāda" n="b">putro dīrghatamās tathā</seg> /</l>

<l xml:id="HV_App.I,7.18"><seg type="pāda" n="a">dhanvas tu dīrghatamaso</seg> <seg type="pāda" n="b">vidvān dhanvantariḥ sutaḥ</seg> //</l>

<note>k: K4 ins. :k</note>
<l xml:id="**HV_App.I,7.18**1:1"><seg type="pāda" n="a">yajñabhug vāsudevāṃśaḥ</seg> <seg type="pāda" n="b">smṛtamātrārtināśanaḥ</seg> /</l>

<l xml:id="HV_App.I,7.19"><seg type="pāda" n="a">tapaso nte sumahato</seg> <seg type="pāda" n="b">jāto vṛddhasya dhīmataḥ</seg> /</l>

<l xml:id="HV_App.I,7.20"><seg type="pāda" n="a">punar dhanvantarir devo</seg> <seg type="pāda" n="b">mānuṣeṣv iha jajñivān</seg> //</l>


<milestone unit="speaker" n="janamejaya uvāca"/>
<l xml:id="HV_App.I,7.21"><seg type="pāda" n="a">kathaṃ dhanvantarir devo</seg> <seg type="pāda" n="b">mānuṣeṣv iha jajñivān</seg> /</l>

<l xml:id="HV_App.I,7.22"><seg type="pāda" n="a">etad veditum icchāmi</seg> <seg type="pāda" n="b">tvatto brūhi yathātatham</seg> //</l>


<milestone unit="speaker" n="vaiśaṃpāyana uvāca"/>
<l xml:id="HV_App.I,7.23"><seg type="pāda" n="a">dhanvantareḥ saṃbhavo yaṃ</seg> <seg type="pāda" n="b">śrūyatāṃ bharatarṣabha</seg> /</l>

<l xml:id="HV_App.I,7.24"><seg type="pāda" n="a">sa saṃbhūtaḥ samudrāt tu</seg> <seg type="pāda" n="b">mathyamāne mṛte purā</seg> //</l>

<l xml:id="HV_App.I,7.25"><seg type="pāda" n="a">utpannaḥ kalaśāt pūrvaṃ</seg> <seg type="pāda" n="b">sarvataś ca śriyā vṛtaḥ</seg> /</l>

<note>k: D3 subst. :k</note>
<l xml:id="**HV_App.I,7.25**2:1"><seg type="pāda" n="a">samutpannaḥ sakalaśaḥ</seg> <seg type="pāda" n="b">pūrvaṃ sarvaśriyā vṛtaḥ</seg> /</l>

<l xml:id="HV_App.I,7.26"><seg type="pāda" n="a">sadyaḥsaṃsiddhakāryaṃ hi</seg> <seg type="pāda" n="b">viṣṇur dṛṣṭvā hi tasthivān</seg> //</l>

<l xml:id="HV_App.I,7.27"><seg type="pāda" n="a">abjas tvam iti hovāca</seg> <seg type="pāda" n="b">tasmād abjas tu sa smṛtaḥ</seg> /</l>

<l xml:id="HV_App.I,7.28"><seg type="pāda" n="a">abjaḥ provāca viṣṇuṃ vai</seg> <seg type="pāda" n="b">tava putro smi vai prabho</seg> /</l>

<l xml:id="HV_App.I,7.29"><seg type="pāda" n="a">vidhatsva bhāgaṃ sthānaṃ ca</seg> <seg type="pāda" n="b">mama loke sureśvara</seg> //</l>

<l xml:id="HV_App.I,7.30"><seg type="pāda" n="a">evam uktaḥ sa dṛṣṭvā vai</seg> <seg type="pāda" n="b">tathyaṃ provāca taṃ prabhuḥ</seg> /</l>

<l xml:id="HV_App.I,7.31"><seg type="pāda" n="a">kṛto yajñavibhāgo hi</seg> <seg type="pāda" n="b">yajñiyair hi suraiḥ saha</seg> //</l>

<l xml:id="HV_App.I,7.32"><seg type="pāda" n="a">deveṣu viniyuktaṃ hi</seg> <seg type="pāda" n="b">viddhi hotraṃ maharṣibhiḥ</seg> /</l>

<l xml:id="HV_App.I,7.33"><seg type="pāda" n="a">na śakyam upahomo vai</seg> <seg type="pāda" n="b">tubhyaṃ kartu kathaṃcana</seg> /</l>

<note>k: T4 subst. :k</note>
<l xml:id="**HV_App.I,7.33**3:1"><seg type="pāda" n="a">na śakyam iha vai kartuṃ</seg> <seg type="pāda" n="b">mayā tubhyaṃ kathaṃcana</seg> /</l>

<l xml:id="HV_App.I,7.34"><seg type="pāda" n="a">arvāgbhūto si devānāṃ</seg> <seg type="pāda" n="b">putra tvaṃ tu na hīśvaraḥ</seg> //</l>

<l xml:id="HV_App.I,7.35"><seg type="pāda" n="a">dvitīyāyāṃ tu saṃbhūtyāṃ</seg> <seg type="pāda" n="b">loke khyātiṃ gamiṣyasi</seg> /</l>

<l xml:id="HV_App.I,7.36"><seg type="pāda" n="a">aṇimādiś ca te siddhir</seg> <seg type="pāda" n="b">garbhasthasya bhaviṣyati</seg> //</l>

<l xml:id="HV_App.I,7.37"><seg type="pāda" n="a">tenaiva tvaṃ śarīreṇa</seg> <seg type="pāda" n="b">devatvaṃ prāpsyase prabho</seg> /</l>

<l xml:id="HV_App.I,7.38"><seg type="pāda" n="a">carumantrair vratair jāpyair</seg> <seg type="pāda" n="b">yakṣyanti tvāṃ dvijātayaḥ</seg> //</l>

<l xml:id="HV_App.I,7.39"><seg type="pāda" n="a">aṣṭadhā tvaṃ punaś caiva</seg> <seg type="pāda" n="b">āyurvedaṃ vidhāsyasi</seg> /</l>

<l xml:id="HV_App.I,7.40"><seg type="pāda" n="a">avaśyaṃbhāvī hy artho yaṃ</seg> <seg type="pāda" n="b">prāgdṛṣṭas tv abjayoninā</seg> //</l>

<l xml:id="HV_App.I,7.41"><seg type="pāda" n="a">dvitīyaṃ dvāparaṃ prāpya</seg> <seg type="pāda" n="b">bhavitā tvaṃ na saṃśayaḥ</seg> /</l>

<l xml:id="HV_App.I,7.42"><seg type="pāda" n="a">imaṃ tasmai varaṃ dattvā</seg> <seg type="pāda" n="b">viṣṇur antardadhe punaḥ</seg> //</l>

<l xml:id="HV_App.I,7.43"><seg type="pāda" n="a">dvitīye dvāpare prāpte</seg> <seg type="pāda" n="b">saunahotriḥ sa kāśirāṭ</seg> /</l>

<l xml:id="HV_App.I,7.44"><seg type="pāda" n="a">putrakāmas tapas tepe</seg> <seg type="pāda" n="b">dhanvo dīrghaṃ mahat tadā</seg> //</l>

<l xml:id="HV_App.I,7.45"><seg type="pāda" n="a">prapadye devatāṃ tāṃ tu</seg> <seg type="pāda" n="b">yā me putraṃ pradāsyati</seg> /</l>

<l xml:id="HV_App.I,7.46"><seg type="pāda" n="a">abjaṃ devaṃ sa putrārthe</seg> <seg type="pāda" n="b">tad ārādhitavān nṛpa</seg> //</l>

<l xml:id="HV_App.I,7.47"><seg type="pāda" n="a">tatas tuṣṭaḥ sa bhagavān</seg> <seg type="pāda" n="b">abjaḥ provāca taṃ nṛpam</seg> /</l>

<l xml:id="HV_App.I,7.48"><seg type="pāda" n="a">yad icchasi varaṃ sarvaṃ</seg> <seg type="pāda" n="b">tat te dāsyāmi suvrata</seg> //</l>

<l xml:id="HV_App.I,7.49"><seg type="pāda" n="a">bhagavan yadi tuṣṭas tvaṃ</seg> <seg type="pāda" n="b">putro me khyātimān bhavet</seg> /</l>

<l xml:id="HV_App.I,7.50"><seg type="pāda" n="a">tatheti samanujñāya</seg> <seg type="pāda" n="b">tatraivāntaradhīyata</seg> //</l>

<l xml:id="HV_App.I,7.51"><seg type="pāda" n="a">tasya gehe samutpanno</seg> <seg type="pāda" n="b">devo dhanvantaris tadā</seg> /</l>

<l xml:id="HV_App.I,7.52"><seg type="pāda" n="a">kāśirājo mahārājaḥ</seg> <seg type="pāda" n="b">sarvarogapraṇāśanaḥ</seg> //</l>

<l xml:id="HV_App.I,7.53"><seg type="pāda" n="a">āyurvedaṃ bharadvājāt</seg> <seg type="pāda" n="b">prāpyeha sabhiṣakkriyam</seg> /</l>

<l xml:id="HV_App.I,7.54"><seg type="pāda" n="a">tam aṣṭadhā punar vyasya</seg> <seg type="pāda" n="b">śiṣyebhyaḥ pratyapādayat</seg> //</l>

<l xml:id="HV_App.I,7.55"><seg type="pāda" n="a">dhanvantares tu tanayaḥ</seg> <seg type="pāda" n="b">ketumān iti viśrutaḥ</seg> /</l>

<l xml:id="HV_App.I,7.56"><seg type="pāda" n="a">atha ketumataḥ putro</seg> <seg type="pāda" n="b">vīro bhīmarathaḥ smṛtaḥ</seg> //</l>

<l xml:id="HV_App.I,7.57"><seg type="pāda" n="a">bhīmarathasyāpi suto</seg> <seg type="pāda" n="b">divodāsaḥ prajeśvaraḥ</seg> /</l>

<l xml:id="HV_App.I,7.58"><seg type="pāda" n="a">divodāsas tu dharmātmā</seg> <seg type="pāda" n="b">vārāṇasyadhipo bhavat</seg> //</l>

<l xml:id="HV_App.I,7.59"><seg type="pāda" n="a">etasminn eva kāle tu</seg> <seg type="pāda" n="b">purīṃ vārāṇasīṃ nṛpaḥ</seg> /</l>

<l xml:id="HV_App.I,7.60"><seg type="pāda" n="a">śūnyāṃ niveśayām āsa</seg> <seg type="pāda" n="b">kṣemako nāma rākṣasaḥ</seg> //</l>

<l xml:id="HV_App.I,7.61"><seg type="pāda" n="a">śaptā hi sā matimatā</seg> <seg type="pāda" n="b">nikumbhena mahātmanā</seg> /</l>

<l xml:id="HV_App.I,7.62"><seg type="pāda" n="a">śūnyā varṣasahasraṃ vai</seg> <seg type="pāda" n="b">bhavitrīti na saṃśayaḥ</seg> //</l>

<l xml:id="HV_App.I,7.63"><seg type="pāda" n="a">tasyāṃ tu śaptamātrāyāṃ</seg> <seg type="pāda" n="b">divodāsaḥ prajeśvaraḥ</seg> /</l>

<l xml:id="HV_App.I,7.64"><seg type="pāda" n="a">viṣayānte purīṃ ramyāṃ</seg> <seg type="pāda" n="b">gomatyāṃ saṃnyaveśayat</seg> //</l>

<note>k: K1 (marg.) Ñ2.3 V B Dn Ds D5.6 T2 G1-3.5 ins. :k</note>
<l xml:id="**HV_App.I,7.64**4:1"><seg type="pāda" n="a">bhadraśreṇyasya pūrvaṃ tu</seg> <seg type="pāda" n="b">purī vārāṇasīty abhūt</seg> /</l>

<l xml:id="HV_App.I,7.65"><seg type="pāda" n="a">bhadraśreṇyasya putrāṇāṃ</seg> <seg type="pāda" n="b">śatam uttamadhanvināṃ</seg> /</l>

<l xml:id="HV_App.I,7.66"><seg type="pāda" n="a">hatvā niveśayām āsa</seg> <seg type="pāda" n="b">divodāso narādhipaḥ</seg> /</l>

<l xml:id="HV_App.I,7.67"><seg type="pāda" n="a">bhadraśreṇyasya tad rājyaṃ</seg> <seg type="pāda" n="b">hṛtaṃ tena balīyasā</seg> //</l>


<milestone unit="speaker" n="janamejaya uvāca"/>
<l xml:id="HV_App.I,7.68"><seg type="pāda" n="a">vārāṇasīṃ nikumbhas tu</seg> <seg type="pāda" n="b">kimarthaṃ śaptavān prabhuḥ</seg> /</l>

<l xml:id="HV_App.I,7.69"><seg type="pāda" n="a">nikumbhaḥ kaś ca dharmātmā</seg> <seg type="pāda" n="b">siddhikṣetraṃ śaśāpa yaḥ</seg> //</l>

<note>k: D2 ins. :k</note>
<l xml:id="**HV_App.I,7.69**5:1"><seg type="pāda" n="a">kāraṇaṃ tad aśeṣeṇa</seg> <seg type="pāda" n="b">vada tvaṃ vadatāṃ vara</seg> /</l>


<milestone unit="speaker" n="vaiśaṃpāyana uvāca"/>
<l xml:id="HV_App.I,7.70"><seg type="pāda" n="a">divodāsas tu rājarṣir</seg> <seg type="pāda" n="b">nagaraṃ prāpya pārthiva</seg> /</l>

<l xml:id="HV_App.I,7.71"><seg type="pāda" n="a">vasati sma mahātejāḥ</seg> <seg type="pāda" n="b">sphītāyāṃ tu narādhipaḥ</seg> //</l>

<l xml:id="HV_App.I,7.72"><seg type="pāda" n="a">etasminn eva kāle tu</seg> <seg type="pāda" n="b">kṛtadāro maheśvaraḥ</seg> /</l>

<l xml:id="HV_App.I,7.73"><seg type="pāda" n="a">devyās tu priyakāmārthaṃ</seg> <seg type="pāda" n="b">nyavasac chvaśurāntike</seg> //</l>

<l xml:id="HV_App.I,7.74"><seg type="pāda" n="a">devājñayā pārṣadā ye</seg> <seg type="pāda" n="b">tv abhirūpās tapodhanāḥ</seg> /</l>

<l xml:id="HV_App.I,7.75"><seg type="pāda" n="a">pūrvoktai rūpaveṣaś ca</seg> <seg type="pāda" n="b">toṣayanti sma pārvatīm</seg> //</l>

<l xml:id="HV_App.I,7.76"><seg type="pāda" n="a">hṛṣyate vai mahādevī</seg> <seg type="pāda" n="b">menā naiva prahṛṣyati</seg> /</l>

<l xml:id="HV_App.I,7.77"><seg type="pāda" n="a">jugupsaty asakṛt taṃ vai</seg> <seg type="pāda" n="b">devadevaṃ tathaiva ha</seg> //</l>

<l xml:id="HV_App.I,7.78"><seg type="pāda" n="a">sapārṣadas tv anācāras</seg> <seg type="pāda" n="b">tava bhartā maheśvaraḥ</seg> /</l>

<l xml:id="HV_App.I,7.79"><seg type="pāda" n="a">daridraḥ sarvadaivāsau</seg> <seg type="pāda" n="b">śīlaṃ tasya na vartate</seg> //</l>

<l xml:id="HV_App.I,7.80"><seg type="pāda" n="a">mātrā tathoktā varadā</seg> <seg type="pāda" n="b">strīsvabhāvān na cukruve</seg> /</l>

<l xml:id="HV_App.I,7.81"><seg type="pāda" n="a">smitaṃ kṛtvā tu varadā</seg> <seg type="pāda" n="b">bhavapārśvam athāgamat</seg> //</l>

<l xml:id="HV_App.I,7.82"><seg type="pāda" n="a">vivarṇavadanā devī</seg> <seg type="pāda" n="b">mahādevam abhāṣata</seg> /</l>

<l xml:id="HV_App.I,7.83"><seg type="pāda" n="a">neha vatsyāmy ahaṃ deva</seg> <seg type="pāda" n="b">naya māṃ svaṃ niveśanam</seg> //</l>

<l xml:id="HV_App.I,7.84"><seg type="pāda" n="a">tathā kartuṃ mahādevaḥ</seg> <seg type="pāda" n="b">sarvāṃl lokān avaikṣata</seg> /</l>

<l xml:id="HV_App.I,7.85"><seg type="pāda" n="a">vāsārthaṃ rocayām āsa</seg> <seg type="pāda" n="b">pṛthivyāṃ kurunandana</seg> //</l>

<l xml:id="HV_App.I,7.86"><seg type="pāda" n="a">vārāṇasī mahātejāḥ</seg> <seg type="pāda" n="b">siddhakṣetraṃ maheśvaraḥ</seg> /</l>

<l xml:id="HV_App.I,7.87"><seg type="pāda" n="a">divodāsena tāṃ jñātvā</seg> <seg type="pāda" n="b">niviṣṭāṃ nagarīṃ bhavaḥ</seg> //</l>

<l xml:id="HV_App.I,7.88"><seg type="pāda" n="a">pārśve tiṣṭhan tam āhūya</seg> <seg type="pāda" n="b">nikumbham idam abravīt</seg> /</l>

<l xml:id="HV_App.I,7.89"><seg type="pāda" n="a">gaṇeśvara purīṃ gatvā</seg> <seg type="pāda" n="b">śūnyāṃ vārāṇasīṃ kuru</seg> /</l>

<l xml:id="HV_App.I,7.90"><seg type="pāda" n="a">mṛdunaivābhyupāyena</seg> <seg type="pāda" n="b">ativīryaḥ sa pārthivaḥ</seg> //</l>

<l xml:id="HV_App.I,7.91"><seg type="pāda" n="a">tato gatvā nikumbhas tu</seg> <seg type="pāda" n="b">purīṃ vārāṇasīṃ tadā</seg> /</l>

<l xml:id="HV_App.I,7.92"><seg type="pāda" n="a">svapne nidarśayām āsa</seg> <seg type="pāda" n="b">kaṇṭakaṃ nāma nāpitam</seg> /</l>

<l xml:id="HV_App.I,7.93"><seg type="pāda" n="a">śreyas te haṃ kariṣyāmi</seg> <seg type="pāda" n="b">sthānaṃ me racayānagha</seg> //</l>

<l xml:id="HV_App.I,7.94"><seg type="pāda" n="a">madrūpāṃ pratimāṃ kṛtvā</seg> <seg type="pāda" n="b">nagaryante tathaiva ca</seg> /</l>

<l xml:id="HV_App.I,7.95"><seg type="pāda" n="a">tataḥ svapne yathoddiṣṭaṃ</seg> <seg type="pāda" n="b">sarvaṃ kāritavān nṛpa</seg> /</l>

<l xml:id="HV_App.I,7.96"><seg type="pāda" n="a">purīdvāre tu vijñāpya</seg> <seg type="pāda" n="b">rājānaṃ tu yathāvidhi</seg> /</l>

<l xml:id="HV_App.I,7.97"><seg type="pāda" n="a">pūjāṃ ca mahatīṃ tasya</seg> <seg type="pāda" n="b">nityam eva prayojayat</seg> //</l>

<l xml:id="HV_App.I,7.98"><seg type="pāda" n="a">gandhaiś ca dhūpamālyaiś ca</seg> <seg type="pāda" n="b">prokṣaṇīyais tathaiva ca</seg> /</l>

<l xml:id="HV_App.I,7.99"><seg type="pāda" n="a">annapānaprayogaiś ca</seg> <seg type="pāda" n="b">atyadbhutam ivābhavat</seg> //</l>

<l xml:id="HV_App.I,7.100"><seg type="pāda" n="a">evaṃ saṃpūjyate tatra</seg> <seg type="pāda" n="b">nityam eva gaṇeśvaraḥ</seg> /</l>

<l xml:id="HV_App.I,7.101"><seg type="pāda" n="a">tato varasahasraṃ tu</seg> <seg type="pāda" n="b">nāgarāṇāṃ prayacchati</seg> /</l>

<l xml:id="HV_App.I,7.102"><seg type="pāda" n="a">putrān hiraṇyam āyuś ca</seg> <seg type="pāda" n="b">sarvān kāmāṃs tathaiva ca</seg> //</l>

<l xml:id="HV_App.I,7.103"><seg type="pāda" n="a">rājñas tu mahiṣī śreṣṭhā</seg> <seg type="pāda" n="b">suyaśā nāma viśrutā</seg> /</l>

<l xml:id="HV_App.I,7.104"><seg type="pāda" n="a">putrārtham āgatā devī</seg> <seg type="pāda" n="b">sādhvī rājñā pracoditā</seg> //</l>

<l xml:id="HV_App.I,7.105"><seg type="pāda" n="a">pūjāṃ tu vipulāṃ kṛtvā</seg> <seg type="pāda" n="b">devī putram ayācata</seg> /</l>

<l xml:id="HV_App.I,7.106"><seg type="pāda" n="a">punaḥ punar athāgamya</seg> <seg type="pāda" n="b">bahuśaḥ putrakāraṇāt</seg> //</l>

<l xml:id="HV_App.I,7.107"><seg type="pāda" n="a">na prayacchati putraṃ hi</seg> <seg type="pāda" n="b">nikumbhaḥ kāraṇena hi</seg> /</l>

<l xml:id="HV_App.I,7.108"><seg type="pāda" n="a">rājā tu yadi saṃkruddhaḥ</seg> <seg type="pāda" n="b">kāryasiddhis tato bhavet</seg> //</l>

<l xml:id="HV_App.I,7.109"><seg type="pāda" n="a">atha dīrgheṇa kālena</seg> <seg type="pāda" n="b">krodho rājānam āviśat</seg> /</l>

<l xml:id="HV_App.I,7.110"><seg type="pāda" n="a">bhūtam etan mahaddūri</seg> <seg type="pāda" n="b">nāgarāṇāṃ prayacchati</seg> //</l>

<l xml:id="HV_App.I,7.111"><seg type="pāda" n="a">prīto varānnaiḥ śataśo</seg> <seg type="pāda" n="b">mama kiṃ na prayacchati</seg> /</l>

<l xml:id="HV_App.I,7.112"><seg type="pāda" n="a">māmakaiḥ pūjyate nityaṃ</seg> <seg type="pāda" n="b">nagaryāṃ mama caiva hi</seg> //</l>

<l xml:id="HV_App.I,7.113"><seg type="pāda" n="a">vijñāpito mamārthaṃ vai</seg> <seg type="pāda" n="b">devyā me putrakāraṇāt</seg> /</l>

<l xml:id="HV_App.I,7.114"><seg type="pāda" n="a">na dadāti ca putraṃ me</seg> <seg type="pāda" n="b">kṛtaghnaḥ kena hetunā</seg> //</l>

<l xml:id="HV_App.I,7.115"><seg type="pāda" n="a">tato nārhati satkāraṃ</seg> <seg type="pāda" n="b">matsakāśād viśeṣataḥ</seg> /</l>

<l xml:id="HV_App.I,7.116"><seg type="pāda" n="a">tasmāt tu nāśayiṣyāmi</seg> <seg type="pāda" n="b">sthānam asya durātmanaḥ</seg> //</l>

<l xml:id="HV_App.I,7.117"><seg type="pāda" n="a">evaṃ sa tu viniścitya</seg> <seg type="pāda" n="b">durātmā rājakilbiṣī</seg> /</l>

<l xml:id="HV_App.I,7.118"><seg type="pāda" n="a">sthānaṃ gaṇapates tasya</seg> <seg type="pāda" n="b">nāśayām āsa durmatiḥ</seg> /</l>

<l xml:id="HV_App.I,7.119"><seg type="pāda" n="a">bhagnam āyatanaṃ dṛṣṭvā</seg> <seg type="pāda" n="b">rājānam aśapat prabhuḥ</seg> //</l>

<l xml:id="HV_App.I,7.120"><seg type="pāda" n="a">yasmād anaparādhasya</seg> <seg type="pāda" n="b">tvayā sthānaṃ vināśitam</seg> /</l>

<l xml:id="HV_App.I,7.121"><seg type="pāda" n="a">pury akasmād iyaṃ śūnyā</seg> <seg type="pāda" n="b">tava nūnaṃ bhaviṣyati</seg> //</l>

<l xml:id="HV_App.I,7.122"><seg type="pāda" n="a">tatas tena tu śāpena</seg> <seg type="pāda" n="b">śūnyā vārāṇasī tadā</seg> /</l>

<l xml:id="HV_App.I,7.123"><seg type="pāda" n="a">śaptvā purīṃ nikumbhas tāṃ</seg> <seg type="pāda" n="b">mahādevam athāgamat</seg> //</l>

<l xml:id="HV_App.I,7.124"><seg type="pāda" n="a">akasmāc ca purī sā tu</seg> <seg type="pāda" n="b">vidrutā sarvatodiśam</seg> /</l>

<l xml:id="HV_App.I,7.125"><seg type="pāda" n="a">tasyāṃ puryāṃ tato devo</seg> <seg type="pāda" n="b">nirmame padam ātmanaḥ</seg> /</l>

<l xml:id="HV_App.I,7.126"><seg type="pāda" n="a">ramate tatra vai devo</seg> <seg type="pāda" n="b">ramamāṇo gireḥ sutām</seg> //</l>

<l xml:id="HV_App.I,7.127"><seg type="pāda" n="a">na ratiṃ tatra vai devī</seg> <seg type="pāda" n="b">labhate gṛhavismayāt</seg> /</l>

<l xml:id="HV_App.I,7.128"><seg type="pāda" n="a">vasāmy atra na puryāṃ tu</seg> <seg type="pāda" n="b">devī devam athābravīt</seg> //</l>


<milestone unit="speaker" n="mahādeva uvāca"/>
<l xml:id="HV_App.I,7.129"><seg type="pāda" n="a">nāhaṃ veśma vimokṣyāmi</seg> <seg type="pāda" n="b">avimuktaṃ hi me gṛham</seg> /</l>

<l xml:id="HV_App.I,7.130"><seg type="pāda" n="a">nāhaṃ tatra gamiṣyāmi</seg> <seg type="pāda" n="b">gaccha devi gṛhaṃ prati</seg> //</l>

<l xml:id="HV_App.I,7.131"><seg type="pāda" n="a">hasann uvāca bhagavāṃs</seg> <seg type="pāda" n="b">tryambakas tripurāntakaḥ</seg> /</l>

<l xml:id="HV_App.I,7.132"><seg type="pāda" n="a">tasmāt tad avimuktaṃ hi</seg> <seg type="pāda" n="b">proktaṃ devena vai svayam</seg> /</l>

<l xml:id="HV_App.I,7.133"><seg type="pāda" n="a">evaṃ vārāṇasī śaptā</seg> <seg type="pāda" n="b">avimuktaṃ ca kīrtitam</seg> //</l>

<l xml:id="HV_App.I,7.134"><seg type="pāda" n="a">yasmin vasati vai devaḥ</seg> <seg type="pāda" n="b">sarvadevanamaskṛtaḥ</seg> /</l>

<l xml:id="HV_App.I,7.135"><seg type="pāda" n="a">yugeṣu triṣu dharmātmā</seg> <seg type="pāda" n="b">saha devyā maheśvaraḥ</seg> //</l>

<l xml:id="HV_App.I,7.136"><seg type="pāda" n="a">antardhānaṃ kalau yāti</seg> <seg type="pāda" n="b">tatpuraṃ hi mahātmanaḥ</seg> /</l>

<l xml:id="HV_App.I,7.137"><seg type="pāda" n="a">antarhite pure tasmin</seg> <seg type="pāda" n="b">purī tu vasate punaḥ</seg> /</l>

<l xml:id="HV_App.I,7.138"><seg type="pāda" n="a">evaṃ vārāṇasī śaptā</seg> <seg type="pāda" n="b">niveśaṃ punar āgatā</seg> //</l>

<l xml:id="HV_App.I,7.139"><seg type="pāda" n="a">bhadraśreṇyasya putro vai</seg> <seg type="pāda" n="b">durdamo nāma viśrutaḥ</seg> /</l>

<l xml:id="HV_App.I,7.140"><seg type="pāda" n="a">divodāsena bāleti</seg> <seg type="pāda" n="b">ghṛṇayā sa vivarjitaḥ</seg> //</l>

<l xml:id="HV_App.I,7.141"><seg type="pāda" n="a">haihayasya tu dāyādyaṃ</seg> <seg type="pāda" n="b">kṛtavān vai mahīpatiḥ</seg> /</l>

<l xml:id="HV_App.I,7.142"><seg type="pāda" n="a">ājahre pitṛdāyādyaṃ</seg> <seg type="pāda" n="b">divodāsahṛtaṃ balāt</seg> //</l>

<l xml:id="HV_App.I,7.143"><seg type="pāda" n="a">bhadraśreṇyasya putreṇa</seg> <seg type="pāda" n="b">durdamena mahātmanā</seg> /</l>

<l xml:id="HV_App.I,7.144"><seg type="pāda" n="a">vairasyāntaṃ mahārāja</seg> <seg type="pāda" n="b">kṣatriyeṇa vidhitsatā</seg> //</l>

<l xml:id="HV_App.I,7.145"><seg type="pāda" n="a">divodāsād dṛṣadvatyāṃ</seg> <seg type="pāda" n="b">vīro jajñe pratardanaḥ</seg> /</l>

<l xml:id="HV_App.I,7.146"><seg type="pāda" n="a">tena putreṇa bālena</seg> <seg type="pāda" n="b">prahṛtaṃ tasya vai punaḥ</seg> //</l>

<note>k: Ñ3 V1 B1.3 Ds subst. :k</note>
<l xml:id="**HV_App.I,7.146**6:1"><seg type="pāda" n="a">tena bālena dāyādyaṃ</seg> <seg type="pāda" n="b">pragṛhītaṃ punas tadā</seg> /</l>

<note>k: K4 ins. after line 146 :k</note>
<l xml:id="**HV_App.I,7.146**7:1"><seg type="pāda" n="a">evaṃ pratardano rājā</seg> <seg type="pāda" n="b">brahmajñaḥ saṃbabhūva ha</seg> /</l>

<l xml:id="**HV_App.I,7.146**7:2"><seg type="pāda" n="a">sa eva śatrujid vīra</seg> <seg type="pāda" n="b">ṛtadhvaja itīritaḥ</seg> /</l>

<l xml:id="**HV_App.I,7.146**7:3"><seg type="pāda" n="a">upabhujyāsya dehasya</seg> <seg type="pāda" n="b">pāte brahmamayo bhavat</seg> /</l>

<l xml:id="HV_App.I,7.147"><seg type="pāda" n="a">pratardanasya putrau dvau</seg> <seg type="pāda" n="b">vatsabhārgau suviśrutau</seg> /</l>

<l xml:id="HV_App.I,7.148"><seg type="pāda" n="a">vatsaputro hy alarkas tu</seg> <seg type="pāda" n="b">saṃnatis tasya cātmajaḥ</seg> //</l>

<note>k: D1 ins. :k</note>
<l xml:id="**HV_App.I,7.148**8:1"><seg type="pāda" n="a">alarko nāma putras tu</seg> <seg type="pāda" n="b">rājā saṃnatimān bhuvi</seg> /</l>

<l xml:id="**HV_App.I,7.148**8:2"><seg type="pāda" n="a">aṣṭāratho nāma nṛpaḥ</seg> <seg type="pāda" n="b">suto bhīmarathasya vai</seg> /</l>

<l xml:id="**HV_App.I,7.148**8:3"><seg type="pāda" n="a">natiputreṣu bāleṣu</seg> <seg type="pāda" n="b">prahṛtaṃ tasya bhārata</seg> /</l>

<l xml:id="HV_App.I,7.149"><seg type="pāda" n="a">alarkaḥ kāśirājas tu</seg> <seg type="pāda" n="b">brahmaṇyaḥ satyasaṃgaraḥ</seg> /</l>

<l xml:id="HV_App.I,7.150"><seg type="pāda" n="a">alarkaṃ prati rājarṣiṃ</seg> <seg type="pāda" n="b">śloko gītaḥ purātanaiḥ</seg> //</l>

<l xml:id="HV_App.I,7.151"><seg type="pāda" n="a">ṣaṣṭiṃ varṣasahasrāṇi</seg> <seg type="pāda" n="b">ṣaṣṭiṃ varṣaśatāni ca</seg> /</l>

<note>k: D1 T1.3.4 G3-5 ins. :k</note>
<l xml:id="**HV_App.I,7.151**9:1"><seg type="pāda" n="a">alarkād aparo nānyo</seg> <seg type="pāda" n="b">bubhuje medinīm imām</seg> /</l>

<l xml:id="HV_App.I,7.152"><seg type="pāda" n="a">yuvā rūpeṇa saṃpanna</seg> <seg type="pāda" n="b">āsīt kāśikulodvahaḥ</seg> //</l>

<l xml:id="HV_App.I,7.153"><seg type="pāda" n="a">lopāmudrāprasādena</seg> <seg type="pāda" n="b">paramāyur avāpa saḥ</seg> /</l>

<l xml:id="HV_App.I,7.154"><seg type="pāda" n="a">tasyāsīt sumahad rājyaṃ</seg> <seg type="pāda" n="b">rūpayauvanaśālinaḥ</seg> //</l>

<l xml:id="HV_App.I,7.155"><seg type="pāda" n="a">śāpasyānte mahābāhur</seg> <seg type="pāda" n="b">hatvā kṣemakarākṣasam</seg> /</l>

<l xml:id="HV_App.I,7.156"><seg type="pāda" n="a">ramyāṃ niveśayām āsa</seg> <seg type="pāda" n="b">purīṃ vārāṇasīṃ punaḥ</seg> //</l>

<l xml:id="HV_App.I,7.157"><seg type="pāda" n="a">saṃnater api dāyādaḥ</seg> <seg type="pāda" n="b">sunītho nāma dhārmikaḥ</seg> /</l>

<l xml:id="HV_App.I,7.158"><seg type="pāda" n="a">sunīthasya tu dāyādaḥ</seg> <seg type="pāda" n="b">kṣemo nāma mahāyaśāḥ</seg> //</l>

<l xml:id="HV_App.I,7.159"><seg type="pāda" n="a">kṣemasya ketumān putraḥ</seg> <seg type="pāda" n="b">suketus tasya cātmajaḥ</seg> /</l>

<l xml:id="HV_App.I,7.160"><seg type="pāda" n="a">suketutanayaś cāpi</seg> <seg type="pāda" n="b">dharmaketur iti śrutiḥ</seg> //</l>

<l xml:id="HV_App.I,7.161"><seg type="pāda" n="a">dharmaketos tu dāyādaḥ</seg> <seg type="pāda" n="b">satyaketur mahārathaḥ</seg> /</l>

<l xml:id="HV_App.I,7.162"><seg type="pāda" n="a">satyaketusutaś cāpi</seg> <seg type="pāda" n="b">vibhur nāma prajeśvaraḥ</seg> //</l>

<l xml:id="HV_App.I,7.163"><seg type="pāda" n="a">ānartas tu vibhoḥ putraḥ</seg> <seg type="pāda" n="b">sukumāraś ca tatsutaḥ</seg> /</l>

<l xml:id="HV_App.I,7.164"><seg type="pāda" n="a">sukumārasya putras tu</seg> <seg type="pāda" n="b">satyaketur sudhārmikaḥ</seg> //</l>

<l xml:id="HV_App.I,7.165"><seg type="pāda" n="a">dhṛṣṭaketos tu dāyādo</seg> <seg type="pāda" n="b">veṇuhotraḥ prajeśvaraḥ</seg> /</l>

<l xml:id="HV_App.I,7.166"><seg type="pāda" n="a">veṇuhotrasutaś cāpi</seg> <seg type="pāda" n="b">bhargo nāma prajeśvaraḥ</seg> /</l>

<l xml:id="HV_App.I,7.167"><seg type="pāda" n="a">vatsasya vatsabhūmiś ca</seg> <seg type="pāda" n="b">bhṛgubhūmis tu bhārgavāt</seg> //</l>

<l xml:id="HV_App.I,7.168"><seg type="pāda" n="a">ete tv aṅgirasaḥ putrā</seg> <seg type="pāda" n="b">jātā vaṃśe tha bhārgave</seg> /</l>

<l xml:id="HV_App.I,7.169"><seg type="pāda" n="a">brāhmaṇāḥ kṣatriyā vaiśyāḥ</seg> <seg type="pāda" n="b">striyaḥ putrāḥ sahasraśaḥ</seg> //</l>

<l xml:id="HV_App.I,7.170"><seg type="pāda" n="a">ity ete kāśayaḥ proktā</seg> <seg type="pāda" n="b">nahuṣasya nibodhata</seg> //</l>

<note>k: (Colophon) :k</note>

<note>h: HV (CE) App.I No. 8, transliterated by Peter Schreiner, 17.9.1988, version of March 5, 2002. :h</note>
<note>k: After 47.52, all Mss. (except M1--3) G(ed.) ins. App.I No. 8: :k</note>

<milestone unit="speaker" n="vaiśaṃpāyana uvāca"/>
<l xml:id="HV_App.I,8.1"><seg type="pāda" n="a">āryā kātyāyanī devī</seg> <seg type="pāda" n="b">kauśikī brahmacāriṇī</seg> /</l>

<l xml:id="HV_App.I,8.2"><seg type="pāda" n="a">jananī siddhasenasya</seg> <seg type="pāda" n="b">durgā vīrā mahātapāḥ</seg> //</l>

<l xml:id="HV_App.I,8.3"><seg type="pāda" n="a">jayā ca vijayā caiva</seg> <seg type="pāda" n="b">puṣṭiś ca tvaṃ kṣamā dayā</seg> /</l>

<l xml:id="HV_App.I,8.4"><seg type="pāda" n="a">jyeṣṭhā yamasya bhaginī</seg> <seg type="pāda" n="b">nīlakauśeyavāsinī</seg> //</l>

<l xml:id="HV_App.I,8.5"><seg type="pāda" n="a">bahurūpā virūpā ca</seg> <seg type="pāda" n="b">anekavidharūpiṇī</seg> /</l>

<l xml:id="HV_App.I,8.6"><seg type="pāda" n="a">virūpākṣī viśālākṣī</seg> <seg type="pāda" n="b">bhaktānāṃ parirakṣaṇī</seg> //</l>

<l xml:id="HV_App.I,8.7"><seg type="pāda" n="a">parvatāgreṣu ghoreṣu</seg> <seg type="pāda" n="b">nadīṣu ca guhāsu ca</seg> /</l>

<l xml:id="HV_App.I,8.8"><seg type="pāda" n="a">vāsas tava mahādevi</seg> <seg type="pāda" n="b">vaneṣūpavaneṣu ca</seg> //</l>

<l xml:id="HV_App.I,8.9"><seg type="pāda" n="a">śabarair barbaraiś caiva</seg> <seg type="pāda" n="b">pulindaiś ca supūjitā</seg> /</l>

<l xml:id="HV_App.I,8.10"><seg type="pāda" n="a">mayūrapakṣadhvajinī</seg> <seg type="pāda" n="b">lokān krāmasi sarvaśaḥ</seg> //</l>

<l xml:id="HV_App.I,8.11"><seg type="pāda" n="a">kukkuṭaiś chāgalair meṣaiḥ</seg> <seg type="pāda" n="b">siṃhair vyāghraiḥ samākulā</seg> /</l>

<l xml:id="HV_App.I,8.12"><seg type="pāda" n="a">ghaṇṭāninādabahulā</seg> <seg type="pāda" n="b">viśrutā vindhyavāsinī</seg> //</l>

<l xml:id="HV_App.I,8.13"><seg type="pāda" n="a">triśūlapaṭṭisadharā</seg> <seg type="pāda" n="b">sūryacandrapatākinī</seg> /</l>

<l xml:id="HV_App.I,8.14"><seg type="pāda" n="a">navamī kṛṣṇapakṣasya</seg> <seg type="pāda" n="b">śuklasyaikādaśī priyā</seg> //</l>

<l xml:id="HV_App.I,8.15"><seg type="pāda" n="a">bhaginī vāsudevasya</seg> <seg type="pāda" n="b">rajanī kalahapriyā</seg> /</l>

<l xml:id="HV_App.I,8.16"><seg type="pāda" n="a">āvāsaḥ sarvabhūtānāṃ</seg> <seg type="pāda" n="b">niṣṭhā ca paramā gatiḥ</seg> //</l>

<l xml:id="HV_App.I,8.17"><seg type="pāda" n="a">nandagopasutā caiva</seg> <seg type="pāda" n="b">devānāṃ vijayāvahā</seg> /</l>

<l xml:id="HV_App.I,8.18"><seg type="pāda" n="a">cīravāsāḥ suvāsāś ca</seg> <seg type="pāda" n="b">raudrī saṃdhyā tvam eva ca</seg> //</l>

<l xml:id="HV_App.I,8.19"><seg type="pāda" n="a">prakīrṇakeśī mṛtyuś ca</seg> <seg type="pāda" n="b">tathā māṃsaudanapriyā</seg> /</l>

<l xml:id="HV_App.I,8.20"><seg type="pāda" n="a">lakṣmīr alakṣmīrūpeṇa</seg> <seg type="pāda" n="b">dānavānāṃ vadhāya ca</seg> //</l>

<l xml:id="HV_App.I,8.21"><seg type="pāda" n="a">sāvitrī cāpi devānāṃ</seg> <seg type="pāda" n="b">mātā bhūtagaṇasya ca</seg> /</l>

<l xml:id="HV_App.I,8.22"><seg type="pāda" n="a">antarvedī ca yajñānām</seg> <seg type="pāda" n="b">ṛtvijāṃ caiva dakṣiṇā</seg> //</l>

<l xml:id="HV_App.I,8.23"><seg type="pāda" n="a">siddhiḥ sāṃyātrikāṇāṃ ca</seg> <seg type="pāda" n="b">velā sāgarayāyinām</seg> /</l>

<l xml:id="HV_App.I,8.24"><seg type="pāda" n="a">yakṣāṇāṃ prathamā yakṣī</seg> <seg type="pāda" n="b">nāgānāṃ suraseti ca</seg> //</l>

<note>k: Ñ2.3 V B2 Dn Ds1 D4.5 ins. after line 24; D2 T4 after line 21 :k</note>
<l xml:id="**HV_App.I,8.24**1:1"><seg type="pāda" n="a">kanyānāṃ brahmacaryā ca</seg> <seg type="pāda" n="b">saubhāgyaṃ pramadāsu ca</seg> /</l>

<l xml:id="HV_App.I,8.25"><seg type="pāda" n="a">brahmavādiny atho dīkṣā</seg> <seg type="pāda" n="b">śobhā ca paramā tathā</seg> /</l>

<l xml:id="HV_App.I,8.26"><seg type="pāda" n="a">jyotiṣāṃ tvaṃ prabhā devi</seg> <seg type="pāda" n="b">nakṣatrāṇāṃ ca rohiṇī</seg> //</l>

<l xml:id="HV_App.I,8.27"><seg type="pāda" n="a">rājadvāreṣu tīrtheṣu</seg> <seg type="pāda" n="b">nadīnāṃ saṃgameṣu ca</seg> /</l>

<l xml:id="HV_App.I,8.28"><seg type="pāda" n="a">pūrṇe ca pūrṇimācandre</seg> <seg type="pāda" n="b">kṛttivāsā iti smṛtā</seg> //</l>

<l xml:id="HV_App.I,8.29"><seg type="pāda" n="a">sarasvatī ca vālmīkeḥ</seg> <seg type="pāda" n="b">smṛtir dvaipāyane tathā</seg> /</l>

<l xml:id="HV_App.I,8.30"><seg type="pāda" n="a">suradevī ca bhūteṣu</seg> <seg type="pāda" n="b">stūyase tvaṃ svakarmabhiḥ</seg> //</l>

<l xml:id="HV_App.I,8.31"><seg type="pāda" n="a">indrasya cārudṛṣṭis tvaṃ</seg> <seg type="pāda" n="b">sahasranayaneti ca</seg> /</l>

<l xml:id="HV_App.I,8.32"><seg type="pāda" n="a">ṛṣīṇāṃ dharmabuddhis tu</seg> <seg type="pāda" n="b">devānām aditis tathā</seg> //</l>

<l xml:id="HV_App.I,8.33"><seg type="pāda" n="a">karṣakānāṃ ca sīteti</seg> <seg type="pāda" n="b">bhūtānāṃ dharaṇīti ca</seg> /</l>

<l xml:id="HV_App.I,8.34"><seg type="pāda" n="a">tāpasānāṃ ca devī tvam</seg> <seg type="pāda" n="b">araṇī cāgnihotriṇām</seg> //</l>

<l xml:id="HV_App.I,8.35"><seg type="pāda" n="a">kṣudhā ca sarvabhūtānāṃ</seg> <seg type="pāda" n="b">tṛptis tvaṃ ca divaukasām</seg> /</l>

<l xml:id="HV_App.I,8.36"><seg type="pāda" n="a">svāhā tuṣṭir dhṛtir medhā</seg> <seg type="pāda" n="b">vasūnāṃ tvaṃ vasūmatī</seg> //</l>

<l xml:id="HV_App.I,8.37"><seg type="pāda" n="a">āśā tvaṃ mānuṣāṇāṃ tu</seg> <seg type="pāda" n="b">tuṣṭiś ca kṛtakarmaṇām</seg> /</l>

<l xml:id="HV_App.I,8.38"><seg type="pāda" n="a">diśaś ca vidiśaś caiva</seg> <seg type="pāda" n="b">tathā hy agniśikhā prabhā</seg> //</l>

<l xml:id="HV_App.I,8.39"><seg type="pāda" n="a">śakunī pūtanā ca tvaṃ</seg> <seg type="pāda" n="b">revatī ca sudāruṇā</seg> /</l>

<l xml:id="HV_App.I,8.40"><seg type="pāda" n="a">nidrā ca sarvabhūtānāṃ</seg> <seg type="pāda" n="b">mohanī kṣatriyā tathā</seg> //</l>

<l xml:id="HV_App.I,8.41"><seg type="pāda" n="a">vidyānāṃ brahmavidyā tvam</seg> <seg type="pāda" n="b">oṃkāro 'stha vaṣaṭ tathā</seg> /</l>

<l xml:id="HV_App.I,8.42"><seg type="pāda" n="a">nārīṇāṃ pārvatī ca tvaṃ</seg> <seg type="pāda" n="b">paurāṇīm ṛṣayo viduḥ</seg> //</l>

<l xml:id="HV_App.I,8.43"><seg type="pāda" n="a">arundhaty ekabhartṝṇāṃ</seg> <seg type="pāda" n="b">prajāpativaco yathā</seg> /</l>

<note>k: K2 V2 B Ds D4 subst. for one 43; Ñ2 ins. after 44 :k</note>
<l xml:id="**HV_App.I,8.43**2:1"><seg type="pāda" n="a">bhedo vivādaśīlānaṃ</seg> <seg type="pāda" n="b">tvam indrāṇīti viśrutā</seg> /</l>

<l xml:id="HV_App.I,8.44"><seg type="pāda" n="a">paryāyanāmabhir divyair</seg> <seg type="pāda" n="b">indrāṇī ceti viśrutā</seg> /</l>

<l xml:id="HV_App.I,8.45"><seg type="pāda" n="a">tvayā vyāptam idaṃ sarvaṃ</seg> <seg type="pāda" n="b">jagat sthāvarajaṃgamam</seg> //</l>

<l xml:id="HV_App.I,8.46"><seg type="pāda" n="a">saṃgrāmeṣu ca sarveṣu</seg> <seg type="pāda" n="b">agniprajvaliteṣu ca</seg> /</l>

<l xml:id="HV_App.I,8.47"><seg type="pāda" n="a">nadītīreṣu ghoreṣu</seg> <seg type="pāda" n="b">kāntāreṣu bhayeṣu ca</seg> //</l>

<l xml:id="HV_App.I,8.48"><seg type="pāda" n="a">pravāse rājabandhe ca</seg> <seg type="pāda" n="b">śatrūṇāṃ ca pramardane</seg> /</l>

<l xml:id="HV_App.I,8.49"><seg type="pāda" n="a">prāṇātyayeṣu sarveṣu</seg> <seg type="pāda" n="b">tvaṃ hi rakṣā na saṃśayaḥ</seg> //</l>

<l xml:id="HV_App.I,8.50"><seg type="pāda" n="a">tvayi me hṛdayaṃ devi</seg> <seg type="pāda" n="b">tvayi buddhir manas tvayi</seg> /</l>

<l xml:id="HV_App.I,8.51"><seg type="pāda" n="a">rakṣa māṃ sarvapāpebhyaḥ</seg> <seg type="pāda" n="b">prasādaṃ ca kariṣyasi</seg> //</l>

<l xml:id="HV_App.I,8.52"><seg type="pāda" n="a">imaṃ devyāḥ stavaṃ divyam</seg> <seg type="pāda" n="b">itihāsasamanvitam</seg> /</l>

<l xml:id="HV_App.I,8.53"><seg type="pāda" n="a">yaḥ paṭhet prātar utthāya</seg> <seg type="pāda" n="b">śuciḥ prayatamānasaḥ</seg> //</l>

<l xml:id="HV_App.I,8.54"><seg type="pāda" n="a">tribhiś ca kāṅkṣitaṃ māsaiḥ</seg> <seg type="pāda" n="b">phalaṃ vai saṃprayacchati</seg> /</l>

<l xml:id="HV_App.I,8.55"><seg type="pāda" n="a">ṣadbhir māsair variṣṭhaṃ tu</seg> <seg type="pāda" n="b">varam ekaṃ prayacchati</seg> //</l>

<note>k: For line 55, B3 Ds T3.4 subst. :k</note>
<l xml:id="**HV_App.I,8.55**3:1"><seg type="pāda" n="a">ṣaṇmāsān paṭhate yas tu</seg> <seg type="pāda" n="b">kāṅkṣitaṃ ca labheta saḥ</seg> /</l>

<l xml:id="HV_App.I,8.56"><seg type="pāda" n="a">asrcitā navabhir māsair</seg> <seg type="pāda" n="b">divyaṃ cakṣuḥ prayacchati</seg> /</l>

<l xml:id="HV_App.I,8.57"><seg type="pāda" n="a">saṃvatsareṇa siddhiṃ tu</seg> <seg type="pāda" n="b">yathākāmaṃ prayacchati</seg> /</l>

<l xml:id="HV_App.I,8.58"><seg type="pāda" n="a">satyaṃ ca brahmacaryaṃ ca</seg> <seg type="pāda" n="b">dvaipāyanavaco yathā</seg> //</l>


<note>h: HV (CE) App.I No. 9, transliterated and collated with ViP and BrP by Utz Podzeit, extracted from the collation and edited by Peter Schreiner. :h</note>
<note>k: After 51.12, D6,T,G,M4,G(ed.) ins. App.I No. 9. :k</note>
<l xml:id="HV_App.I,9.1"><seg type="pāda" n="a">atiprasaktau krīḍāyāṃ</seg> <seg type="pāda" n="b">kṛṣṇasaṃkarṣaṇau muhuḥ</seg> /</l>

<l xml:id="HV_App.I,9.2"><seg type="pāda" n="a">kvacid veśmani nirgatya</seg> <seg type="pāda" n="b">navanītaṃ ca gṛhṇataḥ</seg> /</l>

<l xml:id="HV_App.I,9.3"><seg type="pāda" n="a">saṃkṣobhya takraṃ bahuśo</seg> <seg type="pāda" n="b">dārakau dārakaiḥ saha</seg> /</l>

<l xml:id="HV_App.I,9.4"><seg type="pāda" n="a">anvabhūtām tato rājan</seg> <seg type="pāda" n="b">ghaṭāṃś ca parijaghnatuḥ</seg> /</l>

<l xml:id="HV_App.I,9.5"><seg type="pāda" n="a">dadhi pītvā tu deveśau</seg> <seg type="pāda" n="b">tān ghaṭāṃś ca pipeṣatuḥ</seg> /</l>

<l xml:id="HV_App.I,9.6"><seg type="pāda" n="a">śikyaṃ ca parijagrāha</seg> <seg type="pāda" n="b">kṛṣṇo dārakaveṣavān</seg> /</l>

<l xml:id="HV_App.I,9.7"><seg type="pāda" n="a">bhittvā chittvā ca govindaḥ</seg> <seg type="pāda" n="b">papau kṣīrāṇi sarvaśaḥ</seg> /</l>

<l xml:id="HV_App.I,9.8"><seg type="pāda" n="a">tac chiṣṭaṃ caiva deveśaḥ</seg> <seg type="pāda" n="b">kṣitau ca samavākṣipat</seg> /</l>

<l xml:id="HV_App.I,9.9"><seg type="pāda" n="a">pāyasaṃ ca samānīya</seg> <seg type="pāda" n="b">gṛhād anyatra vikṣipan</seg> /</l>

<l xml:id="HV_App.I,9.10"><seg type="pāda" n="a">dārakhebhyas tadā kṛṣṇo</seg> <seg type="pāda" n="b">dadau svaṃ ca samācaran</seg> /</l>

<l xml:id="HV_App.I,9.11"><seg type="pāda" n="a">śikyāc ca ghaṭam ādāya</seg> <seg type="pāda" n="b">dadhnāṃ dārakasattamaḥ</seg> /</l>

<l xml:id="HV_App.I,9.12"><seg type="pāda" n="a">nirbhidyācchidya bhūmau tu</seg> <seg type="pāda" n="b">niṣpapeṣa sa keśavaḥ</seg> //</l>

<l xml:id="HV_App.I,9.13"><seg type="pāda" n="a">dārakau tau tu sahasā</seg> <seg type="pāda" n="b">vatsānāṃ ca paraṃtapa</seg> /</l>

<l xml:id="HV_App.I,9.14"><seg type="pāda" n="a">dāmnāṃ vimocanaṃ kṛtvā</seg> <seg type="pāda" n="b">vatsān dhenūr apāyatām</seg> /</l>

<l xml:id="HV_App.I,9.15"><seg type="pāda" n="a">prativeśma tadā tau tu</seg> <seg type="pāda" n="b">vyasanaṃ paryakurvatām</seg> /</l>

<l xml:id="HV_App.I,9.16"><seg type="pāda" n="a">atiprasaktau tau dṛṣṭvā</seg> <seg type="pāda" n="b">sarvavrajavicāriṇau</seg> /</l>

<l xml:id="HV_App.I,9.17"><seg type="pāda" n="a">na ca śakto vārayituṃ</seg> <seg type="pāda" n="b">nandagopaḥ sudurmadau</seg> /</l>

<l xml:id="HV_App.I,9.18"><seg type="pāda" n="a">tatas tu dārakaiḥ sārdhaṃ</seg> <seg type="pāda" n="b">kṛṣṇaś cakṣuś ca tadgatam</seg> /</l>

<l xml:id="HV_App.I,9.19"><seg type="pāda" n="a">ekasya tu tadā kṛṣṇo</seg> <seg type="pāda" n="b">dārakasya mahīpate</seg> /</l>

<l xml:id="HV_App.I,9.20"><seg type="pāda" n="a">pracchādya tarasānyaṃ tu</seg> <seg type="pāda" n="b">dārakaṃ pratyuvāca ha</seg> /</l>

<l xml:id="HV_App.I,9.21"><seg type="pāda" n="a">gaccha vatsa yathānyatra</seg> <seg type="pāda" n="b">tathā dṛṣṭaiś ca dārakaiḥ</seg> /</l>

<l xml:id="HV_App.I,9.22"><seg type="pāda" n="a">yadi dṛṣṭas tvam anyais tu</seg> <seg type="pāda" n="b">jito daṇḍadharo mama</seg> /</l>

<l xml:id="HV_App.I,9.23"><seg type="pāda" n="a">ity uktvā balabhadraṃ tu</seg> <seg type="pāda" n="b">taṃ draṣṭuṃ praiṣayad balī</seg> /</l>

<l xml:id="HV_App.I,9.24"><seg type="pāda" n="a">sa gatvā balabhadras tu</seg> <seg type="pāda" n="b">gṛhītvā dārakaṃ balāt</seg> /</l>

<l xml:id="HV_App.I,9.25"><seg type="pāda" n="a">keśavāya dadau taṃ tu</seg> <seg type="pāda" n="b">tvaṃ jitaḥ keśavo 'bravīt</seg> /</l>

<l xml:id="HV_App.I,9.26"><seg type="pāda" n="a">kīlakaṃ ca samānīya</seg> <seg type="pāda" n="b">vikṣipya bhuvi gūhitam</seg> /</l>

<l xml:id="HV_App.I,9.27"><seg type="pāda" n="a">āhūya dārakān sarvān</seg> <seg type="pāda" n="b">idam āha jagatpatiḥ</seg> /</l>

<l xml:id="HV_App.I,9.28"><seg type="pāda" n="a">śaktaś ced bhavatāṃ kaścit</seg> <seg type="pāda" n="b">kīlaṃ gṛhṇātu paśyataḥ</seg> /</l>

<l xml:id="HV_App.I,9.29"><seg type="pāda" n="a">mama pārśvagato bhūtvā</seg> <seg type="pāda" n="b">daṇḍo deyaś ca tasya ha</seg> /</l>

<l xml:id="HV_App.I,9.30"><seg type="pāda" n="a">tac chrutvā dārakāḥ</seg> <seg type="pāda" n="b">sarve taṃ draṣṭuṃ yatnam āsthitāḥ</seg> /</l>

<l xml:id="HV_App.I,9.31"><seg type="pāda" n="a">nāśaknuvaṃś ca te sarve</seg> <seg type="pāda" n="b">jitāṃs tān abravīd iti</seg> /</l>

<l xml:id="HV_App.I,9.32"><seg type="pāda" n="a">evam ādyāni govindo</seg> <seg type="pāda" n="b">bālakrīḍanakāni vai</seg> /</l>

<l xml:id="HV_App.I,9.33"><seg type="pāda" n="a">cakāra matimān kṛṣṇo</seg> <seg type="pāda" n="b">dārakaiḥ saha gokule</seg> //</l>


<note>h: HV (CE) App.I No. 9A, transliterated and collated with ViP and BrP by Utz Podzeit, extracted from the collation and edited by Peter Schreiner; version of March 5, 2002. :h</note>
<note>k: D6 T G M4 G(ed.) cont. (after App.I No. 9); M1-3 ins. after 51.12: :k</note>
<l xml:id="HV_App.I,9A.1"><seg type="pāda" n="a">kvacid veśmani saṃgamya</seg> <seg type="pāda" n="b">śikyasthān payaso ghaṭān</seg> /</l>

<l xml:id="HV_App.I,9A.2"><seg type="pāda" n="a">ādāya yugapat sarvān</seg> <seg type="pāda" n="b">payaḥ pītvā mudā bhṛśam</seg> /</l>

<l xml:id="HV_App.I,9A.3"><seg type="pāda" n="a">abhihatya tataḥ sarvān</seg> <seg type="pāda" n="b">niṣpapeṣa hasan bahiḥ</seg> /</l>

<l xml:id="HV_App.I,9A.4"><seg type="pāda" n="a">ācchidya śikyam anyatra</seg> <seg type="pāda" n="b">tato dadhno ghaṭān kṣipan</seg> /</l>

<l xml:id="HV_App.I,9A.5"><seg type="pāda" n="a">yathākāmaṃ tataḥ pītvā</seg> <seg type="pāda" n="b">dārakebhyas tato dadau</seg> /</l>

<l xml:id="HV_App.I,9A.6"><seg type="pāda" n="a">atha vegān mudā kṛṣṇaḥ</seg> <seg type="pāda" n="b">kvacid anyatra veśmani</seg> /</l>

<l xml:id="HV_App.I,9A.7"><seg type="pāda" n="a">guptān ghaṭān upādāya</seg> <seg type="pāda" n="b">tvarito 'tha babhañja ha</seg> /</l>

<l xml:id="HV_App.I,9A.8"><seg type="pāda" n="a">kvacid dhṛtaghaṭān pūrṇān</seg> <seg type="pāda" n="b">bahūn ādāya vesmani</seg> /</l>

<l xml:id="HV_App.I,9A.9"><seg type="pāda" n="a">vyabhajad dārakebhyas tu</seg> <seg type="pāda" n="b">bhakṣayaṃś ca svayaṃ dadau</seg> /</l>

<l xml:id="HV_App.I,9A.10"><seg type="pāda" n="a">anyato veśmanaḥ śikyān</seg> <seg type="pāda" n="b">ghaṭāṃs takrasya pūrayan</seg> /</l>

<l xml:id="HV_App.I,9A.11"><seg type="pāda" n="a">ādāyādhūya bahudhā</seg> <seg type="pāda" n="b">tasminn eva muhuḥ kṣipan</seg> /</l>

<l xml:id="HV_App.I,9A.12"><seg type="pāda" n="a">vyahasad vividhaṃ hāsaṃ</seg> <seg type="pāda" n="b">nanarta ca sa dārakaḥ</seg> /</l>

<l xml:id="HV_App.I,9A.13"><seg type="pāda" n="a">takreṣu ca payaḥ kṣipya</seg> <seg type="pāda" n="b">takraṃ ca payasi kṣipan</seg> /</l>

<l xml:id="HV_App.I,9A.14"><seg type="pāda" n="a">payo jaleṣu saṃyojya</seg> <seg type="pāda" n="b">ghṛtam agnau juhāva ca</seg> /</l>

<l xml:id="HV_App.I,9A.15"><seg type="pāda" n="a">evaṃ tau satataṃ tatra</seg> <seg type="pāda" n="b">cakratur veśmasaṃgaram</seg> /</l>

<note>k: M3 ins. :k</note>
<l xml:id="**HV_App.I,9A.15**1:1"><seg type="pāda" n="a">gāvaḥ puṣṭā nīrujāś ca</seg> <seg type="pāda" n="b">vatsalāḥ kāmadohanāḥ</seg> /</l>

<l xml:id="**HV_App.I,9A.15**1:2"><seg type="pāda" n="a">āgamya harṣitās tau tu</seg> <seg type="pāda" n="b">pucchādiṣv avalambatām</seg> //</l>

<l xml:id="**HV_App.I,9A.15**1:3"><seg type="pāda" n="a">pucchagomūtrasusnātau</seg> <seg type="pāda" n="b">śṛṅgakarṇāvalambinau</seg> /</l>

<l xml:id="**HV_App.I,9A.15**1:4"><seg type="pāda" n="a">vatsān ārohamāṇau ca</seg> <seg type="pāda" n="b">tatpāne phenavo śiśū (sic)</seg> //</l>

<l xml:id="HV_App.I,9A.16"><seg type="pāda" n="a">atha vatsān muhur baddhān</seg> <seg type="pāda" n="b">dāmabhiḥ kīlakeṣu vai</seg> /</l>

<l xml:id="HV_App.I,9A.17"><seg type="pāda" n="a">bhittvā cchittvā ca dāmāni</seg> <seg type="pāda" n="b">vatsān dhenuṣv anīyatām</seg> /</l>

<l xml:id="HV_App.I,9A.18"><seg type="pāda" n="a">dāmany ācchidya sarvatra</seg> <seg type="pāda" n="b">vatsān dikṣu prakālayan</seg> /</l>

<l xml:id="HV_App.I,9A.19"><seg type="pāda" n="a">ākṛṣya dārakān keśair</seg> <seg type="pāda" n="b">anyonyaṃ samabandhata</seg> /</l>

<l xml:id="HV_App.I,9A.20"><seg type="pāda" n="a">nirudhyamāno gopībhiḥ sa</seg> <seg type="pāda" n="b">cakre vai muhurmuhuḥ</seg> /</l>

<l xml:id="HV_App.I,9A.21"><seg type="pāda" n="a">sarpiṣā payasā caiva</seg> <seg type="pāda" n="b">dadhnā takreṇa śūnyakam</seg> //</l>

<l xml:id="HV_App.I,9A.22"><seg type="pāda" n="a">prāyeṇa govrajaṃ cakre</seg> <seg type="pāda" n="b">pūrvajena sahāyavān</seg> /</l>

<l xml:id="HV_App.I,9A.23"><seg type="pāda" n="a">paśyantīnāṃ ca gopīnāṃ</seg> <seg type="pāda" n="b">kṛṣṇo nityaṃ sa saṃbhramam</seg> //</l>

<l xml:id="HV_App.I,9A.24"><seg type="pāda" n="a">piban payaś ca vividhaṃ</seg> <seg type="pāda" n="b">cakre caivaṃ sa vaiśasam</seg> //</l>

<l xml:id="HV_App.I,9A.25"><seg type="pāda" n="a">krandantyo 'tha muhur gopyo</seg> <seg type="pāda" n="b">yaśodānikaṭaṃ yayuḥ</seg> /</l>

<l xml:id="HV_App.I,9A.26"><seg type="pāda" n="a">kṛṣṇasya ceṣṭitaṃ sarvaṃ</seg> <seg type="pāda" n="b">yaśodāyai nyavedayan</seg> //</l>

<l xml:id="HV_App.I,9A.27"><seg type="pāda" n="a">mama kumbhyo daśa hatāḥ</seg> <seg type="pāda" n="b">putreṇānena durmate</seg> /</l>

<l xml:id="HV_App.I,9A.28"><seg type="pāda" n="a">na ca śiṣṭaṃ payas takraṃ</seg> <seg type="pāda" n="b">ghṛtaṃ vā dadhi leśakam</seg> /</l>

<l xml:id="HV_App.I,9A.29"><seg type="pāda" n="a">kim adya kriyate mūḍhe</seg> <seg type="pāda" n="b">jīvikā mama naśyati</seg> //</l>


<milestone unit="speaker" n="anyāḥ"/>
<l xml:id="HV_App.I,9A.30"><seg type="pāda" n="a">pañcāśan mama kumbhīnāṃ</seg> <seg type="pāda" n="b">śikyād ādāya te sutaḥ</seg> /</l>

<l xml:id="HV_App.I,9A.31"><seg type="pāda" n="a">ghṛtasya pūrṇān suśliṣṭān</seg> <seg type="pāda" n="b">paśyantyā mama hanti ha</seg> //</l>


<milestone unit="speaker" n="aparāḥ"/>
<l xml:id="HV_App.I,9A.32"><seg type="pāda" n="a">antarveśmany aśūnyāṃś ca</seg> <seg type="pāda" n="b">kumbhān sarvān ghṛtena vai</seg> /</l>

<l xml:id="HV_App.I,9A.33"><seg type="pāda" n="a">tāñ śūnyān kārayām āsa</seg> <seg type="pāda" n="b">na ca śiṣṭaṃ ghṛtaṃ mama</seg> /</l>

<l xml:id="HV_App.I,9A.34"><seg type="pāda" n="a">atikruddhā tathānyāha</seg> <seg type="pāda" n="b">keśān ārujya sarvaśaḥ</seg> /</l>

<l xml:id="HV_App.I,9A.35"><seg type="pāda" n="a">pañcatriṃśad ghaṭān kṛṣṇo</seg> <seg type="pāda" n="b">ghṛtena payasā samam</seg> /</l>

<l xml:id="HV_App.I,9A.36"><seg type="pāda" n="a">ādhūyotkṣipya cāvidhya</seg> <seg type="pāda" n="b">niṣpapeṣa ca bhūtale</seg> //</l>

<l xml:id="HV_App.I,9A.37"><seg type="pāda" n="a">na kiṃcid vyañjanaṃ mūḍhe</seg> <seg type="pāda" n="b">mama veśmani vidyate</seg> /</l>

<l xml:id="HV_App.I,9A.38"><seg type="pāda" n="a">gāvaś ca vatsakaiḥ pītāḥ</seg> <seg type="pāda" n="b">kṛṣṇenānena mokṣitaiḥ</seg> //</l>


<milestone unit="speaker" n="anyā"/>
<l xml:id="HV_App.I,9A.39"><seg type="pāda" n="a">pāyasaṃ bahu pakvaṃ me</seg> <seg type="pāda" n="b">bhadre jagdham anena vai</seg> /</l>

<l xml:id="HV_App.I,9A.40"><seg type="pāda" n="a">dadhyodanaṃ bhṛśaṃ dattaṃ</seg> <seg type="pāda" n="b">dārakebhyo rasānvitam</seg> //</l>

<l xml:id="HV_App.I,9A.41"><seg type="pāda" n="a">apūpā bahavo jagdhā</seg> <seg type="pāda" n="b">bhartrarthe rakṣitā mayā</seg> /</l>

<l xml:id="HV_App.I,9A.42"><seg type="pāda" n="a">saktavo bahavaḥ pītāḥ</seg> <seg type="pāda" n="b">saṃskṛtāḥ śarkarādibhiḥ</seg> //</l>

<l xml:id="HV_App.I,9A.43"><seg type="pāda" n="a">kiṃ gṛheṇa ca me kāryaṃ</seg> <seg type="pāda" n="b">kiṃ ghoṣaiḥ kiṃ gavādibhiḥ</seg> /</l>

<l xml:id="HV_App.I,9A.44"><seg type="pāda" n="a">eṣā yāsyāmi durmedhe</seg> <seg type="pāda" n="b">mūḍhe duṣputrasūyini</seg> //</l>


<milestone unit="speaker" n="anyā"/>
<l xml:id="HV_App.I,9A.45"><seg type="pāda" n="a">dhenavo mama naṣṭāḥ syur</seg> <seg type="pāda" n="b">vatsaiḥ sārdhaṃ daśādya vai</seg> /</l>

<l xml:id="HV_App.I,9A.46"><seg type="pāda" n="a">anena kālitā mūḍhe</seg> <seg type="pāda" n="b">tava putreṇa durhṛdā</seg> //</l>

<l xml:id="HV_App.I,9A.47"><seg type="pāda" n="a">bhakṣitaṃ navanītaṃ me</seg> <seg type="pāda" n="b">valmīkapratimaṃ navam</seg> /</l>

<l xml:id="HV_App.I,9A.48"><seg type="pāda" n="a">jīvikā mama naṣṭābhūd</seg> <seg type="pāda" n="b">eṣā yāsyāmi deśakam</seg> //</l>

<l xml:id="HV_App.I,9A.49"><seg type="pāda" n="a">evam atyantato gopyo</seg> <seg type="pāda" n="b">vinedur visvaraṃ bhṛśam</seg> /</l>

<l xml:id="HV_App.I,9A.50"><seg type="pāda" n="a">kā gatir vada bhadreti</seg> <seg type="pāda" n="b">gopyaḥ sarvās tadābruvan</seg> //</l>

<l xml:id="HV_App.I,9A.51"><seg type="pāda" n="a">atha tābhyo yathānaṣṭaṃ</seg> <seg type="pāda" n="b">yaśodā dattavaty alam</seg> /</l>

<l xml:id="HV_App.I,9A.52"><seg type="pāda" n="a">samāśvāsya tataḥ sarvāḥ</seg> <seg type="pāda" n="b">svaṃ svaṃ veśma vyakālayat</seg> /</l>


<note>h: HV (CE) App.I No. 10, transliterated and collated with ViP and BrP by Utz Podzeit, extracted from the collation and edited by Peter Schreiner. Version of March 5, 2002. :h</note>
<note>k: After 53.7, D6,S,G(ed.) ins. a passage given in App. I, No. 10 :k</note>
<l xml:id="HV_App.I,10.1"><seg type="pāda" n="a">prāg eva vasudevas tu</seg> <seg type="pāda" n="b">nandagopena vāritaḥ</seg> /</l>

<l xml:id="HV_App.I,10.2"><seg type="pāda" n="a">vṛndāvananivāsas te</seg> <seg type="pāda" n="b">parihartavya ity api</seg> //</l>

<l xml:id="HV_App.I,10.3"><seg type="pāda" n="a">sa putragurutāṃ paśyan</seg> <seg type="pāda" n="b">vanaṃ cāsurasevitam</seg> /</l>

<l xml:id="HV_App.I,10.4"><seg type="pāda" n="a">vimamarśātha buddhyaiva</seg> <seg type="pāda" n="b">nandagopo mahāmatiḥ</seg> //</l>

<l xml:id="HV_App.I,10.5"><seg type="pāda" n="a">bahusaṃpadam ālokya</seg> <seg type="pāda" n="b">gavāṃ vṛndāvane vane</seg> /</l>

<l xml:id="HV_App.I,10.6"><seg type="pāda" n="a">gopāḥ praveṣṭum icchanti</seg> <seg type="pāda" n="b">pralambas tatra cāsuraḥ</seg> //</l>

<l xml:id="HV_App.I,10.7"><seg type="pāda" n="a">nānyad vanaṃ ca paśyāmi</seg> <seg type="pāda" n="b">samīpe saṃpadā yutam</seg> /</l>

<l xml:id="HV_App.I,10.8"><seg type="pāda" n="a">kiṃ nu kartavyam iti me</seg> <seg type="pāda" n="b">putrayoś ca hitaṃ bhavet</seg> //</l>

<l xml:id="HV_App.I,10.9"><seg type="pāda" n="a">evaṃ vicārayantaṃ taṃ</seg> <seg type="pāda" n="b">nārado 'bhyāgaman mithaḥ</seg> /</l>

<l xml:id="HV_App.I,10.10"><seg type="pāda" n="a">brahmaṇā codito vipra</seg> <seg type="pāda" n="b">indreṇa ca mahātmanā</seg> //</l>

<l xml:id="HV_App.I,10.11"><seg type="pāda" n="a">yadṛcchayā mahāyogī</seg> <seg type="pāda" n="b">nityaṃ lokahite rataḥ</seg> /</l>

<l xml:id="HV_App.I,10.12"><seg type="pāda" n="a">vavande nandagopas tu</seg> <seg type="pāda" n="b">tasya vai caraṇau muneḥ</seg> //</l>

<l xml:id="HV_App.I,10.13"><seg type="pāda" n="a">tam āha sasmitaṃ vipraḥ</seg> <seg type="pāda" n="b">saṃbhramākulamānasam</seg> /</l>

<l xml:id="HV_App.I,10.14"><seg type="pāda" n="a">jñātvā tvayi manoduḥkhaṃ</seg> <seg type="pāda" n="b">praṇayāt te 'ham āgataḥ</seg> //</l>

<l xml:id="HV_App.I,10.15"><seg type="pāda" n="a">idaṃ rahasyaṃ devānāṃ</seg> <seg type="pāda" n="b">nākhyātavyaṃ kadācana</seg> /</l>

<l xml:id="HV_App.I,10.16"><seg type="pāda" n="a">asmin kāle mahāprājña</seg> <seg type="pāda" n="b">kāle jñāsyati vai bhavān</seg> //</l>

<l xml:id="HV_App.I,10.17"><seg type="pāda" n="a">yat tvāṃ vakṣyāmi ghoṣeśa</seg> <seg type="pāda" n="b">tat tvaṃ jñāsyasi vai vibho</seg> /</l>

<l xml:id="HV_App.I,10.18"><seg type="pāda" n="a">na kevalau tava sutau</seg> <seg type="pāda" n="b">devau mānuṣatāṃ gatau</seg> /</l>

<l xml:id="HV_App.I,10.19"><seg type="pāda" n="a">rāmakṛṣṇāv imau jātau</seg> <seg type="pāda" n="b">daityamūlaharāv iti</seg> //</l>

<l xml:id="HV_App.I,10.20"><seg type="pāda" n="a">asuraṃ pakṣam uddhartuṃ</seg> <seg type="pāda" n="b">jāyamānaṃ janārdanam</seg> /</l>

<l xml:id="HV_App.I,10.21"><seg type="pāda" n="a">daityaḥ śakaṭaveṣeṇa</seg> <seg type="pāda" n="b">jñātvā tvām āśrito 'suraḥ</seg> /</l>

<l xml:id="HV_App.I,10.22"><seg type="pāda" n="a">śakaṭasya tv adhaḥ suptaṃ</seg> <seg type="pāda" n="b">nihantuṃ niścitaṃ śiśum</seg> //</l>

<l xml:id="HV_App.I,10.23"><seg type="pāda" n="a">rakṣāhīnaṃ yuvābhyāṃ ca</seg> <seg type="pāda" n="b">viyuktaṃ vīkṣya dānavaḥ</seg> /</l>

<note>k: M1-3 subst. :k</note>
<l xml:id="**HV_App.I,10.23**1:1"><seg type="pāda" n="a">yuvābhyām atha nirmuktaṃ</seg> <seg type="pāda" n="b">vīkṣya dāmodaraṃ tadā</seg> /</l>

<l xml:id="HV_App.I,10.24"><seg type="pāda" n="a">labdharandhraś ca niṣpeṣṭuṃ</seg> <seg type="pāda" n="b">tatkṣaṇāc chiśunā hataḥ</seg> //</l>

<l xml:id="HV_App.I,10.25"><seg type="pāda" n="a">tāḍito vāmapādena</seg> <seg type="pāda" n="b">viparyasto mamāra ha</seg> /</l>

<l xml:id="HV_App.I,10.26"><seg type="pāda" n="a">prabuddhasya tu bālasya</seg> <seg type="pāda" n="b">tanmuhūrtaṃ vijṛmbhataḥ</seg> //</l>

<l xml:id="HV_App.I,10.27"><seg type="pāda" n="a">tasyām eva niśāyāṃ ca</seg> <seg type="pāda" n="b">pūtanāṃ nāma rākṣasīm</seg> /</l>

<l xml:id="HV_App.I,10.28"><seg type="pāda" n="a">pāyayantīṃ viṣapayaḥ</seg> <seg type="pāda" n="b">sastanyaṃ prāṇam āharat</seg> //</l>

<l xml:id="HV_App.I,10.29"><seg type="pāda" n="a">punar arjunabhūtau tau</seg> <seg type="pāda" n="b">daityau tacchidradarśinau</seg> /</l>

<l xml:id="HV_App.I,10.30"><seg type="pāda" n="a">hantukāmau tadā bālaḥ</seg> <seg type="pāda" n="b">svayam eva jaghāna ha</seg> //</l>

<l xml:id="HV_App.I,10.31"><seg type="pāda" n="a">nānārūpadharān daityān</seg> <seg type="pāda" n="b">evaṃ hantā tavātmajaḥ</seg> /</l>

<l xml:id="HV_App.I,10.32"><seg type="pāda" n="a">bhayasthānaṃ na te gopa</seg> <seg type="pāda" n="b">viśa vṛndāvanaṃ vanam</seg> //</l>

<l xml:id="HV_App.I,10.33"><seg type="pāda" n="a">tatrāpi sumahatkāryaṃ</seg> <seg type="pāda" n="b">kartā kṛṣṇo 'yam īdṛśam</seg> /</l>

<l xml:id="HV_App.I,10.34"><seg type="pāda" n="a">pratyakṣaṃ tava caitāni</seg> <seg type="pāda" n="b">karmāṇīha kṛtāni ca</seg> //</l>

<l xml:id="HV_App.I,10.35"><seg type="pāda" n="a">haniṣyati pralambaṃ ca</seg> <seg type="pāda" n="b">rāmaḥ parabalārdanaḥ</seg> /</l>

<l xml:id="HV_App.I,10.36"><seg type="pāda" n="a">kṛṣṇaś cāsurasaṃghātaṃ</seg> <seg type="pāda" n="b">na bhīs tvām upasarpa tu</seg> //</l>

<l xml:id="HV_App.I,10.37"><seg type="pāda" n="a">ity uktvā nandagopaṃ tu</seg> <seg type="pāda" n="b">kṛṣṇaṃ tuṣṭāva nāradaḥ</seg> /</l>

<l xml:id="HV_App.I,10.38"><seg type="pāda" n="a">namas tubhyaṃ jagaddhātre</seg> <seg type="pāda" n="b">viśvakartre namo namaḥ</seg> //</l>

<l xml:id="HV_App.I,10.39"><seg type="pāda" n="a">kṛṣṇāya balarūpāya</seg> <seg type="pāda" n="b">bahurūpāya te namaḥ</seg> /</l>

<l xml:id="HV_App.I,10.40"><seg type="pāda" n="a">nīlajīmūtavarṇāya</seg> <seg type="pāda" n="b">gopaveṇupravādine</seg> //</l>

<l xml:id="HV_App.I,10.41"><seg type="pāda" n="a">namas te devakīmatar</seg> <seg type="pāda" n="b">namas te yādaveśvara</seg> /</l>

<l xml:id="HV_App.I,10.42"><seg type="pāda" n="a">namas te devadeveśa</seg> <seg type="pāda" n="b">namo māyāvidhāyine</seg> /</l>

<l xml:id="HV_App.I,10.43"><seg type="pāda" n="a">trailokyasthitisaṃhāra+</seg> <seg type="pāda" n="b">sṛṣṭikartre namo namaḥ</seg> //</l>

<l xml:id="HV_App.I,10.44"><seg type="pāda" n="a">viśa vṛndāvanāṃ deva</seg> <seg type="pāda" n="b">vihara tvaṃ yathāsukham</seg> /</l>

<l xml:id="HV_App.I,10.45"><seg type="pāda" n="a">tatra daityān mahāvīryāñ</seg> <seg type="pāda" n="b">jahi yatnaparo bhava</seg> //</l>

<l xml:id="HV_App.I,10.46"><seg type="pāda" n="a">ity uktvā nārade yāte</seg> <seg type="pāda" n="b">nandagopo mahāmatiḥ</seg> /</l>

<l xml:id="HV_App.I,10.47"><seg type="pāda" n="a">vyapetabhayasaṃtrāsaḥ</seg> <seg type="pāda" n="b">putrayor mudam āvahat</seg> //</l>


<note>h: HV (CE) App.I No. 11, transliterated by Peter Schreiner; version of March 5, 2002. :h</note>
<note>k: After adhy. 53, D3.6,S ins. App. I, No. 11 :k</note>

<milestone unit="speaker" n="vaiśaṃpāyana uvaca"/>
<l xml:id="HV_App.I,11.1"><seg type="pāda" n="a">tau tu vṛndāvanaṃ prāptau</seg> <seg type="pāda" n="b">vasudevasutāv ubhau</seg> /</l>

<l xml:id="HV_App.I,11.2"><seg type="pāda" n="a">ceratur vatsayūthāni</seg> <seg type="pāda" n="b">cārayantau svarūpiṇau</seg> //</l>

<l xml:id="HV_App.I,11.3"><seg type="pāda" n="a">praviśya ca mahāraṇyaṃ</seg> <seg type="pāda" n="b">tadā vṛndāvanaṃ vanam</seg> /</l>

<l xml:id="HV_App.I,11.4"><seg type="pāda" n="a">remire suciraṃ kālaṃ</seg> <seg type="pāda" n="b">yatheṣṭaṃ sahakeśavāḥ</seg> /</l>

<l xml:id="HV_App.I,11.5"><seg type="pāda" n="a">gāvaś ca kṣīrasaṃpannā</seg> <seg type="pāda" n="b">mahiṣyaś ca sunirvṛtāḥ</seg> /</l>

<l xml:id="HV_App.I,11.6"><seg type="pāda" n="a">tasmin kāle tadā ceruḥ</seg> <seg type="pāda" n="b">savatsāś ca yathāsukham</seg> //</l>

<note>k: M1.2 subst. for line 6; M3 ins. after line 5 :k</note>
<l xml:id="**HV_App.I,11.5**1:1"><seg type="pāda" n="a">cacāra ca yadā kṛṣṇas</seg> <seg type="pāda" n="b">tadā vṛndāvanevane</seg> /</l>

<l xml:id="HV_App.I,11.7"><seg type="pāda" n="a">atha trayodaśe varṣe</seg> <seg type="pāda" n="b">vardhamāne ca keśave</seg> /</l>

<l xml:id="HV_App.I,11.8"><seg type="pāda" n="a">saṃprāpto gharmasamayaḥ</seg> <seg type="pāda" n="b">kṛṣṇe vṛndāvane sthite</seg> //</l>

<l xml:id="HV_App.I,11.9"><seg type="pāda" n="a">gate ca bhāskare kāṣṭhām</seg> <seg type="pāda" n="b">uttarāṃ tīkṣṇadīdhitau</seg> /</l>

<l xml:id="HV_App.I,11.10"><seg type="pāda" n="a">marīcyo dikṣu sarvāsu</seg> <seg type="pāda" n="b">prasṛtās tīkṣṇavarcasaḥ</seg> /</l>

<l xml:id="HV_App.I,11.11"><seg type="pāda" n="a">lobhayantyo mṛgāñ śaśvat</seg> <seg type="pāda" n="b">tīkṣṇaraśmau divākare</seg> //</l>

<l xml:id="HV_App.I,11.12"><seg type="pāda" n="a">dāvadagdhavibhinnebhyaḥ</seg> <seg type="pāda" n="b">kīcakebhyo vinirgatāḥ</seg> /</l>

<l xml:id="HV_App.I,11.13"><seg type="pāda" n="a">saptārciṣo giriṃ dagdham</seg> <seg type="pāda" n="b">udabhūvann itas tataḥ</seg> /</l>

<l xml:id="HV_App.I,11.14"><seg type="pāda" n="a">ruravas tarakṣavaś caiva</seg> <seg type="pāda" n="b">daghdadehā davānalaiḥ</seg> /</l>

<l xml:id="HV_App.I,11.15"><seg type="pāda" n="a">kuñjarā gharghararavā</seg> <seg type="pāda" n="b">gharmakālavilolitāḥ</seg> /</l>

<l xml:id="HV_App.I,11.16"><seg type="pāda" n="a">gharmavātasamākrāntā</seg> <seg type="pāda" n="b">vinedur visvaraṃ ravam</seg> //</l>

<l xml:id="HV_App.I,11.17"><seg type="pāda" n="a">kṛṣṇalāḥ pākanirbhinnā</seg> <seg type="pāda" n="b">vanavāyuvidāritāḥ</seg> /</l>

<l xml:id="HV_App.I,11.18"><seg type="pāda" n="a">petuś ca sarvataḥ pṛthvīṃ</seg> <seg type="pāda" n="b">raktapātā ivādriṣu</seg> //</l>

<l xml:id="HV_App.I,11.19"><seg type="pāda" n="a">reṇavo bahulā bhūmer</seg> <seg type="pāda" n="b">netramārgavirodhinaḥ</seg> /</l>

<l xml:id="HV_App.I,11.20"><seg type="pāda" n="a">tamāṃsīva hi gopānāṃ</seg> <seg type="pāda" n="b">dṛṣṭiṃ pidadhire muhuḥ</seg> //</l>

<l xml:id="HV_App.I,11.21"><seg type="pāda" n="a">gopāś gharmasaṃtaptā</seg> <seg type="pāda" n="b">madhyaṃ yāte divākare</seg> /</l>

<l xml:id="HV_App.I,11.22"><seg type="pāda" n="a">vaneṣu drumamūleṣu</seg> <seg type="pāda" n="b">gāś ca saṃkālya tasthire</seg> //</l>

<l xml:id="HV_App.I,11.23"><seg type="pāda" n="a">gopyaḥ kumbhīḥ samādāya</seg> <seg type="pāda" n="b">nīraiḥ pūrṇāḥ samantataḥ</seg> /</l>

<l xml:id="HV_App.I,11.24"><seg type="pāda" n="a">uṣṇaraśmikarais taptāś</seg> <seg type="pāda" n="b">chāyām āśritya tasthire</seg> /</l>

<l xml:id="HV_App.I,11.25"><seg type="pāda" n="a">vastrair jalārdraiḥ satataṃ</seg> <seg type="pāda" n="b">vāhayantyaḥ kucān pṛthūn</seg> //</l>

<l xml:id="HV_App.I,11.26"><seg type="pāda" n="a">jalabindūn dṛtigatāñ</seg> <seg type="pāda" n="b">śītalān amalān muhuḥ</seg> /</l>

<l xml:id="HV_App.I,11.27"><seg type="pāda" n="a">ādāya pathi gopālā</seg> <seg type="pāda" n="b">āsyaśoṣaṃ nirāsire</seg> //</l>

<l xml:id="HV_App.I,11.28"><seg type="pāda" n="a">mṛṇālair dehajaṃ rūkṣaṃ</seg> <seg type="pāda" n="b">nīḍasthāś ca vihaṃgamāḥ</seg> /</l>

<l xml:id="HV_App.I,11.29"><seg type="pāda" n="a">atyuṣṇagharghararavāḥ</seg> <seg type="pāda" n="b">śuṣkaparṇanivāsinaḥ</seg> /</l>

<l xml:id="HV_App.I,11.30"><seg type="pāda" n="a">vinedur bhṛśasaṃtaptā</seg> <seg type="pāda" n="b">dāvarūkṣaiḥ samāhatāḥ</seg> //</l>

<l xml:id="HV_App.I,11.31"><seg type="pāda" n="a">puṣpair vaibhītakair bhinnā</seg> <seg type="pāda" n="b">janaprāṇaharaiḥ samam</seg> /</l>

<l xml:id="HV_App.I,11.32"><seg type="pāda" n="a">kiṃpākaphalagandhāḍhyāḥ</seg> <seg type="pāda" n="b">kālayanto mṛgadvijān</seg> //</l>

<l xml:id="HV_App.I,11.33"><seg type="pāda" n="a">itaḥ kvacit tataḥ sadyas</seg> <seg type="pāda" n="b">tato 'nyatra tataḥ punaḥ</seg> /</l>

<l xml:id="HV_App.I,11.34"><seg type="pāda" n="a">vātā vavur mahāvegāḥ</seg> <seg type="pāda" n="b">kālayanto rajo diśaḥ</seg> //</l>

<l xml:id="HV_App.I,11.35"><seg type="pāda" n="a">āgneyaṃ teja evaitat</seg> <seg type="pāda" n="b">prasṛtaṃ mādhavasya ha</seg> /</l>

<l xml:id="HV_App.I,11.36"><seg type="pāda" n="a">vardhamāne mahāgharme</seg> <seg type="pāda" n="b">jagataḥ śoṣahetuke</seg> //</l>

<l xml:id="HV_App.I,11.37"><seg type="pāda" n="a">keśave jagatāṃ pāle</seg> <seg type="pāda" n="b">sthite vṛndāvane vane</seg> /</l>

<l xml:id="HV_App.I,11.38"><seg type="pāda" n="a">vyādhir gopakule tatra</seg> <seg type="pāda" n="b">babhūva tumulo mahān</seg> //</l>

<l xml:id="HV_App.I,11.39"><seg type="pāda" n="a">vyādhayo vividhākārā</seg> <seg type="pāda" n="b">goṣu gopālakeṣu ca</seg> /</l>

<l xml:id="HV_App.I,11.40"><seg type="pāda" n="a">prādur babhūvur bahavo</seg> <seg type="pāda" n="b">gharmakāla upasthite</seg> //</l>

<l xml:id="HV_App.I,11.41"><seg type="pāda" n="a">mahiṣāś ca bhṛśaṃ</seg> <seg type="pāda" n="b">taptā jvarātīsāramūrchitāḥ</seg> /</l>

<l xml:id="HV_App.I,11.42"><seg type="pāda" n="a">sahasā prapatanti sma</seg> <seg type="pāda" n="b">vajrabhinnā nagā iva</seg> //</l>

<l xml:id="HV_App.I,11.43"><seg type="pāda" n="a">stabdhalomākṣipakṣmāṇo</seg> <seg type="pāda" n="b">lambakarṇaśirodharāḥ</seg> /</l>

<l xml:id="HV_App.I,11.44"><seg type="pāda" n="a">sravadakṣimukhaghrāṇā</seg> <seg type="pāda" n="b">dantaiḥ kaṭakaṭāyitaiḥ</seg> //</l>

<note>k: For line 44, D3 subst. :k</note>
<l xml:id="**HV_App.I,11.44**2:1"><seg type="pāda" n="a">prāsvapanpraśritamukhā</seg> <seg type="pāda" n="b">ghrāṇadantaiḥ prasāritaiḥ</seg> /</l>

<l xml:id="HV_App.I,11.45"><seg type="pāda" n="a">apūrvavarṇāḥ paśavo</seg> <seg type="pāda" n="b">necchanto yavasaṃ tṛṇam</seg> //</l>

<l xml:id="HV_App.I,11.46"><seg type="pāda" n="a">abhīkṣṇaṃ capalāṅgāś ca</seg> <seg type="pāda" n="b">parinimnākṣimaṇḍalāḥ</seg> //</l>

<l xml:id="HV_App.I,11.47"><seg type="pāda" n="a">krandamānāś ca tiṣṭhanti</seg> <seg type="pāda" n="b">śayitāś ca sahasraśaḥ</seg> /</l>

<l xml:id="HV_App.I,11.48"><seg type="pāda" n="a">bhūmau paripatanti sma</seg> <seg type="pāda" n="b">sraṃsayantaḥ śakṛnty api</seg> //</l>

<l xml:id="HV_App.I,11.49"><seg type="pāda" n="a">evaṃvidhair ahobhiś ca</seg> <seg type="pāda" n="b">pañcaṣaiś ca dinair abhūt</seg> /</l>

<l xml:id="HV_App.I,11.50"><seg type="pāda" n="a">mahiṣāṇāṃ gavāṃ cāpi</seg> <seg type="pāda" n="b">dāruṇaṃ mṛtyusaṃśayam</seg> //</l>

<l xml:id="HV_App.I,11.51"><seg type="pāda" n="a">apūrvam evaṃ sahasā</seg> <seg type="pāda" n="b">gopālānām abhūd bhayam</seg> /</l>

<l xml:id="HV_App.I,11.52"><seg type="pāda" n="a">pālayāne tu govinde</seg> <seg type="pāda" n="b">gopālaiḥ saha gogaṇam</seg> //</l>

<l xml:id="HV_App.I,11.53"><seg type="pāda" n="a">savatsānāṃ gavām evaṃ</seg> <seg type="pāda" n="b">vyādhayaś ca pṛthagvidhāḥ</seg> /</l>

<l xml:id="HV_App.I,11.54"><seg type="pāda" n="a">aprajñātāḥ pradṛśyante</seg> <seg type="pāda" n="b">vṛddhagopālapaṇḍitaiḥ</seg> //</l>

<l xml:id="HV_App.I,11.55"><seg type="pāda" n="a">mantraiś ca bheṣajair mukhyair</seg> <seg type="pāda" n="b">bhiṣajaḥ śāstrayuktibhiḥ</seg> /</l>

<l xml:id="HV_App.I,11.56"><seg type="pāda" n="a">yatamānāś ca gopālā</seg> <seg type="pāda" n="b">na śekus tān nivāritum</seg> //</l>

<l xml:id="HV_App.I,11.57"><seg type="pāda" n="a">kṛtvā cāṅgeṣu dahanaṃ</seg> <seg type="pāda" n="b">sirāvedhāṃś ca tadvidaḥ</seg> /</l>

<l xml:id="HV_App.I,11.58"><seg type="pāda" n="a">kurvāṇā bahudhā yatnaṃ</seg> <seg type="pāda" n="b">na vyādhīn praticakrire</seg> //</l>

<l xml:id="HV_App.I,11.59"><seg type="pāda" n="a">tato viṣaṇṇam abhavad</seg> <seg type="pāda" n="b">gopālānāṃ tadā kulam</seg> /</l>

<l xml:id="HV_App.I,11.60"><seg type="pāda" n="a">savṛddhabālaṃ sastrīkaṃ</seg> <seg type="pāda" n="b">vyākrośad vyādhinā svayam</seg> //</l>

<l xml:id="HV_App.I,11.61"><seg type="pāda" n="a">bhṛśam ārtam abhūt trastaṃ</seg> <seg type="pāda" n="b">saṃnipātajvarārditam</seg> /</l>

<l xml:id="HV_App.I,11.62"><seg type="pāda" n="a">sarvamarmātigatayā</seg> <seg type="pāda" n="b">mahāvedanayā yutam</seg> //</l>

<l xml:id="HV_App.I,11.63"><seg type="pāda" n="a">pīḍitāḥ piṭakābhiś ca</seg> <seg type="pāda" n="b">grathitāḥ sarvatas tanum</seg> /</l>

<l xml:id="HV_App.I,11.64"><seg type="pāda" n="a">sirāsthimāṃsaṃ nirbhidya</seg> <seg type="pāda" n="b">prādur bhūtaḥ savedanaiḥ</seg> //</l>

<l xml:id="HV_App.I,11.65"><seg type="pāda" n="a">niṣkriyābhis tathānyābhir</seg> <seg type="pāda" n="b">vyādhibhir bhṛśapīḍitāḥ</seg> /</l>

<l xml:id="HV_App.I,11.66"><seg type="pāda" n="a">vipannā vḍdhagopālāḥ</seg> <seg type="pāda" n="b">sagoyūthās tv avāpatan</seg> //</l>

<l xml:id="HV_App.I,11.67"><seg type="pāda" n="a">gopālāś ca tathānye ca</seg> <seg type="pāda" n="b">ye ca tadvanavāsinaḥ</seg> /</l>

<l xml:id="HV_App.I,11.68"><seg type="pāda" n="a">sarve paripatanti sma</seg> <seg type="pāda" n="b">pibanto yamunājalam</seg> //</l>

<l xml:id="HV_App.I,11.69"><seg type="pāda" n="a">yamunātīrajenāśu</seg> <seg type="pāda" n="b">spṛṣṭāḥ sarve ca vāyunā</seg> /</l>

<note>k: T4 M3 ins. after line 69; T3 after line 70; M1.2 after line 86 :k</note>
<l xml:id="**HV_App.I,11.69**3:1"><seg type="pāda" n="a">tadā gopagaṇān sarvān</seg> <seg type="pāda" n="b">sa vyādhiḥ samapadyata</seg> //</l>

<l xml:id="**HV_App.I,11.69**3:2"><seg type="pāda" n="a">jvaritāḥ kecid āpetur</seg> <seg type="pāda" n="b">apare yakṣmiṇo 'bhavan</seg> /</l>

<l xml:id="**HV_App.I,11.69**3:3"><seg type="pāda" n="a">anye 'tisārasaṃyuktā</seg> <seg type="pāda" n="b">yamunāvāyuvījitāḥ</seg> //</l>

<l xml:id="**HV_App.I,11.69**3:4"><seg type="pāda" n="a">evaṃ bahuvidhākārā</seg> <seg type="pāda" n="b">vyādhayo goṣu viṣṭhitāḥ</seg> /</l>

<l xml:id="**HV_App.I,11.69**3:5"><seg type="pāda" n="a">kecin mṛtāḥ samāpetur</seg> <seg type="pāda" n="b">mariṣyantas tathāpare</seg> //</l>

<l xml:id="HV_App.I,11.70"><seg type="pāda" n="a">vyādhirūpair bahuvidhair</seg> <seg type="pāda" n="b">bhṛśam ārtās tadābhavan</seg> //</l>

<l xml:id="HV_App.I,11.71"><seg type="pāda" n="a">sarīsṛpāś ca vyālā ye</seg> <seg type="pāda" n="b">mṛgāḥ sarve ca pakṣiṇaḥ</seg> /</l>

<l xml:id="HV_App.I,11.72"><seg type="pāda" n="a">prāṇino vividhākārā</seg> <seg type="pāda" n="b">yāmunaṃ vanam āśritāḥ</seg> //</l>

<l xml:id="HV_App.I,11.73"><seg type="pāda" n="a">te sarve mṛtasaṃkalpā</seg> <seg type="pāda" n="b">mṛtāś caiva sahasraśaḥ</seg> /</l>

<l xml:id="HV_App.I,11.74"><seg type="pāda" n="a">gopālāḥ saha gobhiś ca</seg> <seg type="pāda" n="b">paripetur diśo daśa</seg> //</l>

<l xml:id="HV_App.I,11.75"><seg type="pāda" n="a">sarve saṃghūrṇanayanā</seg> <seg type="pāda" n="b">niśceṣṭā mūrchitā bhṛśam</seg> /</l>

<l xml:id="HV_App.I,11.76"><seg type="pāda" n="a">petur vanacarā rājañ</seg> <seg type="pāda" n="b">jīvanto 'pi mṛtā yathā</seg> //</l>

<l xml:id="HV_App.I,11.77"><seg type="pāda" n="a">apānamūtradvārebhyo</seg> <seg type="pāda" n="b">mukhanāsākṣikarṇataḥ</seg> /</l>

<l xml:id="HV_App.I,11.78"><seg type="pāda" n="a">śoṇitaṃ lomakūpebhyo</seg> <seg type="pāda" n="b">jantavaḥ sasṛjur bahu</seg> //</l>

<l xml:id="HV_App.I,11.79"><seg type="pāda" n="a">sarveṣāṃ prāṇinām antaḥ</seg> <seg type="pāda" n="b">samantāt savraṇair mukhaiḥ</seg> /</l>

<l xml:id="HV_App.I,11.80"><seg type="pāda" n="a">aśakyam ambu vāhartuṃ</seg> <seg type="pāda" n="b">kiṃ punar bhojanādikam</seg> //</l>

<l xml:id="HV_App.I,11.81"><seg type="pāda" n="a">dantāś ca vipraśīryante</seg> <seg type="pāda" n="b">keṣāṃcin na ca bhāṣaṇam</seg> /</l>

<l xml:id="HV_App.I,11.82"><seg type="pāda" n="a">rasanodgīryate kaṇṭhaiḥ</seg> <seg type="pāda" n="b">samantāt savraṇair api</seg> //</l>

<l xml:id="HV_App.I,11.83"><seg type="pāda" n="a">durgandhaṃ duḥsahaṃ tatra</seg> <seg type="pāda" n="b">prādur āsīd viśeṣataḥ</seg> /</l>

<l xml:id="HV_App.I,11.84"><seg type="pāda" n="a">sarveṣu samavāyeṣu</seg> <seg type="pāda" n="b">duṣprekṣyaṃ ca samantataḥ</seg> /</l>

<l xml:id="HV_App.I,11.85"><seg type="pāda" n="a">ākrośabahulaṃ cāsīt</seg> <seg type="pāda" n="b">sarvato yamunātaṭe</seg> /</l>

<l xml:id="HV_App.I,11.86"><seg type="pāda" n="a">naragomṛgayūthānām</seg> <seg type="pāda" n="b">ārtānāṃ sarvatodiśam</seg> //</l>

<l xml:id="HV_App.I,11.87"><seg type="pāda" n="a">nāhāraṃ bhuñjate gāvo</seg> <seg type="pāda" n="b">nauṣadhaṃ na ca khādanam</seg> /</l>

<l xml:id="HV_App.I,11.88"><seg type="pāda" n="a">śvāsamātraṃ vrajaṃ sarvaṃ</seg> <seg type="pāda" n="b">śayitaṃ gogaṇaiḥ saha</seg> //</l>

<l xml:id="HV_App.I,11.89"><seg type="pāda" n="a">evaṃ gate vraje tasmiñ</seg> <seg type="pāda" n="b">śvāsamātre sthite nṛpa</seg> /</l>

<l xml:id="HV_App.I,11.90"><seg type="pāda" n="a">atha kṛṣṇaś ca rāmaś ca</seg> <seg type="pāda" n="b">kaiścid gopaiḥ sahāparaiḥ</seg> /</l>

<l xml:id="HV_App.I,11.91"><seg type="pāda" n="a">pṛthag anyatra saṃvāsam</seg> <seg type="pāda" n="b">ādāv evābhyarocatām</seg> //</l>

<l xml:id="HV_App.I,11.92"><seg type="pāda" n="a">bālo 'pi buddhyā saṃcintya</seg> <seg type="pāda" n="b">kṛṣṇaḥ kamalalocanaḥ</seg> /</l>

<l xml:id="HV_App.I,11.93"><seg type="pāda" n="a">idam atretikartavyam iti</seg> <seg type="pāda" n="b">niścitavān prabhuḥ</seg> //</l>

<l xml:id="HV_App.I,11.94"><seg type="pāda" n="a">krośamātram atikramya</seg> <seg type="pāda" n="b">parvatenāntarīkṛtaḥ</seg> /</l>

<l xml:id="HV_App.I,11.95"><seg type="pāda" n="a">paraḥśataiḥ svasakhibhir</seg> <seg type="pāda" n="b">nīrogaḥ samapadyata</seg> //</l>

<l xml:id="HV_App.I,11.96"><seg type="pāda" n="a">mṛcchilāśarkarāvṛkṣa+</seg> <seg type="pāda" n="b">tṛṇakāṣṭhalatāguṇaiḥ</seg> /</l>

<l xml:id="HV_App.I,11.97"><seg type="pāda" n="a">bhuvaḥ saṃsthānam ālokya</seg> <seg type="pāda" n="b">khānayām āsa medinīm</seg> //</l>

<l xml:id="HV_App.I,11.98"><seg type="pāda" n="a">utpādya salilaṃ kṛṣṇaḥ</seg> <seg type="pāda" n="b">svayūthyaiḥ saha gogaṇaiḥ</seg> /</l>

<l xml:id="HV_App.I,11.99"><seg type="pāda" n="a">tajjalaṃ sa piban kṛṣṇo</seg> <seg type="pāda" n="b">nīrogaḥ samapadyata</seg> //</l>

<l xml:id="HV_App.I,11.100"><seg type="pāda" n="a">tad dṛṣṭvānye ca gopālāḥ</seg> <seg type="pāda" n="b">śaktyālpatarayā yutāḥ</seg> /</l>

<l xml:id="HV_App.I,11.101"><seg type="pāda" n="a">praāṇam anutiṣṭhanti</seg> <seg type="pāda" n="b">teṣām kṛṣṇo 'bhavad gatiḥ</seg> //</l>

<l xml:id="HV_App.I,11.102"><seg type="pāda" n="a">nandagopo yaśodā ca</seg> <seg type="pāda" n="b">putrau dṛṣṭvā nirākulau</seg> /</l>

<l xml:id="HV_App.I,11.103"><seg type="pāda" n="a">bhṛśam ārtiyutau cāstām</seg> <seg type="pāda" n="b">antaḥprītiyutāv api</seg> //</l>

<l xml:id="HV_App.I,11.104"><seg type="pāda" n="a">bandhuvargo 'pi sumahān</seg> <seg type="pāda" n="b">nandagopasya cābhavat</seg> /</l>

<l xml:id="HV_App.I,11.105"><seg type="pāda" n="a">tam avekṣya bhṛśaṃ tapto</seg> <seg type="pāda" n="b">nābhavat kṛṣṇasaṃnidhau</seg> /</l>

<l xml:id="HV_App.I,11.106"><seg type="pāda" n="a">anena bandhuvargeṇa</seg> <seg type="pāda" n="b">saha me godhanena ca</seg> /</l>

<l xml:id="HV_App.I,11.107"><seg type="pāda" n="a">mriyeyaṃ cāham apy atrety</seg> <seg type="pāda" n="b">evaṃ matir ajāyata</seg> //</l>

<l xml:id="HV_App.I,11.108"><seg type="pāda" n="a">atha kṛṣṇaś ca rāmaś ca</seg> <seg type="pāda" n="b">jvaritau pitarau tadā</seg> /</l>

<l xml:id="HV_App.I,11.109"><seg type="pāda" n="a">śrutvaivam paramodvignau</seg> <seg type="pāda" n="b">vyathitau kila tau sthitau</seg> //</l>

<l xml:id="HV_App.I,11.110"><seg type="pāda" n="a">bandhuvargaṃ ca sakalaṃ</seg> <seg type="pāda" n="b">godhanaṃ ca tathāgatam</seg> /</l>

<l xml:id="HV_App.I,11.111"><seg type="pāda" n="a">dṛṣṭvā paramasaṃtrāsam</seg> <seg type="pāda" n="b">āgatau balakeśavau</seg> //</l>

<note>k: Colophon :k</note>
<l xml:id="HV_App.I,11.112"><seg type="pāda" n="a">atha tasyām avasthāyāṃ</seg> <seg type="pāda" n="b">gopālānāṃ vayotigaḥ</seg> /</l>

<l xml:id="HV_App.I,11.113"><seg type="pāda" n="a">videhād āgataḥ kaścit</seg> <seg type="pāda" n="b">tasmin kolāhale kila</seg> //</l>

<l xml:id="HV_App.I,11.114"><seg type="pāda" n="a">sa bandhuvargaṃ saṃprekṣya</seg> <seg type="pāda" n="b">godhanaṃ ca tathāgatam</seg> /</l>

<l xml:id="HV_App.I,11.115"><seg type="pāda" n="a">provācāmṛtasaṃkalpaṃ</seg> <seg type="pāda" n="b">vākyaṃ vidvān sabhāgataḥ</seg> //</l>

<l xml:id="HV_App.I,11.116"><seg type="pāda" n="a">vayaṃ paśūn samāśritya</seg> <seg type="pāda" n="b">jīvāmo vigatajvarāḥ</seg> /</l>

<l xml:id="HV_App.I,11.117"><seg type="pāda" n="a">paśūnāṃ ca patir devaḥ</seg> <seg type="pāda" n="b">sarvathā vṛṣhabhadhvajaḥ</seg> //</l>

<l xml:id="HV_App.I,11.118"><seg type="pāda" n="a">tasyārcanavidhiṃ śīghraṃ</seg> <seg type="pāda" n="b">kurudhvaṃ govṛṣasya ca</seg> /</l>

<l xml:id="HV_App.I,11.119"><seg type="pāda" n="a">yena śāntim avāpsyāmo</seg> <seg type="pāda" n="b">na mantrauṣadhapauṣṭikaiḥ</seg> //</l>

<l xml:id="HV_App.I,11.120"><seg type="pāda" n="a">brāhmaṇāñ śrutasaṃpannān</seg> <seg type="pāda" n="b">samāhūya yathāvidhi</seg> /</l>

<l xml:id="HV_App.I,11.121"><seg type="pāda" n="a">asmin saṃnihite sthāne</seg> <seg type="pāda" n="b">samyag arcāma śaṃkaram</seg> /</l>

<l xml:id="HV_App.I,11.122"><seg type="pāda" n="a">ityuktāḥ kulavṛddhena</seg> <seg type="pāda" n="b">te gopāḥ kṛṣṇam āśritāḥ</seg> /</l>

<l xml:id="HV_App.I,11.123"><seg type="pāda" n="a">tathā cakrur dvijendrāṃś ca</seg> <seg type="pāda" n="b">samāhūyārcanāvidaḥ</seg> //</l>

<l xml:id="HV_App.I,11.124"><seg type="pāda" n="a">upahārair namaskārair</seg> <seg type="pāda" n="b">arcanābhir anekadhā</seg> /</l>

<l xml:id="HV_App.I,11.125"><seg type="pāda" n="a">suprītamanaso viprās</seg> <seg type="pāda" n="b">tathā cakrur yathākramam</seg> //</l>

<l xml:id="HV_App.I,11.126"><seg type="pāda" n="a">havirbhiḥ pāyasaiś cāpi</seg> <seg type="pāda" n="b">ghṛtena payasāmbunā</seg> /</l>

<l xml:id="HV_App.I,11.127"><seg type="pāda" n="a">saṃtarpayanto viśveśaṃ</seg> <seg type="pāda" n="b">hutvā cāgnau ṛṣadhvajam</seg> /</l>

<l xml:id="HV_App.I,11.128"><seg type="pāda" n="a">devīṃ skandagaṇāṃś caiva</seg> <seg type="pāda" n="b">govṛṣaṃ nandikeśvaram</seg> /</l>

<l xml:id="HV_App.I,11.129"><seg type="pāda" n="a">vināyakaṃ ca saṃpūjya</seg> <seg type="pāda" n="b">stutibhiś cāstuvan haram</seg> //</l>

<l xml:id="HV_App.I,11.130"><seg type="pāda" n="a">mantrair māheśvarair evaṃ</seg> <seg type="pāda" n="b">śāntimaṅgalayuktibhiḥ</seg> /</l>

<l xml:id="HV_App.I,11.131"><seg type="pāda" n="a">pūjayanti sma viprendrās</seg> <seg type="pāda" n="b">tadbhaktā bhaktavatsalam</seg> //</l>

<l xml:id="HV_App.I,11.132"><seg type="pāda" n="a">puṣpair gandhaiś ca dhūpaiś ca</seg> <seg type="pāda" n="b">dīpaiś caiva samantataḥ</seg> /</l>

<l xml:id="HV_App.I,11.133"><seg type="pāda" n="a">pṛthak pṛthak samarcanti</seg> <seg type="pāda" n="b">brāhmaṇā vedapāragāḥ</seg> /</l>

<l xml:id="HV_App.I,11.134"><seg type="pāda" n="a">arcā mūrdhni kṛtās tisraḥ</seg> <seg type="pāda" n="b">saptarātraṃ ca saṃtatam</seg> /</l>

<l xml:id="HV_App.I,11.135"><seg type="pāda" n="a">pṛthag goghṛtadhārās tu</seg> <seg type="pāda" n="b">yathāvidhyupapāditāḥ</seg> //</l>

<l xml:id="HV_App.I,11.136"><seg type="pāda" n="a">teṣv evāhaḥsu viprendrāḥ</seg> <seg type="pāda" n="b">saṃhitādhyayane ratāḥ</seg> /</l>

<l xml:id="HV_App.I,11.137"><seg type="pāda" n="a">tribhir vedais tathā cakrur</seg> <seg type="pāda" n="b">mahādevaprasaktaye</seg> //</l>

<l xml:id="HV_App.I,11.138"><seg type="pāda" n="a">gānaiś ca kecid gāyanti</seg> <seg type="pāda" n="b">śaṃkaraṃ vṛṣabhadhvajam</seg> /</l>

<l xml:id="HV_App.I,11.139"><seg type="pāda" n="a">nṛtyanti ca viśeṣeṇa</seg> <seg type="pāda" n="b">rudraprītyartham udyatāḥ</seg> //</l>

<l xml:id="HV_App.I,11.140"><seg type="pāda" n="a">bhrūkṣepair akṣavikṣepair</seg> <seg type="pāda" n="b">mukhān nayanasūcakaiḥ</seg> /</l>

<l xml:id="HV_App.I,11.141"><seg type="pāda" n="a">hastavinyāsayogaiś ca</seg> <seg type="pāda" n="b">pādaghātaiś ca bhāgataḥ</seg> //</l>

<l xml:id="HV_App.I,11.142"><seg type="pāda" n="a">nṛttaṃ kurvatsu vipreṣu</seg> <seg type="pāda" n="b">śivasya pramukhe tadā</seg> /</l>

<l xml:id="HV_App.I,11.143"><seg type="pāda" n="a">saptame 'hani madhāhne</seg> <seg type="pāda" n="b">prodbhūtaṃ mahad adbhutam</seg> //</l>

<l xml:id="HV_App.I,11.144"><seg type="pāda" n="a">teṣām eko dvijendras tu</seg> <seg type="pāda" n="b">vedavedāṅgapāragaḥ</seg> /</l>

<l xml:id="HV_App.I,11.145"><seg type="pāda" n="a">unmatta iva saṃjajñe</seg> <seg type="pāda" n="b">sāṭṭahāsaḥ punaḥ punaḥ</seg> //</l>

<l xml:id="HV_App.I,11.146"><seg type="pāda" n="a">divyaṃ nṛttaṃ samālebhe</seg> <seg type="pāda" n="b">divyaṃ geyaṃ tathaiva ca</seg> /</l>

<l xml:id="HV_App.I,11.147"><seg type="pāda" n="a">māheśvareṇa bhūtena</seg> <seg type="pāda" n="b">samāviṣṭo vimohitaḥ</seg> //</l>

<l xml:id="HV_App.I,11.148"><seg type="pāda" n="a">vismitāḥ sarva evāsaṃs</seg> <seg type="pāda" n="b">tasmin sadasi ye sthitāḥ</seg> /</l>

<l xml:id="HV_App.I,11.149"><seg type="pāda" n="a">sa ca vai divyanṛttānte</seg> <seg type="pāda" n="b">devāveśī vaco 'bravīt</seg> //</l>

<l xml:id="HV_App.I,11.150"><seg type="pāda" n="a">asmin muhūrte kailāsād</seg> <seg type="pāda" n="b">āgataḥ parameṣṭhinaḥ</seg> /</l>

<l xml:id="HV_App.I,11.151"><seg type="pāda" n="a">śāsanaṃ samupādāya</seg> <seg type="pāda" n="b">mūrdhnā sarvajagadguroḥ</seg> //</l>

<l xml:id="HV_App.I,11.152"><seg type="pāda" n="a">vartamānaṃ paśūnāṃ ca</seg> <seg type="pāda" n="b">gopālānāṃ ca saṃkaṭam</seg> /</l>

<l xml:id="HV_App.I,11.153"><seg type="pāda" n="a">vane nivasatāṃ jñātvā</seg> <seg type="pāda" n="b">prāṇināṃ ca mahadbhayam</seg> //</l>

<l xml:id="HV_App.I,11.154"><seg type="pāda" n="a">yuṣmadarcāviśeṣāc ca</seg> <seg type="pāda" n="b">sauṣṭhavāc ceha karmaṇaḥ</seg> /</l>

<l xml:id="HV_App.I,11.155"><seg type="pāda" n="a">vaco govṛṣabhaktyā ca</seg> <seg type="pāda" n="b">paśūnāṃ patir abravīt</seg> //</l>

<l xml:id="HV_App.I,11.156"><seg type="pāda" n="a">śaṅkukarṇāśu gatvā tvaṃ</seg> <seg type="pāda" n="b">yamunātīravāsinām</seg> /</l>

<l xml:id="HV_App.I,11.157"><seg type="pāda" n="a">ārtānāṃ brūhi madvākyaṃ</seg> <seg type="pāda" n="b">samāviśya dvijottamam</seg> //</l>

<l xml:id="HV_App.I,11.158"><seg type="pāda" n="a">sarvaprāṇiṣu sarvatra</seg> <seg type="pāda" n="b">dvāparānte mahāsuraḥ</seg> /</l>

<l xml:id="HV_App.I,11.159"><seg type="pāda" n="a">manuṣyaloke bhogārthaṃ</seg> <seg type="pāda" n="b">dṛṣṭvā bandhūn anekaśaḥ</seg> //</l>

<l xml:id="HV_App.I,11.160"><seg type="pāda" n="a">jātaḥ kālaḥ kalir nāma</seg> <seg type="pāda" n="b">virocanasuto balī</seg> /</l>

<l xml:id="HV_App.I,11.161"><seg type="pāda" n="a">anujāto baleḥ pūrvam</seg> <seg type="pāda" n="b">asurendro mahābalaḥ</seg> /</l>

<l xml:id="HV_App.I,11.162"><seg type="pāda" n="a">viṣavṛkṣaḥ kapittho 'būt</seg> <seg type="pāda" n="b">kālindyā dakṣiṇe taṭe</seg> /</l>

<l xml:id="HV_App.I,11.163"><seg type="pāda" n="a">prabhūtaskandhaviṭapaḥ</seg> <seg type="pāda" n="b">khagamair anupāsitaḥ</seg> //</l>

<l xml:id="HV_App.I,11.164"><seg type="pāda" n="a">parivārās tam āśritya</seg> <seg type="pāda" n="b">bahubhṛtyās tadāśrayāḥ</seg> /</l>

<l xml:id="HV_App.I,11.165"><seg type="pāda" n="a">viṣakaṇṭakino vṛkṣā</seg> <seg type="pāda" n="b">latā vallyaś ca jajñire</seg> //</l>

<l xml:id="HV_App.I,11.166"><seg type="pāda" n="a">tasya bhāryāḥ sapakṣāś ca</seg> <seg type="pāda" n="b">sahasratanayās tathā</seg> /</l>

<l xml:id="HV_App.I,11.167"><seg type="pāda" n="a">gobhūtā vatsabhūtāś ca</seg> <seg type="pāda" n="b">caranti yamunātaṭe</seg> //</l>

<l xml:id="HV_App.I,11.168"><seg type="pāda" n="a">nirgopā vanagāvas tā</seg> <seg type="pāda" n="b">darpayuktā savatsakāḥ</seg> /</l>

<note>k: For line 168, D3 subst. :k</note>
<l xml:id="**HV_App.I,11.168**4:1"><seg type="pāda" n="a">nirgopāś ca tathā gāvaḥ</seg> <seg type="pāda" n="b">savatsāḥ sarvato vane</seg> /</l>

<l xml:id="HV_App.I,11.169"><seg type="pāda" n="a">viṣavṛkṣasya ca phalam</seg> <seg type="pāda" n="b">upayuñjanti nirvṛtāḥ</seg> //</l>

<l xml:id="HV_App.I,11.170"><seg type="pāda" n="a">sa ca dvādaśavarṣānte</seg> <seg type="pāda" n="b">vṛkṣaḥ puṣpaphalākulaḥ</seg> /</l>

<l xml:id="HV_App.I,11.171"><seg type="pāda" n="a">tadā bhavanti rogāś ca</seg> <seg type="pāda" n="b">tadgandharasamūrchitāḥ</seg> //</l>

<l xml:id="HV_App.I,11.172"><seg type="pāda" n="a">sa tu puṣpitamātreṇa</seg> <seg type="pāda" n="b">bhavet phalayuto drumaḥ</seg> /</l>

<l xml:id="HV_App.I,11.173"><seg type="pāda" n="a">visṛjan kaṭukaṃ gandhaṃ</seg> <seg type="pāda" n="b">vyādhīnām ākaraṃ muhuḥ</seg> //</l>

<l xml:id="HV_App.I,11.174"><seg type="pāda" n="a">purā tad vanam utsṛjya</seg> <seg type="pāda" n="b">jīvanti prāṇino bhayāt</seg> /</l>

<l xml:id="HV_App.I,11.175"><seg type="pāda" n="a">drumāṇāṃ ca bhaved vyādhir</seg> <seg type="pāda" n="b">vṛkṣāveśasamusthitaḥ (sic)</seg> /</l>

<l xml:id="HV_App.I,11.176"><seg type="pāda" n="a">asmin kāle hi gopālāḥ</seg> <seg type="pāda" n="b">prāyaśas tad vanaṃ gatāḥ</seg> /</l>

<l xml:id="HV_App.I,11.177"><seg type="pāda" n="a">gobhiḥ saha caranti sma te</seg> <seg type="pāda" n="b">vṛkṣasyāvidūrataḥ</seg> //</l>

<l xml:id="HV_App.I,11.178"><seg type="pāda" n="a">paryāyād dvādaśād bānām</seg> <seg type="pāda" n="b">asmin kāle kramāgate</seg> /</l>

<l xml:id="HV_App.I,11.179"><seg type="pāda" n="a">vṛkṣaś ca puṣpaphalavān</seg> <seg type="pāda" n="b">kapitthaḥ samajāyata</seg> /</l>

<note>k: After line 179, D6 T1.2 G1.2.4 M4 ins. :k</note>
<l xml:id="**HV_App.I,11.179**5:1"><seg type="pāda" n="a">vyādhayaś ca jvarādīni</seg> <seg type="pāda" n="b">bahurūpāṇi jajñire</seg> /</l>

<l xml:id="HV_App.I,11.180"><seg type="pāda" n="a">atyāsannatayā kaṣṭam</seg> <seg type="pāda" n="b">abhūd atranivāsinām</seg> //</l>

<l xml:id="HV_App.I,11.181"><seg type="pāda" n="a">anyac cāha mahādevo</seg> <seg type="pāda" n="b">nandagopasutāv ubhau</seg> /</l>

<l xml:id="HV_App.I,11.182"><seg type="pāda" n="a">viṣaṃ ca viṣavṛkṣaṃ ca</seg> <seg type="pāda" n="b">śaktau śīghram apohitum</seg> //</l>

<l xml:id="HV_App.I,11.183"><seg type="pāda" n="a">itaḥ paraṃ vyādhayaś ca</seg> <seg type="pāda" n="b">na bhavantīha pūrvavat</seg> /</l>

<note>k: For line 182-183, T3 subst. :k</note>
<l xml:id="**HV_App.I,11.183**6:1"><seg type="pāda" n="a">sabhṛtyo viṣavṛkṣaś ca</seg> <seg type="pāda" n="b">ubhābhyāṃ caiva eva hi</seg> /</l>

<l xml:id="**HV_App.I,11.183**6:2"><seg type="pāda" n="a">chedite vyādhayas tasmin</seg> <seg type="pāda" n="b">na jāyante sma pūrvavat</seg> //</l>

<l xml:id="HV_App.I,11.184"><seg type="pāda" n="a">gāvo gopāś ca jīvantu</seg> <seg type="pāda" n="b">prasādāt parameṣṭhinaḥ</seg> //</l>

<l xml:id="HV_App.I,11.185"><seg type="pāda" n="a">ahaṃ tatra gamiṣyāmi</seg> <seg type="pāda" n="b">yatrāste parameśvaraḥ</seg> /</l>

<l xml:id="HV_App.I,11.186"><seg type="pāda" n="a">ambikākucakastūrī+</seg> <seg type="pāda" n="b">paṅkāṅkitabhujāntaraḥ</seg> /</l>

<l xml:id="HV_App.I,11.187"><seg type="pāda" n="a">ity uktvāveśito vipraḥ</seg> <seg type="pāda" n="b">saṃjñāṃ svām āptavāṃs tadā</seg> //</l>

<note>k: For line 187, T3 subst. :k</note>
<l xml:id="**HV_App.I,11.187**7:1"><seg type="pāda" n="a">ity uktvāntarhitaḥ syāc ca</seg> <seg type="pāda" n="b">śaṅkukarṇo mahābaḹaḥ</seg> /</l>

<l xml:id="HV_App.I,11.188"><seg type="pāda" n="a">atha sarve tu gopālāḥ</seg> <seg type="pāda" n="b">saṃprekṣanta parasparam</seg> /</l>

<l xml:id="HV_App.I,11.189"><seg type="pāda" n="a">rāmakṛṣṇau viśeṣeṇa</seg> <seg type="pāda" n="b">prekṣante sma mudāyutāḥ</seg> //</l>

<l xml:id="HV_App.I,11.190"><seg type="pāda" n="a">teṣām iṅgitam ākāraṃ</seg> <seg type="pāda" n="b">jñātvā kṛṣṇaḥ svabāndhavān</seg> /</l>

<l xml:id="HV_App.I,11.191"><seg type="pāda" n="a">idam āha vaco dhīmān</seg> <seg type="pāda" n="b">madhuraṃ madhurākṛtiḥ</seg> //</l>

<note>k: After line 191, D6 T1.2 G M4 ins. :k</note>
<l xml:id="**HV_App.I,11.191**8:1"><seg type="pāda" n="a">abālo bālarūpeṇa</seg> <seg type="pāda" n="b">mohayan sarvamānuṣān</seg> /</l>

<l xml:id="HV_App.I,11.192"><seg type="pāda" n="a">śāsanād devadevasya</seg> <seg type="pāda" n="b">vayaṃ sarve viṣadrumam</seg> /</l>

<l xml:id="HV_App.I,11.193"><seg type="pāda" n="a">yāsyāmo gopavṛddhāś ca</seg> <seg type="pāda" n="b">tiṣṭhantv atra sabālakāḥ</seg> //</l>

<l xml:id="HV_App.I,11.194"><seg type="pāda" n="a">ity uktvā sahasā kṛṣṇaḥ</seg> <seg type="pāda" n="b">kṛtvā viprān pradakṣiṇam</seg> /</l>

<l xml:id="HV_App.I,11.195"><seg type="pāda" n="a">devālayaṃ ca tad dhīmān</seg> <seg type="pāda" n="b">prayayau yamunāvanam</seg> //</l>

<l xml:id="HV_App.I,11.196"><seg type="pāda" n="a">saṃkarṣaṇena sahitā</seg> <seg type="pāda" n="b">yuvāno gopapuṃgavāḥ</seg> /</l>

<l xml:id="HV_App.I,11.197"><seg type="pāda" n="a">siṃhanādaṃ prakurvantaḥ</seg> <seg type="pāda" n="b">kṛṣṇasya purato yayuḥ</seg> //</l>

<l xml:id="HV_App.I,11.198"><seg type="pāda" n="a">muktarogā gaṇapateḥ</seg> <seg type="pāda" n="b">paścād āgamanād dhareḥ</seg> /</l>

<l xml:id="HV_App.I,11.199"><seg type="pāda" n="a">pṛṣṭhataḥ sarvagopālā</seg> <seg type="pāda" n="b">brāhmaṇāś ca tam anvayuḥ</seg> //</l>

<l xml:id="HV_App.I,11.200"><seg type="pāda" n="a">vicinvānā yathoddiṣṭaṃ</seg> <seg type="pāda" n="b">sarvatra yamunātaṭe</seg> /</l>

<l xml:id="HV_App.I,11.201"><seg type="pāda" n="a">āghrāya tiktaṃ rūkṣamaṃ ca</seg> <seg type="pāda" n="b">durgandhaṃ ghrāṇaduḥsaham</seg> //</l>

<l xml:id="HV_App.I,11.202"><seg type="pāda" n="a">tam apaśyan nadītīre</seg> <seg type="pāda" n="b">prabhūtaṃ vṛkṣam ucchritam</seg> /</l>

<l xml:id="HV_App.I,11.203"><seg type="pāda" n="a">dūrād evāmbaratale</seg> <seg type="pāda" n="b">vanasyopari ketuvat</seg> //</l>

<l xml:id="HV_App.I,11.204"><seg type="pāda" n="a">ṭakkaiḥ kuntaiḥ kuṭhāraiś ca</seg> <seg type="pāda" n="b">khanitrair aparair dṛḍhaiḥ</seg> /</l>

<l xml:id="HV_App.I,11.205"><seg type="pāda" n="a">chittvā te tad vanaṃ ghoram</seg> <seg type="pāda" n="b">atidurvedham āyasaiḥ</seg> /</l>

<l xml:id="HV_App.I,11.206"><seg type="pāda" n="a">drumavallīlatārūpair</seg> <seg type="pāda" n="b">dānavair abhirakṣitam</seg> //</l>

<l xml:id="HV_App.I,11.207"><seg type="pāda" n="a">viṣavṛkṣāṃś ca tāṃś chittvā</seg> <seg type="pāda" n="b">tāv ubhau rāmakeśavau</seg> /</l>

<l xml:id="HV_App.I,11.208"><seg type="pāda" n="a">jagmatus tasya vṛkṣasya</seg> <seg type="pāda" n="b">samīpaṃ prāṇividviṣaḥ</seg> //</l>

<l xml:id="HV_App.I,11.209"><seg type="pāda" n="a">tau taṃ dadṛśatur daityaṃ</seg> <seg type="pāda" n="b">vṛkṣabhūtam avasthitam</seg> /</l>

<l xml:id="HV_App.I,11.210"><seg type="pāda" n="a">triṃśadvyāmāyataskandhaṃ</seg> <seg type="pāda" n="b">tadardhapariṇāhinam</seg> /</l>

<l xml:id="HV_App.I,11.211"><seg type="pāda" n="a">atyucchritaṃ mahāśākhaṃ</seg> <seg type="pāda" n="b">sarvaprāṇinirāśrayam</seg> //</l>

<note>k: After 211, D3.6 TG M4 ins. :k</note>
<l xml:id="**HV_App.I,11.211**9:1"><seg type="pāda" n="a">ṛte tatputradārāṃś ca</seg> <seg type="pāda" n="b">ye jīvanti tam āśritāḥ</seg> /</l>

<l xml:id="HV_App.I,11.212"><seg type="pāda" n="a">tau samīkṣyāśu gtahane</seg> <seg type="pāda" n="b">savatsā madagarvitāḥ</seg> /</l>

<l xml:id="HV_App.I,11.213"><seg type="pāda" n="a">adṛṣṭamānuṣāḥ pūrvaṃ</seg> <seg type="pāda" n="b">gāvas tasthuḥ kutūhalāt</seg> //</l>

<l xml:id="HV_App.I,11.214"><seg type="pāda" n="a">tāv ubhāv api saṃprekṣya</seg> <seg type="pāda" n="b">rāmakṛṣṇau viṣadrumam</seg> /</l>

<l xml:id="HV_App.I,11.215"><seg type="pāda" n="a">pakvair apakvair bālaiś ca</seg> <seg type="pāda" n="b">sarvataḥ saṃvṛtaḥ phalaiḥ</seg> //</l>

<note>k: After line 215, D6 T1.2 G M4 ins. :k</note>
<l xml:id="**HV_App.I,11.215**10:1"><seg type="pāda" n="a">atho viṣaphalaṃ chettum</seg> <seg type="pāda" n="b">udyatau narapuṃgavau</seg> /</l>

<l xml:id="HV_App.I,11.216"><seg type="pāda" n="a">saṃrabdhau kāṣṭhapāṣāṇaiḥ</seg> <seg type="pāda" n="b">śātayām āsatuḥ phalam</seg> /</l>

<l xml:id="HV_App.I,11.217"><seg type="pāda" n="a">ucchritya bāhū vipulau</seg> <seg type="pāda" n="b">nirbhujya daśanacchadam</seg> //</l>

<l xml:id="HV_App.I,11.218"><seg type="pāda" n="a">vikṣepaṃ cakratuḥ khaṇḍaiḥ</seg> <seg type="pāda" n="b">kāṣṭhānām aśmanām api</seg> /</l>

<note>k: After line 218, D6 T1.2 G M4 ins. :k</note>
<l xml:id="**HV_App.I,11.218**11:1"><seg type="pāda" n="a">dhanvinām apy avadhyāni</seg> <seg type="pāda" n="b">dūratvād gaganecaraiḥ</seg> /</l>

<l xml:id="HV_App.I,11.219"><seg type="pāda" n="a">phalāny aśātayat kṛṣṇo</seg> <seg type="pāda" n="b">hastābhhyāṃ kāṣṭhaśaṅkubhiḥ</seg> //</l>

<l xml:id="HV_App.I,11.220"><seg type="pāda" n="a">hastagrāhyān anekāṃś ca</seg> <seg type="pāda" n="b">kāṣṭhān pāṣāṇasaṃcayān</seg> /</l>

<l xml:id="HV_App.I,11.221"><seg type="pāda" n="a">pradaduḥ satvarā gopās</seg> <seg type="pāda" n="b">tayor hasteṣu sarvataḥ</seg> //</l>

<l xml:id="HV_App.I,11.222"><seg type="pāda" n="a">udyamyāhatya tair evam</seg> <seg type="pāda" n="b">ūrdhvavakrāv ubhāv api</seg> /</l>

<l xml:id="HV_App.I,11.223"><seg type="pāda" n="a">phalāni kubhamātrāṇi</seg> <seg type="pāda" n="b">pātayāṃ cakratuḥ kṣitau</seg> //</l>

<l xml:id="HV_App.I,11.224"><seg type="pāda" n="a">tau bṛhadbhiḥ samāghnantau</seg> <seg type="pāda" n="b">bahuśākhāsv anekadhā</seg> /</l>

<l xml:id="HV_App.I,11.225"><seg type="pāda" n="a">pātyamānaiḥ phalaiś caiva</seg> <seg type="pāda" n="b">cakratus tumulaṃ svanam</seg> //</l>

<l xml:id="HV_App.I,11.226"><seg type="pāda" n="a">gopāś ca neduḥ saṃhṛṣṭā</seg> <seg type="pāda" n="b">nedatus tau ca siṃhavat</seg> /</l>

<l xml:id="HV_App.I,11.227"><seg type="pāda" n="a">phalaśātanajaś cāsīd</seg> <seg type="pāda" n="b">ekībhūto mahāravaḥ</seg> //</l>

<l xml:id="HV_App.I,11.228"><seg type="pāda" n="a">tāś ca gāvo bhṛśodvignā</seg> <seg type="pāda" n="b">āsuraṃ bhāvam āśritāḥ</seg> /</l>

<l xml:id="HV_App.I,11.229"><seg type="pāda" n="a">dṛṣṭavantyaś caśṛṇvantyaḥ</seg> <seg type="pāda" n="b">prāgadṛṣṭaśrutaṃ vane</seg> //</l>

<l xml:id="HV_App.I,11.230"><seg type="pāda" n="a">ghorā bhayānakā gāvaḥ</seg> <seg type="pāda" n="b">savatsās tān abhidrutāḥ</seg> /</l>

<l xml:id="HV_App.I,11.231"><seg type="pāda" n="a">nihantuṃ niścitā bhūtvā</seg> <seg type="pāda" n="b">goppālān abhisaṃgatāḥ</seg> //</l>

<l xml:id="HV_App.I,11.232"><seg type="pāda" n="a">dantair viṣāṇaiḥ pādaiś ca</seg> <seg type="pāda" n="b">laṅgūlair mastakaiḥ khuraiḥ</seg> /</l>

<l xml:id="HV_App.I,11.233"><seg type="pāda" n="a">samāhatya nijaghrus tān</seg> <seg type="pāda" n="b">sakṛṣṇamusalāyudhān</seg> /</l>

<l xml:id="HV_App.I,11.234"><seg type="pāda" n="a">hanyamānā vane gopāḥ</seg> <seg type="pāda" n="b">paśubhir bhīmavikramaiḥ</seg> /</l>

<l xml:id="HV_App.I,11.235"><seg type="pāda" n="a">aśaknuvantas te tatra</seg> <seg type="pāda" n="b">viprajagmur diśo daśa</seg> //</l>

<l xml:id="HV_App.I,11.236"><seg type="pāda" n="a">humbhāravāś ca nādāś ca</seg> <seg type="pāda" n="b">ceṣṭāś ca vividhā guṇāḥ</seg> /</l>

<l xml:id="HV_App.I,11.237"><seg type="pāda" n="a">yathā syuḥ saurabheyāṇāṃ</seg> <seg type="pāda" n="b">na santy āsāṃ tathā kvacit</seg> //</l>

<l xml:id="HV_App.I,11.238"><seg type="pāda" n="a">gavāṃ bhāvocitaḥ kṛṣṇas</seg> <seg type="pāda" n="b">tat sarvam upalakṣya ca</seg> /</l>

<l xml:id="HV_App.I,11.239"><seg type="pāda" n="a">svayaṃ ca gopo medhāvī</seg> <seg type="pāda" n="b">bālo 'pi nipuṇaḥ sadā</seg> //</l>

<l xml:id="HV_App.I,11.240"><seg type="pāda" n="a">vijñāya dānavagaṇaṃ</seg> <seg type="pāda" n="b">tato gorūpadhāriṇam</seg> /</l>

<l xml:id="HV_App.I,11.241"><seg type="pāda" n="a">ākārair iṅgitair yuktyā</seg> <seg type="pāda" n="b">niścitaḥ sa tu buddhimān</seg> //</l>

<note>k: After line 241, T3 ins. :k</note>
<l xml:id="**HV_App.I,11.241**12:1"><seg type="pāda" n="a">sālaṃ gṛhītvā tatraiva</seg> <seg type="pāda" n="b">sthito hy atibalas tadā</seg> /</l>

<l xml:id="HV_App.I,11.242"><seg type="pāda" n="a">tasmin muhūrte catvāro</seg> <seg type="pāda" n="b">vatsabhūtāḥ kaleḥ sutāḥ</seg> /</l>

<l xml:id="HV_App.I,11.243"><seg type="pāda" n="a">samāghnan sahasā kṛṣṇaṃ</seg> <seg type="pāda" n="b">lalāṭaiś caraṇaiḥ khuraiḥ</seg> //</l>

<l xml:id="HV_App.I,11.244"><seg type="pāda" n="a">sa tīkṣṇam āhataḥ kṛṣṇo</seg> <seg type="pāda" n="b">vatsais tair vītasaṃbhramaḥ</seg> /</l>

<l xml:id="HV_App.I,11.245"><seg type="pāda" n="a">hastābhyām abhijagrāha</seg> <seg type="pāda" n="b">saṃhatān vātaraṃhasaḥ</seg> //</l>

<l xml:id="HV_App.I,11.246"><seg type="pāda" n="a">teṣāṃ balena vijñāya</seg> <seg type="pāda" n="b">teṣu hastagateṣu ca</seg> /</l>

<l xml:id="HV_App.I,11.247"><seg type="pāda" n="a">daityā niḥsaṃśayam iti</seg> <seg type="pāda" n="b">harir niścitavān ayam</seg> //</l>

<l xml:id="HV_App.I,11.248"><seg type="pāda" n="a">tatkṣaṇād avicāryaiva</seg> <seg type="pāda" n="b">prārabdhaṃ kāryam ātmanaḥ</seg> /</l>

<note>k: After line 248, D3 T3.4 ins. :k</note>
<l xml:id="**HV_App.I,11.248**13:1"><seg type="pāda" n="a">na cicchedāntare kṛṣṇo</seg> <seg type="pāda" n="b">hastaprāptān avismitaḥ</seg> /</l>

<l xml:id="HV_App.I,11.249"><seg type="pāda" n="a">ekaikam eṣāṃ cikṣepa</seg> <seg type="pāda" n="b">pādān saṃgṛhya līlayā</seg> /</l>

<l xml:id="HV_App.I,11.250"><seg type="pāda" n="a">dakṣiṇena kareṇaiva</seg> <seg type="pāda" n="b">gṛhītvā cetarān api</seg> //</l>

<l xml:id="HV_App.I,11.251"><seg type="pāda" n="a">evaṃ vatsair abhighnantaṃ</seg> <seg type="pāda" n="b">sarve vatsā viṣadrumam</seg> /</l>

<l xml:id="HV_App.I,11.252"><seg type="pāda" n="a">kṛṣṇaṃ dṛṣṭvābhyadhāvanta</seg> <seg type="pāda" n="b">visṛjyānyān vimarditum</seg> //</l>

<l xml:id="HV_App.I,11.253"><seg type="pāda" n="a">tān sarvān ekahastena</seg> <seg type="pāda" n="b">saṃdhārya sa mahādyutiḥ</seg> /</l>

<l xml:id="HV_App.I,11.254"><seg type="pāda" n="a">apareṇāhanad vatsair</seg> <seg type="pāda" n="b">ucchritya balavān drumam</seg> //</l>

<l xml:id="HV_App.I,11.255"><seg type="pāda" n="a">tataḥ saṃbhūya te vatsāḥ</seg> <seg type="pāda" n="b">sarvataś ca samādravan</seg> /</l>

<l xml:id="HV_App.I,11.256"><seg type="pāda" n="a">samāhananta saṃrabdhāḥ</seg> <seg type="pāda" n="b">pādair dantaiś ca mastakaiḥ</seg> //</l>

<l xml:id="HV_App.I,11.257"><seg type="pāda" n="a">tān hatvā balavān kṛṣṇaḥ</seg> <seg type="pāda" n="b">pādajānvaṃsakūrparaiḥ</seg> /</l>

<l xml:id="HV_App.I,11.258"><seg type="pāda" n="a">vidhūyāpātayad bhūmau</seg> <seg type="pāda" n="b">svakāryam anutasthivān</seg> //</l>

<l xml:id="HV_App.I,11.259"><seg type="pāda" n="a">nṛtyann iva babhau kṛṣṇaḥ</seg> <seg type="pāda" n="b">kurvann abhinayakriyām</seg> /</l>

<l xml:id="HV_App.I,11.260"><seg type="pāda" n="a">śarīreṇa samagreṇa</seg> <seg type="pāda" n="b">kṛṣṇaḥ kamalalocanaḥ</seg> //</l>

<l xml:id="HV_App.I,11.261"><seg type="pāda" n="a">tenotsṛṣṭaiś ca tair vatsaiḥ</seg> <seg type="pāda" n="b">sāravadbhir anekadhā</seg> /</l>

<l xml:id="HV_App.I,11.262"><seg type="pāda" n="a">babhañjur vṛkṣaśākhās</seg> <seg type="pāda" n="b">taṃ hanyamānā balīyasā</seg> //</l>

<l xml:id="HV_App.I,11.263"><seg type="pāda" n="a">ugram uccaistaraṃ bhūyo</seg> <seg type="pāda" n="b">vatsadrumasamāgame</seg> /</l>

<l xml:id="HV_App.I,11.264"><seg type="pāda" n="a">prādur āsātikaṭukaṃ</seg> <seg type="pāda" n="b">tan mahābhairavaṃ ravam</seg> //</l>

<l xml:id="HV_App.I,11.265"><seg type="pāda" n="a">vṛkṣaśākhāvibhinnāṅgāḥ</seg> <seg type="pāda" n="b">kāleyas te mahāsurāḥ</seg> /</l>

<l xml:id="HV_App.I,11.266"><seg type="pāda" n="a">petuḥ pṛthivyāṃ svair</seg> <seg type="pāda" n="b">dehaiḥ śavabhūtā mahāsurāḥ</seg> /</l>

<l xml:id="HV_App.I,11.267"><seg type="pāda" n="a">phalaiś ca sahitāḥ śākhāḥ</seg> <seg type="pāda" n="b">śākhābhiḥ sahitāḥ śavāḥ</seg> //</l>

<l xml:id="HV_App.I,11.268"><seg type="pāda" n="a">tatrāsīd rudhiraklinnā</seg> <seg type="pāda" n="b">bhūmiḥ kiṃcitkṣaṇāntare</seg> //</l>

<l xml:id="HV_App.I,11.269"><seg type="pāda" n="a">tasmin kolāhale vṛtte</seg> <seg type="pāda" n="b">gāvas tadvatsamātaraḥ</seg> /</l>

<l xml:id="HV_App.I,11.270"><seg type="pāda" n="a">abhipetuḥ samudvighnāḥ</seg> <seg type="pāda" n="b">sarvās tā yatra te sthitāḥ</seg> /</l>

<l xml:id="HV_App.I,11.271"><seg type="pāda" n="a">tā āpatantīr evādau</seg> <seg type="pāda" n="b">balavān rohiṇīsutaḥ</seg> /</l>

<l xml:id="HV_App.I,11.272"><seg type="pāda" n="a">bhartsyan kāṣṭhaghātaiś ca</seg> <seg type="pāda" n="b">bhrāmayan sarvatodiśam</seg> //</l>

<l xml:id="HV_App.I,11.273"><seg type="pāda" n="a">hanyamānān sutān dṛṣṭvā</seg> <seg type="pāda" n="b">pragadṛṣṭaśrutena ca</seg> /</l>

<note>k: After line 273, G1 ins. :k</note>
<l xml:id="**HV_App.I,11.273**14:1"><seg type="pāda" n="a">tān sarvān ekahastena</seg> <seg type="pāda" n="b">saṃdhāpya sumahābalam</seg> /</l>

<l xml:id="**HV_App.I,11.273**14:2"><seg type="pāda" n="a">apareṇāhananvatsabhyo</seg> <seg type="pāda" n="b">. . . tyabala .</seg> /</l>

<l xml:id="HV_App.I,11.274"><seg type="pāda" n="a">mahārevaṇa sodvignāḥ</seg> <seg type="pāda" n="b">svayaṃ cāpi bhṛśāhatāḥ</seg> //</l>

<l xml:id="HV_App.I,11.275"><seg type="pāda" n="a">tāḥ samucchritalāṅgūlāḥ</seg> <seg type="pāda" n="b">stabdhakarṇaśirodharāḥ</seg> /</l>

<l xml:id="HV_App.I,11.276"><seg type="pāda" n="a">bhayād añcitalomāno</seg> <seg type="pāda" n="b">viviśuḥ sarvato vanam</seg> //</l>

<l xml:id="HV_App.I,11.277"><seg type="pāda" n="a">asurāḥ paśavas tāsām</seg> <seg type="pāda" n="b">anvayo niṣphalo bhuvi</seg> /</l>

<l xml:id="HV_App.I,11.278"><seg type="pāda" n="a">adyāpi saṃcaranty eva</seg> <seg type="pāda" n="b">mahāraṇye janāvṛte</seg> //</l>

<note>k: Colophon :k</note>

<milestone unit="speaker" n="vaiśaṃpāyana uvāca"/>
<l xml:id="HV_App.I,11.279"><seg type="pāda" n="a">atha dāmodaraḥ śīghraṃ</seg> <seg type="pāda" n="b">hastaprāpāṅasaṃhatim</seg> /</l>

<l xml:id="HV_App.I,11.280"><seg type="pāda" n="a">dikṣu sarvāsu vatsānāṃ</seg> <seg type="pāda" n="b">kṣipan vṛkṣe babhañja ha</seg> //</l>

<l xml:id="HV_App.I,11.281"><seg type="pāda" n="a">ubhābhyām api hastābhyāṃ</seg> <seg type="pāda" n="b">yugapac ca pṛthak ca saḥ</seg> /</l>

<l xml:id="HV_App.I,11.282"><seg type="pāda" n="a">ekagrāhaiś ca bahubhir</seg> <seg type="pāda" n="b">tair vatsair vṛkṣam āhanat</seg> //</l>

<l xml:id="HV_App.I,11.283"><seg type="pāda" n="a">kṣipyamāṇais tato vṛkṣo</seg> <seg type="pāda" n="b">vatsair bhagno 'tha viṣṇunā</seg> /</l>

<l xml:id="HV_App.I,11.284"><seg type="pāda" n="a">sāravanto hatā vṛkṣā</seg> <seg type="pāda" n="b">vatsāś ca nihatās tathā</seg> //</l>

<l xml:id="HV_App.I,11.285"><seg type="pāda" n="a">aśeṣam eva vatsānāṃ</seg> <seg type="pāda" n="b">kṣayaṃ nītvā janādanaḥ</seg> /</l>

<l xml:id="HV_App.I,11.286"><seg type="pāda" n="a">nanāda siṃhavat kṛṣṇaḥ</seg> <seg type="pāda" n="b">saṃkarṣaṇasahāyavān</seg> //</l>

<l xml:id="HV_App.I,11.287"><seg type="pāda" n="a">samāsannaśarīrās te</seg> <seg type="pāda" n="b">śavabhūtāś ca dānavāḥ</seg> /</l>

<l xml:id="HV_App.I,11.288"><seg type="pāda" n="a">sarvato viṣavṛkṣasya</seg> <seg type="pāda" n="b">śerate dharaṇītale</seg> //</l>

<l xml:id="HV_App.I,11.289"><seg type="pāda" n="a">dāruṇaiś ca vapurbhis tair</seg> <seg type="pāda" n="b">bhagnair aṅgair anekadhā</seg> /</l>

<l xml:id="HV_App.I,11.290"><seg type="pāda" n="a">āplutā rudhiraugheṇa</seg> <seg type="pāda" n="b">virejur vismayāvahāḥ</seg> //</l>

<l xml:id="HV_App.I,11.291"><seg type="pāda" n="a">dṛṣṭvā tat karma kṛṣṇasya</seg> <seg type="pāda" n="b">vismitās tatra ye sthitāḥ</seg> /</l>

<l xml:id="HV_App.I,11.292"><seg type="pāda" n="a">asādhyaṃ sumahat kāryaṃ</seg> <seg type="pāda" n="b">kṛtvā kṛṣṇo vyavasthitaḥ</seg> //</l>

<l xml:id="HV_App.I,11.293"><seg type="pāda" n="a">atha pūrvajam āmantrya</seg> <seg type="pāda" n="b">kṛṣṇaḥ kamalalocanaḥ</seg> /</l>

<l xml:id="HV_App.I,11.294"><seg type="pāda" n="a">śeṣaṃ vṛkṣaṃ samunmathya</seg> <seg type="pāda" n="b">gopālair adahat saha</seg> /</l>

<l xml:id="HV_App.I,11.295"><seg type="pāda" n="a">viṣakaṇṭakino vṛkṣās</seg> <seg type="pāda" n="b">tatra ye tān vyanīnaśat</seg> //</l>

<l xml:id="HV_App.I,11.296"><seg type="pāda" n="a">tato vallyaś ca bhūyiṣṭhā</seg> <seg type="pāda" n="b">ye ca gulmās tadāśritāḥ</seg> /</l>

<l xml:id="HV_App.I,11.297"><seg type="pāda" n="a">chittvā saṃgṛhya tān sarvān</seg> <seg type="pāda" n="b">bhagno yatra viṣadrumaḥ</seg> /</l>

<l xml:id="HV_App.I,11.298"><seg type="pāda" n="a">tatra parvatavad rāśiṃ</seg> <seg type="pāda" n="b">kṛtvāgniṃ samupānayat</seg> //</l>

<l xml:id="HV_App.I,11.299"><seg type="pāda" n="a">samūlaskandhaviṭapaṃ</seg> <seg type="pāda" n="b">viṣavṛkṣam aśeṣataḥ</seg> /</l>

<l xml:id="HV_App.I,11.300"><seg type="pāda" n="a">adahat patitaiḥ sārdhaṃ</seg> <seg type="pāda" n="b">phalaiḥ puṣpaiḥ śavais tathā</seg> //</l>

<l xml:id="HV_App.I,11.301"><seg type="pāda" n="a">adahat tad vanaṃ sarvaṃ</seg> <seg type="pāda" n="b">saparvatamahādrumam</seg> /</l>

<l xml:id="HV_App.I,11.302"><seg type="pāda" n="a">bhūyiṣṭhaṃ grīṣmakāle tu</seg> <seg type="pāda" n="b">śuṣkaparṇatṛṇolapam</seg> //</l>

<note>k: For line 302, D3 subst. :k</note>
<l xml:id="**HV_App.I,11.302**15:1"><seg type="pāda" n="a">puṣpaparṇatṛṇopetaṃ</seg> <seg type="pāda" n="b">bhasmībhūtaṃ janārdanaḥ</seg> /</l>

<l xml:id="HV_App.I,11.303"><seg type="pāda" n="a">bhasmāvaśeṣaṃ saṃdahya</seg> <seg type="pāda" n="b">śānte tasmin vibhāvasau</seg> /</l>

<l xml:id="HV_App.I,11.304"><seg type="pāda" n="a">ākāśāt puṣpavṛṣṭiś ca</seg> <seg type="pāda" n="b">papāta dharaṇītale</seg> //</l>

<l xml:id="HV_App.I,11.305"><seg type="pāda" n="a">vavau vāyuḥ sukhasparśaḥ</seg> <seg type="pāda" n="b">praśāntam abhavad rajaḥ</seg> /</l>

<l xml:id="HV_App.I,11.306"><seg type="pāda" n="a">devaduṃdubhayo nedur</seg> <seg type="pāda" n="b">nīrujaṃ cābhavad vanam</seg> //</l>

<l xml:id="HV_App.I,11.307"><seg type="pāda" n="a">tato rāmaś ca kṛṣṇaś ca</seg> <seg type="pāda" n="b">pūjyamānau mudā yutau</seg> /</l>

<l xml:id="HV_App.I,11.308"><seg type="pāda" n="a">gopālair brahmaṇaiḥ sārdhaṃ</seg> <seg type="pāda" n="b">pratiyātau mahāvanāt</seg> //</l>

<l xml:id="HV_App.I,11.309"><seg type="pāda" n="a">samūlaghātaṃ saṃdahya</seg> <seg type="pāda" n="b">siddhārthās taṃ mahādrumam</seg> /</l>

<l xml:id="HV_App.I,11.310"><seg type="pāda" n="a">gopālāḥ kṛtakarmāṇaś</seg> <seg type="pāda" n="b">cakruḥ siṃhadhvaniṃ muhuḥ</seg> //</l>

<l xml:id="HV_App.I,11.311"><seg type="pāda" n="a">praviśya yamunāṃ gopā</seg> <seg type="pāda" n="b">jalakrīḍās tv anekaśaḥ</seg> /</l>

<l xml:id="HV_App.I,11.312"><seg type="pāda" n="a">sakṛṣṇā gopamukhyāś ca</seg> <seg type="pāda" n="b">cakrur nityavihāriṇaḥ</seg> //</l>

<l xml:id="HV_App.I,11.313"><seg type="pāda" n="a">jalavādyāny anekāni</seg> <seg type="pāda" n="b">vādayantaḥ parasparam</seg> /</l>

<l xml:id="HV_App.I,11.314"><seg type="pāda" n="a">cakruḥ śikṣāviśeṣāṃś ca</seg> <seg type="pāda" n="b">vyāyāmāṃś ca jalāśrayān</seg> //</l>

<l xml:id="HV_App.I,11.315"><seg type="pāda" n="a">nṛtyantaḥ praharantaś ca</seg> <seg type="pāda" n="b">gāyanto gopadārakāḥ</seg> /</l>

<l xml:id="HV_App.I,11.316"><seg type="pāda" n="a">āliṅgantaḥ pramuditā</seg> <seg type="pāda" n="b">laṅghayantaḥ parasparam</seg> //</l>

<l xml:id="HV_App.I,11.317"><seg type="pāda" n="a">yuddhamārgaṃ ca saṃyūhya</seg> <seg type="pāda" n="b">cakrur yuddhakramaṃ muhuḥ</seg> /</l>

<l xml:id="HV_App.I,11.318"><seg type="pāda" n="a">jalagūḍhaśarīrās te</seg> <seg type="pāda" n="b">cerur nadyām adhogatāḥ</seg> //</l>

<l xml:id="HV_App.I,11.319"><seg type="pāda" n="a">antaś copari toyasya</seg> <seg type="pāda" n="b">rāmakṛṣṇau mudā yutau</seg> /</l>

<l xml:id="HV_App.I,11.320"><seg type="pāda" n="a">praśasyamānau gopālaiḥ</seg> <seg type="pāda" n="b">svāmitvam upajagmatuḥ</seg> //</l>

<l xml:id="HV_App.I,11.321"><seg type="pāda" n="a">athāparāhṇasamaye</seg> <seg type="pāda" n="b">viśeṣitajalakriyau</seg> /</l>

<l xml:id="HV_App.I,11.322"><seg type="pāda" n="a">samutteratur īśau tau</seg> <seg type="pāda" n="b">sayūthāv iva yūthapau</seg> //</l>

<l xml:id="HV_App.I,11.323"><seg type="pāda" n="a">nandagopaniyogena tatrāsīt</seg> <seg type="pāda" n="b">pūrvam eva hi</seg> /</l>

<l xml:id="HV_App.I,11.324"><seg type="pāda" n="a">parikalpitam annādyaṃ</seg> <seg type="pāda" n="b">putrayor utsave sati</seg> //</l>

<l xml:id="HV_App.I,11.325"><seg type="pāda" n="a">tatas tasya niyogāc ca</seg> <seg type="pāda" n="b">suddham āhāram āhṛtam</seg> /</l>

<l xml:id="HV_App.I,11.326"><seg type="pāda" n="a">nyavedayaṃś ca tatraiṣāṃ</seg> <seg type="pāda" n="b">gopanāryaḥ sadārakāḥ</seg> //</l>

<l xml:id="HV_App.I,11.327"><seg type="pāda" n="a">tatra tau vimale vastre</seg> <seg type="pāda" n="b">paridhāya svalaṃkṛtau</seg> /</l>

<l xml:id="HV_App.I,11.328"><seg type="pāda" n="a">ājahrur aśanaṃ mṛṣṭam</seg> <seg type="pāda" n="b">amṛtaṃ vibudhā iva</seg> //</l>

<l xml:id="HV_App.I,11.329"><seg type="pāda" n="a">bhakṣyaṃ bhojyaṃ ca peyaṃ ca</seg> <seg type="pāda" n="b">vidhivad vyañjanānvitam</seg> /</l>

<note>k: For line 329, D3 subst. :k</note>
<l xml:id="**HV_App.I,11.329**16:1"><seg type="pāda" n="a">bhakṣyabhojye coṣyalehye</seg> <seg type="pāda" n="b">vividhair vyañjanair yute</seg> /</l>

<l xml:id="HV_App.I,11.330"><seg type="pāda" n="a">āhṛtyācamya tatraiva kiṃcit</seg> <seg type="pāda" n="b">kālaṃviśaśramuḥ</seg> //</l>

<l xml:id="HV_App.I,11.331"><seg type="pāda" n="a">tatra maṅgalasaṃyuktāḥ</seg> <seg type="pāda" n="b">śakunā yamunātaṭe</seg> /</l>

<l xml:id="HV_App.I,11.332"><seg type="pāda" n="a">śivāś ca lokasiddhyarthaṃ</seg> <seg type="pāda" n="b">śivā vāco vavāśire</seg> //</l>

<note>k: After line 332, T3 ins. :k</note>
<l xml:id="**HV_App.I,11.332**17:1"><seg type="pāda" n="a">tataś ca rāmakṛṣṇau tau</seg> <seg type="pāda" n="b">gopaiḥ krīḍāparāyaṇau</seg> /</l>

<l xml:id="HV_App.I,11.333"><seg type="pāda" n="a">tata utthāya gopālāḥ</seg> <seg type="pāda" n="b">svadeśān prati niryayauḥ</seg> /</l>

<l xml:id="HV_App.I,11.334"><seg type="pāda" n="a">goniveśaṃ mudā yuktāḥ</seg> <seg type="pāda" n="b">sāyāhne vītakalmaṣāḥ</seg> //</l>

<l xml:id="HV_App.I,11.335"><seg type="pāda" n="a">nṛtyantaḥ prahasantś ca</seg> <seg type="pāda" n="b">dhāvantaś ca parasparam</seg> /</l>

<l xml:id="HV_App.I,11.336"><seg type="pāda" n="a">āliṅgantaḥ pramuditā</seg> <seg type="pāda" n="b">laṅghayantas tathāpare</seg> //</l>

<note>k: Mit Zeilen 335-336 vergleiche Zeilen 315-316. :k</note>
<l xml:id="HV_App.I,11.337"><seg type="pāda" n="a">sabhrūvilasitāṃ vīṇāṃ</seg> <seg type="pāda" n="b">vādayantas tathāpare</seg> /</l>

<note>k: For line 337, D3 subst. :k</note>
<l xml:id="**HV_App.I,11.337**18:1"><seg type="pāda" n="a">saveṇaśṛṅgavetrāṃ ca</seg> <seg type="pāda" n="b">vīnāṃ ca vādayaṃs tathā</seg> /</l>

<l xml:id="HV_App.I,11.338"><seg type="pāda" n="a">pratiyātāḥ sukhaṃ gopāḥ</seg> <seg type="pāda" n="b">sukaṇṭhā madhurasvarāḥ</seg> //</l>

<l xml:id="HV_App.I,11.339"><seg type="pāda" n="a">paṭahānāṃ ninādaś ca</seg> <seg type="pāda" n="b">veṇuvīṇāvimiśritaḥ</seg> /</l>

<l xml:id="HV_App.I,11.340"><seg type="pāda" n="a">samantataḥ prādur āsīt</seg> <seg type="pāda" n="b">kṛto gopair mudānvitaiḥ</seg> //</l>

<l xml:id="HV_App.I,11.341"><seg type="pāda" n="a">evaṃ saṃbhūtam atulaṃ</seg> <seg type="pāda" n="b">śabdaṃ kurvan kumārakāḥ</seg> /</l>

<l xml:id="HV_App.I,11.342"><seg type="pāda" n="a">praharṣam atulaṃ labdhvā</seg> <seg type="pāda" n="b">bhejire vāsam eva te</seg> //</l>

<note>k: After line 342, D3 T1.2 ins. :k</note>
<l xml:id="**HV_App.I,11.342**19:1"><seg type="pāda" n="a">gatasya tasya devasya</seg> <seg type="pāda" n="b">dharmakālo mahān abhūt</seg> /</l>

<l xml:id="**HV_App.I,11.342**19:2"><seg type="pāda" n="a">alpodako mahāraudraḥ</seg> <seg type="pāda" n="b">sarvaprāṇinirāśrayaḥ</seg> //</l>

<note>k: Colophon :k</note>

<note>h: HV (CE) Appendix I No. 12, transliterated by Peter Schreiner; version of March 5, 2002. :h</note>
<note>k: After adhy. 54, D3.6,S ins. App.I No. 12. :k</note>

<milestone unit="speaker" n="vaiśaṃpāyana uvāca"/>
<l xml:id="HV_App.I,12.1"><seg type="pāda" n="a">syālo 'tha nandagopasya</seg> <seg type="pāda" n="b">mithileṣu gavāṃ patiḥ</seg> /</l>

<l xml:id="HV_App.I,12.2"><seg type="pāda" n="a">pravṛddhagodhano dakṣaḥ</seg> <seg type="pāda" n="b">kumbhako nāma nāmataḥ</seg> /</l>

<l xml:id="HV_App.I,12.3"><seg type="pāda" n="a">dātā dugdhasya sarveṣāṃ</seg> <seg type="pāda" n="b">takrasya ca ghṛtasya ca</seg> /</l>

<l xml:id="HV_App.I,12.4"><seg type="pāda" n="a">janasya priyavāṅ nityaṃ</seg> <seg type="pāda" n="b">yaśodāyā jaghanyajaḥ</seg> //</l>

<l xml:id="HV_App.I,12.5"><seg type="pāda" n="a">dharmadā tasya bhāryāsīd</seg> <seg type="pāda" n="b">dharmadaiva ca nāmataḥ</seg> /</l>

<l xml:id="HV_App.I,12.6"><seg type="pāda" n="a">sā sūtāpatyayugalaṃ</seg> <seg type="pāda" n="b">śobhanaṃ gopabhūṣaṇam</seg> //</l>

<l xml:id="HV_App.I,12.7"><seg type="pāda" n="a">tayos tatra pumāñ jātaḥ</seg> <seg type="pāda" n="b">śrīdāmā nāma viśrutaḥ</seg> /</l>

<l xml:id="HV_App.I,12.8"><seg type="pāda" n="a">sarvaiś ca sadguṇair yuktaḥ</seg> <seg type="pāda" n="b">sarvaprāṇimanoramaḥ</seg> //</l>

<l xml:id="HV_App.I,12.9"><seg type="pāda" n="a">nīlā nāma ca kanyāsīd</seg> <seg type="pāda" n="b">rūpaudāryaguṇānvitā</seg> /</l>

<l xml:id="HV_App.I,12.10"><seg type="pāda" n="a">hasantī gamanair haṃsān</seg> <seg type="pāda" n="b">bhūspṛṣṭacaraṇān muhuḥ</seg> //</l>

<l xml:id="HV_App.I,12.11"><seg type="pāda" n="a">padmapatranibhau pādau</seg> <seg type="pāda" n="b">vartulāyatajaṅginī</seg> /</l>

<l xml:id="HV_App.I,12.12"><seg type="pāda" n="a">līnāsthijānusaṃdhānā</seg> <seg type="pāda" n="b">māṃsalorudvayā mṛduḥ</seg> //</l>

<l xml:id="HV_App.I,12.13"><seg type="pāda" n="a">rathavistīrṇajaghanā</seg> <seg type="pāda" n="b">mṛdūtkīrṇagaḷatrikā</seg> /</l>

<l xml:id="HV_App.I,12.14"><seg type="pāda" n="a">viśālorusamāviṣṭā</seg> <seg type="pāda" n="b">cakranābhir manoramā</seg> //</l>

<l xml:id="HV_App.I,12.15"><seg type="pāda" n="a">kramād ūrdhvavalī nimna+</seg> <seg type="pāda" n="b">tanumadhyatanūruhā</seg> /</l>

<l xml:id="HV_App.I,12.16"><seg type="pāda" n="a">suvarṇakumbhasadṛśau</seg> <seg type="pāda" n="b">dṛḍhau pīnau stanau mṛdū</seg> //</l>

<l xml:id="HV_App.I,12.17"><seg type="pāda" n="a">dhārayantī mṛdusparśā</seg> <seg type="pāda" n="b">kāmasya jananī nṛṇām</seg> /</l>

<l xml:id="HV_App.I,12.18"><seg type="pāda" n="a">kambugrīvā sunāsā sā</seg> <seg type="pāda" n="b">sukapolamanoharā</seg> //</l>

<l xml:id="HV_App.I,12.19"><seg type="pāda" n="a">śubhavidrumabimbauṣṭhī</seg> <seg type="pāda" n="b">sudatī śubhanāsikā</seg> /</l>

<l xml:id="HV_App.I,12.20"><seg type="pāda" n="a">vinidrāmbujavaktrā sā</seg> <seg type="pāda" n="b">nīlotpalanibhekṣaṇā</seg> //</l>

<l xml:id="HV_App.I,12.21"><seg type="pāda" n="a">vilāsinī sukarṇāntā</seg> <seg type="pāda" n="b">smaracāpanibhe ubhe</seg> /</l>

<l xml:id="HV_App.I,12.22"><seg type="pāda" n="a">bhruvau dadhānā susnigdhā</seg> <seg type="pāda" n="b">ardhacandralalāṭikā</seg> //</l>

<l xml:id="HV_App.I,12.23"><seg type="pāda" n="a">dīrghakuñcitakeśāḍhyā</seg> <seg type="pāda" n="b">lakṣaṇaiḥ sakalair yutā</seg> /</l>

<l xml:id="HV_App.I,12.24"><seg type="pāda" n="a">trilokaratnabhūtā sā</seg> <seg type="pāda" n="b">viśvacittavilolinī</seg> /</l>

<l xml:id="HV_App.I,12.25"><seg type="pāda" n="a">yauvanasthā sukāntāṅgī</seg> <seg type="pāda" n="b">devamartyavilobhinī</seg> //</l>

<l xml:id="HV_App.I,12.26"><seg type="pāda" n="a">tāṃ vavruḥ sarvabhūpālā</seg> <seg type="pāda" n="b">bhūyo bhūyo viśāṃ pate</seg> /</l>

<l xml:id="HV_App.I,12.27"><seg type="pāda" n="a">na teṣāṃ kasyacid dattā</seg> <seg type="pāda" n="b">pitrā vidhibalāśrayāt</seg> //</l>

<l xml:id="HV_App.I,12.28"><seg type="pāda" n="a">etasminn eva kāle tu</seg> <seg type="pāda" n="b">vṛṣarūpā mahāsurāḥ</seg> /</l>

<l xml:id="HV_App.I,12.29"><seg type="pāda" n="a">kālanemisutāḥ sapta</seg> <seg type="pāda" n="b">vikrāntā bāhuśālinaḥ</seg> //</l>

<l xml:id="HV_App.I,12.30"><seg type="pāda" n="a">tadā devāsure yuddhe</seg> <seg type="pāda" n="b">viṣṇunā prabhaviṣṇunā</seg> /</l>

<l xml:id="HV_App.I,12.31"><seg type="pāda" n="a">saṃgrāmān bahuśaḥ kṛtvā</seg> <seg type="pāda" n="b">tena yuddhe jitās tadā</seg> /</l>

<l xml:id="HV_App.I,12.32"><seg type="pāda" n="a">diśo mūḍhāḥ prajagmus te</seg> <seg type="pāda" n="b">viṣṇuṃ hantuṃ samudyatāḥ</seg> //</l>

<l xml:id="HV_App.I,12.33"><seg type="pāda" n="a">yāvat kṛṣṇo yadukule</seg> <seg type="pāda" n="b">jāto daiteyasattamāḥ</seg> /</l>

<l xml:id="HV_App.I,12.34"><seg type="pāda" n="a">jñātvā viṣṇuṃ yadukule</seg> <seg type="pāda" n="b">yatnavantaḥ samutthitāḥ</seg> //</l>

<l xml:id="HV_App.I,12.35"><seg type="pāda" n="a">vṛṣarūpadharāḥ sapta</seg> <seg type="pāda" n="b">kumbhakasya vraje vasan</seg> /</l>

<l xml:id="HV_App.I,12.36"><seg type="pāda" n="a">balavanto mahāśṛṅgā</seg> <seg type="pāda" n="b">mahākukṣiśirodharāḥ</seg> //</l>

<l xml:id="HV_App.I,12.37"><seg type="pāda" n="a">lambasāsnā mahāgrīvā</seg> <seg type="pāda" n="b">mahākumbhakakudminaḥ</seg> /</l>

<l xml:id="HV_App.I,12.38"><seg type="pāda" n="a">pṛthudīrghamahāvālāḥ</seg> <seg type="pāda" n="b">pṛthutīkṣṇakhurāḥ kharāḥ</seg> //</l>

<l xml:id="HV_App.I,12.39"><seg type="pāda" n="a">dīrghavaktrā dīrghadantāḥ</seg> <seg type="pāda" n="b">kuṇḍanetrā sukarṇakāḥ</seg> /</l>

<l xml:id="HV_App.I,12.40"><seg type="pāda" n="a">nityadṛptāḥ mahāhrādās</seg> <seg type="pāda" n="b">trāsitāḥ śeṣagogaṇāḥ</seg> //</l>

<l xml:id="HV_App.I,12.41"><seg type="pāda" n="a">te vṛṣāḥ sarvato jaghnur</seg> <seg type="pāda" n="b">gāś ca vatsāṃś ca durmadāḥ</seg> /</l>

<l xml:id="HV_App.I,12.42"><seg type="pāda" n="a">garbhān āsrāvayan sarvān</seg> <seg type="pāda" n="b">gavāṃ sasyāny abhakṣayan</seg> //</l>

<l xml:id="HV_App.I,12.43"><seg type="pāda" n="a">videhasasyajātāni</seg> <seg type="pāda" n="b">bhakṣayitvā muhur muhuḥ</seg> /</l>

<l xml:id="HV_App.I,12.44"><seg type="pāda" n="a">sasyānāṃ pālakān sarvān</seg> <seg type="pāda" n="b">ādhāvanti sma sarvataḥ</seg> /</l>

<l xml:id="HV_App.I,12.45"><seg type="pāda" n="a">kumbhakasya vraje rātrau</seg> <seg type="pāda" n="b">vasanti sma mudānvitāḥ</seg> //</l>

<l xml:id="HV_App.I,12.46"><seg type="pāda" n="a">kṛṣīvālās tataḥ sarve</seg> <seg type="pāda" n="b">rājño mithilavarmaṇaḥ</seg> /</l>

<l xml:id="HV_App.I,12.47"><seg type="pāda" n="a">nyavedayaṃs tadā sarvaṃ</seg> <seg type="pāda" n="b">vṛṣaiḥ sasyavināśanam</seg> //</l>

<l xml:id="HV_App.I,12.48"><seg type="pāda" n="a">yāny eva tava sasyāni</seg> <seg type="pāda" n="b">rāṣṭre jātāni sarvaśaḥ</seg> /</l>

<l xml:id="HV_App.I,12.49"><seg type="pāda" n="a">bhakṣitāni samastāni</seg> <seg type="pāda" n="b">kumbhakasya vṛṣair nṛpa</seg> /</l>

<l xml:id="HV_App.I,12.50"><seg type="pāda" n="a">saptabhis taiḥ samudriktair</seg> <seg type="pāda" n="b">damanena vivarjitaiḥ</seg> //</l>

<l xml:id="HV_App.I,12.51"><seg type="pāda" n="a">te nivāryā mahīpāla</seg> <seg type="pāda" n="b">yadi te syāj jagattrayam</seg> /</l>

<l xml:id="HV_App.I,12.52"><seg type="pāda" n="a">sādayanti muhuḥ sarvān</seg> <seg type="pāda" n="b">naṣṭā rājan bhavatprajāḥ</seg> //</l>

<l xml:id="HV_App.I,12.53"><seg type="pāda" n="a">iti teṣāṃ vacaḥ śrutvā</seg> <seg type="pāda" n="b">rājā janakasaṃbhavaḥ</seg> /</l>

<l xml:id="HV_App.I,12.54"><seg type="pāda" n="a">dūtaiḥ kumbhakam āhūya</seg> <seg type="pāda" n="b">vacanaṃ cedam abravīt</seg> //</l>

<l xml:id="HV_App.I,12.55"><seg type="pāda" n="a">tava sapta vṛṣā gopa</seg> <seg type="pāda" n="b">nirdamāḥ sasyaghātakāḥ</seg> /</l>

<l xml:id="HV_App.I,12.56"><seg type="pāda" n="a">damyantām adya sarve te</seg> <seg type="pāda" n="b">vṛṣāḥ sarvaprayatnataḥ</seg> //</l>

<l xml:id="HV_App.I,12.57"><seg type="pāda" n="a">anyathā daṇḍya eva syāt</seg> <seg type="pāda" n="b">sabandhuḥ saprajo bhavān</seg> /</l>

<l xml:id="HV_App.I,12.58"><seg type="pāda" n="a">gaccha gopair matiyutair</seg> <seg type="pāda" n="b">damane kuśalaiḥ samam</seg> /</l>

<l xml:id="HV_App.I,12.59"><seg type="pāda" n="a">damyantāṃ te vṛṣāḥ sapta</seg> <seg type="pāda" n="b">na bhayaṃ vidyate tava</seg> //</l>

<l xml:id="HV_App.I,12.60"><seg type="pāda" n="a">atha rātrau kvacid dṛptān</seg> <seg type="pāda" n="b">dānavān vṛṣarūpiṇaḥ</seg> /</l>

<l xml:id="HV_App.I,12.61"><seg type="pāda" n="a">gopālair aparaiḥ sārdhaṃ</seg> <seg type="pāda" n="b">niyantum upacakrame</seg> /</l>

<l xml:id="HV_App.I,12.62"><seg type="pāda" n="a">rajjuhastās tadā sarve</seg> <seg type="pāda" n="b">mandaṃ mandam upāyayuḥ</seg> //</l>

<l xml:id="HV_App.I,12.63"><seg type="pāda" n="a">atha te ballavān dṛṣṭvā</seg> <seg type="pāda" n="b">rajjuhastān samantataḥ</seg> /</l>

<l xml:id="HV_App.I,12.64"><seg type="pāda" n="a">huṃbhāravaṃ prakurvāṇā</seg> <seg type="pāda" n="b">gopān evābhidudruvuḥ</seg> /</l>

<l xml:id="HV_App.I,12.65"><seg type="pāda" n="a">tān khuraiḥ śṛṅgakoṇaiś ca</seg> <seg type="pāda" n="b">samājagmuḥ samantataḥ</seg> //</l>

<l xml:id="HV_App.I,12.66"><seg type="pāda" n="a">te hatā gopamukhyās tair</seg> <seg type="pāda" n="b">gataprāṇāḥ samaṃ bhuvi</seg> /</l>

<l xml:id="HV_App.I,12.67"><seg type="pāda" n="a">patitāḥ śerate bhūmau</seg> <seg type="pāda" n="b">vajrabhagnā ivācalāḥ</seg> //</l>

<l xml:id="HV_App.I,12.68"><seg type="pāda" n="a">dārakā dārikā vatsās</seg> <seg type="pāda" n="b">tair hatāḥ patitā bhuvi</seg> /</l>

<l xml:id="HV_App.I,12.69"><seg type="pāda" n="a">śerate mṛtabhūyiṣṭhāḥ</seg> <seg type="pāda" n="b">kumbhakasya vraje sma ha</seg> //</l>

<l xml:id="HV_App.I,12.70"><seg type="pāda" n="a">niśceṣṭam abhavat sarvaṃ</seg> <seg type="pāda" n="b">vrajaṃ nihatadārakam</seg> /</l>

<l xml:id="HV_App.I,12.71"><seg type="pāda" n="a">na śekus te vṛṣān roddhuṃ</seg> <seg type="pāda" n="b">dṛḍhair dāmabhir udyatāḥ</seg> /</l>

<l xml:id="HV_App.I,12.72"><seg type="pāda" n="a">nirvīryāḥ sarva evāmī</seg> <seg type="pāda" n="b">bhagnās tair vṛṣarūpibhiḥ</seg> //</l>

<l xml:id="HV_App.I,12.73"><seg type="pāda" n="a">vraje tasmin mahīpāla</seg> <seg type="pāda" n="b">nihate ca tathā hate</seg> /</l>

<l xml:id="HV_App.I,12.74"><seg type="pāda" n="a">visaṃjñaḥ kumbhako bhūtvā</seg> <seg type="pāda" n="b">niśceṣṭaḥ samapadyata</seg> //</l>

<l xml:id="HV_App.I,12.75"><seg type="pāda" n="a">tato vimṛśya tair gopair</seg> <seg type="pāda" n="b">matim evaṃ samādadhe</seg> /</l>

<l xml:id="HV_App.I,12.76"><seg type="pāda" n="a">taptānāṃ vṛṣamallānāṃ</seg> <seg type="pāda" n="b">damitā yo bhaved bhuvi</seg> /</l>

<l xml:id="HV_App.I,12.77"><seg type="pāda" n="a">tasmai kanyāṃ pradāsyāmi</seg> <seg type="pāda" n="b">nīlāṃ nīradalocanām</seg> //</l>

<l xml:id="HV_App.I,12.78"><seg type="pāda" n="a">gopāḥ sarve samāyāntu</seg> <seg type="pāda" n="b">ye gopā goṣu jīvinaḥ</seg> /</l>

<l xml:id="HV_App.I,12.79"><seg type="pāda" n="a">śūdrā vā ye samarthā syus</seg> <seg type="pāda" n="b">te ca gacchantu sarvaśaḥ</seg> /</l>

<l xml:id="HV_App.I,12.80"><seg type="pāda" n="a">evam āghoṣayām āsa</seg> <seg type="pāda" n="b">kumbhakaḥ sa vraje kila</seg> //</l>

<note>k: Colophon :k</note>

<milestone unit="speaker" n="vaiśaṃpāyana uvāca"/>
<l xml:id="HV_App.I,12.81"><seg type="pāda" n="a">tato gopagaṇaḥ sarvo</seg> <seg type="pāda" n="b">mithilām anvavartata</seg> /</l>

<l xml:id="HV_App.I,12.82"><seg type="pāda" n="a">vṛṣān sapta samāhatya</seg> <seg type="pāda" n="b">nīlāṃ gṛhṇāma yatnataḥ</seg> /</l>

<l xml:id="HV_App.I,12.83"><seg type="pāda" n="a">iti gopāḥ samājagmuḥ</seg> <seg type="pāda" n="b">pratyekaṃ tāṃ jighṛkṣavaḥ</seg> //</l>

<l xml:id="HV_App.I,12.84"><seg type="pāda" n="a">mithilā rājadhānī sā</seg> <seg type="pāda" n="b">na kvacid ballavair vinā</seg> /</l>

<l xml:id="HV_App.I,12.85"><seg type="pāda" n="a">gopālam ayam evaitad</seg> <seg type="pāda" n="b">rāṣṭraṃ mithilavarmaṇaḥ</seg> //</l>

<l xml:id="HV_App.I,12.86"><seg type="pāda" n="a">te gopās tv āyatabhujā</seg> <seg type="pāda" n="b">vistīrṇabalasaṃyutāḥ</seg> /</l>

<l xml:id="HV_App.I,12.87"><seg type="pāda" n="a">āsphoṭitabhujā mattāḥ</seg> <seg type="pāda" n="b">pratyekaṃ vṛṣam anvayuḥ</seg> //</l>

<l xml:id="HV_App.I,12.88"><seg type="pāda" n="a">kumbhakasya tadā dūtair</seg> <seg type="pāda" n="b">āhūto gopanandanaḥ</seg> /</l>

<l xml:id="HV_App.I,12.89"><seg type="pāda" n="a">gopālair aparaiḥ sārdhaṃ</seg> <seg type="pāda" n="b">nandagopaḥ samāyayau</seg> //</l>

<l xml:id="HV_App.I,12.90"><seg type="pāda" n="a">rāmakṛṣṇau ca saṃyātau</seg> <seg type="pāda" n="b">kumbhakasya vrajaṃ kila</seg> /</l>

<l xml:id="HV_App.I,12.91"><seg type="pāda" n="a">dārakair aparaiḥ sārdhaṃ</seg> <seg type="pāda" n="b">savayobhir mudānvitaiḥ</seg> //</l>

<l xml:id="HV_App.I,12.92"><seg type="pāda" n="a">mayūrāṅgadacaitrāṅgau</seg> <seg type="pāda" n="b">nīlakuñcitamūrdhajau</seg> /</l>

<l xml:id="HV_App.I,12.93"><seg type="pāda" n="a">pīte vasānau vasane</seg> <seg type="pāda" n="b">haricandanacarcitau</seg> //</l>

<l xml:id="HV_App.I,12.94"><seg type="pāda" n="a">vanamālākṛtoraskau</seg> <seg type="pāda" n="b">dāmayajñopavītinau</seg> /</l>

<l xml:id="HV_App.I,12.95"><seg type="pāda" n="a">śikyālambaddhaṭakarau</seg> <seg type="pāda" n="b">parṇavādyavinodinau</seg> //</l>

<l xml:id="HV_App.I,12.96"><seg type="pāda" n="a">kiṃkiṇījālasaṃhrādau</seg> <seg type="pāda" n="b">śikhipicchair alaṃkṛtau</seg> /</l>

<l xml:id="HV_App.I,12.97"><seg type="pāda" n="a">veṇuvīṇākṛtaravau</seg> <seg type="pāda" n="b">śṛṅgadhvanisamākulau</seg> /</l>

<l xml:id="HV_App.I,12.98"><seg type="pāda" n="a">divisthair devagandharvair</seg> <seg type="pāda" n="b">anuyātau mahāmatī</seg> //</l>

<l xml:id="HV_App.I,12.99"><seg type="pāda" n="a">gopās te naubhir uttīrya</seg> <seg type="pāda" n="b">yamunām ūrmimālinīm</seg> /</l>

<l xml:id="HV_App.I,12.100"><seg type="pāda" n="a">gaṅgāṃ caivābhisaṃyātā</seg> <seg type="pāda" n="b">mithilāṃ kṛṣṇasaṃyutāḥ</seg> //</l>

<l xml:id="HV_App.I,12.101"><seg type="pāda" n="a">kumbhakaś ca mahābuddhir</seg> <seg type="pāda" n="b">maithileyo mudānvitaḥ</seg> /</l>

<l xml:id="HV_App.I,12.102"><seg type="pāda" n="a">nandagopaṃ tadā dṛṣṭvā</seg> <seg type="pāda" n="b">saputraṃ ca samāgatam</seg> //</l>

<l xml:id="HV_App.I,12.103"><seg type="pāda" n="a">utthāyāgre samāgamya</seg> <seg type="pāda" n="b">samāliṅgya mudānvitaḥ</seg> /</l>

<l xml:id="HV_App.I,12.104"><seg type="pāda" n="a">bṛsīṃ saṃcodayām āsa</seg> <seg type="pāda" n="b">yaśodāṃ caiva dharmadā</seg> //</l>

<l xml:id="HV_App.I,12.105"><seg type="pāda" n="a">balabhadrasya kṛṣṇasya</seg> <seg type="pāda" n="b">śrīdāmā cāsanaṃ dadau</seg> /</l>

<l xml:id="HV_App.I,12.106"><seg type="pāda" n="a">kṛsaraṃ pāyasaṃ caiva</seg> <seg type="pāda" n="b">tathā dadhyodanaṃ bahu</seg> /</l>

<l xml:id="HV_App.I,12.107"><seg type="pāda" n="a">nivedya nandagopāya</seg> <seg type="pāda" n="b">saputrāya mudānvitaḥ</seg> //</l>

<l xml:id="HV_App.I,12.108"><seg type="pāda" n="a">apūpāḥ saktavo dhānāḥ</seg> <seg type="pāda" n="b">śarkarākṣīramiśritāḥ</seg> /</l>

<l xml:id="HV_App.I,12.109"><seg type="pāda" n="a">dattāḥ kṛṣṇāya rāmāya</seg> <seg type="pāda" n="b">nandāyātha sajātaye</seg> //</l>

<l xml:id="HV_App.I,12.110"><seg type="pāda" n="a">evaṃ prītāḥ sumanaso</seg> <seg type="pāda" n="b">nandagopapuraḥsarāḥ</seg> /</l>

<l xml:id="HV_App.I,12.111"><seg type="pāda" n="a">ūṣuḥ sukhaṃ tadā rātrau</seg> <seg type="pāda" n="b">gopālāḥ sarva eva te</seg> //</l>

<l xml:id="HV_App.I,12.112"><seg type="pāda" n="a">atha tasyāṃ vṛṣā rātrau</seg> <seg type="pāda" n="b">goṣu vaiśasanaṃ muhuḥ</seg> /</l>

<l xml:id="HV_App.I,12.113"><seg type="pāda" n="a">pratyekaṃ sapta te mallā</seg> <seg type="pāda" n="b">dāvanā vṛṣarūpiṇaḥ</seg> /</l>

<l xml:id="HV_App.I,12.114"><seg type="pāda" n="a">vatsāñ jaghnur atho gāś ca</seg> <seg type="pāda" n="b">kuṭīr bhūyo babhañjire</seg> //</l>

<l xml:id="HV_App.I,12.115"><seg type="pāda" n="a">āgantukāṃs tadā gopān</seg> <seg type="pāda" n="b">rātrau yuddhāya niḥsṛtān</seg> /</l>

<l xml:id="HV_App.I,12.116"><seg type="pāda" n="a">jaghnuḥ śṛṅgaiḥ khuraiś caiva</seg> <seg type="pāda" n="b">śiṣṭā gopāḥ diśo yayuḥ</seg> /</l>

<l xml:id="HV_App.I,12.117"><seg type="pāda" n="a">humbhāravaṃ prakurvanto</seg> <seg type="pāda" n="b">diggajā iva tasthire</seg> /</l>

<note>k: 9120.62 schreibt huṃbhārava--! :k</note>
<l xml:id="HV_App.I,12.118"><seg type="pāda" n="a">rajjūś chittvā ghaṭān bhittvā</seg> <seg type="pāda" n="b">kīlakān atha śikyakān</seg> /</l>

<note>k: #/chittvā#/- corrected for the printed #/chitvā#/-. (PS) :k</note>
<l xml:id="HV_App.I,12.119"><seg type="pāda" n="a">vatsān vidrāvayām āsur</seg> <seg type="pāda" n="b">gāś ca rājan diśo daśa</seg> //</l>

<l xml:id="HV_App.I,12.120"><seg type="pāda" n="a">tataḥ prabhāte vimale</seg> <seg type="pāda" n="b">vyuṣṭā sā rajanī kila</seg> /</l>

<l xml:id="HV_App.I,12.121"><seg type="pāda" n="a">vṛṣās tasthur mahānādās</seg> <seg type="pāda" n="b">tasmin kumbhakaveśmani</seg> //</l>

<l xml:id="HV_App.I,12.122"><seg type="pāda" n="a">diggajā iva saṃhrādaṃ</seg> <seg type="pāda" n="b">humbhāravapuraḥsaram</seg> /</l>

<l xml:id="HV_App.I,12.123"><seg type="pāda" n="a">cakrire parvatākārā</seg> <seg type="pāda" n="b">kālāntakayamopamāḥ</seg> //</l>

<note>k: Colophon :k</note>

<milestone unit="speaker" n="vaiśaṃpāyana uvāca"/>
<l xml:id="HV_App.I,12.124"><seg type="pāda" n="a">atha tasyām avasthāyāṃ</seg> <seg type="pāda" n="b">niśceṣṭaḥ kumbhakaḥ kila</seg> /</l>

<l xml:id="HV_App.I,12.125"><seg type="pāda" n="a">vṛṣāṃs tathāvidhān dṛṣṭvā</seg> <seg type="pāda" n="b">vrajaniḥśeṣakāriṇaḥ</seg> /</l>

<l xml:id="HV_App.I,12.126"><seg type="pāda" n="a">gopān sarvān samāhūya</seg> <seg type="pāda" n="b">vacanaṃ cedam abravīt</seg> //</l>

<l xml:id="HV_App.I,12.127"><seg type="pāda" n="a">śrūyantāṃ mama vākyāni</seg> <seg type="pāda" n="b">gopā nandapuraḥsarāḥ</seg> /</l>

<l xml:id="HV_App.I,12.128"><seg type="pāda" n="a">vṛṣāḥ sapta samudbhūtā</seg> <seg type="pāda" n="b">vraje 'smin madadurmadāḥ</seg> //</l>

<l xml:id="HV_App.I,12.129"><seg type="pāda" n="a">siṃhā iva grahākrāntā</seg> <seg type="pāda" n="b">diggajā iva daṃśitāḥ</seg> /</l>

<l xml:id="HV_App.I,12.130"><seg type="pāda" n="a">apratarkyā anāsādyā</seg> <seg type="pāda" n="b">gogopīvyatikramāḥ</seg> //</l>

<l xml:id="HV_App.I,12.131"><seg type="pāda" n="a">yatnāś ca bahavo 'smābhiḥ</seg> <seg type="pāda" n="b">kṛtā roddhum imān muhuḥ</seg> /</l>

<l xml:id="HV_App.I,12.132"><seg type="pāda" n="a">eṣām ekaṃ balād yoddhuṃ</seg> <seg type="pāda" n="b">na śaktā smeti saṃgatāḥ</seg> /</l>

<l xml:id="HV_App.I,12.133"><seg type="pāda" n="a">bhītās tebhyo muhur gopā</seg> <seg type="pāda" n="b">visaṃjñā paryaṭāmahe</seg> //</l>

<l xml:id="HV_App.I,12.134"><seg type="pāda" n="a">kiṃ ca rājñā muhur daṇḍyā</seg> <seg type="pāda" n="b">vayaṃ mithilavarmaṇā</seg> /</l>

<l xml:id="HV_App.I,12.135"><seg type="pāda" n="a">gatim eṣāṃ na jānīmo</seg> <seg type="pāda" n="b">nāgatiṃ na ca cintitam</seg> //</l>

<l xml:id="HV_App.I,12.136"><seg type="pāda" n="a">na ca te kevalavṛṣā</seg> <seg type="pāda" n="b">rākṣasā vā vṛṣātmanā</seg> /</l>

<l xml:id="HV_App.I,12.137"><seg type="pāda" n="a">daityā vā dānavā vāpi</seg> <seg type="pāda" n="b">yakṣagandharva eva vā</seg> /</l>

<l xml:id="HV_App.I,12.138"><seg type="pāda" n="a">asmadutsādanārthāya</seg> <seg type="pāda" n="b">vraje 'smin samupasthitāḥ</seg> //</l>

<l xml:id="HV_App.I,12.139"><seg type="pāda" n="a">yuṣmākam āgatānāṃ tu</seg> <seg type="pāda" n="b">yo vṛṣān damayiṣyati</seg> /</l>

<l xml:id="HV_App.I,12.140"><seg type="pāda" n="a">tasyeyaṃ sarvakalyāṇī</seg> <seg type="pāda" n="b">nīlā deyā manasvinī</seg> /</l>

<l xml:id="HV_App.I,12.141"><seg type="pāda" n="a">nīlā sumadhyamā tasmai</seg> <seg type="pāda" n="b">dattā kamalalocanā</seg> //</l>

<l xml:id="HV_App.I,12.142"><seg type="pāda" n="a">ity uktvāhūya tāṃ kanyāṃ</seg> <seg type="pāda" n="b">gopamadhye karotthitām</seg> /</l>

<l xml:id="HV_App.I,12.143"><seg type="pāda" n="a">yūnāṃ manāṃsi cākṣīṇi</seg> <seg type="pāda" n="b">tasyām eva prapedire</seg> //</l>

<l xml:id="HV_App.I,12.144"><seg type="pāda" n="a">stanayoḥ sthitim ājagmuḥ</seg> <seg type="pāda" n="b">keṣāmcin netrapaṅkaje</seg> /</l>

<l xml:id="HV_App.I,12.145"><seg type="pāda" n="a">anyeṣām adhare caiva</seg> <seg type="pāda" n="b">pareṣāṃ ca sumadhyame</seg> /</l>

<l xml:id="HV_App.I,12.146"><seg type="pāda" n="a">evaṃ vyālolamanaso</seg> <seg type="pāda" n="b">gopāś citrasthitā iva</seg> //</l>

<l xml:id="HV_App.I,12.147"><seg type="pāda" n="a">tatra nandasutaḥ kaścij</seg> <seg type="pāda" n="b">jyeṣṭhaḥ kṛṣṇasya saṃmataḥ</seg> /</l>

<l xml:id="HV_App.I,12.148"><seg type="pāda" n="a">sa tadāghoṣayad vācā</seg> <seg type="pāda" n="b">damayiṣye vṛṣān amūn</seg> /</l>

<l xml:id="HV_App.I,12.149"><seg type="pāda" n="a">iti pratasthe tān hantuṃ</seg> <seg type="pāda" n="b">daiteyān vṛṣarūpiṇaḥ</seg> //</l>

<l xml:id="HV_App.I,12.150"><seg type="pāda" n="a">bhujāv āsphoṭya ruddho 'pi</seg> <seg type="pāda" n="b">pitrā yatnavatā tadā</seg> /</l>

<l xml:id="HV_App.I,12.151"><seg type="pāda" n="a">iyeṣa yoddhuṃ mandātmā</seg> <seg type="pāda" n="b">yān na śaknoti mādhavaḥ</seg> //</l>

<l xml:id="HV_App.I,12.152"><seg type="pāda" n="a">rāvaṇasya raṇe hantā</seg> <seg type="pāda" n="b">yaś ca hantā sumālinaḥ</seg> /</l>

<l xml:id="HV_App.I,12.153"><seg type="pāda" n="a">teṣāṃ madhye samāsthāya</seg> <seg type="pāda" n="b">humbhāravam athākarot</seg> //</l>

<l xml:id="HV_App.I,12.154"><seg type="pāda" n="a">tena śabdena te sapta</seg> <seg type="pāda" n="b">vṛṣā ghoṣavataḥ puraḥ</seg> /</l>

<l xml:id="HV_App.I,12.155"><seg type="pāda" n="a">khurāñ śṛṅgān samuddhṛtya</seg> <seg type="pāda" n="b">samuttasthuḥ samudyatāḥ</seg> //</l>

<l xml:id="HV_App.I,12.156"><seg type="pāda" n="a">teṣāṃ sthitānām ekasya</seg> <seg type="pāda" n="b">ghoṣavān mastake 'hanat</seg> /</l>

<l xml:id="HV_App.I,12.157"><seg type="pāda" n="a">tato gopāḥ samāgamya</seg> <seg type="pāda" n="b">siṃhanādaṃ vyanīnadan</seg> //</l>

<l xml:id="HV_App.I,12.158"><seg type="pāda" n="a">āhato mastake so 'tha</seg> <seg type="pāda" n="b">vṛṣo ghoṣavatā tadā</seg> /</l>

<l xml:id="HV_App.I,12.159"><seg type="pāda" n="a">agre khurābhyām āhṛtya</seg> <seg type="pāda" n="b">ghoṣavantaṃ dadaṃśa ha</seg> //</l>

<l xml:id="HV_App.I,12.160"><seg type="pāda" n="a">punaḥ śṛṅgeṇa taṃ hatvā</seg> <seg type="pāda" n="b">khurābhyāṃ dūrato 'kṣipat</seg> /</l>

<l xml:id="HV_App.I,12.161"><seg type="pāda" n="a">vyanīnadac ca sahasā</seg> <seg type="pāda" n="b">gopān vidrāvayaṃs tadā</seg> //</l>

<l xml:id="HV_App.I,12.162"><seg type="pāda" n="a">yuvānas tv atha ye gopā</seg> <seg type="pāda" n="b">nīlāgrahaṇalālasāḥ</seg> /</l>

<l xml:id="HV_App.I,12.163"><seg type="pāda" n="a">muṣṭiṃ saṃvartya saṃvartya</seg> <seg type="pāda" n="b">bhujāsphoṭanatatparāḥ</seg> /</l>

<l xml:id="HV_App.I,12.164"><seg type="pāda" n="a">gopalīlāṃ prakurvantas</seg> <seg type="pāda" n="b">teṣām agre padaṃ dadhuḥ</seg> //</l>

<l xml:id="HV_App.I,12.165"><seg type="pāda" n="a">sthiteṣu gopavīreṣu</seg> <seg type="pāda" n="b">te vṛṣā gopaghātakāḥ</seg> /</l>

<l xml:id="HV_App.I,12.166"><seg type="pāda" n="a">sarvāṃs tāñ śṛṅgakoṇaiś ca</seg> <seg type="pāda" n="b">nijaghnuḥ sarvatas tataḥ</seg> /</l>

<l xml:id="HV_App.I,12.167"><seg type="pāda" n="a">mastakaiś ca khuraiś caiva</seg> <seg type="pāda" n="b">nyahanan muditā bhṛśam</seg> //</l>

<l xml:id="HV_App.I,12.168"><seg type="pāda" n="a">te gopā vṛṣadaityaiś ca</seg> <seg type="pāda" n="b">nihatā bhuvi pātitāḥ</seg> /</l>

<l xml:id="HV_App.I,12.169"><seg type="pāda" n="a">gatān abhimukhaṃ hatvā</seg> <seg type="pāda" n="b">saṃsthitāḥ sumahāvṛṣāḥ</seg> //</l>

<l xml:id="HV_App.I,12.170"><seg type="pāda" n="a">humbhāravaninādena</seg> <seg type="pāda" n="b">bhīṣayantaḥ sagogaṇān</seg> /</l>

<l xml:id="HV_App.I,12.171"><seg type="pāda" n="a">gopālān gopamukhyāṃś ca</seg> <seg type="pāda" n="b">balād vidrāvya daṃśitān</seg> /</l>

<l xml:id="HV_App.I,12.172"><seg type="pāda" n="a">valmīkān khādayanto vai</seg> <seg type="pāda" n="b">taṭaghātaṃ pracakrire</seg> //</l>

<l xml:id="HV_App.I,12.173"><seg type="pāda" n="a">kumbhako nandagopaś ca</seg> <seg type="pāda" n="b">ye vṛddhā goṣu jīvinaḥ</seg> /</l>

<l xml:id="HV_App.I,12.174"><seg type="pāda" n="a">kṛtyamūḍhāḥ susaṃvṛttās</seg> <seg type="pāda" n="b">tadā gopapuraḥsarāḥ</seg> /</l>

<l xml:id="HV_App.I,12.175"><seg type="pāda" n="a">rājño bhītā babhūvuś ca</seg> <seg type="pāda" n="b">daṇḍyā vayam iti sthitāḥ</seg> //</l>

<note>k: Colophon :k</note>

<milestone unit="speaker" n="vaiśaṃpāyana uvāca"/>
<l xml:id="HV_App.I,12.176"><seg type="pāda" n="a">atha kṛṣṇas tadā rāmaṃ</seg> <seg type="pāda" n="b">babhāṣe vaiśase sati</seg> /</l>

<l xml:id="HV_App.I,12.177"><seg type="pāda" n="a">naite vṛṣā mahābāho</seg> <seg type="pāda" n="b">daityāḥ sapta samutthitāḥ</seg> //</l>

<l xml:id="HV_App.I,12.178"><seg type="pāda" n="a">kālanemisutā ārya</seg> <seg type="pāda" n="b">māṃ hantum iha saṃgatāḥ</seg> /</l>

<l xml:id="HV_App.I,12.179"><seg type="pāda" n="a">purā mayā hatā yuddhe</seg> <seg type="pāda" n="b">tadā tārāmaye vibho</seg> //</l>

<l xml:id="HV_App.I,12.180"><seg type="pāda" n="a">ete 'tibalino nityaṃ</seg> <seg type="pāda" n="b">mayi vidveṣakāriṇaḥ</seg> //</l>

<l xml:id="HV_App.I,12.181"><seg type="pāda" n="a">nihantavyā mayā rāma</seg> <seg type="pāda" n="b">gogopān rakṣatā samam</seg> //</l>

<l xml:id="HV_App.I,12.182"><seg type="pāda" n="a">etair gopā hatā bhūyo</seg> <seg type="pāda" n="b">bhūyo hantuṃ samudyatāḥ</seg> /</l>

<l xml:id="HV_App.I,12.183"><seg type="pāda" n="a">vayam etair yathāyogaṃ</seg> <seg type="pāda" n="b">krīḍāṃ kūrmaḥ sagopakāḥ</seg> //</l>

<l xml:id="HV_App.I,12.184"><seg type="pāda" n="a">nandaś ca kumbhakaś cobhau</seg> <seg type="pāda" n="b">viṣaṇṇau samapadyatām</seg> /</l>

<l xml:id="HV_App.I,12.185"><seg type="pāda" n="a">rakṣitavyau balād etau</seg> <seg type="pāda" n="b">gopau bandhū mayā vibho</seg> //</l>

<l xml:id="HV_App.I,12.186"><seg type="pāda" n="a">nīlām enāṃ grahīṣyāmi</seg> <seg type="pāda" n="b">hatvā sapta vṛṣān imān</seg> /</l>

<l xml:id="HV_App.I,12.187"><seg type="pāda" n="a">śrīdāmānaṃ sakhitvena</seg> <seg type="pāda" n="b">grahīṣyāmi na saṃśayaḥ</seg> //</l>

<l xml:id="HV_App.I,12.188"><seg type="pāda" n="a">iti niścitya rāmeṇa</seg> <seg type="pāda" n="b">kṛṣṇaḥ kamalalocanaḥ</seg> /</l>

<l xml:id="HV_App.I,12.189"><seg type="pāda" n="a">puras teṣāṃ padaṃ cakre</seg> <seg type="pāda" n="b">vṛṣāṇāṃ balaśālinām</seg> //</l>

<l xml:id="HV_App.I,12.190"><seg type="pāda" n="a">te vṛṣā didijāḥ kruddhā</seg> <seg type="pāda" n="b">viṣṇuṃ dṛṣṭvā puraḥsthitam</seg> /</l>

<l xml:id="HV_App.I,12.191"><seg type="pāda" n="a">pūrvavairaṃ samāśritya</seg> <seg type="pāda" n="b">parāhantuṃ pracakramuḥ</seg> //</l>

<l xml:id="HV_App.I,12.192"><seg type="pāda" n="a">te samaṃ sahasā petuḥ</seg> <seg type="pāda" n="b">kṛṣṇasyopari dānavāḥ</seg> /</l>

<l xml:id="HV_App.I,12.193"><seg type="pāda" n="a">tato yuddhaṃ samabhavat</seg> <seg type="pāda" n="b">teṣāṃ kṛṣṇasya ca prabho</seg> //</l>

<l xml:id="HV_App.I,12.194"><seg type="pāda" n="a">tato gopagaṇāḥ sarve</seg> <seg type="pāda" n="b">kṛṣṇam evāśritābhavan</seg> /</l>

<l xml:id="HV_App.I,12.195"><seg type="pāda" n="a">śṛṅgais te sahasā jaghnuḥ</seg> <seg type="pāda" n="b">kṛṣṇaṃ hantum abhīpsavaḥ</seg> //</l>

<l xml:id="HV_App.I,12.196"><seg type="pāda" n="a">pādaprahārais apariḥ</seg> <seg type="pāda" n="b">pucchaghātaiś ca keśavam</seg> /</l>

<l xml:id="HV_App.I,12.197"><seg type="pāda" n="a">pṛthak pṛthak samāhanyuḥ</seg> <seg type="pāda" n="b">pratyekaṃ vṛṣadānavāḥ</seg> /</l>

<l xml:id="HV_App.I,12.198"><seg type="pāda" n="a">dantair dadaṃśur apare</seg> <seg type="pāda" n="b">khurair anye janārdanam</seg> //</l>

<l xml:id="HV_App.I,12.199"><seg type="pāda" n="a">tataḥ kṛṣṇo ruṣā muṣṭiṃ</seg> <seg type="pāda" n="b">saṃnihatya jaghāna ha</seg> /</l>

<l xml:id="HV_App.I,12.200"><seg type="pāda" n="a">teṣām ekaṃ kṣaṇād dhatvā</seg> <seg type="pāda" n="b">punar anyaṃ jaghāna ha</seg> //</l>

<l xml:id="HV_App.I,12.201"><seg type="pāda" n="a">krameṇa muṣṭyā tān sarvān</seg> <seg type="pāda" n="b">hatvā daiteyagopatīn</seg> /</l>

<l xml:id="HV_App.I,12.202"><seg type="pāda" n="a">nīlāṃ haste gṛhītvātha</seg> <seg type="pāda" n="b">kṛṣṇas tasmin vyarocata</seg> //</l>

<l xml:id="HV_App.I,12.203"><seg type="pāda" n="a">kumbhako nandagopaṃ taṃ</seg> <seg type="pāda" n="b">provāca vrajasaṃsadi</seg> /</l>

<l xml:id="HV_App.I,12.204"><seg type="pāda" n="a">prasādāt tava putrasya</seg> <seg type="pāda" n="b">jīvāmo vigatajvarāḥ</seg> /</l>

<l xml:id="HV_App.I,12.205"><seg type="pāda" n="a">saputrāḥ saha gopālaiḥ</seg> <seg type="pāda" n="b">savatsā godhanaiḥ samam</seg> //</l>

<l xml:id="HV_App.I,12.206"><seg type="pāda" n="a">vṛṣaiś ca saptabhir nanda</seg> <seg type="pāda" n="b">hatā gāvaḥ sahasraśaḥ</seg> /</l>

<l xml:id="HV_App.I,12.207"><seg type="pāda" n="a">garbhāś ca niḥsṛtās tāvad</seg> <seg type="pāda" n="b">vatsās tāvanta eva hi</seg> /</l>

<l xml:id="HV_App.I,12.208"><seg type="pāda" n="a">yatas te nihatā nanda</seg> <seg type="pāda" n="b">sukhaṃ tasmād avāpnumaḥ</seg> //</l>

<l xml:id="HV_App.I,12.209"><seg type="pāda" n="a">sosahasraṃ tava vibho</seg> <seg type="pāda" n="b">mahiṣā mahiṣīśatam</seg> /</l>

<l xml:id="HV_App.I,12.210"><seg type="pāda" n="a">yāvad icchasi vā nanda</seg> <seg type="pāda" n="b">tāvat te vai dadāmy aham</seg> //</l>

<l xml:id="HV_App.I,12.211"><seg type="pāda" n="a">nīlāyai lakṣam ayutaṃ</seg> <seg type="pāda" n="b">dāsyāmi bahugodhanam</seg> //</l>


<milestone unit="speaker" n="nandagopa uvāca"/>
<l xml:id="HV_App.I,12.212"><seg type="pāda" n="a">alaṃ mama vibho tāta</seg> <seg type="pāda" n="b">gobhir vatsair dhanair api</seg> /</l>

<l xml:id="HV_App.I,12.213"><seg type="pāda" n="a">tiṣṭhantām adya gāvas te</seg> <seg type="pāda" n="b">gāvo me bahavo matāḥ</seg> //</l>

<l xml:id="HV_App.I,12.214"><seg type="pāda" n="a">ghṛtavatyaḥ kṣīravatyo</seg> <seg type="pāda" n="b">babhūvuḥ putrajanmataḥ</seg> /</l>

<l xml:id="HV_App.I,12.215"><seg type="pāda" n="a">yadā ca kṛṣṇa udbhūtas</seg> <seg type="pāda" n="b">tadāprabhṛti me vraje</seg> //</l>

<l xml:id="HV_App.I,12.216"><seg type="pāda" n="a">yāvad dugdhaṃ samudbhūtaṃ</seg> <seg type="pāda" n="b">tāvad eva ghṛtaṃ bhavet</seg> /</l>

<l xml:id="HV_App.I,12.217"><seg type="pāda" n="a">gulme gulme madhu bhavet</seg> <seg type="pāda" n="b">svādu svādu bhavaty alam</seg> //</l>

<l xml:id="HV_App.I,12.218"><seg type="pāda" n="a">gāvo vatsāś ca nīrogā</seg> <seg type="pāda" n="b">jāte kṛṣṇe vraje mama</seg> /</l>

<l xml:id="HV_App.I,12.219"><seg type="pāda" n="a">alpakaṃ na ca me syāt tad</seg> <seg type="pāda" n="b">gehe svaṃ kṛṣṇasaṃnidhau</seg> //</l>

<l xml:id="HV_App.I,12.220"><seg type="pāda" n="a">yāsyāmy aham atho gopa</seg> <seg type="pāda" n="b">gṛhāyābhyanujānatām</seg> /</l>

<l xml:id="HV_App.I,12.221"><seg type="pāda" n="a">ity uktvā prayayau nandaḥ</seg> <seg type="pāda" n="b">savrajaḥ sahagogaṇaḥ</seg> //</l>

<l xml:id="HV_App.I,12.222"><seg type="pāda" n="a">kṛṣṇaś ca nīlayā sārdhaṃ</seg> <seg type="pāda" n="b">śrīdāmnā saha saṃgatah</seg> /</l>

<l xml:id="HV_App.I,12.223"><seg type="pāda" n="a">sākaṃ ca balabhadreṇa</seg> <seg type="pāda" n="b">yayau vṛndāvanaṃ vanam</seg> //</l>

<l xml:id="HV_App.I,12.224"><seg type="pāda" n="a">prāpya vṛḍāvanaṃ gopā</seg> <seg type="pāda" n="b">remire sahakeśavāḥ</seg> //</l>

<note>k: Colophon :k</note>

<milestone unit="speaker" n="janamejaya uvāca"/>
<l xml:id="HV_App.I,12.225"><seg type="pāda" n="a">aho citram aho citraṃ</seg> <seg type="pāda" n="b">mādhavasya jagatpateḥ</seg> /</l>

<l xml:id="HV_App.I,12.226"><seg type="pāda" n="a">krīḍeyaṃ vāsudevasya</seg> <seg type="pāda" n="b">gopalīlāṃ prakurvataḥ</seg> /</l>

<l xml:id="HV_App.I,12.227"><seg type="pāda" n="a">dhanyās ta eva deveśaṃ</seg> <seg type="pāda" n="b">gopaveṣavibhūṣitam</seg> /</l>

<l xml:id="HV_App.I,12.228"><seg type="pāda" n="a">apaśyan devam īśaṃ ye</seg> <seg type="pāda" n="b">mayūrāṅgadabhūṣaṇam</seg> //</l>

<l xml:id="HV_App.I,12.229"><seg type="pāda" n="a">kīladāmāsthitakaraṃ</seg> <seg type="pāda" n="b">kiṃkiṇīkvaṇitāṅgadam</seg> /</l>

<l xml:id="HV_App.I,12.230"><seg type="pāda" n="a">tālageyarataṃ devaṃ</seg> <seg type="pāda" n="b">parṇavādyāntaraiṣiṇam</seg> //</l>

<l xml:id="HV_App.I,12.231"><seg type="pāda" n="a">bāṇapuṣpasphuṭanmauliṃ</seg> <seg type="pāda" n="b">nīlameghanibhaṃ harim</seg> /</l>

<l xml:id="HV_App.I,12.232"><seg type="pāda" n="a">paśyanti devam īśeśaṃ</seg> <seg type="pāda" n="b">namas tebhyaḥ punaḥ punaḥ</seg> //</l>

<l xml:id="HV_App.I,12.233"><seg type="pāda" n="a">hatvā vṛṣān hariḥ sapta</seg> <seg type="pāda" n="b">punar āgamya mādhavaḥ</seg> /</l>

<l xml:id="HV_App.I,12.234"><seg type="pāda" n="a">vṛndāvanaṃ sarāmas tu</seg> <seg type="pāda" n="b">gopaiḥ saha mahāmune</seg> /</l>

<l xml:id="HV_App.I,12.235"><seg type="pāda" n="a">akarot kiṃ jagannāthas</seg> <seg type="pāda" n="b">tan me brūhi tapodhana</seg> //</l>


<milestone unit="speaker" n="vaiśaṃpāyana uvāca"/>
<l xml:id="HV_App.I,12.236"><seg type="pāda" n="a">tasyāṃ śaradi govindaḥ</seg> <seg type="pāda" n="b">sukhaṃ vṛndāvane vane</seg> /</l>

<l xml:id="HV_App.I,12.237"><seg type="pāda" n="a">cacāra godhanaḥ sākaṃ</seg> <seg type="pāda" n="b">jagatāṃ prītivardhanaḥ</seg> //</l>


<note>h: HV (CE) App. I, No. 13, transliterated and collated with ViP and BrP by Utz Podzeit, extracted and edited by Peter Schreiner; version of March 5, 2002.:h</note>
<note>k: After 23, D3.6,S ins. App. 13. :k</note>
<l xml:id="HV_App.I,13.1"><seg type="pāda" n="a">bhāṇḍīre sukham āsīnaṃ</seg> <seg type="pāda" n="b">viharantaṃ janārdanam</seg> /</l>

<l xml:id="HV_App.I,13.2"><seg type="pāda" n="a">vāmadevabharadvājau</seg> <seg type="pāda" n="b">tatra prāptau yadṛcchayā</seg> //</l>

<l xml:id="HV_App.I,13.3"><seg type="pāda" n="a">kṛṣṇājinadharau dāntau</seg> <seg type="pāda" n="b">niyamavratakarśitau</seg> /</l>

<l xml:id="HV_App.I,13.4"><seg type="pāda" n="a">gaṅgātīrthāya saṃkrāntau</seg> <seg type="pāda" n="b">bhāskarau dvāv ivāgatau</seg> //</l>

<l xml:id="HV_App.I,13.5"><seg type="pāda" n="a">bṛhatpiṇgajaṭābhāra+</seg> <seg type="pāda" n="b">pratibaddhaśirodharau</seg> /</l>

<l xml:id="HV_App.I,13.6"><seg type="pāda" n="a">pramāṇaṃ sarvalokānāṃ</seg> <seg type="pāda" n="b">vedavedāṇgapāragau</seg> /</l>

<l xml:id="HV_App.I,13.7"><seg type="pāda" n="a">valkalājinasaṃvītau</seg> <seg type="pāda" n="b">munī yamaparau sadā</seg> /</l>

<l xml:id="HV_App.I,13.8"><seg type="pāda" n="a">namaskartuṃ tadā vīra</seg> <seg type="pāda" n="b">bhāṇḍīraṃ yakṣasevitam</seg> //</l>

<l xml:id="HV_App.I,13.9"><seg type="pāda" n="a">pradakṣiṇaṃ samudyuktau</seg> <seg type="pāda" n="b">vatsapālān mahāmunī</seg> /</l>

<l xml:id="HV_App.I,13.10"><seg type="pāda" n="a">dadarśatuḥ samaṃ vatsān</seg> <seg type="pāda" n="b">kālyānāṃś ca gogaṇān</seg> //</l>

<l xml:id="HV_App.I,13.11"><seg type="pāda" n="a">papracchatus tadā tatra</seg> <seg type="pāda" n="b">bhāṇḍīradrumavāsinaḥ</seg> /</l>

<l xml:id="HV_App.I,13.12"><seg type="pāda" n="a">he vatsāḥ kva ca no mārgo</seg> <seg type="pāda" n="b">yamunātīrthadarśane</seg> /</l>

<l xml:id="HV_App.I,13.13"><seg type="pāda" n="a">kva ca tīrthaṃ susopānaṃ</seg> <seg type="pāda" n="b">jhaṣagrāhavivarjitam</seg> //</l>

<l xml:id="HV_App.I,13.14"><seg type="pāda" n="a">śrutvaitad dārakā vākyaṃ</seg> <seg type="pāda" n="b">jahasur munipuṃgavau</seg> /</l>

<l xml:id="HV_App.I,13.15"><seg type="pāda" n="a">mārgajñā na vayaṃ bālā</seg> <seg type="pāda" n="b">jñānibhyaḥ saṃpraśasyatām</seg> /</l>

<l xml:id="HV_App.I,13.16"><seg type="pāda" n="a">kuto 'tra yamunā śubhrā</seg> <seg type="pāda" n="b">kuto mārgaḥ kuto vayam</seg> //</l>

<l xml:id="HV_App.I,13.17"><seg type="pāda" n="a">etasminn antare kṛṣṇas</seg> <seg type="pāda" n="b">teṣāṃ vākyaṃ tayor api</seg> /</l>

<l xml:id="HV_App.I,13.18"><seg type="pāda" n="a">śrutvā tau samupāgamya</seg> <seg type="pāda" n="b">vaktum evaṃ pracakrame</seg> //</l>

<l xml:id="HV_App.I,13.19"><seg type="pāda" n="a">eṣa vāṃ patha ādeṣṭā</seg> <seg type="pāda" n="b">gavām iva suyantritaḥ</seg> /</l>

<l xml:id="HV_App.I,13.20"><seg type="pāda" n="a">ahaṃ nandasya tanayaḥ</seg> <seg type="pāda" n="b">kṛṣṇa ity abhiviśrutaḥ</seg> //</l>

<l xml:id="HV_App.I,13.21"><seg type="pāda" n="a">mamāyam agrajo rāmaś</seg> <seg type="pāda" n="b">candramā iva bhāsate</seg> /</l>

<l xml:id="HV_App.I,13.22"><seg type="pāda" n="a">āvayor gogaṇaḥ sarvo</seg> <seg type="pāda" n="b">vacanaṃ ca niśamyatām</seg> //</l>

<l xml:id="HV_App.I,13.23"><seg type="pāda" n="a">etad dadhyodanaṃ samyag</seg> <seg type="pāda" n="b">gṛhyatāṃ yadi rocate</seg> /</l>

<l xml:id="HV_App.I,13.24"><seg type="pāda" n="a">pāyasaṃ surasaṃ dugdhaṃ</seg> <seg type="pāda" n="b">dhātāś ca guḍamiśritāḥ</seg> //</l>

<l xml:id="HV_App.I,13.25"><seg type="pāda" n="a">evam ukte tatas tasmin</seg> <seg type="pāda" n="b">kṛṣṇe kamalalocane</seg> /</l>

<l xml:id="HV_App.I,13.26"><seg type="pāda" n="a">tau kāv imāv iti tadā</seg> <seg type="pāda" n="b">samādhiṃ jagmatur munī</seg> /</l>

<l xml:id="HV_App.I,13.27"><seg type="pāda" n="a">tau netrāṇi samunmīlya</seg> <seg type="pāda" n="b">prītau dṛṣṭvā jagatpatim</seg> /</l>

<l xml:id="HV_App.I,13.28"><seg type="pāda" n="a">idam ūcatur adhyātmaṃ</seg> <seg type="pāda" n="b">munī kṛṣṇasya saṃmatam</seg> //</l>

<l xml:id="HV_App.I,13.29"><seg type="pāda" n="a">tvam ādiḥ sarvabhūtānāṃ</seg> <seg type="pāda" n="b">madhyam antas tathā bhavān</seg> /</l>

<l xml:id="HV_App.I,13.30"><seg type="pāda" n="a">sraṣṭā sarvasya lokasya</seg> <seg type="pāda" n="b">pātā bhoktā janārdana</seg> //</l>

<l xml:id="HV_App.I,13.31"><seg type="pāda" n="a">sraṣṭā vedasya yajñasya</seg> <seg type="pāda" n="b">haviṣām ṛtvijāṃ hare</seg> /</l>

<l xml:id="HV_App.I,13.32"><seg type="pāda" n="a">karmaṇāṃ phalabhoktā ca</seg> <seg type="pāda" n="b">phaladaḥ karma kurvatām</seg> //</l>

<l xml:id="HV_App.I,13.33"><seg type="pāda" n="a">niṣeddhā duṣṭasattvasya</seg> <seg type="pāda" n="b">hantā tvaṃ tamasāṃ paraḥ</seg> /</l>

<l xml:id="HV_App.I,13.34"><seg type="pāda" n="a">netre te bhānuśaśinau</seg> <seg type="pāda" n="b">nāsikā ca samīraṇaḥ</seg> //</l>

<l xml:id="HV_App.I,13.35"><seg type="pāda" n="a">vācaḥ sarasvatī devī</seg> <seg type="pāda" n="b">jihvā meghaḥ prakīrtitaḥ</seg> /</l>

<l xml:id="HV_App.I,13.36"><seg type="pāda" n="a">dantāś ca parvatā jñeyā</seg> <seg type="pāda" n="b">karṇaḥ pātālagocaraḥ</seg> //</l>

<l xml:id="HV_App.I,13.37"><seg type="pāda" n="a">lakṣmīr vakṣas tu vijṭeyā</seg> <seg type="pāda" n="b">vāmo bāhus tu śaṃkaraḥ</seg> /</l>

<l xml:id="HV_App.I,13.38"><seg type="pāda" n="a">skandhaś ca dakṣiṇo bāhur</seg> <seg type="pāda" n="b">aṇgulyaḥ sāgarāḥ smṛtāḥ</seg> //</l>

<l xml:id="HV_App.I,13.39"><seg type="pāda" n="a">ambaraṃ kukṣir ity uktaṃ</seg> <seg type="pāda" n="b">vivarāṇi diśaḥ smṛtāḥ</seg> /</l>

<l xml:id="HV_App.I,13.40"><seg type="pāda" n="a">rodasī tava pādau ca</seg> <seg type="pāda" n="b">keśā devāḥ smṛtā hareḥ</seg> /</l>

<l xml:id="HV_App.I,13.41"><seg type="pāda" n="a">lomāni yakṣagandharvāḥ</seg> <seg type="pāda" n="b">piśācā rākṣasā vibho</seg> //</l>

<l xml:id="HV_App.I,13.42"><seg type="pāda" n="a">yāny eva vastujātāni</seg> <seg type="pāda" n="b">loke dṛṣṭāni mādhava</seg> /</l>

<l xml:id="HV_App.I,13.43"><seg type="pāda" n="a">tāni gātreṣu paśyāmaḥ</seg> <seg type="pāda" n="b">puruṣottama te hare</seg> //</l>

<l xml:id="HV_App.I,13.44"><seg type="pāda" n="a">adho bhavantaṃ bhagavan</seg> <seg type="pāda" n="b">drakṣyāmaḥ sakalātmanā</seg> /</l>

<l xml:id="HV_App.I,13.45"><seg type="pāda" n="a">bhavantam ūrdhvaṃ paśyāmo</seg> <seg type="pāda" n="b">bhavantam atha pṛṣṭhataḥ</seg> /</l>

<l xml:id="HV_App.I,13.46"><seg type="pāda" n="a">pārśvataḥ purataś caiva</seg> <seg type="pāda" n="b">bhavantaṃ vīkṣya nirvṛtāḥ</seg> //</l>

<l xml:id="HV_App.I,13.47"><seg type="pāda" n="a">tvam ādau kroḍadaṃṣṭrāgre</seg> <seg type="pāda" n="b">adadhā gāṃ saparvatām</seg> /</l>

<l xml:id="HV_App.I,13.48"><seg type="pāda" n="a">athāsthānaṃ pratiṣṭhāpya</seg> <seg type="pāda" n="b">hiraṇyākṣaṃ prajaghnivān</seg> //</l>

<l xml:id="HV_App.I,13.49"><seg type="pāda" n="a">nārasiṃhavapur bhūtvā</seg> <seg type="pāda" n="b">devamānuṣakaṇṭakam</seg> /</l>

<l xml:id="HV_App.I,13.50"><seg type="pāda" n="a">daityendraṃ hatavān viṣṇo</seg> <seg type="pāda" n="b">rājyaṃ dattvā marutvate</seg> //</l>

<l xml:id="HV_App.I,13.51"><seg type="pāda" n="a">jamadagnisuto bhūtvā</seg> <seg type="pāda" n="b">hatavān pitṛghātakam</seg> /</l>

<l xml:id="HV_App.I,13.52"><seg type="pāda" n="a">kārtavīryaṃ mahātmānaṃ</seg> <seg type="pāda" n="b">sakalakṣatrakaṇṭakam</seg> //</l>

<l xml:id="HV_App.I,13.53"><seg type="pāda" n="a">raghor anvayam āpannas</seg> <seg type="pāda" n="b">tvam eva jagatāṃ pate</seg> /</l>

<l xml:id="HV_App.I,13.54"><seg type="pāda" n="a">gatvābdhau setunā viṣṇo</seg> <seg type="pāda" n="b">laṇkāṃ rāvaṇapālitām</seg> //</l>

<l xml:id="HV_App.I,13.55"><seg type="pāda" n="a">rāvaṇaṃ sasutaṃ hatvā</seg> <seg type="pāda" n="b">sānujaṃ sabalaṃ prabho</seg> /</l>

<l xml:id="HV_App.I,13.56"><seg type="pāda" n="a">niṣkaṇṭakam imaṃ lokam</seg> <seg type="pāda" n="b">akaroḥ puruṣottama</seg> //</l>

<l xml:id="HV_App.I,13.57"><seg type="pāda" n="a">baler vāmanatāṃ gatvā</seg> <seg type="pāda" n="b">mahīm ādāya māyayā</seg> /</l>

<l xml:id="HV_App.I,13.58"><seg type="pāda" n="a">dattavāṃs tridaśendrāya</seg> <seg type="pāda" n="b">pātāle taṃ vyadīdadhāḥ</seg> //</l>

<l xml:id="HV_App.I,13.59"><seg type="pāda" n="a">tattadrūpam upāgamya</seg> <seg type="pāda" n="b">lokān rakṣasi mādhava</seg> /</l>

<l xml:id="HV_App.I,13.60"><seg type="pāda" n="a">idānīm api deveśa</seg> <seg type="pāda" n="b">devadeva yadoḥ kule</seg> //</l>

<l xml:id="HV_App.I,13.61"><seg type="pāda" n="a">avatīrya hare viṣṇo</seg> <seg type="pāda" n="b">devapakṣavirodhinaḥ</seg> /</l>

<l xml:id="HV_App.I,13.62"><seg type="pāda" n="a">gopālaveṣam āsthāya</seg> <seg type="pāda" n="b">kṛṣṇo 'si śubhaveṣavān</seg> //</l>

<l xml:id="HV_App.I,13.63"><seg type="pāda" n="a">pralambaṃ keśinaṃ hatvā</seg> <seg type="pāda" n="b">hantā kaṃsasya mādhava</seg> /</l>

<l xml:id="HV_App.I,13.64"><seg type="pāda" n="a">aho ramyam idaṃ viṣṇo</seg> <seg type="pāda" n="b">vapur nīlotpalacchavi</seg> /</l>

<l xml:id="HV_App.I,13.65"><seg type="pāda" n="a">nīlakuñcitakeśāḍhyam</seg> <seg type="pāda" n="b">unnidrakamalekṣaṇam</seg> /</l>

<l xml:id="HV_App.I,13.66"><seg type="pāda" n="a">vanamālākṛtoraskaṃ</seg> <seg type="pāda" n="b">rajjuyajṭopavītinam</seg> //</l>

<l xml:id="HV_App.I,13.67"><seg type="pāda" n="a">śikyālambighaṭīkakṣaṃ</seg> <seg type="pāda" n="b">karīṣaprokṣitodaram</seg> /</l>

<l xml:id="HV_App.I,13.68"><seg type="pāda" n="a">kiṃkiṇījālasaṃchanna+</seg> <seg type="pāda" n="b">kaṭiśobhi prabhāmayam</seg> //</l>

<l xml:id="HV_App.I,13.69"><seg type="pāda" n="a">dāmakīlasamāsakta+</seg> <seg type="pāda" n="b">bhujadvayavibhūṣitam</seg> /</l>

<l xml:id="HV_App.I,13.70"><seg type="pāda" n="a">veṇuvīṇāravaṃ kurvan</seg> <seg type="pāda" n="b">parṇavādyamanoharam</seg> /</l>

<l xml:id="HV_App.I,13.71"><seg type="pāda" n="a">aho manoramaṃ rūpaṃ</seg> <seg type="pāda" n="b">paśyāmas tava mādhava</seg> //</l>

<l xml:id="HV_App.I,13.72"><seg type="pāda" n="a">gopālās te ciraṃ dhanyā</seg> <seg type="pāda" n="b">ye rūpam idam īdṛśam</seg> /</l>

<l xml:id="HV_App.I,13.73"><seg type="pāda" n="a">paśyanti nityaśo viṣṇo</seg> <seg type="pāda" n="b">namas te puruṣottama</seg> //</l>

<l xml:id="HV_App.I,13.74"><seg type="pāda" n="a">namaḥ kṛṣṇavapurdhātre</seg> <seg type="pāda" n="b">gopaveṣavilāsine</seg> /</l>

<l xml:id="HV_App.I,13.75"><seg type="pāda" n="a">acintyavibhave tubhyaṃ</seg> <seg type="pāda" n="b">sarvagāya namo namaḥ</seg> //</l>

<l xml:id="HV_App.I,13.76"><seg type="pāda" n="a">namaḥ sakalakalyāṇa+</seg> <seg type="pāda" n="b">kalyāṇāya namo namaḥ</seg> /</l>

<l xml:id="HV_App.I,13.77"><seg type="pāda" n="a">namaḥ paramatattvāya</seg> <seg type="pāda" n="b">namaḥ paramayogine</seg> //</l>

<l xml:id="HV_App.I,13.78"><seg type="pāda" n="a">devadeva jagadvāsa</seg> <seg type="pāda" n="b">sarvakāraṇakāraṇa</seg> /</l>

<l xml:id="HV_App.I,13.79"><seg type="pāda" n="a">bhūyaḥ punar namasyāmas</seg> <seg type="pāda" n="b">tava yogapadaṃ hare</seg> /</l>

<l xml:id="HV_App.I,13.80"><seg type="pāda" n="a">sādhayāmo namas te 'stu</seg> <seg type="pāda" n="b">tīrthāya jagatāṃ pate</seg> //</l>

<l xml:id="HV_App.I,13.81"><seg type="pāda" n="a">ity uktvā harim īśeśaṃ</seg> <seg type="pāda" n="b">tīrthāya munipuṃgavau</seg> /</l>

<l xml:id="HV_App.I,13.82"><seg type="pāda" n="a">jagmatus tatra bhāṇḍīre</seg> <seg type="pāda" n="b">sthitau tau rāmakeśavau</seg> /</l>

<l xml:id="HV_App.I,13.83"><seg type="pāda" n="a">cikrīḍatur yathāyogaṃ</seg> <seg type="pāda" n="b">sagopau rāmakeśavau</seg> //</l>


<note>h: HV (CE) App. I, No. 14 transliterated by Peter Schreiner; Version of March 4, 2002. :h</note>
<note>k: After 73.9, N(except Ś1,Ñ1),T,G,M4,G(ed.) ins. App.I No. 14. :k</note>

<milestone unit="speaker" n="mahāmātra uvāca"/>
<l xml:id="HV_App.I,14.1"><seg type="pāda" n="a">katham uktaṃ nāradena</seg> <seg type="pāda" n="b">rājan devarṣiṇā purā</seg> /</l>

<l xml:id="HV_App.I,14.2"><seg type="pāda" n="a">āścaryam etat kathitaṃ</seg> <seg type="pāda" n="b">tvattaḥ śrutam ariṃdama</seg> //</l>

<l xml:id="HV_App.I,14.3"><seg type="pāda" n="a">katham anyena jātas tvam</seg> <seg type="pāda" n="b">ugrasena pitur vinā</seg> /</l>

<l xml:id="HV_App.I,14.4"><seg type="pāda" n="a">tava mātrā kathaṃ rājan</seg> <seg type="pāda" n="b">kṛtaṃ karmedam īdṛśam</seg> //</l>

<l xml:id="HV_App.I,14.5"><seg type="pāda" n="a">anyāpi prākṛtā nārī</seg> <seg type="pāda" n="b">na kuryāc ca jugupsitam</seg> /</l>

<l xml:id="HV_App.I,14.6"><seg type="pāda" n="a">vistaraṃ śrotum icchāmi hy</seg> <seg type="pāda" n="b">atra kautūhalaṃ hi me</seg> //</l>


<milestone unit="speaker" n="kaṃsa uvāca"/>
<l xml:id="HV_App.I,14.7"><seg type="pāda" n="a">yathā kathitavān vipro</seg> <seg type="pāda" n="b">maharṣir nāradaḥ prabhuḥ</seg> /</l>

<l xml:id="HV_App.I,14.8"><seg type="pāda" n="a">tathāhaṃ saṃpravakṣyāmi</seg> <seg type="pāda" n="b">yadi te śravaṇe matiḥ</seg> //</l>

<l xml:id="HV_App.I,14.9"><seg type="pāda" n="a">āgataḥ śakrasadanāt</seg> <seg type="pāda" n="b">sa vai śakrasakho muniḥ</seg> /</l>

<l xml:id="HV_App.I,14.10"><seg type="pāda" n="a">candrāṃśuśuklavasano</seg> <seg type="pāda" n="b">jaṭāmaṇḍalam udvahan</seg> //</l>

<l xml:id="HV_App.I,14.11"><seg type="pāda" n="a">kṛṣṇājinottarīyeṇa</seg> <seg type="pāda" n="b">rukmayajñopavītavān</seg> /</l>

<l xml:id="HV_App.I,14.12"><seg type="pāda" n="a">daṇḍī kamaṇḍaludharaḥ</seg> <seg type="pāda" n="b">prajāpatir ivāparaḥ</seg> //</l>

<l xml:id="HV_App.I,14.13"><seg type="pāda" n="a">gātā caturṇāṃ vedānāṃ</seg> <seg type="pāda" n="b">vidvān gandharvavedavit</seg> /</l>

<l xml:id="HV_App.I,14.14"><seg type="pāda" n="a">sa nārado 'tha devarṣir</seg> <seg type="pāda" n="b">brahmalokacaro 'vyayaḥ</seg> //</l>

<l xml:id="HV_App.I,14.15"><seg type="pāda" n="a">tam āgatam ṛṣiṃ dṛṣṭvā</seg> <seg type="pāda" n="b">pūjayitvā yathāvidhi</seg> /</l>

<l xml:id="HV_App.I,14.16"><seg type="pāda" n="a">pādyārghyam āsanaṃ dattvā</seg> <seg type="pāda" n="b">saṃpraveśyopaveśya ha</seg> //</l>

<l xml:id="HV_App.I,14.17"><seg type="pāda" n="a">mukhaüupaviṣṭo 'tha muniḥ</seg> <seg type="pāda" n="b">dṛṣṭvā ca kuśalaṃ mama</seg> /</l>

<l xml:id="HV_App.I,14.18"><seg type="pāda" n="a">uvāca ca prītamanā</seg> <seg type="pāda" n="b">devarṣir bhāvitātmavān</seg> //</l>

<l xml:id="HV_App.I,14.19"><seg type="pāda" n="a">pūjito 'haṃ tvayā vīra</seg> <seg type="pāda" n="b">vidhidṛṣṭena karmaṇā</seg> /</l>

<l xml:id="HV_App.I,14.20"><seg type="pāda" n="a">idaṃ eko mama vacaḥ</seg> <seg type="pāda" n="b">śrūyatāṃ pratigṛhyatām</seg> //</l>

<l xml:id="HV_App.I,14.21"><seg type="pāda" n="a">gato 'haṃ devasadanaṃ</seg> <seg type="pāda" n="b">sauvarṇaṃ meruparvatam</seg> /</l>

<l xml:id="HV_App.I,14.22"><seg type="pāda" n="a">so 'haṃ kadācid devānāṃ</seg> <seg type="pāda" n="b">samāje merumūrdhani</seg> //</l>

<l xml:id="HV_App.I,14.23"><seg type="pāda" n="a">tatra mantrayatām eva</seg> <seg type="pāda" n="b">devatānāṃ mayā śrutam</seg> /</l>

<l xml:id="HV_App.I,14.24"><seg type="pāda" n="a">bhavataḥ sānugasyeha</seg> <seg type="pāda" n="b">vadhopāyaḥ sudāruṇaḥ</seg> //</l>

<note>k: After line 24, Ñ2,V1.3,B2 ins. :k</note>
<l xml:id="**HV_App.I,14.24**1:1"><seg type="pāda" n="a">tatraiṣā devakī yā te</seg> <seg type="pāda" n="b">mathurāyāṃ pitṛṣvasā</seg> /</l>

<l xml:id="HV_App.I,14.25"><seg type="pāda" n="a">tatraiṣa devakīgarbho</seg> <seg type="pāda" n="b">viṣṇur lokanamaskṛtaḥ</seg> /</l>

<l xml:id="HV_App.I,14.26"><seg type="pāda" n="a">yo 'syā garbho 'ṣṭamaḥ</seg> <seg type="pāda" n="b">kaṃsa sa te mṛtyur bhaviṣyati</seg> //</l>

<l xml:id="HV_App.I,14.27"><seg type="pāda" n="a">devānāṃ sa tu sarvasvaṃ</seg> <seg type="pāda" n="b">tridivasya gatiś ca saḥ</seg> /</l>

<l xml:id="HV_App.I,14.28"><seg type="pāda" n="a">paraṃ rahasyaṃ devānāṃ</seg> <seg type="pāda" n="b">sa te mṛtyur bhaviṣyati</seg> //</l>

<l xml:id="HV_App.I,14.29"><seg type="pāda" n="a">yatnaś ca kriyatāṃ kaṃsa</seg> <seg type="pāda" n="b">garbhānāṃ pātanaṃ prati</seg> /</l>

<l xml:id="HV_App.I,14.30"><seg type="pāda" n="a">nāvajñā ripave kāryā</seg> <seg type="pāda" n="b">subaleṣv abaleṣu vā</seg> //</l>

<l xml:id="HV_App.I,14.31"><seg type="pāda" n="a">na cāyam ugrasenas tu</seg> <seg type="pāda" n="b">pitā tava mahābala</seg> /</l>

<l xml:id="HV_App.I,14.32"><seg type="pāda" n="a">drumilo nāma tejasvī</seg> <seg type="pāda" n="b">saubhasya patir ūrjitaḥ</seg> //</l>

<note>k: After line 32, Ñ2.3,V1.2 ins. :k</note>
<l xml:id="**HV_App.I,14.32**2:1"><seg type="pāda" n="a">jātas tenāsi kaṃsa tvaṃ</seg> <seg type="pāda" n="b">nograsenena vīryavān</seg> /</l>

<l xml:id="HV_App.I,14.33"><seg type="pāda" n="a">śrutvāhaṃ tad vacas tasya</seg> <seg type="pāda" n="b">kiṃcid roṣasamanvitaḥ</seg> /</l>

<l xml:id="HV_App.I,14.34"><seg type="pāda" n="a">bhūyo 'pṛcchaṃ kathaṃ brahman</seg> <seg type="pāda" n="b">drumilo nāma dānavaḥ</seg> //</l>

<l xml:id="HV_App.I,14.35"><seg type="pāda" n="a">mama mātrā kathaṃ tasya</seg> <seg type="pāda" n="b">brūhi vipra samāgamaḥ</seg> /</l>

<l xml:id="HV_App.I,14.36"><seg type="pāda" n="a">etad icchāmy ahaṃ śrotuṃ</seg> <seg type="pāda" n="b">vistareṇa tapodhana</seg> //</l>


<milestone unit="speaker" n="nārada uvāca"/>
<l xml:id="HV_App.I,14.37"><seg type="pāda" n="a">hanta te vartayiṣyāmi</seg> <seg type="pāda" n="b">śṛṇu rājan yathārthataḥ</seg> /</l>

<l xml:id="HV_App.I,14.38"><seg type="pāda" n="a">drumilasya ca mātrā te</seg> <seg type="pāda" n="b">saṃvādaṃ ca samāgamam</seg> //</l>


<note>h: HV (CE) App. I, No. 15 transliterated by Peter Schreiner; Version of March 4, 2002. :h</note>
<note>k: After 73.18ab, all Mss. (except Ś1,Ñ1,M1-3), G(ed.) ins. App. I, 15. :k</note>
<l xml:id="HV_App.I,15.1"><seg type="pāda" n="a">bhaviṣyaddaivayogena</seg> <seg type="pāda" n="b">vidhātrā tatra nīyate</seg> //</l>

<note>k: V1 ins. before line 1; Ñ2 after line 1; V3 after line 3 :k</note>
<l xml:id="**HV_App.I,15.1**1:1"><seg type="pāda" n="a">taṃ deśam agamad vīraḥ</seg> <seg type="pāda" n="b">suyāmunadidṛkṣayā</seg> /</l>

<l xml:id="**HV_App.I,15.1**1:2"><seg type="pāda" n="a">ratham āruhya divyena</seg> <seg type="pāda" n="b">kāmagenāśugāminā</seg> /</l>

<l xml:id="HV_App.I,15.2"><seg type="pāda" n="a">kāmagena rathenāśu</seg> <seg type="pāda" n="b">taruṇādityavarcasā</seg> /</l>

<l xml:id="HV_App.I,15.3"><seg type="pāda" n="a">yadṛcchayāgatas tatra</seg> <seg type="pāda" n="b">suyāmunadidṛkṣayā</seg> /</l>

<l xml:id="HV_App.I,15.4"><seg type="pāda" n="a">vihāyasā kāmagamo</seg> <seg type="pāda" n="b">manaso 'py āśugāminā</seg> //</l>

<note>k: Ñ2 ins. after the second occurrence of line 4; V1.3 after line 4; Ñ3,V2 after line 19 :k</note>
<l xml:id="**HV_App.I,15.4**2:1"><seg type="pāda" n="a">saṃprāptaḥ parvatavaram</seg> <seg type="pāda" n="b">ṛṣisiddhaniṣevitam</seg> /</l>

<l xml:id="**HV_App.I,15.4**2:2"><seg type="pāda" n="a">dṛṣṭvā prahlādayacceto</seg> <seg type="pāda" n="b">nandanopamakānanam</seg> //</l>

<l xml:id="**HV_App.I,15.4**2:3"><seg type="pāda" n="a">avatīrya rathād dhṛṣtaś</seg> <seg type="pāda" n="b">cacāra drumilo nṛpaḥ</seg> /</l>

<l xml:id="**HV_App.I,15.4**2:4"><seg type="pāda" n="a">vanāntaraṃ vicaratā</seg> <seg type="pāda" n="b">divyasānuṃ manoramam</seg> /</l>

<l xml:id="HV_App.I,15.5"><seg type="pāda" n="a">sa taṃ prāpya parvatendram</seg> <seg type="pāda" n="b">avatīrya rathottamāt</seg> /</l>

<l xml:id="HV_App.I,15.6"><seg type="pāda" n="a">parvatopavane nyasya</seg> <seg type="pāda" n="b">rathaṃ pararathārujam</seg> /</l>

<l xml:id="HV_App.I,15.7"><seg type="pāda" n="a">ubhau tau sūtasahitau</seg> <seg type="pāda" n="b">ceratur nagamūrdhani</seg> //</l>

<l xml:id="HV_App.I,15.8"><seg type="pāda" n="a">tato bahūny apaśyetāṃ</seg> <seg type="pāda" n="b">kānanāni vanāni ca</seg> /</l>

<l xml:id="HV_App.I,15.9"><seg type="pāda" n="a">sarvartuguṇasaṃpanne</seg> <seg type="pāda" n="b">nandanasyeva kānane</seg> //</l>

<l xml:id="HV_App.I,15.10"><seg type="pāda" n="a">ceratur nagaśṛṅgeṣu</seg> <seg type="pāda" n="b">kandareṣu nadīṣu ca</seg> /</l>

<l xml:id="HV_App.I,15.11"><seg type="pāda" n="a">nānādhātupinaddhaiś ca</seg> <seg type="pāda" n="b">śṛṅgair bahubhir ucchritaiḥ</seg> //</l>

<l xml:id="HV_App.I,15.12"><seg type="pāda" n="a">nānāvarṇavicitreṣu</seg> <seg type="pāda" n="b">kāñcanāñcanarājatān</seg> /</l>

<l xml:id="HV_App.I,15.13"><seg type="pāda" n="a">nānākusumagandhāḍhyān</seg> <seg type="pāda" n="b">nānāsattvagaṇair yutān</seg> /</l>

<l xml:id="HV_App.I,15.14"><seg type="pāda" n="a">nānādvijagaṇoddhuṣṭān</seg> <seg type="pāda" n="b">nānāpuṣpaphaladrumān</seg> /</l>

<l xml:id="HV_App.I,15.15"><seg type="pāda" n="a">nānauṣadhisamāyuktān</seg> <seg type="pāda" n="b">ṛṣisiddhānusevitān</seg> //</l>

<note>k: Cf. #/niṣevita--#/- in 9150.4*2. :k</note>
<l xml:id="HV_App.I,15.16"><seg type="pāda" n="a">vidādharān kiṃpuruṣān</seg> <seg type="pāda" n="b">ṛkṣavānararākṣasān</seg> /</l>

<l xml:id="HV_App.I,15.17"><seg type="pāda" n="a">siṃhān vyāghrān varāhāṃś ca</seg> <seg type="pāda" n="b">mahiṣāñ śrabhāñ śaśān</seg> /</l>

<l xml:id="HV_App.I,15.18"><seg type="pāda" n="a">sṛmarāṃś camarān nyaṅkūn</seg> <seg type="pāda" n="b">mātaṅgān yakṣarākṣasān</seg> //</l>

<l xml:id="HV_App.I,15.19"><seg type="pāda" n="a">evaṃ bahuvidhān paśyaṃś</seg> <seg type="pāda" n="b">caramāṇo nagottame</seg> /</l>

<l xml:id="HV_App.I,15.20"><seg type="pāda" n="a">dūrād dadarśa nṛpatir</seg> <seg type="pāda" n="b">devīṃ surasutopamām</seg> /</l>

<l xml:id="HV_App.I,15.21"><seg type="pāda" n="a">krīḍamānāṃ sakhībhiś ca</seg> <seg type="pāda" n="b">puṣpāṇi pravicinvatīm</seg> //</l>

<l xml:id="HV_App.I,15.22"><seg type="pāda" n="a">tataś carantīṃ suśroṇīṃ</seg> <seg type="pāda" n="b">sakhībhiḥ saha saṃvṛtām</seg> /</l>

<l xml:id="HV_App.I,15.23"><seg type="pāda" n="a">dṛṣṭvā bhaumapatir dūrād</seg> <seg type="pāda" n="b">vismayan sūtam abravīt</seg> //</l>

<l xml:id="HV_App.I,15.24"><seg type="pāda" n="a">kasyeyaṃ mṛgaśāvākṣī</seg> <seg type="pāda" n="b">vanāntaravicāriṇī</seg> /</l>

<l xml:id="HV_App.I,15.25"><seg type="pāda" n="a">rūpaudāryaguṇopetā</seg> <seg type="pāda" n="b">manmathasya ratir yathā</seg> //</l>

<l xml:id="HV_App.I,15.26"><seg type="pāda" n="a">śacīva puruhūtasya</seg> <seg type="pāda" n="b">utāho vā tilottamā</seg> /</l>

<l xml:id="HV_App.I,15.27"><seg type="pāda" n="a">nārāyaṇoruṃ nirbhidya</seg> <seg type="pāda" n="b">saṃbhūtā varavarṇinī</seg> /</l>

<l xml:id="HV_App.I,15.28"><seg type="pāda" n="a">ailasya dayitā devī</seg> <seg type="pāda" n="b">yoṣidratnaṃ kim urvaśī</seg> //</l>

<l xml:id="HV_App.I,15.29"><seg type="pāda" n="a">kṣīrārṇave mathyamāne</seg> <seg type="pāda" n="b">surāsuragaṇaiḥ saha</seg> /</l>

<l xml:id="HV_App.I,15.30"><seg type="pāda" n="a">manthānaṃ mandaraṃ kṛtvā</seg> <seg type="pāda" n="b">amṛtārtheti naḥ śrutam</seg> //</l>

<l xml:id="HV_App.I,15.31"><seg type="pāda" n="a">tato amṛtāt samuttasthau</seg> <seg type="pāda" n="b">devī śrīr lokabhāvanī</seg> /</l>

<l xml:id="HV_App.I,15.32"><seg type="pāda" n="a">nārāyaṇāṅkalalitā</seg> <seg type="pāda" n="b">kiṃ śrīr eṣā varāṅganā</seg> //</l>

<l xml:id="HV_App.I,15.33"><seg type="pāda" n="a">nīlameghāntaragatā</seg> <seg type="pāda" n="b">dyotayanty aciraprabhā</seg> /</l>

<l xml:id="HV_App.I,15.34"><seg type="pāda" n="a">tathā yoṣidgaṇān madhye</seg> <seg type="pāda" n="b">rūpaṃ pradyotayad vanam</seg> /</l>

<l xml:id="HV_App.I,15.35"><seg type="pāda" n="a">atīva sukumārāṅgī</seg> <seg type="pāda" n="b">prabhevendunibhānanā</seg> //</l>

<l xml:id="HV_App.I,15.36"><seg type="pāda" n="a">dṛṣṭvā rūpam anidyāṅgyā</seg> <seg type="pāda" n="b">vibhrānto vyākulendriyaḥ</seg> /</l>

<l xml:id="HV_App.I,15.37"><seg type="pāda" n="a">kāmasya vaśam āpanno</seg> <seg type="pāda" n="b">mano vihvalatīva me</seg> //</l>

<l xml:id="HV_App.I,15.38"><seg type="pāda" n="a">bhṛśaṃ kṛntanti me 'ṅgāni</seg> <seg type="pāda" n="b">kusumāyudhasāyakāḥ</seg> //</l>

<l xml:id="HV_App.I,15.39"><seg type="pāda" n="a">bhittvā hṛdi śarāḥ pañca</seg> <seg type="pāda" n="b">nirdahantīva me manaḥ</seg> /</l>

<note>k: After line 39, T3.4 ins. :k</note>
<l xml:id="**HV_App.I,15.39**3:1"><seg type="pāda" n="a">kāmaḥ śaraiḥ pañcabhir me</seg> <seg type="pāda" n="b">hṛdayaṃ nirdahann iva</seg> /</l>

<l xml:id="HV_App.I,15.40"><seg type="pāda" n="a">hṛdayāgnir vardhayati</seg> <seg type="pāda" n="b">ājyasikta ivānalaḥ</seg> //</l>

<l xml:id="HV_App.I,15.41"><seg type="pāda" n="a">katham adya bhavet kāryaṃ</seg> <seg type="pāda" n="b">śāntyarthaṃ manmathārciṣaḥ</seg> /</l>

<l xml:id="HV_App.I,15.42"><seg type="pāda" n="a">kenopāyena kiṃ kurma</seg> <seg type="pāda" n="b">bhajen māṃ mattakāśinī</seg> //</l>

<l xml:id="HV_App.I,15.43"><seg type="pāda" n="a">evaṃ bahu cintayāno</seg> <seg type="pāda" n="b">nopalabhya ca dānavaḥ</seg> /</l>

<l xml:id="HV_App.I,15.44"><seg type="pāda" n="a">sūtam āha muhūrtaṃ tu</seg> <seg type="pāda" n="b">tiṣṭhasva tvam ihānagha</seg> //</l>

<l xml:id="HV_App.I,15.45"><seg type="pāda" n="a">ahaṃ yāsyāmi tāṃ draṣṭuṃ</seg> <seg type="pāda" n="b">kasyeyam iti yoṣitam</seg> /</l>

<l xml:id="HV_App.I,15.46"><seg type="pāda" n="a">pratīkṣamāṇas tiṣṭhasva</seg> <seg type="pāda" n="b">yāvadāgamanaṃ mama</seg> //</l>

<l xml:id="HV_App.I,15.47"><seg type="pāda" n="a">śrutvā tu vacanaṃ sūtas</seg> <seg type="pāda" n="b">tathāstv iti ca so 'bravīt</seg> //</l>

<l xml:id="HV_App.I,15.48"><seg type="pāda" n="a">evam uktvā dānavendro</seg> <seg type="pāda" n="b">gamanāya mano dadhe</seg> /</l>

<note>k: After line 48, V,B2,D4.6,T3.4,Cal.ed. ins. :k</note>
<l xml:id="**HV_App.I,15.48**4:1"><seg type="pāda" n="a">hṛcchayāviṣṭahṛdayo</seg> <seg type="pāda" n="b">dṛṣṭvā tām asitekṣaṇām</seg> /</l>

<l xml:id="HV_App.I,15.49"><seg type="pāda" n="a">vāry upaspṛśya balavān</seg> <seg type="pāda" n="b">dhyānam evānvapadyata</seg> //</l>

<l xml:id="HV_App.I,15.50"><seg type="pāda" n="a">muhūrtaṃ dhyānamātreṇa</seg> <seg type="pāda" n="b">dṛṣṭaṃ jñānabalāt tataḥ</seg> /</l>

<l xml:id="HV_App.I,15.51"><seg type="pāda" n="a">ugrasenasya patnīti</seg> <seg type="pāda" n="b">jñātvā harṣam avāpa saḥ</seg> //</l>

<l xml:id="HV_App.I,15.52"><seg type="pāda" n="a">ugrasenasya vai rūpaṃ</seg> <seg type="pāda" n="b">kṛtvā svaṃ parivartya saḥ</seg> /</l>

<l xml:id="HV_App.I,15.53"><seg type="pāda" n="a">upāsarpan mahābāhuḥ</seg> <seg type="pāda" n="b">prahasan dānaveśaraḥ</seg> /</l>

<l xml:id="HV_App.I,15.54"><seg type="pāda" n="a">smayamānaś ca śanakair</seg> <seg type="pāda" n="b">jagrāhāmitavīryavān</seg> //</l>


<note>h: HV (CE) App.I No.16, transliterated by John Brockington, proof--read by John Brockington, version of 31st December 2001 :h</note>
<note>k: D6 T2 G1.3.5 M4 ins. after the ref. of Adhy. 81; T1 M1-3 after 81.3; G2 after line 14 of App.I (No. 18); G3 after adhy. 80. :k</note>
<l xml:id="HV_App.I,16.1"><seg type="pāda" n="a">āgatya yamunātīraṃ</seg> <seg type="pāda" n="b">jarāputraḥ pratāpavān</seg> /</l>

<l xml:id="HV_App.I,16.2"><seg type="pāda" n="a">vindānuvindāv āvantyau</seg> <seg type="pāda" n="b">dautyena samacodayat</seg> //</l>

<l xml:id="HV_App.I,16.3"><seg type="pāda" n="a">tau gatvā mathurāṃ vīrau</seg> <seg type="pāda" n="b">dvāṣthena prativeśitau</seg> //</l>

<l xml:id="HV_App.I,16.4"><seg type="pāda" n="a">āsanasthaṃ tadā rājann</seg> <seg type="pāda" n="b">ugrasenaṃ patiṃ nṛpa</seg> /</l>

<l xml:id="HV_App.I,16.5"><seg type="pāda" n="a">tatpārśve ca sthitaṃ kṛṣṇaṃ</seg> <seg type="pāda" n="b">balabhadreṇa saṃgatam</seg> //</l>

<l xml:id="HV_App.I,16.6"><seg type="pāda" n="a">vasudevaṃ mahāvīryaṃ</seg> <seg type="pāda" n="b">sātyakiṃ ca mahāmatim</seg> /</l>

<l xml:id="HV_App.I,16.7"><seg type="pāda" n="a">anyāṃś ca yādavān dṛṣṭvā</seg> <seg type="pāda" n="b">samīpasthān mahīpateḥ</seg> //</l>

<l xml:id="HV_App.I,16.8"><seg type="pāda" n="a">tau tu sarvān samābhāṣya</seg> <seg type="pāda" n="b">kaṃsasya pitaraṃ tadā</seg> /</l>

<l xml:id="HV_App.I,16.9"><seg type="pāda" n="a">ūcatuḥ sukham āsīnau</seg> <seg type="pāda" n="b">vāsudevaṃ ca sāgrajam</seg> //</l>

<l xml:id="HV_App.I,16.10"><seg type="pāda" n="a">āha yuṣmān mahāvīryo</seg> <seg type="pāda" n="b">jarāsaṃdhaḥ pratāpavān</seg> /</l>

<l xml:id="HV_App.I,16.11"><seg type="pāda" n="a">śrūyatāṃ mama yad vākyaṃ</seg> <seg type="pāda" n="b">duḥkhitasyābalasya me</seg> //</l>

<l xml:id="HV_App.I,16.12"><seg type="pāda" n="a">sutādvayaṃ mahārāja</seg> <seg type="pāda" n="b">draṣṭum icchāmi duḥkhitam</seg> /</l>

<l xml:id="HV_App.I,16.13"><seg type="pāda" n="a">vivaśaṃ śokasaṃtaptaṃ</seg> <seg type="pāda" n="b">duḥkhasāgarasaṃśritam</seg> //</l>

<l xml:id="HV_App.I,16.14"><seg type="pāda" n="a">yat tu kaṃso hataḥ saṃkhye</seg> <seg type="pāda" n="b">kṛṣṇena hi balīyasā</seg> /</l>

<l xml:id="HV_App.I,16.15"><seg type="pāda" n="a">aśakto 'haṃ tathā rājan</seg> <seg type="pāda" n="b">kṛtasya pratikarmaṇaḥ</seg> //</l>

<l xml:id="HV_App.I,16.16"><seg type="pāda" n="a">yat tu yuddhaṃ balavatā</seg> <seg type="pāda" n="b">kṛṣṇena kṛtam ity api</seg> /</l>

<l xml:id="HV_App.I,16.17"><seg type="pāda" n="a">nātra me vismayaḥ kāryo</seg> <seg type="pāda" n="b">balavān sa hi sāgrajaḥ</seg> //</l>

<l xml:id="HV_App.I,16.18"><seg type="pāda" n="a">kiṃ tu duḥkhaṃ mahad bhūtaṃ</seg> <seg type="pāda" n="b">duḥsahaṃ mama jāyate</seg> /</l>

<l xml:id="HV_App.I,16.19"><seg type="pāda" n="a">tad duḥkhaṃ duḥsahaṃ manye</seg> <seg type="pāda" n="b">vaktuṃ ca mama duḥsaham</seg> //</l>

<l xml:id="HV_App.I,16.20"><seg type="pāda" n="a">magadhendre mahāvīrya</seg> <seg type="pāda" n="b">sabale mayi mānada</seg> /</l>

<l xml:id="HV_App.I,16.21"><seg type="pāda" n="a">citram etan mahārāja</seg> <seg type="pāda" n="b">yat kṛtaṃ mayi jīvati</seg> //</l>

<l xml:id="HV_App.I,16.22"><seg type="pāda" n="a">kṛṣṇena sukṛtaṃ karma</seg> <seg type="pāda" n="b">māṃ matvā paśum ity api</seg> /</l>

<note>k: D6 subst. for line 22 :k</note>
<l xml:id="**HV_App.I,16.22**1:1"><seg type="pāda" n="a">kṛṣṇe tv asukṛtaṃ karma</seg> <seg type="pāda" n="b">mama tvāṃ paśya ity api</seg> /</l>

<l xml:id="HV_App.I,16.23"><seg type="pāda" n="a">kiṃ nūnaṃ duṣkaraṃ karma</seg> <seg type="pāda" n="b">kṛtvā kṛṣṇas tu jīvati</seg> //</l>

<l xml:id="HV_App.I,16.24"><seg type="pāda" n="a">jīvaty evaṃ jarāputre</seg> <seg type="pāda" n="b">māvamaṃsthā yadūttama</seg> /</l>

<l xml:id="HV_App.I,16.25"><seg type="pāda" n="a">jīvitaṃ tu samāptaṃ me</seg> <seg type="pāda" n="b">kṛṣṇe jīvati saṃprati</seg> //</l>

<l xml:id="HV_App.I,16.26"><seg type="pāda" n="a">ity uktvā punar āhedaṃ</seg> <seg type="pāda" n="b">krodhavisphāritānanaḥ</seg> /</l>

<l xml:id="HV_App.I,16.27"><seg type="pāda" n="a">yadi kṛṣṇaṃ sthitaṃ saṃkhye</seg> <seg type="pāda" n="b">haniṣye yadi manmukhe</seg> //</l>

<l xml:id="HV_App.I,16.28"><seg type="pāda" n="a">nāhaṃ kaṃso na vā keśī</seg> <seg type="pāda" n="b">nāriṣṭo na ca pūtanā</seg> /</l>

<l xml:id="HV_App.I,16.29"><seg type="pāda" n="a">jarāsaṃdhaṃ mahīpālaṃ</seg> <seg type="pāda" n="b">māvamaṃsthā mahīpate</seg> //</l>

<l xml:id="HV_App.I,16.30"><seg type="pāda" n="a">imām apy aparāṃ rājan</seg> <seg type="pāda" n="b">pratijñāṃ śṛṇu keśava</seg> /</l>

<l xml:id="HV_App.I,16.31"><seg type="pāda" n="a">yadi tvaṃ matpuro bhūyās</seg> <seg type="pāda" n="b">tadā hanmi sabāndhavam</seg> //</l>

<l xml:id="HV_App.I,16.32"><seg type="pāda" n="a">saṃnaddho bhava yuddhāya</seg> <seg type="pāda" n="b">sthito 'haṃ yuddhalālasaḥ</seg> /</l>

<l xml:id="HV_App.I,16.33"><seg type="pāda" n="a">yatra yatra bhavān yāti</seg> <seg type="pāda" n="b">tatra tatrāham āsthitaḥ</seg> //</l>

<l xml:id="HV_App.I,16.34"><seg type="pāda" n="a">jīvati tvayi govinda</seg> <seg type="pāda" n="b">jarāsaṃdho na jīvati</seg> /</l>

<l xml:id="HV_App.I,16.35"><seg type="pāda" n="a">āgaccha saha yuddhāya</seg> <seg type="pāda" n="b">balabhadreṇa dhīmatā</seg> //</l>

<l xml:id="HV_App.I,16.36"><seg type="pāda" n="a">kim ebhir bahubhir vṛddhair</seg> <seg type="pāda" n="b">ugrasenapurogamaiḥ</seg> /</l>

<l xml:id="HV_App.I,16.37"><seg type="pāda" n="a">āgacchantu bhavāñ śīghraṃ</seg> <seg type="pāda" n="b">balabhadrasahāyavān</seg> //</l>

<l xml:id="HV_App.I,16.38"><seg type="pāda" n="a">sātyake yuktam evaitat</seg> <seg type="pāda" n="b">kṛtaṃ kṛṣṇena kiṃ prabho</seg> /</l>

<l xml:id="HV_App.I,16.39"><seg type="pāda" n="a">vasudeva yaduśreṣṭha</seg> <seg type="pāda" n="b">yuktaṃ putreṇa kiṃ tava</seg> /</l>

<l xml:id="HV_App.I,16.40"><seg type="pāda" n="a">akrūra vada satyena</seg> <seg type="pāda" n="b">yuktaṃ vātrānyathāpi vā</seg> //</l>

<l xml:id="HV_App.I,16.41"><seg type="pāda" n="a">mṛdhe kṛṣṇa yaduśreṣṭha</seg> <seg type="pāda" n="b">sthiro bhava na cañcalaḥ</seg> /</l>

<l xml:id="HV_App.I,16.42"><seg type="pāda" n="a">bahunātra kim uktena</seg> <seg type="pāda" n="b">na sthiraṃ tava jīvitam</seg> //</l>

<l xml:id="HV_App.I,16.43"><seg type="pāda" n="a">śvaḥ purīṃ tava rotsyāmi</seg> <seg type="pāda" n="b">nātra kāryā vicāraṇā</seg> /</l>

<l xml:id="HV_App.I,16.44"><seg type="pāda" n="a">ko nv idaṃ sāhasaṃ kuryāt</seg> <seg type="pāda" n="b">tvāṃ vinā kṛṣṇa sāṃpratam</seg> //</l>

<l xml:id="HV_App.I,16.45"><seg type="pāda" n="a">ity uktvā tau mahāvīryau</seg> <seg type="pāda" n="b">virāmaṃ jagmatus tadā</seg> //</l>

<l xml:id="HV_App.I,16.46"><seg type="pāda" n="a">ity ukto roṣatāmrākṣaḥ</seg> <seg type="pāda" n="b">kṛṣṇa ūce vacas tadā</seg> /</l>

<l xml:id="HV_App.I,16.47"><seg type="pāda" n="a">hataḥ kaṃso mahārāja</seg> <seg type="pāda" n="b">kim ataḥ sāhasaṃ kṛtam</seg> /</l>

<l xml:id="HV_App.I,16.48"><seg type="pāda" n="a">kiṃ citraṃ vada rājendra</seg> <seg type="pāda" n="b">hataḥ kaṃsa itīha naḥ</seg> //</l>

<l xml:id="HV_App.I,16.49"><seg type="pāda" n="a">idaṃ ca tasmai vaktavyaṃ</seg> <seg type="pāda" n="b">bhavadbhyāṃ rājasattamau</seg> /</l>

<l xml:id="HV_App.I,16.50"><seg type="pāda" n="a">sthito 'smi yuddhasaṃrakto</seg> <seg type="pāda" n="b">jeṣyāmi ca raṇe ripūn</seg> //</l>

<l xml:id="HV_App.I,16.51"><seg type="pāda" n="a">tvāṃ hatvā sabalaṃ saṃkhye</seg> <seg type="pāda" n="b">rājyam ādāya sāṃpratam</seg> /</l>

<l xml:id="HV_App.I,16.52"><seg type="pāda" n="a">ugrasenāya dāsyāmi</seg> <seg type="pāda" n="b">satyena ca śapāmy aham</seg> //</l>

<l xml:id="HV_App.I,16.53"><seg type="pāda" n="a">ity uktvā virarāmaiva</seg> <seg type="pāda" n="b">keśavaḥ keśisūdanaḥ</seg> /</l>

<l xml:id="HV_App.I,16.54"><seg type="pāda" n="a">tau tu gatvā tadā sarvaṃ</seg> <seg type="pāda" n="b">tasmai ca procatuḥ prabho</seg> //</l>

<note>k: Colophon :k</note>

<milestone unit="speaker" n="vaiśaṃpāyana uvāca"/>
<l xml:id="HV_App.I,16.55"><seg type="pāda" n="a">gate dūtadvaye rājan</seg> <seg type="pāda" n="b">māgadhendraṃ janādhipam</seg> /</l>

<l xml:id="HV_App.I,16.56"><seg type="pāda" n="a">taṃ śrutvā rājarājendram</seg> <seg type="pāda" n="b">āhavepsum amarṣaṇam</seg> //</l>

<l xml:id="HV_App.I,16.57"><seg type="pāda" n="a">hantukāmaṃ jagannāthaṃ</seg> <seg type="pāda" n="b">baladhadraṃ ca māgadham</seg> /</l>

<l xml:id="HV_App.I,16.58"><seg type="pāda" n="a">pratāpajñā hi yadavo</seg> <seg type="pāda" n="b">māgadhasya mahātmanaḥ</seg> /</l>

<l xml:id="HV_App.I,16.59"><seg type="pāda" n="a">śaṅkamānā bhayaṃ tasmāj</seg> <seg type="pāda" n="b">jarāsaṃdhān mahīpateḥ</seg> //</l>

<l xml:id="HV_App.I,16.60"><seg type="pāda" n="a">sthite hi lokanāthe 'smin</seg> <seg type="pāda" n="b">sarveṣāṃ balahāriṇi</seg> /</l>

<l xml:id="HV_App.I,16.61"><seg type="pāda" n="a">sa pratāpo hi balavān</seg> <seg type="pāda" n="b">magadhendrasya sarvataḥ</seg> //</l>


<note>h: HV (CE) App.I No.17, transliterated by John Brockington, proof--read by John Brockington, version of 31st December 2001 :h</note>
<note>k: T1.3 G3.5 M ins. after 82.5; D6 T2 G1.4.5 cont. after *932. :k</note>
<l xml:id="HV_App.I,17.1"><seg type="pāda" n="a">rukmiṇaṃ pañcaviṃśatyā</seg> <seg type="pāda" n="b">vāsudevaḥ samarpayat</seg> /</l>

<l xml:id="HV_App.I,17.2"><seg type="pāda" n="a">ājaghne keśavaṃ tābhyāṃ</seg> <seg type="pāda" n="b">śarābhyāṃ bhojavardhanaḥ</seg> //</l>

<l xml:id="HV_App.I,17.3"><seg type="pāda" n="a">rukmī tu vāsudevasya</seg> <seg type="pāda" n="b">jyāṃ chettuṃ paricakrame</seg> /</l>

<l xml:id="HV_App.I,17.4"><seg type="pāda" n="a">jñātvaiva vāsudevo 'pi</seg> <seg type="pāda" n="b">dhanuś ciccheda tasya ha</seg> //</l>

<l xml:id="HV_App.I,17.5"><seg type="pāda" n="a">saṃchinnadhanvā bhojo 'pi</seg> <seg type="pāda" n="b">śaktiṃ jagrāha saṃyataḥ</seg> /</l>

<l xml:id="HV_App.I,17.6"><seg type="pāda" n="a">tayā jaghne hariṃ vīraḥ</seg> <seg type="pāda" n="b">so 'cchinat tāṃ śarair api</seg> //</l>

<l xml:id="HV_App.I,17.7"><seg type="pāda" n="a">punar anyāṃ mahārāja</seg> <seg type="pāda" n="b">gadāṃ preṣitavān nṛpa</seg> /</l>

<l xml:id="HV_App.I,17.8"><seg type="pāda" n="a">ciccheda tāṃ jagannāthaḥ</seg> <seg type="pāda" n="b">sarvakṣatrasya paśyataḥ</seg> //</l>

<l xml:id="HV_App.I,17.9"><seg type="pāda" n="a">parigheṇa samājaghne</seg> <seg type="pāda" n="b">vāsudevaṃ sa rājakaḥ</seg> /</l>

<l xml:id="HV_App.I,17.10"><seg type="pāda" n="a">tad dvidhā śastrasaṃpātair</seg> <seg type="pāda" n="b">akarod yadupuṃgavaḥ</seg> //</l>

<l xml:id="HV_App.I,17.11"><seg type="pāda" n="a">rathacakraṃ samādāya</seg> <seg type="pāda" n="b">viṣṇuṃ vivyādha rājakaḥ</seg> /</l>

<l xml:id="HV_App.I,17.12"><seg type="pāda" n="a">tilaśaś ca tathā deva</seg> <seg type="pāda" n="b">tac cakraṃ kṛtavāñ śaraiḥ</seg> //</l>

<l xml:id="HV_App.I,17.13"><seg type="pāda" n="a">yadyad astraṃ samādatte</seg> <seg type="pāda" n="b">rukmī bhīṣmakanandanaḥ</seg> /</l>

<l xml:id="HV_App.I,17.14"><seg type="pāda" n="a">tattat tatra dvidhā kṛtvā</seg> <seg type="pāda" n="b">jahāsa yadunandanaḥ</seg> //</l>

<l xml:id="HV_App.I,17.15"><seg type="pāda" n="a">tantrīrathaṃ vicakraṃ ca</seg> <seg type="pāda" n="b">kṛtavān yadunandanaḥ</seg> /</l>

<l xml:id="HV_App.I,17.16"><seg type="pāda" n="a">viśastraṃ vidhanuṣkaṃ ca</seg> <seg type="pāda" n="b">cakāra madhusūdanaḥ</seg> //</l>

<l xml:id="HV_App.I,17.17"><seg type="pāda" n="a">saprāṇaṃ kṛtavān kṛṣṇaḥ</seg> <seg type="pāda" n="b">sarvakṣatrasya paśyataḥ</seg> /</l>

<l xml:id="HV_App.I,17.18"><seg type="pāda" n="a">avekṣya rukmiṇīṃ kṛṣṇo</seg> <seg type="pāda" n="b">rukmiṇaṃ na vyaśātayat</seg> /</l>

<l xml:id="HV_App.I,17.19"><seg type="pāda" n="a">āhukaḥ pañcaviṃśatyā</seg> <seg type="pāda" n="b">bhīṣmakaṃ prajaghāna ha</seg> //</l>

<l xml:id="HV_App.I,17.20"><seg type="pāda" n="a">bhīṣmako 'tha ca rājendra</seg> <seg type="pāda" n="b">śarāṇāṃ ca paraḥśataiḥ</seg> /</l>

<l xml:id="HV_App.I,17.21"><seg type="pāda" n="a">ugrasenaṃ samājaghne</seg> <seg type="pāda" n="b">marmajño marmabhedibhiḥ</seg> //</l>

<l xml:id="HV_App.I,17.22"><seg type="pāda" n="a">āhukas tu dhanuś chittvā</seg> <seg type="pāda" n="b">bhīṣmakasya mahātmanaḥ</seg> /</l>

<l xml:id="HV_App.I,17.23"><seg type="pāda" n="a">rathaṃ cāsya praciccheda</seg> <seg type="pāda" n="b">dhvajaṃ ca yadupuṃgavaḥ</seg> //</l>

<l xml:id="HV_App.I,17.24"><seg type="pāda" n="a">sārathiṃ ca hayāṃs tasya</seg> <seg type="pāda" n="b">jaghāna yadunandanaḥ</seg> /</l>

<l xml:id="HV_App.I,17.25"><seg type="pāda" n="a">apāyāt samarāt tasmād</seg> <seg type="pāda" n="b">bhīṣmakas tu śramānvitaḥ</seg> //</l>

<l xml:id="HV_App.I,17.26"><seg type="pāda" n="a">vasudevas tu rājendra</seg> <seg type="pāda" n="b">krāthaṃ vivyādha patribhiḥ</seg> /</l>

<l xml:id="HV_App.I,17.27"><seg type="pāda" n="a">krāthas tu rājan vivyādha</seg> <seg type="pāda" n="b">śaraiḥ saptabhir āśugaiḥ</seg> /</l>

<note>k: M2 ins. :k</note>
<l xml:id="**HV_App.I,17.27**1:1"><seg type="pāda" n="a">vāsudevo 'pi vivyādha</seg> <seg type="pāda" n="b">caturbhiś caturo hayān</seg> /</l>

<l xml:id="HV_App.I,17.28"><seg type="pāda" n="a">sārathiṃ ca jaghānāśu</seg> <seg type="pāda" n="b">tathobhau pārṣṇisārathī</seg> //</l>

<l xml:id="HV_App.I,17.29"><seg type="pāda" n="a">vasudevas tataḥ kruddho</seg> <seg type="pāda" n="b">dhanuś ciccheda patribhiḥ</seg> /</l>

<l xml:id="HV_App.I,17.30"><seg type="pāda" n="a">virathaṃ ca jaghānāśu</seg> <seg type="pāda" n="b">jarāsaṃdhasya paśyataḥ</seg> //</l>

<l xml:id="HV_App.I,17.31"><seg type="pāda" n="a">viratho vidhanuṣkaś ca</seg> <seg type="pāda" n="b">prayayau māgadhaṃ prati</seg> //</l>

<l xml:id="HV_App.I,17.32"><seg type="pāda" n="a">babhruḥ kauśikarājaṃ taṃ</seg> <seg type="pāda" n="b">vivyādha vividhaiḥ śaraiḥ</seg> /</l>

<l xml:id="HV_App.I,17.33"><seg type="pāda" n="a">atha babhrur mahātmānaṃ</seg> <seg type="pāda" n="b">vivyādha niśitaiḥ śaraiḥ</seg> //</l>

<l xml:id="HV_App.I,17.34"><seg type="pāda" n="a">kauśikaś ca tathā babhruṃ</seg> <seg type="pāda" n="b">marmajño marmabhedibhiḥ</seg> /</l>

<l xml:id="HV_App.I,17.35"><seg type="pāda" n="a">bhṛśaṃ vivyādha samare</seg> <seg type="pāda" n="b">tad adbhutam ivābhavat</seg> //</l>

<l xml:id="HV_App.I,17.36"><seg type="pāda" n="a">tasya babhruḥ kṣurapreṇa</seg> <seg type="pāda" n="b">śiro jvalitakuṇḍalam</seg> /</l>

<l xml:id="HV_App.I,17.37"><seg type="pāda" n="a">nicakarta mahābāhur</seg> <seg type="pāda" n="b">jarāsaṃdhasya paśyataḥ</seg> //</l>

<l xml:id="HV_App.I,17.38"><seg type="pāda" n="a">atha hatvā mahātmānaṃ</seg> <seg type="pāda" n="b">babhruś ca sumahābalaḥ</seg> /</l>

<l xml:id="HV_App.I,17.39"><seg type="pāda" n="a">siṃhanādaṃ cakārāśu</seg> <seg type="pāda" n="b">sainyamadhye mahākṛtiḥ</seg> //</l>

<note>k: T1 G3 M ins. :k</note>
<l xml:id="**HV_App.I,17.39**2:1"><seg type="pāda" n="a">gadaś ca niśitair bāṇaiś</seg> <seg type="pāda" n="b">cedirājam apāhanat</seg> /</l>

<l xml:id="**HV_App.I,17.39**2:2"><seg type="pāda" n="a">cedirājo 'pi rājendra</seg> <seg type="pāda" n="b">vivyādha gadam āśugaiḥ</seg> /</l>

<l xml:id="HV_App.I,17.40"><seg type="pāda" n="a">cedirājo mahārāja</seg> <seg type="pāda" n="b">sahasā yadunandanam</seg> /</l>

<note>k: T1.3 G3 M subst. :k</note>
<l xml:id="**HV_App.I,17.40**3:1"><seg type="pāda" n="a">cedirājas tu sahasā</seg> <seg type="pāda" n="b">gadaṃ yaduvaraṃ raṇe</seg> /</l>

<note>k: D6 ins. :k</note>
<l xml:id="**HV_App.I,17.40**4:1"><seg type="pāda" n="a">cedirājas tu sahasā</seg> <seg type="pāda" n="b">nandanaṃ yadunandanam</seg> /</l>

<l xml:id="HV_App.I,17.41"><seg type="pāda" n="a">virathaṃ vidhanuṣkaṃ ca</seg> <seg type="pāda" n="b">kṛtavāṃś cedipaḥ kila</seg> /</l>

<l xml:id="HV_App.I,17.42"><seg type="pāda" n="a">vasudevasamīpaṃ tu</seg> <seg type="pāda" n="b">yayau yādavasattamaḥ</seg> //</l>

<l xml:id="HV_App.I,17.43"><seg type="pāda" n="a">dantavaktraṃ mahārāja</seg> <seg type="pāda" n="b">śaṃbhus tu bahuśas tadā</seg> /</l>

<l xml:id="HV_App.I,17.44"><seg type="pāda" n="a">śaraiḥ śastrāyasodagrair</seg> <seg type="pāda" n="b">vivyādha yadunandanaḥ</seg> //</l>

<note>k: T1 G3 M ins. :k</note>
<l xml:id="**HV_App.I,17.44**5:1"><seg type="pāda" n="a">paraḥśataiḥ sahasrāṇāṃ</seg> <seg type="pāda" n="b">babādhe samare bhṛśam</seg> /</l>

<l xml:id="HV_App.I,17.45"><seg type="pāda" n="a">sātyakiś ca mahārāja</seg> <seg type="pāda" n="b">vivyādhāvantinandanau</seg> //</l>

<l xml:id="HV_App.I,17.46"><seg type="pāda" n="a">tau ca rājan mahātmānau</seg> <seg type="pāda" n="b">sātyakiṃ satyavikramam</seg> /</l>

<l xml:id="HV_App.I,17.47"><seg type="pāda" n="a">pīḍayāṃ cakratū rājan</seg> <seg type="pāda" n="b">sarvamarmasu patribhiḥ</seg> //</l>

<l xml:id="HV_App.I,17.48"><seg type="pāda" n="a">sātyakir vimukhīkṛtya</seg> <seg type="pāda" n="b">tau ca rājan mahābalau</seg> /</l>

<l xml:id="HV_App.I,17.49"><seg type="pāda" n="a">vivyādha niśitair bāṇaiḥ</seg> <seg type="pāda" n="b">sarvarājanyamadhyagau</seg> //</l>

<l xml:id="HV_App.I,17.50"><seg type="pāda" n="a">tau ca taṃ sātyakiṃ vīraṃ</seg> <seg type="pāda" n="b">jaghnatuś ca śitaiḥ śaraiḥ</seg> /</l>

<l xml:id="HV_App.I,17.51"><seg type="pāda" n="a">vindānuvindāv āvantyau</seg> <seg type="pāda" n="b">rājānau yadunandanaḥ</seg> //</l>

<l xml:id="HV_App.I,17.52"><seg type="pāda" n="a">sātyakiḥ pañcaviṃśatyā</seg> <seg type="pāda" n="b">tau ca rājan mahāmatim</seg> /</l>

<l xml:id="HV_App.I,17.53"><seg type="pāda" n="a">samājaghne ca rājendra</seg> <seg type="pāda" n="b">sarvakṣatrasya paśyataḥ</seg> //</l>

<l xml:id="HV_App.I,17.54"><seg type="pāda" n="a">sātyakeś ca dhanur bāṇaṃ</seg> <seg type="pāda" n="b">rathaṃ sārathim eva ca</seg> /</l>

<l xml:id="HV_App.I,17.55"><seg type="pāda" n="a">ubhau vivyadhatū rājan</seg> <seg type="pāda" n="b">vāsudevasya paśyataḥ</seg> //</l>

<l xml:id="HV_App.I,17.56"><seg type="pāda" n="a">kruddho 'tha sātyakis tau tu</seg> <seg type="pāda" n="b">gadayābhijaghāna ha</seg> /</l>

<l xml:id="HV_App.I,17.57"><seg type="pāda" n="a">stanayoś ca tadā rājan</seg> <seg type="pāda" n="b">bāhvor urasi cārpayat</seg> /</l>

<l xml:id="HV_App.I,17.58"><seg type="pāda" n="a">rathaṃ ca cūrṇayām āsa</seg> <seg type="pāda" n="b">tathobhau pārṣṇisārathī</seg> /</l>

<l xml:id="HV_App.I,17.59"><seg type="pāda" n="a">āyudhāni ca sarvāṇi</seg> <seg type="pāda" n="b">pothayām āsa yādavaḥ</seg> //</l>

<l xml:id="HV_App.I,17.60"><seg type="pāda" n="a">punaś ca gadayā cāśu</seg> <seg type="pāda" n="b">jaghāna yadunandanaḥ</seg> /</l>

<l xml:id="HV_App.I,17.61"><seg type="pāda" n="a">hantukāmo mahārāja</seg> <seg type="pāda" n="b">sātyakiḥ satyavikramaḥ</seg> /</l>

<l xml:id="HV_App.I,17.62"><seg type="pāda" n="a">gadāṃ ca prāhiṇot tābhyāṃ</seg> <seg type="pāda" n="b">vāsudevasya paśyataḥ</seg> //</l>

<l xml:id="HV_App.I,17.63"><seg type="pāda" n="a">tām āpantatī (sic) saṃprekṣya</seg> <seg type="pāda" n="b">palāyanaparau tadā</seg> /</l>

<l xml:id="HV_App.I,17.64"><seg type="pāda" n="a">jarāsaṃdhasya puratas</seg> <seg type="pāda" n="b">tatsamīpaṃ ca jagmatuḥ</seg> //</l>

<l xml:id="HV_App.I,17.65"><seg type="pāda" n="a">ekalavyo 'sya vārṣṇeyaṃ</seg> <seg type="pāda" n="b">śarair vivyādha saptabhiḥ</seg> //</l>

<note>k: T1 G3 M ins. :k</note>
<l xml:id="**HV_App.I,17.65**6:1"><seg type="pāda" n="a">pradyumnaṃ pañcabhir bāṇair</seg> <seg type="pāda" n="b">ekalavyo 'tha saptabhiḥ</seg> /</l>

<l xml:id="**HV_App.I,17.65**6:2"><seg type="pāda" n="a">saptatriṃśat tu vārṣṇeya</seg> <seg type="pāda" n="b">ekalavyas tu viṃśatim</seg> /</l>

<l xml:id="HV_App.I,17.66"><seg type="pāda" n="a">tau tu rājan mahāvīrau</seg> <seg type="pāda" n="b">parasparavadhaiṣiṇau</seg> /</l>

<l xml:id="HV_App.I,17.67"><seg type="pāda" n="a">lokeṣu pravarau vīrau</seg> <seg type="pāda" n="b">dhanvināṃ pravarau raṇe</seg> //</l>

<l xml:id="HV_App.I,17.68"><seg type="pāda" n="a">parasparaṃ dhanuś chittvā</seg> <seg type="pāda" n="b">dhvajaṃ caiva parasparam</seg> /</l>

<l xml:id="HV_App.I,17.69"><seg type="pāda" n="a">tāv ubhāv ubhayo rājan</seg> <seg type="pāda" n="b">rathau jaghnatur āśugaiḥ</seg> //</l>

<l xml:id="HV_App.I,17.70"><seg type="pāda" n="a">dhvajau ca cicchidur vīrau</seg> <seg type="pāda" n="b">sārathī ca mahābalau</seg> //</l>

<l xml:id="HV_App.I,17.71"><seg type="pāda" n="a">tau tu bhūmigatau bhūtvā</seg> <seg type="pāda" n="b">gadām ādāya satvarau</seg> /</l>

<l xml:id="HV_App.I,17.72"><seg type="pāda" n="a">parasparaṃ samāhatya</seg> <seg type="pāda" n="b">gadayā tau mahāraṇe</seg> /</l>

<l xml:id="HV_App.I,17.73"><seg type="pāda" n="a">siṃhanādaṃ mahāyuddhe</seg> <seg type="pāda" n="b">cakratur yuddhalālasau</seg> //</l>

<l xml:id="HV_App.I,17.74"><seg type="pāda" n="a">pradyumno 'tha gadāpaṇir</seg> <seg type="pāda" n="b">ekalavyaṃ jaghāna ha</seg> /</l>

<l xml:id="HV_App.I,17.75"><seg type="pāda" n="a">ekalavyo mahābāhur</seg> <seg type="pāda" n="b">gadayāpothayad yadum</seg> /</l>

<note>k: T1 G3 M ins. :k</note>
<l xml:id="**HV_App.I,17.75**7:1"><seg type="pāda" n="a">ekalavyaṃ samājaghne</seg> <seg type="pāda" n="b">pradyumno gadayā prabhuḥ</seg> /</l>

<l xml:id="HV_App.I,17.76"><seg type="pāda" n="a">gadāṃ ciccheda bhūyas tu</seg> <seg type="pāda" n="b">tasya rājñaḥ sa yādavaḥ</seg> //</l>

<l xml:id="HV_App.I,17.77"><seg type="pāda" n="a">utsṛjya tāṃ mahārāja</seg> <seg type="pāda" n="b">muṣṭinā yādaveśvaram</seg> /</l>

<l xml:id="HV_App.I,17.78"><seg type="pāda" n="a">jānubhyāṃ talapādaiś ca</seg> <seg type="pāda" n="b">jānupādaiś ca yatnataḥ</seg> /</l>

<l xml:id="HV_App.I,17.79"><seg type="pāda" n="a">sa ca tādṛgvidhaṃ cakre</seg> <seg type="pāda" n="b">yuddhaṃ yuddhaviśāradaḥ</seg> //</l>

<l xml:id="HV_App.I,17.80"><seg type="pāda" n="a">punaś ca muṣṭinā rājan</seg> <seg type="pāda" n="b">rājā yadukulodvaham</seg> /</l>

<l xml:id="HV_App.I,17.81"><seg type="pāda" n="a">āhatya dantapātaiś ca</seg> <seg type="pāda" n="b">dadaṃśa nṛpasaṃsadi</seg> //</l>

<l xml:id="HV_App.I,17.82"><seg type="pāda" n="a">tataś ca sainikāḥ sarve</seg> <seg type="pāda" n="b">vismayaṃ paramaṃ gatāḥ</seg> /</l>

<l xml:id="HV_App.I,17.83"><seg type="pāda" n="a">bāhuyuddhaṃ samabhavat</seg> <seg type="pāda" n="b">tayor vīryavatos tadā</seg> /</l>

<l xml:id="HV_App.I,17.84"><seg type="pāda" n="a">samantāj jagmatus tau tu</seg> <seg type="pāda" n="b">yuddhāya ca mahāraṇe</seg> //</l>

<l xml:id="HV_App.I,17.85"><seg type="pāda" n="a">tataḥ kruddho mahābāhuḥ</seg> <seg type="pāda" n="b">pradyumno yādeveśvaraḥ</seg> /</l>

<l xml:id="HV_App.I,17.86"><seg type="pāda" n="a">ājaghne muṣṭinā taṃ tu</seg> <seg type="pāda" n="b">jarāsaṃdhasya paśyataḥ</seg> //</l>

<note>k: T3 subst. for lines 85-86 :k</note>
<l xml:id="**HV_App.I,17.86**8:1"><seg type="pāda" n="a">pradyumnas tu tataḥ kruddho</seg> <seg type="pāda" n="b">muṣṭinā taṃ jaghāna ha</seg> /</l>

<l xml:id="HV_App.I,17.87"><seg type="pāda" n="a">udvamañ śoṇitaṃ vaktrād</seg> <seg type="pāda" n="b">gatāyur iva niḥśvasan</seg> /</l>

<l xml:id="HV_App.I,17.88"><seg type="pāda" n="a">gantum aicchat tadā yuddhāt</seg> <seg type="pāda" n="b">pradyumnena prapīḍitaḥ</seg> //</l>

<l xml:id="HV_App.I,17.89"><seg type="pāda" n="a">palāyanakṛtotsāhaṃ</seg> <seg type="pāda" n="b">jarāsaṃdho mahāmatiḥ</seg> /</l>

<l xml:id="HV_App.I,17.90"><seg type="pāda" n="a">na gantavyaṃ raṇe vīra</seg> <seg type="pāda" n="b">kṣatriyo 'sīti cābravīt</seg> //</l>

<note>k: T3 ins. :k</note>
<l xml:id="**HV_App.I,17.90**9:1"><seg type="pāda" n="a">anyeṣāṃ ca mahān āsīd</seg> <seg type="pāda" n="b">yodhānāṃ dāruṇo raṇaḥ</seg> /</l>

<note>h: HV (CE) App.I No. 18, transliterated by Renate Söhnen--Thieme, 04.05.2003, version of May--June 2003. :h</note>
<note>k: After adhy. 82, N (except Ś1) S G(ed.) ins. App.I No. 18: :k</note>

<l xml:id="HV_App.I,18.1"><seg type="pāda" n="a">sa kṛṣṇas tatra sahito</seg> <seg type="pāda" n="b">rauhiṇeyena saṃgataḥ</seg> /</l>

<l xml:id="HV_App.I,18.2"><seg type="pāda" n="a">mathurāṃ yādavādhīnāṃ</seg> <seg type="pāda" n="b">purīṃ tāṃ sukham āvasat</seg> //</l>

<l xml:id="HV_App.I,18.3"><seg type="pāda" n="a">prāptayauvanadehas tu</seg> <seg type="pāda" n="b">yukto rājaśriyā vibhuḥ</seg> /</l>

<l xml:id="HV_App.I,18.4"><seg type="pāda" n="a">cacāra mathurāṃ prītaḥ</seg> <seg type="pāda" n="b">savanākarabhūṣaṇām</seg> /</l>

<l xml:id="HV_App.I,18.5"><seg type="pāda" n="a">kasyacit tv atha kālasya</seg> <seg type="pāda" n="b">rājā rājagṛheśvaraḥ</seg> /</l>

<note>k: Ñ2.3 V1.2 B Dn2 Ds D4.6 G(ed.) ins. :k</note>
<l xml:id="**HV_App.I,18.5**1:1"><seg type="pāda" n="a">sasmāra nihataṃ kaṃsaṃ</seg> <seg type="pāda" n="b">jarāsandhaḥ pratāpavān</seg> /</l>

<l xml:id="HV_App.I,18.6"><seg type="pāda" n="a">yuddhāyodyojito bhūyo</seg> <seg type="pāda" n="b">duhitṛbhyāṃ mahīpatiḥ</seg> //</l>

<note>k: B2 ins. :k</note>
<l xml:id="**HV_App.I,18.6**2:1"><seg type="pāda" n="a">prāpyāpamānaṃ saṃgrāmād</seg> <seg type="pāda" n="b">rājā sa magadheśvaraḥ</seg> /</l>

<l xml:id="**HV_App.I,18.6**2:2"><seg type="pāda" n="a">vrīḍayāvanato bhūtvā</seg> <seg type="pāda" n="b">svapuraṃ praviveśa ha</seg> //</l>

<l xml:id="**HV_App.I,18.6**2:3"><seg type="pāda" n="a">praviveśa purīṃ so 'tha</seg> <seg type="pāda" n="b">pādaspṛṣṭa ivoragaḥ</seg> /</l>

<l xml:id="**HV_App.I,18.6**2:4"><seg type="pāda" n="a">na śarma labhate rātrau</seg> <seg type="pāda" n="b">na divā śokakarṣitaḥ</seg> //</l>

<l xml:id="**HV_App.I,18.6**2:5"><seg type="pāda" n="a">sarvaiḥ sa pārthivaiḥ sārdhaṃ</seg> <seg type="pāda" n="b">mantrayan guptamantravit</seg> /</l>

<l xml:id="**HV_App.I,18.6**2:6"><seg type="pāda" n="a">aho dhik pauruṣaṃ manye</seg> <seg type="pāda" n="b">sarveṣāṃ sarvapārthivāḥ</seg> /</l>

<l xml:id="**HV_App.I,18.6**2:7"><seg type="pāda" n="a">ye gopavanakṛṣṭābhyāṃ</seg> <seg type="pāda" n="b">nirjitāḥ sabalānugāḥ</seg> //</l>

<l xml:id="**HV_App.I,18.6**2:8"><seg type="pāda" n="a">te gacchāmaḥ punas tatra</seg> <seg type="pāda" n="b">mathurāṃ caturaṅgiṇaḥ</seg> /</l>

<l xml:id="**HV_App.I,18.6**2:9"><seg type="pāda" n="a">balena mahatā yuktā</seg> <seg type="pāda" n="b">yatra tau gopakilbiṣau</seg> /</l>

<l xml:id="**HV_App.I,18.6**2:10"><seg type="pāda" n="a">anyathā hy ayaśo 'smākam</seg> <seg type="pāda" n="b">yāval lokāḥ pratiṣṭhitāḥ</seg> //</l>


<milestone unit="speaker" n="vaiśaṃpāyana uvāca"/>
<l xml:id="**HV_App.I,18.6**2:11"><seg type="pāda" n="a">tasya tad vacanaṃ śrutvā</seg> <seg type="pāda" n="b">nānādeśamahīkṣitaḥ</seg> /</l>

<l xml:id="**HV_App.I,18.6**2:12"><seg type="pāda" n="a">ūcuś ca vacanaṃ tasya</seg> <seg type="pāda" n="b">sādhu sādhv iti cābruvan</seg> //</l>

<l xml:id="**HV_App.I,18.6**2:13"><seg type="pāda" n="a">gacchāmaḥ sahitāḥ sarve</seg> <seg type="pāda" n="b">mathurām upamarditum</seg> /</l>

<l xml:id="**HV_App.I,18.6**2:14"><seg type="pāda" n="a">bhūmeḥ samantataḥ kṛtvā</seg> <seg type="pāda" n="b">yadūn sarvān nihatya ca</seg> /</l>

<l xml:id="**HV_App.I,18.6**2:15"><seg type="pāda" n="a">sahitāḥ punar eṣyāmo</seg> <seg type="pāda" n="b">jayaśabdena ghuṣyatā</seg> //</l>

<l xml:id="**HV_App.I,18.6**2:16"><seg type="pāda" n="a">tatas te susthirāṃ kṛtvā</seg> <seg type="pāda" n="b">matiṃ yuddhāya pārthivāḥ</seg> /</l>

<l xml:id="**HV_App.I,18.6**2:17"><seg type="pāda" n="a">prayātāḥ sadhvajāḥ saṃkhye</seg> <seg type="pāda" n="b">kampayanto vasuṃdharām</seg> //</l>

<l xml:id="HV_App.I,18.7"><seg type="pāda" n="a">daśa sapta ca saṃgrāmāñ</seg> <seg type="pāda" n="b">jarāsaṃdhasya yādavāḥ</seg> /</l>

<l xml:id="HV_App.I,18.8"><seg type="pāda" n="a">dadur na cainaṃ samare</seg> <seg type="pāda" n="b">hantuṃ śekur mahārathāḥ</seg> //</l>

<l xml:id="HV_App.I,18.9"><seg type="pāda" n="a">tato magadharāṭ śrīmāṃs</seg> <seg type="pāda" n="b">caturaṅgabalānvitaḥ</seg> /</l>

<l xml:id="HV_App.I,18.10"><seg type="pāda" n="a">bhūyo 'ṣṭādaśamaṃ kartuṃ</seg> <seg type="pāda" n="b">saṃgrāmaṃ sa samābharat</seg> //</l>

<l xml:id="HV_App.I,18.11"><seg type="pāda" n="a">vailakṣyāt punar evāsau</seg> <seg type="pāda" n="b">rājā rājagṛheśvaraḥ</seg> /</l>

<l xml:id="HV_App.I,18.12"><seg type="pāda" n="a">jarāsaṃdho balī śrīmān</seg> <seg type="pāda" n="b">pākaśāsanavikramaḥ</seg> //</l>

<l xml:id="HV_App.I,18.13"><seg type="pāda" n="a">sa sādhanena mahatā</seg> <seg type="pāda" n="b">pratāpāmitavikramaḥ</seg> /</l>

<l xml:id="HV_App.I,18.14"><seg type="pāda" n="a">kṛṣṇasya vadham anvicchan</seg> <seg type="pāda" n="b">bhūyo vai saṃnyavartata</seg> //</l>

<l xml:id="HV_App.I,18.15"><seg type="pāda" n="a">taṃ śrutvā sahitāḥ sarve</seg> <seg type="pāda" n="b">nivṛttaṃ magadheśvaram</seg> /</l>

<l xml:id="HV_App.I,18.16"><seg type="pāda" n="a">yādavā mantrayām āsur</seg> <seg type="pāda" n="b">jarāsaṃdhabhayārditāḥ</seg> //</l>

<l xml:id="HV_App.I,18.17"><seg type="pāda" n="a">tataḥ prāha mahātejā</seg> <seg type="pāda" n="b">vikadrur nayakovidaḥ</seg> /</l>

<l xml:id="HV_App.I,18.18"><seg type="pāda" n="a">kṛṣṇaṃ kamalapatrākṣam</seg> <seg type="pāda" n="b">ugrasenasya śṛṇvataḥ</seg> //</l>

<l xml:id="HV_App.I,18.19"><seg type="pāda" n="a">śrūyatāṃ tāta govinda</seg> <seg type="pāda" n="b">kulasyāsya samudbhavaḥ</seg> //</l>

<l xml:id="HV_App.I,18.20"><seg type="pāda" n="a">śrūyatām abhidhāsyāmi</seg> <seg type="pāda" n="b">prāptakālam ahaṃ nṛpa</seg> /</l>

<note>k: D3 ins. :k</note>

<milestone unit="speaker" n="janamejaya uvāca"/>
<l xml:id="**HV_App.I,18.20**3:1"><seg type="pāda" n="a">yaduvaṃśaṃ śrotum icche</seg> <seg type="pāda" n="b">prāptakālaṃ ahaṃ tava</seg> /</l>

<l xml:id="**HV_App.I,18.20**3:2"><seg type="pāda" n="a">prādhānyena dvijaśreṣṭha</seg> <seg type="pāda" n="b">brūhi taṃ vai viśeṣataḥ</seg> //</l>


<milestone unit="speaker" n="vaiśaṃpāyana uvāca"/>
<note>k: here ends 9180.20* :k</note>
<l xml:id="HV_App.I,18.21"><seg type="pāda" n="a">yuktaṃ cen manyase sādho</seg> <seg type="pāda" n="b">kariṣyasi vaco mama</seg> //</l>

<l xml:id="HV_App.I,18.22"><seg type="pāda" n="a">yādavasyāsya vaṃśasya</seg> <seg type="pāda" n="b">samudbhavam aśeṣataḥ</seg> /</l>

<l xml:id="HV_App.I,18.23"><seg type="pāda" n="a">yathā me kathitaṃ pūrvaṃ</seg> <seg type="pāda" n="b">vyāsena viditātmanā</seg> //</l>

<note>k: D3 ins. :k</note>
<l xml:id="**HV_App.I,18.23**4:1"><seg type="pāda" n="a">imaṃ praśnaṃ puraskṛtya</seg> <seg type="pāda" n="b">vikadrur yadupūrvajaḥ</seg> /</l>

<l xml:id="**HV_App.I,18.23**4:2"><seg type="pāda" n="a">kṛṣṇena pṛṣṭaḥ pratyāha</seg> <seg type="pāda" n="b">svavaṃśasya samudbhavam</seg> //</l>

<l xml:id="HV_App.I,18.24"><seg type="pāda" n="a">āsīd rājā manor vaṃśe</seg> <seg type="pāda" n="b">śrīmān ikṣvākusaṃbhavaḥ</seg> /</l>

<l xml:id="HV_App.I,18.25"><seg type="pāda" n="a">haryaśva iti vikhyāto</seg> <seg type="pāda" n="b">haryaśvasamavikramaḥ</seg> //</l>

<l xml:id="HV_App.I,18.26"><seg type="pāda" n="a">tasyāsīd dayitā bhāryā</seg> <seg type="pāda" n="b">madhor daityasya sā sutā</seg> /</l>

<l xml:id="HV_App.I,18.27"><seg type="pāda" n="a">devī madhumatī nāma</seg> <seg type="pāda" n="b">yathā devī śucī tathā</seg> //</l>

<l xml:id="HV_App.I,18.28"><seg type="pāda" n="a">sā yauvanaguṇopetā</seg> <seg type="pāda" n="b">manmathastrīva rūpiṇī</seg> /</l>

<l xml:id="HV_App.I,18.29"><seg type="pāda" n="a">manorathakarī rājñaḥ</seg> <seg type="pāda" n="b">prāṇebhyo 'pi garīyasī</seg> //</l>

<l xml:id="HV_App.I,18.30"><seg type="pāda" n="a">vanāntararatiḥ prājñā</seg> <seg type="pāda" n="b">suśroṇī kāmarūpiṇī</seg> /</l>

<l xml:id="HV_App.I,18.31"><seg type="pāda" n="a">ekapatnīvratadharā</seg> <seg type="pāda" n="b">khecarā iva rohiṇī</seg> /</l>

<l xml:id="HV_App.I,18.32"><seg type="pāda" n="a">sā tam ikṣvākuśārdūlaṃ</seg> <seg type="pāda" n="b">kāmayām āsa kāminī</seg> //</l>

<note>k: M1-3 ins. :k</note>
<l xml:id="**HV_App.I,18.32**5:1"><seg type="pāda" n="a">bhartāraṃ kṛtakarmāṇaṃ</seg> <seg type="pāda" n="b">vacanaṃ cedam abravīt</seg> /</l>

<l xml:id="HV_App.I,18.33"><seg type="pāda" n="a">sa kadācin naraśreṣṭho</seg> <seg type="pāda" n="b">bhrātrā jyeṣṭhena mādhava</seg> /</l>

<l xml:id="HV_App.I,18.34"><seg type="pāda" n="a">rājyān nirasto viśvastaḥ</seg> <seg type="pāda" n="b">so 'yodhyām saṃparityajat</seg> //</l>

<l xml:id="HV_App.I,18.35"><seg type="pāda" n="a">sa tadālpaparīvāraḥ</seg> <seg type="pāda" n="b">priyayā sahito vane</seg> /</l>

<l xml:id="HV_App.I,18.36"><seg type="pāda" n="a">reme sametya kālajñaḥ</seg> <seg type="pāda" n="b">priyayā kamalekṣaṇaḥ</seg> //</l>

<l xml:id="HV_App.I,18.37"><seg type="pāda" n="a">bhrātrā vinikṛtaṃ rājyāt</seg> <seg type="pāda" n="b">provāca kamalekṣaṇā</seg> /</l>

<l xml:id="HV_App.I,18.38"><seg type="pāda" n="a">ehy āgaccha nṛpaśreṣṭha</seg> <seg type="pāda" n="b">tyaja rājyakṛtāṃ spṛhām</seg> //</l>

<l xml:id="HV_App.I,18.39"><seg type="pāda" n="a">gacchāva sahitau vīra</seg> <seg type="pāda" n="b">madhor mama pitur gṛham</seg> /</l>

<l xml:id="HV_App.I,18.40"><seg type="pāda" n="a">ramyaṃ madhuvanaṃ nāma</seg> <seg type="pāda" n="b">kāmapuṣpaphaladrumam</seg> /</l>

<l xml:id="HV_App.I,18.41"><seg type="pāda" n="a">sahitau tatra raṃsyāvo</seg> <seg type="pāda" n="b">yathā divigatau tathā</seg> //</l>

<l xml:id="HV_App.I,18.42"><seg type="pāda" n="a">pitur me dayitas tvaṃ hi</seg> <seg type="pāda" n="b">mātuś ca mama pārthiva</seg> /</l>

<l xml:id="HV_App.I,18.43"><seg type="pāda" n="a">matpriyatvāt priyataro</seg> <seg type="pāda" n="b">bhrātuś ca lavaṇasya me</seg> //</l>

<l xml:id="HV_App.I,18.44"><seg type="pāda" n="a">raṃsyāvas tatra sahitau</seg> <seg type="pāda" n="b">rājyasthāv iva kāmagau</seg> /</l>

<note>k: K Ñ2.3 V B D T2-4 G4.5 ins. :k</note>
<l xml:id="**HV_App.I,18.44**6:1"><seg type="pāda" n="a">tatra gatvā naraśreṣṭha hy</seg> <seg type="pāda" n="b">amarāv iva nandane</seg> /</l>

<l xml:id="HV_App.I,18.45"><seg type="pāda" n="a">vihariṣyāma bhadraṃ te</seg> <seg type="pāda" n="b">yathā devasutau tathā</seg> //</l>

<note>k: T1 G3.5 M subst. :k</note>
<l xml:id="**HV_App.I,18.45**7:1"><seg type="pāda" n="a">aśvināv iva devānāṃ</seg> <seg type="pāda" n="b">vihariṣyāva nityaśaḥ</seg> /</l>

<l xml:id="HV_App.I,18.46"><seg type="pāda" n="a">tyaja cainaṃ mahārāja</seg> <seg type="pāda" n="b">bhrātaraṃ te 'timāninam</seg> /</l>

<l xml:id="HV_App.I,18.47"><seg type="pāda" n="a">āvayor dveṣiṇaṃ nityaṃ</seg> <seg type="pāda" n="b">mattaṃ rājyamadena vai</seg> //</l>

<l xml:id="HV_App.I,18.48"><seg type="pāda" n="a">dhig imaṃ garhitaṃ vāsaṃ</seg> <seg type="pāda" n="b">bhṛtyavac ca parāśrayam</seg> /</l>

<l xml:id="HV_App.I,18.49"><seg type="pāda" n="a">gacchāva sahitau vīra</seg> <seg type="pāda" n="b">pitur me bhavanāntikam</seg> //</l>

<l xml:id="HV_App.I,18.50"><seg type="pāda" n="a">tasya pūrvaviruddhasya</seg> <seg type="pāda" n="b">pūrvajaṃ bhrātaraṃ prati</seg> /</l>

<l xml:id="HV_App.I,18.51"><seg type="pāda" n="a">kāmārtasya narendrasya</seg> <seg type="pāda" n="b">patnyās tad ruruce vacaḥ</seg> //</l>

<l xml:id="HV_App.I,18.52"><seg type="pāda" n="a">tato madhupuraṃ rājā</seg> <seg type="pāda" n="b">haryaśvaḥ sa jagāma ha</seg> /</l>

<l xml:id="HV_App.I,18.53"><seg type="pāda" n="a">bhāryayā saha kāminyā</seg> <seg type="pāda" n="b">kāmī puruṣasattamaḥ</seg> //</l>

<l xml:id="HV_App.I,18.54"><seg type="pāda" n="a">madhunā dānavendreṇa</seg> <seg type="pāda" n="b">sa sāmnā samudāhṛtaḥ</seg> /</l>

<l xml:id="HV_App.I,18.55"><seg type="pāda" n="a">svāgataṃ vatsa haryaśva</seg> <seg type="pāda" n="b">prīto 'smi tava darśanāt</seg> //</l>

<l xml:id="HV_App.I,18.56"><seg type="pāda" n="a">yad imaṃ mama rājyaṃ vai</seg> <seg type="pāda" n="b">sarvaṃ madhuvanaṃ vibho</seg> /</l>

<l xml:id="HV_App.I,18.57"><seg type="pāda" n="a">dadāmi tava rājendra</seg> <seg type="pāda" n="b">kṣaṇe 'smin pratigṛhyatām</seg> //</l>

<l xml:id="HV_App.I,18.58"><seg type="pāda" n="a">vane 'smiṃl lavaṇaś cāyaṃ</seg> <seg type="pāda" n="b">maithunaṃ te bhaviṣyati</seg> /</l>

<note>k: T1 G2.3.5 M ins. :k</note>
<l xml:id="**HV_App.I,18.58**8:1"><seg type="pāda" n="a">lavaṇaś cāpy ayaṃ rājan</seg> <seg type="pāda" n="b">vīryavān balavattaraḥ</seg> /</l>

<l xml:id="HV_App.I,18.59"><seg type="pāda" n="a">amitranigrahe caiva</seg> <seg type="pāda" n="b">karṇadhāratvam eṣyati</seg> //</l>

<l xml:id="HV_App.I,18.60"><seg type="pāda" n="a">pālayedaṃ śubhaṃ rāṣṭraṃ</seg> <seg type="pāda" n="b">samudrānūpabhūṣitam</seg> /</l>

<l xml:id="HV_App.I,18.61"><seg type="pāda" n="a">gosamṛddhaṃ śriyā juṣṭam</seg> <seg type="pāda" n="b">ābhīraprāyamānuṣam</seg> //</l>

<l xml:id="HV_App.I,18.62"><seg type="pāda" n="a">atra te vasatas tāta</seg> <seg type="pāda" n="b">durgaṃ giripuraṃ mahat</seg> /</l>

<l xml:id="HV_App.I,18.63"><seg type="pāda" n="a">bhavitā pārthivavāsaḥ</seg> <seg type="pāda" n="b">surāṣṭraviṣayo mahān</seg> //</l>

<l xml:id="HV_App.I,18.64"><seg type="pāda" n="a">anūpaviṣayaś caiva</seg> <seg type="pāda" n="b">samudrānte nirāmayaḥ</seg> /</l>

<l xml:id="HV_App.I,18.65"><seg type="pāda" n="a">ānartaṃ nāma tad rāṣṭraṃ</seg> <seg type="pāda" n="b">bhaviṣyaty āyataṃ mahat</seg> //</l>

<l xml:id="HV_App.I,18.66"><seg type="pāda" n="a">tad bhaviṣyam ahaṃ manye</seg> <seg type="pāda" n="b">kālayogena pārthiva</seg> /</l>

<l xml:id="HV_App.I,18.67"><seg type="pāda" n="a">adhyāssva ca yathākāmaṃ</seg> <seg type="pāda" n="b">pārthivaṃ vṛttam uttamam</seg> //</l>

<note>k: K1.3.4 Ñ2.3 V B D T G M4 G(ed.) ins. :k</note>
<l xml:id="**HV_App.I,18.67**9:1"><seg type="pāda" n="a">yāyātam api vaṃśas te</seg> <seg type="pāda" n="b">sameṣyati ca yādavam</seg> /</l>

<l xml:id="**HV_App.I,18.67**9:2"><seg type="pāda" n="a">atra vaṃśe ca vaṃśas te</seg> <seg type="pāda" n="b">somasya bhavitā kila</seg> //</l>

<l xml:id="HV_App.I,18.68"><seg type="pāda" n="a">eṣa me viṣayas tāta</seg> <seg type="pāda" n="b">tavaiva viṣayopamaḥ</seg> /</l>

<l xml:id="HV_App.I,18.69"><seg type="pāda" n="a">dattvā yāsyāmi tapase</seg> <seg type="pāda" n="b">sāgaraṃ dānavālayam</seg> //</l>

<l xml:id="HV_App.I,18.70"><seg type="pāda" n="a">lavaṇena samāyuktas</seg> <seg type="pāda" n="b">tvam imaṃ viṣayottamam</seg> /</l>

<l xml:id="HV_App.I,18.71"><seg type="pāda" n="a">pālayasvākhilaṃ tāta</seg> <seg type="pāda" n="b">svasya vaṃśasya vṛddhaye</seg> //</l>

<l xml:id="HV_App.I,18.72"><seg type="pāda" n="a">bāḍham ity eva haryaśvaḥ</seg> <seg type="pāda" n="b">pratijagrāha tatpuram</seg> /</l>

<l xml:id="HV_App.I,18.73"><seg type="pāda" n="a">sa ca daityas tapovāsaṃ</seg> <seg type="pāda" n="b">jagāma varuṇālayam</seg> //</l>

<l xml:id="HV_App.I,18.74"><seg type="pāda" n="a">haryaśvaś ca mahātejā</seg> <seg type="pāda" n="b">durgaṃ giripurottamam</seg> /</l>

<l xml:id="HV_App.I,18.75"><seg type="pāda" n="a">niveśayām āsa puraṃ</seg> <seg type="pāda" n="b">vāsārtham amaropamaḥ</seg> //</l>

<l xml:id="HV_App.I,18.76"><seg type="pāda" n="a">satyanāma ca tad rāṣṭraṃ</seg> <seg type="pāda" n="b">surāṣṭraṃ godhanāyutam</seg> /</l>

<l xml:id="HV_App.I,18.77"><seg type="pāda" n="a">acireṇaiva kālena</seg> <seg type="pāda" n="b">samṛddhyā pratipūryate</seg> //</l>

<l xml:id="HV_App.I,18.78"><seg type="pāda" n="a">anūpaviṣayaṃ caiva</seg> <seg type="pāda" n="b">velāvanavibhūṣitam</seg> /</l>

<l xml:id="HV_App.I,18.79"><seg type="pāda" n="a">niviṣṭaṃ kṣetrasasyāḍhyaṃ</seg> <seg type="pāda" n="b">prākāragrāmasaṃkulam</seg> //</l>

<l xml:id="HV_App.I,18.80"><seg type="pāda" n="a">śaśāsa sa nṛpaḥ sphītaṃ</seg> <seg type="pāda" n="b">tad rāṣṭraṃ rāṣṭravardhanaḥ</seg> /</l>

<l xml:id="HV_App.I,18.81"><seg type="pāda" n="a">rājadharmeṇa yaśasā</seg> <seg type="pāda" n="b">prajānāṃ nandivardhanaḥ</seg> //</l>

<l xml:id="HV_App.I,18.82"><seg type="pāda" n="a">tasya samyakpracāreṇa</seg> <seg type="pāda" n="b">haryaśvasya mahātmanaḥ</seg> /</l>

<l xml:id="HV_App.I,18.83"><seg type="pāda" n="a">samavardhata tad rājyaṃ</seg> <seg type="pāda" n="b">rāṣṭraṃ sarvaguṇānvitam</seg> //</l>

<l xml:id="HV_App.I,18.84"><seg type="pāda" n="a">sa hi rājyasthito rājye</seg> <seg type="pāda" n="b">rājavṛttena śobhitaḥ</seg> /</l>

<l xml:id="HV_App.I,18.85"><seg type="pāda" n="a">prāptaḥ kulocitāṃ lakṣmīṃ</seg> <seg type="pāda" n="b">vṛttena ca nayena ca</seg> //</l>

<l xml:id="HV_App.I,18.86"><seg type="pāda" n="a">tasyaivaṃ supravṛttasya</seg> <seg type="pāda" n="b">putrakāmasya bhāryayā</seg> /</l>

<l xml:id="HV_App.I,18.87"><seg type="pāda" n="a">madhumatyāṃ suto jajñe</seg> <seg type="pāda" n="b">yadur nāma mahāyaśāḥ</seg> //</l>

<l xml:id="HV_App.I,18.88"><seg type="pāda" n="a">so 'vardhata mahātejā</seg> <seg type="pāda" n="b">yadur duṃdubhinisvanaḥ</seg> /</l>

<l xml:id="HV_App.I,18.89"><seg type="pāda" n="a">rājalakṣaṇasaṃpannaḥ</seg> <seg type="pāda" n="b">sapatnair duratikramaḥ</seg> //</l>

<note>k: K4 T3 Bom. Poona eds. G(ed.) ins. :k</note>
<l xml:id="**HV_App.I,18.89**10:1"><seg type="pāda" n="a">yadur nāmābhavat putro</seg> <seg type="pāda" n="b">rājalakṣaṇasaṃyutaḥ</seg> /</l>

<note>k: T3 Bom. Poona eds. G(ed.) cont.; K1 Ñ2.3 V B Ds D2-4.6 ins. :k</note>
<l xml:id="**HV_App.I,18.89**11:1"><seg type="pāda" n="a">yathāsya pūrvako rājā</seg> <seg type="pāda" n="b">pūruḥ sa sumahāyaśāḥ</seg> /</l>

<l xml:id="HV_App.I,18.90"><seg type="pāda" n="a">sa eka eva tasyāsīt</seg> <seg type="pāda" n="b">putraḥ paramaśobhanaḥ</seg> /</l>

<l xml:id="HV_App.I,18.91"><seg type="pāda" n="a">ūrjitaḥ pṛthivībhartā</seg> <seg type="pāda" n="b">haryaśvasya mahātmanaḥ</seg> //</l>

<l xml:id="HV_App.I,18.92"><seg type="pāda" n="a">daśavarṣasahasrāṇi</seg> <seg type="pāda" n="b">sa kṛtvā rājyam avyayam</seg> /</l>

<l xml:id="HV_App.I,18.93"><seg type="pāda" n="a">jagāma tridivaṃ rājā</seg> <seg type="pāda" n="b">dharmeṇāstamito bhuvi</seg> //</l>

<l xml:id="HV_App.I,18.94"><seg type="pāda" n="a">tato yadur adīnātmā</seg> <seg type="pāda" n="b">prajābhiś cābhyaṣicyata</seg> /</l>

<l xml:id="HV_App.I,18.95"><seg type="pāda" n="a">pitary uparate śrīmān</seg> <seg type="pāda" n="b">krameṇārka ivoditaḥ</seg> //</l>

<l xml:id="HV_App.I,18.96"><seg type="pāda" n="a">śaśāsa cemāṃ vasudhāṃ</seg> <seg type="pāda" n="b">śāntasāmantataskarām</seg> /</l>

<l xml:id="HV_App.I,18.97"><seg type="pāda" n="a">yadur indrapratīkāśo</seg> <seg type="pāda" n="b">nṛpo yena sma yādavāḥ</seg> //</l>

<l xml:id="HV_App.I,18.98"><seg type="pāda" n="a">sa kadācin nṛpaś cakre</seg> <seg type="pāda" n="b">jalakrīḍāṃ mahodadhau</seg> /</l>

<l xml:id="HV_App.I,18.99"><seg type="pāda" n="a">dāraiḥ saha mahodāraiḥ</seg> <seg type="pāda" n="b">satāra iva candramāḥ</seg> //</l>

<l xml:id="HV_App.I,18.100"><seg type="pāda" n="a">sa tatra sahasā kṣiptis</seg> <seg type="pāda" n="b">titīrṣuḥ sāgarāmbhasi</seg> /</l>

<l xml:id="HV_App.I,18.101"><seg type="pāda" n="a">dhūmavarṇena nṛpatiḥ</seg> <seg type="pāda" n="b">sarparājena vīryavān</seg> //</l>

<l xml:id="HV_App.I,18.102"><seg type="pāda" n="a">so 'pakṛṣyata vegena</seg> <seg type="pāda" n="b">jale sarpapuraṃ mahat</seg> /</l>

<l xml:id="HV_App.I,18.103"><seg type="pāda" n="a">maṇistambhagṛhadvāraṃ</seg> <seg type="pāda" n="b">muktādāmavibhūṣitam</seg> //</l>

<l xml:id="HV_App.I,18.104"><seg type="pāda" n="a">kīrṇaṃ śaṅkhakulaiḥ śubhrai</seg> <seg type="pāda" n="b">ratnarāśivibhūṣitam</seg> /</l>

<l xml:id="HV_App.I,18.105"><seg type="pāda" n="a">pravālāṅkurapatrāḍhyaiḥ</seg> <seg type="pāda" n="b">pādapair upaśobhitam</seg> //</l>

<l xml:id="HV_App.I,18.106"><seg type="pāda" n="a">pūrṇaṃ pannaganārībhiḥ</seg> <seg type="pāda" n="b">samudrodaracāribhiḥ</seg> /</l>

<l xml:id="HV_App.I,18.107"><seg type="pāda" n="a">dhvajena madhye bhāsvantaṃ</seg> <seg type="pāda" n="b">svastikenenduvarcasā</seg> //</l>

<l xml:id="HV_App.I,18.108"><seg type="pāda" n="a">sa tad dadarśa rājendro</seg> <seg type="pāda" n="b">majjitaḥ sāgarāmbhasi</seg> /</l>

<l xml:id="HV_App.I,18.109"><seg type="pāda" n="a">pannagendrapuraṃ toye</seg> <seg type="pāda" n="b">jagatyām iva nirmitam</seg> //</l>

<l xml:id="HV_App.I,18.110"><seg type="pāda" n="a">svasthaś caiva pure tatra</seg> <seg type="pāda" n="b">praviveśa nṛpo yaduḥ</seg> /</l>

<l xml:id="HV_App.I,18.111"><seg type="pāda" n="a">agāraṃ toyadākāraṃ</seg> <seg type="pāda" n="b">pūrṇaṃ sarpavadhūgaṇaiḥ</seg> //</l>

<l xml:id="HV_App.I,18.112"><seg type="pāda" n="a">tasya dattaṃ maṇimayaṃ</seg> <seg type="pāda" n="b">jalajaṃ paramāsanam</seg> /</l>

<l xml:id="HV_App.I,18.113"><seg type="pāda" n="a">svāstīrṇaṃ padmapatraiś ca</seg> <seg type="pāda" n="b">padmasūtrottamacchadam</seg> //</l>

<l xml:id="HV_App.I,18.114"><seg type="pāda" n="a">samāsīnaṃ nṛpaṃ tatra</seg> <seg type="pāda" n="b">parame pannagāsane</seg> /</l>

<l xml:id="HV_App.I,18.115"><seg type="pāda" n="a">dvijihvapatir avyagro</seg> <seg type="pāda" n="b">dhūmavarṇo 'bhyabhāṣata</seg> //</l>

<l xml:id="HV_App.I,18.116"><seg type="pāda" n="a">pitā te svargatiṃ prāptaḥ</seg> <seg type="pāda" n="b">kṛtvā vaṃśam imaṃ mahat</seg> /</l>

<l xml:id="HV_App.I,18.117"><seg type="pāda" n="a">bhavantaṃ tejasā yuktam</seg> <seg type="pāda" n="b">utpādya vasudhādhipam</seg> /</l>

<l xml:id="HV_App.I,18.118"><seg type="pāda" n="a">yādavo nāma vaṃśo 'yaṃ</seg> <seg type="pāda" n="b">yathā te putrasaṃjñitaḥ</seg> /</l>

<l xml:id="HV_App.I,18.119"><seg type="pāda" n="a">pitrā te tāta loke 'smin</seg> <seg type="pāda" n="b">sthāpitaḥ pārthivākaraḥ</seg> //</l>

<l xml:id="HV_App.I,18.120"><seg type="pāda" n="a">vaṃśe cāsmiṃs tava vibho</seg> <seg type="pāda" n="b">devānāṃ tanayāvyayāḥ</seg> /</l>

<l xml:id="HV_App.I,18.121"><seg type="pāda" n="a">ṛṣīṇām uragāṇāṃ ca</seg> <seg type="pāda" n="b">utpatsyante nṛyonijāḥ</seg> //</l>

<note>k: note hiatus at end of pāda a :k</note>
<l xml:id="HV_App.I,18.122"><seg type="pāda" n="a">tan mameha sutāḥ pañca</seg> <seg type="pāda" n="b">kumāryo vṛttasaṃmatāḥ</seg> /</l>

<l xml:id="HV_App.I,18.123"><seg type="pāda" n="a">utpannā yauvanāśvasya</seg> <seg type="pāda" n="b">bhaginyo nṛpasattama</seg> //</l>

<l xml:id="HV_App.I,18.124"><seg type="pāda" n="a">pratīcchemāḥ svadharmeṇa</seg> <seg type="pāda" n="b">prājāpatyena karmaṇā</seg> /</l>

<l xml:id="HV_App.I,18.125"><seg type="pāda" n="a">varaṃ ca te pradāsyāmi</seg> <seg type="pāda" n="b">varārhas tvaṃ mato mama</seg> //</l>

<note>k: K Ñ2.3 V B D T2.3(both times).4 G1.4.5 M4 ins. :k</note>
<l xml:id="**HV_App.I,18.125**12:1"><seg type="pāda" n="a">bhaumāś ca kaukurāś caiva</seg> <seg type="pāda" n="b">bhojāndhakasayādavāḥ</seg> /</l>

<l xml:id="**HV_App.I,18.125**12:2"><seg type="pāda" n="a">dāśārhā vṛṣṇayaś ceti</seg> <seg type="pāda" n="b">khyātiṃ yāsyanti sapta te</seg> //</l>

<l xml:id="HV_App.I,18.126"><seg type="pāda" n="a">sa tasmai dhūmavarṇo vai</seg> <seg type="pāda" n="b">kanyāḥ kanyāvrate sthitāḥ</seg> /</l>

<l xml:id="HV_App.I,18.127"><seg type="pāda" n="a">jalapūrṇena yogena</seg> <seg type="pāda" n="b">dadāv indrasamāya vai</seg> //</l>

<l xml:id="HV_App.I,18.128"><seg type="pāda" n="a">varaṃ cāsmai dadau prītaḥ</seg> <seg type="pāda" n="b">sa vai pannagapuṃgavaḥ</seg> /</l>

<l xml:id="HV_App.I,18.129"><seg type="pāda" n="a">śrāvayat kanyakā sarvā</seg> <seg type="pāda" n="b">yathākramam adīnavat</seg> //</l>

<l xml:id="HV_App.I,18.130"><seg type="pāda" n="a">etāsu te sutāḥ pañca</seg> <seg type="pāda" n="b">sutāsu mama mānada</seg> /</l>

<l xml:id="HV_App.I,18.131"><seg type="pāda" n="a">utpatsyante pitus tejo</seg> <seg type="pāda" n="b">mātuś caiva samāśritāḥ</seg> //</l>

<l xml:id="HV_App.I,18.132"><seg type="pāda" n="a">asmatsamayabaddhāś ca</seg> <seg type="pāda" n="b">salilābhyantarecarāḥ</seg> /</l>

<l xml:id="HV_App.I,18.133"><seg type="pāda" n="a">tava vaṃśe bhaviṣyanti</seg> <seg type="pāda" n="b">pārthivāḥ kāmarūpiṇaḥ</seg> //</l>

<l xml:id="HV_App.I,18.134"><seg type="pāda" n="a">sa varaṃ kanyakāś caiva</seg> <seg type="pāda" n="b">labdhvā yaduvṛṣas tadā</seg> /</l>

<l xml:id="HV_App.I,18.135"><seg type="pāda" n="a">unmamajjātha vegena</seg> <seg type="pāda" n="b">salilāc candramā yathā</seg> //</l>

<l xml:id="HV_App.I,18.136"><seg type="pāda" n="a">sa pañcakanyāmadhyastho</seg> <seg type="pāda" n="b">ruruce tatra pārthivaḥ</seg> /</l>

<l xml:id="HV_App.I,18.137"><seg type="pāda" n="a">pañcatāreṇa saṃyukto</seg> <seg type="pāda" n="b">nakṣatreṇeva candramāḥ</seg> //</l>

<l xml:id="HV_App.I,18.138"><seg type="pāda" n="a">sa tad antaḥpuraṃ sarvaṃ</seg> <seg type="pāda" n="b">dadarśa nṛpasattamaḥ</seg> /</l>

<l xml:id="HV_App.I,18.139"><seg type="pāda" n="a">vaivāhikena veṣeṇa</seg> <seg type="pāda" n="b">divyasraganulepanaḥ</seg> //</l>

<l xml:id="HV_App.I,18.140"><seg type="pāda" n="a">samāśvasya ca tāḥ sarvāḥ</seg> <seg type="pāda" n="b">patnīr vai pāvakopamāḥ</seg> /</l>

<l xml:id="HV_App.I,18.141"><seg type="pāda" n="a">jagāma svapuraṃ rājā</seg> <seg type="pāda" n="b">gatvā vai ramate bhṛśam</seg> //</l>

<note>k: After 141a, K1 Ñ3 V B1 Dn D2.3.5.6 T2 G2.5 M ins. :k</note>
<l xml:id="**HV_App.I,18.141**13:1">prītyā paramayā yutaḥ |</l>
<l xml:id="**HV_App.I,18.141**13:2">svapuraṃ tu tato rājā @</l>
<note>Colophon</note>

<milestone unit="speaker" n="vaiśaṃpāyana uvāca"/>
<l xml:id="HV_App.I,18.142"><seg type="pāda" n="a">sa tāsu nāgakanyāsu</seg> <seg type="pāda" n="b">kālena mahatā nṛpaḥ</seg> /</l>

<l xml:id="HV_App.I,18.143"><seg type="pāda" n="a">janayām āsa vikrāntān</seg> <seg type="pāda" n="b">pañca putrān kulodvahān</seg> //</l>

<l xml:id="HV_App.I,18.144"><seg type="pāda" n="a">mucukundaṃ mahābāhuṃ</seg> <seg type="pāda" n="b">padmavarṇaṃ tathaiva ca</seg> /</l>

<l xml:id="HV_App.I,18.145"><seg type="pāda" n="a">mādhavaṃ sārasaṃ caiva</seg> <seg type="pāda" n="b">haritaṃ caiva pārthivam</seg> //</l>

<l xml:id="HV_App.I,18.146"><seg type="pāda" n="a">etān pañca sutān saumyān</seg> <seg type="pāda" n="b">pañcabhūtopamān bhuvi</seg> /</l>

<l xml:id="HV_App.I,18.147"><seg type="pāda" n="a">īkṣamāṇo nṛpaḥ prītiṃ</seg> <seg type="pāda" n="b">jagāmātulavikramaḥ</seg> //</l>

<l xml:id="HV_App.I,18.148"><seg type="pāda" n="a">te prāptavayasaḥ sarve</seg> <seg type="pāda" n="b">sthitāḥ pañca yathādrayaḥ</seg> /</l>

<l xml:id="HV_App.I,18.149"><seg type="pāda" n="a">te jitā baladarpeṇa</seg> <seg type="pāda" n="b">ūcuḥ pitaram agrataḥ</seg> //</l>

<l xml:id="HV_App.I,18.150"><seg type="pāda" n="a">tāta yuktāḥ sma vayasā</seg> <seg type="pāda" n="b">bale mahati tasthuṣaḥ</seg> /</l>

<l xml:id="HV_App.I,18.151"><seg type="pāda" n="a">kṣipram ājñaptum icchāmaḥ</seg> <seg type="pāda" n="b">kiṃ kurmas tava śāsanāt</seg> //</l>

<l xml:id="HV_App.I,18.152"><seg type="pāda" n="a">sa tān nṛpatiśārdūlaḥ</seg> <seg type="pāda" n="b">śārdūlān iva tejitān</seg> /</l>

<l xml:id="HV_App.I,18.153"><seg type="pāda" n="a">prāha prītyā paramayā</seg> <seg type="pāda" n="b">sutavīrye kutūhalaḥ</seg> //</l>

<l xml:id="HV_App.I,18.154"><seg type="pāda" n="a">vindhyarkṣavantāv abhito</seg> <seg type="pāda" n="b">dve puryau parvatāśraye</seg> /</l>

<l xml:id="HV_App.I,18.155"><seg type="pāda" n="a">niveśayatv ayaṃ tāvan</seg> <seg type="pāda" n="b">mucukundaḥ suto mama</seg> //</l>

<l xml:id="HV_App.I,18.156"><seg type="pāda" n="a">sahyasya copari purīṃ</seg> <seg type="pāda" n="b">dakṣiṇāṃ diśam āśritaḥ</seg> /</l>

<l xml:id="HV_App.I,18.157"><seg type="pāda" n="a">padmavarṇo 'pi me putro</seg> <seg type="pāda" n="b">niveśayatu māciram</seg> //</l>

<l xml:id="HV_App.I,18.158"><seg type="pāda" n="a">tasyaiva parataḥ kānte</seg> <seg type="pāda" n="b">deśe campakabhūṣite</seg> /</l>

<l xml:id="HV_App.I,18.159"><seg type="pāda" n="a">sāraso me puraṃ tatra</seg> <seg type="pāda" n="b">niveśayatu putrakaḥ</seg> //</l>

<l xml:id="HV_App.I,18.160"><seg type="pāda" n="a">harito 'yaṃ mahābāhuḥ</seg> <seg type="pāda" n="b">sāgare haritodake</seg> /</l>

<l xml:id="HV_App.I,18.161"><seg type="pāda" n="a">dvīpaṃ pannagarājasya</seg> <seg type="pāda" n="b">suto me pālayiṣyati</seg> //</l>

<l xml:id="HV_App.I,18.162"><seg type="pāda" n="a">mādhavo 'yaṃ mama suto</seg> <seg type="pāda" n="b">jyeṣṭhaḥ śreṣṭhaś ca dharmavit</seg> /</l>

<l xml:id="HV_App.I,18.163"><seg type="pāda" n="a">yauvarājyena saṃyuktaḥ</seg> <seg type="pāda" n="b">svapuraṃ pālayiṣyati</seg> //</l>

<l xml:id="HV_App.I,18.164"><seg type="pāda" n="a">te nṛpaprakriyāṃ prāptā</seg> <seg type="pāda" n="b">abhiṣiktāḥ sacāmarāḥ</seg> /</l>

<l xml:id="HV_App.I,18.165"><seg type="pāda" n="a">pitrānuśiṣṭāś catvāro</seg> <seg type="pāda" n="b">lokapālopamā nṛpāḥ</seg> //</l>

<l xml:id="HV_App.I,18.166"><seg type="pāda" n="a">svaṃ svaṃ niveśanaṃ sarve</seg> <seg type="pāda" n="b">bhejire nṛpasattamāḥ</seg> /</l>

<l xml:id="HV_App.I,18.167"><seg type="pāda" n="a">purasthānāni puṇyāni</seg> <seg type="pāda" n="b">mṛgayanto yathākramam</seg> //</l>

<l xml:id="HV_App.I,18.168"><seg type="pāda" n="a">mucukundas tu rājarṣir</seg> <seg type="pāda" n="b">vindhyamadhye vyarocata</seg> /</l>

<l xml:id="HV_App.I,18.169"><seg type="pāda" n="a">svasthānaṃ narmadātīre</seg> <seg type="pāda" n="b">dāruṇopalasaṃkaṭe</seg> //</l>

<l xml:id="HV_App.I,18.170"><seg type="pāda" n="a">sa tu taṃ śodhayām āsa</seg> <seg type="pāda" n="b">vivikte vicacāra ha</seg> /</l>

<l xml:id="HV_App.I,18.171"><seg type="pāda" n="a">setuṃ caiva samaṃ cakre</seg> <seg type="pāda" n="b">parikhāś cāmitodakāḥ</seg> //</l>

<l xml:id="HV_App.I,18.172"><seg type="pāda" n="a">sthāpayām āsa bhāgeṣu</seg> <seg type="pāda" n="b">devatāyatanāni ca</seg> /</l>

<l xml:id="HV_App.I,18.173"><seg type="pāda" n="a">rathyā vīthyo nṛṇāṃ mārgāś</seg> <seg type="pāda" n="b">catvarāṇi gṛhāṇi ca</seg> //</l>

<l xml:id="HV_App.I,18.174"><seg type="pāda" n="a">sa tāṃ purīṃ dhanavatīṃ</seg> <seg type="pāda" n="b">puruhūtapurīprabhām</seg> /</l>

<l xml:id="HV_App.I,18.175"><seg type="pāda" n="a">nātidīrgheṇa kālena</seg> <seg type="pāda" n="b">cakāra nṛpasattamaḥ</seg> //</l>

<note>k: K1.2 Ñ3 V B1 Dn Ds D2-6 Cal. ed. ins. :k</note>
<l xml:id="**HV_App.I,18.175**14:1"><seg type="pāda" n="a">gobhir dhanena dhānyena</seg> <seg type="pāda" n="b">saṃpūrṇāṃ dhvajamālinīm</seg> /</l>

<l xml:id="HV_App.I,18.176"><seg type="pāda" n="a">nāma cāsyāḥ śubhaṃ cakre</seg> <seg type="pāda" n="b">nirmitaṃ svena tejasā</seg> /</l>

<l xml:id="HV_App.I,18.177"><seg type="pāda" n="a">tasyāḥ puryā nṛpaśreṣṭho</seg> <seg type="pāda" n="b">devaśreṣṭhaparākramaḥ</seg> //</l>

<l xml:id="HV_App.I,18.178"><seg type="pāda" n="a">mahāśmasaṃghātavatī</seg> <seg type="pāda" n="b">ṛkṣavantam upāśritā</seg> /</l>

<l xml:id="HV_App.I,18.179"><seg type="pāda" n="a">māhiṣmatī nāma purī</seg> <seg type="pāda" n="b">prakāśam upayāsyati</seg> //</l>

<l xml:id="HV_App.I,18.180"><seg type="pāda" n="a">ubhābhyām ṛkṣapādābhyāṃ</seg> <seg type="pāda" n="b">parvatābhyāṃ mahāpurīm</seg> /</l>

<l xml:id="HV_App.I,18.181"><seg type="pāda" n="a">madhye niveśayām āsa</seg> <seg type="pāda" n="b">śriyā paramayā vṛtām</seg> //</l>

<l xml:id="HV_App.I,18.182"><seg type="pāda" n="a">purikāṃ nāma dharmātmā</seg> <seg type="pāda" n="b">purīṃ devapurīprabhām</seg> /</l>

<l xml:id="HV_App.I,18.183"><seg type="pāda" n="a">udyānāmravanopetāṃ</seg> <seg type="pāda" n="b">samṛddhāpaṇacatvarām</seg> //</l>

<note>k: K1.2.4 Ñ2.3 V B D T2-4 G M4 ins. (T1 after line 182) :k</note>
<l xml:id="**HV_App.I,18.183**15:1"><seg type="pāda" n="a">ṛkṣavanto 'bhitaś caiva</seg> <seg type="pāda" n="b">tīre tatra nirāmaye</seg> /</l>

<l xml:id="**HV_App.I,18.183**15:2"><seg type="pāda" n="a">nirmitā sā purī rājñā</seg> <seg type="pāda" n="b">purīkā nāma nāmataḥ</seg> //</l>

<l xml:id="HV_App.I,18.184"><seg type="pāda" n="a">sa te dve vipule puryau</seg> <seg type="pāda" n="b">rājapuryupame śubhe</seg> /</l>

<l xml:id="HV_App.I,18.185"><seg type="pāda" n="a">pālayām āsa dharmātmā</seg> <seg type="pāda" n="b">rājā dharmeṇa vīryavān</seg> //</l>

<l xml:id="HV_App.I,18.186"><seg type="pāda" n="a">padmavarṇo 'pi rājarṣiḥ</seg> <seg type="pāda" n="b">sahyapṛṣṭhe purottamam</seg> /</l>

<l xml:id="HV_App.I,18.187"><seg type="pāda" n="a">cakāra nadyā veṇṇāyās</seg> <seg type="pāda" n="b">tīre tarulatākule</seg> //</l>

<l xml:id="HV_App.I,18.188"><seg type="pāda" n="a">viṣayasyālpatāṃ jñātvā</seg> <seg type="pāda" n="b">saṃpūrṇaṃ rāṣṭram eva ca</seg> /</l>

<l xml:id="HV_App.I,18.189"><seg type="pāda" n="a">niveśayām āsa nṛpaḥ</seg> <seg type="pāda" n="b">sa vapraprāyam uttamam</seg> //</l>

<l xml:id="HV_App.I,18.190"><seg type="pāda" n="a">padmavantaṃ janapadaṃ</seg> <seg type="pāda" n="b">karavīraṃ ca tatpuram</seg> /</l>

<l xml:id="HV_App.I,18.191"><seg type="pāda" n="a">nirmitaṃ padmavarṇena</seg> <seg type="pāda" n="b">prājāpatyena karmaṇā</seg> //</l>

<l xml:id="HV_App.I,18.192"><seg type="pāda" n="a">sārasenāpi vihitaṃ</seg> <seg type="pāda" n="b">ramyaṃ krauñcapuraṃ mahat</seg> /</l>

<l xml:id="HV_App.I,18.193"><seg type="pāda" n="a">campakāśokabahulaṃ</seg> <seg type="pāda" n="b">vipulaṃ tāmramṛttikam</seg> //</l>

<l xml:id="HV_App.I,18.194"><seg type="pāda" n="a">vanavāsīti vikhyātaḥ</seg> <seg type="pāda" n="b">sphīto janapado mahān</seg> /</l>

<l xml:id="HV_App.I,18.195"><seg type="pāda" n="a">puraṃ tu tasya tac chrīmad</seg> <seg type="pāda" n="b">drumaiḥ sarvartukair vṛtam</seg> //</l>

<note>k: G2.3 M4 ins. :k</note>
<l xml:id="**HV_App.I,18.195**16:1"><seg type="pāda" n="a">haritaś ca mahābāhuḥ</seg> <seg type="pāda" n="b">pitur ājñāpuraskṛtaḥ</seg> /</l>

<l xml:id="HV_App.I,18.196"><seg type="pāda" n="a">harito 'pi samudrasya</seg> <seg type="pāda" n="b">dvīpaṃ samabhipālayan</seg> /</l>

<l xml:id="HV_App.I,18.197"><seg type="pāda" n="a">ratnasaṃcayasaṃpūrṇaṃ</seg> <seg type="pāda" n="b">nārījanamanoharam</seg> //</l>

<l xml:id="HV_App.I,18.198"><seg type="pāda" n="a">tasya dāśā jale magnā</seg> <seg type="pāda" n="b">madgurā nāma viśrutāḥ</seg> /</l>

<l xml:id="HV_App.I,18.199"><seg type="pāda" n="a">ye haranti sadā śaṅkhān</seg> <seg type="pāda" n="b">samudrodaracāriṇaḥ</seg> //</l>

<l xml:id="HV_App.I,18.200"><seg type="pāda" n="a">tasyāpare dāśagaṇāḥ</seg> <seg type="pāda" n="b">pravālāñ jalasaṃbhavān</seg> /</l>

<l xml:id="HV_App.I,18.201"><seg type="pāda" n="a">saṃcinvanti sadā yuktā</seg> <seg type="pāda" n="b">jātarūpaṃ ca mauktikam</seg> //</l>

<l xml:id="HV_App.I,18.202"><seg type="pāda" n="a">jalajāni ca ratnāni</seg> <seg type="pāda" n="b">niṣādās tasya mānavāḥ</seg> /</l>

<l xml:id="HV_App.I,18.203"><seg type="pāda" n="a">pracinvanto 'rṇave yuktā</seg> <seg type="pāda" n="b">naubhiḥ saṃyānagāminaḥ</seg> //</l>

<l xml:id="HV_App.I,18.204"><seg type="pāda" n="a">matsyamāṃsena te sarve</seg> <seg type="pāda" n="b">vartayanti sadā narāḥ</seg> /</l>

<l xml:id="HV_App.I,18.205"><seg type="pāda" n="a">gṛhṇantaḥ sarvaratnāni</seg> <seg type="pāda" n="b">niratā dvīpavāsinaḥ</seg> //</l>

<l xml:id="HV_App.I,18.206"><seg type="pāda" n="a">taiḥ saṃyānagatā ratnair</seg> <seg type="pāda" n="b">vaṇijo dūradeśajāḥ</seg> /</l>

<l xml:id="HV_App.I,18.207"><seg type="pāda" n="a">haritaṃ tarpayanty ekaṃ</seg> <seg type="pāda" n="b">yathaiva dhanadaṃ tathā</seg> //</l>

<l xml:id="HV_App.I,18.208"><seg type="pāda" n="a">evam ikṣvākuvaṃśāt tu</seg> <seg type="pāda" n="b">yaduvaṃśo viniḥsṛtaḥ</seg> /</l>

<l xml:id="HV_App.I,18.209"><seg type="pāda" n="a">caturdhā yaduputrais tu</seg> <seg type="pāda" n="b">caturbhir bhidyate punaḥ</seg> //</l>

<l xml:id="HV_App.I,18.210"><seg type="pāda" n="a">sa yadur mādhave rājyaṃ</seg> <seg type="pāda" n="b">visṛjya yadupuṃgave</seg> /</l>

<l xml:id="HV_App.I,18.211"><seg type="pāda" n="a">triviṣṭapaṃ gato rājā</seg> <seg type="pāda" n="b">tyaktvā dehaṃ mahītale</seg> //</l>

<l xml:id="HV_App.I,18.212"><seg type="pāda" n="a">babhūva mādhavasutaḥ</seg> <seg type="pāda" n="b">satvato nāma vīryavān</seg> /</l>

<l xml:id="HV_App.I,18.213"><seg type="pāda" n="a">sattvavṛttaguṇopeto</seg> <seg type="pāda" n="b">rājā rājaguṇe sthitaḥ</seg> //</l>

<l xml:id="HV_App.I,18.214"><seg type="pāda" n="a">satvatasya suto rājā</seg> <seg type="pāda" n="b">bhīmo nāma mahān abhūt</seg> /</l>

<l xml:id="HV_App.I,18.215"><seg type="pāda" n="a">yena bhaimāḥ sma saṃvṛttāḥ</seg> <seg type="pāda" n="b">satvatāt sātvatāḥ smṛtāḥ</seg> //</l>

<l xml:id="HV_App.I,18.216"><seg type="pāda" n="a">rājyasthe tu nṛpe tasmin</seg> <seg type="pāda" n="b">rāme rājyaṃ praśāsati</seg> /</l>

<l xml:id="HV_App.I,18.217"><seg type="pāda" n="a">śatrughno lavaṇaṃ hatvā</seg> <seg type="pāda" n="b">ciccheda sa madhor vanam</seg> //</l>

<l xml:id="HV_App.I,18.218"><seg type="pāda" n="a">tasmin madhuvanasthāne</seg> <seg type="pāda" n="b">purīṃ ca mathurām imām</seg> /</l>

<l xml:id="HV_App.I,18.219"><seg type="pāda" n="a">niveśayām āsa vibhuḥ</seg> <seg type="pāda" n="b">sumitrānandivardhanaḥ</seg> //</l>

<l xml:id="HV_App.I,18.220"><seg type="pāda" n="a">paryāye caiva rāmasya</seg> <seg type="pāda" n="b">bharatasya tathaiva ca</seg> /</l>

<l xml:id="HV_App.I,18.221"><seg type="pāda" n="a">sumitrāyāḥ sutābhyāṃ ca</seg> <seg type="pāda" n="b">sthānaṃ prāptaṃ ca vaiṣṇavam</seg> //</l>

<note>k: For line 221, K1.2.4 V2 B Ds D3.5 M1-3 subst. :k</note>
<l xml:id="**HV_App.I,18.221**17:1"><seg type="pāda" n="a">sumitrāsutayoś caiva</seg> <seg type="pāda" n="b">prāptayor vaiṣṇavaṃ padam</seg> /</l>

<l xml:id="HV_App.I,18.222"><seg type="pāda" n="a">bhīmeneyaṃ purī tena</seg> <seg type="pāda" n="b">rājyasaṃbandhakāraṇāt</seg> /</l>

<note>k: For line 222, V3 subst. :k</note>
<l xml:id="**HV_App.I,18.222**18:1"><seg type="pāda" n="a">yādavena purī vyāptā</seg> <seg type="pāda" n="b">bhīmena tu mahātmanā</seg> /</l>

<l xml:id="HV_App.I,18.223"><seg type="pāda" n="a">svavaṃśe sthāpitā pūrvaṃ</seg> <seg type="pāda" n="b">svayam adhyāsitā tathā</seg> //</l>

<l xml:id="HV_App.I,18.224"><seg type="pāda" n="a">tataḥ kuśe sthite rājye</seg> <seg type="pāda" n="b">lave ca yuvarājani</seg> /</l>

<l xml:id="HV_App.I,18.225"><seg type="pāda" n="a">andhako nāma bhīmasya</seg> <seg type="pāda" n="b">suto rājyam akārayat</seg> //</l>

<l xml:id="HV_App.I,18.226"><seg type="pāda" n="a">andhakasya suto jajñe</seg> <seg type="pāda" n="b">raivato nāma pārthivaḥ</seg> /</l>

<l xml:id="HV_App.I,18.227"><seg type="pāda" n="a">ṛkṣas tu raivatāj jajñe</seg> <seg type="pāda" n="b">ramye parvatamūrdhani</seg> //</l>

<l xml:id="HV_App.I,18.228"><seg type="pāda" n="a">tatas tu raivatasutaḥ</seg> <seg type="pāda" n="b">parvataḥ sāgarāntike</seg> /</l>

<l xml:id="HV_App.I,18.229"><seg type="pāda" n="a">nāmnā raivatako nāma</seg> <seg type="pāda" n="b">bhūmau bhūmidharaḥ smṛtaḥ</seg> //</l>

<l xml:id="HV_App.I,18.230"><seg type="pāda" n="a">raivatasyātmajo rājā</seg> <seg type="pāda" n="b">viśvagarbho mahāyaśāḥ</seg> /</l>

<l xml:id="HV_App.I,18.231"><seg type="pāda" n="a">babhūva pṛthivīpālaḥ</seg> <seg type="pāda" n="b">pṛthivyāṃ prathitaḥ prabhuḥ</seg> //</l>

<l xml:id="HV_App.I,18.232"><seg type="pāda" n="a">tasya bhāryāsu tisṛṣu</seg> <seg type="pāda" n="b">divyarūpāsu keśava</seg> /</l>

<l xml:id="HV_App.I,18.233"><seg type="pāda" n="a">catvāro jajñire putrā</seg> <seg type="pāda" n="b">rucyā proṣṭhapadopamāḥ</seg> //</l>

<l xml:id="HV_App.I,18.234"><seg type="pāda" n="a">vasur babhruḥ suṣeṇaś ca</seg> <seg type="pāda" n="b">śubhākṣaś caiva vīryavān</seg> /</l>

<l xml:id="HV_App.I,18.235"><seg type="pāda" n="a">yadupravīrāḥ prakhyātā</seg> <seg type="pāda" n="b">lokapālā ivāpare</seg> //</l>

<l xml:id="HV_App.I,18.236"><seg type="pāda" n="a">tair ayaṃ yādavo vaṃśaḥ</seg> <seg type="pāda" n="b">pārthivair bahulīkṛtaḥ</seg> /</l>

<l xml:id="HV_App.I,18.237"><seg type="pāda" n="a">ye sma te kṛṣṇa loke 'smin</seg> <seg type="pāda" n="b">prajāvantaḥ prajeśvarāḥ</seg> //</l>

<l xml:id="HV_App.I,18.238"><seg type="pāda" n="a">vasos tu kuntiviṣaye</seg> <seg type="pāda" n="b">vasudevaḥ suto 'bhavat</seg> /</l>

<note>k: G2.3.5 M4 G(ed.) ins. :k</note>
<l xml:id="**HV_App.I,18.238**19:1"><seg type="pāda" n="a">sātvataṃ sattvasaṃpannaṃ</seg> <seg type="pāda" n="b">janayām āsa vīryavān</seg> /</l>

<l xml:id="HV_App.I,18.239"><seg type="pāda" n="a">janayām āsa caivātra</seg> <seg type="pāda" n="b">suprabhe dve ca dārike</seg> //</l>

<l xml:id="HV_App.I,18.240"><seg type="pāda" n="a">kuntīṃ ca pāṇḍor mahiṣīṃ</seg> <seg type="pāda" n="b">devatām iva bhūcarīm</seg> /</l>

<l xml:id="HV_App.I,18.241"><seg type="pāda" n="a">bhāryāṃ ca cedirājasya</seg> <seg type="pāda" n="b">damaghoṣasya suprabhām</seg> //</l>

<note>k: For line 241, K Ñ3 V1.2 B D T2-4 G1.4.5 subst. :k</note>
<l xml:id="**HV_App.I,18.241**20:1"><seg type="pāda" n="a">bhāryāṃ ca damaghoṣasya</seg> <seg type="pāda" n="b">cedirājasya suprabhām</seg> /</l>

<l xml:id="HV_App.I,18.242"><seg type="pāda" n="a">eṣa te svasya vaṃśasya</seg> <seg type="pāda" n="b">prabhavaḥ parikīrtitaḥ</seg> /</l>

<l xml:id="HV_App.I,18.243"><seg type="pāda" n="a">śruto mayā purā kṛṣṇa</seg> <seg type="pāda" n="b">kṛṣṇadvaipāyanāntikāt</seg> //</l>

<l xml:id="HV_App.I,18.244"><seg type="pāda" n="a">tvaṃ tv idānīṃ pranaṣṭe 'smin</seg> <seg type="pāda" n="b">vaṃśe vaṃśabhṛtāṃ vara</seg> /</l>

<l xml:id="HV_App.I,18.245"><seg type="pāda" n="a">svayaṃbhūr iva saṃprāpto</seg> <seg type="pāda" n="b">bhavāyāsmajjayāya ca</seg> //</l>

<l xml:id="HV_App.I,18.246"><seg type="pāda" n="a">na tvāṃ paurāṇamātreṇa</seg> <seg type="pāda" n="b">śaktā gūhayituṃ vayam</seg> /</l>

<l xml:id="HV_App.I,18.247"><seg type="pāda" n="a">devaguhyeṣv api bhavān</seg> <seg type="pāda" n="b">sarvajñaḥ sarvabhāvanaḥ</seg> //</l>

<l xml:id="HV_App.I,18.248"><seg type="pāda" n="a">śaktaś cāsi jarāsaṃdhaṃ</seg> <seg type="pāda" n="b">nṛpaṃ yodhayituṃ prabho</seg> /</l>

<note>k: M1-3 ins. :k</note>
<l xml:id="**HV_App.I,18.248**21:1"><seg type="pāda" n="a">śakyaṃ cemaṃ jarāsaṃdhaṃ</seg> <seg type="pāda" n="b">nṛpaṃ drāvayituṃ hare</seg> /</l>

<l xml:id="HV_App.I,18.249"><seg type="pāda" n="a">tvadbuddhivaśagāḥ sarve</seg> <seg type="pāda" n="b">vayaṃ yogavrate sthitāḥ</seg> //</l>

<l xml:id="HV_App.I,18.250"><seg type="pāda" n="a">jarāsaṃdhas tu balavān</seg> <seg type="pāda" n="b">nṛpāṇāṃ mūrdhani sthitaḥ</seg> /</l>

<l xml:id="HV_App.I,18.251"><seg type="pāda" n="a">aprameyabalaś caiva</seg> <seg type="pāda" n="b">vayaṃ ca kṛśasādhanāḥ</seg> //</l>

<l xml:id="HV_App.I,18.252"><seg type="pāda" n="a">na ceyam ekāham api</seg> <seg type="pāda" n="b">purī rodhaṃ sahiṣyati</seg> /</l>

<l xml:id="HV_App.I,18.253"><seg type="pāda" n="a">kṛśabhaktendhanakṣāmā</seg> <seg type="pāda" n="b">durgair apariniṣṭhitā</seg> //</l>

<l xml:id="HV_App.I,18.254"><seg type="pāda" n="a">asaṃskṛtāmbuparikhā</seg> <seg type="pāda" n="b">dvārāṭṭair yantravarjitaiḥ</seg> /</l>

<l xml:id="HV_App.I,18.255"><seg type="pāda" n="a">vapraprākāramārgeṣu</seg> <seg type="pāda" n="b">kartavyā bahuvistarā</seg> //</l>

<l xml:id="HV_App.I,18.256"><seg type="pāda" n="a">saṃskartavyāyudhāgārā</seg> <seg type="pāda" n="b">yoktavyā ceṣṭikācayaiḥ</seg> /</l>

<l xml:id="HV_App.I,18.257"><seg type="pāda" n="a">kaṃsasya balavattvāt tu</seg> <seg type="pāda" n="b">nātiguptā purī janaiḥ</seg> //</l>

<l xml:id="HV_App.I,18.258"><seg type="pāda" n="a">sadyo nipatite kaṃse</seg> <seg type="pāda" n="b">rājye 'smākaṃ navodaye</seg> /</l>

<l xml:id="HV_App.I,18.259"><seg type="pāda" n="a">purī pratyagrarodheyaṃ</seg> <seg type="pāda" n="b">na rodhaṃ visahiṣyati</seg> //</l>

<l xml:id="HV_App.I,18.260"><seg type="pāda" n="a">balaṃ saṃmardabhagnaṃ ca</seg> <seg type="pāda" n="b">kliśyamānaṃ pareṇa ha</seg> /</l>

<l xml:id="HV_App.I,18.261"><seg type="pāda" n="a">asaṃśayam idaṃ rāṣṭraṃ</seg> <seg type="pāda" n="b">janaiḥ saha vinaṅkṣyati</seg> //</l>

<l xml:id="HV_App.I,18.262"><seg type="pāda" n="a">vañcanīyā bhaviṣyāmo</seg> <seg type="pāda" n="b">narāṇāṃ nṛpakāraṇāt</seg> /</l>

<l xml:id="HV_App.I,18.263"><seg type="pāda" n="a">jarāsaṃdhabhayārtānāṃ</seg> <seg type="pāda" n="b">dravatāṃ rāṣṭrasaṃbhrame</seg> //</l>

<l xml:id="HV_App.I,18.264"><seg type="pāda" n="a">ārto vakṣyati naḥ sarvo</seg> <seg type="pāda" n="b">rudhyamānaḥ pure janaḥ</seg> /</l>

<l xml:id="HV_App.I,18.265"><seg type="pāda" n="a">yādavaiḥ sma virodhena</seg> <seg type="pāda" n="b">yojito rājyakāmukaiḥ</seg> //</l>

<note>k: K Ñ2.3 V1 B D T2.3 G1.4.5 M4 ins. :k</note>
<l xml:id="**HV_App.I,18.265**22:1"><seg type="pāda" n="a">yādavanāṃ virodhena</seg> <seg type="pāda" n="b">ye jitā rājyakāmukaiḥ</seg> //</l>

<l xml:id="**HV_App.I,18.265**22:2"><seg type="pāda" n="a">te sarve dvaidham icchanti</seg> <seg type="pāda" n="b">yat kṣamaṃ tad vidhīyatām</seg> /</l>

<l xml:id="HV_App.I,18.266"><seg type="pāda" n="a">etan mama mataṃ kṛṣṇa</seg> <seg type="pāda" n="b">viśrambhāt samudāhṛtam</seg> /</l>

<l xml:id="HV_App.I,18.267"><seg type="pāda" n="a">tvayi sarvasvam ity eva</seg> <seg type="pāda" n="b">paras tvaṃ caiva buddhimān</seg> //</l>

<note>k: For l. 267, K Ñ2 B1.3 D T2-4 G1.4 subst. :k</note>
<l xml:id="**HV_App.I,18.167**23:1"><seg type="pāda" n="a">tvaṃ tu vijñāpitaḥ sarvaṃ</seg> <seg type="pāda" n="b">na punaḥ saṃprabodhitaḥ</seg> /</l>

<l xml:id="HV_App.I,18.268"><seg type="pāda" n="a">yad atra naḥ kṣamaṃ kṛṣṇa</seg> <seg type="pāda" n="b">tat svairam abhidhīyatām</seg> /</l>

<l xml:id="HV_App.I,18.269"><seg type="pāda" n="a">tvam asya netā sainyasya</seg> <seg type="pāda" n="b">vayaṃ tvacchāsane sthitāḥ</seg> //</l>

<note>k: K Ñ2.3 V B D T1-3 G1.3-5 M4 (G2 after l. 268) ins. :k</note>
<l xml:id="**HV_App.I,18.169**24:1"><seg type="pāda" n="a">tvanmūlaś ca virodho 'yaṃ</seg> <seg type="pāda" n="b">rakṣāsmān ātmanā saha</seg> /</l>

<note>Colophon</note>

<milestone unit="speaker" n="vaiśaṃpāyana uvāca"/>
<l xml:id="HV_App.I,18.270"><seg type="pāda" n="a">vikadros tu vacas tathyaṃ</seg> <seg type="pāda" n="b">niśamya yadupuṃgavaḥ</seg> /</l>

<note>k: After line 270a, T4 ins. :k</note>
<l xml:id="**HV_App.I,18.270**25:1">pārthivena yathākramam |</l>
<note>k: After line 270,K2 Ñ2.3 V B Dn D2-6 Bom. Poona eds ins. :k</note>
<l xml:id="**HV_App.I,18.270**26:1"><seg type="pāda" n="a">parituṣṭena manasā</seg> <seg type="pāda" n="b">vacanaṃ cedam abravīt</seg> //</l>

<l xml:id="**HV_App.I,18.270**26:2"><seg type="pāda" n="a">rājā ṣāḍguṇyavaktā vai</seg> <seg type="pāda" n="b">rājā mantrārthatattvavit</seg> /</l>

<l xml:id="**HV_App.I,18.270**26:3"><seg type="pāda" n="a">sat tattvaṃ ca hitaṃ caiva</seg> <seg type="pāda" n="b">kṛṣṇoktaṃ khila dhīmatā</seg> /</l>

<l xml:id="**HV_App.I,18.270**26:4"><seg type="pāda" n="a">bhāṣitā rājadharmāś ca</seg> <seg type="pāda" n="b">satyāś ca jagato hitāḥ</seg> //</l>

<l xml:id="**HV_App.I,18.270**26:5"><seg type="pāda" n="a">etac chrutvā pitur vākyaṃ</seg> <seg type="pāda" n="b">vikadroś ca mahātmanā</seg> /</l>

<note>k: After l. 4, Bom. Poona ed. ins. :k</note>
<l xml:id="HV_App.I,18.270*26A"><seg type="pāda" n="a">vikadruṇā yaduśreṣṭha</seg> <seg type="pāda" n="b">yad dhitaṃ tad vidhīyatām</seg> /</l>

<l xml:id="HV_App.I,18.271"><seg type="pāda" n="a">vākyam uttamam ekāgro</seg> <seg type="pāda" n="b">babhāṣe cārubhāṣaṇaḥ</seg> //</l>

<l xml:id="HV_App.I,18.272"><seg type="pāda" n="a">bruvatāṃ vaḥ śrutaṃ vākyaṃ</seg> <seg type="pāda" n="b">hetutaḥ kramatas tathā</seg> /</l>

<l xml:id="HV_App.I,18.273"><seg type="pāda" n="a">nyāyataḥ śāstrataś caiva</seg> <seg type="pāda" n="b">daivaṃ caivānupaśyatām</seg> //</l>

<l xml:id="HV_App.I,18.274"><seg type="pāda" n="a">śrūyatām uttamaṃ vākyaṃ</seg> <seg type="pāda" n="b">mama buddhyā ca gṛhyatām</seg> /</l>

<l xml:id="HV_App.I,18.275"><seg type="pāda" n="a">nayena vyavahartavyaṃ</seg> <seg type="pāda" n="b">pārthivena yathā mayā</seg> //</l>

<note>k: K Ñ2.3 V B D T G M4 ins. :k</note>
<l xml:id="**HV_App.I,18.175**27:1"><seg type="pāda" n="a">saṃdhiṃ ca vigrahaṃ caiva</seg> <seg type="pāda" n="b">yānam āsanam eva ca</seg> /</l>

<l xml:id="**HV_App.I,18.175**27:2"><seg type="pāda" n="a">dvaidhībhāvaṃ saṃśrayaṃ ca</seg> <seg type="pāda" n="b">ṣāḍguṇyaṃ cintayet sadā</seg> //</l>

<l xml:id="**HV_App.I,18.175**27:3"><seg type="pāda" n="a">balinaḥ saṃnikarṣe tu</seg> <seg type="pāda" n="b">na stheyaṃ paṇḍitena ca</seg> /</l>

<l xml:id="**HV_App.I,18.175**27:4"><seg type="pāda" n="a">apakramed dhi kālajñaḥ</seg> <seg type="pāda" n="b">samartho yuddham āvahet</seg> //</l>

<l xml:id="HV_App.I,18.276"><seg type="pāda" n="a">ahaṃ tāvat sahāryeṇa</seg> <seg type="pāda" n="b">muhūrte 'smin prakāśitaḥ</seg> /</l>

<note>k: V2.3 B2 ins. :k</note>
<l xml:id="**HV_App.I,18.176**28:1"><seg type="pāda" n="a">jarāsaṃdhena saṃgrāmaṃ</seg> <seg type="pāda" n="b">kariṣyāmy adya yādavāḥ</seg> /</l>

<l xml:id="**HV_App.I,18.176**28:2"><seg type="pāda" n="a">saṃrodhaṃ na sahiṣye 'haṃ</seg> <seg type="pāda" n="b">tadāsya caṃkramiṣyataḥ</seg> //</l>

<l xml:id="HV_App.I,18.277"><seg type="pāda" n="a">jīvanāśaṃ gamiṣyāmi</seg> <seg type="pāda" n="b">śaktimān apy aśaktavat</seg> //</l>

<l xml:id="HV_App.I,18.278"><seg type="pāda" n="a">tataḥ sahyācalayutaṃ</seg> <seg type="pāda" n="b">sahāryeṇāham akṣayam</seg> /</l>

<l xml:id="HV_App.I,18.279"><seg type="pāda" n="a">ātmadvitīyaḥ śrīmantaṃ</seg> <seg type="pāda" n="b">pravekṣye dakṣiṇāpatham</seg> //</l>

<l xml:id="HV_App.I,18.280"><seg type="pāda" n="a">karavīrapuraṃ caiva</seg> <seg type="pāda" n="b">ramyaṃ krauñcapuraṃ tathā</seg> /</l>

<note>k: K4 ins. :k</note>
<l xml:id="**HV_App.I,18.280**29:1"><seg type="pāda" n="a">vikadros tad vacaḥ śrutvā</seg> <seg type="pāda" n="b">baladevānujasya ca</seg> /</l>

<l xml:id="**HV_App.I,18.280**29:2"><seg type="pāda" n="a">praśaśaṃsa tathā mene</seg> <seg type="pāda" n="b">tathyaṃ tadvacanaṃ hitam</seg> /</l>

<l xml:id="**HV_App.I,18.280**29:3"><seg type="pāda" n="a">kṛṣṇaṃ prāha rato raṅgaṃ</seg> <seg type="pāda" n="b">gamyatāṃ tatra saṃgatau</seg> /</l>

<l xml:id="HV_App.I,18.281"><seg type="pāda" n="a">drakṣyāvas tatra sahitau</seg> <seg type="pāda" n="b">gomantaṃ ca nagottamam</seg> //</l>

<l xml:id="HV_App.I,18.282"><seg type="pāda" n="a">āvayor gamanaṃ śrutvā</seg> <seg type="pāda" n="b">jitakāśī ca pārthivaḥ</seg> /</l>

<l xml:id="HV_App.I,18.283"><seg type="pāda" n="a">aspṛṣṭvaiva purīṃ darpād</seg> <seg type="pāda" n="b">anusāraṃ kariṣyati</seg> //</l>

<l xml:id="HV_App.I,18.284"><seg type="pāda" n="a">tataḥ sahyavaneṣv eva</seg> <seg type="pāda" n="b">rājā yāsyati sānugaḥ</seg> /</l>

<l xml:id="HV_App.I,18.285"><seg type="pāda" n="a">āvayor darśanād eva</seg> <seg type="pāda" n="b">yuddhaprītim avāpsyati</seg> //</l>

<l xml:id="HV_App.I,18.286"><seg type="pāda" n="a">eṣā naḥ śreyasī yātrā</seg> <seg type="pāda" n="b">bhaviṣyati kulasya vai</seg> /</l>

<l xml:id="HV_App.I,18.287"><seg type="pāda" n="a">paurāṇām atha puryāś ca</seg> <seg type="pāda" n="b">deśasya ca sukhāvahā</seg> //</l>

<l xml:id="HV_App.I,18.288"><seg type="pāda" n="a">na ca śatrau paribhraṣṭe</seg> <seg type="pāda" n="b">rājāno vijigīṣavaḥ</seg> /</l>

<l xml:id="HV_App.I,18.289"><seg type="pāda" n="a">pararāṣṭreṣu mūrchanti</seg> <seg type="pāda" n="b">mṛdhe śatrukṣayaṃ vinā</seg> //</l>

<l xml:id="HV_App.I,18.290"><seg type="pāda" n="a">evam uktvā tu tau vīrau</seg> <seg type="pāda" n="b">kṛṣṇasaṃkarṣaṇāv ubhau</seg> /</l>

<note>k: D6 S (except T3.4) G(ed.) ins. :k</note>
<l xml:id="**HV_App.I,18.290**30:1"><seg type="pāda" n="a">māgadhasya puraḥ sthitvā</seg> <seg type="pāda" n="b">vākyam etad avocatām</seg> //</l>

<l xml:id="**HV_App.I,18.290**30:2"><seg type="pāda" n="a">āvāṃ paśya mahārāja</seg> <seg type="pāda" n="b">yat kāryaṃ tad vadasva nau</seg> /</l>

<l xml:id="**HV_App.I,18.290**30:3"><seg type="pāda" n="a">yac ca kartuṃ pravṛtto 'si</seg> <seg type="pāda" n="b">tat kuruṣva yathecchasi</seg> //</l>

<l xml:id="**HV_App.I,18.290**30:4"><seg type="pāda" n="a">tac chrutvā roṣatāmrākṣo</seg> <seg type="pāda" n="b">babhāṣe māgadhas tadā</seg> /</l>

<l xml:id="**HV_App.I,18.290**30:5"><seg type="pāda" n="a">eṣa vāṃ pratiyotsyāmi</seg> <seg type="pāda" n="b">haniṣyāmi ca vāṃ yudhi</seg> //</l>

<l xml:id="**HV_App.I,18.290**30:6"><seg type="pāda" n="a">ity uktvā dhanur ādatta</seg> <seg type="pāda" n="b">jarāputraḥ pratāpavān</seg> /</l>

<l xml:id="**HV_App.I,18.290**30:7"><seg type="pāda" n="a">tac chrutvā tau tu deveśau</seg> <seg type="pāda" n="b">gantuṃ vyavasitau kila</seg> //</l>

<l xml:id="HV_App.I,18.291"><seg type="pāda" n="a">prapedatur asaṃbhrāntau</seg> <seg type="pāda" n="b">dakṣiṇau dakṣiṇāpatham</seg> //</l>

<l xml:id="HV_App.I,18.292"><seg type="pāda" n="a">tau tu rāṣṭrāṇi śataśaś</seg> <seg type="pāda" n="b">carantau kāmarūpiṇau</seg> /</l>

<l xml:id="HV_App.I,18.293"><seg type="pāda" n="a">dakṣiṇāṃ diśam āsthāya</seg> <seg type="pāda" n="b">ceratur mārgagau sukham</seg> //</l>

<l xml:id="HV_App.I,18.294"><seg type="pāda" n="a">sahyapṛṣṭheṣu ramyeṣu</seg> <seg type="pāda" n="b">modamānāv ubhau tadā</seg> /</l>

<l xml:id="HV_App.I,18.295"><seg type="pāda" n="a">dakṣiṇāpathagau vīrāv</seg> <seg type="pāda" n="b">adhvānaṃ saṃprapedatuḥ</seg> //</l>

<l xml:id="HV_App.I,18.296"><seg type="pāda" n="a">tau ca svalpena kālena</seg> <seg type="pāda" n="b">sahyācalavibhūṣitam</seg> /</l>

<l xml:id="HV_App.I,18.297"><seg type="pāda" n="a">karavīrapuraṃ prāptau</seg> <seg type="pāda" n="b">svavaṃśajanabhūṣitam</seg> //</l>

<l xml:id="HV_App.I,18.298"><seg type="pāda" n="a">tau tatra gatvā veṇṇāyā</seg> <seg type="pāda" n="b">nadyās tīraṃ samāśritau</seg> /</l>

<l xml:id="HV_App.I,18.299"><seg type="pāda" n="a">āsedatuḥ prarohāḍhyaṃ</seg> <seg type="pāda" n="b">nyagrodhaṃ tarupuṃgavam</seg> //</l>

<l xml:id="HV_App.I,18.300"><seg type="pāda" n="a">adhastāt tasya vṛkṣasya</seg> <seg type="pāda" n="b">muniṃ dīptatapodhanam</seg> /</l>

<l xml:id="HV_App.I,18.301"><seg type="pāda" n="a">aṃsāvasaktaparaśuṃ</seg> <seg type="pāda" n="b">jaṭāvalkaladhāriṇam</seg> //</l>

<l xml:id="HV_App.I,18.302"><seg type="pāda" n="a">gauram agniśikhākāraṃ</seg> <seg type="pāda" n="b">tejasā bhāskaropamam</seg> /</l>

<l xml:id="HV_App.I,18.303"><seg type="pāda" n="a">kṣatrāntakaram akṣobhyaṃ</seg> <seg type="pāda" n="b">vapuṣmantam ivārṇavam</seg> //</l>

<l xml:id="HV_App.I,18.304"><seg type="pāda" n="a">nyastasaṃkucitādhānaṃ</seg> <seg type="pāda" n="b">kāle hutahutāśanam</seg> /</l>

<l xml:id="HV_App.I,18.305"><seg type="pāda" n="a">klinnaṃ triṣavaṇāmbhobhir</seg> <seg type="pāda" n="b">ādyaṃ devaguruṃ yathā</seg> //</l>

<l xml:id="HV_App.I,18.306"><seg type="pāda" n="a">savatsāṃ dhenukāṃ śvetāṃ</seg> <seg type="pāda" n="b">homadhukkāmadohanām</seg> /</l>

<note>k: T1 G2.3 M subst. :k</note>
<l xml:id="**HV_App.I,18.306**31:1"><seg type="pāda" n="a">dhenuṃ savatsāṃ saśvetāṃ</seg> <seg type="pāda" n="b">sudughāṃ homakarmaṇi</seg> /</l>

<l xml:id="HV_App.I,18.307"><seg type="pāda" n="a">kṣīrāraṇiṃ karṣamāṇaṃ</seg> <seg type="pāda" n="b">mahendragirigocaram</seg> //</l>

<note>k: T1 G2.3.5 M G(ed.) ins. :k</note>
<l xml:id="**HV_App.I,18.307**32:1"><seg type="pāda" n="a">bhojayantaṃ dvijān mukhyān</seg> <seg type="pāda" n="b">arcayantaṃ maheśvaram</seg> /</l>

<l xml:id="**HV_App.I,18.307**32:2"><seg type="pāda" n="a">ādidevaṃ jagannāthaṃ</seg> <seg type="pāda" n="b">candrārdhakṛtaśekharam</seg> //</l>

<l xml:id="**HV_App.I,18.307**32:3"><seg type="pāda" n="a">mahotsavasaktadhiyaṃ</seg> <seg type="pāda" n="b">jāmadagnyaṃ mahāmatim</seg> /</l>

<l xml:id="**HV_App.I,18.307**32:4"><seg type="pāda" n="a">yasya nāmāni rājānaḥ</seg> <seg type="pāda" n="b">śrotuṃ śaktāḥ sadā na hi</seg> //</l>

<l xml:id="HV_App.I,18.308"><seg type="pāda" n="a">dadarśatus tau sahitāv</seg> <seg type="pāda" n="b">apariśrāntam avyayam</seg> /</l>

<l xml:id="HV_App.I,18.309"><seg type="pāda" n="a">bhārgavaṃ rāmam āsīnaṃ</seg> <seg type="pāda" n="b">mandarasthaṃ yathā ravim</seg> //</l>

<l xml:id="HV_App.I,18.310"><seg type="pāda" n="a">nyāyatas tau tu taṃ dṛṣṭvā</seg> <seg type="pāda" n="b">pādamūle kṛtāsanau</seg> /</l>

<l xml:id="HV_App.I,18.311"><seg type="pāda" n="a">vasudevasutau vīrau</seg> <seg type="pāda" n="b">sadhiṣṇyāv iva pāvakau</seg> //</l>

<l xml:id="HV_App.I,18.312"><seg type="pāda" n="a">kṛṣṇas tam ṛṣiśārdūlam</seg> <seg type="pāda" n="b">uvāca vadatāṃ varaḥ</seg> /</l>

<l xml:id="HV_App.I,18.313"><seg type="pāda" n="a">ślakṣṇaṃ madhurayā vācā</seg> <seg type="pāda" n="b">lokadṛṣṭāntakovidaḥ</seg> //</l>

<l xml:id="HV_App.I,18.314"><seg type="pāda" n="a">bhagavañ jāmadagnyaṃ tvāṃ</seg> <seg type="pāda" n="b">avagacchāmi bhārgavam</seg> /</l>

<l xml:id="HV_App.I,18.315"><seg type="pāda" n="a">rāmaṃ munīnām ṛṣabhaṃ</seg> <seg type="pāda" n="b">kṣatriyāṇāṃ kulāntakam</seg> //</l>

<l xml:id="HV_App.I,18.316"><seg type="pāda" n="a">tvayā sāyakavegena</seg> <seg type="pāda" n="b">kṣipto bhārgava sāgaraḥ</seg> /</l>

<l xml:id="HV_App.I,18.317"><seg type="pāda" n="a">iṣupātena nagaraṃ</seg> <seg type="pāda" n="b">kṛtaṃ sūrpārakaṃ tvayā</seg> //</l>

<note>k: K Ñ V B D T2-4 G1 M4 ins. :k</note>
<l xml:id="**HV_App.I,18.317**33:1"><seg type="pāda" n="a">dhanuḥpañcaśatāyāmam</seg> <seg type="pāda" n="b">iṣupañcaśatodyatam</seg> /</l>

<l xml:id="HV_App.I,18.318"><seg type="pāda" n="a">sahyasya ca nikuñjeṣu</seg> <seg type="pāda" n="b">sphīto janapado mahān</seg> /</l>

<l xml:id="HV_App.I,18.319"><seg type="pāda" n="a">atikramyodadher velām</seg> <seg type="pāda" n="b">aparānte niveśitaḥ</seg> //</l>

<note>k: Ñ3 V B2 ins. :k</note>
<l xml:id="**HV_App.I,18.317**34:1"><seg type="pāda" n="a">tvayā ca sāgaro vipra</seg> <seg type="pāda" n="b">velām utsārito mahān</seg> /</l>

<l xml:id="HV_App.I,18.320"><seg type="pāda" n="a">tvayā tat kārtavīryasya</seg> <seg type="pāda" n="b">sahasraṃ bāhumaṇḍalam</seg> /</l>

<l xml:id="HV_App.I,18.321"><seg type="pāda" n="a">chinnaṃ drumavanaprakhyaṃ</seg> <seg type="pāda" n="b">smaratā nidhanaṃ pituḥ</seg> //</l>

<l xml:id="HV_App.I,18.322"><seg type="pāda" n="a">iyam adyāpi rudhiraiḥ</seg> <seg type="pāda" n="b">kṣatriyāṇāṃ hatatviṣām</seg> /</l>

<l xml:id="HV_App.I,18.323"><seg type="pāda" n="a">snigdhais tvatparaśūtsṛṣṭai</seg> <seg type="pāda" n="b">raktapaṅkā vasuṃdharā</seg> //</l>

<l xml:id="HV_App.I,18.324"><seg type="pāda" n="a">raiṇukeyaṃ vijāne tvāṃ</seg> <seg type="pāda" n="b">kṣitau kṣatriyaroṣaṇam</seg> /</l>

<l xml:id="HV_App.I,18.325"><seg type="pāda" n="a">paraśūpagrahe yuktaṃ</seg> <seg type="pāda" n="b">yathaiveha raṇe tathā</seg> //</l>

<l xml:id="HV_App.I,18.326"><seg type="pāda" n="a">tad icchāvas tvayā vipra</seg> <seg type="pāda" n="b">kaṃcid artham upaśrutam</seg> /</l>

<l xml:id="HV_App.I,18.327"><seg type="pāda" n="a">uttaraṃ ca śrutārthena</seg> <seg type="pāda" n="b">pratyuktam aviśaṅkayā</seg> //</l>

<l xml:id="HV_App.I,18.328"><seg type="pāda" n="a">āvayor mathurā rāma</seg> <seg type="pāda" n="b">yamunātīraśobhinī</seg> /</l>

<l xml:id="HV_App.I,18.329"><seg type="pāda" n="a">yādavau svo muniśreṣṭha</seg> <seg type="pāda" n="b">yadi te śrutim āgatau</seg> //</l>

<l xml:id="HV_App.I,18.330"><seg type="pāda" n="a">vasudevo yaduśreṣṭhaḥ</seg> <seg type="pāda" n="b">pitā nau hi dhṛtavrataḥ</seg> /</l>

<l xml:id="HV_App.I,18.331"><seg type="pāda" n="a">janmaprabhṛti caivāvāṃ</seg> <seg type="pāda" n="b">vrajeṣv eva niyojitau</seg> //</l>

<l xml:id="HV_App.I,18.332"><seg type="pāda" n="a">tau sma kaṃsabhayatrastau</seg> <seg type="pāda" n="b">śaṅkitau parivardhitau</seg> /</l>

<l xml:id="HV_App.I,18.333"><seg type="pāda" n="a">āvāṃ ca prathamaṃ prāptau</seg> <seg type="pāda" n="b">mathurāṃ ca praveśitau</seg> //</l>

<l xml:id="HV_App.I,18.334"><seg type="pāda" n="a">tāv āvāṃ vyutthitaṃ hatvā</seg> <seg type="pāda" n="b">samāje kaṃsam ojasā</seg> /</l>

<l xml:id="HV_App.I,18.335"><seg type="pāda" n="a">pitaraṃ tatra tasyaiva</seg> <seg type="pāda" n="b">sthāpayitvā janeśvaram</seg> /</l>

<l xml:id="HV_App.I,18.336"><seg type="pāda" n="a">svam eva karma cārabdhau</seg> <seg type="pāda" n="b">gavāṃ vyāpārakārakau</seg> //</l>

<l xml:id="HV_App.I,18.337"><seg type="pāda" n="a">athāvayoḥ puraṃ roddhuṃ</seg> <seg type="pāda" n="b">jarāsaṃdho vyavasthitaḥ</seg> //</l>

<note>k: K Ñ2.3 V B D T2-4 G1.4.5 M4 ins. :k</note>
<l xml:id="**HV_App.I,18.337**35:1"><seg type="pāda" n="a">saṃgrāmān subahūn kṛtvā</seg> <seg type="pāda" n="b">labdhalakṣāv api svayam</seg> /</l>

<l xml:id="HV_App.I,18.338"><seg type="pāda" n="a">tataḥ svapurarakṣārthaṃ</seg> <seg type="pāda" n="b">prajānāṃ ca mahāvrata</seg> /</l>

<l xml:id="HV_App.I,18.339"><seg type="pāda" n="a">akṛtāstrāv anudyogau</seg> <seg type="pāda" n="b">kartavyabalasādhanau</seg> //</l>

<l xml:id="HV_App.I,18.340"><seg type="pāda" n="a">arathau pattinau yuddhe</seg> <seg type="pāda" n="b">nistanutrau nirāyudhau</seg> /</l>

<l xml:id="HV_App.I,18.341"><seg type="pāda" n="a">jarāsaṃdhārpitapurau</seg> <seg type="pāda" n="b">purād dvāv eva niḥsṛtau</seg> //</l>

<l xml:id="HV_App.I,18.342"><seg type="pāda" n="a">ubhāv āvām anuprāptau</seg> <seg type="pāda" n="b">muniśreṣṭha tavāntikam</seg> /</l>

<l xml:id="HV_App.I,18.343"><seg type="pāda" n="a">āvayor mantramātreṇa</seg> <seg type="pāda" n="b">kartum arhasi satkriyām</seg> //</l>

<l xml:id="HV_App.I,18.344"><seg type="pāda" n="a">śrutvaitad bhāṣitaṃ rāmas</seg> <seg type="pāda" n="b">tayor vākyam aninditam</seg> /</l>

<l xml:id="HV_App.I,18.345"><seg type="pāda" n="a">raiṇukeyaḥ prativaco</seg> <seg type="pāda" n="b">dharmasaṃhitam abravīt</seg> //</l>

<l xml:id="HV_App.I,18.346"><seg type="pāda" n="a">aparāntād ahaṃ kṛṣṇa</seg> <seg type="pāda" n="b">saṃpratīhāgataḥ prabho</seg> /</l>

<l xml:id="HV_App.I,18.347"><seg type="pāda" n="a">eka eva vinā śiṣyair</seg> <seg type="pāda" n="b">yuvayor mantrakāraṇāt</seg> //</l>

<l xml:id="HV_App.I,18.348"><seg type="pāda" n="a">vidito me vraje vāsas</seg> <seg type="pāda" n="b">tava padmanibhekṣaṇa</seg> /</l>

<l xml:id="HV_App.I,18.349"><seg type="pāda" n="a">dānavānāṃ vadhaś cāpi</seg> <seg type="pāda" n="b">kaṃsasya ca durātmanaḥ</seg> //</l>

<l xml:id="HV_App.I,18.350"><seg type="pāda" n="a">vigrahaṃ ca jarāsaṃdhe</seg> <seg type="pāda" n="b">viditvā puruṣottama</seg> /</l>

<l xml:id="HV_App.I,18.351"><seg type="pāda" n="a">tava sabhrātṛkasyeha</seg> <seg type="pāda" n="b">saṃprāpto 'smi varānana</seg> //</l>

<note>k: K Ñ2.3 V B D T G M3(marg.).4 ins. :k</note>
<l xml:id="**HV_App.I,18.351**36:1"><seg type="pāda" n="a">jāne tvāṃ kṛṣṇa goptāraṃ</seg> <seg type="pāda" n="b">jagataḥ prabhum avyayam</seg> /</l>

<l xml:id="**HV_App.I,18.351**36:2"><seg type="pāda" n="a">devakāryārthasiddhyartham</seg> <seg type="pāda" n="b">abālaṃ bālatāṃ gatam</seg> //</l>

<l xml:id="**HV_App.I,18.351**36:3"><seg type="pāda" n="a">na tvayāviditaṃ kiṃcit</seg> <seg type="pāda" n="b">triṣu lokeṣu vidyate</seg> /</l>

<l xml:id="**HV_App.I,18.351**36:4"><seg type="pāda" n="a">tathāpi bhaktimātreṇa</seg> <seg type="pāda" n="b">śṛṇu vakṣyāmi te vacaḥ</seg> //</l>

<l xml:id="HV_App.I,18.352"><seg type="pāda" n="a">pūrvajais tava govinda</seg> <seg type="pāda" n="b">pūrvaṃ puram idaṃ kṛtam</seg> /</l>

<l xml:id="HV_App.I,18.353"><seg type="pāda" n="a">karavīrapuraṃ nāma</seg> <seg type="pāda" n="b">rāṣṭraṃ caiva niveśitam</seg> //</l>

<l xml:id="HV_App.I,18.354"><seg type="pāda" n="a">pure 'smin nṛpatiḥ kṛṣṇa</seg> <seg type="pāda" n="b">vāsudevo mahāyaśāḥ</seg> /</l>

<l xml:id="HV_App.I,18.355"><seg type="pāda" n="a">sṛgāla iti vikhyāto</seg> <seg type="pāda" n="b">nityaṃ paramakopanaḥ</seg> //</l>

<l xml:id="HV_App.I,18.356"><seg type="pāda" n="a">nṛpeṇa tena govinda</seg> <seg type="pāda" n="b">svavaṃśaprabhavā nṛpāḥ</seg> /</l>

<l xml:id="HV_App.I,18.357"><seg type="pāda" n="a">dāyādā nihatāḥ sarve</seg> <seg type="pāda" n="b">vīra dveṣānuyāyinā</seg> //</l>

<l xml:id="HV_App.I,18.358"><seg type="pāda" n="a">ahaṃkārakṛto nityam</seg> <seg type="pāda" n="b">ajitātmātimatsarī</seg> /</l>

<l xml:id="HV_App.I,18.359"><seg type="pāda" n="a">rājyaiśvaryamadāviṣṭaḥ</seg> <seg type="pāda" n="b">putrastrīṣv api dāruṇaḥ</seg> //</l>

<l xml:id="HV_App.I,18.360"><seg type="pāda" n="a">tan neha bhavataḥ sthānaṃ</seg> <seg type="pāda" n="b">rocate me nararṣabhau</seg> /</l>

<l xml:id="HV_App.I,18.361"><seg type="pāda" n="a">karavīrapure ghore</seg> <seg type="pāda" n="b">nityaṃ pārthivadūṣite</seg> //</l>

<l xml:id="HV_App.I,18.362"><seg type="pāda" n="a">śrūyataṃ kathayiṣyāmi</seg> <seg type="pāda" n="b">yatrobhau śatrutāpanau</seg> /</l>

<l xml:id="HV_App.I,18.363"><seg type="pāda" n="a">jarāsaṃdhaṃ balodagraṃ</seg> <seg type="pāda" n="b">bhavantau yodhayiṣyataḥ</seg> //</l>

<l xml:id="HV_App.I,18.364"><seg type="pāda" n="a">tīrtvā veṇṇām imāṃ puṇyāṃ</seg> <seg type="pāda" n="b">nadīm adyaiva saṃgatāḥ</seg> /</l>

<l xml:id="HV_App.I,18.365"><seg type="pāda" n="a">viṣayānte nivāsāya</seg> <seg type="pāda" n="b">giriṃ gacchāma durgamam</seg> //</l>

<l xml:id="HV_App.I,18.366"><seg type="pāda" n="a">ramyaṃ yajñagiriṃ nāma</seg> <seg type="pāda" n="b">sahyasya praruhaṃ girim</seg> /</l>

<l xml:id="HV_App.I,18.367"><seg type="pāda" n="a">nivāsaṃ māṃsabhakṣāṇāṃ</seg> <seg type="pāda" n="b">corāṇāṃ ghorakarmaṇām</seg> //</l>

<note>k: K Ñ2.3 V B D T2-4 G1.4.5 (M4 after 364)ins. :k</note>
<l xml:id="**HV_App.I,18.367**37:1"><seg type="pāda" n="a">nānādrumalatāyuktaṃ</seg> <seg type="pāda" n="b">citrapuṣpitapādapam</seg> /</l>

<l xml:id="HV_App.I,18.368"><seg type="pāda" n="a">uṣya tatra niśām ekāṃ</seg> <seg type="pāda" n="b">khaṭvāṅgāṃ nāma nimnagām</seg> /</l>

<l xml:id="HV_App.I,18.369"><seg type="pāda" n="a">saṃtariṣyāma bhadraṃ te</seg> <seg type="pāda" n="b">nikaṣopalabhūṣaṇām</seg> //</l>

<l xml:id="HV_App.I,18.370"><seg type="pāda" n="a">gaṅgāprapātapratimāṃ</seg> <seg type="pāda" n="b">bhraṣṭāṃ mahiṣaparvatāt</seg> /</l>

<l xml:id="HV_App.I,18.371"><seg type="pāda" n="a">tasyāḥ prapātaṃ drakṣyāmas</seg> <seg type="pāda" n="b">tāpasāraṇyabhūṣitam</seg> //</l>

<l xml:id="HV_App.I,18.372"><seg type="pāda" n="a">amānakāmān mānārhān</seg> <seg type="pāda" n="b">gatvā tān dharaṇīdharān</seg> /</l>

<l xml:id="HV_App.I,18.373"><seg type="pāda" n="a">drakṣyāmas tatra tān viprāñ</seg> <seg type="pāda" n="b">śrāmyato vai tapodhanān</seg> //</l>

<l xml:id="HV_App.I,18.374"><seg type="pāda" n="a">tāṃ tīrtvā nimnagāṃ tatra</seg> <seg type="pāda" n="b">tāṃś ca dṛṣṭvā tapodhanān</seg> /</l>

<l xml:id="HV_App.I,18.375"><seg type="pāda" n="a">ramyaṃ krauñcapuraṃ nāma</seg> <seg type="pāda" n="b">gamiṣyāmaḥ purottamam</seg> //</l>

<l xml:id="HV_App.I,18.376"><seg type="pāda" n="a">vaṃśajas tatra te rājā</seg> <seg type="pāda" n="b">kṛṣṇa dharmarataḥ sadā</seg> /</l>

<l xml:id="HV_App.I,18.377"><seg type="pāda" n="a">mahākapir iti khyāto</seg> <seg type="pāda" n="b">vanasyāsya janādhipaḥ</seg> //</l>

<l xml:id="HV_App.I,18.378"><seg type="pāda" n="a">tam adṛṣṭvaiva rājānaṃ</seg> <seg type="pāda" n="b">nivāsāya gate 'hani</seg> /</l>

<l xml:id="HV_App.I,18.379"><seg type="pāda" n="a">tīrtham ānaḍuhaṃ nāma</seg> <seg type="pāda" n="b">prayāsyāmaḥ sanātanam</seg> //</l>

<l xml:id="HV_App.I,18.380"><seg type="pāda" n="a">tataś cyutā gamiṣyāmaḥ</seg> <seg type="pāda" n="b">sahyasya vivare girim</seg> /</l>

<l xml:id="HV_App.I,18.381"><seg type="pāda" n="a">gomanta iti vikhyātaṃ</seg> <seg type="pāda" n="b">naikaśṛṅgavibhūṣitam</seg> /</l>

<l xml:id="HV_App.I,18.382"><seg type="pāda" n="a">khaṃgataikamahāśṛṅgaṃ</seg> <seg type="pāda" n="b">durārohaṃ khagair api</seg> /</l>

<l xml:id="HV_App.I,18.383"><seg type="pāda" n="a">viśrāmabhūtaṃ devānāṃ</seg> <seg type="pāda" n="b">jyotirbhir abhisaṃvṛtam</seg> //</l>

<l xml:id="HV_App.I,18.384"><seg type="pāda" n="a">sopānabhūtaṃ svargasya</seg> <seg type="pāda" n="b">gaganādrim ivocchritam</seg> /</l>

<l xml:id="HV_App.I,18.385"><seg type="pāda" n="a">vimānamārgāvaraṇaṃ</seg> <seg type="pāda" n="b">giriṃ merum ivopamam</seg> //</l>

<l xml:id="HV_App.I,18.386"><seg type="pāda" n="a">tasyottame mahāśṛṅge</seg> <seg type="pāda" n="b">bhāsvantau devarūpiṇau</seg> /</l>

<l xml:id="HV_App.I,18.387"><seg type="pāda" n="a">udayāstamane sūryaṃ</seg> <seg type="pāda" n="b">somaṃ ca jyotiṣāṃ patim</seg> //</l>

<l xml:id="HV_App.I,18.388"><seg type="pāda" n="a">samudram ūrmimantaṃ ca</seg> <seg type="pāda" n="b">apāradvīpabhūṣanam</seg> /</l>

<l xml:id="HV_App.I,18.389"><seg type="pāda" n="a">prekṣamāṇau sukhaṃ tatra</seg> <seg type="pāda" n="b">nagāgre vicariṣyatha</seg> /</l>

<l xml:id="HV_App.I,18.390"><seg type="pāda" n="a">śṛṅgasthau tatra śailasya</seg> <seg type="pāda" n="b">gomantasya vanecarau</seg> /</l>

<l xml:id="HV_App.I,18.391"><seg type="pāda" n="a">durgayuddhena bādhantau</seg> <seg type="pāda" n="b">jarāsaṃdhaṃ vijeṣyatha</seg> //</l>

<l xml:id="HV_App.I,18.392"><seg type="pāda" n="a">tatra śailagatau dṛṣṭvā</seg> <seg type="pāda" n="b">bhavantau yuddhadurmadau</seg> /</l>

<l xml:id="HV_App.I,18.393"><seg type="pāda" n="a">aśaktaḥ śailayuddhasya</seg> <seg type="pāda" n="b">jarāsaṃdho bhaviṣyati</seg> //</l>

<l xml:id="HV_App.I,18.394"><seg type="pāda" n="a">bhavadbhyām api yuddhe tu</seg> <seg type="pāda" n="b">pravṛtte tatra dāruṇe</seg> /</l>

<l xml:id="HV_App.I,18.395"><seg type="pāda" n="a">āyudhaiḥ saha saṃyogaṃ</seg> <seg type="pāda" n="b">paśyāmi nacirād iva</seg> //</l>

<l xml:id="HV_App.I,18.396"><seg type="pāda" n="a">saṃgrāmaś ca mahān kṛṣṇa</seg> <seg type="pāda" n="b">nirdiṣṭas tatra daivataiḥ</seg> /</l>

<l xml:id="HV_App.I,18.397"><seg type="pāda" n="a">yadūnāṃ pārthivāṇāṃ ca</seg> <seg type="pāda" n="b">māṃsaśoṇitakardamaḥ</seg> //</l>

<l xml:id="HV_App.I,18.398"><seg type="pāda" n="a">tatra cakraṃ halaṃ caiva</seg> <seg type="pāda" n="b">gadāṃ kaumodakīṃ tathā</seg> /</l>

<l xml:id="HV_App.I,18.399"><seg type="pāda" n="a">saunandaṃ musalaṃ caiva</seg> <seg type="pāda" n="b">vaiṣṇavāny āyudhāni ca</seg> //</l>

<note>k: After line 399a, T1 G2.3.5 M4 ins. :k</note>
<l xml:id="**HV_App.I,18.399**38:1">śaṅkhaṃ śārṅgaṃ tathaiva ca |</l>
<l xml:id="**HV_App.I,18.399**38:2">akṣayau caiva tūṇīrau @</l>
<l xml:id="HV_App.I,18.400"><seg type="pāda" n="a">darśayiṣyanti saṃgrāme</seg> <seg type="pāda" n="b">pāsyanti ca mahīkṣitām</seg> /</l>

<l xml:id="HV_App.I,18.401"><seg type="pāda" n="a">rudhiraṃ kālayuktānāṃ</seg> <seg type="pāda" n="b">vapurbhiḥ kālasaṃnibhaiḥ</seg> //</l>

<l xml:id="HV_App.I,18.402"><seg type="pāda" n="a">sa cakramusalo nāma</seg> <seg type="pāda" n="b">saṃgrāmaḥ kṛṣṇa viśrutaḥ</seg> /</l>

<l xml:id="HV_App.I,18.403"><seg type="pāda" n="a">daivatair iha nirdiṣṭaḥ</seg> <seg type="pāda" n="b">kālasyādeśasaṃjñitaḥ</seg> //</l>

<l xml:id="HV_App.I,18.404"><seg type="pāda" n="a">tatra te kṛṣṇa saṃgrāme</seg> <seg type="pāda" n="b">suvyaktaṃ vaiṣṇavaṃ vapuḥ</seg> /</l>

<l xml:id="HV_App.I,18.405"><seg type="pāda" n="a">drakṣyanti ripavaḥ sarve</seg> <seg type="pāda" n="b">surāś ca surabhāvana</seg> //</l>

<l xml:id="HV_App.I,18.406"><seg type="pāda" n="a">tāṃ bhajasva gadāṃ kṛṣṇa</seg> <seg type="pāda" n="b">cakraṃ ca ciravismṛtam</seg> /</l>

<l xml:id="HV_App.I,18.407"><seg type="pāda" n="a">bhajasva svena rūpeṇa</seg> <seg type="pāda" n="b">surāṇāṃ vijayāya vai</seg> //</l>

<l xml:id="HV_App.I,18.408"><seg type="pāda" n="a">balaś cāyaṃ halaṃ ghoraṃ</seg> <seg type="pāda" n="b">musalaṃ cārimardanam</seg> /</l>

<l xml:id="HV_App.I,18.409"><seg type="pāda" n="a">vadhāya suraśatrūṇāṃ</seg> <seg type="pāda" n="b">bhajatāṃ lokabhāvanaḥ</seg> //</l>

<l xml:id="HV_App.I,18.410"><seg type="pāda" n="a">eṣa te prathamaḥ kṛṣṇa</seg> <seg type="pāda" n="b">saṃgrāmo bhuvi pārthivaiḥ</seg> /</l>

<l xml:id="HV_App.I,18.411"><seg type="pāda" n="a">pṛthivyarthe samākhyāto</seg> <seg type="pāda" n="b">bhārāvataraṇe suraiḥ</seg> //</l>

<l xml:id="HV_App.I,18.412"><seg type="pāda" n="a">āyudhāvāptir atraiva</seg> <seg type="pāda" n="b">vapuṣo vaiṣṇavasya ca</seg> /</l>

<l xml:id="HV_App.I,18.413"><seg type="pāda" n="a">lakṣmyāś ca tejasaś caiva</seg> <seg type="pāda" n="b">vyūhānāṃ ca vidāraṇam</seg> //</l>

<l xml:id="HV_App.I,18.414"><seg type="pāda" n="a">ataḥprabhṛti saṃgrāmo</seg> <seg type="pāda" n="b">dharaṇyāṃ śatrumūrchitaḥ</seg> /</l>

<l xml:id="HV_App.I,18.415"><seg type="pāda" n="a">bhaviṣyati mahān kṛṣṇa</seg> <seg type="pāda" n="b">bhārataṃ caiva vaiśasam</seg> //</l>

<l xml:id="HV_App.I,18.416"><seg type="pāda" n="a">tad gaccha kṛṣṇa śailendraṃ</seg> <seg type="pāda" n="b">gomantaṃ ca nagottamam</seg> /</l>

<l xml:id="HV_App.I,18.417"><seg type="pāda" n="a">jarāsaṃdhaṃ nimittāni</seg> <seg type="pāda" n="b">śaṃsanti samupasthitam</seg> //</l>

<note>k: For line 417, K1.3.4 Ñ2 B D2.4.5 T3.4 subst. :k</note>
<l xml:id="**HV_App.I,18.417**39:1"><seg type="pāda" n="a">jarāsaṃdho mṛdhe cāpi</seg> <seg type="pāda" n="b">vijaye tvām upasthitaḥ</seg> /</l>

<note>k: K2 Ñ3 V Dn Ds D1.3.6 T2 G1.4.5 M4 G(ed.) ins., K1.3.4 Ñ2 B D2.4.5 T3.4 cont. :k</note>
<l xml:id="**HV_App.I,18.417**40:1"><seg type="pāda" n="a">idaṃ caivāmṛtaprakhyaṃ</seg> <seg type="pāda" n="b">homadhenvāḥ payomṛtam</seg> /</l>

<l xml:id="**HV_App.I,18.417**40:2"><seg type="pāda" n="a">pītvā gacchata bhadraṃ vo</seg> <seg type="pāda" n="b">mayoddiṣṭena vartmanā</seg> //</l>

<note>Colophon</note>

<milestone unit="speaker" n="vaiśaṃpāyana uvāca"/>
<l xml:id="HV_App.I,18.418"><seg type="pāda" n="a">tatas tau rāmasahitau</seg> <seg type="pāda" n="b">prasthitau yadupuṃgavau</seg> /</l>

<note>k: K1 om. the ref. K1.3.4 Ñ2.3 V B D T2-4 G1.4.5 M4 ins. after the ref., K2 after line 418:k</note>
<l xml:id="**HV_App.I,18.418**41:1"><seg type="pāda" n="a">tat tu dhenvāḥ payaḥ pītvā</seg> <seg type="pāda" n="b">baladarpasamanvitau</seg> /</l>

<note>k: After line 418, K Ñ2.3 V B D T2-4 G1.4.5 M4 ins. :k</note>
<l xml:id="**HV_App.I,18.418**42:1"><seg type="pāda" n="a">gomantaṃ parvataṃ draṣṭuṃ</seg> <seg type="pāda" n="b">mattanāgendragāminau</seg> /</l>

<l xml:id="**HV_App.I,18.418**42:2"><seg type="pāda" n="a">jāmadagnyapradiṣṭena</seg> <seg type="pāda" n="b">mārgeṇa vadatāṃ varau</seg> //</l>

<l xml:id="HV_App.I,18.419"><seg type="pāda" n="a">jāmadagnyatṛtīyās te</seg> <seg type="pāda" n="b">trayas traya ivāgnayaḥ</seg> /</l>

<l xml:id="HV_App.I,18.420"><seg type="pāda" n="a">śobhayanti sma panthānaṃ</seg> <seg type="pāda" n="b">tridivaṃ tridaśā iva</seg> //</l>

<l xml:id="HV_App.I,18.421"><seg type="pāda" n="a">adhvānaṃ vidhinā sarve</seg> <seg type="pāda" n="b">tribhis te divasaiḥ kramāt</seg> /</l>

<l xml:id="HV_App.I,18.422"><seg type="pāda" n="a">gomantam agamaṃ prāptā</seg> <seg type="pāda" n="b">mandaraṃ tridaśā iva</seg> //</l>

<l xml:id="HV_App.I,18.423"><seg type="pāda" n="a">latācāruvicitraṃ ca</seg> <seg type="pāda" n="b">nānādrumavibhūṣitam</seg> /</l>

<l xml:id="HV_App.I,18.424"><seg type="pāda" n="a">gandhāgarupinaddhāṅgaṃ</seg> <seg type="pāda" n="b">citraṃ citrair manoramaiḥ</seg> //</l>

<l xml:id="HV_App.I,18.425"><seg type="pāda" n="a">dvirephakusumāpīḍaṃ</seg> <seg type="pāda" n="b">śilāsaṃkaṭaśālinam</seg> /</l>

<l xml:id="HV_App.I,18.426"><seg type="pāda" n="a">mattabarhiṇanirghoṣair</seg> <seg type="pāda" n="b">nāditaṃ meghanādibhiḥ</seg> //</l>

<l xml:id="HV_App.I,18.427"><seg type="pāda" n="a">gaganālagnaśikharaṃ</seg> <seg type="pāda" n="b">jaladāsaktapādapam</seg> /</l>

<l xml:id="HV_App.I,18.428"><seg type="pāda" n="a">mattadvipaviṣāṇāgraiḥ</seg> <seg type="pāda" n="b">kaṃdarāntaratāḍitam</seg> //</l>

<l xml:id="HV_App.I,18.429"><seg type="pāda" n="a">vāśadbhiś cāṇḍajagaṇaiḥ</seg> <seg type="pāda" n="b">satataṃ pratināditam</seg> /</l>

<l xml:id="HV_App.I,18.430"><seg type="pāda" n="a">darīprapātāmburavaiś</seg> <seg type="pāda" n="b">channaṃ śārdūlamaṇḍalaiḥ</seg> //</l>

<l xml:id="HV_App.I,18.431"><seg type="pāda" n="a">nīlāśmacayasaṃghātair</seg> <seg type="pāda" n="b">bahuvarṇaṃ yathā nabhaḥ</seg> /</l>

<l xml:id="HV_App.I,18.432"><seg type="pāda" n="a">dhātuvisravadigdhāṅgaṃ</seg> <seg type="pāda" n="b">sānuprastarabhūṣaṇam</seg> //</l>

<l xml:id="HV_App.I,18.433"><seg type="pāda" n="a">kīrṇaṃ mṛgagaṇaiḥ kāntair</seg> <seg type="pāda" n="b">mainākam iva kāmagam</seg> /</l>

<l xml:id="HV_App.I,18.434"><seg type="pāda" n="a">sūcchritaṃ suviśālāgraṃ</seg> <seg type="pāda" n="b">mūlodakaparigraham</seg> //</l>

<l xml:id="HV_App.I,18.435"><seg type="pāda" n="a">sakānanadarīprasthaṃ</seg> <seg type="pāda" n="b">śvetābhragaṇabhūṣitam</seg> /</l>

<l xml:id="HV_App.I,18.436"><seg type="pāda" n="a">panasāmrātakāmraughaiḥ</seg> <seg type="pāda" n="b">vetrasyandanacandanaiḥ</seg> //</l>

<l xml:id="HV_App.I,18.437"><seg type="pāda" n="a">tamālailāvanayutaṃ</seg> <seg type="pāda" n="b">maricakṣupasaṃkulam</seg> /</l>

<l xml:id="HV_App.I,18.438"><seg type="pāda" n="a">pippalīvallikalilaṃ</seg> <seg type="pāda" n="b">citram iṅgudapādapaiḥ</seg> //</l>

<l xml:id="HV_App.I,18.439"><seg type="pāda" n="a">drumaiḥ sarjarasānāṃ ca</seg> <seg type="pāda" n="b">sarvataḥ pratiśobhitam</seg> /</l>

<note>k: Ds D5 ins. :k</note>
<l xml:id="**HV_App.I,18.439**43:1"><seg type="pāda" n="a">jambusarjārjunayutaṃ</seg> <seg type="pāda" n="b">kuṭajadrumabhūṣitam</seg> /</l>

<note>k: Ds D5 cont., K Ñ3 V1.2. B Dn D1-4.6 T2-4 ins. (Ñ2 V3 after line 438; G2.4.5 after line 446) :k</note>
<l xml:id="**HV_App.I,18.439**44:1"><seg type="pāda" n="a">prāṃśusālavanair guptaṃ</seg> <seg type="pāda" n="b">bahucitravanair yutam</seg> /</l>

<l xml:id="HV_App.I,18.440"><seg type="pāda" n="a">sarjanimbārjunavanaṃ</seg> <seg type="pāda" n="b">kadalīkulasaṃkulam</seg> /</l>

<l xml:id="HV_App.I,18.441"><seg type="pāda" n="a">hintālaiś ca tamālaiś ca</seg> <seg type="pāda" n="b">punnāgaiś copaśobhitam</seg> //</l>

<l xml:id="HV_App.I,18.442"><seg type="pāda" n="a">jaleṣu jalajaiś caiva</seg> <seg type="pāda" n="b">sthaleṣu sthalajair api</seg> /</l>

<l xml:id="HV_App.I,18.443"><seg type="pāda" n="a">paṅkajair drumakhaṇḍaiś ca</seg> <seg type="pāda" n="b">sarvataḥ pratibhūṣitam</seg> /</l>

<l xml:id="HV_App.I,18.444"><seg type="pāda" n="a">jambūjambūlavṛkṣāḍhyaṃ</seg> <seg type="pāda" n="b">kadrukandalabhūṣitam</seg> //</l>

<l xml:id="HV_App.I,18.445"><seg type="pāda" n="a">dhanvanāśokabahulaṃ</seg> <seg type="pāda" n="b">bilvakindukaśobhitam</seg> /</l>

<l xml:id="HV_App.I,18.446"><seg type="pāda" n="a">kuṭajair nāgapuṣpaiś ca</seg> <seg type="pāda" n="b">samantād upaśobhitam</seg> //</l>

<l xml:id="HV_App.I,18.447"><seg type="pāda" n="a">nāgayūthagaṇākīrṇaṃ</seg> <seg type="pāda" n="b">mṛgasaṃghaniṣevitam</seg> /</l>

<l xml:id="HV_App.I,18.448"><seg type="pāda" n="a">siddhacāraṇarakṣobhiḥ</seg> <seg type="pāda" n="b">sevitaprastarāntaram</seg> //</l>

<note>k: Ds Bom. Poona eds. G(ed.) ins. :k</note>
<l xml:id="**HV_App.I,18.448**45:1"><seg type="pāda" n="a">gandharvaiś ca samāyuktaṃ</seg> <seg type="pāda" n="b">siddhacāraṇapakṣibhiḥ</seg> /</l>

<l xml:id="HV_App.I,18.449"><seg type="pāda" n="a">vidyādharagaṇair nityam</seg> <seg type="pāda" n="b">anukīrṇaśilātalam</seg> /</l>

<l xml:id="HV_App.I,18.450"><seg type="pāda" n="a">siṃhaśārdūlasaṃnādaiḥ</seg> <seg type="pāda" n="b">satataṃ pratināditam</seg> //</l>

<l xml:id="HV_App.I,18.451"><seg type="pāda" n="a">sevitaṃ vāridhārābhiś</seg> <seg type="pāda" n="b">candrapādaiś ca sevitam</seg> /</l>

<l xml:id="HV_App.I,18.452"><seg type="pāda" n="a">stutaṃ tridaśagandharvair</seg> <seg type="pāda" n="b">apsarobhir alaṃkṛtam</seg> //</l>

<l xml:id="HV_App.I,18.453"><seg type="pāda" n="a">vanaspatīnāṃ divyānāṃ</seg> <seg type="pāda" n="b">puṣpair uccāvacaiś citam</seg> /</l>

<l xml:id="HV_App.I,18.454"><seg type="pāda" n="a">śakravajraprahārāṇām</seg> <seg type="pāda" n="b">anabhijñaṃ kadācana</seg> //</l>

<l xml:id="HV_App.I,18.455"><seg type="pāda" n="a">dāvāgnibhayanirmuktaṃ</seg> <seg type="pāda" n="b">mahāvātabhayojjhitam</seg> /</l>

<l xml:id="HV_App.I,18.456"><seg type="pāda" n="a">prapātaprabhavābhiś ca</seg> <seg type="pāda" n="b">saridbhir upaśobhitam</seg> //</l>

<l xml:id="HV_App.I,18.457"><seg type="pāda" n="a">kānanair ānanākārair</seg> <seg type="pāda" n="b">unmiṣantam iva śriyā</seg> /</l>

<note>k: After line 457a, K2 Ñ2.3 V1 B Ds D6 T2-4 G1.2 ins. :k</note>
<l xml:id="**HV_App.I,18.457**46:1">viśeṣadbhir iva śriyam |</l>
<note>k: Ñ2.3 V1 B T3.4 cont. (K3.4 V2 Dn D2-5 ins. after line 456):k</note>
<l xml:id="**HV_App.I,18.457**47:1">jalaśaivalaśṛṅgābhir @</l>
<note>k: After line 457, D3 ins. :k</note>
<l xml:id="**HV_App.I,18.457**48:1"><seg type="pāda" n="a">kāñcanaiḥ sānubhir yuktaṃ</seg> <seg type="pāda" n="b">visarpadbhir iva śriyam</seg> /</l>

<l xml:id="HV_App.I,18.458"><seg type="pāda" n="a">sthalībhir mṛgavīthibhiḥ</seg> <seg type="pāda" n="b">kāntābhir iva śobhitam</seg> //</l>

<l xml:id="HV_App.I,18.459"><seg type="pāda" n="a">pārśvair upalakalmāṣair</seg> <seg type="pāda" n="b">meṣair iva vibhūṣitam</seg> /</l>

<l xml:id="HV_App.I,18.460"><seg type="pāda" n="a">pādapocchritasaumyābhiḥ</seg> <seg type="pāda" n="b">sapuṣpābhiḥ samantataḥ</seg> //</l>

<l xml:id="HV_App.I,18.461"><seg type="pāda" n="a">maṇḍitaṃ vanarājībhiḥ</seg> <seg type="pāda" n="b">pramadābhiḥ patiṃ yathā</seg> /</l>

<l xml:id="HV_App.I,18.462"><seg type="pāda" n="a">darībhiḥ sundarībhiś ca</seg> <seg type="pāda" n="b">kandarābhis tathaiva ca</seg> //</l>

<l xml:id="HV_App.I,18.463"><seg type="pāda" n="a">teṣu teṣv avakāśeṣu</seg> <seg type="pāda" n="b">sadāram iva śobhitam</seg> /</l>

<l xml:id="HV_App.I,18.464"><seg type="pāda" n="a">oṣadhīdīptaśikharaṃ</seg> <seg type="pāda" n="b">vānaprasthaniṣevitam</seg> //</l>

<l xml:id="HV_App.I,18.465"><seg type="pāda" n="a">jātarūpair vanoddeśaiḥ</seg> <seg type="pāda" n="b">kṛtrimair iva maṇḍitam</seg> /</l>

<l xml:id="HV_App.I,18.466"><seg type="pāda" n="a">mūlena suviśālena</seg> <seg type="pāda" n="b">śirasā cocchritena ca</seg> /</l>

<l xml:id="HV_App.I,18.467"><seg type="pāda" n="a">pṛthivīṃ cāntarikṣaṃ ca</seg> <seg type="pāda" n="b">gāhayantam iva sthitam</seg> //</l>

<note>k: T1.3 G2.3 M ins. (T2 G1 cont. after *46):k</note>
<l xml:id="**HV_App.I,18.467**49:1"><seg type="pāda" n="a">munibhir nityayuktaiś ca</seg> <seg type="pāda" n="b">sevyamānaṃ mumukṣubhiḥ</seg> /</l>

<l xml:id="HV_App.I,18.468"><seg type="pāda" n="a">te tam āsādya gomantaṃ</seg> <seg type="pāda" n="b">ramyaṃ bhūmidharottamam</seg> /</l>

<l xml:id="HV_App.I,18.469"><seg type="pāda" n="a">ruciraṃ rurucuḥ sarve</seg> <seg type="pāda" n="b">vāsāyāmarasaṃnibhāḥ</seg> //</l>

<l xml:id="HV_App.I,18.470"><seg type="pāda" n="a">ruruhus te girivaraṃ</seg> <seg type="pāda" n="b">kham ūrdhvam iva pakṣiṇaḥ</seg> /</l>

<l xml:id="HV_App.I,18.471"><seg type="pāda" n="a">asajjamānā vegena</seg> <seg type="pāda" n="b">vainateyaparākramāḥ</seg> //</l>

<l xml:id="HV_App.I,18.472"><seg type="pāda" n="a">te tu tasyottamaṃ śṛṅgam</seg> <seg type="pāda" n="b">ārūḍhās tridaśā iva</seg> /</l>

<l xml:id="HV_App.I,18.473"><seg type="pāda" n="a">agāraṃ ruciraṃ cakrur</seg> <seg type="pāda" n="b">manasā nirmitopamam</seg> //</l>

<l xml:id="HV_App.I,18.474"><seg type="pāda" n="a">niviṣṭau yādavau dṛṣṭvā</seg> <seg type="pāda" n="b">jāmadagnyo mahāmuniḥ</seg> /</l>

<l xml:id="HV_App.I,18.475"><seg type="pāda" n="a">rāmo 'bhimatam akliṣṭam</seg> <seg type="pāda" n="b">āpraṣṭum upacakrame</seg> //</l>

<l xml:id="HV_App.I,18.476"><seg type="pāda" n="a">kṛṣṇa yāsyāmy ahaṃ tāta</seg> <seg type="pāda" n="b">puraṃ sūrpārakaṃ vibho</seg> /</l>

<note>k: T1 G2.3 M subst. :k</note>
<l xml:id="**HV_App.I,18.476**50:1"><seg type="pāda" n="a">kṛṣṇaṃ saṃkarṣaṇaṃ caiva</seg> <seg type="pāda" n="b">yāsye śūrpārakaṃ prati</seg> /</l>

<l xml:id="HV_App.I,18.477"><seg type="pāda" n="a">yuvayor nāsti vaimukhyaṃ</seg> <seg type="pāda" n="b">saṃgrāme dānavair api</seg> //</l>

<l xml:id="HV_App.I,18.478"><seg type="pāda" n="a">prāptavān asmi yāṃ prītiṃ</seg> <seg type="pāda" n="b">mārgānugamanād api</seg> /</l>

<l xml:id="HV_App.I,18.479"><seg type="pāda" n="a">sā me kṛṣṇānugṛhṇāti</seg> <seg type="pāda" n="b">śarīram idam avyayam</seg> //</l>

<l xml:id="HV_App.I,18.480"><seg type="pāda" n="a">idaṃ tat sthānam uddiṣṭaṃ</seg> <seg type="pāda" n="b">yatrāyudhasamāgamaḥ</seg> /</l>

<l xml:id="HV_App.I,18.481"><seg type="pāda" n="a">yuvayor vihito devaiḥ</seg> <seg type="pāda" n="b">samayaḥ sāṃparāyikaḥ</seg> //</l>

<l xml:id="HV_App.I,18.482"><seg type="pāda" n="a">devānāṃ mukhya vaikuṇṭha</seg> <seg type="pāda" n="b">viṣṇo devair abhiṣṭutaḥ</seg> /</l>

<note>k: D6 T1-3 G M G(ed.) ins. :k</note>
<l xml:id="**HV_App.I,18.482**51:1"><seg type="pāda" n="a">devadeva jagannātha</seg> <seg type="pāda" n="b">bhūtabhāvana bhāvana</seg> /</l>

<l xml:id="**HV_App.I,18.482**51:2"><seg type="pāda" n="a">puruhūtānujāśeṣa+</seg> <seg type="pāda" n="b">+lokavandya jagatpate</seg> //</l>

<l xml:id="**HV_App.I,18.482**51:3"><seg type="pāda" n="a">viṣṇo kṛṣṇa hṛṣīkeśa</seg> <seg type="pāda" n="b">vāsudeva janārdana</seg> /</l>

<l xml:id="**HV_App.I,18.482**51:4"><seg type="pāda" n="a">jagadāde jagatpūjya</seg> <seg type="pāda" n="b">sakaleśa nirañjana</seg> //</l>

<note>k: T1.3 G3 ins. after line 4a (G2 after line 4) :k</note>
<l xml:id="**HV_App.I,18.482**51A1">jagadīśa maheśvara |</l>
<l xml:id="**HV_App.I,18.482**51A2">viṣṇo pūrvaja deveśa @</l>
<l xml:id="HV_App.I,18.483"><seg type="pāda" n="a">kṛṣṇa sarvasya lokasya</seg> <seg type="pāda" n="b">śṛṇu me naiṣṭhikaṃ vacaḥ</seg> //</l>

<l xml:id="HV_App.I,18.484"><seg type="pāda" n="a">yad idaṃ prastutaṃ karma</seg> <seg type="pāda" n="b">tvayā govinda laukikam</seg> /</l>

<l xml:id="HV_App.I,18.485"><seg type="pāda" n="a">mānavānāṃ hitārthāya</seg> <seg type="pāda" n="b">sādhu mānuṣadehinā</seg> //</l>

<l xml:id="HV_App.I,18.486"><seg type="pāda" n="a">tasyāyaṃ prathamaḥ kalpaḥ</seg> <seg type="pāda" n="b">kālena bhuvi yojitaḥ</seg> /</l>

<l xml:id="HV_App.I,18.487"><seg type="pāda" n="a">jarāsaṃdhena vai sārdhaṃ</seg> <seg type="pāda" n="b">saṃgrāme samupasthite</seg> //</l>

<l xml:id="HV_App.I,18.488"><seg type="pāda" n="a">tatrāyudhabalaṃ caiva</seg> <seg type="pāda" n="b">rūpaṃ ca raṇakarkaśam</seg> /</l>

<l xml:id="HV_App.I,18.489"><seg type="pāda" n="a">svayam evātmanā kṛṣṇa</seg> <seg type="pāda" n="b">tvam ātmānaṃ vidhatsva ha</seg> //</l>

<l xml:id="HV_App.I,18.490"><seg type="pāda" n="a">cakrodyatakaraṃ dṛṣṭvā</seg> <seg type="pāda" n="b">tvāṃ gadāpāṇinaṃ raṇe</seg> /</l>

<l xml:id="HV_App.I,18.491"><seg type="pāda" n="a">caturdviguṇapīnāṃsaṃ</seg> <seg type="pāda" n="b">bibhyed api śatakratuḥ</seg> //</l>

<l xml:id="HV_App.I,18.492"><seg type="pāda" n="a">adyaprabhṛti te yātrā</seg> <seg type="pāda" n="b">svargoktā samupasthitā</seg> /</l>

<l xml:id="HV_App.I,18.493"><seg type="pāda" n="a">pṛthivyām amarārthe ca</seg> <seg type="pāda" n="b">kīrtyarthaṃ ca satāṃ vara</seg> //</l>

<note>k: K1.3.4 Ñ2 V1.3 Dn D2-5 T2-4 G1.4 subst. :k</note>
<l xml:id="**HV_App.I,18.493**52:1"><seg type="pāda" n="a">pṛthivyāṃ pārthivendrāṇāṃ</seg> <seg type="pāda" n="b">kṛtāstre tvayi mānada</seg> /</l>

<l xml:id="HV_App.I,18.494"><seg type="pāda" n="a">vainateyasya cāhvānaṃ</seg> <seg type="pāda" n="b">vāhanaṃ dhvajakarmaṇi</seg> /</l>

<l xml:id="HV_App.I,18.495"><seg type="pāda" n="a">kuru śīghraṃ mahābāho</seg> <seg type="pāda" n="b">govinda vadatāṃ vara</seg> //</l>

<l xml:id="HV_App.I,18.496"><seg type="pāda" n="a">yuddhakāmā nṛpatayas</seg> <seg type="pāda" n="b">tridivābhimukhodyatāḥ</seg> /</l>

<l xml:id="HV_App.I,18.497"><seg type="pāda" n="a">dhārtarāṣṭrasya vaśagās</seg> <seg type="pāda" n="b">tiṣṭhanti raṇavṛttayaḥ</seg> //</l>

<l xml:id="HV_App.I,18.498"><seg type="pāda" n="a">rājñāṃ nidhanadṛṣṭārthā</seg> <seg type="pāda" n="b">vaidhavyenādhivāsitā</seg> /</l>

<l xml:id="HV_App.I,18.499"><seg type="pāda" n="a">ekaveṇīdharā ceyaṃ</seg> <seg type="pāda" n="b">vasudhā tvāṃ pratīkṣate</seg> //</l>

<l xml:id="HV_App.I,18.500"><seg type="pāda" n="a">sagrahaṃ kṛṣṇa nakṣatraṃ</seg> <seg type="pāda" n="b">tvatpratīkṣam upasthitam</seg> /</l>

<note>k: T1.2 G1-3.5 M4 subst. :k</note>
<l xml:id="**HV_App.I,18.500**53:1"><seg type="pāda" n="a">kṣemasya saṃgrahaṃ kṛṣṇa</seg> <seg type="pāda" n="b">grahanakṣatramardanam</seg> /</l>

<l xml:id="HV_App.I,18.501"><seg type="pāda" n="a">tvayi mānuṣyam āpanne</seg> <seg type="pāda" n="b">yuddhe ca samupasthite</seg> //</l>

<l xml:id="HV_App.I,18.502"><seg type="pāda" n="a">tvarasva kṛṣṇa yuddhāya</seg> <seg type="pāda" n="b">dānavānāṃ vadhāya ca</seg> /</l>

<l xml:id="HV_App.I,18.503"><seg type="pāda" n="a">svargāya ca narendrāṇāṃ</seg> <seg type="pāda" n="b">devatānāṃ sukhāya ca</seg> //</l>

<l xml:id="HV_App.I,18.504"><seg type="pāda" n="a">satkṛto 'haṃ tvayā kṛṣṇa</seg> <seg type="pāda" n="b">lokaiś caiva sahāmaraiḥ</seg> /</l>

<l xml:id="HV_App.I,18.505"><seg type="pāda" n="a">tvayā satkṛtarūpeṇa</seg> <seg type="pāda" n="b">yena satkṛtavān aham</seg> //</l>

<l xml:id="HV_App.I,18.506"><seg type="pāda" n="a">sādhayāmi mahābāho</seg> <seg type="pāda" n="b">bhavataḥ kāryasiddhaye</seg> /</l>

<l xml:id="HV_App.I,18.507"><seg type="pāda" n="a">smartavyaś cāsmi yuddheṣu</seg> <seg type="pāda" n="b">kaṃsāre pṛthivīkṣitām</seg> //</l>

<note>k: Ñ3 V ins. (B3 B6 subst. for line 507):k</note>
<l xml:id="**HV_App.I,18.507**54:1"><seg type="pāda" n="a">smartavyas tatra tatrāhaṃ</seg> <seg type="pāda" n="b">yatra yuddhaṃ bhavet sadā</seg> /</l>

<note>k: B1 Ds2 D5 ins. :k</note>
<l xml:id="**HV_App.I,18.507**55:1"><seg type="pāda" n="a">na ca kṛtyaṃ mayā tubhyaṃ</seg> <seg type="pāda" n="b">tvaṃ ca kartā jagadguruḥ</seg> /</l>

<l xml:id="**HV_App.I,18.507**55:2"><seg type="pāda" n="a">māṃ smṛtvā yo raṇaṃ yāti</seg> <seg type="pāda" n="b">dhruvaṃ tasya jayo bhavet</seg> /</l>

<note>k: B1 Ds2 D5 cont. (Ñ3 V B3 D6 after *54); K Ñ2 Dn Ds1 D1-4 T G M4 ins. :k</note>
<l xml:id="**HV_App.I,18.507**56:1"><seg type="pāda" n="a">ity uktvā jāmadagnyas tu</seg> <seg type="pāda" n="b">kṛṣṇam akliṣṭakāriṇam</seg> /</l>

<l xml:id="**HV_App.I,18.507**56:2"><seg type="pāda" n="a">jayāśiṣā vardhayitvā</seg> <seg type="pāda" n="b">jagāmābhīpsitāṃ diśam</seg> /</l>

<note>Colophon</note>

<milestone unit="speaker" n="vaiśaṃpāyana uvāca"/>
<l xml:id="HV_App.I,18.508"><seg type="pāda" n="a">jāmadagnye gate rāme</seg> <seg type="pāda" n="b">tau yādavakulodvahau</seg> /</l>

<l xml:id="HV_App.I,18.509"><seg type="pāda" n="a">gomantaśikhare ramye</seg> <seg type="pāda" n="b">ceratuḥ kāmarūpiṇau</seg> //</l>

<l xml:id="HV_App.I,18.510"><seg type="pāda" n="a">vanamālākuloraskau</seg> <seg type="pāda" n="b">nīlapītāmbarāv ubhau</seg> /</l>

<l xml:id="HV_App.I,18.511"><seg type="pāda" n="a">nīlaśvetavapuṣmantau</seg> <seg type="pāda" n="b">gaganasthāv ivāmbudau</seg> //</l>

<l xml:id="HV_App.I,18.512"><seg type="pāda" n="a">tau śailadhātudigdhāṅgau</seg> <seg type="pāda" n="b">yuvānau śikhare sthitau</seg> /</l>

<l xml:id="HV_App.I,18.513"><seg type="pāda" n="a">ceratus tatra kānteṣu</seg> <seg type="pāda" n="b">vaneṣu ratilālasau</seg> //</l>

<l xml:id="HV_App.I,18.514"><seg type="pāda" n="a">udayantaṃ nirīkṣantau</seg> <seg type="pāda" n="b">śaśinaṃ jyotiṣāṃ varam</seg> /</l>

<l xml:id="HV_App.I,18.515"><seg type="pāda" n="a">udayāstamane caiva</seg> <seg type="pāda" n="b">grahāṇāṃ bhāskarasya ca</seg> //</l>

<l xml:id="HV_App.I,18.516"><seg type="pāda" n="a">atha saṃkarṣaṇaḥ śrīmān</seg> <seg type="pāda" n="b">vinā kṛṣṇena vīryavān</seg> /</l>

<l xml:id="HV_App.I,18.517"><seg type="pāda" n="a">cacāra tasya śikhare</seg> <seg type="pāda" n="b">nagasya nagasaṃnibhaḥ</seg> //</l>

<l xml:id="HV_App.I,18.518"><seg type="pāda" n="a">sa phullasya kadambasya</seg> <seg type="pāda" n="b">pracchāye niṣasāda ha</seg> /</l>

<l xml:id="HV_App.I,18.519"><seg type="pāda" n="a">vāyunā madagandhena</seg> <seg type="pāda" n="b">vījyamānaḥ sukhena vai</seg> //</l>

<l xml:id="HV_App.I,18.520"><seg type="pāda" n="a">tasya tenānilaughena</seg> <seg type="pāda" n="b">sevyamānasya tatra vai</seg> /</l>

<l xml:id="HV_App.I,18.521"><seg type="pāda" n="a">madhyasaṃsparśajo bhāvaḥ</seg> <seg type="pāda" n="b">saṃspṛśan ghrāṇam āgataḥ</seg> //</l>

<l xml:id="HV_App.I,18.522"><seg type="pāda" n="a">tṛṣā cainaṃ viveśāśu</seg> <seg type="pāda" n="b">vāruṇīprabhavā tadā</seg> /</l>

<l xml:id="HV_App.I,18.523"><seg type="pāda" n="a">śuṣoca ca mukhaṃ tasya</seg> <seg type="pāda" n="b">mattasyevāpare 'hani</seg> //</l>

<l xml:id="HV_App.I,18.524"><seg type="pāda" n="a">smāritaḥ sa purāvṛttam</seg> <seg type="pāda" n="b">amṛtaprāśanaṃ vibhuḥ</seg> /</l>

<l xml:id="HV_App.I,18.525"><seg type="pāda" n="a">tṛṣito madirānveṣī</seg> <seg type="pāda" n="b">tatas taṃ tarum ākṣipat</seg> //</l>

<note>k: Ds D5 ins. :k</note>
<l xml:id="**HV_App.I,18.525**57:1"><seg type="pāda" n="a">gomantasya nideśāt tu</seg> <seg type="pāda" n="b">vāruṇīprabhavaṃ tadā</seg> /</l>

<l xml:id="HV_App.I,18.526"><seg type="pāda" n="a">tasya prāvṛṣi phullasya</seg> <seg type="pāda" n="b">yad ambho jaladojjhitam</seg> /</l>

<l xml:id="HV_App.I,18.527"><seg type="pāda" n="a">tat koṭharasthā madirā</seg> <seg type="pāda" n="b">samajāyata nirmalā</seg> //</l>

<l xml:id="HV_App.I,18.528"><seg type="pāda" n="a">tāṃ tu tṛṣṇābhibhūtātmā</seg> <seg type="pāda" n="b">pibann ārta ivāsakṛt</seg> /</l>

<l xml:id="HV_App.I,18.529"><seg type="pāda" n="a">madāc ca calitākāraḥ</seg> <seg type="pāda" n="b">samajāyata sa prabhuḥ</seg> //</l>

<l xml:id="HV_App.I,18.530"><seg type="pāda" n="a">tasya mattasya vadanaṃ</seg> <seg type="pāda" n="b">kiṃcic calitalocanam</seg> /</l>

<l xml:id="HV_App.I,18.531"><seg type="pāda" n="a">ghūrṇitākāram abhavac</seg> <seg type="pāda" n="b">charatlālendusaprabham</seg> //</l>

<l xml:id="HV_App.I,18.532"><seg type="pāda" n="a">kadambakoṭare jātā</seg> <seg type="pāda" n="b">nāmnā kādambarīti sā</seg> /</l>

<l xml:id="HV_App.I,18.533"><seg type="pāda" n="a">rūpiṇī vāruṇī tatra</seg> <seg type="pāda" n="b">devānām amṛtāraṇiḥ</seg> //</l>

<l xml:id="HV_App.I,18.534"><seg type="pāda" n="a">kādambarīmadakalaṃ</seg> <seg type="pāda" n="b">viditvā kṛṣṇapūrvajam</seg> /</l>

<l xml:id="HV_App.I,18.535"><seg type="pāda" n="a">tisras tridaśanāryas tam</seg> <seg type="pāda" n="b">upatasthuḥ priyaṃvadāḥ</seg> //</l>

<l xml:id="HV_App.I,18.536"><seg type="pāda" n="a">madirā rūpiṇī bhūtvā</seg> <seg type="pāda" n="b">kāntiś ca śaśinaḥ priyā</seg> /</l>

<l xml:id="HV_App.I,18.537"><seg type="pāda" n="a">śrīś ca devī variṣṭhā strī</seg> <seg type="pāda" n="b">svayam evāmbujadhvajā</seg> //</l>

<l xml:id="HV_App.I,18.538"><seg type="pāda" n="a">sāñjalipragrahā devī</seg> <seg type="pāda" n="b">rauhiṇeyam upasthitā</seg> /</l>

<l xml:id="HV_App.I,18.539"><seg type="pāda" n="a">vāruṇy ātmahitaṃ vākyam</seg> <seg type="pāda" n="b">uvāca madaviklavam</seg> //</l>

<l xml:id="HV_App.I,18.540"><seg type="pāda" n="a">jayasva baladevānāṃ</seg> <seg type="pāda" n="b">baladeva divīśvara</seg> /</l>

<l xml:id="HV_App.I,18.541"><seg type="pāda" n="a">ahaṃ te dayitā kāntā</seg> <seg type="pāda" n="b">vāruṇī samupasthitā</seg> //</l>

<l xml:id="HV_App.I,18.542"><seg type="pāda" n="a">tvām evāntarhitaṃ śrutvā</seg> <seg type="pāda" n="b">śāśvataṃ vaḍavāmukhe</seg> /</l>

<l xml:id="HV_App.I,18.543"><seg type="pāda" n="a">kṣīṇapuṇyeva vasudhāṃ</seg> <seg type="pāda" n="b">paryemi vimalānana</seg> //</l>

<l xml:id="HV_App.I,18.544"><seg type="pāda" n="a">puṣpacakrānulipteṣu</seg> <seg type="pāda" n="b">kesareṣūṣitaṃ mayā</seg> /</l>

<l xml:id="HV_App.I,18.545"><seg type="pāda" n="a">atimukteṣu cākṣobhya</seg> <seg type="pāda" n="b">puṣpacandrārkavarṣmasu</seg> //</l>

<l xml:id="HV_App.I,18.546"><seg type="pāda" n="a">sāhaṃ kadambam ālīnā</seg> <seg type="pāda" n="b">meghakāle sukhapriyā</seg> /</l>

<l xml:id="HV_App.I,18.547"><seg type="pāda" n="a">tṛṣitaṃ manyamānā tvāṃ</seg> <seg type="pāda" n="b">svena rūpeṇa chāditā</seg> //</l>

<l xml:id="HV_App.I,18.548"><seg type="pāda" n="a">sāsmi pūrṇena yogena</seg> <seg type="pāda" n="b">yathaivāmṛtamanthane</seg> /</l>

<l xml:id="HV_App.I,18.549"><seg type="pāda" n="a">samīpaṃ preṣitā pitrā</seg> <seg type="pāda" n="b">varuṇena tavānagha</seg> //</l>

<l xml:id="HV_App.I,18.550"><seg type="pāda" n="a">sā yathaivārṇavagatā</seg> <seg type="pāda" n="b">yathaiva vaḍavāmukhe</seg> /</l>

<l xml:id="HV_App.I,18.551"><seg type="pāda" n="a">tvayopayoktum icchāmi</seg> <seg type="pāda" n="b">saṃmatas tvaṃ hi me guruḥ</seg> //</l>

<l xml:id="HV_App.I,18.552"><seg type="pāda" n="a">na tvānanta parityakṣye</seg> <seg type="pāda" n="b">bhartsitāpi tvayāvyava</seg> /</l>

<l xml:id="HV_App.I,18.553"><seg type="pāda" n="a">nāhaṃ tvayā vinā lokān</seg> <seg type="pāda" n="b">utsahe deva sevitum</seg> //</l>

<note>k: K1.3.4 Ñ2 V3 D1.2.3-6 T2-4 G1.4.5 M4 ins. :k</note>
<l xml:id="**HV_App.I,18.553**58:1"><seg type="pāda" n="a">ādipadmaṃ ca padmākṣaṃ</seg> <seg type="pāda" n="b">divyaśravaṇabhūṣaṇam</seg> /</l>

<l xml:id="**HV_App.I,18.553**58:2"><seg type="pāda" n="a">kauśeyāni ca nīlāni</seg> <seg type="pāda" n="b">samudrārhāṇi bibhratī</seg> /</l>

<l xml:id="HV_App.I,18.554"><seg type="pāda" n="a">madirānantaraṃ kāntiḥ</seg> <seg type="pāda" n="b">saṃkarṣaṇam upasthitā</seg> /</l>

<l xml:id="HV_App.I,18.555"><seg type="pāda" n="a">madenāgalitaśroṇī</seg> <seg type="pāda" n="b">kiṃcid āghūrṇitekṣaṇā</seg> //</l>

<l xml:id="HV_App.I,18.556"><seg type="pāda" n="a">provāca praṇayāt kāntiḥ</seg> <seg type="pāda" n="b">saṃkarṣaṇam upasthitā</seg> /</l>

<l xml:id="HV_App.I,18.557"><seg type="pāda" n="a">jayapūrveṇa yogena</seg> <seg type="pāda" n="b">sasmitaṃ yogam icchatī</seg> //</l>

<l xml:id="HV_App.I,18.558"><seg type="pāda" n="a">ahaṃ candrād api guruṃ</seg> <seg type="pāda" n="b">sahasraśirasaṃ prabhum</seg> /</l>

<l xml:id="HV_App.I,18.559"><seg type="pāda" n="a">svair guṇair anuraktā tvāṃ</seg> <seg type="pāda" n="b">yathaiva madirā tathā</seg> //</l>

<l xml:id="HV_App.I,18.560"><seg type="pāda" n="a">śrīś ca padmālayā devī</seg> <seg type="pāda" n="b">vidheyā vaiṣṇavorasi</seg> /</l>

<l xml:id="HV_App.I,18.561"><seg type="pāda" n="a">rauhiṇeyorasi śubhā</seg> <seg type="pāda" n="b">mālevāmalatāṃ gatā</seg> //</l>

<l xml:id="HV_App.I,18.562"><seg type="pāda" n="a">sā mālām amalāṃ gṛhya</seg> <seg type="pāda" n="b">balasyorasi daṃśitā</seg> /</l>

<l xml:id="HV_App.I,18.563"><seg type="pāda" n="a">padmāsyaṃ padmahastā vai</seg> <seg type="pāda" n="b">saṃkarṣaṇam athābravīt</seg> //</l>

<note>k: Ñ3 V2 B2 D6 T1.2 G2-5 M G(ed.) ins. :k</note>
<l xml:id="**HV_App.I,18.563**59:1"><seg type="pāda" n="a">yady asti mayi kāruṇyaṃ</seg> <seg type="pāda" n="b">vijñāpyaṃ śrūyatām idam</seg> /</l>

<l xml:id="HV_App.I,18.564"><seg type="pāda" n="a">rāma rāmābhirāmas tvaṃ</seg> <seg type="pāda" n="b">vāruṇyā samalaṃkṛtaḥ</seg> /</l>

<l xml:id="HV_App.I,18.565"><seg type="pāda" n="a">kāntyā mayā ca deveśa</seg> <seg type="pāda" n="b">saṃgataś candramā yathā</seg> //</l>

<l xml:id="HV_App.I,18.566"><seg type="pāda" n="a">iyaṃ ca sā mayā maulir</seg> <seg type="pāda" n="b">uddhṛtā varuṇālayāt</seg> /</l>

<l xml:id="HV_App.I,18.567"><seg type="pāda" n="a">mūrdhni śīrṣasahasrasya</seg> <seg type="pāda" n="b">yā te bhānur ivābabhau</seg> //</l>

<l xml:id="HV_App.I,18.568"><seg type="pāda" n="a">jātarūpamayaṃ caikaṃ</seg> <seg type="pāda" n="b">kuṇḍalaṃ vajrabhūṣitam</seg> /</l>

<l xml:id="HV_App.I,18.569"><seg type="pāda" n="a">ādipadmaṃ ca padmākṣa</seg> <seg type="pāda" n="b">divyaṃ śravaṇabhūṣaṇam</seg> //</l>

<l xml:id="HV_App.I,18.570"><seg type="pāda" n="a">kauśeyāni ca nīlāni</seg> <seg type="pāda" n="b">samudrābhāṇi bhāvataḥ</seg> /</l>

<l xml:id="HV_App.I,18.571"><seg type="pāda" n="a">hāraṃ ca pīnataralaṃ</seg> <seg type="pāda" n="b">samudrābhyantaroṣitam</seg> //</l>

<note>k: Ś1 Ñ1 D2 subst. :k</note>
<l xml:id="**HV_App.I,18.571**60:1"><seg type="pāda" n="a">pratīccha svam alaṃkāram</seg> <seg type="pāda" n="b">āśīrbhir abhipūjitaḥ</seg> /</l>

<l xml:id="HV_App.I,18.572"><seg type="pāda" n="a">devemāṃ pratigṛhṇīṣva</seg> <seg type="pāda" n="b">paurāṇīṃ bhūṣaṇakriyām</seg> /</l>

<l xml:id="HV_App.I,18.573"><seg type="pāda" n="a">samayas te mahābāho</seg> <seg type="pāda" n="b">bhūtabhavyaprabhāvana</seg> //</l>

<l xml:id="HV_App.I,18.574"><seg type="pāda" n="a">saṃgṛhya tam alaṃkāraṃ</seg> <seg type="pāda" n="b">tāś ca tisraḥ surastriyaḥ</seg> /</l>

<l xml:id="HV_App.I,18.575"><seg type="pāda" n="a">śuśubhe baladevo hi</seg> <seg type="pāda" n="b">śāradendusamaprabhaḥ</seg> //</l>

<l xml:id="HV_App.I,18.576"><seg type="pāda" n="a">sa samāgamya kṛṣṇena</seg> <seg type="pāda" n="b">sajalāmbhodavarcasā</seg> /</l>

<l xml:id="HV_App.I,18.577"><seg type="pāda" n="a">mudaṃ paramikāṃ lebhe</seg> <seg type="pāda" n="b">grahamuktaḥ śaśī yathā</seg> //</l>

<l xml:id="HV_App.I,18.578"><seg type="pāda" n="a">tābhyām ubhābhyāṃ saṃlāpe</seg> <seg type="pāda" n="b">vartamāne gṛhe yathā</seg> /</l>

<l xml:id="HV_App.I,18.579"><seg type="pāda" n="a">vainateyas tato 'dhvānam</seg> <seg type="pāda" n="b">aticakrāma vegitaḥ</seg> //</l>

<l xml:id="HV_App.I,18.580"><seg type="pāda" n="a">saṃgrāmamuktas tejasvī</seg> <seg type="pāda" n="b">daityapraharaṇāṅkitaḥ</seg> /</l>

<l xml:id="HV_App.I,18.581"><seg type="pāda" n="a">devatānāṃ jayaślāghī</seg> <seg type="pāda" n="b">divyasraganulepanaḥ</seg> //</l>

<l xml:id="HV_App.I,18.582"><seg type="pāda" n="a">suptasya śayane divye</seg> <seg type="pāda" n="b">kṣīrode varuṇālaye</seg> /</l>

<l xml:id="HV_App.I,18.583"><seg type="pāda" n="a">viṣṇoḥ kirīṭaṃ daityena</seg> <seg type="pāda" n="b">hṛtaṃ vairocanena vai</seg> //</l>

<l xml:id="HV_App.I,18.584"><seg type="pāda" n="a">tadarthaṃ tena saṃgrāmaḥ</seg> <seg type="pāda" n="b">kṛto gurvartham ojasā</seg> /</l>

<l xml:id="HV_App.I,18.585"><seg type="pāda" n="a">kirīṭārthe samudrasya</seg> <seg type="pāda" n="b">madhye daityagaṇaiḥ saha</seg> //</l>

<l xml:id="HV_App.I,18.586"><seg type="pāda" n="a">mokṣayitvā kirīṭaṃ tu</seg> <seg type="pāda" n="b">vaiṣṇavaṃ patatāṃ varaḥ</seg> /</l>

<l xml:id="HV_App.I,18.587"><seg type="pāda" n="a">vyatyakrāmata vegena</seg> <seg type="pāda" n="b">gaganaṃ devatālayam</seg> //</l>

<l xml:id="HV_App.I,18.588"><seg type="pāda" n="a">sa dadarśa guruṃ śaile</seg> <seg type="pāda" n="b">viṣṇuṃ kāryāntarāgatam</seg> /</l>

<l xml:id="HV_App.I,18.589"><seg type="pāda" n="a">tena kroḍāvalambena</seg> <seg type="pāda" n="b">kirīṭena virājitaḥ</seg> //</l>

<l xml:id="HV_App.I,18.590"><seg type="pāda" n="a">sa dṛṣṭvā mānuṣaṃ viṣṇuṃ</seg> <seg type="pāda" n="b">śailarājaśirogatam</seg> /</l>

<l xml:id="HV_App.I,18.591"><seg type="pāda" n="a">prakāśaveṣanirmuktaṃ</seg> <seg type="pāda" n="b">vimaulim iva mānuṣam</seg> //</l>

<l xml:id="HV_App.I,18.592"><seg type="pāda" n="a">abhijñas tasya bhāvānām</seg> <seg type="pāda" n="b">garutmān patatāṃ varaḥ</seg> /</l>

<l xml:id="HV_App.I,18.593"><seg type="pāda" n="a">cikṣepa khagato mauliṃ</seg> <seg type="pāda" n="b">viṣṇoḥ śirasi hṛṣṭavat</seg> //</l>

<note>k: K1.3.4 Ñ2.3 V B D T G M4 ins. :k</note>
<l xml:id="**HV_App.I,18.593**61:1"><seg type="pāda" n="a">upendramūrdhni sā maulir</seg> <seg type="pāda" n="b">apinaddhā ivāpatat</seg> /</l>

<l xml:id="**HV_App.I,18.593**61:2"><seg type="pāda" n="a">śirasaḥ sthānanirmuktā</seg> <seg type="pāda" n="b">kṛṣṇaṃ caivānvaśobhayat</seg> /</l>

<l xml:id="**HV_App.I,18.593**61:3"><seg type="pāda" n="a">yathaiva meruśikhare</seg> <seg type="pāda" n="b">bhānur madhyaṃdine tathā</seg> //</l>

<note>k: M1-3 (G2.5 M4 after line 1 of *61) ins. :k</note>
<l xml:id="**HV_App.I,18.593**62:1"><seg type="pāda" n="a">saṃyuktaḥ kṛṣṇaśirasā</seg> <seg type="pāda" n="b">sa maulim adhikaṃ babhau</seg> /</l>

<l xml:id="**HV_App.I,18.593**62:2"><seg type="pāda" n="a">śirovinyastamukuṭaḥ</seg> <seg type="pāda" n="b">kṛṣṇaś caivādhikaṃ babhau</seg> /</l>

<l xml:id="HV_App.I,18.594"><seg type="pāda" n="a">vainateyaprayogena</seg> <seg type="pāda" n="b">viditvā maulim āgatam</seg> /</l>

<l xml:id="HV_App.I,18.595"><seg type="pāda" n="a">kṛṣṇaḥ prahṛṣṭavadano</seg> <seg type="pāda" n="b">rāmaṃ vacanam abravīt</seg> //</l>

<l xml:id="HV_App.I,18.596"><seg type="pāda" n="a">tvarate tu kāryārtho</seg> <seg type="pāda" n="b">devatānāṃ na saṃśayaḥ</seg> /</l>

<l xml:id="HV_App.I,18.597"><seg type="pāda" n="a">yatheyam āvayoḥ śaile</seg> <seg type="pāda" n="b">saṃgrāmaracanā kṛtā</seg> //</l>

<note>k: V3 ins. :k</note>
<l xml:id="**HV_App.I,18.597**63:1"><seg type="pāda" n="a">mūrdhni dṛṣṭvātra daityena</seg> <seg type="pāda" n="b">hṛtā kṣiptvā garutmatā</seg> /</l>

<note>k: V3 (cont.) K2 Ñ2.3 V1.2 B Dn2 Ds2 D2.5.6 T1.2 G4 M4 (Dn after line 598) ins. :k</note>
<l xml:id="**HV_App.I,18.597**64:1"><seg type="pāda" n="a">vairocanena suptasya</seg> <seg type="pāda" n="b">mama maulir mahaudadhau</seg> /</l>

<note>k: misprint for mahodadhau? :k</note>
<l xml:id="HV_App.I,18.598"><seg type="pāda" n="a">śakrasya sadṛśaṃ rūpaṃ</seg> <seg type="pāda" n="b">divyam āsthāya sāgarāt</seg> /</l>

<l xml:id="HV_App.I,18.599"><seg type="pāda" n="a">mamāhiśayanān maulir</seg> <seg type="pāda" n="b">hṛtvā kṣipto garutmatā</seg> //</l>

<note>k: K2 Ñ2.3 V1.3 B3 Ds D2.6 G M4 subst. (V2 B1.2D4.5 T1.3 ins. after line 598) :k</note>
<l xml:id="**HV_App.I,18.599**65:1"><seg type="pāda" n="a">grāharūpeṇa yo nīta</seg> <seg type="pāda" n="b">ānīto 'sau garutmatā</seg> /</l>

<l xml:id="HV_App.I,18.600"><seg type="pāda" n="a">suvyaktaṃ saṃnikṛṣṭaḥ sa</seg> <seg type="pāda" n="b">jarāsaṃdho narādhipaḥ</seg> /</l>

<l xml:id="HV_App.I,18.601"><seg type="pāda" n="a">lakṣyante ca dhvajāgrāṇi</seg> <seg type="pāda" n="b">rathānāṃ vātaraṃhasām</seg> //</l>

<l xml:id="HV_App.I,18.602"><seg type="pāda" n="a">etāni śaśikalpāni</seg> <seg type="pāda" n="b">nṛpāṇāṃ vijigīṣūnām</seg> /</l>

<note>k: K Ñ3 V1.2 B D T2-4 G1.4 M4 subst. for line 602:k</note>
<l xml:id="**HV_App.I,18.602**66:1"><seg type="pāda" n="a">etāni vijigīṣūṇāṃ</seg> <seg type="pāda" n="b">śaśikalpāni bhūbhṛtām</seg> /</l>

<l xml:id="HV_App.I,18.603"><seg type="pāda" n="a">chatrāṇy ārya virājante</seg> <seg type="pāda" n="b">daṃśitāni sitāni ca</seg> //</l>

<l xml:id="HV_App.I,18.604"><seg type="pāda" n="a">aho nṛparathodagrā</seg> <seg type="pāda" n="b">vimalāś chatrapaṅktayaḥ</seg> /</l>

<l xml:id="HV_App.I,18.605"><seg type="pāda" n="a">abhivartanti naḥ śubhrā</seg> <seg type="pāda" n="b">yathā khe haṃsapaṅktayaḥ</seg> //</l>

<note>k: K Ñ2.3 V B D T G M4 ins. :k</note>
<l xml:id="**HV_App.I,18.605**67:1"><seg type="pāda" n="a">aho dyaur vimalābhānāṃ</seg> <seg type="pāda" n="b">śastrāṇāṃ vimalānanā</seg> /</l>

<l xml:id="**HV_App.I,18.605**67:2"><seg type="pāda" n="a">prabhā bhāskarabhāmiśrā</seg> <seg type="pāda" n="b">carantīva diśo daśa</seg> //</l>

<l xml:id="**HV_App.I,18.605**67:3"><seg type="pāda" n="a">etāni nūnaṃ samare</seg> <seg type="pāda" n="b">pārthivair āyudhāni ca</seg> /</l>

<l xml:id="**HV_App.I,18.605**67:4"><seg type="pāda" n="a">kṣiptāni vinaśiṣyanti</seg> <seg type="pāda" n="b">mayi sarvāṇi saṃyuge</seg> //</l>

<l xml:id="HV_App.I,18.606"><seg type="pāda" n="a">kāle khalu nṛpaḥ prāpto</seg> <seg type="pāda" n="b">jarāsaṃdho mahīpatiḥ</seg> /</l>

<l xml:id="HV_App.I,18.607"><seg type="pāda" n="a">āvayor yuddhanikaṣaḥ</seg> <seg type="pāda" n="b">prathamaḥ samarātithiḥ</seg> //</l>

<l xml:id="HV_App.I,18.608"><seg type="pāda" n="a">ārya tiṣṭhāva sahitau</seg> <seg type="pāda" n="b">na khalv anvāgate nṛpe</seg> /</l>

<l xml:id="HV_App.I,18.609"><seg type="pāda" n="a">yuddhārambhaḥ prayoktavyo</seg> <seg type="pāda" n="b">balaṃ tāvad vimṛśyatām</seg> //</l>

<l xml:id="HV_App.I,18.610"><seg type="pāda" n="a">evam uktvā tataḥ kṛṣṇaḥ</seg> <seg type="pāda" n="b">saṃsthaḥ saṃgrāmalālasaḥ</seg> /</l>

<l xml:id="HV_App.I,18.611"><seg type="pāda" n="a">jarāsaṃdhavadhaprepsuś</seg> <seg type="pāda" n="b">cakāra baladarśanam</seg> //</l>

<l xml:id="HV_App.I,18.612"><seg type="pāda" n="a">vīkṣamāṇaś ca tān sarvān</seg> <seg type="pāda" n="b">nṛpān yaduvaro 'vyayaḥ</seg> /</l>

<l xml:id="HV_App.I,18.613"><seg type="pāda" n="a">ātmānam ātmanovāca</seg> <seg type="pāda" n="b">yat pūrvaṃ divi mantritam</seg> //</l>

<l xml:id="HV_App.I,18.614"><seg type="pāda" n="a">ime te pṛthivīpālāḥ</seg> <seg type="pāda" n="b">pārthive vartmani sthitāḥ</seg> /</l>

<l xml:id="HV_App.I,18.615"><seg type="pāda" n="a">ye vināśaṃ gamiṣyanti</seg> <seg type="pāda" n="b">śāstradṛṣṭena karmaṇa</seg> //</l>

<l xml:id="HV_App.I,18.616"><seg type="pāda" n="a">prokṣitān khalv imān anye</seg> <seg type="pāda" n="b">mṛtyunā nṛpasattamān</seg> /</l>

<l xml:id="HV_App.I,18.617"><seg type="pāda" n="a">svargagāmīni sarveṣāṃ</seg> <seg type="pāda" n="b">vapūṃṣi pracakāśire</seg> //</l>

<l xml:id="HV_App.I,18.618"><seg type="pāda" n="a">sthāne bhārapariśrāntā</seg> <seg type="pāda" n="b">vasudheyaṃ divaṃ gatā</seg> /</l>

<l xml:id="HV_App.I,18.619"><seg type="pāda" n="a">eṣāṃ nṛpatisiṃhānāṃ</seg> <seg type="pāda" n="b">balaughair abhipīḍitā</seg> //</l>

<note>k: K1 Ñ1.3 V B2 Dn Ds D2-4.6 ins. :k</note>
<l xml:id="**HV_App.I,18.619**68:1"><seg type="pāda" n="a">kṣitir nirantarā ceyaṃ</seg> <seg type="pāda" n="b">balarāṣṭrābhisaṃtatā</seg> /</l>

<l xml:id="HV_App.I,18.620"><seg type="pāda" n="a">alpena khalu kālena</seg> <seg type="pāda" n="b">viviktaṃ pṛthivītalam</seg> /</l>

<l xml:id="HV_App.I,18.621"><seg type="pāda" n="a">bhaviṣyati narendraughair</seg> <seg type="pāda" n="b">ākīrṇaṃ ca nabhastalam</seg> //</l>

<note>Colophon</note>

<milestone unit="speaker" n="vaiśaṃpāyana uvāca"/>
<l xml:id="HV_App.I,18.622"><seg type="pāda" n="a">jarāsaṃdhas tataḥ prāpto</seg> <seg type="pāda" n="b">nṛpaṃ sarvamahākṣitām</seg> /</l>

<note>k: After the ref., Ds1(marg.) ins. :k</note>
<l xml:id="**HV_App.I,18.622**69:1"><seg type="pāda" n="a">nirgataṃ sa hariṃ jñātvā</seg> <seg type="pāda" n="b">mathurāto mahīpatiḥ</seg> /</l>

<l xml:id="**HV_App.I,18.622**69:2"><seg type="pāda" n="a">nāradān nṛpaśārdūla</seg> <seg type="pāda" n="b">gomante saṃsthitaṃ hariḥ</seg> //</l>

<l xml:id="**HV_App.I,18.622**69:3"><seg type="pāda" n="a">ājñāpayām āsa nṛpāṃś</seg> <seg type="pāda" n="b">caidyaśālvamukhāṃs tathā</seg> /</l>

<l xml:id="**HV_App.I,18.622**69:4"><seg type="pāda" n="a">nirgacchantu nṛpāḥ sarve</seg> <seg type="pāda" n="b">sasainyāḥ parvatottamam</seg> //</l>

<l xml:id="**HV_App.I,18.622**69:5"><seg type="pāda" n="a">tatas te calitāḥ sarve</seg> <seg type="pāda" n="b">gomantaṃ sabalā nṛpāḥ</seg> /</l>

<l xml:id="**HV_App.I,18.622**69:6"><seg type="pāda" n="a">muktvā tu mathurāṃ rājan</seg> <seg type="pāda" n="b">krodhasaṃdaṣṭa<note>ra</note>dacchadāḥ</seg> //</l>

<l xml:id="HV_App.I,18.623"><seg type="pāda" n="a">narādhipair balayutair</seg> <seg type="pāda" n="b">anuyāto mahādyutiḥ</seg> //</l>

<l xml:id="HV_App.I,18.624"><seg type="pāda" n="a">vyāyatodagraturagair</seg> <seg type="pāda" n="b">vispaṣṭārthasamāhitaiḥ</seg> /</l>

<l xml:id="HV_App.I,18.625"><seg type="pāda" n="a">rathaiḥ sāṃgrāmikair yuktair</seg> <seg type="pāda" n="b">asaṅgagatibhiḥ kvacit</seg> //</l>

<l xml:id="HV_App.I,18.626"><seg type="pāda" n="a">hemakakṣair mahāghaṇṭair</seg> <seg type="pāda" n="b">vāraṇair vāridopamaiḥ</seg> /</l>

<l xml:id="HV_App.I,18.627"><seg type="pāda" n="a">mahāmātrottamārūḍhaiḥ</seg> <seg type="pāda" n="b">kalpitai raṇagarvitaiḥ</seg> //</l>

<l xml:id="HV_App.I,18.628"><seg type="pāda" n="a">svārūḍhaiḥ sādibhir yuktaiḥ</seg> <seg type="pāda" n="b">preṅkhamāṇaiḥ pravalgitaiḥ</seg> /</l>

<l xml:id="HV_App.I,18.629"><seg type="pāda" n="a">vājibhir vāyusaṃkāśaiḥ</seg> <seg type="pāda" n="b">plavadbhir iva patribhiḥ</seg> //</l>

<l xml:id="HV_App.I,18.630"><seg type="pāda" n="a">khaḍgacarmabalodagraiḥ</seg> <seg type="pāda" n="b">pattibhir valgitāmaraiḥ</seg> /</l>

<l xml:id="HV_App.I,18.631"><seg type="pāda" n="a">sahasrasaṃkhyair nirmuktair</seg> <seg type="pāda" n="b">utpatadbhir ivoragaiḥ</seg> //</l>

<l xml:id="HV_App.I,18.632"><seg type="pāda" n="a">evaṃ caturvidhaiḥ sainyaiḥ</seg> <seg type="pāda" n="b">kampamānair ivāmbudaiḥ</seg> /</l>

<l xml:id="HV_App.I,18.633"><seg type="pāda" n="a">nṛpo 'nuyāto balavāñ</seg> <seg type="pāda" n="b">jarāsaṃdho dhṛtavrataḥ</seg> //</l>

<note>k: T1 G2.3 M4 subst. :k</note>
<l xml:id="**HV_App.I,18.633**70:1"><seg type="pāda" n="a">nṛpo 'bhiyātaḥ sa kṣipraṃ</seg> <seg type="pāda" n="b">jarāsaṃdhaḥ pratāpavān</seg> /</l>

<note>k: M1-3 subst. :k</note>
<l xml:id="**HV_App.I,18.633**71:1"><seg type="pāda" n="a">nṛpatir yānasaṃnaddho</seg> <seg type="pāda" n="b">mahāsattvo mahādyutiḥ</seg> /</l>

<l xml:id="HV_App.I,18.634"><seg type="pāda" n="a">sa rathair neminirghoṣair</seg> <seg type="pāda" n="b">gajaiś ca madasiñjitaiḥ</seg> /</l>

<l xml:id="HV_App.I,18.635"><seg type="pāda" n="a">heṣadbhiś caiva turagaiḥ</seg> <seg type="pāda" n="b">kṣveḍitograiś ca pattibhiḥ</seg> //</l>

<l xml:id="HV_App.I,18.636"><seg type="pāda" n="a">saṃnādayan diśaḥ sarvāḥ</seg> <seg type="pāda" n="b">sarvāṃś cāpi guhāśayān</seg> /</l>

<l xml:id="HV_App.I,18.637"><seg type="pāda" n="a">sa rājā sāgarākāraḥ</seg> <seg type="pāda" n="b">sasainyaḥ pratyadṛśyata</seg> //</l>

<note>k: D6 S (except T4) G(ed.) ins. :k</note>
<l xml:id="**HV_App.I,18.637**72:1"><seg type="pāda" n="a">balādhyakṣo mahāvīrya</seg> <seg type="pāda" n="b">ekalavyo mahīpatiḥ</seg> /</l>

<l xml:id="**HV_App.I,18.637**72:2"><seg type="pāda" n="a">cāpapāṇiḥ śarāvāpī</seg> <seg type="pāda" n="b">khaḍgī tūṇīravān balī</seg> //</l>

<l xml:id="**HV_App.I,18.637**72:3"><seg type="pāda" n="a">rathī khaḍgī śarī cāpī</seg> <seg type="pāda" n="b">niṣaṅgī hemakuṇḍalī</seg> /</l>

<l xml:id="**HV_App.I,18.637**72:4"><seg type="pāda" n="a">siṃhanādān samākurvan</seg> <seg type="pāda" n="b">māgadhasya mahīpatiḥ</seg> //</l>

<l xml:id="**HV_App.I,18.637**72:5"><seg type="pāda" n="a">so 'grataḥ sarvasainyānāṃ</seg> <seg type="pāda" n="b">dṛṣṭo 'ntaka ivāparaḥ</seg> /</l>

<l xml:id="**HV_App.I,18.637**72:6"><seg type="pāda" n="a">tayor gopālasutayor</seg> <seg type="pāda" n="b">aham eva samutthitaḥ</seg> //</l>

<l xml:id="**HV_App.I,18.637**72:7"><seg type="pāda" n="a">kim etair nṛpasiṃhaiś ca</seg> <seg type="pāda" n="b">ity avocan mahābalaḥ</seg> /</l>

<l xml:id="HV_App.I,18.638"><seg type="pāda" n="a">tad balaṃ pṛthivīśānāṃ</seg> <seg type="pāda" n="b">dṛptayodhajanākulam</seg> /</l>

<l xml:id="HV_App.I,18.639"><seg type="pāda" n="a">kṣveḍitāsphoṭitaravaṃ</seg> <seg type="pāda" n="b">meghasainyam ivābabhau</seg> //</l>

<l xml:id="HV_App.I,18.640"><seg type="pāda" n="a">rathaiḥ pavanasaṃpātair</seg> <seg type="pāda" n="b">gajaiś ca jaladopamaiḥ</seg> /</l>

<l xml:id="HV_App.I,18.641"><seg type="pāda" n="a">turagaiś ca sitābhrābhaiḥ</seg> <seg type="pāda" n="b">pattibhiś cāpi daṃśitaḥ</seg> /</l>

<l xml:id="HV_App.I,18.642"><seg type="pāda" n="a">vyāmiśraṃ tad balaṃ bhāti</seg> <seg type="pāda" n="b">mattadviparathākulam</seg> /</l>

<l xml:id="HV_App.I,18.643"><seg type="pāda" n="a">gharmānte sāgaragataṃ</seg> <seg type="pāda" n="b">yathābhrapaṭalaṃ tathā</seg> //</l>

<l xml:id="HV_App.I,18.644"><seg type="pāda" n="a">sabalās te mahīpālā</seg> <seg type="pāda" n="b">jarāsaṃdhapurāgamāḥ</seg> /</l>

<l xml:id="HV_App.I,18.645"><seg type="pāda" n="a">parivārya giriṃ sarve</seg> <seg type="pāda" n="b">nivāsāyopacakramuḥ</seg> //</l>

<l xml:id="HV_App.I,18.646"><seg type="pāda" n="a">babhau tasya niviṣṭasya</seg> <seg type="pāda" n="b">babhau śrīḥ śibirasya vai</seg> /</l>

<l xml:id="HV_App.I,18.647"><seg type="pāda" n="a">śuklaparvaṇi pūrṇasya</seg> <seg type="pāda" n="b">yathā rūpaṃ mahodadheḥ</seg> //</l>

<l xml:id="HV_App.I,18.648"><seg type="pāda" n="a">vītarātre tataḥ kāle</seg> <seg type="pāda" n="b">nṛpās te kṛtakautukāḥ</seg> /</l>

<l xml:id="HV_App.I,18.649"><seg type="pāda" n="a">ārohaṇārthaṃ śailasya</seg> <seg type="pāda" n="b">sametā yuddhalālasāḥ</seg> //</l>

<l xml:id="HV_App.I,18.650"><seg type="pāda" n="a">samavāyīkṛtāḥ sarve</seg> <seg type="pāda" n="b">giriprastheṣu te nṛpāḥ</seg> /</l>

<l xml:id="HV_App.I,18.651"><seg type="pāda" n="a">niviṣṭā mantrayām āsur</seg> <seg type="pāda" n="b">yuddhakālakutūhalāḥ</seg> //</l>

<l xml:id="HV_App.I,18.652"><seg type="pāda" n="a">teṣāṃ sutumulaḥ śabdaḥ</seg> <seg type="pāda" n="b">śuśruve pṛthivīkṣitām</seg> /</l>

<l xml:id="HV_App.I,18.653"><seg type="pāda" n="a">yugānte bhidyamānānām</seg> <seg type="pāda" n="b">sāgarāṇāṃ yathā svaraḥ</seg> //</l>

<l xml:id="HV_App.I,18.654"><seg type="pāda" n="a">teṣāṃ sakañcukoṣṇīṣāḥ</seg> <seg type="pāda" n="b">sthavirāḥ vetrapāṇayaḥ</seg> /</l>

<l xml:id="HV_App.I,18.655"><seg type="pāda" n="a">cerur mā śabda ity evaṃ</seg> <seg type="pāda" n="b">bruvanto rājaśāsanāt</seg> //</l>

<l xml:id="HV_App.I,18.656"><seg type="pāda" n="a">tasya rūpaṃ balasyāsīn</seg> <seg type="pāda" n="b">niḥśabdastimitasya vai</seg> /</l>

<l xml:id="HV_App.I,18.657"><seg type="pāda" n="a">līnamīnagrahasyeva</seg> <seg type="pāda" n="b">niḥśabdasya mahodadheḥ</seg> //</l>

<l xml:id="HV_App.I,18.658"><seg type="pāda" n="a">tasmin stimitaniḥśabde</seg> <seg type="pāda" n="b">yogād iva mahārṇave</seg> /</l>

<l xml:id="HV_App.I,18.659"><seg type="pāda" n="a">jarāsaṃdho bṛhad vākyaṃ</seg> <seg type="pāda" n="b">bṛhaspatir ivādade</seg> //</l>

<l xml:id="HV_App.I,18.660"><seg type="pāda" n="a">śīghraṃ samabhivartantāṃ</seg> <seg type="pāda" n="b">balāni pṛthivīkṣitām</seg> /</l>

<l xml:id="HV_App.I,18.661"><seg type="pāda" n="a">sarvataḥ parvataś caiva</seg> <seg type="pāda" n="b">balaughaiḥ parivāryatām</seg> //</l>

<l xml:id="HV_App.I,18.662"><seg type="pāda" n="a">aśmayantrāṇi yujyantāṃ</seg> <seg type="pāda" n="b">kṣepaṇīyāś ca mudgarāḥ</seg> /</l>

<l xml:id="HV_App.I,18.663"><seg type="pāda" n="a">ūrdhvaṃ cāpi pravāhyantāṃ</seg> <seg type="pāda" n="b">prāsā vai tomarāṇi ca</seg> //</l>

<note>k: K Ñ2.3 V B D G M4 G(ed.) ins. :k</note>
<l xml:id="**HV_App.I,18.663**73:1"><seg type="pāda" n="a">ūrdhvaṃ prekṣamāṇārthāya</seg> <seg type="pāda" n="b">dṛḍhāni ca laghūni ca</seg> /</l>

<l xml:id="**HV_App.I,18.663**73:2"><seg type="pāda" n="a">śastrapātavighātāni</seg> <seg type="pāda" n="b">kriyantām āśu śilpibhiḥ</seg> //</l>

<l xml:id="**HV_App.I,18.663**73:3"><seg type="pāda" n="a">śurāṇāṃ yudhyamānānāṃ</seg> <seg type="pāda" n="b">pramattānāṃ parasparam</seg> /</l>

<l xml:id="**HV_App.I,18.663**73:4"><seg type="pāda" n="a">yathā narapatiḥ prāha</seg> <seg type="pāda" n="b">tathā śighraṃ vidhīyatām</seg> //</l>

<l xml:id="HV_App.I,18.664"><seg type="pāda" n="a">dāryatām eṣa ṭaṅkaughaiḥ</seg> <seg type="pāda" n="b">khanitaiś ca nagottamaḥ</seg> /</l>

<l xml:id="HV_App.I,18.665"><seg type="pāda" n="a">nṛpāś ca durgayuddhajñā</seg> <seg type="pāda" n="b">vinyasyantām adūrataḥ</seg> //</l>

<l xml:id="HV_App.I,18.666"><seg type="pāda" n="a">adyaprabhṛti sainyair me</seg> <seg type="pāda" n="b">girirodhaḥ pravartyatām</seg> /</l>

<l xml:id="HV_App.I,18.667"><seg type="pāda" n="a">yāvad etau pātayāmo</seg> <seg type="pāda" n="b">vasudevasutāv ubhau</seg> //</l>

<l xml:id="HV_App.I,18.668"><seg type="pāda" n="a">acalo 'yaṃ śilāyoniḥ</seg> <seg type="pāda" n="b">kriyatāṃ niścalāṇḍajaḥ</seg> /</l>

<l xml:id="HV_App.I,18.669"><seg type="pāda" n="a">ākāśam api bāṇaughair</seg> <seg type="pāda" n="b">niḥsaṃpātaṃ vidhīyatām</seg> //</l>

<l xml:id="HV_App.I,18.670"><seg type="pāda" n="a">mayānuśiṣṭās tiṣṭhantu</seg> <seg type="pāda" n="b">giribhūmiṣu bhūmipāḥ</seg> /</l>

<l xml:id="HV_App.I,18.671"><seg type="pāda" n="a">teṣu teṣv avakāśeṣu</seg> <seg type="pāda" n="b">śīghram āruhyatāṃ giriḥ</seg> //</l>

<l xml:id="HV_App.I,18.672"><seg type="pāda" n="a">bhadraḥ kaliṅgādhipatiś</seg> <seg type="pāda" n="b">cekitānaḥ sabāhlikaḥ</seg> /</l>

<l xml:id="HV_App.I,18.673"><seg type="pāda" n="a">kāśmīrarājo gonardaḥ</seg> <seg type="pāda" n="b">karūṣādhipatis tathā</seg> //</l>

<l xml:id="HV_App.I,18.674"><seg type="pāda" n="a">drumaḥ kiṃpuruṣaś caiva</seg> <seg type="pāda" n="b">pārvatīyāś ca mānavāḥ</seg> /</l>

<l xml:id="HV_App.I,18.675"><seg type="pāda" n="a">parvatasyāparaṃ pārśvaṃ</seg> <seg type="pāda" n="b">kṣipram ārohayantv amī</seg> //</l>

<l xml:id="HV_App.I,18.676"><seg type="pāda" n="a">pauravo veṇudāriś ca</seg> <seg type="pāda" n="b">vaidarbhaḥ somakas tathā</seg> /</l>

<l xml:id="HV_App.I,18.677"><seg type="pāda" n="a">rukmī ca bhojādhipatiḥ</seg> <seg type="pāda" n="b">sūryākṣaś caiva yāvanaḥ</seg> //</l>

<l xml:id="HV_App.I,18.678"><seg type="pāda" n="a">pāñcalānām adhipatir</seg> <seg type="pāda" n="b">drupadaś ca narādhipaḥ</seg> /</l>

<l xml:id="HV_App.I,18.679"><seg type="pāda" n="a">vindānuvindāv āvantyau</seg> <seg type="pāda" n="b">dantavaktraś ca vīryavān</seg> //</l>

<l xml:id="HV_App.I,18.680"><seg type="pāda" n="a">chāgaliḥ purumitraś ca</seg> <seg type="pāda" n="b">virāṭaś ca mahīpatiḥ</seg> /</l>

<l xml:id="HV_App.I,18.681"><seg type="pāda" n="a">kauśāmbyo mālavaś caiva</seg> <seg type="pāda" n="b">śatadhanvā vidūrathaḥ</seg> //</l>

<l xml:id="HV_App.I,18.682"><seg type="pāda" n="a">bhūriśravās trigartaś ca</seg> <seg type="pāda" n="b">bāṇaḥ pañcanadas tathā</seg> /</l>

<l xml:id="HV_App.I,18.683"><seg type="pāda" n="a">uttaraṃ parvatāroham</seg> <seg type="pāda" n="b">ete durgasahā nṛpāḥ</seg> /</l>

<l xml:id="HV_App.I,18.684"><seg type="pāda" n="a">ārohantu vimardanto</seg> <seg type="pāda" n="b">vajrapratimagauravāḥ</seg> //</l>

<l xml:id="HV_App.I,18.685"><seg type="pāda" n="a">ulūkaḥ kaitaveyaś ca</seg> <seg type="pāda" n="b">vīraś cāṃśumataḥ sutaḥ</seg> /</l>

<l xml:id="HV_App.I,18.686"><seg type="pāda" n="a">ekalavyo dṛḍhākṣaś ca</seg> <seg type="pāda" n="b">rathavarmā jayadrathaḥ</seg> //</l>

<l xml:id="HV_App.I,18.687"><seg type="pāda" n="a">uttamaujās tathā sālvaḥ</seg> <seg type="pāda" n="b">kairaleyaś ca kaiśikaḥ</seg> /</l>

<l xml:id="HV_App.I,18.688"><seg type="pāda" n="a">vaidiśo vāmadevaś ca</seg> <seg type="pāda" n="b">suketuś cāpi vīryavān</seg> //</l>

<l xml:id="HV_App.I,18.689"><seg type="pāda" n="a">pūrvaṃ parvatanirvyūham</seg> <seg type="pāda" n="b">eteṣv āyattam astu naḥ</seg> /</l>

<l xml:id="HV_App.I,18.690"><seg type="pāda" n="a">dārayanto 'bhidhāvantu</seg> <seg type="pāda" n="b">vātā iva balāhakān</seg> //</l>

<l xml:id="HV_App.I,18.691"><seg type="pāda" n="a">ahaṃ ca daradaś caiva</seg> <seg type="pāda" n="b">cedirājaś ca saṃgataḥ</seg> /</l>

<l xml:id="HV_App.I,18.692"><seg type="pāda" n="a">dakṣiṇaṃ śailanicayaṃ</seg> <seg type="pāda" n="b">dārayiṣyāma daṃśitāḥ</seg> //</l>

<l xml:id="HV_App.I,18.693"><seg type="pāda" n="a">evam eṣa giriḥ kṣipraṃ</seg> <seg type="pāda" n="b">samantād veṣṭito balaiḥ</seg> /</l>

<l xml:id="HV_App.I,18.694"><seg type="pāda" n="a">vajraprapātapratimaṃ</seg> <seg type="pāda" n="b">prāpnotu tumulaṃ bhayam</seg> //</l>

<l xml:id="HV_App.I,18.695"><seg type="pāda" n="a">gadino ye gadābhis te</seg> <seg type="pāda" n="b">parighaiḥ parighāyudhāḥ</seg> /</l>

<l xml:id="HV_App.I,18.696"><seg type="pāda" n="a">apare vividhaiḥ śastrair</seg> <seg type="pāda" n="b">dārayantu nagottamam</seg> //</l>

<l xml:id="HV_App.I,18.697"><seg type="pāda" n="a">eṣa bhūmidharo 'dyaiva</seg> <seg type="pāda" n="b">viṣamoccaśilānvitaḥ</seg> /</l>

<l xml:id="HV_App.I,18.698"><seg type="pāda" n="a">kāryo bhūmisamaḥ sarvo</seg> <seg type="pāda" n="b">bhavadbhir vasudhādhipaiḥ</seg> //</l>

<l xml:id="HV_App.I,18.699"><seg type="pāda" n="a">jarāsaṃdhavacaḥ śrutvā</seg> <seg type="pāda" n="b">pārthiveṣu ca śāsanam</seg> /</l>

<note>k: K1.2.4 Ñ2.3 V B Dn Ds D2.6 ins. :k</note>
<l xml:id="**HV_App.I,18.699**74:1"><seg type="pāda" n="a">gomantaṃ veṣṭayām āsuḥ</seg> <seg type="pāda" n="b">sāgarāḥ pṛthivīm iva</seg> /</l>

<l xml:id="HV_App.I,18.700"><seg type="pāda" n="a">uvāca rājā cedīnāṃ</seg> <seg type="pāda" n="b">devānāṃ maghavā iva</seg> //</l>

<l xml:id="HV_App.I,18.701"><seg type="pāda" n="a">kiṃ no yuddhena durge 'smin</seg> <seg type="pāda" n="b">gomante ca nagottame</seg> /</l>

<l xml:id="HV_App.I,18.702"><seg type="pāda" n="a">durārohoccaśikhare</seg> <seg type="pāda" n="b">prāṃśupādapasaṃkaṭe</seg> //</l>

<l xml:id="HV_App.I,18.703"><seg type="pāda" n="a">kāṣṭhais tṛṇaiś ca bahubhiḥ</seg> <seg type="pāda" n="b">parivārya samantataḥ</seg> /</l>

<l xml:id="HV_App.I,18.704"><seg type="pāda" n="a">adyaiva dīpyatāṃ kṣipram</seg> <seg type="pāda" n="b">alam anyena karmaṇā</seg> //</l>

<l xml:id="HV_App.I,18.705"><seg type="pāda" n="a">kṣatriyāḥ sukumārā hi</seg> <seg type="pāda" n="b">raṇe sāyakayodhinaḥ</seg> /</l>

<l xml:id="HV_App.I,18.706"><seg type="pāda" n="a">na yuktāḥ parvate durge</seg> <seg type="pāda" n="b">niyoktuṃ pādayodhinaḥ</seg> //</l>

<l xml:id="HV_App.I,18.707"><seg type="pāda" n="a">na nāma pratibandhena</seg> <seg type="pāda" n="b">nāpy avaskandakarmaṇā</seg> /</l>

<l xml:id="HV_App.I,18.708"><seg type="pāda" n="a">śakya eṣa giris tāta</seg> <seg type="pāda" n="b">devair apy abhimarditum</seg> //</l>

<l xml:id="HV_App.I,18.709"><seg type="pāda" n="a">durgayuddhakramaḥ śreyān</seg> <seg type="pāda" n="b">rodhayuddhena pārthiva</seg> /</l>

<l xml:id="HV_App.I,18.710"><seg type="pāda" n="a">bhaktodakendhanakṣīṇāḥ</seg> <seg type="pāda" n="b">pātyante girisaṃśritāḥ</seg> //</l>

<l xml:id="HV_App.I,18.711"><seg type="pāda" n="a">vayaṃ bahava ity evaṃ</seg> <seg type="pāda" n="b">nāpy eṣa nipuṇo nayaḥ</seg> /</l>

<l xml:id="HV_App.I,18.712"><seg type="pāda" n="a">yādavau nāvamantavyau</seg> <seg type="pāda" n="b">dvāv apy etau raṇe sthitau</seg> //</l>

<l xml:id="HV_App.I,18.713"><seg type="pāda" n="a">avijñātabalāv etau</seg> <seg type="pāda" n="b">śrūyete devasaṃnibhau</seg> /</l>

<l xml:id="HV_App.I,18.714"><seg type="pāda" n="a">karmabhis tv amarau vidmo</seg> <seg type="pāda" n="b">bālāv atibalānvitau</seg> //</l>

<note>k: M1-3 subst. :k</note>
<l xml:id="**HV_App.I,18.714**75:1"><seg type="pāda" n="a">karmabhis tv atulair vīrāv</seg> <seg type="pāda" n="b">ubhāv api balotkaṭau</seg> /</l>

<note>k: K Ñ V B D T G M4 G(ed.) ins. :k</note>
<l xml:id="**HV_App.I,18.714**76:1"><seg type="pāda" n="a">duṣkarāṇīha karmāṇi</seg> <seg type="pāda" n="b">kṛtavantau yadūttamau</seg> //</l>

<l xml:id="**HV_App.I,18.714**76:2"><seg type="pāda" n="a">śuṣkakāṣṭhais tṛṇair veṣṭya</seg> <seg type="pāda" n="b">sarvataḥ parvatottamam</seg> /</l>

<l xml:id="**HV_App.I,18.714**76:3"><seg type="pāda" n="a">agninā dīpayiṣyāmo</seg> <seg type="pāda" n="b">dahyetāṃ gatacetanau</seg> //</l>

<l xml:id="**HV_App.I,18.714**76:4"><seg type="pāda" n="a">yadi cen niṣkramiṣyete</seg> <seg type="pāda" n="b">dahyamānāv ito 'ntike</seg> /</l>

<l xml:id="**HV_App.I,18.714**76:5"><seg type="pāda" n="a">sametya pātayiṣyāmas</seg> <seg type="pāda" n="b">tyakṣyato jīvitaṃ tataḥ</seg> //</l>

<l xml:id="HV_App.I,18.715"><seg type="pāda" n="a">vākyam etat tu ruruce</seg> <seg type="pāda" n="b">sabalānāṃ mahīkṣitām</seg> /</l>

<l xml:id="HV_App.I,18.716"><seg type="pāda" n="a">yad uktaṃ cedirājena</seg> <seg type="pāda" n="b">nṛpāṇāṃ hitakāmyayā</seg> //</l>

<l xml:id="HV_App.I,18.717"><seg type="pāda" n="a">tataḥ kāṣṭhais tṛṇair vaṃśaiḥ</seg> <seg type="pāda" n="b">śuṣkaśākhaiś ca pādapaiḥ</seg> /</l>

<l xml:id="HV_App.I,18.718"><seg type="pāda" n="a">upādīpyata śailendraḥ</seg> <seg type="pāda" n="b">sūryapādair ivāmbudaḥ</seg> //</l>

<l xml:id="HV_App.I,18.719"><seg type="pāda" n="a">dadus te sarvatas tūrṇaṃ</seg> <seg type="pāda" n="b">pāvakaṃ tatra pārthivāḥ</seg> /</l>

<l xml:id="HV_App.I,18.720"><seg type="pāda" n="a">yathādeśaṃ yathāvātaṃ</seg> <seg type="pāda" n="b">śailasya laghuvikramāḥ</seg> //</l>

<l xml:id="HV_App.I,18.721"><seg type="pāda" n="a">sa vāyudīpito vahnir</seg> <seg type="pāda" n="b">utpapāta samantataḥ</seg> /</l>

<l xml:id="HV_App.I,18.722"><seg type="pāda" n="a">sadhūmajvālamālābhir</seg> <seg type="pāda" n="b">bhābhiḥ kham iva śobhayan</seg> //</l>

<l xml:id="HV_App.I,18.723"><seg type="pāda" n="a">so 'nalaḥ pavanāyastaḥ</seg> <seg type="pāda" n="b">kāṣṭhasaṃcayamūlavān</seg> /</l>

<l xml:id="HV_App.I,18.724"><seg type="pāda" n="a">dadāha śailaṃ śrīmantaṃ</seg> <seg type="pāda" n="b">gomantaṃ kāntapādapam</seg> //</l>

<l xml:id="HV_App.I,18.725"><seg type="pāda" n="a">sa dahyamānaḥ śailendro</seg> <seg type="pāda" n="b">mumoca vipulāḥ śilāḥ</seg> /</l>

<l xml:id="HV_App.I,18.726"><seg type="pāda" n="a">śataśaḥ śatadhā bhūtvā</seg> <seg type="pāda" n="b">maholkākāradarśanāḥ</seg> //</l>

<l xml:id="HV_App.I,18.727"><seg type="pāda" n="a">sacitrabhānuḥ śailendro</seg> <seg type="pāda" n="b">bhābhir bhānur ivāmbudam</seg> /</l>

<l xml:id="HV_App.I,18.728"><seg type="pāda" n="a">ālimpatīva vidhivat</seg> <seg type="pāda" n="b">samantād arciṣāṃ cayaiḥ</seg> //</l>

<l xml:id="HV_App.I,18.729"><seg type="pāda" n="a">dhātubhiḥ pacyamānaiś ca</seg> <seg type="pāda" n="b">jvaladbhiś caiva pādapaiḥ</seg> /</l>

<l xml:id="HV_App.I,18.730"><seg type="pāda" n="a">rarāsa śvāpadodbhrāntas</seg> <seg type="pāda" n="b">tudyamāna ivādrirāṭ</seg> //</l>

<l xml:id="HV_App.I,18.731"><seg type="pāda" n="a">pratataṃ dahyamānas tu</seg> <seg type="pāda" n="b">sa śailaḥ kṛṣṇavartmanā</seg> /</l>

<l xml:id="HV_App.I,18.732"><seg type="pāda" n="a">rītīr nirvartayām āsa</seg> <seg type="pāda" n="b">kāñcanāñjanarājatīḥ</seg> //</l>

<l xml:id="HV_App.I,18.733"><seg type="pāda" n="a">vahninā cāpi dīptāṅgo</seg> <seg type="pāda" n="b">girir nātivirājate</seg> /</l>

<l xml:id="HV_App.I,18.734"><seg type="pāda" n="a">dhūmāndhakāritatanur</seg> <seg type="pāda" n="b">majjamāna ivāmbudaḥ</seg> //</l>

<l xml:id="HV_App.I,18.735"><seg type="pāda" n="a">śilāniṣpiṣṭasaṃghātaḥ</seg> <seg type="pāda" n="b">karkaśāṅgāravarṣaṇaḥ</seg> /</l>

<l xml:id="HV_App.I,18.736"><seg type="pāda" n="a">girir bhāty analodgārair</seg> <seg type="pāda" n="b">ulkāvṛṣṭir ivāmbudaḥ</seg> //</l>

<l xml:id="HV_App.I,18.737"><seg type="pāda" n="a">prapātaprasravotkṣipto</seg> <seg type="pāda" n="b">dhūpasaṃvartitodaraḥ</seg> /</l>

<l xml:id="HV_App.I,18.738"><seg type="pāda" n="a">sa girir bhasmatāṃ yāto</seg> <seg type="pāda" n="b">yugāntāgnihatopamaḥ</seg> //</l>

<l xml:id="HV_App.I,18.739"><seg type="pāda" n="a">vihvalās tasya pārśvebhyaḥ</seg> <seg type="pāda" n="b">sarpā dagdhārdhadehinaḥ</seg> /</l>

<l xml:id="HV_App.I,18.740"><seg type="pāda" n="a">śvasantaḥ pṛthumūrdhāno</seg> <seg type="pāda" n="b">niścerur aśivekṣaṇāḥ</seg> //</l>

<note>k: K Ñ2.3 V B D T G M4 G(ed.) ins. :k</note>
<l xml:id="**HV_App.I,18.740**77:1"><seg type="pāda" n="a">utpatyotpatya gaganāt</seg> <seg type="pāda" n="b">punaḥ petur avāṅmukhāḥ</seg> /</l>

<l xml:id="HV_App.I,18.741"><seg type="pāda" n="a">resuś codvejitāḥ siṃhāḥ</seg> <seg type="pāda" n="b">śārdūlāś cānalāvilāḥ</seg> /</l>

<l xml:id="HV_App.I,18.742"><seg type="pāda" n="a">mumucuḥ pādapāś caiva</seg> <seg type="pāda" n="b">dāhaniryāsajaṃ jalam</seg> //</l>

<l xml:id="HV_App.I,18.743"><seg type="pāda" n="a">vahaty ūrdhvagatir vāto</seg> <seg type="pāda" n="b">bhasmāṅgārābhipiṅgalaḥ</seg> /</l>

<l xml:id="HV_App.I,18.744"><seg type="pāda" n="a">dhūmacchāyā ca gagane</seg> <seg type="pāda" n="b">darpitāmbhodadarśanā</seg> //</l>

<l xml:id="HV_App.I,18.745"><seg type="pāda" n="a">tyajyamāno mahāsānur</seg> <seg type="pāda" n="b">vihagaiḥ śvāpadair api</seg> /</l>

<l xml:id="HV_App.I,18.746"><seg type="pāda" n="a">girir vaikalyam āyāti</seg> <seg type="pāda" n="b">prāgalbhyāt kṛṣṇavartmanaḥ</seg> //</l>

<l xml:id="HV_App.I,18.747"><seg type="pāda" n="a">sa mumoca śilāḥ śailaś</seg> <seg type="pāda" n="b">calodagraśiloccayaiḥ</seg> /</l>

<l xml:id="HV_App.I,18.748"><seg type="pāda" n="a">vajreṇa puruhūtasya</seg> <seg type="pāda" n="b">yathā syād dāritas tathā</seg> //</l>

<note>k: Ds1 ins. :k</note>
<l xml:id="**HV_App.I,18.748**78:1"><seg type="pāda" n="a">babhūvuś ca mahāśabdāḥ</seg> <seg type="pāda" n="b">śiloccaiḥ sphāṭitair nṛpa</seg> /</l>

<l xml:id="**HV_App.I,18.748**78:2"><seg type="pāda" n="a">kṛṣṇavartmā pumān natvā</seg> <seg type="pāda" n="b">tayor agre samāgataḥ</seg> //</l>

<l xml:id="**HV_App.I,18.748**78:3"><seg type="pāda" n="a">namaś cakāra haraye</seg> <seg type="pāda" n="b">uvāca vadatāṃ varaḥ</seg> /</l>


<milestone unit="speaker" n="{vahnir uvāca} **HV_App.I,18.748**78:4"/>
<l xml:id="**HV_App.I,18.748**78:5"><seg type="pāda" n="a">devadeva jagannātha</seg> <seg type="pāda" n="b">kṣantavyaṃ mama vipriyam</seg> /</l>

<l xml:id="**HV_App.I,18.748**78:6"><seg type="pāda" n="a">paravaśena tu mayā</seg> <seg type="pāda" n="b">dahyate 'yaṃ nagottamaḥ</seg> //</l>

<note>k: corr. for 'haṃ :k</note>
<l xml:id="**HV_App.I,18.748**78:7"><seg type="pāda" n="a">tvaṃ tv enaṃ pratigṛhṇīṣva</seg> <seg type="pāda" n="b">kavacaṃ rāmasaṃyutam</seg> /</l>

<l xml:id="**HV_App.I,18.748**78:8"><seg type="pāda" n="a">paridhāya jagannātha</seg> <seg type="pāda" n="b">vicarasva yathāsukham</seg> //</l>

<l xml:id="**HV_App.I,18.748**78:9"><seg type="pāda" n="a">tvām ayaṃ na mahābhāga</seg> <seg type="pāda" n="b">parābhūtāgnim ulbaṇaḥ</seg> /</l>

<l xml:id="**HV_App.I,18.748**78:10"><seg type="pāda" n="a">gṛḥṇīṣvānyataraṃ rāma</seg> <seg type="pāda" n="b">kavacaṃ vahnivāraṇam</seg> //</l>


<milestone unit="speaker" n="{vaiśaṃpāyana uvāca} **HV_App.I,18.748**78:11"/>
<l xml:id="**HV_App.I,18.748**78:12"><seg type="pāda" n="a">ity uktvā pradadau vahniḥ</seg> <seg type="pāda" n="b">kavacadvayam uttamam</seg> //</l>

<l xml:id="**HV_App.I,18.748**78:13"><seg type="pāda" n="a">tatas tv antardadhe rājann</seg> <seg type="pāda" n="b">ekaikaṃ rāmakṣṛṇayoḥ</seg> /</l>

<l xml:id="**HV_App.I,18.748**78:14"><seg type="pāda" n="a">ekaikaṃ kavacaṃ dhṛtvā</seg> <seg type="pāda" n="b">harisaṃkarṣaṇāv ubhau</seg> //</l>

<l xml:id="**HV_App.I,18.748**78:15"><seg type="pāda" n="a">gomante śikhare ramye</seg> <seg type="pāda" n="b">ceratur vahnipūjitau</seg> /</l>

<l xml:id="**HV_App.I,18.748**78:16"><seg type="pāda" n="a">na tu cakre tayoḥ sparśaṃ</seg> <seg type="pāda" n="b">vahnitāpo mahīpate</seg> //</l>

<l xml:id="HV_App.I,18.749"><seg type="pāda" n="a">ādīpya taṃ te śailendraṃ</seg> <seg type="pāda" n="b">kṣatriyā vyūhadaṃśitāḥ</seg> /</l>

<l xml:id="HV_App.I,18.750"><seg type="pāda" n="a">ardhakrośam apakrāntāḥ</seg> <seg type="pāda" n="b">pāvakenābhitāpitāḥ</seg> //</l>

<l xml:id="HV_App.I,18.751"><seg type="pāda" n="a">dahyamāne nagaśreṣṭhe</seg> <seg type="pāda" n="b">sīdamānamahādrume</seg> /</l>

<l xml:id="HV_App.I,18.752"><seg type="pāda" n="a">dhūmabhārair anālakṣye</seg> <seg type="pāda" n="b">mūle śithilatāṃ gate</seg> //</l>

<l xml:id="HV_App.I,18.753"><seg type="pāda" n="a">saroṣaṃ hi tadā rāmo</seg> <seg type="pāda" n="b">vacanaṃ keśisūdanam</seg> /</l>

<l xml:id="HV_App.I,18.754"><seg type="pāda" n="a">babhāṣe padmapatrākṣaṃ</seg> <seg type="pāda" n="b">sa sākṣān madhusūdanam</seg> //</l>

<l xml:id="HV_App.I,18.755"><seg type="pāda" n="a">dahyate 'yaṃ giris tāta</seg> <seg type="pāda" n="b">sasānuśikharadrumaḥ</seg> /</l>

<l xml:id="HV_App.I,18.756"><seg type="pāda" n="a">āvayoḥ kṛṣṇa vaireṇa</seg> <seg type="pāda" n="b">vairibhir vasudhādhipaiḥ</seg> //</l>

<l xml:id="HV_App.I,18.757"><seg type="pāda" n="a">paśya kṛṣṇānaloṣṇāni</seg> <seg type="pāda" n="b">sadhūmāni samantataḥ</seg> /</l>

<l xml:id="HV_App.I,18.758"><seg type="pāda" n="a">vanāni virasantīva</seg> <seg type="pāda" n="b">nagasyāsya nagopama</seg> //</l>

<l xml:id="HV_App.I,18.759"><seg type="pāda" n="a">ayaṃ yady āvayor arthe</seg> <seg type="pāda" n="b">gomantas tāta dahyate</seg> /</l>

<l xml:id="HV_App.I,18.760"><seg type="pāda" n="a">ayaśasyam idaṃ loke</seg> <seg type="pāda" n="b">kaulīnaṃ ca bhaviṣyati</seg> //</l>

<l xml:id="HV_App.I,18.761"><seg type="pāda" n="a">tad asyānṛṇyahetor hi</seg> <seg type="pāda" n="b">nagasya nagasaṃnibha</seg> /</l>

<l xml:id="HV_App.I,18.762"><seg type="pāda" n="a">kṣatriyān nihaniṣyāmi</seg> <seg type="pāda" n="b">dorbhyām iva yudhāṃ vara</seg> //</l>

<l xml:id="HV_App.I,18.763"><seg type="pāda" n="a">ete te kṣatriyāḥ sarve</seg> <seg type="pāda" n="b">girim ādīpya daṃśitāḥ</seg> /</l>

<l xml:id="HV_App.I,18.764"><seg type="pāda" n="a">rathinas tāta dṛśyante</seg> <seg type="pāda" n="b">yathādeśaṃ yuyutsavaḥ</seg> //</l>

<note>k: D6 S (except T4) ins. :k</note>
<l xml:id="**HV_App.I,18.764**79:1"><seg type="pāda" n="a">jarāsaṃdhaṃ haniṣyāmi</seg> <seg type="pāda" n="b">sabalaṃ sahavāhanam</seg> /</l>

<l xml:id="**HV_App.I,18.764**79:2"><seg type="pāda" n="a">nirbhūmipaṃ bhūmitalaṃ</seg> <seg type="pāda" n="b">kariṣyāmi yadūttamam</seg> //</l>

<l xml:id="HV_App.I,18.765"><seg type="pāda" n="a">evam uktvā gireḥ śṛṅgān</seg> <seg type="pāda" n="b">meruśṛṅgād ivoḍurāṭ</seg> /</l>

<l xml:id="HV_App.I,18.766"><seg type="pāda" n="a">nipapāte balaḥ śrīmān</seg> <seg type="pāda" n="b">vanamālādharo yuvā</seg> /</l>

<l xml:id="HV_App.I,18.767"><seg type="pāda" n="a">kādambarīmadakṣībo</seg> <seg type="pāda" n="b">nīlavāsāḥ sitānanaḥ</seg> //</l>

<l xml:id="HV_App.I,18.768"><seg type="pāda" n="a">sa śāradendusaṃkāśo</seg> <seg type="pāda" n="b">vanamālāñcitodaraḥ</seg> /</l>

<l xml:id="HV_App.I,18.769"><seg type="pāda" n="a">kāntaikakuṇḍaladharaś</seg> <seg type="pāda" n="b">cārumaulir avāṅmukhaḥ</seg> /</l>

<l xml:id="HV_App.I,18.770"><seg type="pāda" n="a">nipapāta narendrāṇāṃ</seg> <seg type="pāda" n="b">madhye keśavapūrvajaḥ</seg> //</l>

<l xml:id="HV_App.I,18.771"><seg type="pāda" n="a">avaplute tato rāme</seg> <seg type="pāda" n="b">kṛṣṇaḥ kṛṣṇāmbudopamaḥ</seg> /</l>

<l xml:id="HV_App.I,18.772"><seg type="pāda" n="a">gomantaśikharāc chrīmān</seg> <seg type="pāda" n="b">āpluto 'mitavikramaḥ</seg> //</l>

<note>k: K Ñ2.3 V B D T G M4 ins. :k</note>
<l xml:id="**HV_App.I,18.772**80:1"><seg type="pāda" n="a">tatas taṃ pīḍayām āsa</seg> <seg type="pāda" n="b">padbhyāṃ girivaraṃ hariḥ</seg> //</l>

<l xml:id="**HV_App.I,18.772**80:2"><seg type="pāda" n="a">sa pīḍito giris tena</seg> <seg type="pāda" n="b">nirmamajja samantataḥ</seg> /</l>

<l xml:id="**HV_App.I,18.772**80:3"><seg type="pāda" n="a">jalākulopalas tatra</seg> <seg type="pāda" n="b">prasruto dvirado yathā</seg> //</l>

<l xml:id="**HV_App.I,18.772**80:4"><seg type="pāda" n="a">sa tena vāriṇā vahnis</seg> <seg type="pāda" n="b">tatkṣaṇāt praśamaṃ yayau</seg> /</l>

<l xml:id="**HV_App.I,18.772**80:5"><seg type="pāda" n="a">kalpānte vāridhārābhir</seg> <seg type="pāda" n="b">meghajālair ivāṃśumān</seg> //</l>

<l xml:id="HV_App.I,18.773"><seg type="pāda" n="a">siṃhārasitanirghoṣaḥ</seg> <seg type="pāda" n="b">pītavāsā ghanākṛtiḥ</seg> /</l>

<l xml:id="HV_App.I,18.774"><seg type="pāda" n="a">kirīṭamūrdhā saumyāsyaḥ</seg> <seg type="pāda" n="b">puṇḍarīkanibhekṣaṇaḥ</seg> //</l>

<l xml:id="HV_App.I,18.775"><seg type="pāda" n="a">śrīvatsavakṣāḥ sumukhaḥ</seg> <seg type="pāda" n="b">sahasrākṣasamadyutiḥ</seg> /</l>

<note>k: Aftr line 775a, D6 T1-3 G M2.4 G(ed.) ins. :k</note>
<l xml:id="**HV_App.I,18.775**81:1">śrīmān haladharānujaḥ |</l>
<l xml:id="**HV_App.I,18.775**81:2">atasīpuṣpasaṃkāśaḥ @</l>
<l xml:id="HV_App.I,18.776"><seg type="pāda" n="a">rāmād anantaraṃ kṛṣṇaḥ</seg> <seg type="pāda" n="b">pluto rāmād anantaraḥ</seg> //</l>

<l xml:id="HV_App.I,18.777"><seg type="pāda" n="a">tābhyām avaplutābhyāṃ ca</seg> <seg type="pāda" n="b">caraṇaiḥ pīḍito giriḥ</seg> /</l>

<l xml:id="HV_App.I,18.778"><seg type="pāda" n="a">mumoca salilotpīḍān</seg> <seg type="pāda" n="b">bhṛśam ūrdhvaṃ viniḥsṛtān</seg> //</l>

<note>k: K2 Ñ2.3 V B D (except D3) T1-3 G M4 G(ed.) ins. :k</note>
<l xml:id="**HV_App.I,18.778**82:1"><seg type="pāda" n="a">salilotpīḍanaṃ dṛṣṭvā</seg> <seg type="pāda" n="b">pārthivān bhayam āviśat</seg> /</l>

<note>Colophon</note>

<milestone unit="speaker" n="vaiśaṃpāyana uvāca"/>
<l xml:id="HV_App.I,18.779"><seg type="pāda" n="a">tau nagād āplutau dṛṣṭvā</seg> <seg type="pāda" n="b">vasudevasutāv ubhau</seg> /</l>

<note>k: After the ref., D6 S (except T4) ins. :k</note>
<l xml:id="**HV_App.I,18.779**83:1"><seg type="pāda" n="a">tato devāḥ sagandharvā</seg> <seg type="pāda" n="b">yakṣāś ca paramarṣayaḥ</seg> /</l>

<l xml:id="**HV_App.I,18.779**83:2"><seg type="pāda" n="a">tuṣṭuvur devam īśānaṃ</seg> <seg type="pāda" n="b">mantrair bhāgavatais tadā</seg> //</l>

<note>k: *83 corr. for *82 :k</note>
<l xml:id="HV_App.I,18.780"><seg type="pāda" n="a">kṣubdhaṃ naravarānīkaṃ</seg> <seg type="pāda" n="b">sarvaṃ saṃmūḍhavāhanam</seg> //</l>

<l xml:id="HV_App.I,18.781"><seg type="pāda" n="a">bāhupraharaṇau tau tu</seg> <seg type="pāda" n="b">ceratus tatra yādavau</seg> /</l>

<l xml:id="HV_App.I,18.782"><seg type="pāda" n="a">makarāv iva saṃkruddhau</seg> <seg type="pāda" n="b">samudre 'ntarhitāv ubhau</seg> //</l>

<l xml:id="HV_App.I,18.783"><seg type="pāda" n="a">tābhyām mṛdhe praviṣṭābhyāṃ</seg> <seg type="pāda" n="b">yādavābhyāṃ matis tv abhūt</seg> /</l>

<l xml:id="HV_App.I,18.784"><seg type="pāda" n="a">āyudhānāṃ purāṇānāṃ</seg> <seg type="pāda" n="b">ādānakṛtalakṣaṇā</seg> //</l>

<note>k: K Ñ2.3 V B D T2-4 G1.4.5 (T1 G2.3 M4 after line 785) ins. :k</note>
<l xml:id="**HV_App.I,18.784**84:1"><seg type="pāda" n="a">tato 'mbaratalād bhūyaḥ</seg> <seg type="pāda" n="b">patanti sma mahātmanoḥ</seg> /</l>

<l xml:id="**HV_App.I,18.784**84:2"><seg type="pāda" n="a">madhye rājasahasrasya</seg> <seg type="pāda" n="b">samarapratikāṅkṣiṇoḥ</seg> /</l>

<l xml:id="**HV_App.I,18.784**84:3"><seg type="pāda" n="a">yāni vai māthure yuddhe</seg> <seg type="pāda" n="b">prāptāny āhavaśobhinoḥ</seg> //</l>

<note>k: T1 G2.3.5 M4 cont. (M3 ins. after line 784) :k</note>
<l xml:id="**HV_App.I,18.784**85:1"><seg type="pāda" n="a">rudhirāsavasaktānāṃ</seg> <seg type="pāda" n="b">saṃyuge 'maravidviṣām</seg> /</l>

<l xml:id="HV_App.I,18.785"><seg type="pāda" n="a">tato 'mbarāt patanti sma</seg> <seg type="pāda" n="b">divyāny āhavasaṃplave</seg> /</l>

<l xml:id="HV_App.I,18.786"><seg type="pāda" n="a">lelihānāni divyāni</seg> <seg type="pāda" n="b">dīptāgnisadṛśāni vai</seg> //</l>

<note>k: K Ñ2.3 V B D ins. :k</note>
<l xml:id="**HV_App.I,18.786**86:1"><seg type="pāda" n="a">nikṣipya yāni tatraiva</seg> <seg type="pāda" n="b">tāni prāptau sma yādavau</seg> /</l>

<l xml:id="HV_App.I,18.787"><seg type="pāda" n="a">krāvyādair anuyātāni</seg> <seg type="pāda" n="b">mūrtimanti bṛhanti ca</seg> /</l>

<l xml:id="HV_App.I,18.788"><seg type="pāda" n="a">tṛṣitāni āhave bhoktuṃ</seg> <seg type="pāda" n="b">nṛpamāṃsāni sarvaśaḥ</seg> //</l>

<l xml:id="HV_App.I,18.789"><seg type="pāda" n="a">divyasragdāmadhārīṇi</seg> <seg type="pāda" n="b">trāsayānāni khecarān</seg> /</l>

<l xml:id="HV_App.I,18.790"><seg type="pāda" n="a">prabhayā bhāsamānāni</seg> <seg type="pāda" n="b">daṃśitāni diśo daśa</seg> //</l>

<l xml:id="HV_App.I,18.791"><seg type="pāda" n="a">halaṃ saṃvartakaṃ nāma</seg> <seg type="pāda" n="b">saunandaṃ musalaṃ tathā</seg> /</l>

<l xml:id="HV_App.I,18.792"><seg type="pāda" n="a">cakraṃ sudarśanaṃ nāma</seg> <seg type="pāda" n="b">gadā kaumodakī tathā</seg> //</l>

<l xml:id="HV_App.I,18.793"><seg type="pāda" n="a">catvāry etāni tejāṃsi</seg> <seg type="pāda" n="b">viṣṇupraharaṇāni vai</seg> /</l>

<note>k: T1 G2.3.5 M1.2.4 ins. :k</note>
<l xml:id="**HV_App.I,18.793**87:1"><seg type="pāda" n="a">śaṅkhaṃ cakraṃ ca śatrughnaṃ</seg> <seg type="pāda" n="b">sahasrāṃśusamaprabham</seg> /</l>

<l xml:id="**HV_App.I,18.793**87:2"><seg type="pāda" n="a">khaḍgaṃ ca kheṭakaṃ caiva</seg> <seg type="pāda" n="b">tūṇī cākṣayasāyakau</seg> //</l>

<l xml:id="HV_App.I,18.794"><seg type="pāda" n="a">tābhyāṃ samavatīrṇāni</seg> <seg type="pāda" n="b">yādavābhyāṃ mahāmṛdhe</seg> //</l>

<l xml:id="HV_App.I,18.795"><seg type="pāda" n="a">jagrāha prathamaṃ rāmo</seg> <seg type="pāda" n="b">halam apratimaṃ raṇe</seg> /</l>

<l xml:id="HV_App.I,18.796"><seg type="pāda" n="a">sarpantam iva sarpendraṃ</seg> <seg type="pāda" n="b">divyamālākulaṃ halam</seg> //</l>

<l xml:id="HV_App.I,18.797"><seg type="pāda" n="a">savyena sātvatāṃ śreṣṭho</seg> <seg type="pāda" n="b">jagrāha musalottamam</seg> /</l>

<l xml:id="HV_App.I,18.798"><seg type="pāda" n="a">saunandaṃ nāma musalaṃ</seg> <seg type="pāda" n="b">nirānandakaraṃ nṛṇām</seg> //</l>

<l xml:id="HV_App.I,18.799"><seg type="pāda" n="a">darśanīyaṃ ca lokeṣu</seg> <seg type="pāda" n="b">cakram ādityavarcasam</seg> /</l>

<l xml:id="HV_App.I,18.800"><seg type="pāda" n="a">nāmnā sudarśanaṃ nāma</seg> <seg type="pāda" n="b">prīto jagrāha keśavaḥ</seg> //</l>

<note>k: V2 B3 Dn D2 G(ed.) ins. :k</note>
<l xml:id="**HV_App.I,18.800**88:1"><seg type="pāda" n="a">darśanīyaṃ ca lokeṣu</seg> <seg type="pāda" n="b">dhanur jaladanisvanam</seg> /</l>

<l xml:id="**HV_App.I,18.800**88:2"><seg type="pāda" n="a">nāmnā śārṅgam iti khyātaṃ</seg> <seg type="pāda" n="b">prīto jagrāha vīryavān</seg> //</l>

<l xml:id="HV_App.I,18.801"><seg type="pāda" n="a">devair nigaditārthasya</seg> <seg type="pāda" n="b">gadā tasyopare kare</seg> /</l>

<l xml:id="HV_App.I,18.802"><seg type="pāda" n="a">niṣaktā kumudākṣasya</seg> <seg type="pāda" n="b">nāmnā kaumodakīti sā</seg> //</l>

<note>k: T1 G2.3.5 M ins. :k</note>
<l xml:id="**HV_App.I,18.802**89:1"><seg type="pāda" n="a">prādurbhūtātha devasya</seg> <seg type="pāda" n="b">viṣṇos tasyopare kare</seg> /</l>

<l xml:id="HV_App.I,18.803"><seg type="pāda" n="a">tau sapraharaṇau vīrau</seg> <seg type="pāda" n="b">sākṣād viṣṇutanūpamau</seg> /</l>

<l xml:id="HV_App.I,18.804"><seg type="pāda" n="a">samare rāmagovindau</seg> <seg type="pāda" n="b">ripūṃs tān pratyayudhyatām</seg> //</l>

<l xml:id="HV_App.I,18.805"><seg type="pāda" n="a">sāyudhapragrahau vīrau</seg> <seg type="pāda" n="b">tāv anyonyamayāv ubhau</seg> /</l>

<l xml:id="HV_App.I,18.806"><seg type="pāda" n="a">pūrvajānujasaṃjñau tau</seg> <seg type="pāda" n="b">rāmagovindalakṣaṇau</seg> //</l>

<l xml:id="HV_App.I,18.807"><seg type="pāda" n="a">samare pratirūpau tau</seg> <seg type="pāda" n="b">viṣṇur eko dvidhākṛtaḥ</seg> /</l>

<l xml:id="HV_App.I,18.808"><seg type="pāda" n="a">dviṣatsu pratikurvāṇau</seg> <seg type="pāda" n="b">parākrāntau yatheśvarau</seg> //</l>

<l xml:id="HV_App.I,18.809"><seg type="pāda" n="a">halam udyamya rāmas tu</seg> <seg type="pāda" n="b">sarpendram iva kopitam</seg> /</l>

<l xml:id="HV_App.I,18.810"><seg type="pāda" n="a">cacāra samare vīro</seg> <seg type="pāda" n="b">dviṣatām antakopamaḥ</seg> //</l>

<l xml:id="HV_App.I,18.811"><seg type="pāda" n="a">vikarṣan rathavṛndāni</seg> <seg type="pāda" n="b">kṣatriyāṇāṃ mahātmanām</seg> /</l>

<l xml:id="HV_App.I,18.812"><seg type="pāda" n="a">cakāra roṣaṃ saphalaṃ</seg> <seg type="pāda" n="b">nāgeṣu ca hayeṣu ca</seg> //</l>

<l xml:id="HV_App.I,18.813"><seg type="pāda" n="a">kuñjarāṃl lāṅgalotkṣiptān</seg> <seg type="pāda" n="b">musalākṣepatāḍitān</seg> /</l>

<l xml:id="HV_App.I,18.814"><seg type="pāda" n="a">rāmo 'bhirāmaḥ samare</seg> <seg type="pāda" n="b">nirmamantha yathācalān</seg> //</l>

<l xml:id="HV_App.I,18.815"><seg type="pāda" n="a">te vadhyamānā rāmeṇa</seg> <seg type="pāda" n="b">samare kṣatriyarṣabhāḥ</seg> /</l>

<l xml:id="HV_App.I,18.816"><seg type="pāda" n="a">jarāsaṃdhāntikaṃ bhītā</seg> <seg type="pāda" n="b">virathāḥ pratijagmire</seg> //</l>

<l xml:id="HV_App.I,18.817"><seg type="pāda" n="a">tān uvāca jarāsaṃdhaḥ</seg> <seg type="pāda" n="b">kṣatradharme vyavasthitaḥ</seg> /</l>

<l xml:id="HV_App.I,18.818"><seg type="pāda" n="a">dhig etāṃ kṣatravṛttiṃ vaḥ</seg> <seg type="pāda" n="b">samare kātarātmanām</seg> //</l>

<l xml:id="HV_App.I,18.819"><seg type="pāda" n="a">parakrāntasya samare</seg> <seg type="pāda" n="b">virathasya palāyataḥ</seg> /</l>

<l xml:id="HV_App.I,18.820"><seg type="pāda" n="a">bhrūṇahatyām ivāsahyāṃ</seg> <seg type="pāda" n="b">pravadanti manīṣiṇāḥ</seg> //</l>

<l xml:id="HV_App.I,18.821"><seg type="pāda" n="a">pattino bhuvi caikasya</seg> <seg type="pāda" n="b">gopasyālpabalīyasaḥ</seg> /</l>

<l xml:id="HV_App.I,18.822"><seg type="pāda" n="a">bhītāḥ kiṃ vinivartadhvaṃ</seg> <seg type="pāda" n="b">dhig etāṃ kṣatravṛttitām</seg> //</l>

<l xml:id="HV_App.I,18.823"><seg type="pāda" n="a">kṣipraṃ samabhivartadhvaṃ</seg> <seg type="pāda" n="b">mama vākyena coditāḥ</seg> /</l>

<note>k: Ñ2.3 V B1.2 Dn Ds D5.6 ins. :k</note>
<l xml:id="**HV_App.I,18.823**90:1"><seg type="pāda" n="a">atha vā tiṣṭhata rathaiḥ</seg> <seg type="pāda" n="b">prekṣakāḥ samavasthitāḥ</seg> /</l>

<l xml:id="HV_App.I,18.824"><seg type="pāda" n="a">yāvad etau raṇe gopau</seg> <seg type="pāda" n="b">preṣayāmi yamakṣayam</seg> //</l>

<l xml:id="HV_App.I,18.825"><seg type="pāda" n="a">tatas te kṣatriyāḥ sarve</seg> <seg type="pāda" n="b">jarāsaṃdhena coditāḥ</seg> /</l>

<l xml:id="HV_App.I,18.826"><seg type="pāda" n="a">kṣipantaḥ śarajālāni</seg> <seg type="pāda" n="b">hṛṣṭā yoddhum avasthitāḥ</seg> //</l>

<l xml:id="HV_App.I,18.827"><seg type="pāda" n="a">te hayaiḥ kāñcanāpīḍai</seg> <seg type="pāda" n="b">rathaiś caivendusaprabhaiḥ</seg> /</l>

<l xml:id="HV_App.I,18.828"><seg type="pāda" n="a">nāgaiś cāmbhodasaṃkāśair</seg> <seg type="pāda" n="b">mahāmātrapracoditaiḥ</seg> //</l>

<l xml:id="HV_App.I,18.829"><seg type="pāda" n="a">satanutrāḥ sanistriṃśāḥ</seg> <seg type="pāda" n="b">sāyudhābharaṇāmbarāḥ</seg> /</l>

<l xml:id="HV_App.I,18.830"><seg type="pāda" n="a">svāropitadhanuṣmantaḥ</seg> <seg type="pāda" n="b">satūṇīrāḥ sasāyakāḥ</seg> //</l>

<l xml:id="HV_App.I,18.831"><seg type="pāda" n="a">sacchatrotsedhinaḥ sarve</seg> <seg type="pāda" n="b">cārucāmaravījitāḥ</seg> /</l>

<l xml:id="HV_App.I,18.832"><seg type="pāda" n="a">raṇāvanigatā rejuḥ</seg> <seg type="pāda" n="b">syandanasthā mahīkṣitaḥ</seg> //</l>

<l xml:id="HV_App.I,18.833"><seg type="pāda" n="a">tau yuddharaṅgādhigatau</seg> <seg type="pāda" n="b">vidhāvantau yudhāṃ varau</seg> /</l>

<l xml:id="HV_App.I,18.834"><seg type="pāda" n="a">vasudevasutau vīrau</seg> <seg type="pāda" n="b">yuyutsū pratyadṛśyatām</seg> //</l>

<l xml:id="HV_App.I,18.835"><seg type="pāda" n="a">tad yuddham abhavat tatra</seg> <seg type="pāda" n="b">tayos teṣāṃ ca saṃyuge</seg> /</l>

<l xml:id="HV_App.I,18.836"><seg type="pāda" n="a">sāyakotsargabahulaṃ</seg> <seg type="pāda" n="b">gadānirghātadāruṇam</seg> //</l>

<l xml:id="HV_App.I,18.837"><seg type="pāda" n="a">tataḥ śarasahasrāṇi</seg> <seg type="pāda" n="b">pratīcchantau raṇaiṣiṇau</seg> /</l>

<l xml:id="HV_App.I,18.838"><seg type="pāda" n="a">tasthatur yadumukhyau tāv</seg> <seg type="pāda" n="b">abhivṛṣṭau yathācalau</seg> //</l>

<note>k: T1 G2.3.5 M ins. :k</note>
<l xml:id="**HV_App.I,18.838**91:1"><seg type="pāda" n="a">tair yuddharāgaraktākṣair</seg> <seg type="pāda" n="b">vyāharadbhir yudhāṃ varaiḥ</seg> /</l>

<l xml:id="HV_App.I,18.839"><seg type="pāda" n="a">gadābhiś caiva gurvībhiḥ</seg> <seg type="pāda" n="b">kṣepaṇīyaiś ca mudgaraiḥ</seg> /</l>

<l xml:id="HV_App.I,18.840"><seg type="pāda" n="a">ardyamānau maheṣvāsau</seg> <seg type="pāda" n="b">yādavau na cakampatuḥ</seg> //</l>

<l xml:id="HV_App.I,18.841"><seg type="pāda" n="a">tataḥ kṛṣṇo 'mbudākāraḥ</seg> <seg type="pāda" n="b">śaṅkhacakragadādharaḥ</seg> /</l>

<l xml:id="HV_App.I,18.842"><seg type="pāda" n="a">vyavardhata mahātejā</seg> <seg type="pāda" n="b">yuktavāto yathānalaḥ</seg> //</l>

<l xml:id="HV_App.I,18.843"><seg type="pāda" n="a">sa cakreṇārkatulyena</seg> <seg type="pāda" n="b">dīpyamānena tejasā</seg> /</l>

<l xml:id="HV_App.I,18.844"><seg type="pāda" n="a">ciccheda same vīro</seg> <seg type="pāda" n="b">nṛgajāśvamahārathān</seg> //</l>

<l xml:id="HV_App.I,18.845"><seg type="pāda" n="a">gadānipātanihatā</seg> <seg type="pāda" n="b">lāṅgalena ca karṣitāḥ</seg> /</l>

<l xml:id="HV_App.I,18.846"><seg type="pāda" n="a">na śekus te raṇe sthātuṃ</seg> <seg type="pāda" n="b">pārthivāḥ naṣṭacetasaḥ</seg> //</l>

<l xml:id="HV_App.I,18.847"><seg type="pāda" n="a">cakrakṣuranikṛttāni</seg> <seg type="pāda" n="b">vicitrāṇi mahīkṣitām</seg> /</l>

<l xml:id="HV_App.I,18.848"><seg type="pāda" n="a">rathayūthāni bhagnāni</seg> <seg type="pāda" n="b">na śekuś calituṃ raṇe</seg> //</l>

<l xml:id="HV_App.I,18.849"><seg type="pāda" n="a">musalākṣepabhagnāś ca</seg> <seg type="pāda" n="b">kuñjarāḥ ṣaṣṭihāyanāḥ</seg> /</l>

<l xml:id="HV_App.I,18.850"><seg type="pāda" n="a">ghanā iva ghanāpāye</seg> <seg type="pāda" n="b">bhagnadantā vicukruśuḥ</seg> //</l>

<l xml:id="HV_App.I,18.851"><seg type="pāda" n="a">cakrānalajvālahatāḥ</seg> <seg type="pāda" n="b">sādinaḥ sapadātayaḥ</seg> /</l>

<l xml:id="HV_App.I,18.852"><seg type="pāda" n="a">petur gatāsavas tatra</seg> <seg type="pāda" n="b">yathā vajrahatās tathā</seg> //</l>

<l xml:id="HV_App.I,18.853"><seg type="pāda" n="a">cakralāṅgalanirdagdhaṃ</seg> <seg type="pāda" n="b">tat sainyaṃ vidalīkṛtam</seg> /</l>

<l xml:id="HV_App.I,18.854"><seg type="pāda" n="a">yugāntopahataprakhyaṃ</seg> <seg type="pāda" n="b">sarvaṃ patitam ābabhau</seg> //</l>

<l xml:id="HV_App.I,18.855"><seg type="pāda" n="a">ākrīḍabhūmiṃ divyānām</seg> <seg type="pāda" n="b">āyudhānāṃ vapuṣmatām</seg> /</l>

<l xml:id="HV_App.I,18.856"><seg type="pāda" n="a">vaiṣṇavānāṃ nṛpās te tu</seg> <seg type="pāda" n="b">draṣṭum apy abalīyasaḥ</seg> //</l>

<l xml:id="HV_App.I,18.857"><seg type="pāda" n="a">kecid rathāḥ saṃmṛditāḥ</seg> <seg type="pāda" n="b">kecin nihatapārthivāḥ</seg> /</l>

<l xml:id="HV_App.I,18.858"><seg type="pāda" n="a">bhagnaikacakrās tv apare</seg> <seg type="pāda" n="b">vikīrṇā dharaṇītale</seg> //</l>

<l xml:id="HV_App.I,18.859"><seg type="pāda" n="a">tasmin viśasane ghore</seg> <seg type="pāda" n="b">cakralāṅgalasaṃplave</seg> /</l>

<l xml:id="HV_App.I,18.860"><seg type="pāda" n="a">dāruṇāni pravṛttāni</seg> <seg type="pāda" n="b">rakṣāṃsy autpātikāni ca</seg> //</l>

<note>k: After line 860a, T1 G2.3.5 M1.2.4 ins. :k</note>
<l xml:id="**HV_App.I,18.860**92:1">kabandhāny utthitāni ca |</l>
<l xml:id="**HV_App.I,18.860**92:2">muṇḍāni ca pravṛttāni @</l>
<note>k: M1 continues :k</note>
<l xml:id="**HV_App.I,18.860**93:1"><seg type="pāda" n="a">rakṣāṃsi ca piśācāś ca</seg> <seg type="pāda" n="b">dṛśyante 'tra sahasraśaḥ</seg> /</l>

<l xml:id="HV_App.I,18.861"><seg type="pāda" n="a">artānāṃ kūjamānānāṃ</seg> <seg type="pāda" n="b">pāṭitānāṃ ca kāṣṭhavat</seg> /</l>

<l xml:id="HV_App.I,18.862"><seg type="pāda" n="a">anto na śakyate 'nveṣṭuṃ</seg> <seg type="pāda" n="b">nṛnāgarathavājinām</seg> //</l>

<l xml:id="HV_App.I,18.863"><seg type="pāda" n="a">sā pātitanarendrāṇāṃ</seg> <seg type="pāda" n="b">rudhirārdrā raṇakṣitiḥ</seg> /</l>

<l xml:id="HV_App.I,18.864"><seg type="pāda" n="a">yoṣeva candanārdrāṅgī</seg> <seg type="pāda" n="b">bhairavā pratibhāti vai</seg> //</l>

<l xml:id="HV_App.I,18.865"><seg type="pāda" n="a">narakeśāsthimajjāstraiḥ</seg> <seg type="pāda" n="b">śātitānāṃ ca dantinām</seg> /</l>

<l xml:id="HV_App.I,18.866"><seg type="pāda" n="a">rudhirodā nadī tatra</seg> <seg type="pāda" n="b">cchādayām āsa medinīm</seg> //</l>

<l xml:id="HV_App.I,18.867"><seg type="pāda" n="a">tasmin mahābhīṣaṇake</seg> <seg type="pāda" n="b">naravāhanasaṃkṣaye</seg> /</l>

<l xml:id="HV_App.I,18.868"><seg type="pāda" n="a">śivānām aśivaiḥ śabdair</seg> <seg type="pāda" n="b">nādite ghoradarśane</seg> //</l>

<l xml:id="HV_App.I,18.869"><seg type="pāda" n="a">ārtastanitasaṃnāde</seg> <seg type="pāda" n="b">rudhirāmbudasaṃkule</seg> /</l>

<l xml:id="HV_App.I,18.870"><seg type="pāda" n="a">antakākrīḍasadṛśe</seg> <seg type="pāda" n="b">nāgadehaiḥ samākule</seg> //</l>

<l xml:id="HV_App.I,18.871"><seg type="pāda" n="a">apāstair bahubhir yodhaiś</seg> <seg type="pāda" n="b">turagaiś cāvadāritaiḥ</seg> /</l>

<l xml:id="HV_App.I,18.872"><seg type="pāda" n="a">kaṅkaiś ca balagṛdhraiś ca</seg> <seg type="pāda" n="b">nāditapratinādite</seg> //</l>

<note>k: D6 T1-3 G M1.2.4 ins. :k</note>
<l xml:id="**HV_App.I,18.872**94:1"><seg type="pāda" n="a">rākṣaseṣu pravṛtteṣu</seg> <seg type="pāda" n="b">piśāceṣu caratsu ca</seg> /</l>

<l xml:id="**HV_App.I,18.872**94:2"><seg type="pāda" n="a">jāmbuke ca tathā yūthe</seg> <seg type="pāda" n="b">rākṣaseṣu samantataḥ</seg> //</l>

<l xml:id="HV_App.I,18.873"><seg type="pāda" n="a">nipāte pṛthivīśānāṃ</seg> <seg type="pāda" n="b">mṛtyusādhāraṇe raṇe</seg> /</l>

<l xml:id="HV_App.I,18.874"><seg type="pāda" n="a">kṛṣṇaḥ śatruvadhaṃ kartuṃ</seg> <seg type="pāda" n="b">cacārāntakadarśanaḥ</seg> //</l>

<l xml:id="HV_App.I,18.875"><seg type="pāda" n="a">so 'ntakāgninibhaṃ cakraṃ</seg> <seg type="pāda" n="b">kālīṃ caivāyasīṃ gadām</seg> /</l>

<note>k: T1-3 G M (D6 after line 876) ins. :k</note>
<l xml:id="**HV_App.I,18.875**95:1"><seg type="pāda" n="a">śārṅgaṃ caiva mahācāpaṃ</seg> <seg type="pāda" n="b">bāṇāni vividhāni ca</seg> /</l>

<l xml:id="HV_App.I,18.876"><seg type="pāda" n="a">gṛhya sainyāvanigato</seg> <seg type="pāda" n="b">babhāṣe keśavo nṛpān</seg> //</l>

<note>k: K2 Ñ2.3 V1.2 B Ds D2-5 T1-3 G1.3-5 M ins. (D6 cont. after *95):k</note>
<l xml:id="**HV_App.I,18.876**96:1"><seg type="pāda" n="a">kiṃ nu yudhyata vai śūrā</seg> <seg type="pāda" n="b">hastyaśvarathasaṃyutāḥ</seg> /</l>

<l xml:id="HV_App.I,18.877"><seg type="pāda" n="a">kim idaṃ gamyate śūrāḥ</seg> <seg type="pāda" n="b">kṛtāstrā nṛpapuṃgavāḥ</seg> /</l>

<l xml:id="HV_App.I,18.878"><seg type="pāda" n="a">ahaṃ sapūrvajaḥ saṃkhye</seg> <seg type="pāda" n="b">padātiḥ pramukhe sthitaḥ</seg> //</l>

<l xml:id="HV_App.I,18.879"><seg type="pāda" n="a">adṛṣṭadoṣeṇa raṇe</seg> <seg type="pāda" n="b">bhavanto yena pālitāḥ</seg> /</l>

<l xml:id="HV_App.I,18.880"><seg type="pāda" n="a">sa idānīṃ jarāsaṃdhaḥ</seg> <seg type="pāda" n="b">kimarthaṃ nābhivartate</seg> //</l>

<note>k: T2 G1.4.5 ins. :k</note>
<l xml:id="**HV_App.I,18.880**98:1"><seg type="pāda" n="a">taṃ dṛṣṭvā roṣatāmrākṣo</seg> <seg type="pāda" n="b">halī musalam ādade</seg> /</l>

<note>k: K Ñ2.3 V B D T3.4 (T2 G1.4.5 after second occurrence of line 882):k</note>
<l xml:id="**HV_App.I,18.882**99:1"><seg type="pāda" n="a">babhāṣe sa tu tāmrākṣaṃ</seg> <seg type="pāda" n="b">ukṣāṇam iva sevanī</seg> /</l>

<l xml:id="**HV_App.I,18.882**99:2"><seg type="pāda" n="a">ehy ehi rāma yudhyasva</seg> <seg type="pāda" n="b">mayā sārdham ariṃdama</seg> //</l>

<l xml:id="HV_App.I,18.881"><seg type="pāda" n="a">evam ukte tu nṛpatir</seg> <seg type="pāda" n="b">darado nāma vīryavān</seg> /</l>

<l xml:id="HV_App.I,18.882"><seg type="pāda" n="a">rāmaṃ halāgrograbhujaṃ</seg> <seg type="pāda" n="b">pratyayāt sainyamadhyagam</seg> //</l>

<l xml:id="HV_App.I,18.883"><seg type="pāda" n="a">tad yuddham abhavat tābhyāṃ</seg> <seg type="pāda" n="b">rāmasya daradasya ca</seg> /</l>

<l xml:id="HV_App.I,18.884"><seg type="pāda" n="a">mṛdhe lokavariṣṭhābhyāṃ</seg> <seg type="pāda" n="b">kuñjarābhyām ivaujasā</seg> //</l>

<l xml:id="HV_App.I,18.885"><seg type="pāda" n="a">yojayitvā tataḥ skandhe</seg> <seg type="pāda" n="b">rāmo daradam āhave</seg> /</l>

<l xml:id="HV_App.I,18.886"><seg type="pāda" n="a">halena balināṃ śreṣṭho</seg> <seg type="pāda" n="b">musalenāvapothayat</seg> //</l>

<note>k: G2.5 M4 ins. :k</note>
<l xml:id="**HV_App.I,18.886**100:1"><seg type="pāda" n="a">āpataj jānunā bhūmau</seg> <seg type="pāda" n="b">vyavartata mahītale</seg> /</l>

<l xml:id="HV_App.I,18.887"><seg type="pāda" n="a">sa kāyagatamūrdhā vai</seg> <seg type="pāda" n="b">musalenāvapothitaḥ</seg> /</l>

<l xml:id="HV_App.I,18.888"><seg type="pāda" n="a">papāta darado bhūmau</seg> <seg type="pāda" n="b">dāritārdha ivācalaḥ</seg> //</l>

<l xml:id="HV_App.I,18.889"><seg type="pāda" n="a">rāmeṇa nihate tasmin</seg> <seg type="pāda" n="b">darade rājasattame</seg> /</l>

<l xml:id="HV_App.I,18.890"><seg type="pāda" n="a">jarāsaṃdhasya rājñas tu</seg> <seg type="pāda" n="b">rāmeṇāsīt samāgamaḥ</seg> //</l>

<l xml:id="HV_App.I,18.891"><seg type="pāda" n="a">mahendrasyeva vṛtreṇa</seg> <seg type="pāda" n="b">dāruṇo lomaharṣaṇaḥ</seg> /</l>

<l xml:id="HV_App.I,18.892"><seg type="pāda" n="a">gade hṛhītvā vikrāntāv</seg> <seg type="pāda" n="b">anyonyam abhidhāvatām</seg> //</l>

<l xml:id="HV_App.I,18.893"><seg type="pāda" n="a">kampayantau bhuvaṃ vīrau</seg> <seg type="pāda" n="b">tāv udyatamahāgadau</seg> /</l>

<l xml:id="HV_App.I,18.894"><seg type="pāda" n="a">dadṛśāte mahātmānau</seg> <seg type="pāda" n="b">girī saśikharāv iva</seg> //</l>

<l xml:id="HV_App.I,18.895"><seg type="pāda" n="a">vyupāramante yuddhāni</seg> <seg type="pāda" n="b">prekṣya tau puruṣarṣabhau</seg> /</l>

<l xml:id="HV_App.I,18.896"><seg type="pāda" n="a">saṃrabdhāv iva dhāvantau</seg> <seg type="pāda" n="b">gadāyuddheṣu viśrutau</seg> //</l>

<l xml:id="HV_App.I,18.897"><seg type="pāda" n="a">tāv ubhau paramācāryau</seg> <seg type="pāda" n="b">loke khyātau mahābalau</seg> /</l>

<l xml:id="HV_App.I,18.898"><seg type="pāda" n="a">mattāv iva mahānāgāv</seg> <seg type="pāda" n="b">anyonyaṃ samadhāvatām</seg> //</l>

<l xml:id="HV_App.I,18.899"><seg type="pāda" n="a">tato devāḥ sagandharvāḥ</seg> <seg type="pāda" n="b">siddhāś ca paramarṣayaḥ</seg> /</l>

<l xml:id="HV_App.I,18.900"><seg type="pāda" n="a">yakṣāś cāpsarasaś caiva</seg> <seg type="pāda" n="b">samājagmuḥ sahasraśaḥ</seg> //</l>

<l xml:id="HV_App.I,18.901"><seg type="pāda" n="a">tad devayakṣagandharva+</seg> <seg type="pāda" n="b">+maharṣibhir alaṃkṛtam</seg> /</l>

<l xml:id="HV_App.I,18.902"><seg type="pāda" n="a">śuśubhe 'bhyadhikaṃ rājan</seg> <seg type="pāda" n="b">nabho jyotirgaṇair iva</seg> //</l>

<l xml:id="HV_App.I,18.903"><seg type="pāda" n="a">abhidudrāva rāmaṃ tu</seg> <seg type="pāda" n="b">jarāsaṃdho narādhipaḥ</seg> /</l>

<l xml:id="HV_App.I,18.904"><seg type="pāda" n="a">savyaṃ maṇḍalam āśritya</seg> <seg type="pāda" n="b">baladevas tu dakṣiṇam</seg> //</l>

<l xml:id="HV_App.I,18.905"><seg type="pāda" n="a">tāv anyonyaṃ prajahrāte</seg> <seg type="pāda" n="b">gadāyuddhaviśāradau</seg> /</l>

<l xml:id="HV_App.I,18.906"><seg type="pāda" n="a">dantābhyām iva mātaṅgau</seg> <seg type="pāda" n="b">nādayantau diśo daśa</seg> //</l>

<l xml:id="HV_App.I,18.907"><seg type="pāda" n="a">gadānipāto rāmasya</seg> <seg type="pāda" n="b">śuśruve 'śaninisvanaḥ</seg> /</l>

<l xml:id="HV_App.I,18.908"><seg type="pāda" n="a">jarāsaṃdhasya caraṇe</seg> <seg type="pāda" n="b">parvatasyeva dīryataḥ</seg> //</l>

<l xml:id="HV_App.I,18.909"><seg type="pāda" n="a">na sma kampayate rāmaṃ</seg> <seg type="pāda" n="b">jarāsaṃdhakaracyutā</seg> /</l>

<l xml:id="HV_App.I,18.910"><seg type="pāda" n="a">gadā gadābhṛtāṃ śreṣṭhaṃ</seg> <seg type="pāda" n="b">vindhyaṃ girim ivānalaḥ</seg> //</l>

<l xml:id="HV_App.I,18.911"><seg type="pāda" n="a">rāmasya tu gadāvegaṃ</seg> <seg type="pāda" n="b">rājā sa magadheśvaraḥ</seg> /</l>

<l xml:id="HV_App.I,18.912"><seg type="pāda" n="a">sehe dhairyeṇa mahatā</seg> <seg type="pāda" n="b">śikṣayā ca vyapohayat</seg> //</l>

<l xml:id="HV_App.I,18.913"><seg type="pāda" n="a">tato 'ntarikṣe vāg āsīt</seg> <seg type="pāda" n="b">susvarā lokasākṣiṇī</seg> /</l>

<l xml:id="HV_App.I,18.914"><seg type="pāda" n="a">na tvayā rāma vadhyo 'yam</seg> <seg type="pāda" n="b">alaṃ khedena mānada</seg> //</l>

<l xml:id="HV_App.I,18.915"><seg type="pāda" n="a">vihito 'sya mayā mṛtyus</seg> <seg type="pāda" n="b">tasmāt sādhu vyupārama</seg> /</l>

<l xml:id="HV_App.I,18.916"><seg type="pāda" n="a">acireṇaiva kālena</seg> <seg type="pāda" n="b">prāṇāṃs tyakṣyati māgadhaḥ</seg> //</l>

<l xml:id="HV_App.I,18.917"><seg type="pāda" n="a">jarāsaṃdhas tu tac chrutvā</seg> <seg type="pāda" n="b">vimanāḥ samapadyata</seg> /</l>

<l xml:id="HV_App.I,18.918"><seg type="pāda" n="a">na prāharat tatas tasmai</seg> <seg type="pāda" n="b">punar eva halāyudhaḥ</seg> //</l>

<note>k: Dn Bom. Poona eds. ins. :k</note>
<l xml:id="**HV_App.I,18.918**101:1"><seg type="pāda" n="a">tau vyupāramatāṃ yuddhād</seg> <seg type="pāda" n="b">vṛṣṇayas te ca pārthivāḥ</seg> /</l>

<l xml:id="HV_App.I,18.919"><seg type="pāda" n="a">dīrghakālaṃ mahārāja</seg> <seg type="pāda" n="b">nijaghnur itaretaram</seg> //</l>

<l xml:id="HV_App.I,18.920"><seg type="pāda" n="a">parājite tv apakrānte</seg> <seg type="pāda" n="b">jarāsaṃdhe mahīpatau</seg> /</l>

<l xml:id="HV_App.I,18.921"><seg type="pāda" n="a">viviktam abhavat sainyaṃ</seg> <seg type="pāda" n="b">parāvṛttamahāratham</seg> //</l>

<note>k: T3 G2.5 M4 G(ed.) ins. (D6 after line 919) :k</note>
<l xml:id="**HV_App.I,18.921**102:1"><seg type="pāda" n="a">jarāsaṃdhaṃ jaghānāśu</seg> <seg type="pāda" n="b">gadayā viṣṇur avyayaḥ</seg> /</l>

<l xml:id="**HV_App.I,18.921**102:2"><seg type="pāda" n="a">punar āhatya rājānaṃ</seg> <seg type="pāda" n="b">muṣṭinā ca samāhanat</seg> /</l>

<l xml:id="**HV_App.I,18.921**102:3"><seg type="pāda" n="a">talenāhatya tarasā</seg> <seg type="pāda" n="b">gadayā sa punaḥ punaḥ</seg> //</l>

<l xml:id="**HV_App.I,18.921**102:4"><seg type="pāda" n="a">visaṃjño 'pi jarāsaṃdho</seg> <seg type="pāda" n="b">gadām utsṛjya vīryavān</seg> /</l>

<l xml:id="**HV_App.I,18.921**102:5"><seg type="pāda" n="a">upāramat tadā yuddhāc</seg> <seg type="pāda" n="b">cāpaṃ saśaram eva ca</seg> //</l>

<l xml:id="**HV_App.I,18.921**102:6"><seg type="pāda" n="a">padātiś cābhavad rājā</seg> <seg type="pāda" n="b">bhītas tvaritavikramaḥ</seg> /</l>

<l xml:id="**HV_App.I,18.921**102:7"><seg type="pāda" n="a">antardhānaṃ jagāmāśu</seg> <seg type="pāda" n="b">śatrau paśyati yudhyataḥ</seg> //</l>

<l xml:id="HV_App.I,18.922"><seg type="pāda" n="a">te nṛpāś coditair nāgaiḥ</seg> <seg type="pāda" n="b">syandanais turagais tathā</seg> /</l>

<l xml:id="HV_App.I,18.923"><seg type="pāda" n="a">dudruvur bhītamanaso</seg> <seg type="pāda" n="b">vyāghrāghrātā mṛgā iva</seg> //</l>

<l xml:id="HV_App.I,18.924"><seg type="pāda" n="a">tan narendraiḥ parityaktaṃ</seg> <seg type="pāda" n="b">bhagnadarpair mahārathaiḥ</seg> /</l>

<l xml:id="HV_App.I,18.925"><seg type="pāda" n="a">ghoraṃ kravyādabahulaṃ</seg> <seg type="pāda" n="b">raudram āyodhanaṃ babhau</seg> //</l>

<note>k: D6 T2.3 G1.2.4.5 M4 G(ed.) ins. :k</note>
<l xml:id="**HV_App.I,18.925**103:1"><seg type="pāda" n="a">pāñcajanyaṃ tadā viṣṇur</seg> <seg type="pāda" n="b">dadhmau śatrubhayaṃkaram</seg> //</l>

<l xml:id="**HV_App.I,18.925**103:2"><seg type="pāda" n="a">devadevena vīreṇa</seg> <seg type="pāda" n="b">cakriṇā śārṅgadhanvinā</seg> /</l>

<l xml:id="**HV_App.I,18.925**103:3"><seg type="pāda" n="a">ādhmāto 'tha mahāśaṅkhaḥ</seg> <seg type="pāda" n="b">pūrayām āsa rodasī</seg> //</l>

<l xml:id="**HV_App.I,18.925**103:4"><seg type="pāda" n="a">tato devāḥ sagandharvāḥ</seg> <seg type="pāda" n="b">vidyādharamahoragāḥ</seg> /</l>

<l xml:id="**HV_App.I,18.925**103:5"><seg type="pāda" n="a">tena śabdena saṃtuṣṭāḥ</seg> <seg type="pāda" n="b">siṃhanādaṃ pracakrire</seg> //</l>

<l xml:id="**HV_App.I,18.925**103:6"><seg type="pāda" n="a">tena sarve nṛpatayo</seg> <seg type="pāda" n="b">bhītā rājan diśo gatāḥ</seg> /</l>

<l xml:id="**HV_App.I,18.925**103:7"><seg type="pāda" n="a">punaś ca bhagavān viṣṇuḥ</seg> <seg type="pāda" n="b">śaṅkharājaṃ samāśvasat</seg> //</l>

<l xml:id="**HV_App.I,18.925**103:8"><seg type="pāda" n="a">tato yuddhaṃ mahāviṣṇur</seg> <seg type="pāda" n="b">jitvā yadukulodvahaḥ</seg> /</l>

<l xml:id="**HV_App.I,18.925**103:9"><seg type="pāda" n="a">gomante 'tha mahāśaile</seg> <seg type="pāda" n="b">kiṃcit kālaṃ viśaśrame</seg> /</l>

<l xml:id="**HV_App.I,18.925**103:10"><seg type="pāda" n="a">pūrvajena tadā kṛṣṇa</seg> <seg type="pāda" n="b">śrāntena yudhi bhārata</seg> //</l>

<note>k: for kṛṣṇaś?? :k</note>
<l xml:id="HV_App.I,18.926"><seg type="pāda" n="a">dravatsu rathamukhyeṣu</seg> <seg type="pāda" n="b">cedirājo mahādyutiḥ</seg> /</l>

<l xml:id="HV_App.I,18.927"><seg type="pāda" n="a">smṛtvā yādavasaṃbandhaṃ</seg> <seg type="pāda" n="b">kṛṣṇam evānvavartata</seg> //</l>

<note>k: T1 G3 M1-3 ins. (T2 G1.5 cont. after *103) :k</note>
<l xml:id="**HV_App.I,188.927**104:1"><seg type="pāda" n="a">jarāsaṃdhe gate rājñi</seg> <seg type="pāda" n="b">kṛṣṇād bhīte raṇotsavāt</seg> /</l>

<l xml:id="HV_App.I,18.928"><seg type="pāda" n="a">vṛtaḥ karūṣasainyena</seg> <seg type="pāda" n="b">cedisainyena cānagha</seg> /</l>

<l xml:id="HV_App.I,18.929"><seg type="pāda" n="a">saṃbandhakāmo govindam</seg> <seg type="pāda" n="b">idam evāha cedirāṭ</seg> //</l>

<l xml:id="HV_App.I,18.930"><seg type="pāda" n="a">ahaṃ pitṛṣvasur bhartā</seg> <seg type="pāda" n="b">tava yādavanandana</seg> /</l>

<l xml:id="HV_App.I,18.931"><seg type="pāda" n="a">sabalas tvām upāvṛttas</seg> <seg type="pāda" n="b">tvaṃ hi me dayitaḥ prabho</seg> //</l>

<note>k: T1.2 G M ins. :k</note>
<l xml:id="**HV_App.I,18.931**105:1"><seg type="pāda" n="a">damaghoṣo 'smi bhadraṃ te</seg> <seg type="pāda" n="b">sahāyo 'ham anuvrataḥ</seg> /</l>

<l xml:id="HV_App.I,18.932"><seg type="pāda" n="a">uktaś caiṣa mayā rājā</seg> <seg type="pāda" n="b">jarāsaṃdho 'lpacetanaḥ</seg> /</l>

<l xml:id="HV_App.I,18.933"><seg type="pāda" n="a">kṛṣṇād virama durbuddhe</seg> <seg type="pāda" n="b">vigrahād raṇakarmaṇi</seg> //</l>

<l xml:id="HV_App.I,18.934"><seg type="pāda" n="a">tad eṣa sa parityakto</seg> <seg type="pāda" n="b">mama vākyasya dūṣakaḥ</seg> /</l>

<l xml:id="HV_App.I,18.935"><seg type="pāda" n="a">bhagno yuddhe jarāsaṃdhas</seg> <seg type="pāda" n="b">tvayā dravati sānugaḥ</seg> //</l>

<l xml:id="HV_App.I,18.936"><seg type="pāda" n="a">nirvairo naiṣa saṃyāti</seg> <seg type="pāda" n="b">svapuraṃ pṛthivīpatiḥ</seg> /</l>

<note>k: V2 B2 ins. :k</note>
<l xml:id="**HV_App.I,18.936**106:1"><seg type="pāda" n="a">vibhor vairavinirbandhe</seg> <seg type="pāda" n="b">vigrahe raṇamūrdhani</seg> /</l>

<l xml:id="HV_App.I,18.937"><seg type="pāda" n="a">tvayy eva bhūyo 'py aparaṃ</seg> <seg type="pāda" n="b">darśayiṣyati kilbiṣam</seg> //</l>

<note>k: D6 T3 G2.3.5 M ins. :k</note>
<l xml:id="**HV_App.I,18.937**107:1"><seg type="pāda" n="a">atīva ruṣṭo vārṣṇeya</seg> <seg type="pāda" n="b">gataḥ sabalavāhanaḥ</seg> /</l>

<l xml:id="HV_App.I,18.938"><seg type="pāda" n="a">tad imāṃ saṃtyajāśu tvaṃ</seg> <seg type="pāda" n="b">mahīṃ hatanarākulām</seg> /</l>

<l xml:id="HV_App.I,18.939"><seg type="pāda" n="a">kravyādagaṇasaṃkīrṇāṃ</seg> <seg type="pāda" n="b">sevitavyām amānuṣaiḥ</seg> /</l>

<note>k: T1.2 G M ins. :k</note>
<l xml:id="**HV_App.I,18.939**108:1"><seg type="pāda" n="a">piśācāś cātra dṛśyante</seg> <seg type="pāda" n="b">rākṣasāḥ piśitāśanāḥ</seg> /</l>

<l xml:id="**HV_App.I,18.939**108:2"><seg type="pāda" n="a">ḍākinyo 'tra pranṛtyanti</seg> <seg type="pāda" n="b">pītvā śonitasaṃplavam</seg> //</l>

<l xml:id="HV_App.I,18.940"><seg type="pāda" n="a">karavīrapuraṃ kṛṣṇa</seg> <seg type="pāda" n="b">gacchāmaḥ sabalānugāḥ</seg> /</l>

<l xml:id="HV_App.I,18.941"><seg type="pāda" n="a">sṛgālaṃ vāsudevaṃ vai</seg> <seg type="pāda" n="b">drakṣyamas tatra pārthivam</seg> //</l>

<l xml:id="HV_App.I,18.942"><seg type="pāda" n="a">imau rathavarodagrau</seg> <seg type="pāda" n="b">yuvayoḥ kāritau mayā</seg> /</l>

<l xml:id="HV_App.I,18.943"><seg type="pāda" n="a">yojitau śighraturagaiḥ</seg> <seg type="pāda" n="b">khaḍgacakrākṣakūbarau</seg> //</l>

<l xml:id="HV_App.I,18.944"><seg type="pāda" n="a">śīghram āruha bhadraṃ te</seg> <seg type="pāda" n="b">baladevasahāyavān</seg> /</l>

<l xml:id="HV_App.I,18.945"><seg type="pāda" n="a">tvarāmaḥ karavīrasthaṃ</seg> <seg type="pāda" n="b">draṣṭuṃ taṃ vasudhādhipam</seg> //</l>

<note>k: V3 ins. :k</note>
<l xml:id="**HV_App.I,18.945**109:1"><seg type="pāda" n="a">yādavaṃ svabalodagraṃ</seg> <seg type="pāda" n="b">mahakāyā mahābalāḥ</seg> /</l>

<l xml:id="**HV_App.I,18.945**109:2"><seg type="pāda" n="a">tiṣṭhantu nṛpaśārdūlāḥ</seg> <seg type="pāda" n="b">supramattā mahābalāḥ</seg> //</l>

<l xml:id="**HV_App.I,18.945**109:3"><seg type="pāda" n="a">samagrahayayuktena</seg> <seg type="pāda" n="b">syandanena virājatā</seg> /</l>

<l xml:id="**HV_App.I,18.945**109:4"><seg type="pāda" n="a">cakrodyatakaraḥ śaurir</seg> <seg type="pāda" n="b">gadāpāṇir adṛśyata</seg> //</l>

<l xml:id="**HV_App.I,18.945**109:5"><seg type="pāda" n="a">āstām atarjitāḥ sarve</seg> <seg type="pāda" n="b">jarāsaṃdhavaśānugāḥ</seg> /</l>

<l xml:id="**HV_App.I,18.945**109:6"><seg type="pāda" n="a">ekasya sarvarājānaḥ</seg> <seg type="pāda" n="b">kṛtavairā janādhipāḥ</seg> //</l>

<l xml:id="**HV_App.I,18.945**109:7"><seg type="pāda" n="a">te 'smākaṃ duṣṭamanasaḥ</seg> <seg type="pāda" n="b">śaṅkitāni manāṃsi naḥ</seg> /</l>

<l xml:id="**HV_App.I,18.945**109:8"><seg type="pāda" n="a">madhurāṃ ca sthalīprāyāṃ</seg> <seg type="pāda" n="b">prahareyur narādhipāḥ</seg> //</l>

<l xml:id="**HV_App.I,18.945**109:9"><seg type="pāda" n="a">tad gaccha rāmasahitaḥ</seg> <seg type="pāda" n="b">sahāyaiḥ saha saṃgataḥ</seg> /</l>

<l xml:id="**HV_App.I,18.945**109:10"><seg type="pāda" n="a">rakṣemāṃ mathurāṃ vīra</seg> <seg type="pāda" n="b">yādavānāṃ kulāraṇīm</seg> //</l>

<l xml:id="HV_App.I,18.946"><seg type="pāda" n="a">pitṛṣvasuḥ pater vākyaṃ</seg> <seg type="pāda" n="b">śrutvā cedipates tadā</seg> /</l>

<l xml:id="HV_App.I,18.947"><seg type="pāda" n="a">vākyaṃ hṛṣṭamanāḥ kṛṣṇo</seg> <seg type="pāda" n="b">jagāda jagato guruḥ</seg> //</l>

<l xml:id="HV_App.I,18.948"><seg type="pāda" n="a">aho svayuddhābhiratau</seg> <seg type="pāda" n="b">deśakālajitau tvayā</seg> /</l>

<l xml:id="HV_App.I,18.949"><seg type="pāda" n="a">bāndhavapratirūpeṇa</seg> <seg type="pāda" n="b">saṃsiktau vacanāmbunā</seg> //</l>

<l xml:id="HV_App.I,18.950"><seg type="pāda" n="a">deśakālaviśiṣṭasya</seg> <seg type="pāda" n="b">hitasya madhurasya vai</seg> /</l>

<l xml:id="HV_App.I,18.951"><seg type="pāda" n="a">vākyasya durlabhā loke</seg> <seg type="pāda" n="b">vaktāraś cedisattama</seg> //</l>

<l xml:id="HV_App.I,18.952"><seg type="pāda" n="a">cedinātha sanāthau svaḥ</seg> <seg type="pāda" n="b">saṃvṛttau tava darśanāt</seg> /</l>

<l xml:id="HV_App.I,18.953"><seg type="pāda" n="a">nāvayoḥ kiṃcid aprāpyaṃ</seg> <seg type="pāda" n="b">yayos tvaṃ bandhur īdṛśaḥ</seg> //</l>

<l xml:id="HV_App.I,18.954"><seg type="pāda" n="a">jarāsaṃdhasya nidhanaṃ</seg> <seg type="pāda" n="b">ye cānye tatsamā nṛpāḥ</seg> /</l>

<l xml:id="HV_App.I,18.955"><seg type="pāda" n="a">paryāptau tvatsanāthau svaḥ</seg> <seg type="pāda" n="b">kartuṃ cedikulodvaha</seg> //</l>

<note>k: T1.3 G2.3.5 M ins. :k</note>
<l xml:id="**HV_App.I,18.955**110:1"><seg type="pāda" n="a">yuddham apratimaṃ viddhi</seg> <seg type="pāda" n="b">pravṛttaṃ nau raṇe nṛpaiḥ</seg> /</l>

<l xml:id="**HV_App.I,18.955**110:2"><seg type="pāda" n="a">mayā tena mahārāja</seg> <seg type="pāda" n="b">jarāsaṃdhena vai tadā</seg> /</l>

<l xml:id="**HV_App.I,18.955**110:3"><seg type="pāda" n="a">saṃgrāmaḥ sumahān vṛttaḥ</seg> <seg type="pāda" n="b">pratyakṣaṃ tava cedipa</seg> //</l>

<l xml:id="HV_App.I,18.956"><seg type="pāda" n="a">yadūnāṃ prathamo bandhus</seg> <seg type="pāda" n="b">tvaṃ hi sarvamahīkṣitām</seg> /</l>

<l xml:id="HV_App.I,18.957"><seg type="pāda" n="a">ataḥprabhṛti saṃgrāmān</seg> <seg type="pāda" n="b">drakṣyase cedisattama</seg> //</l>

<l xml:id="HV_App.I,18.958"><seg type="pāda" n="a">cakramausalam ity evaṃ</seg> <seg type="pāda" n="b">saṃgrāmaṃ raṇavṛttayaḥ</seg> /</l>

<l xml:id="HV_App.I,18.959"><seg type="pāda" n="a">kathayiṣyanti loke 'smin</seg> <seg type="pāda" n="b">ye dhariṣyanti pārthivāḥ</seg> //</l>

<note>k: K Ñ2.3 V B D T2-4 G1.4.5 ins. :k</note>
<l xml:id="**HV_App.I,18.959**111:1"><seg type="pāda" n="a">rājñāṃ parājayaṃ yuddhe</seg> <seg type="pāda" n="b">gomante 'calasattame</seg> /</l>

<l xml:id="**HV_App.I,18.959**111:2"><seg type="pāda" n="a">śravaṇād dhāraṇāc cāsya</seg> <seg type="pāda" n="b">svargalokaṃ vrajanti vai</seg> //</l>

<l xml:id="HV_App.I,18.960"><seg type="pāda" n="a">tad gacchāma mahāvīra</seg> <seg type="pāda" n="b">karavīraṃ purottamam</seg> /</l>

<l xml:id="HV_App.I,18.961"><seg type="pāda" n="a">tvayoddiṣṭena mārgeṇa</seg> <seg type="pāda" n="b">cedirāja śivāya vai</seg> //</l>

<l xml:id="HV_App.I,18.962"><seg type="pāda" n="a">te syandanagatāḥ sarve</seg> <seg type="pāda" n="b">pavanotpātibhir hayaiḥ</seg> /</l>

<l xml:id="HV_App.I,18.963"><seg type="pāda" n="a">bhejire dīrgham adhvānaṃ</seg> <seg type="pāda" n="b">mūrtimanta ivāgnayaḥ</seg> //</l>

<l xml:id="HV_App.I,18.964"><seg type="pāda" n="a">te trirātroṣitāḥ prāptāḥ</seg> <seg type="pāda" n="b">karavīraṃ purottamam</seg> /</l>

<l xml:id="HV_App.I,18.965"><seg type="pāda" n="a">śivāya ca śive deśe</seg> <seg type="pāda" n="b">niviṣṭās tridaśopamāḥ</seg> //</l>

<note>Colophon</note>

<milestone unit="speaker" n="vaiśaṃpāyana uvāca"/>
<l xml:id="HV_App.I,18.966"><seg type="pāda" n="a">tān āgatān viditvātha</seg> <seg type="pāda" n="b">sṛgālo yuddhadurmadaḥ</seg> /</l>

<note>k: After the ref., D6 T1-3 G1.3-5 M (G after line 965) ins. :k</note>
<l xml:id="**HV_App.I,18.966**112:1"><seg type="pāda" n="a">prātaḥ praviśya taddvāri</seg> <seg type="pāda" n="b">dvāḥsthaṃ vacanam abravīt</seg> /</l>

<l xml:id="**HV_App.I,18.966**112:2"><seg type="pāda" n="a">keśavo 'tha mahābāhur</seg> <seg type="pāda" n="b">vedayāsmān narādhipe</seg> //</l>

<l xml:id="**HV_App.I,18.966**112:3"><seg type="pāda" n="a">vasudevasutau vīrau</seg> <seg type="pāda" n="b">cedirājena saṃgatau</seg> /</l>

<l xml:id="**HV_App.I,18.966**112:4"><seg type="pāda" n="a">dvāḥstho 'py atha tathety uktvā</seg> <seg type="pāda" n="b">tasmai sarvaṃ nyavedayat</seg> //</l>

<l xml:id="HV_App.I,18.967"><seg type="pāda" n="a">purasya dharṣaṇaṃ matvā</seg> <seg type="pāda" n="b">nirjagāmendravikramaḥ</seg> //</l>

<l xml:id="HV_App.I,18.968"><seg type="pāda" n="a">rathenādityavarṇena</seg> <seg type="pāda" n="b">bhāsvatā raṇagāminā</seg> /</l>

<l xml:id="HV_App.I,18.969"><seg type="pāda" n="a">āyudhapratipūrṇena</seg> <seg type="pāda" n="b">neminirghoṣahāsinā</seg> //</l>

<l xml:id="HV_App.I,18.970"><seg type="pāda" n="a">mandarācalakalpena</seg> <seg type="pāda" n="b">citrābharaṇabhūṣiṇā</seg> /</l>

<l xml:id="HV_App.I,18.971"><seg type="pāda" n="a">akṣayyasāyakais tūṇaiḥ</seg> <seg type="pāda" n="b">pūrṇenārṇavaghoṣiṇā</seg> //</l>

<l xml:id="HV_App.I,18.972"><seg type="pāda" n="a">haryaśvenāśugatinā+</seg> <seg type="pāda" n="b">+saktena śikhareṣv api</seg> /</l>

<l xml:id="HV_App.I,18.973"><seg type="pāda" n="a">hemakūbaragarbheṇa</seg> <seg type="pāda" n="b">dṛḍhākṣeṇābhiśobhinā</seg> //</l>

<l xml:id="HV_App.I,18.974"><seg type="pāda" n="a">vandhureṇa sudīptena</seg> <seg type="pāda" n="b">patatrivaragāminā</seg> /</l>

<l xml:id="HV_App.I,18.975"><seg type="pāda" n="a">khe gateneva śakrasya</seg> <seg type="pāda" n="b">haryaśvena rathādriṇā</seg> //</l>

<l xml:id="HV_App.I,18.976"><seg type="pāda" n="a">sāvitre niyame pūrṇe</seg> <seg type="pāda" n="b">yaṃ dadau savitā svayam</seg> /</l>

<l xml:id="HV_App.I,18.977"><seg type="pāda" n="a">ādityaraśmibhir iva</seg> <seg type="pāda" n="b">raśmibhir yo nigṛhyate</seg> //</l>

<l xml:id="HV_App.I,18.978"><seg type="pāda" n="a">tena syandanamukhyena</seg> <seg type="pāda" n="b">dviṣatsyandanaghātinā</seg> /</l>

<l xml:id="HV_App.I,18.979"><seg type="pāda" n="a">sa sṛgālo 'bhyayāt kṛṣṇaṃ</seg> <seg type="pāda" n="b">śalabhaḥ pāvakaṃ yathā</seg> //</l>

<l xml:id="HV_App.I,18.980"><seg type="pāda" n="a">cāpapāṇiḥ sutīkṣṇeṣuḥ</seg> <seg type="pāda" n="b">kavacī hemamālikaḥ</seg> /</l>

<note>k: D6 T1-3 G1.3-5 M ins. :k</note>
<l xml:id="**HV_App.I,18.980**113:1"><seg type="pāda" n="a">rathī khaḍgī śarī cāpī</seg> <seg type="pāda" n="b">niṣaṅgī kuṇḍalī balī</seg> /</l>

<l xml:id="**HV_App.I,18.980**113:2"><seg type="pāda" n="a">gadī hārī tanutrāṇī</seg> <seg type="pāda" n="b">karatrāṇī kirīṭavān</seg> //</l>

<l xml:id="HV_App.I,18.981"><seg type="pāda" n="a">sitaprāvaraṇoṣṇīṣaḥ</seg> <seg type="pāda" n="b">pāvakākāralocanaḥ</seg> //</l>

<l xml:id="HV_App.I,18.982"><seg type="pāda" n="a">muhur muhur jyācapalaṃ</seg> <seg type="pāda" n="b">vikṣipan duḥsahaṃ dhanuḥ</seg> /</l>

<l xml:id="HV_App.I,18.983"><seg type="pāda" n="a">nirvaman roṣajaṃ vāyuṃ</seg> <seg type="pāda" n="b">sānalajvālamaṇḍalam</seg> //</l>

<l xml:id="HV_App.I,18.984"><seg type="pāda" n="a">bhābhir bhūṣaṇapaṅktīnāṃ</seg> <seg type="pāda" n="b">dīpto merur ivācalaḥ</seg> /</l>

<l xml:id="HV_App.I,18.985"><seg type="pāda" n="a">rathastha iva śailendraḥ</seg> <seg type="pāda" n="b">sṛgālaḥ pratyadṛśyata</seg> //</l>

<l xml:id="HV_App.I,18.986"><seg type="pāda" n="a">tasyārasitaśabdena</seg> <seg type="pāda" n="b">rathanemisvanena ca</seg> /</l>

<l xml:id="HV_App.I,18.987"><seg type="pāda" n="a">gurutvena ca nāmyantī</seg> <seg type="pāda" n="b">cacālorvī yathā purā</seg> //</l>

<l xml:id="HV_App.I,18.988"><seg type="pāda" n="a">tam āpatantaṃ śrīmantaṃ</seg> <seg type="pāda" n="b">mūrtimantam ivānalam</seg> /</l>

<l xml:id="HV_App.I,18.989"><seg type="pāda" n="a">sṛgālaṃ lokapālābhaṃ</seg> <seg type="pāda" n="b">dṛṣṭvā kṛṣṇo na vivyathe</seg> //</l>

<note>k: T1-3 G1.3-5 M ins. :k</note>
<l xml:id="**HV_App.I,18.989**114:1"><seg type="pāda" n="a">cedirājabalau cāpi</seg> <seg type="pāda" n="b">kiṃcid vivyathatus tadā</seg> /</l>

<l xml:id="HV_App.I,18.990"><seg type="pāda" n="a">sṛgālaś cāpi saṃrabdhaḥ</seg> <seg type="pāda" n="b">taṃ rathaṃ sādhu coditam</seg> /</l>

<l xml:id="HV_App.I,18.991"><seg type="pāda" n="a">samīpe vāsudevasya</seg> <seg type="pāda" n="b">yuyutsuḥ pratyadṛśyata</seg> //</l>

<l xml:id="HV_App.I,18.992"><seg type="pāda" n="a">vāsudevaṃ sthitaṃ dṛṣṭvā</seg> <seg type="pāda" n="b">sṛgālo yuddhalālasaḥ</seg> /</l>

<l xml:id="HV_App.I,18.993"><seg type="pāda" n="a">abhidudrāva vegena</seg> <seg type="pāda" n="b">megharāśir ivācalam</seg> /</l>

<l xml:id="HV_App.I,18.994"><seg type="pāda" n="a">vāsudevaḥ smitaṃ kṛtvā</seg> <seg type="pāda" n="b">pratiyuddhāya tasthivān</seg> //</l>

<note>k: V3 B1 ins. :k</note>
<l xml:id="**HV_App.I,18.994**115:1"><seg type="pāda" n="a">sa tasya vismayaṃ dṛṣṭvā</seg> <seg type="pāda" n="b">pratiyoddhum upasthitaḥ</seg> /</l>

<l xml:id="HV_App.I,18.995"><seg type="pāda" n="a">tad yuddham abhavat tābhyāṃ</seg> <seg type="pāda" n="b">samare ghoradarśanam</seg> /</l>

<l xml:id="HV_App.I,18.996"><seg type="pāda" n="a">ubhābhyām iva mattābhyāṃ</seg> <seg type="pāda" n="b">kuñjarāṇāṃ yathā vane</seg> //</l>

<note>k: D6 T1-3 G1.3-5 M ins. :k</note>
<l xml:id="**HV_App.I,18.996**116:1"><seg type="pāda" n="a">tataḥ śarasahasreṇa</seg> <seg type="pāda" n="b">vāsudevo jaghāna ha</seg> //</l>

<l xml:id="**HV_App.I,18.996**116:2"><seg type="pāda" n="a">vāsudevaṃ mahātmānaṃ</seg> <seg type="pāda" n="b">vivyādha punar aṣṭabhiḥ</seg> /</l>

<l xml:id="**HV_App.I,18.996**116:3"><seg type="pāda" n="a">vāsudevas trisaptatyā</seg> <seg type="pāda" n="b">sṛgālaṃ yuddhadurmadam</seg> //</l>

<l xml:id="**HV_App.I,18.996**116:4"><seg type="pāda" n="a">vṛṣṇivīro 'tha rājendra</seg> <seg type="pāda" n="b">vāsudevaṃ mahādyutim</seg> /</l>

<l xml:id="**HV_App.I,18.996**116:5"><seg type="pāda" n="a">sṛgālābhaṃ sṛgālaṃ ca</seg> <seg type="pāda" n="b">jaghāna navabhiḥ śaraiḥ</seg> /</l>

<l xml:id="**HV_App.I,18.996**116:6"><seg type="pāda" n="a">tataḥ pañcaśatā viṣṇuṃ</seg> <seg type="pāda" n="b">sṛgālo 'tha jaghāna ha</seg> /</l>

<l xml:id="**HV_App.I,18.996**116:7"><seg type="pāda" n="a">sṛgālaṃ pañcaviṃśatyā</seg> <seg type="pāda" n="b">vāsudevaḥ samāhanat</seg> //</l>

<l xml:id="**HV_App.I,18.996**116:8"><seg type="pāda" n="a">sṛgālo vāsudevo 'tha</seg> <seg type="pāda" n="b">vāsudevaṃ samāhanat</seg> /</l>

<l xml:id="**HV_App.I,18.996**116:9"><seg type="pāda" n="a">bāṇaiḥ pañcāśatā rājan</seg> <seg type="pāda" n="b">baladevasya paśyataḥ</seg> //</l>

<l xml:id="**HV_App.I,18.996**116:10"><seg type="pāda" n="a">vāsudevau mahārāja</seg> <seg type="pāda" n="b">viśrutau ca dhanurdharau</seg> /</l>

<l xml:id="**HV_App.I,18.996**116:11"><seg type="pāda" n="a">yuyudhāte mahāvīrau</seg> <seg type="pāda" n="b">parasparavadhaiṣiṇau</seg> //</l>

<l xml:id="**HV_App.I,18.996**116:12"><seg type="pāda" n="a">vāyavyaṃ vāruṇaṃ caiva</seg> <seg type="pāda" n="b">sṛgālo 'tha samādade</seg> /</l>

<l xml:id="**HV_App.I,18.996**116:13"><seg type="pāda" n="a">āgneyam atha pārjanyaṃ</seg> <seg type="pāda" n="b">vāsudevaḥ samādade</seg> //</l>

<l xml:id="**HV_App.I,18.996**116:14"><seg type="pāda" n="a">tair astrais tau tu rājendra</seg> <seg type="pāda" n="b">vāsudevau raṇotsukau</seg> /</l>

<l xml:id="**HV_App.I,18.996**116:15"><seg type="pāda" n="a">yuyudhāte ruṣā yuktau</seg> <seg type="pāda" n="b">saṃdaṣṭoṣṭhau tadā raṇe</seg> //</l>

<l xml:id="**HV_App.I,18.996**116:16"><seg type="pāda" n="a">astrāṇi tāni rājendra</seg> <seg type="pāda" n="b">samāhatya paraparam</seg> /</l>

<l xml:id="**HV_App.I,18.996**116:17"><seg type="pāda" n="a">bhūmim āpedire tāni</seg> <seg type="pāda" n="b">niṣphalāni tato 'bhavan</seg> //</l>

<l xml:id="**HV_App.I,18.996**116:18"><seg type="pāda" n="a">māheśvaraṃ sṛgālas tu</seg> <seg type="pāda" n="b">raudraṃ caiva janārdanaḥ</seg> /</l>

<l xml:id="**HV_App.I,18.996**116:19"><seg type="pāda" n="a">gomāyur atha yāmyaṃ tu</seg> <seg type="pāda" n="b">kālam astraṃ janardanaḥ</seg> //</l>

<l xml:id="**HV_App.I,18.996**116:20"><seg type="pāda" n="a">te śastre niṣphale rājan</seg> <seg type="pāda" n="b">bhūmiṃ jagmatur āture</seg> /</l>

<l xml:id="**HV_App.I,18.996**116:21"><seg type="pāda" n="a">kṣurapreṇa sṛgālas tu</seg> <seg type="pāda" n="b">chettum aicchat tu śārṅgiṇaḥ</seg> /</l>

<l xml:id="**HV_App.I,18.996**116:22"><seg type="pāda" n="a">jyāṃ jātaroṣo dhanuṣā</seg> <seg type="pāda" n="b">tasya devasya paśyataḥ</seg> //</l>

<l xml:id="**HV_App.I,18.996**116:23"><seg type="pāda" n="a">taj jñātvā bhagavān viṣṇur</seg> <seg type="pāda" n="b">dhanuś ciccheda sāyakaiḥ</seg> /</l>

<l xml:id="**HV_App.I,18.996**116:24"><seg type="pāda" n="a">visṛjya saśaraṃ cāpaṃ</seg> <seg type="pāda" n="b">punar anyat samādade</seg> //</l>

<l xml:id="**HV_App.I,18.996**116:25"><seg type="pāda" n="a">tac cāpi bhagavān viṣṇuś</seg> <seg type="pāda" n="b">ciccheda ca nanāda ca</seg> /</l>

<l xml:id="**HV_App.I,18.996**116:26"><seg type="pāda" n="a">punar anyat samādatte</seg> <seg type="pāda" n="b">cāpaṃ bhārasahaṃ nṛpa</seg> //</l>

<l xml:id="**HV_App.I,18.996**116:27"><seg type="pāda" n="a">tena cāpena govindaṃ</seg> <seg type="pāda" n="b">jaghāna niśitaiḥ śataiḥ</seg> /</l>

<l xml:id="**HV_App.I,18.996**116:28"><seg type="pāda" n="a">navatyā ca punar viṣṇur</seg> <seg type="pāda" n="b">navabhiś ca punar nṛpaḥ</seg> //</l>

<l xml:id="**HV_App.I,18.996**116:29"><seg type="pāda" n="a">aśītyā ca punar devaṃ</seg> <seg type="pāda" n="b">samājaghne paraḥ śaraiḥ</seg> /</l>

<l xml:id="**HV_App.I,18.996**116:30"><seg type="pāda" n="a">śarāṇām atha lakṣāṇāṃ</seg> <seg type="pāda" n="b">samājaghne hariṃ ruṣā</seg> //</l>

<l xml:id="**HV_App.I,18.996**116:31"><seg type="pāda" n="a">tataḥ kruddho 'tha bhagavāṃś</seg> <seg type="pāda" n="b">ciccheda dhanur uttamam</seg> /</l>

<l xml:id="**HV_App.I,18.996**116:32"><seg type="pāda" n="a">sārathiṃ cāsya hatvā tu</seg> <seg type="pāda" n="b">jaghāna prāṣṭhisārathim</seg> //</l>

<l xml:id="**HV_App.I,18.996**116:33"><seg type="pāda" n="a">siṃhanādaṃ tataś cakre</seg> <seg type="pāda" n="b">viṣṇur ūrjitavikramaḥ</seg> //</l>

<l xml:id="**HV_App.I,18.996**116:34"><seg type="pāda" n="a">tataḥ sṛgālo vikrāntaś</seg> <seg type="pāda" n="b">cāpaṃ bhārasahaṃ mahat</seg> /</l>

<l xml:id="**HV_App.I,18.996**116:35"><seg type="pāda" n="a">ādāya niśitaṃ bāṇaṃ</seg> <seg type="pāda" n="b">sajjaṃ kṛtvā dhanus tadā</seg> //</l>

<l xml:id="HV_App.I,18.997"><seg type="pāda" n="a">sṛgālas tv abravīt kṛṣṇaṃ</seg> <seg type="pāda" n="b">samare samupasthitam</seg> /</l>

<l xml:id="HV_App.I,18.998"><seg type="pāda" n="a">yuddharāgeṇa tejasvī</seg> <seg type="pāda" n="b">mohāc calitagauravaḥ</seg> //</l>

<note>k: T1.2 G1.3.4 M1-3 ins. :k</note>
<l xml:id="**HV_App.I,18.998**117:1"><seg type="pāda" n="a">rudhirākṣo mahāraudraḥ</seg> <seg type="pāda" n="b">saṃdaṣṭhauṣṭapuṭas tathā</seg> /</l>

<l xml:id="HV_App.I,18.999"><seg type="pāda" n="a">gomante yuddhamārgeṇa</seg> <seg type="pāda" n="b">yat tvayā kṛṣṇa ceṣṭitam</seg> /</l>

<l xml:id="HV_App.I,18.1000"><seg type="pāda" n="a">anāyakānāṃ mūḍhānāṃ</seg> <seg type="pāda" n="b">nṛpāṇāṃ durbale bale</seg> /</l>

<l xml:id="HV_App.I,18.1001"><seg type="pāda" n="a">sa me suviditaḥ kṛṣṇa</seg> <seg type="pāda" n="b">kṣatriyāṇāṃ parājayaḥ</seg> /</l>

<l xml:id="HV_App.I,18.1002"><seg type="pāda" n="a">kṛpaṇāṇām asattvānām</seg> <seg type="pāda" n="b">abudhānāṃ raṇotsave</seg> //</l>

<l xml:id="HV_App.I,18.1003"><seg type="pāda" n="a">tiṣṭhedānīṃ yathākāmaṃ</seg> <seg type="pāda" n="b">sthito 'haṃ pārthive pade</seg> /</l>

<note>k: T1 G3 M ins. :k</note>
<l xml:id="**HV_App.I,18.1003**118:1"><seg type="pāda" n="a">mṛgavyālo mahāvyāḹaṃ</seg> <seg type="pāda" n="b">na marṣayati sāgare</seg> /</l>

<l xml:id="HV_App.I,18.1004"><seg type="pāda" n="a">kva yāsyasi mayā ruddho</seg> <seg type="pāda" n="b">raṇeṣv apariniṣṭhitaḥ</seg> //</l>

<l xml:id="HV_App.I,18.1005"><seg type="pāda" n="a">na cāham ekaṃ sabalo</seg> <seg type="pāda" n="b">yuktas tvāṃ yoddhum āhave</seg> /</l>

<l xml:id="HV_App.I,18.1006"><seg type="pāda" n="a">aham ekas tvam apy eko</seg> <seg type="pāda" n="b">dvau yudhyāva raṇe sthitau</seg> //</l>

<l xml:id="HV_App.I,18.1007"><seg type="pāda" n="a">kiṃ janena nirastena</seg> <seg type="pāda" n="b">tvaṃ cāhaṃ ca raṇe sthitaḥ</seg> /</l>

<l xml:id="HV_App.I,18.1008"><seg type="pāda" n="a">dharmayuddhena nidhanaṃ</seg> <seg type="pāda" n="b">vrajatv ekataro raṇe</seg> //</l>

<l xml:id="HV_App.I,18.1009"><seg type="pāda" n="a">loke 'smin vāsudevo 'haṃ</seg> <seg type="pāda" n="b">bhaviṣyāmi hate tvayi</seg> /</l>

<l xml:id="HV_App.I,18.1010"><seg type="pāda" n="a">hate mayi tvam eko vā</seg> <seg type="pāda" n="b">vāsudevo bhaviṣyasi</seg> //</l>

<l xml:id="HV_App.I,18.1011"><seg type="pāda" n="a">sṛgālasya vacaḥ śrutvā</seg> <seg type="pāda" n="b">vāsudevaḥ kṣamāparaḥ</seg> /</l>

<l xml:id="HV_App.I,18.1012"><seg type="pāda" n="a">iṣṭataḥ praharasveti</seg> <seg type="pāda" n="b">tam uktvā cakram ādade</seg> //</l>

<l xml:id="HV_App.I,18.1013"><seg type="pāda" n="a">tataḥ sāyakajālāni</seg> <seg type="pāda" n="b">sṛgālaḥ krodhamūrchitaḥ</seg> /</l>

<l xml:id="HV_App.I,18.1014"><seg type="pāda" n="a">cikṣepa kṛṣṇe ghorāṇi</seg> <seg type="pāda" n="b">yuddhāya laghuvikramaḥ</seg> //</l>

<note>k: T1 G3 M subst. :k</note>
<l xml:id="**HV_App.I,18.1014**119:1"><seg type="pāda" n="a">cikṣeporasi kṛṣṇasya</seg> <seg type="pāda" n="b">yuddhasaṃdhānakovidaḥ</seg> //</l>

<l xml:id="HV_App.I,18.1015"><seg type="pāda" n="a">śastrāṇi yāni cānyāni</seg> <seg type="pāda" n="b">musalādyāni saṃyuge</seg> /</l>

<l xml:id="HV_App.I,18.1016"><seg type="pāda" n="a">pātayām āsa govinde</seg> <seg type="pāda" n="b">sa sṛgālaḥ pratāpavān</seg> //</l>

<l xml:id="HV_App.I,18.1017"><seg type="pāda" n="a">sṛgālaprahitair astraiḥ</seg> <seg type="pāda" n="b">pāvakajvālamālibhiḥ</seg> /</l>

<l xml:id="HV_App.I,18.1018"><seg type="pāda" n="a">nirdayābhihataḥ kṛṣṇaḥ</seg> <seg type="pāda" n="b">sthito girir ivācalaḥ</seg> //</l>

<l xml:id="HV_App.I,18.1019"><seg type="pāda" n="a">so 'straprahārābhihataḥ</seg> <seg type="pāda" n="b">kiṃcid roṣasamīritaḥ</seg> /</l>

<l xml:id="HV_App.I,18.1020"><seg type="pāda" n="a">cakram udyamya govindaḥ</seg> <seg type="pāda" n="b">sṛgālorasi pātayat</seg> //</l>

<note>k: After line 1020a, D6 T1.2 G1.3-5 M ins. :k</note>
<l xml:id="**HV_App.I,18.1020**120:1">sṛgālaṃ vākyam abravīt |</l>
<l xml:id="**HV_App.I,18.1020**120:2"><seg type="pāda" n="a">yadi śaknoṣi rājendra</seg> <seg type="pāda" n="b">vahaitac cakram udyatam</seg> /</l>

<l xml:id="**HV_App.I,18.1020**120:3"><seg type="pāda" n="a">kim anena pralāpena</seg> <seg type="pāda" n="b">drakṣyase matparākramam</seg> //</l>

<l xml:id="**HV_App.I,18.1020**120:4"><seg type="pāda" n="a">chetsyāmi te śiraḥ kāyāc</seg> <seg type="pāda" n="b">cakreṇānena rājaka</seg> /</l>

<l xml:id="**HV_App.I,18.1020**120:5">ity uktvā roṣatāmrākṣaḥ @</l>
<l xml:id="HV_App.I,18.1021"><seg type="pāda" n="a">taṃ rathasthaṃ pramāṇasthaṃ</seg> <seg type="pāda" n="b">sṛgālaṃ yuddhadurmadam</seg> /</l>

<l xml:id="HV_App.I,18.1022"><seg type="pāda" n="a">jaghāna samare cakraṃ</seg> <seg type="pāda" n="b">jātadarpaṃ mahābalam</seg> /</l>

<note>k: Ñ2 V2.3 Ds2 D2 (marg.) ins. :k</note>
<l xml:id="**HV_App.I,18.1022**121:1"><seg type="pāda" n="a">nihatya samare śūraṃ</seg> <seg type="pāda" n="b">sṛgālaṃ yuddhakāmukam</seg> /</l>

<l xml:id="HV_App.I,18.1023"><seg type="pāda" n="a">tataḥ sudarśanaṃ cakraṃ</seg> <seg type="pāda" n="b">punar āyād guroḥ karam</seg> //</l>

<l xml:id="HV_App.I,18.1024"><seg type="pāda" n="a">cakreṇorasi nirbhinnaḥ</seg> <seg type="pāda" n="b">sa gatāsur gatotsavaḥ</seg> /</l>

<l xml:id="HV_App.I,18.1025"><seg type="pāda" n="a">papāta kṣatajasrāvī</seg> <seg type="pāda" n="b">sṛgālo 'drir ivāhataḥ</seg> //</l>

<l xml:id="HV_App.I,18.1026"><seg type="pāda" n="a">niśamya taṃ nipatitaṃ</seg> <seg type="pāda" n="b">vajrapātād ivācalam</seg> /</l>

<l xml:id="HV_App.I,18.1027"><seg type="pāda" n="a">tasya sainyāny apayayur</seg> <seg type="pāda" n="b">vimanāṃsi hate nṛpe</seg> //</l>

<note>k: K Ñ3 V2 B Dn Ds D1.3-6 T1.3.4 G2.4.5 (Ñ2 V1.3 D2 after line 1029) ins. :k</note>
<l xml:id="**HV_App.I,18.1029**122:1"><seg type="pāda" n="a">kecit praviśya nagaraṃ</seg> <seg type="pāda" n="b">kaśmalābhihatā bhṛśam</seg> /</l>

<l xml:id="**HV_App.I,18.1029**122:2"><seg type="pāda" n="a">rurudur duḥkhasaṃtaptā</seg> <seg type="pāda" n="b">bhartṛśokābhipīḍitāḥ</seg> //</l>

<l xml:id="**HV_App.I,18.1029**122:3"><seg type="pāda" n="a">kecit tatraiva śocantaḥ</seg> <seg type="pāda" n="b">smarantaḥ sukṛtāni ca</seg> /</l>

<l xml:id="**HV_App.I,18.1029**122:4"><seg type="pāda" n="a">patitaṃ bhūmipaṃ bhūmau</seg> <seg type="pāda" n="b">na tyajanti sma duḥkhitāḥ</seg> //</l>

<l xml:id="**HV_App.I,18.1029**122:5"><seg type="pāda" n="a">tato meghaninādena</seg> <seg type="pāda" n="b">svareṇārivimardanaḥ</seg> /</l>

<l xml:id="**HV_App.I,18.1029**122:6"><seg type="pāda" n="a">kṛṣṇaḥ kamalapatrākṣo</seg> <seg type="pāda" n="b">janānām abhayaṃ dadau</seg> //</l>

<l xml:id="**HV_App.I,18.1029**122:7"><seg type="pāda" n="a">cakrocitena hastena</seg> <seg type="pāda" n="b">rājatāṅguliparvaṇā</seg> /</l>

<l xml:id="**HV_App.I,18.1029**122:8"><seg type="pāda" n="a">na bhetavyaṃ na bhetavyam</seg> <seg type="pāda" n="b">iti tān abhyabhāṣata</seg> //</l>

<l xml:id="**HV_App.I,18.1029**122:9"><seg type="pāda" n="a">nāsya pāpasya doṣeṇa</seg> <seg type="pāda" n="b">nirābādhakaraṃ janam</seg> /</l>

<l xml:id="**HV_App.I,18.1029**122:10"><seg type="pāda" n="a">ghātayiṣyāmi samare</seg> <seg type="pāda" n="b">nedaṃ śūravrataṃ matam</seg> //</l>

<l xml:id="**HV_App.I,18.1029**122:11"><seg type="pāda" n="a">aśrupūrṇamukhā dīnāḥ</seg> <seg type="pāda" n="b">krandamānā bhṛśaṃ tadā</seg> /</l>

<l xml:id="**HV_App.I,18.1029**122:12"><seg type="pāda" n="a">patito vai sṛgālākhyo</seg> <seg type="pāda" n="b">bhraṣṭaḥ san dīnamānasaḥ</seg> //</l>

<l xml:id="HV_App.I,18.1028"><seg type="pāda" n="a">te sma paśyanti patitaṃ</seg> <seg type="pāda" n="b">dharaṇyāṃ dharaṇīpatim</seg> /</l>

<l xml:id="HV_App.I,18.1029"><seg type="pāda" n="a">cakranirdāritoraskaṃ</seg> <seg type="pāda" n="b">bhinnaśṛṅgam ivācalam</seg> //</l>

<l xml:id="HV_App.I,18.1030"><seg type="pāda" n="a">vilapanti sma te sarve</seg> <seg type="pāda" n="b">sacivāḥ saprajā bhṛśam</seg> /</l>

<l xml:id="HV_App.I,18.1031"><seg type="pāda" n="a">sāśrupātekṣaṇā dīnāḥ</seg> <seg type="pāda" n="b">śokasya vaśam āgatāḥ</seg> //</l>

<l xml:id="HV_App.I,18.1032"><seg type="pāda" n="a">teṣāṃ ruditaśabdena</seg> <seg type="pāda" n="b">paurāṇāṃ visvaraiḥ svaraiḥ</seg> /</l>

<l xml:id="HV_App.I,18.1033"><seg type="pāda" n="a">mahiṣyas tasya niṣpetuḥ</seg> <seg type="pāda" n="b">saputrā ruditānanāḥ</seg> //</l>

<l xml:id="HV_App.I,18.1034"><seg type="pāda" n="a">tās taṃ nipatitaṃ dṛṣṭvā</seg> <seg type="pāda" n="b">ślāghyaṃ bhūmipatiṃ patim</seg> /</l>

<l xml:id="HV_App.I,18.1035"><seg type="pāda" n="a">stanān ārujya karajair</seg> <seg type="pāda" n="b">bhṛśārtāḥ paryadevayan</seg> //</l>

<l xml:id="HV_App.I,18.1036"><seg type="pāda" n="a">urāṃsy urasijāṃś caiva</seg> <seg type="pāda" n="b">śirojāny ākulāny api</seg> /</l>

<l xml:id="HV_App.I,18.1037"><seg type="pāda" n="a">nirdayaṃ tāḍayantyas tā</seg> <seg type="pāda" n="b">visvaraṃ ruruduḥ striyaḥ</seg> //</l>

<l xml:id="HV_App.I,18.1038"><seg type="pāda" n="a">tasyorasi suduḥkhārtā</seg> <seg type="pāda" n="b">mṛditāḥ klinnalocanāḥ</seg> /</l>

<l xml:id="HV_App.I,18.1039"><seg type="pāda" n="a">petur ūrdhvabhujāḥ sarvāḥ</seg> <seg type="pāda" n="b">kṛttamūlā latā iva</seg> //</l>

<l xml:id="HV_App.I,18.1040"><seg type="pāda" n="a">tāsāṃ baṣpāmbupūrṇāni</seg> <seg type="pāda" n="b">netrāṇi nṛpayoṣitām</seg> /</l>

<l xml:id="HV_App.I,18.1041"><seg type="pāda" n="a">vāriviprahatānīva</seg> <seg type="pāda" n="b">paṅkajāni cakāśire</seg> //</l>

<l xml:id="HV_App.I,18.1042"><seg type="pāda" n="a">tāḥ patiṃ patitaṃ bhūmau</seg> <seg type="pāda" n="b">rudantyo hṛdi tāḍitāḥ</seg> /</l>

<l xml:id="HV_App.I,18.1043"><seg type="pāda" n="a">lālapyamānāḥ karuṇaṃ</seg> <seg type="pāda" n="b">yoṣitaḥ paryadevayan</seg> //</l>

<l xml:id="HV_App.I,18.1044"><seg type="pāda" n="a">putraṃ cāsya puraskṛtya</seg> <seg type="pāda" n="b">bālaṃ prasrutalocanam</seg> /</l>

<note>k: Ñ1 subst. :k</note>
<l xml:id="**HV_App.I,18.1044**123:1"><seg type="pāda" n="a">sṛgālaputraṃ cārabhya</seg> <seg type="pāda" n="b">puraskṛtya tu bālakam</seg> /</l>

<l xml:id="HV_App.I,18.1045"><seg type="pāda" n="a">śakradevaṃ pituḥ pārśve</seg> <seg type="pāda" n="b">dviguṇaṃ ruruduḥ striyaḥ</seg> //</l>

<l xml:id="HV_App.I,18.1046"><seg type="pāda" n="a">imaṃ te paśya vikrāntaṃ</seg> <seg type="pāda" n="b">bālaṃ putram apaṇḍitam</seg> /</l>

<note>k: K Ñ2.3 V B D T2-4 G1.2.5 ins. :k</note>
<l xml:id="**HV_App.I,18.1046**124:1"><seg type="pāda" n="a">tvadvihīnaḥ katham ayaṃ</seg> <seg type="pāda" n="b">pade sthāsyati paitṛke</seg> /</l>

<l xml:id="**HV_App.I,18.1046**124:2"><seg type="pāda" n="a">katham ekapade tyaktvā</seg> <seg type="pāda" n="b">gato 'sy antaḥpuraṃ param</seg> //</l>

<l xml:id="HV_App.I,18.1047"><seg type="pāda" n="a">atṛptās tava saukhyānāṃ</seg> <seg type="pāda" n="b">kiṃ kurmo vidhavā vayam</seg> //</l>

<l xml:id="HV_App.I,18.1048"><seg type="pāda" n="a">tasya padmāvatī nāma</seg> <seg type="pāda" n="b">mahiṣī pramadottamā</seg> /</l>

<l xml:id="HV_App.I,18.1049"><seg type="pāda" n="a">gṛhītvā taṃ sutaṃ tatra</seg> <seg type="pāda" n="b">vāsudevam upasthitā</seg> //</l>

<l xml:id="HV_App.I,18.1050"><seg type="pāda" n="a">yas tvayā pātito vīra</seg> <seg type="pāda" n="b">raṇaproktena karmaṇā</seg> /</l>

<l xml:id="HV_App.I,18.1051"><seg type="pāda" n="a">tasya pretagatasyāyaṃ</seg> <seg type="pāda" n="b">putras tvāṃ śaraṇaṃ gataḥ</seg> //</l>

<l xml:id="HV_App.I,18.1052"><seg type="pāda" n="a">yadi tvāṃ praṇametāsau</seg> <seg type="pāda" n="b">kuryād vā śāsanaṃ punaḥ</seg> /</l>

<note>k: Ñ1.2 T1 G3 M subst. for line 1052 (V3 T3 ins.):k</note>
<l xml:id="**HV_App.I,18.1052**125:1"><seg type="pāda" n="a">yadi tvaṃ bāndhavaḥ ślāghyaḥ</seg> <seg type="pāda" n="b">putrasya praṇatasya me</seg> /</l>

<l xml:id="**HV_App.I,18.1052**125:2"><seg type="pāda" n="a">dīyatāṃ jīvitaṃ deva</seg> <seg type="pāda" n="b">bāndhavasya yathātmanaḥ</seg> //</l>

<l xml:id="HV_App.I,18.1053"><seg type="pāda" n="a">nāyam ekaprahāreṇa</seg> <seg type="pāda" n="b">janas tapyeta dāruṇam</seg> //</l>

<l xml:id="HV_App.I,18.1054"><seg type="pāda" n="a">yadi kuryād ayaṃ mūḍhas</seg> <seg type="pāda" n="b">tvayi bāndhavakaṃ vidhim</seg> /</l>

<l xml:id="HV_App.I,18.1055"><seg type="pāda" n="a">naivaṃ parītaḥ kṛpaṇaḥ</seg> <seg type="pāda" n="b">seveta vasudhātalam</seg> //</l>

<l xml:id="HV_App.I,18.1056"><seg type="pāda" n="a">ayam asya vipannasya</seg> <seg type="pāda" n="b">bāndhavasya tvayānagha</seg> /</l>

<l xml:id="HV_App.I,18.1057"><seg type="pāda" n="a">saṃtatī rakṣyatāṃ vīra+</seg> <seg type="pāda" n="b">+putraḥ putra ivātmanaḥ</seg> //</l>

<l xml:id="HV_App.I,18.1058"><seg type="pāda" n="a">tasyās tad vacanaṃ śrutvā</seg> <seg type="pāda" n="b">mahiṣyā yadunandanaḥ</seg> /</l>

<l xml:id="HV_App.I,18.1059"><seg type="pāda" n="a">mṛdupūrvam idaṃ vākyam</seg> <seg type="pāda" n="b">uvāca vadatāṃ varaḥ</seg> //</l>

<l xml:id="HV_App.I,18.1060"><seg type="pāda" n="a">rājapatni gato roṣaḥ</seg> <seg type="pāda" n="b">sahānena durātmanā</seg> /</l>

<l xml:id="HV_App.I,18.1061"><seg type="pāda" n="a">prakṛtisthā vayaṃ jātā</seg> <seg type="pāda" n="b">devi saiṣo 'smi bāndhavaḥ</seg> //</l>

<l xml:id="HV_App.I,18.1062"><seg type="pāda" n="a">roṣo me vigataḥ sādhvi</seg> <seg type="pāda" n="b">tava vākyair akilbiṣaiḥ</seg> /</l>

<l xml:id="HV_App.I,18.1063"><seg type="pāda" n="a">yo 'yaṃ putraḥ sṛgālasya</seg> <seg type="pāda" n="b">mamāpy eṣa na saṃśayaḥ</seg> //</l>

<l xml:id="HV_App.I,18.1064"><seg type="pāda" n="a">abhayaṃ cābhiṣekaṃ ca</seg> <seg type="pāda" n="b">dadāmy asmai sukhāya vai</seg> /</l>

<l xml:id="HV_App.I,18.1065"><seg type="pāda" n="a">āhūyantāṃ prakṛtayaḥ</seg> <seg type="pāda" n="b">purodhā mantriṇas tathā</seg> /</l>

<l xml:id="HV_App.I,18.1066"><seg type="pāda" n="a">pitṛpaitāmahe rājye</seg> <seg type="pāda" n="b">tava putro 'bhiṣicyatām</seg> //</l>

<l xml:id="HV_App.I,18.1067"><seg type="pāda" n="a">tataḥ prakṛtayaḥ sarvāḥ</seg> <seg type="pāda" n="b">purodhā mantriṇas tathā</seg> /</l>

<l xml:id="HV_App.I,18.1068"><seg type="pāda" n="a">abhiṣekārtham ājagmur</seg> <seg type="pāda" n="b">yatra tau rāmakeśavau</seg> //</l>

<note>k: K Ñ2.3 V B D T2-4 G1.2.4.5 ins. :k</note>
<l xml:id="**HV_App.I,18.1068**126:1"><seg type="pāda" n="a">tataḥ siṃhāsanasthaṃ taṃ</seg> <seg type="pāda" n="b">rājaputraṃ janārdanaḥ</seg> /</l>

<l xml:id="**HV_App.I,18.1068**126:2"><seg type="pāda" n="a">abhiṣekeṇa divyena</seg> <seg type="pāda" n="b">yojayām āsa vīryavān</seg> //</l>

<l xml:id="HV_App.I,18.1069"><seg type="pāda" n="a">abhiṣicya sṛgālasya</seg> <seg type="pāda" n="b">karavīrapure sutam</seg> /</l>

<l xml:id="HV_App.I,18.1070"><seg type="pāda" n="a">kṛṣṇas tadahatur evāśu</seg> <seg type="pāda" n="b">prasthānam abhirocayat</seg> //</l>

<l xml:id="HV_App.I,18.1071"><seg type="pāda" n="a">rathena hariyuktena</seg> <seg type="pāda" n="b">tena yuddhārjitena vai</seg> /</l>

<l xml:id="HV_App.I,18.1072"><seg type="pāda" n="a">keśavaḥ prasthito 'dhvānaṃ</seg> <seg type="pāda" n="b">yathendras tridivaṃ yathā</seg> //</l>

<note>k: Ñ2.3 V ins. :k</note>
<l xml:id="**HV_App.I,18.1072**127:1"><seg type="pāda" n="a">sahitau tāv anugatau</seg> <seg type="pāda" n="b">mathurāṃ prati jagmatuḥ</seg> /</l>

<note>k: D6 T1.2 G1.3-5 M ins. (after line 1072) :k</note>
<l xml:id="**HV_App.I,18.1072**128:1"><seg type="pāda" n="a">damaghoṣo 'pi dharmātmā</seg> <seg type="pāda" n="b">sasainyaḥ sasuhṛjjanaḥ</seg> /</l>

<l xml:id="**HV_App.I,18.1072**128:2"><seg type="pāda" n="a">āpṛcchya keśavaṃ rājā</seg> <seg type="pāda" n="b">svāṃ purīṃ pratijagmivān</seg> //</l>

<note>k: D6 T2 G1.4.5 cont.;; K B Dn Ds D1-5 T3.4 G2 ins. (after line 1072):k</note>
<l xml:id="**HV_App.I,18.1072**129:1"><seg type="pāda" n="a">śakradevo 'pi dharmātmā</seg> <seg type="pāda" n="b">saha mātrā paraṃtapa</seg> /</l>

<l xml:id="**HV_App.I,18.1072**129:2"><seg type="pāda" n="a">sabālavṛddhayuvatī+</seg> <seg type="pāda" n="b">+mukhyāḥ prakṛtayas tathā</seg> //</l>

<l xml:id="**HV_App.I,18.1072**129:3"><seg type="pāda" n="a">śibikāyām athāropya</seg> <seg type="pāda" n="b">sṛgālaṃ yuddhadurmadam</seg> /</l>

<l xml:id="**HV_App.I,18.1072**129:4"><seg type="pāda" n="a">saṃhatā dūramārgeṇa</seg> <seg type="pāda" n="b">paścimābhimukhā yayuḥ</seg> //</l>

<l xml:id="**HV_App.I,18.1072**129:5"><seg type="pāda" n="a">naidhanena vidhānena</seg> <seg type="pāda" n="b">cakrus te tasya satkriyām</seg> /</l>

<l xml:id="**HV_App.I,18.1072**129:6"><seg type="pāda" n="a">satkāraṃ kārayām āsuḥ</seg> <seg type="pāda" n="b">pitṝṇāṃ pāralaukikam</seg> /</l>

<l xml:id="**HV_App.I,18.1072**129:7"><seg type="pāda" n="a">uddiśyoddiśya rājānaṃ</seg> <seg type="pāda" n="b">śrāddhaṃ kṛtvā sahasraśaḥ</seg> //</l>

<l xml:id="**HV_App.I,18.1072**129:8"><seg type="pāda" n="a">tatas te salilaṃ dattvā</seg> <seg type="pāda" n="b">nāmagotrādikīrtanaiḥ</seg> /</l>

<l xml:id="**HV_App.I,18.1072**129:9"><seg type="pāda" n="a">pitary uparate ghore</seg> <seg type="pāda" n="b">śokasaṃvignamānasaḥ</seg> /</l>

<l xml:id="**HV_App.I,18.1072**129:10"><seg type="pāda" n="a">kṛtvodakaṃ tadā rājā</seg> <seg type="pāda" n="b">praviveśa purottamam</seg> //</l>

<note>k: M3 cont. :k</note>
<l xml:id="**HV_App.I,18.1072**130:1">śrīvatsacchannavakṣojjvalitamaṇivaroddīptadivyāṅgarāgaṃ @</l>
<l xml:id="**HV_App.I,18.1072**130:2">bhāsvaccakraṃ saśaṅkhaṃ sphuradurumakuṭaṃ hārakeyūrahāri |</l>
<l xml:id="**HV_App.I,18.1072**130:3">meghābhaṃ pītavāsomaṇimakaralasatkuṇḍalaṃ candravaktraṃ @</l>
<l xml:id="**HV_App.I,18.1072**130:4">prodyattejombujākṣaṃ hṛdaya bhaja sadā tvaṃ vapuḥ prāṃśu jiṣṇoḥ |</l>
<note>Colophon</note>

<milestone unit="speaker" n="vaiśaṃpāyana uvāca"/>
<l xml:id="HV_App.I,18.1073"><seg type="pāda" n="a">tau tu svalpena kālena</seg> <seg type="pāda" n="b">pañcarātroṣitau pathi</seg> /</l>

<note>k: After line 1073a, K Ñ1.2 V3 Dn D2.3.5.6 T3 G2 ins. :k</note>
<l xml:id="**HV_App.I,18.1073**131:1">damaghoṣeṇa saṇgatau |</l>
<l xml:id="**HV_App.I,18.1073**131:2">athādhvavidhinā tau tu @</l>
<note>k: After line 1073, K1(marg.).2 Ñ2.3 V B Dn Ds D1.4.6 T1.3 G2.3.5 M ins. :k</note>
<l xml:id="**HV_App.I,18.1073**132:1"><seg type="pāda" n="a">damaghoṣeṇa saṃgamya</seg> <seg type="pāda" n="b">ekarātroṣitāv iva</seg> /</l>

<l xml:id="**HV_App.I,18.1073**132:2"><seg type="pāda" n="a">jagmatuḥ sahitau vīrau</seg> <seg type="pāda" n="b">mudā paramayā yutau</seg> //</l>

<l xml:id="HV_App.I,18.1074"><seg type="pāda" n="a">nagarīṃ mathurāṃ prāptau</seg> <seg type="pāda" n="b">vasudevasutāv ubhau</seg> //</l>

<note>k: D6 T1.2 G1.3-5 M G(ed.) ins. :k</note>
<l xml:id="**HV_App.I,18.1074**133:1"><seg type="pāda" n="a">tataḥ kṛṣṇo mahāśaṅkhaṃ</seg> <seg type="pāda" n="b">pāñcajanyaṃ ca yādavaḥ</seg> /</l>

<l xml:id="**HV_App.I,18.1074**133:2"><seg type="pāda" n="a">pradadhmau lokavikhyātaḥ</seg> <seg type="pāda" n="b">susvaraṃ puruṣottamaḥ</seg> //</l>

<l xml:id="HV_App.I,18.1075"><seg type="pāda" n="a">tataḥ pratyudgatāḥ sarve</seg> <seg type="pāda" n="b">yādavā yadunandanau</seg> /</l>

<l xml:id="HV_App.I,18.1076"><seg type="pāda" n="a">sabalā hṛṣṭamanasa</seg> <seg type="pāda" n="b">ugrasenapurogamāḥ</seg> //</l>

<l xml:id="HV_App.I,18.1077"><seg type="pāda" n="a">śreṇyaḥ prakṛtayaś caiva</seg> <seg type="pāda" n="b">mantriṇaḥ sapurohitāḥ</seg> /</l>

<l xml:id="HV_App.I,18.1078"><seg type="pāda" n="a">sabālavṛddhā sā caiva</seg> <seg type="pāda" n="b">purī samabhivartata</seg> //</l>

<l xml:id="HV_App.I,18.1079"><seg type="pāda" n="a">nanditūryāṇy avādyanta</seg> <seg type="pāda" n="b">stūyetāṃ puruṣottamau</seg> /</l>

<l xml:id="HV_App.I,18.1080"><seg type="pāda" n="a">rathyāḥ patākāmālinyo</seg> <seg type="pāda" n="b">bhāsanti sma samantataḥ</seg> //</l>

<l xml:id="HV_App.I,18.1081"><seg type="pāda" n="a">hṛṣṭā pramuditā sarvā</seg> <seg type="pāda" n="b">purī paramaśobhitā</seg> /</l>

<note>k: Ds D5 T2 G2 ins. :k</note>
<l xml:id="**HV_App.I,18.1081**134:1"><seg type="pāda" n="a">akrūraḥ sātyakiś caiva</seg> <seg type="pāda" n="b">mantriṇaś ca yathocitāḥ</seg> /</l>

<l xml:id="HV_App.I,18.1082"><seg type="pāda" n="a">bhrātros tayor āgamane</seg> <seg type="pāda" n="b">yathaivendramahe tathā</seg> //</l>

<l xml:id="HV_App.I,18.1083"><seg type="pāda" n="a">muditās tatra gāyanti</seg> <seg type="pāda" n="b">rājamārgeṣu gāyanāḥ</seg> /</l>

<l xml:id="HV_App.I,18.1084"><seg type="pāda" n="a">stavāśīḥprabhavā gāthā</seg> <seg type="pāda" n="b">yādavānāṃ priyaṃkarāḥ</seg> //</l>

<l xml:id="HV_App.I,18.1085"><seg type="pāda" n="a">govindarāmau saṃprāptau</seg> <seg type="pāda" n="b">bhrātarau lokaviśrutau</seg> /</l>

<l xml:id="HV_App.I,18.1086"><seg type="pāda" n="a">sve pure nibhayāḥ sarve</seg> <seg type="pāda" n="b">krīḍadhvaṃ yādavāḥ sukham</seg> //</l>

<l xml:id="HV_App.I,18.1087"><seg type="pāda" n="a">na tatra kaścid dīno vā</seg> <seg type="pāda" n="b">malino vā vicetanaḥ</seg> /</l>

<l xml:id="HV_App.I,18.1088"><seg type="pāda" n="a">mathurāyām abhūt kaṣcid</seg> <seg type="pāda" n="b">rāmakṛṣṇasamāgame</seg> //</l>

<l xml:id="HV_App.I,18.1089"><seg type="pāda" n="a">vayāṃsi sādhuvākyāni</seg> <seg type="pāda" n="b">prahṛṣṭā gohayadvipāḥ</seg> /</l>

<l xml:id="HV_App.I,18.1090"><seg type="pāda" n="a">naranārīgaṇāś caiva</seg> <seg type="pāda" n="b">bhejire mānasaṃ sukham</seg> //</l>

<l xml:id="HV_App.I,18.1091"><seg type="pāda" n="a">śivāś ca pravavur vātā</seg> <seg type="pāda" n="b">virajaskā diśo daśa</seg> /</l>

<l xml:id="HV_App.I,18.1092"><seg type="pāda" n="a">daivatāni ca sarvāṇi</seg> <seg type="pāda" n="b">hṛṣṭāny āyataneṣv api</seg> //</l>

<l xml:id="HV_App.I,18.1093"><seg type="pāda" n="a">yāni liṅgāni lokasya</seg> <seg type="pāda" n="b">vṛttānīha kṛte yuge</seg> /</l>

<l xml:id="HV_App.I,18.1094"><seg type="pāda" n="a">tāni sarvāṇy adṛśyanta</seg> <seg type="pāda" n="b">bhrātror āgamanaṃ prati</seg> //</l>

<l xml:id="HV_App.I,18.1095"><seg type="pāda" n="a">tataḥ kāle śive puṇye</seg> <seg type="pāda" n="b">syandanenārimardanau</seg> /</l>

<l xml:id="HV_App.I,18.1096"><seg type="pāda" n="a">hariyuktena tau vīrau</seg> <seg type="pāda" n="b">praviṣṭau mathurāṃ purīm</seg> //</l>

<l xml:id="HV_App.I,18.1097"><seg type="pāda" n="a">viśantaṃ nagarīṃ ramyāṃ</seg> <seg type="pāda" n="b">govindaṃ rāmam eva ca</seg> /</l>

<l xml:id="HV_App.I,18.1098"><seg type="pāda" n="a">anujagmur yadugaṇāḥ</seg> <seg type="pāda" n="b">śakraṃ devagaṇā iva</seg> //</l>

<l xml:id="HV_App.I,18.1099"><seg type="pāda" n="a">vasudevasya bhavanaṃ</seg> <seg type="pāda" n="b">pitus tau yadunandanau</seg> /</l>

<l xml:id="HV_App.I,18.1100"><seg type="pāda" n="a">praviṣṭau hṛṣṭavadanau</seg> <seg type="pāda" n="b">candrādityāv ivācalam</seg> //</l>

<l xml:id="HV_App.I,18.1101"><seg type="pāda" n="a">tāv āyudhāni vinyasya</seg> <seg type="pāda" n="b">gṛhe sve svairacāriṇau</seg> /</l>

<l xml:id="HV_App.I,18.1102"><seg type="pāda" n="a">mumudāte yaduvarau</seg> <seg type="pāda" n="b">vasudevasutāv ubhau</seg> //</l>

<note>k: K1(marg.).2 Ñ2 Dn G2 (Ñ3 V B2 after line 1100) ins. :k</note>
<l xml:id="**HV_App.I,18.1100**135:1"><seg type="pāda" n="a">tatas tau vasudevasya</seg> <seg type="pāda" n="b">pādau samabhipīḍya ca</seg> /</l>

<l xml:id="**HV_App.I,18.1100**135:2"><seg type="pāda" n="a">tatrograsenaṃ rājānam</seg> <seg type="pāda" n="b">anyāṃś ca yadupuṃgavān</seg> //</l>

<l xml:id="**HV_App.I,18.1100**135:3"><seg type="pāda" n="a">yathānyāyaṃ pūjayitvā</seg> <seg type="pāda" n="b">tau sarvaiś cābhnanditau</seg> /</l>

<l xml:id="**HV_App.I,18.1100**135:4"><seg type="pāda" n="a">jagmatur hṛṣṭamanasau</seg> <seg type="pāda" n="b">mātur eva niveśanam</seg> //</l>

<l xml:id="HV_App.I,18.1103"><seg type="pāda" n="a">evaṃ tāv ekanirmāṇau</seg> <seg type="pāda" n="b">mathurāyāṃ śubhānanau</seg> /</l>

<note>k: corr. for akenirmāṇau :k</note>
<l xml:id="HV_App.I,18.1104"><seg type="pāda" n="a">ugrasenānugau bhūtvā</seg> <seg type="pāda" n="b">kaṃcit kālaṃ mumodatuḥ</seg> //</l>

<note>k: Ñ2 V3 ins. :k</note>
<l xml:id="**HV_App.I,18.1104**136:1"><seg type="pāda" n="a">rāmograsenau vikrāntau</seg> <seg type="pāda" n="b">viṣṇunā samalaṃkṛtau</seg> //</l>

<l xml:id="**HV_App.I,18.1104**136:2"><seg type="pāda" n="a">kṛtvā prayāṇaṃ gomantād</seg> <seg type="pāda" n="b">rājā sa magadheśvaraḥ</seg> /</l>

<l xml:id="**HV_App.I,18.1104**136:3"><seg type="pāda" n="a">vrīḍayāvanato bhūtvā</seg> <seg type="pāda" n="b">svapuraṃ praviveśa ha</seg> //</l>

<note>Colophon</note>
<note>h: HV (CE) App.I No. 18A, transliterated by Renate Söhnen--Thieme, 22.06.2003, version of June 2003. :h</note>
<note>k: After line 880 of App.I No. 18, D6 S ins. :k</note>

<l xml:id="HV_App.I,18A.1"><seg type="pāda" n="a">sasainyaḥ sabalaś cāpi</seg> <seg type="pāda" n="b">pṛṣṭhato 'nvacarat kila</seg> //</l>

<l xml:id="HV_App.I,18A.2"><seg type="pāda" n="a">ity uktvā pārthivān sarvān</seg> <seg type="pāda" n="b">kṛṣṇaḥ kṛṣṇāmbudopamaḥ</seg> /</l>

<l xml:id="HV_App.I,18A.3"><seg type="pāda" n="a">pūrvajena sahāyena</seg> <seg type="pāda" n="b">sthitaḥ samaramūrdhani</seg> //</l>

<l xml:id="HV_App.I,18A.4"><seg type="pāda" n="a">śrutvaiva tu jarāsaṃdhaḥ</seg> <seg type="pāda" n="b">krodhavisphāritekṣaṇaḥ</seg> /</l>

<l xml:id="HV_App.I,18A.5"><seg type="pāda" n="a">pralaptaś ca tathā rājā</seg> <seg type="pāda" n="b">viṣṇunā prabhviṣṇunā</seg> //</l>

<l xml:id="HV_App.I,18A.6"><seg type="pāda" n="a">dhnavī bāṇi rathī khaḍgī</seg> <seg type="pāda" n="b">kuṇḍalī kavacī balī</seg> /</l>

<l xml:id="HV_App.I,18A.7"><seg type="pāda" n="a">śūrāṇām agraṇīḥ sākṣād</seg> <seg type="pāda" n="b">eka evātulo nṛpaḥ</seg> /</l>

<l xml:id="HV_App.I,18A.8"><seg type="pāda" n="a">keśavasya puraḥ sthitvā</seg> <seg type="pāda" n="b">babhāṣe keśisūdanam</seg> //</l>

<l xml:id="HV_App.I,18A.9"><seg type="pāda" n="a">kim etais tucchavākyair hi</seg> <seg type="pāda" n="b">tiṣṭhedānīṃ mamāgrataḥ</seg> /</l>

<l xml:id="HV_App.I,18A.10"><seg type="pāda" n="a">yad balaṃ yac ca te vīryaṃ</seg> <seg type="pāda" n="b">darśayasva yadīcchasi</seg> //</l>

<l xml:id="HV_App.I,18A.11"><seg type="pāda" n="a">eṣa tvāṃ prahariṣyāmi</seg> <seg type="pāda" n="b">tiṣṭha tāvad raṇe kṣaṇam</seg> //</l>

<l xml:id="HV_App.I,18A.12"><seg type="pāda" n="a">ete ye nihatā gopa</seg> <seg type="pāda" n="b">rājāno balamohitāḥ</seg> /</l>

<l xml:id="HV_App.I,18A.13"><seg type="pāda" n="a">etair varākair gopāla</seg> <seg type="pāda" n="b">kṛtaṃ rājavidūṣakaiḥ</seg> //</l>

<l xml:id="HV_App.I,18A.14"><seg type="pāda" n="a">eṣa tvāṃ darśayiṣyāmi</seg> <seg type="pāda" n="b">yamarājānam eva hi</seg> /</l>

<l xml:id="HV_App.I,18A.15"><seg type="pāda" n="a">ity uktvā sa jarāsaṃdhaḥ</seg> <seg type="pāda" n="b">kṛṣṇam abhyadravad raṇe</seg> //</l>

<l xml:id="HV_App.I,18A.16"><seg type="pāda" n="a">taṃ dṛṣṭvā roṣatāmrākṣaṃ</seg> <seg type="pāda" n="b">kṛṣṇo vākyam uvāca ha</seg> /</l>

<l xml:id="HV_App.I,18A.17"><seg type="pāda" n="a">icchātaḥ praharasveti</seg> <seg type="pāda" n="b">yadi śaknoṣi rājaka</seg> //</l>

<l xml:id="HV_App.I,18A.18"><seg type="pāda" n="a">eṣa te pramukhe rājan</seg> <seg type="pāda" n="b">sthito 'haṃ kiṃ vikatthase</seg> /</l>

<l xml:id="HV_App.I,18A.19"><seg type="pāda" n="a">naitāvatā raṇe rājañ</seg> <seg type="pāda" n="b">śūrāḥ santi nṛpottamāḥ</seg> //</l>

<l xml:id="HV_App.I,18A.20"><seg type="pāda" n="a">śarair vā yadi vā śastrair</seg> <seg type="pāda" n="b">darśayasva parākramam</seg> /</l>

<l xml:id="HV_App.I,18A.21"><seg type="pāda" n="a">ity uktvā sa jagannāthaḥ</seg> <seg type="pāda" n="b">sarveṣām agraṇīr hariḥ</seg> /</l>

<l xml:id="HV_App.I,18A.22"><seg type="pāda" n="a">suparṇadhvajam āsthāya</seg> <seg type="pāda" n="b">kṛṣṇas tu ratham uttamam</seg> /</l>

<l xml:id="HV_App.I,18A.23"><seg type="pāda" n="a">tam abhyayāj jarāsaṃdhaṃ</seg> <seg type="pāda" n="b">śarair vivyādha cāṣṭabhiḥ</seg> //</l>

<l xml:id="HV_App.I,18A.24"><seg type="pāda" n="a">sārathiṃ cāsya vivyādha</seg> <seg type="pāda" n="b">pañcabhiḥ niśitaiḥ śaraiḥ</seg> /</l>

<l xml:id="HV_App.I,18A.25"><seg type="pāda" n="a">jaghāna turagāṃś cājau</seg> <seg type="pāda" n="b">yatamānasya vīryavān</seg> //</l>

<l xml:id="HV_App.I,18A.26"><seg type="pāda" n="a">baladevo dhanuś cāsya</seg> <seg type="pāda" n="b">ciccheda nataparvaṇā</seg> //</l>

<l xml:id="HV_App.I,18A.27"><seg type="pāda" n="a">taṃ kṛcchragatam ājñāya</seg> <seg type="pāda" n="b">citraseno mahābalaḥ</seg> /</l>

<l xml:id="HV_App.I,18A.28"><seg type="pāda" n="a">senānīḥ kauśikaś caiva</seg> <seg type="pāda" n="b">kṛṣṇaṃ vivyādha pañcabhiḥ</seg> //</l>

<l xml:id="HV_App.I,18A.29"><seg type="pāda" n="a">tribhir vivyādha saṃkruddhaḥ</seg> <seg type="pāda" n="b">kāmapālaṃ tu kauśikaḥ</seg> /</l>

<l xml:id="HV_App.I,18A.30"><seg type="pāda" n="a">baladevo dhanuś cāsya</seg> <seg type="pāda" n="b">bhallenājau dvidhākarot</seg> //</l>

<l xml:id="HV_App.I,18A.31"><seg type="pāda" n="a">javenābhyarditaś cāpi</seg> <seg type="pāda" n="b">tān arīñ śaravṛṣṭibhiḥ</seg> /</l>

<l xml:id="HV_App.I,18A.32"><seg type="pāda" n="a">janārdano 'pi bhagavān</seg> <seg type="pāda" n="b">ājaghāna sa māgadham</seg> //</l>

<l xml:id="HV_App.I,18A.33"><seg type="pāda" n="a">jarāsaṃdho 'pi vegena</seg> <seg type="pāda" n="b">dhanur anyan mahārathaḥ</seg> /</l>

<l xml:id="HV_App.I,18A.34"><seg type="pāda" n="a">sajyaṃ kṛtvā mahāvīraḥ</seg> <seg type="pāda" n="b">keśavaṃ niśitaiḥ śaraiḥ</seg> /</l>

<l xml:id="HV_App.I,18A.35"><seg type="pāda" n="a">ājaghāna śarīraṃ vai</seg> <seg type="pāda" n="b">nīlotpaladalaprabham</seg> //</l>

<l xml:id="HV_App.I,18A.36"><seg type="pāda" n="a">bhagavān api govindaḥ</seg> <seg type="pāda" n="b">śareṇa nataparvaṇā</seg> /</l>

<l xml:id="HV_App.I,18A.37"><seg type="pāda" n="a">lalāṭe cāsya cikṣepa</seg> <seg type="pāda" n="b">jarāsaṃdhasya cābhibhūḥ</seg> //</l>

<l xml:id="HV_App.I,18A.38"><seg type="pāda" n="a">punar vivyādha niśitaiḥ</seg> <seg type="pāda" n="b">bāṇaiḥ śailopamais tathā</seg> /</l>

<l xml:id="HV_App.I,18A.39"><seg type="pāda" n="a">kṣurapreṇāhanac cāsya</seg> <seg type="pāda" n="b">dhvajaṃ kanakabhūṣaṇam</seg> //</l>

<l xml:id="HV_App.I,18A.40"><seg type="pāda" n="a">taṃ citrasenaḥ saṃrabdho</seg> <seg type="pāda" n="b">vivyādha niśitaiḥ śaraiḥ</seg> /</l>

<l xml:id="HV_App.I,18A.41"><seg type="pāda" n="a">kauśikaḥ pañcaviṃśatyā</seg> <seg type="pāda" n="b">jarāsaṃdhas tu saptabhiḥ</seg> //</l>

<l xml:id="HV_App.I,18A.42"><seg type="pāda" n="a">tribhis tribhiś ca nārācais</seg> <seg type="pāda" n="b">tān bibheda janārdanaḥ</seg> /</l>

<l xml:id="HV_App.I,18A.43"><seg type="pāda" n="a">pañcabhiḥ pañcabhiś caiva</seg> <seg type="pāda" n="b">baladevas tu tān arīn</seg> //</l>

<l xml:id="HV_App.I,18A.44"><seg type="pāda" n="a">kṛṣṇo rathāśvāṃś ciccheda</seg> <seg type="pāda" n="b">citrasenasya vīryavān</seg> /</l>

<l xml:id="HV_App.I,18A.45"><seg type="pāda" n="a">baladevo dhanuś cāsya</seg> <seg type="pāda" n="b">bhallenājau dvidhākarot</seg> //</l>

<l xml:id="HV_App.I,18A.46"><seg type="pāda" n="a">saṃchinnadhanvā viratho</seg> <seg type="pāda" n="b">gadām ādāya vīryavān</seg> /</l>

<l xml:id="HV_App.I,18A.47"><seg type="pāda" n="a">abhyadravat susaṃkruddho</seg> <seg type="pāda" n="b">jighāṃsur musalāyudham</seg> //</l>

<l xml:id="HV_App.I,18A.48"><seg type="pāda" n="a">sisṛkṣatas tu nārācāṃś</seg> <seg type="pāda" n="b">citrasenavadhaiṣiṇaḥ</seg> /</l>

<l xml:id="HV_App.I,18A.49"><seg type="pāda" n="a">dhanuś ciccheda rāmasya</seg> <seg type="pāda" n="b">jarāsaṃdho mahābalaḥ</seg> //</l>

<l xml:id="HV_App.I,18A.50"><seg type="pāda" n="a">gadayā ca jaghānāśu</seg> <seg type="pāda" n="b">citraseno halāyudham</seg> /</l>

<l xml:id="HV_App.I,18A.51"><seg type="pāda" n="a">jarāsaṃdhas tu balavān</seg> <seg type="pāda" n="b">keśavaṃ pañcabhiḥ śaraiḥ</seg> //</l>

<l xml:id="HV_App.I,18A.52"><seg type="pāda" n="a">punar navatyā vivyādha</seg> <seg type="pāda" n="b">punaś caiva hi saptabhiḥ</seg> /</l>

<l xml:id="HV_App.I,18A.53"><seg type="pāda" n="a">aśītyā ca jarāsaṃdhaḥ</seg> <seg type="pāda" n="b">kṛṣṇaṃ nīlotpalacchavim</seg> //</l>

<l xml:id="HV_App.I,18A.54"><seg type="pāda" n="a">dhanuś ciccheda bhagavāñ</seg> <seg type="pāda" n="b">jarāputrasya dhīmataḥ</seg> /</l>

<l xml:id="HV_App.I,18A.55"><seg type="pāda" n="a">utsṛjya saśaraṃ cāpaṃ</seg> <seg type="pāda" n="b">gadām ādāya vīryavān</seg> //</l>

<l xml:id="HV_App.I,18A.56"><seg type="pāda" n="a">jaghāna ca tadā viṣṇuṃ</seg> <seg type="pāda" n="b">bāhudeśe balī tadā</seg> /</l>

<l xml:id="HV_App.I,18A.57"><seg type="pāda" n="a">gadayā caiva govindo</seg> <seg type="pāda" n="b">jaghānāsya ca vakṣasi</seg> //</l>

<l xml:id="HV_App.I,18A.58"><seg type="pāda" n="a">jānubhyāṃ nipapātorvyāṃ</seg> <seg type="pāda" n="b">punar utthāya māgadhaḥ</seg> /</l>

<l xml:id="HV_App.I,18A.59"><seg type="pāda" n="a">gadayātha haraṃ vegāj</seg> <seg type="pāda" n="b">jaghānāhatya vakṣasi</seg> //</l>

<l xml:id="HV_App.I,18A.60"><seg type="pāda" n="a">hariś ca gadayā rājañ</seg> <seg type="pāda" n="b">jarāsaṃdham amarṣaṇam</seg> //</l>

<l xml:id="HV_App.I,18A.61"><seg type="pāda" n="a">na mamarṣa jarāsaṃdho</seg> <seg type="pāda" n="b">gadāyātaṃ janārdanam</seg> /</l>

<l xml:id="HV_App.I,18A.62"><seg type="pāda" n="a">jaghāna stanayor madhye</seg> <seg type="pāda" n="b">baladevasya paśyataḥ</seg> //</l>

<l xml:id="HV_App.I,18A.63"><seg type="pāda" n="a">tataḥ pīḍitasarvāṅgo</seg> <seg type="pāda" n="b">yayau kṛṣṇo mahītalam</seg> /</l>

<l xml:id="HV_App.I,18A.64"><seg type="pāda" n="a">siṃhanādaṃ tataś cakre</seg> <seg type="pāda" n="b">māgadho rājasattamaḥ</seg> /</l>

<l xml:id="HV_App.I,18A.65"><seg type="pāda" n="a">hataḥ kṛṣṇo hataḥ kṛṣṇa</seg> <seg type="pāda" n="b">iti vācaṃ samādade</seg> //</l>

<l xml:id="HV_App.I,18A.66"><seg type="pāda" n="a">taṃ dṛṣṭvā patitaṃ kṛṣṇaṃ</seg> <seg type="pāda" n="b">krodhād dviguṇavikramaḥ</seg> /</l>

<l xml:id="HV_App.I,18A.67"><seg type="pāda" n="a">ādāya musalaṃ rāmo</seg> <seg type="pāda" n="b">jarāsaṃdham abhidravat</seg> //</l>

<l xml:id="HV_App.I,18A.68"><seg type="pāda" n="a">jaghāna stanayor madhye</seg> <seg type="pāda" n="b">bāhubhyāṃ yadunandanaḥ</seg> /</l>

<l xml:id="HV_App.I,18A.69"><seg type="pāda" n="a">punaś ca gadayā rāmo</seg> <seg type="pāda" n="b">lalāṭe taṃ jaghāna ha</seg> /</l>

<l xml:id="HV_App.I,18A.70"><seg type="pāda" n="a">jānubhyām apatad bhūmau</seg> <seg type="pāda" n="b">gatasaṃjño jarāsutaḥ</seg> //</l>

<l xml:id="HV_App.I,18A.71"><seg type="pāda" n="a">utthāya sahasā bhūmer</seg> <seg type="pāda" n="b">jarāsaṃdhaḥ pratāpavān</seg> /</l>

<l xml:id="HV_App.I,18A.72"><seg type="pāda" n="a">balabhadraṃ jaghānāśu</seg> <seg type="pāda" n="b">sasvanaṃ māgadhas tadā</seg> //</l>

<l xml:id="HV_App.I,18A.73"><seg type="pāda" n="a">tato haladharo vīro</seg> <seg type="pāda" n="b">gadayā sarvapuṣṭayā</seg> /</l>

<l xml:id="HV_App.I,18A.74"><seg type="pāda" n="a">ciccheda tāṃ gadāṃ vīraḥ</seg> <seg type="pāda" n="b">kṛṣṇasya puratas tadā</seg> //</l>

<l xml:id="HV_App.I,18A.75"><seg type="pāda" n="a">jarāsaṃdhas tu balavān</seg> <seg type="pāda" n="b">utsṛjya mahatīṃ gadām</seg> /</l>

<l xml:id="HV_App.I,18A.76"><seg type="pāda" n="a">punar anyāṃ mahāccaṇḍāṃ</seg> <seg type="pāda" n="b">sarvāyudhasamanvitām</seg> //</l>

<l xml:id="HV_App.I,18A.77"><seg type="pāda" n="a">ādāya niśitāṃ ghorāṃ</seg> <seg type="pāda" n="b">tāṃ jaghāna halāyudham</seg> /</l>

<l xml:id="HV_App.I,18A.78"><seg type="pāda" n="a">punaś ca gadayā taṃ tu</seg> <seg type="pāda" n="b">lalāṭe 'bhyahanad balī</seg> //</l>

<l xml:id="HV_App.I,18A.79"><seg type="pāda" n="a">muṣṭinā ca samāhatya</seg> <seg type="pāda" n="b">gadayā ca tadā bhṛśam</seg> /</l>

<l xml:id="HV_App.I,18A.80"><seg type="pāda" n="a">talena ca jaghānāśu</seg> <seg type="pāda" n="b">vāsudevasya paśyataḥ</seg> //</l>

<l xml:id="HV_App.I,18A.81"><seg type="pāda" n="a">tato mūrcchāṃ samāpede</seg> <seg type="pāda" n="b">balabhadraḥ pratāpavān</seg> /</l>

<l xml:id="HV_App.I,18A.82"><seg type="pāda" n="a">siṃhanādaṃ tataś cakre</seg> <seg type="pāda" n="b">rājā sa magadheśvaraḥ</seg> //</l>

<l xml:id="HV_App.I,18A.83"><seg type="pāda" n="a">etasminn antare viṣṇuḥ</seg> <seg type="pāda" n="b">saṃjñāṃ prāpya jarāsutam</seg> /</l>

<l xml:id="HV_App.I,18A.84"><seg type="pāda" n="a">gadayā pothayām āsa</seg> <seg type="pāda" n="b">dānavāraktasiktayā</seg> /</l>

<l xml:id="HV_App.I,18A.85"><seg type="pāda" n="a">jarāputras tadā tasmai</seg> <seg type="pāda" n="b">prāhiṇoc chaktim uttamām</seg> //</l>

<l xml:id="HV_App.I,18A.86"><seg type="pāda" n="a">tām āpatantīṃ saṃprekṣya</seg> <seg type="pāda" n="b">gṛhītvā viṣṇur avyayaḥ</seg> /</l>

<l xml:id="HV_App.I,18A.87"><seg type="pāda" n="a">tasminn eva dadau vīraḥ</seg> <seg type="pāda" n="b">sākṣād viṣṇur baler iva</seg> //</l>

<l xml:id="HV_App.I,18A.88"><seg type="pāda" n="a">sa tayā tāḍito rājā</seg> <seg type="pāda" n="b">papāta ca mumoha ca</seg> /</l>

<l xml:id="HV_App.I,18A.89"><seg type="pāda" n="a">prāptasaṃjñas tadā rājā</seg> <seg type="pāda" n="b">parigheṇa samāhanat</seg> //</l>

<l xml:id="HV_App.I,18A.90"><seg type="pāda" n="a">tayos tu yuddham abhavat</seg> <seg type="pāda" n="b">parasparavadhaiṣiṇoḥ</seg> /</l>

<l xml:id="HV_App.I,18A.91"><seg type="pāda" n="a">devāsurasamaṃ yuddham</seg> <seg type="pāda" n="b">āsīt prathamasaṃgame</seg> /</l>

<l xml:id="HV_App.I,18A.92"><seg type="pāda" n="a">namuceś caiva śakrasya</seg> <seg type="pāda" n="b">rāmarāvaṇayor iva</seg> //</l>

<l xml:id="HV_App.I,18A.93"><seg type="pāda" n="a">ubhau tau lokavikhyātau</seg> <seg type="pāda" n="b">bale cāstre ca viśrutau</seg> /</l>

<l xml:id="HV_App.I,18A.94"><seg type="pāda" n="a">ubhāv eva raṇe vīrau</seg> <seg type="pāda" n="b">yuddhe ca pariviśrutau</seg> //</l>

<l xml:id="HV_App.I,18A.95"><seg type="pāda" n="a">etasminn antare viṣṇuḥ</seg> <seg type="pāda" n="b">śārṅgam ādāya vīryavān</seg> /</l>

<l xml:id="HV_App.I,18A.96"><seg type="pāda" n="a">śareṇāśanikalpena</seg> <seg type="pāda" n="b">vivyādha magdheśvaram</seg> //</l>

<l xml:id="HV_App.I,18A.97"><seg type="pāda" n="a">arditaḥ sa tu rājendro</seg> <seg type="pāda" n="b">gadayāpothayad dharim</seg> /</l>

<l xml:id="HV_App.I,18A.98"><seg type="pāda" n="a">sa hitvā tu tadā śārṅgaṃ</seg> <seg type="pāda" n="b">gadayā taṃ jaghāna ha</seg> //</l>

<l xml:id="HV_App.I,18A.99"><seg type="pāda" n="a">balabhadro 'pi dharmātmā</seg> <seg type="pāda" n="b">prahartuṃ taṃ viniścitaḥ</seg> /</l>

<l xml:id="HV_App.I,18A.100"><seg type="pāda" n="a">tadantare prāha vīro</seg> <seg type="pāda" n="b">darado nāma pārthivaḥ</seg> /</l>

<l xml:id="HV_App.I,18A.101"><seg type="pāda" n="a">na yuktaṃ rāma rāmeti</seg> <seg type="pāda" n="b">parāsaktaṃ prati prabho</seg> //</l>

<l xml:id="HV_App.I,18A.102"><seg type="pāda" n="a">taṃ dṛṣṭvā roṣatāmrākṣo</seg> <seg type="pāda" n="b">halī musalam ādade</seg> /</l>

<l xml:id="HV_App.I,18A.103"><seg type="pāda" n="a">rāmaṃ haladharaṃ rājā</seg> <seg type="pāda" n="b">pratīyād yuddhadurmadam</seg> //</l>

<l xml:id="HV_App.I,18A.104"><seg type="pāda" n="a">tayos tad yuddham abhavad</seg> <seg type="pāda" n="b">gajayūthapayor iva</seg> //</l>

<note>h: HV (CE) App.I No. 19, transliterated by Renate Söhnen--Thieme, 22.06.2003, version of June 2003. :h</note>
<note>k: T1.3 G3 M cont. after App.I No. 18: :k</note>

<milestone unit="speaker" n="janamejaya uvāca"/>
<l xml:id="HV_App.I,19.1"><seg type="pāda" n="a">parājito jarāsaṃdhaḥ</seg> <seg type="pāda" n="b">kṛṣṇena dvijasattama</seg> /</l>

<l xml:id="HV_App.I,19.2"><seg type="pāda" n="a">sabalaḥ sānugaś caiva</seg> <seg type="pāda" n="b">kiṃ matvā svagṛhaṃ gataḥ</seg> //</l>

<l xml:id="HV_App.I,19.3"><seg type="pāda" n="a">kaṣṭam etaj jarāsaṃdhaḥ</seg> <seg type="pāda" n="b">kṛtavān balasaṃmitaḥ</seg> /</l>

<l xml:id="HV_App.I,19.4"><seg type="pāda" n="a">palāyanaṃ dvijaśreṣṭha</seg> <seg type="pāda" n="b">tayor yādavasiṃhayoḥ</seg> //</l>

<l xml:id="HV_App.I,19.5"><seg type="pāda" n="a">purataḥ kṛtavān brahman</seg> <seg type="pāda" n="b">na yuktaṃ pratibhāti me</seg> /</l>

<l xml:id="HV_App.I,19.6"><seg type="pāda" n="a">jarāsaṃdho 'pi rājendraḥ</seg> <seg type="pāda" n="b">sarveṣām agraṇīḥ sthitaḥ</seg> //</l>

<l xml:id="HV_App.I,19.7"><seg type="pāda" n="a">lajjākaram idaṃ manye</seg> <seg type="pāda" n="b">tasya rājño dvijottama</seg> /</l>

<l xml:id="HV_App.I,19.8"><seg type="pāda" n="a">pṛṣṭhataś ca samāgamya</seg> <seg type="pāda" n="b">purastāt paśyator yayau</seg> //</l>

<l xml:id="HV_App.I,19.9"><seg type="pāda" n="a">kim uttaraṃ tato rājā</seg> <seg type="pāda" n="b">jarāsaṃdhaḥ pratāpavān</seg> /</l>

<l xml:id="HV_App.I,19.10"><seg type="pāda" n="a">akarod yadusiṃhasya</seg> <seg type="pāda" n="b">mādhavasya dvijottama</seg> /</l>

<l xml:id="HV_App.I,19.11"><seg type="pāda" n="a">etad ācakṣva me brahman</seg> <seg type="pāda" n="b">vistareṇa tapodhana</seg> //</l>


<milestone unit="speaker" n="vaiśaṃpāyana uvāca"/>
<l xml:id="HV_App.I,19.12"><seg type="pāda" n="a">dagdhvā prayāto gomantād</seg> <seg type="pāda" n="b">rājā sa magadheśvaraḥ</seg> /</l>

<l xml:id="HV_App.I,19.13"><seg type="pāda" n="a">vrīḹayāvanato bhūtvā</seg> <seg type="pāda" n="b">svapurīṃ praviveśa ha</seg> //</l>

<l xml:id="HV_App.I,19.14"><seg type="pāda" n="a">praviśya svapuraṃ so 'tha</seg> <seg type="pāda" n="b">pādaspṛṣṭa ivoragaḥ</seg> /</l>

<l xml:id="HV_App.I,19.15"><seg type="pāda" n="a">na śarma labhate rātrau</seg> <seg type="pāda" n="b">na divā śokakarśitaḥ</seg> //</l>

<l xml:id="HV_App.I,19.16"><seg type="pāda" n="a">tataḥ kadācid rājā tu</seg> <seg type="pāda" n="b">duḥkhaśokasamanvitaḥ</seg> /</l>

<l xml:id="HV_App.I,19.17"><seg type="pāda" n="a">nṛpān sarvān samāhūya</seg> <seg type="pāda" n="b">vacanaṃ cedam abravīt</seg> //</l>

<l xml:id="HV_App.I,19.18"><seg type="pāda" n="a">mantrayāmo nṛpaśreṣṭhā</seg> <seg type="pāda" n="b">mahat kāryam upasthitam</seg> /</l>

<l xml:id="HV_App.I,19.19"><seg type="pāda" n="a">parājito 'smi rājendrā</seg> <seg type="pāda" n="b">gopābhyāṃ rājasaṃsadi</seg> //</l>

<l xml:id="HV_App.I,19.20"><seg type="pāda" n="a">sa sarvaiḥ pārthivaiḥ sārdhaṃ</seg> <seg type="pāda" n="b">mantrayām āsa mantravit</seg> /</l>

<l xml:id="HV_App.I,19.21"><seg type="pāda" n="a">aho dhik pauruṣaṃ manye</seg> <seg type="pāda" n="b">yad asmān prati pārthivāḥ</seg> //</l>

<l xml:id="HV_App.I,19.22"><seg type="pāda" n="a">ye nṛpā balakṛṣṇābhyāṃ</seg> <seg type="pāda" n="b">nirjitāḥ sabalānugāḥ</seg> /</l>

<l xml:id="HV_App.I,19.23"><seg type="pāda" n="a">nirotsyāmaḥ purīṃ ramyāṃ</seg> <seg type="pāda" n="b">madhurāṃ yādavair vṛtām</seg> //</l>

<l xml:id="HV_App.I,19.24"><seg type="pāda" n="a">bhagavantaḥ purīṃ tatra</seg> <seg type="pāda" n="b">madhurāṃ caturaṅgiṇaḥ</seg> /</l>

<l xml:id="HV_App.I,19.25"><seg type="pāda" n="a">balena mahatā yuktā</seg> <seg type="pāda" n="b">hantuṃ tau gopakilbiṣau</seg> //</l>

<l xml:id="HV_App.I,19.26"><seg type="pāda" n="a">anyathā hy ayaśo 'smākaṃ</seg> <seg type="pāda" n="b">yāvalloko vapuṣmatām</seg> /</l>

<l xml:id="HV_App.I,19.27"><seg type="pāda" n="a">pratijñā ca mamāpyp eṣā</seg> <seg type="pāda" n="b">śrūyatāṃ pārthivottamāḥ</seg> //</l>

<l xml:id="HV_App.I,19.28"><seg type="pāda" n="a">yau tau gopakavīrau hi</seg> <seg type="pāda" n="b">tau hatvā tu svakaṃ puram</seg> /</l>

<l xml:id="HV_App.I,19.29"><seg type="pāda" n="a">yāsyāmi satyam etad dhi</seg> <seg type="pāda" n="b">balair bahubhir anvitaḥ</seg> //</l>

<l xml:id="HV_App.I,19.30"><seg type="pāda" n="a">balāni bahurāpāṇi</seg> <seg type="pāda" n="b">mama santi nṛpottamāḥ</seg> /</l>

<l xml:id="HV_App.I,19.31"><seg type="pāda" n="a">niḥsādhanau yādavakau</seg> <seg type="pāda" n="b">niṣkośā durbalā hi te</seg> //</l>

<l xml:id="HV_App.I,19.32"><seg type="pāda" n="a">atha sādhyā purī sarvā</seg> <seg type="pāda" n="b">nātra kāryā vicāraṇā</seg> /</l>

<l xml:id="HV_App.I,19.33"><seg type="pāda" n="a">tato yūyaṃ sthirā kṛtvā</seg> <seg type="pāda" n="b">buddhiṃ yuddhāya pārthivāḥ</seg> /</l>

<l xml:id="HV_App.I,19.34"><seg type="pāda" n="a">prayāntu sarve rājānaḥ</seg> <seg type="pāda" n="b">kampayanto vasuṃdharām</seg> //</l>

<l xml:id="HV_App.I,19.35"><seg type="pāda" n="a">sarvataḥ pariroddhavyā</seg> <seg type="pāda" n="b">purī yādavapālitā</seg> /</l>

<l xml:id="HV_App.I,19.36"><seg type="pāda" n="a">nirmūlā caiva sā kāryā</seg> <seg type="pāda" n="b">bhavadbhiḥ khyātakīrtibhiḥ</seg> //</l>

<note>Colophon</note>
<note>h: HV (CE) App. I, No. 20, transliterated by François Painchaud, proof--read by André Couture, version of December 2004 :h</note>
<note>k: After adhy. 83, N (except Ś1 Ñ1) T2-4 G1.2.4.5 G(ed.) ins. :k</note>

<milestone unit="speaker" n="vaiśaṃpāyana uvāca"/>
<l xml:id="HV_App.I,20.1"><seg type="pāda" n="a">etasminn antare prāptā</seg> <seg type="pāda" n="b">lokaprāvṛttikā narāḥ</seg> /</l>

<l xml:id="HV_App.I,20.2"><seg type="pāda" n="a">cakrāyudhagṛhaṃ sarve</seg> <seg type="pāda" n="b">lokapālagṛ hopamam</seg> //</l>

<l xml:id="HV_App.I,20.3"><seg type="pāda" n="a">teṣv ātyayikaśaṃsīṣu</seg> <seg type="pāda" n="b">lokaprāvṛttikeṣv iha</seg> /</l>

<l xml:id="HV_App.I,20.4"><seg type="pāda" n="a">kṛtasaṃjñā yaduśreṣṭhāḥ</seg> <seg type="pāda" n="b">samīyuḥ kṛṣṇasaṃsadi</seg> //</l>

<l xml:id="HV_App.I,20.5"><seg type="pāda" n="a">samāgateṣu sarveṣu</seg> <seg type="pāda" n="b">yadumukhyeṣu saṃsadi</seg> /</l>

<l xml:id="HV_App.I,20.6"><seg type="pāda" n="a">prāvṛttikā narāḥ prāhuḥ</seg> <seg type="pāda" n="b">pārthivātyayikaṃ vacaḥ</seg> //</l>

<l xml:id="HV_App.I,20.7"><seg type="pāda" n="a">janārdana narendrāṇāṃ</seg> <seg type="pāda" n="b">pārthivānāṃ samāgamaḥ</seg> /</l>

<l xml:id="HV_App.I,20.8"><seg type="pāda" n="a">bhavīṣyati kṣitīśānāṃ</seg> <seg type="pāda" n="b">sumahān ity anekaśaḥ</seg> //</l>

<l xml:id="HV_App.I,20.9"><seg type="pāda" n="a">tvaritās tatra gacchanti</seg> <seg type="pāda" n="b">nānājanapadeśvarāḥ</seg> //</l>

<l xml:id="HV_App.I,20.10"><seg type="pāda" n="a">kuṇḍine puṇḍarīkākṣa</seg> <seg type="pāda" n="b">bhojaputrasya śāsanāt</seg> //</l>

<l xml:id="HV_App.I,20.11"><seg type="pāda" n="a">prakāśaṃ sma kathās tatra</seg> <seg type="pāda" n="b">śrūyante manujeritāḥ</seg> /</l>

<l xml:id="HV_App.I,20.12"><seg type="pāda" n="a">rukmiṇī kila nānmā strī</seg> <seg type="pāda" n="b">rukmiṇaḥ prathitā svasā</seg> //</l>

<l xml:id="HV_App.I,20.13"><seg type="pāda" n="a">bhāvī svayaṃvaras tatra</seg> <seg type="pāda" n="b">tasyāḥ kila janārdana</seg> //</l>

<l xml:id="HV_App.I,20.14"><seg type="pāda" n="a">ity artham ete nṛvarā</seg> <seg type="pāda" n="b">gacchanti sabalānugāḥ</seg> //</l>

<l xml:id="HV_App.I,20.15"><seg type="pāda" n="a">tasyās trilokasundaryās</seg> <seg type="pāda" n="b">tṛtīye 'hani yādava</seg> /</l>

<l xml:id="HV_App.I,20.16"><seg type="pāda" n="a">rukmabhūṣaṇabhūṣiṇyā</seg> <seg type="pāda" n="b">bhaviṣyati svayaṃvaraḥ</seg> //</l>

<l xml:id="HV_App.I,20.17"><seg type="pāda" n="a">rājñāṃ tatra sametānāṃ</seg> <seg type="pāda" n="b">hastyaśvarathagāminām</seg> /</l>

<l xml:id="HV_App.I,20.18"><seg type="pāda" n="a">drakṣyāmaḥ śataśas tatra</seg> <seg type="pāda" n="b">śibirāṇi mahātmanām</seg> //</l>

<l xml:id="HV_App.I,20.19"><seg type="pāda" n="a">siṃhaśārdūladarpāṇāṃ</seg> <seg type="pāda" n="b">mattadviradagāminām</seg> /</l>

<l xml:id="HV_App.I,20.20"><seg type="pāda" n="a">sadā yuddhapriyāṇāṃ hi</seg> <seg type="pāda" n="b">parasparam amarṣiṇām</seg> //</l>

<l xml:id="HV_App.I,20.21"><seg type="pāda" n="a">jayāya śīghraṃ sahitā</seg> <seg type="pāda" n="b">balaughena samanvitāḥ</seg> /</l>

<l xml:id="HV_App.I,20.22"><seg type="pāda" n="a">niruddhāḥ pṛthivīpālāḥ</seg> <seg type="pāda" n="b">kim ekāntacarā vayam</seg> /</l>

<l xml:id="HV_App.I,20.23"><seg type="pāda" n="a">nirutsāhā bhaviṣyāmo</seg> <seg type="pāda" n="b">gacchāmo yadusattama</seg> //</l>

<l xml:id="HV_App.I,20.24"><seg type="pāda" n="a">śrutvaitat keśavo vākyaṃ</seg> <seg type="pāda" n="b">hṛdi śalyam ivārpitam</seg> /</l>

<l xml:id="HV_App.I,20.25"><seg type="pāda" n="a">nirjagāma yaduśreṣṭho</seg> <seg type="pāda" n="b">yadūnāṃ sahito balaiḥ</seg> //</l>

<l xml:id="HV_App.I,20.26"><seg type="pāda" n="a">yādavās te balodagrāḥ</seg> <seg type="pāda" n="b">sarve saṃgrāmalālasāḥ</seg> /</l>

<l xml:id="HV_App.I,20.27"><seg type="pāda" n="a">niryayuḥ syandanair divyair</seg> <seg type="pāda" n="b">garvitās tridaśā iva</seg> //</l>

<l xml:id="HV_App.I,20.28"><seg type="pāda" n="a">balāgreṇa niyuktena</seg> <seg type="pāda" n="b">harir īśānasamitaḥ</seg> /</l>

<l xml:id="HV_App.I,20.29"><seg type="pāda" n="a">cakrodyatakaraḥ kṛṣṇo</seg> <seg type="pāda" n="b">gadāpāṇir vyarocata</seg> //</l>

<note>k: For the second occurrence of line 29, Ñ2 V3 subst. :k</note>
<l xml:id="**HV_App.I,20.29**1:2"><seg type="pāda" n="a">kṛṣṇo 'pi hi gadāpāṇiḥ</seg> <seg type="pāda" n="b">śārṅgaśaṅkhagadāsibhṛt</seg> /</l>

<l xml:id="HV_App.I,20.30"><seg type="pāda" n="a">yādavāś cāpare tatra</seg> <seg type="pāda" n="b">vāsudevānuyāyinaḥ</seg> /</l>

<l xml:id="HV_App.I,20.31"><seg type="pāda" n="a">rathair ādityasaṃkaśaiḥ</seg> <seg type="pāda" n="b">kiṃkiṇīpratināditaiḥ</seg> //</l>

<note>k: K3 ins. :k</note>
<l xml:id="**HV_App.I,20.31**2:1"><seg type="pāda" n="a">anvayuḥ puṇḍarīkākṣaṃ</seg> <seg type="pāda" n="b">sa uvāca yaduprabhum</seg> /</l>

<l xml:id="**HV_App.I,20.31**2:2"><seg type="pāda" n="a">nānāśāktipraharaṇaiḥ</seg> <seg type="pāda" n="b">svānugaiḥ parivāritaḥ</seg> //</l>

<note>k: Note: The next star--passage is numbered *5; *3 and *4 do not exist. :k</note>
<l xml:id="HV_App.I,20.32"><seg type="pāda" n="a">ugrasenaṃ tu govindaḥ</seg> <seg type="pāda" n="b">prāha niścitadarśanaḥ</seg> /</l>

<l xml:id="HV_App.I,20.33"><seg type="pāda" n="a">tiṣṭha tvaṃ nṛpaśārdūla</seg> <seg type="pāda" n="b">bhrātrā me sahito 'nagha</seg> //</l>

<l xml:id="HV_App.I,20.34"><seg type="pāda" n="a">kṣatriyā nikṛtiprajñāḥ</seg> <seg type="pāda" n="b">śāstrajñāś chidradarśinaḥ</seg> /</l>

<l xml:id="HV_App.I,20.35"><seg type="pāda" n="a">purīṃ śūnyām imāṃ vīra</seg> <seg type="pāda" n="b">jaghanyāḥ pīḍayanti naḥ</seg> //</l>

<l xml:id="HV_App.I,20.36"><seg type="pāda" n="a">asmākaṃ śaṅkitāḥ sarve</seg> <seg type="pāda" n="b">jarāsaṃdhavaśānugāḥ</seg> /</l>

<l xml:id="HV_App.I,20.37"><seg type="pāda" n="a">modante sukhinas tatra</seg> <seg type="pāda" n="b">devaloke yathāmarāḥ</seg> //</l>

<l xml:id="HV_App.I,20.38"><seg type="pāda" n="a">tasya tadvacanaṃ śrutvā</seg> <seg type="pāda" n="b">bhojarajo mahāyaśāḥ</seg> /</l>

<l xml:id="HV_App.I,20.39"><seg type="pāda" n="a">kṛṣṇasnehena vikṛtaṃ</seg> <seg type="pāda" n="b">babhāṣe vacanāmṛtam</seg> //</l>

<l xml:id="HV_App.I,20.40"><seg type="pāda" n="a">kṛṣṇa kṛṣṇa mahābāho</seg> <seg type="pāda" n="b">yadūnām nandivardhana</seg> //</l>

<l xml:id="HV_App.I,20.41"><seg type="pāda" n="a">śrūyatāṃ yad ahaṃ tv adya</seg> <seg type="pāda" n="b">vakṣyāmi ripusūdana</seg> //</l>

<l xml:id="HV_App.I,20.42"><seg type="pāda" n="a">tvayā vihināḥ sarve sma</seg> <seg type="pāda" n="b">na śaktāḥ sukham āsitum</seg> /</l>

<l xml:id="HV_App.I,20.43"><seg type="pāda" n="a">pure 'smin viṣayānte vā</seg> <seg type="pāda" n="b">patihīnā iva striyaḥ</seg> //</l>

<l xml:id="HV_App.I,20.44"><seg type="pāda" n="a">tvatsanāthā vayaṃ tāta</seg> <seg type="pāda" n="b">tvadbāhubalam āśritāḥ</seg> /</l>

<l xml:id="HV_App.I,20.45"><seg type="pāda" n="a">bibhīmo na narendrāṇāṃ</seg> <seg type="pāda" n="b">sendrāṇām api mānada</seg> /</l>

<l xml:id="HV_App.I,20.46"><seg type="pāda" n="a">vijayāya yaduśreṣṭha</seg> <seg type="pāda" n="b">yatra yatra gamiṣyasi</seg> /</l>

<l xml:id="HV_App.I,20.47"><seg type="pāda" n="a">tatra tvaṃ sahito 'smābhir</seg> <seg type="pāda" n="b">gacchethā yādavarṣabha</seg> //</l>

<l xml:id="HV_App.I,20.48"><seg type="pāda" n="a">tasya rājño vacaḥ śrutvā</seg> <seg type="pāda" n="b">sasmitaṃ devakīsutaḥ</seg> /</l>

<l xml:id="HV_App.I,20.49"><seg type="pāda" n="a">yatheṣṭaṃ bhavatām adya</seg> <seg type="pāda" n="b">tathā kartāsmy asaṃśayam</seg> //</l>

<note>Colophon</note>

<milestone unit="speaker" n="vaiśaṃpāyana uvāca"/>
<l xml:id="HV_App.I,20.50"><seg type="pāda" n="a">evam uktvā tu kṛṣṇo hi</seg> <seg type="pāda" n="b">jagāmāśu rathena vai</seg> /</l>

<l xml:id="HV_App.I,20.51"><seg type="pāda" n="a">bhīṣmakasya gṛhaṃ prāpto</seg> <seg type="pāda" n="b">lohitāyati bhāskare</seg> //</l>

<l xml:id="HV_App.I,20.52"><seg type="pāda" n="a">prāpte rājasamāje tu</seg> <seg type="pāda" n="b">śibirākīrṇabhūtale</seg> /</l>

<l xml:id="HV_App.I,20.53"><seg type="pāda" n="a">raṅgaṃ suvipulaṃ dṛṣṭvā</seg> <seg type="pāda" n="b">rājasīṃ tanum āviśat</seg> //</l>

<l xml:id="HV_App.I,20.54"><seg type="pāda" n="a">vitrāsanārthaṃ bhūpānāṃ</seg> <seg type="pāda" n="b">prakāśārthaṃ purātanam</seg> /</l>

<l xml:id="HV_App.I,20.55"><seg type="pāda" n="a">manasā cintayām āsa</seg> <seg type="pāda" n="b">vainateyaṃ mahābalam</seg> //</l>

<l xml:id="HV_App.I,20.56"><seg type="pāda" n="a">tataś cintitamātras tu</seg> <seg type="pāda" n="b">viditvā vinatātmajaḥ</seg> /</l>

<l xml:id="HV_App.I,20.57"><seg type="pāda" n="a">sukhalakṣyaṃ vapuḥ kṛtvā</seg> <seg type="pāda" n="b">nililye keśavāntike</seg> //</l>

<l xml:id="HV_App.I,20.58"><seg type="pāda" n="a">tasya pakṣanipātena</seg> <seg type="pāda" n="b">pavanodbhrāntakāriṇā</seg> /</l>

<l xml:id="HV_App.I,20.59"><seg type="pāda" n="a">kampitā manujāḥ sarve</seg> <seg type="pāda" n="b">nyubjāś ca patitā bhuvi</seg> /</l>

<l xml:id="HV_App.I,20.60"><seg type="pāda" n="a">śirobhiḥ patitāḥ sarve</seg> <seg type="pāda" n="b">prāvepanta yathoragāḥ</seg> //</l>

<l xml:id="HV_App.I,20.61"><seg type="pāda" n="a">tān saṃnipatitān dṛṣṭvā</seg> <seg type="pāda" n="b">kṛṣṇo girir ivācalaḥ</seg> /</l>

<l xml:id="HV_App.I,20.62"><seg type="pāda" n="a">sa tadā pakṣavātena</seg> <seg type="pāda" n="b">mene patagasattamam</seg> //</l>

<l xml:id="HV_App.I,20.63"><seg type="pāda" n="a">dadarśa garuḍaṃ prāptaṃ</seg> <seg type="pāda" n="b">divyasraganulepanam</seg> /</l>

<l xml:id="HV_App.I,20.64"><seg type="pāda" n="a">pakṣavātena pṛthivīṃ</seg> <seg type="pāda" n="b">cālayantaṃ muhur muhuḥ</seg> //</l>

<l xml:id="HV_App.I,20.65"><seg type="pāda" n="a">pṛṣṭāsaktaiḥ praharaṇair</seg> <seg type="pāda" n="b">lelihadbhir ivoragaiḥ</seg> /</l>

<l xml:id="HV_App.I,20.66"><seg type="pāda" n="a">vaiṣṇavaṃ hastasaṃśleṣaṃ</seg> <seg type="pāda" n="b">nāmyamānam adhomukham</seg> //</l>

<l xml:id="HV_App.I,20.67"><seg type="pāda" n="a">caraṇābhyāṃ prakarṣantaṃ</seg> <seg type="pāda" n="b">pāṇḍuraṃ bhogināṃ varam</seg> /</l>

<l xml:id="HV_App.I,20.68"><seg type="pāda" n="a">hemapatrair upacitaṃ</seg> <seg type="pāda" n="b">dhātumantam ivācalam</seg> //</l>

<l xml:id="HV_App.I,20.69"><seg type="pāda" n="a">amṛtārambhahartāraṃ</seg> <seg type="pāda" n="b">dvijihvendravināśanam</seg> /</l>

<l xml:id="HV_App.I,20.70"><seg type="pāda" n="a">trāsanaṃ daityasaṃghānāṃ</seg> <seg type="pāda" n="b">vāhanaṃ dhvajalakṣaṇam</seg> //</l>

<l xml:id="HV_App.I,20.71"><seg type="pāda" n="a">taṃ dṛṣṭvā sa dhvajaṃ prāptaṃ</seg> <seg type="pāda" n="b">sacivaṃ sāṃparāyikam</seg> /</l>

<l xml:id="HV_App.I,20.72"><seg type="pāda" n="a">dhṛtimantaṃ garutmantaṃ</seg> <seg type="pāda" n="b">jagāda madhusūdanaḥ</seg> //</l>

<l xml:id="HV_App.I,20.73"><seg type="pāda" n="a">dṛṣṭvā paramasaṃhṛṣṭaḥ</seg> <seg type="pāda" n="b">sthitaṃ deham ivāparam</seg> //</l>

<l xml:id="HV_App.I,20.74"><seg type="pāda" n="a">tulyasāmarthyayā vācā</seg> <seg type="pāda" n="b">garutmantam upasthitam</seg> //</l>

<note>k: Ñ1 ins. :k</note>
<l xml:id="**HV_App.I,20.74**5:1"><seg type="pāda" n="a">jagāma tridivaśreṣṭhaṃ</seg> <seg type="pāda" n="b">bhojasyāntaḥpuraṃ mahat</seg> /</l>

<l xml:id="HV_App.I,20.75"><seg type="pāda" n="a">svāgataṃ khecaraśreṣṭha</seg> <seg type="pāda" n="b">surasenārimardana</seg> /</l>

<l xml:id="HV_App.I,20.76"><seg type="pāda" n="a">vinatāhṛdayānanda</seg> <seg type="pāda" n="b">svāgataṃ keśavapriya</seg> //</l>

<l xml:id="HV_App.I,20.77"><seg type="pāda" n="a">vraja patrivaraśreṣṭha</seg> <seg type="pāda" n="b">kaiśikasya niveśanam</seg> /</l>

<l xml:id="HV_App.I,20.78"><seg type="pāda" n="a">vayaṃ tatraiva gatvādya</seg> <seg type="pāda" n="b">pratīkṣāmaḥ svayaṃvaram</seg> //</l>

<l xml:id="HV_App.I,20.79"><seg type="pāda" n="a">rājñāṃ tatra sametānāṃ</seg> <seg type="pāda" n="b">hastyaśvarathagāminām</seg> /</l>

<l xml:id="HV_App.I,20.80"><seg type="pāda" n="a">drakṣyāmaḥ śataśas tatra</seg> <seg type="pāda" n="b">sametānāṃ mahātmanām</seg> //</l>

<l xml:id="HV_App.I,20.81"><seg type="pāda" n="a">evam uktvā mahābāhur</seg> <seg type="pāda" n="b">vainateyaṃ mahābalam</seg> /</l>

<l xml:id="HV_App.I,20.82"><seg type="pāda" n="a">jagāmātha purīṃ kṛṣṇaḥ</seg> <seg type="pāda" n="b">kaiśikasya mahātmanaḥ</seg> /</l>

<l xml:id="HV_App.I,20.83"><seg type="pāda" n="a">vainateyasakhaḥ śrīmān</seg> <seg type="pāda" n="b">yādavaiś ca mahārathaiḥ</seg> //</l>

<l xml:id="HV_App.I,20.84"><seg type="pāda" n="a">vidarbhanagarīṃ prāpte</seg> <seg type="pāda" n="b">kṛṣṇe devakinandane</seg> /</l>

<l xml:id="HV_App.I,20.85"><seg type="pāda" n="a">hṛṣṭāḥ pramuditāḥ sarve</seg> <seg type="pāda" n="b">niveśāyopacakramuḥ</seg> /</l>

<l xml:id="HV_App.I,20.86"><seg type="pāda" n="a">sarve śastrāyudhadharā</seg> <seg type="pāda" n="b">rājāno balaśālinaḥ</seg> //</l>

<l xml:id="HV_App.I,20.87"><seg type="pāda" n="a">etasminn eva kale tu</seg> <seg type="pāda" n="b">rājā nayaviśāradaḥ</seg> /</l>

<l xml:id="HV_App.I,20.88"><seg type="pāda" n="a">kaiśikaḥ prati cotthāya</seg> <seg type="pāda" n="b">prahṛṣṭenāntarātmanā</seg> //</l>

<l xml:id="HV_App.I,20.89"><seg type="pāda" n="a">argham ācamanaṃ dattvā</seg> <seg type="pāda" n="b">sa rājā kaiśikaḥ svayam</seg> /</l>

<l xml:id="HV_App.I,20.90"><seg type="pāda" n="a">satkṛtya vidhivat kṛṣṇaṃ</seg> <seg type="pāda" n="b">svapuraṃ saṃpraveśayat</seg> //</l>

<l xml:id="HV_App.I,20.91"><seg type="pāda" n="a">pūrvam eva tu kṛṣṇāya</seg> <seg type="pāda" n="b">kāritaṃ divyamandiram</seg> /</l>

<l xml:id="HV_App.I,20.92"><seg type="pāda" n="a">viveśa sabalaḥ śrīmān</seg> <seg type="pāda" n="b">kailāsaṃ śaṃkaro yathā</seg> /</l>

<l xml:id="HV_App.I,20.93"><seg type="pāda" n="a">khādyapānādiratnaughair</seg> <seg type="pāda" n="b">arcito vāsavānujaḥ</seg> //</l>

<l xml:id="HV_App.I,20.94"><seg type="pāda" n="a">sukhenaivoṣitaḥ kṛṣṇas</seg> <seg type="pāda" n="b">tasya rājño niveśane</seg> /</l>

<l xml:id="HV_App.I,20.95"><seg type="pāda" n="a">pūjito bahumānena</seg> <seg type="pāda" n="b">snehapūrṇena cetasā</seg> //</l>

<note>Colophon</note>

<milestone unit="speaker" n="vaiśaṃpāyana uvāca"/>
<l xml:id="HV_App.I,20.96"><seg type="pāda" n="a">te kṛṣṇam āgataṃ dṛṣṭvā</seg> <seg type="pāda" n="b">vaineteyaṃ mahādyutim</seg> /</l>

<l xml:id="HV_App.I,20.97"><seg type="pāda" n="a">babhūvuś cintayāviṣṭāḥ</seg> <seg type="pāda" n="b">sarve nṛpatisattamāḥ</seg> //</l>

<l xml:id="HV_App.I,20.98"><seg type="pāda" n="a">te sametya gatā rājan</seg> <seg type="pāda" n="b">rājāno bhīmavikramāḥ</seg> /</l>

<l xml:id="HV_App.I,20.99"><seg type="pāda" n="a">mantrāya mantrakuśalā</seg> <seg type="pāda" n="b">nītiśāstrārthavittamāḥ</seg> //</l>

<l xml:id="HV_App.I,20.100"><seg type="pāda" n="a">bhīṣmakasya sabhāṃ gatvā</seg> <seg type="pāda" n="b">ramyāṃ hemapariṣkṛtām</seg> /</l>

<l xml:id="HV_App.I,20.101"><seg type="pāda" n="a">siṃhāsaneṣu citreṣu</seg> <seg type="pāda" n="b">vicitrāstaraṇeṣu ca</seg> /</l>

<l xml:id="HV_App.I,20.102"><seg type="pāda" n="a">niṣedus te nṛpavarā</seg> <seg type="pāda" n="b">devā devasabhām iva</seg> //</l>

<note>k: DS1 ins. :k</note>
<l xml:id="**HV_App.I,20.102**6:1"><seg type="pāda" n="a">bhayasaṃvignamanaso</seg> <seg type="pāda" n="b">babhūvuś cintayāvitāḥ</seg> /</l>

<note>k: D3 ins. :k</note>
<l xml:id="**HV_App.I,20.102**7:1"><seg type="pāda" n="a">athābravīj jarāsaṃdho</seg> <seg type="pāda" n="b">vacanaṃ vadatāṃ varaḥ</seg> /</l>

<l xml:id="HV_App.I,20.103"><seg type="pāda" n="a">teṣāṃ madhye mahābāhur</seg> <seg type="pāda" n="b">jarāsaṃdho mahābalaḥ</seg> /</l>

<l xml:id="HV_App.I,20.104"><seg type="pāda" n="a">babhāṣe sumahātejā</seg> <seg type="pāda" n="b">devān deveśvaro yathā</seg> //</l>

<l xml:id="HV_App.I,20.105"><seg type="pāda" n="a">śrūyatāṃ bho nṛpaśreṣṭhā</seg> <seg type="pāda" n="b">bhīṣmakaś ca mahāmatiḥ</seg> /</l>

<l xml:id="HV_App.I,20.106"><seg type="pāda" n="a">kathyamānaṃ yathābuddhyā</seg> <seg type="pāda" n="b">vacanaṃ vadatāṃ varāḥ</seg> //</l>

<l xml:id="HV_App.I,20.107"><seg type="pāda" n="a">yo 'sau kṛṣṇa iti khyāto</seg> <seg type="pāda" n="b">vasudevasuto balī</seg> /</l>

<l xml:id="HV_App.I,20.108"><seg type="pāda" n="a">vainateyasahāyena</seg> <seg type="pāda" n="b">saṃprāpta iha kuṇḍinam</seg> //</l>

<l xml:id="HV_App.I,20.109"><seg type="pāda" n="a">kanyāhetor mahātejā</seg> <seg type="pāda" n="b">yādavair abhisaṃvṛtaḥ</seg> /</l>

<l xml:id="HV_App.I,20.110"><seg type="pāda" n="a">avaśyaṃ kurute yatnaṃ</seg> <seg type="pāda" n="b">kanyāvāptir yathā bhavet</seg> //</l>

<l xml:id="HV_App.I,20.111"><seg type="pāda" n="a">yad atra kāraṇaṃ kāryaṃ</seg> <seg type="pāda" n="b">sunayopetavad hitam</seg> /</l>

<l xml:id="HV_App.I,20.112"><seg type="pāda" n="a">kurudhvaṃ nṛpaśārdūlā</seg> <seg type="pāda" n="b">viniścitya balābalam</seg> //</l>

<l xml:id="HV_App.I,20.113"><seg type="pāda" n="a">pādātau tau mahāvīryau</seg> <seg type="pāda" n="b">vasudevasutāv ubhau</seg> /</l>

<l xml:id="HV_App.I,20.114"><seg type="pāda" n="a">vainateyaṃ vinā tasmin</seg> <seg type="pāda" n="b">gomante parvatottame</seg> /</l>

<l xml:id="HV_App.I,20.115"><seg type="pāda" n="a">yat kṛtaṃ sumahad ghoraṃ</seg> <seg type="pāda" n="b">bhavadbhir viditaṃ hi tat</seg> //</l>

<l xml:id="HV_App.I,20.116"><seg type="pāda" n="a">kṛṣṇasya yādavaiś caiva</seg> <seg type="pāda" n="b">bhojāndhakamahārathaiḥ</seg> /</l>

<l xml:id="HV_App.I,20.117"><seg type="pāda" n="a">sametya yudhyamānasya</seg> <seg type="pāda" n="b">kīdṛśo vigraho bhavet</seg> //</l>

<l xml:id="HV_App.I,20.118"><seg type="pāda" n="a">kanyārthe yatamānena</seg> <seg type="pāda" n="b">garuḍasthena viṣṇunā</seg> /</l>

<l xml:id="HV_App.I,20.119"><seg type="pāda" n="a">kaḥ sthāsyati raṇe tasminn</seg> <seg type="pāda" n="b">api śakraḥ suraiḥ saha</seg> //</l>

<l xml:id="HV_App.I,20.120"><seg type="pāda" n="a">yadā cāsmai nāpi sutā</seg> <seg type="pāda" n="b">kadācit saṃpradīyate</seg> /</l>

<l xml:id="HV_App.I,20.121"><seg type="pāda" n="a">tato hy ayaṃ balād enāṃ</seg> <seg type="pāda" n="b">netuṃ śaktaḥ suraiḥ saha</seg> //</l>

<l xml:id="HV_App.I,20.122"><seg type="pāda" n="a">purā ekārṇave ghore</seg> <seg type="pāda" n="b">śrūyate medinī tv iyam</seg> /</l>

<l xml:id="HV_App.I,20.123"><seg type="pāda" n="a">pātālasya tale magnā</seg> <seg type="pāda" n="b">viṣṇunā prabhaviṣṇunā</seg> /</l>

<l xml:id="HV_App.I,20.124"><seg type="pāda" n="a">vārāhaṃ rūpam āsthāya</seg> <seg type="pāda" n="b">uddhṛtā jagadādinā</seg> /</l>

<l xml:id="HV_App.I,20.125"><seg type="pāda" n="a">hiraṇyākṣaś ca daityendro</seg> <seg type="pāda" n="b">varāheṇa nipātitaḥ</seg> //</l>

<l xml:id="HV_App.I,20.126"><seg type="pāda" n="a">hiraṇyakaśipuś caiva</seg> <seg type="pāda" n="b">mahābalaparākramaḥ</seg> /</l>

<note>k: B2 ins. :k</note>
<l xml:id="**HV_App.I,20.126**8:1"><seg type="pāda" n="a">mahāvīryo mahān āsīt</seg> <seg type="pāda" n="b">sarvadaityapitāmahaḥ</seg> /</l>

<l xml:id="HV_App.I,20.127"><seg type="pāda" n="a">avadhyo 'maradaityānām</seg> <seg type="pāda" n="b">ṛṣigandharvakiṃnaraiḥ</seg> //</l>

<l xml:id="HV_App.I,20.128"><seg type="pāda" n="a">yakṣarākṣasanāgānāṃ</seg> <seg type="pāda" n="b">nākāśe nāvanisthale</seg> /</l>

<l xml:id="HV_App.I,20.129"><seg type="pāda" n="a">na cābhyantararātryahnor</seg> <seg type="pāda" n="b">na śūṣkeṇārdrakena ca</seg> //</l>

<l xml:id="HV_App.I,20.130"><seg type="pāda" n="a">avadhyastriṣu lokeṣu</seg> <seg type="pāda" n="b">daityendro hy aparājitaḥ</seg> /</l>

<l xml:id="HV_App.I,20.131"><seg type="pāda" n="a">nārasiṃhena rūpeṇa</seg> <seg type="pāda" n="b">nihato viṣṇunā purā</seg> //</l>

<l xml:id="HV_App.I,20.132"><seg type="pāda" n="a">vāmanena tu rūpeṇa</seg> <seg type="pāda" n="b">kaśyapasyātmajo balī</seg> /</l>

<l xml:id="HV_App.I,20.133"><seg type="pāda" n="a">adityā garbhasaṃbhūto</seg> <seg type="pāda" n="b">baliṃ badhvāsurottamam</seg> /</l>

<l xml:id="HV_App.I,20.134"><seg type="pāda" n="a">satyarajjumayaiḥ pāśaiḥ</seg> <seg type="pāda" n="b">kṛtaḥ pātālasaṃśrayaḥ</seg> //</l>

<l xml:id="HV_App.I,20.135"><seg type="pāda" n="a">kārtavīryo mahāvīryaḥ</seg> <seg type="pāda" n="b">sahasrabhujavigrahaḥ</seg> /</l>

<l xml:id="HV_App.I,20.136"><seg type="pāda" n="a">dattātreyaprasādena</seg> <seg type="pāda" n="b">matto rājyamadena ca</seg> //</l>

<l xml:id="HV_App.I,20.137"><seg type="pāda" n="a">jāmadagnyo mahātejā</seg> <seg type="pāda" n="b">reṇukāgarbhasaṃbhavaḥ</seg> /</l>

<l xml:id="HV_App.I,20.138"><seg type="pāda" n="a">tretādvāparayoḥ saṃdhau</seg> <seg type="pāda" n="b">rāmaḥ śāstrabhṛtāṃ varaḥ</seg> //</l>

<l xml:id="HV_App.I,20.139"><seg type="pāda" n="a">parśunā vajrakalpena</seg> <seg type="pāda" n="b">saptadvīpeśvaro nṛpaḥ</seg> /</l>

<l xml:id="HV_App.I,20.140"><seg type="pāda" n="a">viṣṇunā nihato bhūyaś</seg> <seg type="pāda" n="b">chadmarūpeṇa haihayaḥ</seg> //</l>

<l xml:id="HV_App.I,20.141"><seg type="pāda" n="a">ikṣvākukulasaṃbhūto</seg> <seg type="pāda" n="b">rāmo dāśarathi purā</seg> /</l>

<l xml:id="HV_App.I,20.142"><seg type="pāda" n="a">trilokajayinaṃ vīraṃ</seg> <seg type="pāda" n="b">rāvaṇaṃ vinyapātayat</seg> //</l>

<l xml:id="HV_App.I,20.143"><seg type="pāda" n="a">purā kṛtayuge viṣṇuḥ</seg> <seg type="pāda" n="b">saṃgrāme tārakāmaye</seg> /</l>

<l xml:id="HV_App.I,20.144"><seg type="pāda" n="a">ṣoḍaśārdhabhujo bhūtvā</seg> <seg type="pāda" n="b">garuḍastho hi vīryavān</seg> /</l>

<l xml:id="HV_App.I,20.145"><seg type="pāda" n="a">nijaghānāsurān yuddhe</seg> <seg type="pāda" n="b">varadānena darpitān</seg> //</l>

<l xml:id="HV_App.I,20.146"><seg type="pāda" n="a">kālanemiś ca daityo vai</seg> <seg type="pāda" n="b">devatānāṃ bhayapradaḥ</seg> /</l>

<l xml:id="HV_App.I,20.147"><seg type="pāda" n="a">sahasrakiraṇābhena</seg> <seg type="pāda" n="b">cakreṇa nihato yudhi</seg> //</l>

<l xml:id="HV_App.I,20.148"><seg type="pāda" n="a">mahāyogabalenājau</seg> <seg type="pāda" n="b">viśvarūpeṇa viṣṇunā</seg> /</l>

<l xml:id="HV_App.I,20.149"><seg type="pāda" n="a">antaraṃ prāpya kālasya</seg> <seg type="pāda" n="b">nihatā bahavo 'surāḥ</seg> //</l>

<l xml:id="HV_App.I,20.150"><seg type="pāda" n="a">vane vanacarā daityā</seg> <seg type="pāda" n="b">mahābalaparākramāḥ</seg> //</l>

<l xml:id="HV_App.I,20.151"><seg type="pāda" n="a">nihatā bālabhāvena</seg> <seg type="pāda" n="b">pralambāriṣṭadhenukāḥ</seg> /</l>

<l xml:id="HV_App.I,20.152"><seg type="pāda" n="a">śakunīṃ keśinaṃ caiva</seg> <seg type="pāda" n="b">yamalārjunakāv api</seg> //</l>

<l xml:id="HV_App.I,20.153"><seg type="pāda" n="a">nāgaṃ kuvalayāpīḍaṃ</seg> <seg type="pāda" n="b">cāṇūraṃ muṣṭikaṃ tathā</seg> /</l>

<l xml:id="HV_App.I,20.154"><seg type="pāda" n="a">kaṃsaṃ ca balināṃ śreṣṭhaṃ</seg> <seg type="pāda" n="b">sagaṇaṃ devakīsutaḥ</seg> /</l>

<l xml:id="HV_App.I,20.155"><seg type="pāda" n="a">nihatya gopaveṣeṇa</seg> <seg type="pāda" n="b">krīḍayām āsa keśavaḥ</seg> //</l>

<l xml:id="HV_App.I,20.156"><seg type="pāda" n="a">evamādīni divyāni</seg> <seg type="pāda" n="b">chadmarūpāni viṣṇunā</seg> /</l>

<l xml:id="HV_App.I,20.157"><seg type="pāda" n="a">kṛtāni tatra tatraiva</seg> <seg type="pāda" n="b">viṣṇunā prabhaviṣṇunā</seg> /</l>

<l xml:id="HV_App.I,20.158"><seg type="pāda" n="a">tenāhaṃ vaḥ pravakṣyāmi</seg> <seg type="pāda" n="b">bhavatāṃ hitakāmyayā</seg> //</l>

<l xml:id="HV_App.I,20.159"><seg type="pāda" n="a">taṃ manye keśavaṃ viṣṇuṃ</seg> <seg type="pāda" n="b">surādyam asurāntakam</seg> /</l>

<l xml:id="HV_App.I,20.160"><seg type="pāda" n="a">nārāyaṇaṃ jagadyoniṃ</seg> <seg type="pāda" n="b">purāṇaṃ puruṣaṃ dhruvam</seg> //</l>

<l xml:id="HV_App.I,20.161"><seg type="pāda" n="a">sraṣṭāraṃ sarvabhūtānāṃ</seg> <seg type="pāda" n="b">vyaktāvyaktaṃ sanātanam</seg> /</l>

<l xml:id="HV_App.I,20.162"><seg type="pāda" n="a">adhṛṣyaṃ sarvalokānāṃ</seg> <seg type="pāda" n="b">sarvabhūtanamaskṛtam</seg> //</l>

<l xml:id="HV_App.I,20.163"><seg type="pāda" n="a">anādimadhyanidhanaṃ</seg> <seg type="pāda" n="b">kṣaram akṣaraśāśvatam</seg> /</l>

<l xml:id="HV_App.I,20.164"><seg type="pāda" n="a">svayaṃbhuvam ajaṃ sthāṇum</seg> <seg type="pāda" n="b">ajeyaṃ sacarācaraiḥ</seg> /</l>

<l xml:id="HV_App.I,20.165"><seg type="pāda" n="a">trivikramaṃ trilokeśaṃ</seg> <seg type="pāda" n="b">tridaśendrārināśanam</seg> //</l>

<l xml:id="HV_App.I,20.166"><seg type="pāda" n="a">iti me niścitā buddhir</seg> <seg type="pāda" n="b">jāto 'yaṃ mathurādhipaḥ</seg> /</l>

<l xml:id="HV_App.I,20.167"><seg type="pāda" n="a">kule mahati vai rājñāṃ</seg> <seg type="pāda" n="b">vipule cakravartinām</seg> /</l>

<l xml:id="HV_App.I,20.168"><seg type="pāda" n="a">katham anyasya martyasya</seg> <seg type="pāda" n="b">garuḍo vāhanaṃ bhavet</seg> //</l>

<l xml:id="HV_App.I,20.169"><seg type="pāda" n="a">viśeṣeṇa tu kanyārthe</seg> <seg type="pāda" n="b">vikramasthe janārdane</seg> /</l>

<l xml:id="HV_App.I,20.170"><seg type="pāda" n="a">kaḥ sthāsyati pumān adya</seg> <seg type="pāda" n="b">garuḍasyāgrato balī</seg> //</l>

<l xml:id="HV_App.I,20.171"><seg type="pāda" n="a">svayaṃvarakṛtenāsau</seg> <seg type="pāda" n="b">viṣṇuḥ svayam ihāgataḥ</seg> /</l>

<l xml:id="HV_App.I,20.172"><seg type="pāda" n="a">viṣṇor āgamane caiva</seg> <seg type="pāda" n="b">mahān doṣaḥ prakīrtitaḥ</seg> /</l>

<l xml:id="HV_App.I,20.173"><seg type="pāda" n="a">bhavadbhir anucintyedaṃ</seg> <seg type="pāda" n="b">kriyatāṃ yad anantaram</seg> //</l>

<l xml:id="HV_App.I,20.174"><seg type="pāda" n="a">evaṃ bruvāṇaṃ taṃ bhūpaṃ</seg> <seg type="pāda" n="b">magadhānāṃ janeśvaram</seg> /</l>

<l xml:id="HV_App.I,20.175"><seg type="pāda" n="a">sunītho 'tha mahāprājño</seg> <seg type="pāda" n="b">vacanaṃ cedam abravīt</seg> //</l>

<l xml:id="HV_App.I,20.176"><seg type="pāda" n="a">samyag āha mahābāhur</seg> <seg type="pāda" n="b">magadhādhipatir nṛpaḥ</seg> /</l>

<l xml:id="HV_App.I,20.177"><seg type="pāda" n="a">samakṣaṃ naradevānāṃ</seg> <seg type="pāda" n="b">yathā vṛttaṃ mahāhave</seg> /</l>

<l xml:id="HV_App.I,20.178"><seg type="pāda" n="a">gomante rāmakṛṣṇābhyāṃ</seg> <seg type="pāda" n="b">kṛtaṃ karma suduṣkaram</seg> //</l>

<l xml:id="HV_App.I,20.179"><seg type="pāda" n="a">gajāśvarathasaṃbādhā</seg> <seg type="pāda" n="b">pattidhvajasamākulā</seg> /</l>

<l xml:id="HV_App.I,20.180"><seg type="pāda" n="a">nirdagdhā mahatī senā</seg> <seg type="pāda" n="b">cakralāṅgalavahninā</seg> //</l>

<l xml:id="HV_App.I,20.181"><seg type="pāda" n="a">tenāyaṃ māgadhaḥ śrīmān</seg> <seg type="pāda" n="b">anāgatam acintayat</seg> /</l>

<l xml:id="HV_App.I,20.182"><seg type="pāda" n="a">brūte ca rājasenāyām</seg> <seg type="pāda" n="b">anusmṛtya sudāruṇam</seg> //</l>

<l xml:id="HV_App.I,20.183"><seg type="pāda" n="a">padātyor yudhyatos tatra</seg> <seg type="pāda" n="b">balakeśavayor yudhi</seg> /</l>

<l xml:id="HV_App.I,20.184"><seg type="pāda" n="a">durnivāryataro ghoro hy</seg> <seg type="pāda" n="b">abhavad vāhinīkṣayaḥ</seg> //</l>

<l xml:id="HV_App.I,20.185"><seg type="pāda" n="a">viditaṃ vaḥ suparṇasya</seg> <seg type="pāda" n="b">āgatasya nṛpottamāḥ</seg> //</l>

<l xml:id="HV_App.I,20.186"><seg type="pāda" n="a">pakṣavegāniloddhūtā</seg> <seg type="pāda" n="b">babhramur gaganecarāḥ</seg> //</l>

<l xml:id="HV_App.I,20.187"><seg type="pāda" n="a">samudrāḥ kṣubhitāḥ sarve</seg> <seg type="pāda" n="b">cacālādrir mahī muhuḥ</seg> /</l>

<l xml:id="HV_App.I,20.188"><seg type="pāda" n="a">vayaṃ sarve susaṃtrastaḥ</seg> <seg type="pāda" n="b">kim utpāteti viklavāḥ</seg> //</l>

<l xml:id="HV_App.I,20.189"><seg type="pāda" n="a">yadā saṃnahya yudhyeta</seg> <seg type="pāda" n="b">ārūḍhaḥ keśavena saḥ</seg> /</l>

<l xml:id="HV_App.I,20.190"><seg type="pāda" n="a">katham asmadvidhaḥ śaktaḥ</seg> <seg type="pāda" n="b">pratisthātuṃ raṇājire</seg> //</l>

<l xml:id="HV_App.I,20.191"><seg type="pāda" n="a">rājñāṃ svayaṃvare nāma</seg> <seg type="pāda" n="b">sumahān harṣavardhanaḥ</seg> /</l>

<l xml:id="HV_App.I,20.192"><seg type="pāda" n="a">kṛto naravarair ādyair</seg> <seg type="pāda" n="b">yaśodharmasya vai nidhiḥ</seg> //</l>

<l xml:id="HV_App.I,20.193"><seg type="pāda" n="a">idaṃ tu kuṇḍinagaram</seg> <seg type="pāda" n="b">āsādya manujeśvarāḥ</seg> /</l>

<l xml:id="HV_App.I,20.194"><seg type="pāda" n="a">na purevaiṣyate nūnaṃ</seg> <seg type="pāda" n="b">mahāpuruṣavigrahaḥ</seg> //</l>

<l xml:id="HV_App.I,20.195"><seg type="pāda" n="a">yadi sā varayed anyaṃ</seg> <seg type="pāda" n="b">rājñāṃ madhye nṛpātmajā</seg> /</l>

<l xml:id="HV_App.I,20.196"><seg type="pāda" n="a">kṛṣṇasya bhujayor vīryaṃ</seg> <seg type="pāda" n="b">kaḥ pumān prasahiṣyati</seg> //</l>

<l xml:id="HV_App.I,20.197"><seg type="pāda" n="a">vikhyāpitas tu doṣo 'yaṃ</seg> <seg type="pāda" n="b">svayaṃvaramahotsave</seg> /</l>

<l xml:id="HV_App.I,20.198"><seg type="pāda" n="a">tadartham āgataḥ kṛṣṇo</seg> <seg type="pāda" n="b">vayaṃ caiva narādhipāḥ</seg> //</l>

<l xml:id="HV_App.I,20.199"><seg type="pāda" n="a">kṛṣṇāsyāgamanaṃ caiva</seg> <seg type="pāda" n="b">nṛpāṇām atigarhitam</seg> /</l>

<l xml:id="HV_App.I,20.200"><seg type="pāda" n="a">kanyāhetor narendrānāṃ</seg> <seg type="pāda" n="b">yathā vadati māgadhaḥ</seg> //</l>

<note>Colophon</note>

<milestone unit="speaker" n="vaiśaṃpāyana uvāca"/>
<l xml:id="HV_App.I,20.201"><seg type="pāda" n="a">ity evam ukte vacane</seg> <seg type="pāda" n="b">sunīthena mahātmanā</seg> /</l>

<l xml:id="HV_App.I,20.202"><seg type="pāda" n="a">karūṣādhipatir vīro</seg> <seg type="pāda" n="b">dantavaktro 'bhyabhāṣata</seg> //</l>

<l xml:id="HV_App.I,20.203"><seg type="pāda" n="a">yad uktaṃ māgadhendreṇa</seg> <seg type="pāda" n="b">sunīthena narādhipāḥ</seg> /</l>

<l xml:id="HV_App.I,20.204"><seg type="pāda" n="a">yuktapūrvam idaṃ manye</seg> <seg type="pāda" n="b">yad asmākaṃ vaco hitam</seg> //</l>

<l xml:id="HV_App.I,20.205"><seg type="pāda" n="a">na ca vidveṣaṇenāhaṃ</seg> <seg type="pāda" n="b">na cāhaṃkāravādinā</seg> /</l>

<l xml:id="HV_App.I,20.206"><seg type="pāda" n="a">na cātmavijigīṣutvād</seg> <seg type="pāda" n="b">dūṣayāmi vaco 'mṛtam</seg> /</l>

<l xml:id="HV_App.I,20.207"><seg type="pāda" n="a">vākyārṇavaṃ mahāgādhaṃ</seg> <seg type="pāda" n="b">nītiśāstrārthabṛṃhitam</seg> /</l>

<l xml:id="HV_App.I,20.208"><seg type="pāda" n="a">ka eṣa nikhilaṃ vaktuṃ</seg> <seg type="pāda" n="b">śakto vai rājasaṃsadi</seg> //</l>

<l xml:id="HV_App.I,20.209"><seg type="pāda" n="a">kiṃ tv anusmaraṇārthe 'haṃ</seg> <seg type="pāda" n="b">yad bravīmi śṛṇuṣva me</seg> /</l>

<l xml:id="HV_App.I,20.210"><seg type="pāda" n="a">āgato vāsudeveti</seg> <seg type="pāda" n="b">kim āśvaryaṃ narādhipāḥ</seg> //</l>

<l xml:id="HV_App.I,20.211"><seg type="pāda" n="a">yathāgatā vayaṃ sarve</seg> <seg type="pāda" n="b">kṛṣṇo 'pīha tathāgataḥ</seg> /</l>

<l xml:id="HV_App.I,20.212"><seg type="pāda" n="a">kim atra doṣo gauṇo vā</seg> <seg type="pāda" n="b">kanyāhetoḥ samāgatāḥ</seg> //</l>

<l xml:id="HV_App.I,20.213"><seg type="pāda" n="a">yad asmābhiḥ sametyaiva</seg> <seg type="pāda" n="b">kṛtaṃ gomantarodhanam</seg> /</l>

<l xml:id="HV_App.I,20.214"><seg type="pāda" n="a">tatra yuddhakṛtaṃ doṣaṃ</seg> <seg type="pāda" n="b">kathaṃ vaḥ kartum arhatha</seg> //</l>

<l xml:id="HV_App.I,20.215"><seg type="pāda" n="a">vanavāse sthitau vīrau</seg> <seg type="pāda" n="b">kaṃsavyāmohahetunā</seg> /</l>

<l xml:id="HV_App.I,20.216"><seg type="pāda" n="a">devarṣivacanād rājan</seg> <seg type="pāda" n="b">vṛndāvanataṭe sthitau</seg> //</l>

<l xml:id="HV_App.I,20.217"><seg type="pāda" n="a">tāv āhūya vadhārthāya</seg> <seg type="pāda" n="b">ubhau rāmajanārdanau</seg> /</l>

<l xml:id="HV_App.I,20.218"><seg type="pāda" n="a">nāgenoddīpitau vīrau</seg> <seg type="pāda" n="b">hatvā nāgaṃ viveśatuḥ</seg> //</l>

<l xml:id="HV_App.I,20.219"><seg type="pāda" n="a">tataḥ svavīryam āśritya</seg> <seg type="pāda" n="b">nihato raṅgasāgare</seg> /</l>

<l xml:id="HV_App.I,20.220"><seg type="pāda" n="a">gatāsur iva cāsīno</seg> <seg type="pāda" n="b">mathureśaṃ sahānugaḥ</seg> //</l>

<l xml:id="HV_App.I,20.221"><seg type="pāda" n="a">kim atra vihito doṣo</seg> <seg type="pāda" n="b">yenāsmābhir vayodhikaiḥ</seg> /</l>

<l xml:id="HV_App.I,20.222"><seg type="pāda" n="a">uparodhaparā rājan</seg> <seg type="pāda" n="b">vayaṃ sarve samāgatāḥ</seg> //</l>

<l xml:id="HV_App.I,20.223"><seg type="pāda" n="a">senātibalam ālokya</seg> <seg type="pāda" n="b">vitrastau rāmakeśavau</seg> /</l>

<l xml:id="HV_App.I,20.224"><seg type="pāda" n="a">puraṃ balaṃ samutsṛjya</seg> <seg type="pāda" n="b">gomantaṃ parvataṃ gatau</seg> /</l>

<l xml:id="HV_App.I,20.225"><seg type="pāda" n="a">tatrāpi gatam asmābhir</seg> <seg type="pāda" n="b">hantuṃ samarayodhibhiḥ</seg> //</l>

<l xml:id="HV_App.I,20.226"><seg type="pāda" n="a">aprāptayauvanābhyāṃ ca</seg> <seg type="pāda" n="b">padātibhyāṃ raṇājire</seg> /</l>

<l xml:id="HV_App.I,20.227"><seg type="pāda" n="a">rathāśvanaranāgena</seg> <seg type="pāda" n="b">tatra vai vigrahaḥ kṛtaḥ</seg> /</l>

<l xml:id="HV_App.I,20.228"><seg type="pāda" n="a">kṛtvoparodhaṃ śailaḥ sa</seg> <seg type="pāda" n="b">kṣatradharmeṇa dīpitaḥ</seg> //</l>

<l xml:id="HV_App.I,20.229"><seg type="pāda" n="a">dāvāgnimukham āviśya</seg> <seg type="pāda" n="b">mṛtau yadi tapasvinau</seg> /</l>

<l xml:id="HV_App.I,20.230"><seg type="pāda" n="a">vinītāv iti manyāmaḥ</seg> <seg type="pāda" n="b">sarve kṣatriyapuṃgavāḥ</seg> //</l>

<l xml:id="HV_App.I,20.231"><seg type="pāda" n="a">pratiyuddhe kṛte tv evaṃ</seg> <seg type="pāda" n="b">dūṣayāmo janārdanam</seg> //</l>

<l xml:id="HV_App.I,20.232"><seg type="pāda" n="a">yatra yatra prayāsyāmo</seg> <seg type="pāda" n="b">vayaṃ tatra bhavet kaliḥ</seg> /</l>

<l xml:id="HV_App.I,20.233"><seg type="pāda" n="a">prītyarthaṃ prayatiṣyāmaḥ</seg> <seg type="pāda" n="b">kṛṣṇena saha bhūmipāḥ</seg> //</l>

<l xml:id="HV_App.I,20.234"><seg type="pāda" n="a">idaṃ kuṇḍipuraṃ kṛṣṇo</seg> <seg type="pāda" n="b">nāgataḥ kalihetunā</seg> /</l>

<l xml:id="HV_App.I,20.235"><seg type="pāda" n="a">kanyānimittāgamane</seg> <seg type="pāda" n="b">kasya yuddhaṃ prayacchati</seg> //</l>

<l xml:id="HV_App.I,20.236"><seg type="pāda" n="a">martye 'smin puruṣendro 'sau</seg> <seg type="pāda" n="b">na kaścit prākṛto naraḥ</seg> /</l>

<l xml:id="HV_App.I,20.237"><seg type="pāda" n="a">devaloke ca deveśaḥ</seg> <seg type="pāda" n="b">pravaraḥ puruṣottamaḥ</seg> //</l>

<l xml:id="HV_App.I,20.238"><seg type="pāda" n="a">devānām api kartāsau</seg> <seg type="pāda" n="b">lokānāṃ ca viśeṣataḥ</seg> /</l>

<l xml:id="HV_App.I,20.239"><seg type="pāda" n="a">na deve bāliśā buddhir</seg> <seg type="pāda" n="b">na cerṣyā na ca matsaraḥ</seg> //</l>

<l xml:id="HV_App.I,20.240"><seg type="pāda" n="a">na stabdho na kṛśo nārtaḥ</seg> <seg type="pāda" n="b">praṇatārtiharaḥ sadā</seg> /</l>

<l xml:id="HV_App.I,20.241"><seg type="pāda" n="a">eṣa viṣṇuḥ prabhur devo</seg> <seg type="pāda" n="b">devānām api daivatam</seg> //</l>

<l xml:id="HV_App.I,20.242"><seg type="pāda" n="a">āgato garuḍeneha</seg> <seg type="pāda" n="b">chadmaprākāśyahetunā</seg> /</l>

<l xml:id="HV_App.I,20.243"><seg type="pāda" n="a">na senāsahito yāti</seg> <seg type="pāda" n="b">kṛṣṇaḥ śatruvināśane</seg> //</l>

<l xml:id="HV_App.I,20.244"><seg type="pāda" n="a">iyaṃ yātrā vijānīdhvaṃ</seg> <seg type="pāda" n="b">prītyarthaṃ hy āgato hariḥ</seg> /</l>

<l xml:id="HV_App.I,20.245"><seg type="pāda" n="a">sahīto yādavendraiś ca</seg> <seg type="pāda" n="b">bhojavṛṣṇyandhakair iha</seg> //</l>

<l xml:id="HV_App.I,20.246"><seg type="pāda" n="a">argham ācamanīyaṃ ca</seg> <seg type="pāda" n="b">dattvātithyaṃ narādhipāḥ</seg> /</l>

<l xml:id="HV_App.I,20.247"><seg type="pāda" n="a">kariṣyāmo vayaṃ sarve</seg> <seg type="pāda" n="b">keśavāya mahātmane</seg> //</l>

<l xml:id="HV_App.I,20.248"><seg type="pāda" n="a">evaṃ saṃdhānataḥ kṛtvā</seg> <seg type="pāda" n="b">kṛṣṇena sahitā vayam</seg> /</l>

<l xml:id="HV_App.I,20.249"><seg type="pāda" n="a">vasāma vigatodvegā</seg> <seg type="pāda" n="b">nirbhayā vigatajvarāḥ</seg> //</l>

<l xml:id="HV_App.I,20.250"><seg type="pāda" n="a">tasya tad vacanaṃ śrutvā</seg> <seg type="pāda" n="b">dantavaktrasya dhīmataḥ</seg> /</l>

<l xml:id="HV_App.I,20.251"><seg type="pāda" n="a">sālvaḥ pravadatāṃ śreṣṭhas</seg> <seg type="pāda" n="b">tān uvāca narādhipān</seg> //</l>

<l xml:id="HV_App.I,20.252"><seg type="pāda" n="a">kiṃ bhayenāsya naḥ sarve</seg> <seg type="pāda" n="b">nyastaśastrā bhavāmahe</seg> /</l>

<l xml:id="HV_App.I,20.253"><seg type="pāda" n="a">saṃdhānakaraṇe hetoḥ</seg> <seg type="pāda" n="b">kṛṣṇasya bhayakampitāḥ</seg> //</l>

<l xml:id="HV_App.I,20.254"><seg type="pāda" n="a">parastavena kiṃ kāryaṃ</seg> <seg type="pāda" n="b">vinindya balam ātmanaḥ</seg> /</l>

<l xml:id="HV_App.I,20.255"><seg type="pāda" n="a">naiṣa dharmo narendrāṇāṃ</seg> <seg type="pāda" n="b">kṣatradharme vyavasthitaḥ</seg> //</l>

<l xml:id="HV_App.I,20.256"><seg type="pāda" n="a">mahatsu rājavaṃśeṣu</seg> <seg type="pāda" n="b">saṃbhūtāḥ kulavardhanāḥ</seg> /</l>

<l xml:id="HV_App.I,20.257"><seg type="pāda" n="a">teṣāṃ kāpuruṣā buddhiḥ</seg> <seg type="pāda" n="b">kathaṃ bhavitum arhati</seg> //</l>

<l xml:id="HV_App.I,20.258"><seg type="pāda" n="a">ahaṃ jānāmi vai kṛṣṇam</seg> <seg type="pāda" n="b">ādidevaṃ sanātanam</seg> /</l>

<l xml:id="HV_App.I,20.259"><seg type="pāda" n="a">prabhuṃ sarvanarendrāṇāṃ</seg> <seg type="pāda" n="b">nārāyaṇaparāyaṇam</seg> //</l>

<l xml:id="HV_App.I,20.260"><seg type="pāda" n="a">vaikuṇṭham ajayaṃ loke</seg> <seg type="pāda" n="b">carācaraguruṃ harim</seg> /</l>

<l xml:id="HV_App.I,20.261"><seg type="pāda" n="a">saṃbhūtaṃ devakīgarbhe</seg> <seg type="pāda" n="b">viṣṇuṃ lokanamaskṛtam</seg> //</l>

<l xml:id="HV_App.I,20.262"><seg type="pāda" n="a">kaṃsarājavadhāyārthāya</seg> <seg type="pāda" n="b">bhārāvataraṇāya ca</seg> /</l>

<l xml:id="HV_App.I,20.263"><seg type="pāda" n="a">asmākaṃ ca vināśāya</seg> <seg type="pāda" n="b">lokasaṃrakṣaṇāya ca</seg> /</l>

<l xml:id="HV_App.I,20.264"><seg type="pāda" n="a">aṃśāvataraṇe kṛtsnaṃ</seg> <seg type="pāda" n="b">jāne viṣṇor viceṣṭitam</seg> //</l>

<l xml:id="HV_App.I,20.265"><seg type="pāda" n="a">saṃgrāmam atulaṃ kṛtvā</seg> <seg type="pāda" n="b">viṣṇunā saha bhūmipāḥ</seg> /</l>

<l xml:id="HV_App.I,20.266"><seg type="pāda" n="a">cakrānalavinirdagdhā</seg> <seg type="pāda" n="b">yāsyāmo yamasādanam</seg> /</l>

<l xml:id="HV_App.I,20.267"><seg type="pāda" n="a">taṃ ca jānāmi rājendrāḥ</seg> <seg type="pāda" n="b">kālenāyuḥkṣayo bhavet</seg> //</l>

<l xml:id="HV_App.I,20.268"><seg type="pāda" n="a">nākāle mriyate kaścit</seg> <seg type="pāda" n="b">prāpte kāle na jīvati</seg> /</l>

<l xml:id="HV_App.I,20.269"><seg type="pāda" n="a">evaṃ viniścayaṃ budhvā</seg> <seg type="pāda" n="b">na kuryāt kasyacid bhayam</seg> //</l>

<l xml:id="HV_App.I,20.270"><seg type="pāda" n="a">sa eva bhagavān viṣṇur</seg> <seg type="pāda" n="b">ālokya tapasaḥ kṣayam</seg> /</l>

<l xml:id="HV_App.I,20.271"><seg type="pāda" n="a">nihantā ditijendrāṇāṃ</seg> <seg type="pāda" n="b">yathākālena yogavit</seg> //</l>

<l xml:id="HV_App.I,20.272"><seg type="pāda" n="a">baliṃ vairocaniṃ caiva</seg> <seg type="pāda" n="b">budhvāvadhyaṃ mahābalam</seg> /</l>

<l xml:id="HV_App.I,20.273"><seg type="pāda" n="a">kṛtavān devadeveśaḥ</seg> <seg type="pāda" n="b">pātālatalavāsinam</seg> //</l>

<l xml:id="HV_App.I,20.274"><seg type="pāda" n="a">evamādīni cānyāni</seg> <seg type="pāda" n="b">viṣṇoś ceṣṭāni vai nṛpāḥ</seg> /</l>

<l xml:id="HV_App.I,20.275"><seg type="pāda" n="a">tasmād ayuktaṃ bhavatāṃ</seg> <seg type="pāda" n="b">vigrahārthe vicāraṇam</seg> //</l>

<note>k: G2 subst. :k</note>
<l xml:id="**HV_App.I,20.275**9:1"><seg type="pāda" n="a">tasmād asmāsu yuktaṃ tad</seg> <seg type="pāda" n="b">bhavatāṃ vigrahe matiḥ</seg> /</l>

<l xml:id="HV_App.I,20.276"><seg type="pāda" n="a">na ca saṃgrāmahetor hi</seg> <seg type="pāda" n="b">kṛṣṇasyāgamanaṃ tv iha</seg> /</l>

<l xml:id="HV_App.I,20.277"><seg type="pāda" n="a">yasya vā tasya vā kanyā</seg> <seg type="pāda" n="b">varayiṣyati tasya sā</seg> /</l>

<l xml:id="HV_App.I,20.278"><seg type="pāda" n="a">kim atra vigraho rājñāṃ</seg> <seg type="pāda" n="b">prītir bhavati vai dhruvam</seg> //</l>

<l xml:id="HV_App.I,20.279"><seg type="pāda" n="a">evaṃ kathayamānānāṃ</seg> <seg type="pāda" n="b">nṛpāṇāṃ buddhiśālinām</seg> /</l>

<l xml:id="HV_App.I,20.280"><seg type="pāda" n="a">na kiṃcid abravīd rājā</seg> <seg type="pāda" n="b">bhīṣṃakaḥ putrakāraṇāt</seg> //</l>

<l xml:id="HV_App.I,20.281"><seg type="pāda" n="a">mahāvīryaṃ madotsiktaṃ</seg> <seg type="pāda" n="b">bhārgavāstrābhirakṣitam</seg> /</l>

<l xml:id="HV_App.I,20.282"><seg type="pāda" n="a">raṇe pracaṇḍātirathaṃ</seg> <seg type="pāda" n="b">vicintya manasā sutam</seg> //</l>

<l xml:id="HV_App.I,20.283"><seg type="pāda" n="a">kṛṣṇaṃ na sahate nityaṃ</seg> <seg type="pāda" n="b">putro me baladarpitaḥ</seg> /</l>

<l xml:id="HV_App.I,20.284"><seg type="pāda" n="a">nityābhimānī ca raṇe</seg> <seg type="pāda" n="b">na bibheti ca kasyacit</seg> //</l>

<l xml:id="HV_App.I,20.285"><seg type="pāda" n="a">kṛṣṇasya bhujavīryena</seg> <seg type="pāda" n="b">hriyati nātra saṃśayaḥ</seg> /</l>

<l xml:id="HV_App.I,20.286"><seg type="pāda" n="a">bhaviṣyati tato yuddhaṃ</seg> <seg type="pāda" n="b">mahāpuruṣavigraham</seg> //</l>

<l xml:id="HV_App.I,20.287"><seg type="pāda" n="a">dveṣī caivābhimānī ca</seg> <seg type="pāda" n="b">kuto jīvati me sutaḥ</seg> /</l>

<l xml:id="HV_App.I,20.288"><seg type="pāda" n="a">jīvitaṃ nātra paśyāmi</seg> <seg type="pāda" n="b">mama putrasya keśavāt</seg> //</l>

<l xml:id="HV_App.I,20.289"><seg type="pāda" n="a">kanyāhetoḥ sutaṃ jyeṣṭhaṃ</seg> <seg type="pāda" n="b">pitṝṇāṃ nandivardhanam</seg> /</l>

<l xml:id="HV_App.I,20.290"><seg type="pāda" n="a">kārayiṣye kathaṃ yuddhaṃ</seg> <seg type="pāda" n="b">putreṇa saha keśavam</seg> //</l>

<l xml:id="HV_App.I,20.291"><seg type="pāda" n="a">na ca nārāyaṇaṃ devaṃ</seg> <seg type="pāda" n="b">varam icchati rukmiṇaḥ</seg> /</l>

<note>k: D1.5 G(ed.) subst. :k</note>
<l xml:id="**HV_App.I,20.291**10:1"><seg type="pāda" n="a">na ca nārāyaṇād devo</seg> <seg type="pāda" n="b">varadṛṣṭas tu rukmiṇaḥ</seg> /</l>

<l xml:id="HV_App.I,20.292"><seg type="pāda" n="a">mūḍhabhāvamadonmattaḥ</seg> <seg type="pāda" n="b">saṃgrāmeṣv anivartakaḥ</seg> /</l>

<l xml:id="HV_App.I,20.293"><seg type="pāda" n="a">niyataṃ bhasmasādyāti</seg> <seg type="pāda" n="b">tūlarāśir yathānalāt</seg> //</l>

<l xml:id="HV_App.I,20.294"><seg type="pāda" n="a">karavīreśvaraḥ śūraḥ</seg> <seg type="pāda" n="b">sṛgālaś citrayodhinā</seg> /</l>

<l xml:id="HV_App.I,20.295"><seg type="pāda" n="a">kṣaṇena bhasmasānnītaḥ</seg> <seg type="pāda" n="b">keśavena balīyasā</seg> //</l>

<l xml:id="HV_App.I,20.296"><seg type="pāda" n="a">vṛndāvane vasañ śrīmān</seg> <seg type="pāda" n="b">keśavo balināṃ varaḥ</seg> /</l>

<l xml:id="HV_App.I,20.297"><seg type="pāda" n="a">uddhṛtyaikena hastena</seg> <seg type="pāda" n="b">saptāhaṃ dhṛtavān girim</seg> /</l>

<l xml:id="HV_App.I,20.298"><seg type="pāda" n="a">duṣkaraṃ karma saṃsmṛtya</seg> <seg type="pāda" n="b">manaḥ sīdati me bhṛśam</seg> //</l>

<l xml:id="HV_App.I,20.299"><seg type="pāda" n="a">nagendraṃ sahasāgamya</seg> <seg type="pāda" n="b">daivataiḥ saha vṛtrahā</seg> /</l>

<l xml:id="HV_App.I,20.300"><seg type="pāda" n="a">abhiṣicyābravīt kṛṣṇam</seg> <seg type="pāda" n="b">upendreti śacīpatiḥ</seg> //</l>

<l xml:id="HV_App.I,20.301"><seg type="pāda" n="a">yathā vai damito nāgaḥ</seg> <seg type="pāda" n="b">kāliyo yamunāhrade</seg> /</l>

<l xml:id="HV_App.I,20.302"><seg type="pāda" n="a">viṣāgnijvalito ghoraḥ</seg> <seg type="pāda" n="b">kālāntakasamaprabhaḥ</seg> //</l>

<l xml:id="HV_App.I,20.303"><seg type="pāda" n="a">keśī caiva mahāvīryo</seg> <seg type="pāda" n="b">dānavo hayavigrahaḥ</seg> /</l>

<l xml:id="HV_App.I,20.304"><seg type="pāda" n="a">nihato vāsudevena</seg> <seg type="pāda" n="b">devair api durāsadaḥ</seg> //</l>

<l xml:id="HV_App.I,20.305"><seg type="pāda" n="a">sāṃdīpanisutaś caiva</seg> <seg type="pāda" n="b">ciranaṣṭo hi sāgare</seg> /</l>

<l xml:id="HV_App.I,20.306"><seg type="pāda" n="a">daityaṃ pañcajanaṃ hatvā</seg> <seg type="pāda" n="b">ānīto yamamandirāt</seg> //</l>

<l xml:id="HV_App.I,20.307"><seg type="pāda" n="a">gomanto sumahad yuddhaṃ</seg> <seg type="pāda" n="b">bahubhiś caiva tāv ubhau</seg> /</l>

<l xml:id="HV_App.I,20.308"><seg type="pāda" n="a">kṛtvā vitrāsajananaṃ</seg> <seg type="pāda" n="b">gajāśvarathasaṃkulam</seg> //</l>

<l xml:id="HV_App.I,20.309"><seg type="pāda" n="a">gajena gajavṛndāni</seg> <seg type="pāda" n="b">rathena rathayodhinaḥ</seg> /</l>

<l xml:id="HV_App.I,20.310"><seg type="pāda" n="a">sādinaś cāśvayodhānāṃ</seg> <seg type="pāda" n="b">caraṇena padātinaḥ</seg> /</l>

<l xml:id="HV_App.I,20.311"><seg type="pāda" n="a">jaghratus tau mahāvīryau</seg> <seg type="pāda" n="b">vasudevasutāv ubhau</seg> //</l>

<l xml:id="HV_App.I,20.312"><seg type="pāda" n="a">na devāsuragandharvā</seg> <seg type="pāda" n="b">na yakṣoragarākṣasāḥ</seg> /</l>

<l xml:id="HV_App.I,20.313"><seg type="pāda" n="a">na nāgā na ca daityendrā</seg> <seg type="pāda" n="b">na piśācā na guhyakāḥ</seg> //</l>

<l xml:id="HV_App.I,20.314"><seg type="pāda" n="a">kṛtavantas tathā ghoraṃ</seg> <seg type="pāda" n="b">gajāśvarathasaṃkṣayam</seg> /</l>

<l xml:id="HV_App.I,20.315"><seg type="pāda" n="a">tam anusmṛtya saṃgrāmaṃ</seg> <seg type="pāda" n="b">bhṛśaṃ sīdati me manaḥ</seg> //</l>

<note>k: Ñ2 V2 ins. :k</note>
<l xml:id="**HV_App.I,20.315**11:1"><seg type="pāda" n="a">kṛtvā govardhanaṃ veśma</seg> <seg type="pāda" n="b">rakṣitā gā nṛbhiḥ saha</seg> /</l>

<l xml:id="**HV_App.I,20.315**11:2"><seg type="pāda" n="a">vātavṛṣṭisamākrāntās</seg> <seg type="pāda" n="b">tena sīdati me manaḥ</seg> //</l>

<l xml:id="HV_App.I,20.316"><seg type="pāda" n="a">na mayā śrutapūrvo vā</seg> <seg type="pāda" n="b">dṛṣṭapūrvaḥ kuto 'pi vā</seg> /</l>

<l xml:id="HV_App.I,20.317"><seg type="pāda" n="a">tādṛśo bhuvi martye 'smin</seg> <seg type="pāda" n="b">vāsudevāt surottamāt</seg> //</l>

<l xml:id="HV_App.I,20.318"><seg type="pāda" n="a">samyag āha mahābāhur</seg> <seg type="pāda" n="b">dantavaktro mahīpatiḥ</seg> /</l>

<l xml:id="HV_App.I,20.319"><seg type="pāda" n="a">sāntvayitvā mahāvīryaṃ</seg> <seg type="pāda" n="b">saṃvidhāsyāma yatkṣamam</seg> //</l>

<l xml:id="HV_App.I,20.320"><seg type="pāda" n="a">iti saṃcintya manasā</seg> <seg type="pāda" n="b">balābalaviniścayam</seg> /</l>

<l xml:id="HV_App.I,20.321"><seg type="pāda" n="a">gamanāya matiṃ cakre</seg> <seg type="pāda" n="b">prasādayitum acyutam</seg> //</l>

<l xml:id="HV_App.I,20.322"><seg type="pāda" n="a">cintyamāno narendrais tu</seg> <seg type="pāda" n="b">bahubhir balaśālibhiḥ</seg> /</l>

<l xml:id="HV_App.I,20.323"><seg type="pāda" n="a">sūtamāgadhabandībhir</seg> <seg type="pāda" n="b">bodhitaḥ stutimaṅgalaiḥ</seg> //</l>

<l xml:id="HV_App.I,20.324"><seg type="pāda" n="a">prabhātāyāṃ rajanyāṃ tu</seg> <seg type="pāda" n="b">kṛtapūrvāhnikakriyāḥ</seg> /</l>

<l xml:id="HV_App.I,20.325"><seg type="pāda" n="a">upaviṣṭā nṛpāḥ sarve</seg> <seg type="pāda" n="b">sveṣu viśrāmaveśmasu</seg> //</l>

<l xml:id="HV_App.I,20.326"><seg type="pāda" n="a">ye viśiṣṭāś ca rājāno</seg> <seg type="pāda" n="b">vidarbhāyāṃ narādhipaiḥ</seg> /</l>

<l xml:id="HV_App.I,20.327"><seg type="pāda" n="a">tair āgamya svabhūpeṣu</seg> <seg type="pāda" n="b">raho gatvā niveditam</seg> //</l>

<l xml:id="HV_App.I,20.328"><seg type="pāda" n="a">śrutvā kṛṣṇābhiṣekaṃ tu</seg> <seg type="pāda" n="b">kecid dhṛṣṭā narādhipāḥ</seg> /</l>

<l xml:id="HV_App.I,20.329"><seg type="pāda" n="a">kecid dīnatarā bhītā</seg> <seg type="pāda" n="b">udāsīnās tathāpare</seg> //</l>

<l xml:id="HV_App.I,20.330"><seg type="pāda" n="a">tridhā prabhinnā sā senā</seg> <seg type="pāda" n="b">naranāgāśvavāhinī</seg> /</l>

<l xml:id="HV_App.I,20.331"><seg type="pāda" n="a">mahārṇava iva kṣubdhā</seg> <seg type="pāda" n="b">abhiṣekeṇa cālitā</seg> //</l>

<l xml:id="HV_App.I,20.332"><seg type="pāda" n="a">nṛpāṇāṃ bhedam ālokya</seg> <seg type="pāda" n="b">bhīṣmako rājasattamaḥ</seg> /</l>

<l xml:id="HV_App.I,20.333"><seg type="pāda" n="a">vyatikramam acintyaṃ ca</seg> <seg type="pāda" n="b">kṛtaṃ nṛpatinā svayam</seg> //</l>

<l xml:id="HV_App.I,20.334"><seg type="pāda" n="a">vicintya manasā rājan</seg> <seg type="pāda" n="b">dahyamānena cetasā</seg> /</l>

<l xml:id="HV_App.I,20.335"><seg type="pāda" n="a">jagāma naradevānāṃ</seg> <seg type="pāda" n="b">samāje pratibodhitum</seg> //</l>

<l xml:id="HV_App.I,20.336"><seg type="pāda" n="a">etasminn antare dūtāḥ</seg> <seg type="pāda" n="b">saṃprāptāḥ kaiśikāntikāt</seg> /</l>

<l xml:id="HV_App.I,20.337"><seg type="pāda" n="a">lekham uddhṛtya śirasā</seg> <seg type="pāda" n="b">viviśus te nṛpārṇavam</seg> //</l>

<note>Colophon</note>

<milestone unit="speaker" n="janamejaya uvāca"/>
<l xml:id="HV_App.I,20.338"><seg type="pāda" n="a">hatvā kaṃsaṃ mahāvīryaṃ</seg> <seg type="pāda" n="b">devair api durāsadam</seg> /</l>

<l xml:id="HV_App.I,20.339"><seg type="pāda" n="a">nābhiṣiktaḥ svayaṃ rājye</seg> <seg type="pāda" n="b">nopaviṣṭo nṛpāsane</seg> //</l>

<l xml:id="HV_App.I,20.340"><seg type="pāda" n="a">kanyārthenāgataḥ kṛṣṇas</seg> <seg type="pāda" n="b">tatrāpi na kṛto 'tithiḥ</seg> /</l>

<l xml:id="HV_App.I,20.341"><seg type="pāda" n="a">amānam atulaṃ prāpya</seg> <seg type="pāda" n="b">kṣāntavān kena hetunā</seg> //</l>

<l xml:id="HV_App.I,20.342"><seg type="pāda" n="a">vinatāyāḥ sutaś caiva</seg> <seg type="pāda" n="b">mahābalaparākramaḥ</seg> /</l>

<l xml:id="HV_App.I,20.343"><seg type="pāda" n="a">sa cāpi kṣamayā yuktaḥ</seg> <seg type="pāda" n="b">kāraṇaṃ kim apekṣitam</seg> /</l>

<l xml:id="HV_App.I,20.344"><seg type="pāda" n="a">etad ākhyāhi bhagavan</seg> <seg type="pāda" n="b">paraṃ kautūhalaṃ hi me</seg> //</l>


<milestone unit="speaker" n="vaiśaṃpāyana uvāca"/>
<l xml:id="HV_App.I,20.345"><seg type="pāda" n="a">vidarbhanagarīṃ prāpte</seg> <seg type="pāda" n="b">vainateye sahācyute</seg> /</l>

<l xml:id="HV_App.I,20.346"><seg type="pāda" n="a">manasā cintayām āsa</seg> <seg type="pāda" n="b">vāsudevasya kaiśikaḥ</seg> //</l>

<l xml:id="HV_App.I,20.347"><seg type="pāda" n="a">dṛṣṭvāścaryaṃ hi naḥ sarvān</seg> <seg type="pāda" n="b">dhruvaṃ pāpakṣayo bhavet</seg> /</l>

<note>k: After line 347a, K4 Bom. Poona eds. G(ed.) ins. :k</note>
<l xml:id="**HV_App.I,20.347**12:1">rājanyān pravadāmy aham |</l>
<l xml:id="**HV_App.I,20.347**12:2">vasudevasute dṛṣṭe @</l>
<l xml:id="HV_App.I,20.348"><seg type="pāda" n="a">viśuddhabhāvaḥ kṛṣṇasya</seg> <seg type="pāda" n="b">āvayor dṛṣṭa tattvataḥ</seg> //</l>

<l xml:id="HV_App.I,20.349"><seg type="pāda" n="a">ataḥ pātrataraḥ ko 'nyas</seg> <seg type="pāda" n="b">triṣu lokeṣu vidyate</seg> /</l>

<l xml:id="HV_App.I,20.350"><seg type="pāda" n="a">kṛṣṇāt kamalapatrākṣād</seg> <seg type="pāda" n="b">devadevāj janārdanāt</seg> //</l>

<l xml:id="HV_App.I,20.351"><seg type="pāda" n="a">tasyāvāṃ kiṃ pradāsyāva</seg> <seg type="pāda" n="b">ātithyakaraṇe nṛpa</seg> /</l>

<l xml:id="HV_App.I,20.352"><seg type="pāda" n="a">pātram āsādya vai rājan</seg> <seg type="pāda" n="b">yathā dharmo na lupyate</seg> //</l>

<l xml:id="HV_App.I,20.353"><seg type="pāda" n="a">evam anyonyaṃ saṃcintya</seg> <seg type="pāda" n="b">bhrātarau krathakaiśikau</seg> /</l>

<l xml:id="HV_App.I,20.354"><seg type="pāda" n="a">svaṃ rājyaṃ dātukāmau tau</seg> <seg type="pāda" n="b">jagmatuḥ keśavāntikam</seg> //</l>

<l xml:id="HV_App.I,20.355"><seg type="pāda" n="a">devam āsādya tau vīrau</seg> <seg type="pāda" n="b">vidarbhanagarādhipau</seg> /</l>

<l xml:id="HV_App.I,20.356"><seg type="pāda" n="a">ūcatus tau mahātmānau</seg> <seg type="pāda" n="b">praṇamya śirasā harim</seg> //</l>

<l xml:id="HV_App.I,20.357"><seg type="pāda" n="a">adyāvāṃ saphalaṃ janma</seg> <seg type="pāda" n="b">adyāvāṃ saphalaṃ yaśaḥ</seg> /</l>

<l xml:id="HV_App.I,20.358"><seg type="pāda" n="a">adyāvāṃ pitaras tṛptā</seg> <seg type="pāda" n="b">deve tvayi gṛhāgate</seg> //</l>

<l xml:id="HV_App.I,20.359"><seg type="pāda" n="a">cāmaraṃ vyajanaṃ chatraṃ</seg> <seg type="pāda" n="b">dhvajaṃ siṃhāsanaṃ balam</seg> /</l>

<l xml:id="HV_App.I,20.360"><seg type="pāda" n="a">sphītakośāṃ purīṃ caiva</seg> <seg type="pāda" n="b">gajāśvarathasaṃyutām</seg> //</l>

<l xml:id="HV_App.I,20.361"><seg type="pāda" n="a">upendras tvaṃ mahābāho</seg> <seg type="pāda" n="b">devendreṇābhiṣiktavān</seg> /</l>

<l xml:id="HV_App.I,20.362"><seg type="pāda" n="a">āvām iha hi rājye tvām</seg> <seg type="pāda" n="b">abhiṣiñcāva vai prabho</seg> //</l>

<l xml:id="HV_App.I,20.363"><seg type="pāda" n="a">āvayor yat kṛtaṃ kāryaṃ</seg> <seg type="pāda" n="b">bahubhiḥ pārthivair api</seg> /</l>

<l xml:id="HV_App.I,20.364"><seg type="pāda" n="a">śakyate nānyathā kartuṃ</seg> <seg type="pāda" n="b">jarāsaṃdhena vā svayam</seg> //</l>

<l xml:id="HV_App.I,20.365"><seg type="pāda" n="a">śatrus te māgadho rājā</seg> <seg type="pāda" n="b">jarāsaṃdho mahādyutiḥ</seg> /</l>

<l xml:id="HV_App.I,20.366"><seg type="pāda" n="a">kathāṃ te bruvate nityaṃ</seg> <seg type="pāda" n="b">nṛpāṇām abhayapradaḥ</seg> //</l>

<l xml:id="HV_App.I,20.367"><seg type="pāda" n="a">siṃhāsanam anadhyāsya</seg> <seg type="pāda" n="b">puraṃ cāsya na vidyate</seg> /</l>

<l xml:id="HV_App.I,20.368"><seg type="pāda" n="a">kathaṃ rājasamāje 'smin</seg> <seg type="pāda" n="b">nāsate devakīsutaḥ</seg> //</l>

<l xml:id="HV_App.I,20.369"><seg type="pāda" n="a">kṛṣṇo 'pi sumahāvīryo hy</seg> <seg type="pāda" n="b">abhimānī mahādyutiḥ</seg> /</l>

<l xml:id="HV_App.I,20.370"><seg type="pāda" n="a">na cāgamiṣyate cāsmin</seg> <seg type="pāda" n="b">kanyārthe ca svayaṃvare</seg> //</l>

<l xml:id="HV_App.I,20.371"><seg type="pāda" n="a">pārthiveṣūpaviṣṭeṣu</seg> <seg type="pāda" n="b">sveṣu siṃhāsaneṣu vai</seg> /</l>

<l xml:id="HV_App.I,20.372"><seg type="pāda" n="a">katham āsyati nīceṣu</seg> <seg type="pāda" n="b">āsaneṣu mahādyutiḥ</seg> //</l>

<l xml:id="HV_App.I,20.373"><seg type="pāda" n="a">iti saṃcodyamānas tu</seg> <seg type="pāda" n="b">śrutvāsau bhīṣmako nṛpaḥ</seg> /</l>

<note>k: K4 ins. :k</note>
<l xml:id="**HV_App.I,20.373**13:1"><seg type="pāda" n="a">sarvaṃ tad vāsudevāgre</seg> <seg type="pāda" n="b">jarāsaṃdhacikīrṣitam</seg> /</l>

<l xml:id="**HV_App.I,20.373**13:2"><seg type="pāda" n="a">nivedayām āsa tadā</seg> <seg type="pāda" n="b">tasyābhilaṣitaṃ tv idam</seg> //</l>

<l xml:id="HV_App.I,20.374"><seg type="pāda" n="a">āvayoḥ saha saṃmantrya</seg> <seg type="pāda" n="b">vigrahopaśamārthinā</seg> //</l>

<l xml:id="HV_App.I,20.375"><seg type="pāda" n="a">tava viśrāmahetor hi</seg> <seg type="pāda" n="b">kāritaṃ ca gṛhottamam</seg> /</l>

<l xml:id="HV_App.I,20.376"><seg type="pāda" n="a">devānām ādidevo 'si</seg> <seg type="pāda" n="b">sarvalokanamaskṛtaḥ</seg> //</l>

<l xml:id="HV_App.I,20.377"><seg type="pāda" n="a">mānuṣe martyaloke 'smin</seg> <seg type="pāda" n="b">rājendratvaṃ samācara</seg> /</l>

<l xml:id="HV_App.I,20.378"><seg type="pāda" n="a">samāje manujendrāṇāṃ</seg> <seg type="pāda" n="b">mā bhūd āsanasaṃkaṭam</seg> //</l>

<l xml:id="HV_App.I,20.379"><seg type="pāda" n="a">vidarbhanagare cedaṃ</seg> <seg type="pāda" n="b">rājendratvaṃ samācara</seg> /</l>

<l xml:id="HV_App.I,20.380"><seg type="pāda" n="a">āsyatām āsane śubhre</seg> <seg type="pāda" n="b">śvaḥ prabhāte mahādyute</seg> //</l>

<l xml:id="HV_App.I,20.381"><seg type="pāda" n="a">adhivāsyātmanātmānaṃ</seg> <seg type="pāda" n="b">vidhidṛṣṭena karmaṇā</seg> /</l>

<l xml:id="HV_App.I,20.382"><seg type="pāda" n="a">yathāgamiṣyanti nṛpāḥ</seg> <seg type="pāda" n="b">kariṣye devaśāsanāt</seg> //</l>

<l xml:id="HV_App.I,20.383"><seg type="pāda" n="a">evam uktvā suraśreṣṭhaṃ</seg> <seg type="pāda" n="b">praṇipatya kṛtāñjalī</seg> /</l>

<l xml:id="HV_App.I,20.384"><seg type="pāda" n="a">preṣayām āsa tau vīrau</seg> <seg type="pāda" n="b">raṅgamadhye nṛpair vṛte</seg> //</l>

<l xml:id="HV_App.I,20.385"><seg type="pāda" n="a">devadūtasya vacanaṃ</seg> <seg type="pāda" n="b">yathoktaṃ vajrapāṇinā</seg> /</l>

<l xml:id="HV_App.I,20.386"><seg type="pāda" n="a">likhitvā sumahātejāḥ</seg> <seg type="pāda" n="b">kaiśikaḥ śāpajād bhayāt</seg> //</l>

<l xml:id="HV_App.I,20.387"><seg type="pāda" n="a">viditaṃ vo nṛpāḥ sarve</seg> <seg type="pāda" n="b">vainateyasahācyutaḥ</seg> /</l>

<l xml:id="HV_App.I,20.388"><seg type="pāda" n="a">āgato 'tithirūpeṇa</seg> <seg type="pāda" n="b">vidarbhanagarīṃ hariḥ</seg> //</l>

<l xml:id="HV_App.I,20.389"><seg type="pāda" n="a">prāptam ālokya pātro'; yam</seg> <seg type="pāda" n="b">iti saṃcintya bhūpatiḥ</seg> /</l>

<l xml:id="HV_App.I,20.390"><seg type="pāda" n="a">pradadau vāsudevāya</seg> <seg type="pāda" n="b">svaṃ rājyaṃ dharmahetunā</seg> //</l>

<l xml:id="HV_App.I,20.391"><seg type="pāda" n="a">idam āsanam āssveti</seg> <seg type="pāda" n="b">bhrātrā me sahito 'naghāḥ</seg> /</l>

<l xml:id="HV_App.I,20.392"><seg type="pāda" n="a">vāg uvācāśarīreṇa</seg> <seg type="pāda" n="b">kenāpi vyomacāriṇā</seg> //</l>

<l xml:id="HV_App.I,20.393"><seg type="pāda" n="a">na yuktam āsanaṃ dātuṃ</seg> <seg type="pāda" n="b">tvayāsīnaṃ narādhipa</seg> /</l>

<l xml:id="HV_App.I,20.394"><seg type="pāda" n="a">idam asyāsanaṃ divyaṃ</seg> <seg type="pāda" n="b">sarvaratnavibhūṣitam</seg> //</l>

<l xml:id="HV_App.I,20.395"><seg type="pāda" n="a">jāmbūnadamayaṃ divyaṃ</seg> <seg type="pāda" n="b">racitaṃ viśvakarmaṇā</seg> /</l>

<l xml:id="HV_App.I,20.396"><seg type="pāda" n="a">preṣitaṃ devarājena</seg> <seg type="pāda" n="b">siṃhalakṣaṇalakṣitam</seg> //</l>

<l xml:id="HV_App.I,20.397"><seg type="pāda" n="a">atropaviṣṭaṃ deveśaṃ</seg> <seg type="pāda" n="b">carācaranamaskṛtam</seg> /</l>

<l xml:id="HV_App.I,20.398"><seg type="pāda" n="a">abhiṣiñcata rājendraṃ</seg> <seg type="pāda" n="b">bahubhiḥ pārthivaiḥ saha</seg> //</l>

<l xml:id="HV_App.I,20.399"><seg type="pāda" n="a">āgatāḥ kuṇḍinagare</seg> <seg type="pāda" n="b">kanyāhetor narābhipāḥ</seg> /</l>

<l xml:id="HV_App.I,20.400"><seg type="pāda" n="a">nāgamiṣyati yaḥ kaścit</seg> <seg type="pāda" n="b">so 'sya vadhyo bhaviṣyati</seg> //</l>

<l xml:id="HV_App.I,20.401"><seg type="pāda" n="a">ime caivāṣṭakalaśā</seg> <seg type="pāda" n="b">nidhīnām aṃśasaṃbhavāḥ</seg> /</l>

<l xml:id="HV_App.I,20.402"><seg type="pāda" n="a">akṣayā rājarājasya</seg> <seg type="pāda" n="b">dhaneśasya mahātmanaḥ</seg> //</l>

<l xml:id="HV_App.I,20.403"><seg type="pāda" n="a">divyāḥ kāñcanaratnāḍhyā</seg> <seg type="pāda" n="b">divyābharaṇayonayaḥ</seg> /</l>

<l xml:id="HV_App.I,20.404"><seg type="pāda" n="a">rājendrasyābhiṣekārtham</seg> <seg type="pāda" n="b">āgacchanti nṛpair vṛtāḥ</seg> //</l>

<l xml:id="HV_App.I,20.405"><seg type="pāda" n="a">eṣa śakrasya saṃdeśaḥ</seg> <seg type="pāda" n="b">kathito vo narādhipāḥ</seg> /</l>

<l xml:id="HV_App.I,20.406"><seg type="pāda" n="a">lekhenāhūya tān sarvān</seg> <seg type="pāda" n="b">abhiṣiñcantu keśavam</seg> //</l>


<milestone unit="speaker" n="kaiśika uvāca"/>
<l xml:id="HV_App.I,20.407"><seg type="pāda" n="a">iti saṃcodya svastho 'sau</seg> <seg type="pāda" n="b">devadūto gato divam</seg> /</l>

<l xml:id="HV_App.I,20.408"><seg type="pāda" n="a">dattvāsanaṃ ca kṛṣṇāya</seg> <seg type="pāda" n="b">bālārkasadṛśaprabham</seg> //</l>

<l xml:id="HV_App.I,20.409"><seg type="pāda" n="a">tenāhaṃ codayiṣyāmi</seg> <seg type="pāda" n="b">bhavanto ye samāgatāḥ</seg> /</l>

<l xml:id="HV_App.I,20.410"><seg type="pāda" n="a">durnivāryataraṃ ghoraṃ</seg> <seg type="pāda" n="b">śakreṇa svayam īritam</seg> //</l>

<l xml:id="HV_App.I,20.411"><seg type="pāda" n="a">yuṣmābhir darśane yuktam</seg> <seg type="pāda" n="b">adbhutaṃ bhuvi durlabham</seg> /</l>

<l xml:id="HV_App.I,20.412"><seg type="pāda" n="a">kalaśair abhiṣicyantaṃ</seg> <seg type="pāda" n="b">svayam eva nabhastalāt</seg> //</l>

<l xml:id="HV_App.I,20.413"><seg type="pāda" n="a">dṛṣṭvāścaryaṃ hi naḥ sarvān</seg> <seg type="pāda" n="b">dhruvaṃ pāpakṣayo bhavet</seg> /</l>

<l xml:id="HV_App.I,20.414"><seg type="pāda" n="a">snāpanārthaṃ ca kṛṣṇāya</seg> <seg type="pāda" n="b">devadevāya viṣṇave</seg> //</l>

<l xml:id="HV_App.I,20.415"><seg type="pāda" n="a">āgacchadhvāṃ nṛpaśreṣṭā</seg> <seg type="pāda" n="b">na bhayaṃ kartum arhatha</seg> /</l>

<l xml:id="HV_App.I,20.416"><seg type="pāda" n="a">āvayoḥ kṛtasaṃdhāno</seg> <seg type="pāda" n="b">yuṣmadarthe janārdanaḥ</seg> //</l>

<l xml:id="HV_App.I,20.417"><seg type="pāda" n="a">sarveṣāṃ manujendrāṇām</seg> <seg type="pāda" n="b">abhayaṃ kurute hariḥ</seg> /</l>

<l xml:id="HV_App.I,20.418"><seg type="pāda" n="a">viśuddhabhāvaḥ kṛṣṇasya</seg> <seg type="pāda" n="b">āvayor dṛṣṭa tattvataḥ</seg> //</l>

<l xml:id="HV_App.I,20.419"><seg type="pāda" n="a">māgadhasya viśeṣeṇa</seg> <seg type="pāda" n="b">na vairaṃ hṛdi dṛśyate</seg> /</l>

<l xml:id="HV_App.I,20.420"><seg type="pāda" n="a">yad atra kāraṇaṃ kāryaṃ</seg> <seg type="pāda" n="b">tad bhavadbhir vicintyatām</seg> //</l>


<milestone unit="speaker" n="vaiśaṃpāyana uvāva"/>
<l xml:id="HV_App.I,20.421"><seg type="pāda" n="a">evaṃ saṃcintyamānās tu</seg> <seg type="pāda" n="b">nṛpāḥ śāpabhayārditāḥ</seg> /</l>

<l xml:id="HV_App.I,20.422"><seg type="pāda" n="a">bhūyaḥ śuśruvū rājendra</seg> <seg type="pāda" n="b">rājānaḥ sarva eva te</seg> //</l>

<l xml:id="HV_App.I,20.423"><seg type="pāda" n="a">meghagambhīranādena</seg> <seg type="pāda" n="b">svareṇāpūrayan nabhaḥ</seg> /</l>

<l xml:id="HV_App.I,20.424"><seg type="pāda" n="a">vāg uvācāśarīreṇa</seg> <seg type="pāda" n="b">devarājasya śāsanāt</seg> //</l>


<milestone unit="speaker" n="citrāṅgada uvāca"/>
<l xml:id="HV_App.I,20.425"><seg type="pāda" n="a">trailokyādhipatiḥ śakraḥ</seg> <seg type="pāda" n="b">prajāpālanahetunā</seg> /</l>

<l xml:id="HV_App.I,20.426"><seg type="pāda" n="a">ājñāpayati yuṣmākaṃ</seg> <seg type="pāda" n="b">nṛpāṇāṃ hitakāmyayā</seg> /</l>

<l xml:id="HV_App.I,20.427"><seg type="pāda" n="a">na yuktaṃ vadatānyonyaṃ</seg> <seg type="pāda" n="b">kṛṣṇena saha vairiṇā</seg> /</l>

<l xml:id="HV_App.I,20.428"><seg type="pāda" n="a">vasadhvaṃ prītim utpādya</seg> <seg type="pāda" n="b">svarāṣṭreṣu narādhipāḥ</seg> //</l>

<l xml:id="HV_App.I,20.429"><seg type="pāda" n="a">praṇatārtiharaḥ kṛṣṇaḥ</seg> <seg type="pāda" n="b">pratisenāntako 'nalaḥ</seg> /</l>

<l xml:id="HV_App.I,20.430"><seg type="pāda" n="a">anena saha saṃprītyā</seg> <seg type="pāda" n="b">modadhvaṃ vigatajvarāḥ</seg> //</l>

<l xml:id="HV_App.I,20.431"><seg type="pāda" n="a">mānuṣāṇāṃ nṛpā devā</seg> <seg type="pāda" n="b">nṛpāṇāṃ devatāḥ surāḥ</seg> /</l>

<l xml:id="HV_App.I,20.432"><seg type="pāda" n="a">surāṇāṃ daivataṃ śakraḥ</seg> <seg type="pāda" n="b">śakrasyāpi janārdanaḥ</seg> //</l>

<note>k: G4 ins. :k</note>
<l xml:id="**HV_App.I,20.432**14:1"><seg type="pāda" n="a">tasyāpi devaḥ sa śivaḥ</seg> <seg type="pāda" n="b">śivasyāpi janārdanaḥ</seg> /</l>

<l xml:id="HV_App.I,20.433"><seg type="pāda" n="a">eṣa viṣṇuḥ prabhur devo</seg> <seg type="pāda" n="b">devānām api daivatam</seg> /</l>

<l xml:id="HV_App.I,20.434"><seg type="pāda" n="a">jāto 'yaṃ mānuṣe loke</seg> <seg type="pāda" n="b">nararūpeṇa keśavaḥ</seg> //</l>

<l xml:id="HV_App.I,20.435"><seg type="pāda" n="a">ajeyaḥ sarvalokeṣu</seg> <seg type="pāda" n="b">devadānavamānavaiḥ</seg> /</l>

<l xml:id="HV_App.I,20.436"><seg type="pāda" n="a">kārttikeyasahāyasya</seg> <seg type="pāda" n="b">api śūlabhṛtaḥ svayam</seg> //</l>

<l xml:id="HV_App.I,20.437"><seg type="pāda" n="a">tasmai devātidevāya</seg> <seg type="pāda" n="b">keśavāya mahātmane</seg> /</l>

<l xml:id="HV_App.I,20.438"><seg type="pāda" n="a">abhiṣicya suraiḥ sārdhaṃ</seg> <seg type="pāda" n="b">kim icchadhvam ataḥ param</seg> //</l>

<l xml:id="HV_App.I,20.439"><seg type="pāda" n="a">na cādhikāro devānāṃ</seg> <seg type="pāda" n="b">rājendrasyābhiṣecane</seg> /</l>

<l xml:id="HV_App.I,20.440"><seg type="pāda" n="a">tenāhaṃ nābhiṣiñcāmi</seg> <seg type="pāda" n="b">sarvalokanamaskṛtam</seg> //</l>

<l xml:id="HV_App.I,20.441"><seg type="pāda" n="a">nṛpāṇām adhikāro 'yaṃ</seg> <seg type="pāda" n="b">rājendrasyābhiṣecane</seg> //</l>

<l xml:id="HV_App.I,20.442"><seg type="pāda" n="a">gatvā yūyaṃ vidarbhāyāṃ</seg> <seg type="pāda" n="b">krathakaiśikayoḥ saha</seg> /</l>

<l xml:id="HV_App.I,20.443"><seg type="pāda" n="a">saṃcintya vidhidṛṣṭena</seg> <seg type="pāda" n="b">kurudhvaṃ nṛpasattamāḥ</seg> //</l>

<l xml:id="HV_App.I,20.444"><seg type="pāda" n="a">prītisaṃdhānakālo 'yam</seg> <seg type="pāda" n="b">iti saṃcintya vāsavaḥ</seg> /</l>

<l xml:id="HV_App.I,20.445"><seg type="pāda" n="a">bodhanārthe visṛṣṭo 'haṃ</seg> <seg type="pāda" n="b">yuṣmākaṃ manujeśvarāḥ</seg> //</l>

<l xml:id="HV_App.I,20.446"><seg type="pāda" n="a">vidarbhanagare kṛṣṇaḥ</seg> <seg type="pāda" n="b">śrāvito 'syādhivāsanam</seg> /</l>

<l xml:id="HV_App.I,20.447"><seg type="pāda" n="a">rājendratvābhiṣekārthaṃ</seg> <seg type="pāda" n="b">rājānau krathakaiśikau</seg> //</l>

<l xml:id="HV_App.I,20.448"><seg type="pāda" n="a">tābhyāṃ saha nṛpaśreṣṭhāḥ</seg> <seg type="pāda" n="b">kṛtvā sumahad utsavam</seg> /</l>

<l xml:id="HV_App.I,20.449"><seg type="pāda" n="a">abhiṣekeṇa satkṛtya</seg> <seg type="pāda" n="b">pratigṛhyāsya dakṣiṇām</seg> /</l>

<l xml:id="HV_App.I,20.450"><seg type="pāda" n="a">āgamiṣyatha saṃhṛṣṭāḥ</seg> <seg type="pāda" n="b">punar eva svayaṃvaram</seg> //</l>

<l xml:id="HV_App.I,20.451"><seg type="pāda" n="a">jarāsaṃdhaḥ sunīthaś ca</seg> <seg type="pāda" n="b">rukmiṇaś ca mahārathaḥ</seg> /</l>

<l xml:id="HV_App.I,20.452"><seg type="pāda" n="a">sālvaḥ saubhapatiś caiva</seg> <seg type="pāda" n="b">catvāro rājasattamāḥ</seg> /</l>

<l xml:id="HV_App.I,20.453"><seg type="pāda" n="a">raṅgasyāśūnyahetor hi</seg> <seg type="pāda" n="b">tiṣṭhantu iti pārthivāḥ</seg> /</l>


<milestone unit="speaker" n="vaiśaṃpāyana uvāca"/>
<l xml:id="HV_App.I,20.454"><seg type="pāda" n="a">evam ājñāṃ sureśasya</seg> <seg type="pāda" n="b">śrutvā citrāṅgaderitām</seg> /</l>

<l xml:id="HV_App.I,20.455"><seg type="pāda" n="a">gamanāya matiṃ cakruḥ</seg> <seg type="pāda" n="b">sarva eva nṛpottamāḥ</seg> //</l>

<l xml:id="HV_App.I,20.456"><seg type="pāda" n="a">anujñātā narendreṇa</seg> <seg type="pāda" n="b">jarāsaṃdhena dhīmatā</seg> /</l>

<l xml:id="HV_App.I,20.457"><seg type="pāda" n="a">bhiṣmakaṃ purataḥ kṛtvā</seg> <seg type="pāda" n="b">prayātāḥ svabalair vṛtāḥ</seg> //</l>

<l xml:id="HV_App.I,20.458"><seg type="pāda" n="a">bhiṣmakaś ca mahābāhuḥ</seg> <seg type="pāda" n="b">svabalena samanvitaḥ</seg> /</l>

<l xml:id="HV_App.I,20.459"><seg type="pāda" n="a">jagāma pārthivaiḥ sārdhaṃ</seg> <seg type="pāda" n="b">dahyamānena cetasā</seg> /</l>

<l xml:id="HV_App.I,20.460"><seg type="pāda" n="a">yatra kṛṣṇo mahābāhuḥ</seg> <seg type="pāda" n="b">kaiśikasya niveśane</seg> //</l>

<l xml:id="HV_App.I,20.461"><seg type="pāda" n="a">dūrād eva prakāśāntī</seg> <seg type="pāda" n="b">patākādhvajamālinī</seg> /</l>

<l xml:id="HV_App.I,20.462"><seg type="pāda" n="a">śubhrā devasabhā ramyā</seg> <seg type="pāda" n="b">snānahetor ihāgatā</seg> //</l>

<l xml:id="HV_App.I,20.463"><seg type="pāda" n="a">divyaratnaprabhākīrṇā</seg> <seg type="pāda" n="b">divyadhvajasamākulā</seg> /</l>

<l xml:id="HV_App.I,20.464"><seg type="pāda" n="a">divyāmbarapatākāḍhyā</seg> <seg type="pāda" n="b">divyābharaṇabhūṣitā</seg> //</l>

<l xml:id="HV_App.I,20.465"><seg type="pāda" n="a">divyasragdāmakalilā</seg> <seg type="pāda" n="b">divyagandhādhivāsitā</seg> /</l>

<l xml:id="HV_App.I,20.466"><seg type="pāda" n="a">vimānayānaiḥ śrīmadbhiḥ</seg> <seg type="pāda" n="b">samantāt parivāritā</seg> //</l>

<l xml:id="HV_App.I,20.467"><seg type="pāda" n="a">divyāpsarogaṇāś caiva</seg> <seg type="pāda" n="b">vidyādharagaṇās tathā</seg> /</l>

<l xml:id="HV_App.I,20.468"><seg type="pāda" n="a">gandharvā munayaś caiva</seg> <seg type="pāda" n="b">kiṃnarāś ca samantataḥ</seg> /</l>

<l xml:id="HV_App.I,20.469"><seg type="pāda" n="a">upagāyanti deveśam</seg> <seg type="pāda" n="b">ambarāntaram āśritāḥ</seg> //</l>

<l xml:id="HV_App.I,20.470"><seg type="pāda" n="a">stuvanti munayaḥ sarve</seg> <seg type="pāda" n="b">siddhāś ca paramarṣayaḥ</seg> /</l>

<l xml:id="HV_App.I,20.471"><seg type="pāda" n="a">devaduṃdubhayaś caiva</seg> <seg type="pāda" n="b">svayam evānadan divi</seg> //</l>

<note>k: T3 ins. :k</note>
<l xml:id="**HV_App.I,20.471**15:1"><seg type="pāda" n="a">karpūrāgarukastūrī+</seg> <seg type="pāda" n="b">+kaṅkolaṃ candanāni ca</seg> /</l>

<l xml:id="HV_App.I,20.472"><seg type="pāda" n="a">pañcayonisamutthāni</seg> <seg type="pāda" n="b">gandhacūrṇāny anekaśaḥ</seg> /</l>

<l xml:id="HV_App.I,20.473"><seg type="pāda" n="a">samantāt pātyamānāni</seg> <seg type="pāda" n="b">ākāśasthair divaukasaiḥ</seg> //</l>

<l xml:id="HV_App.I,20.474"><seg type="pāda" n="a">svayam āgamya rājendro</seg> <seg type="pāda" n="b">devaiḥ saha śacīpatiḥ</seg> /</l>

<l xml:id="HV_App.I,20.475"><seg type="pāda" n="a">vimānavaram āruhya</seg> <seg type="pāda" n="b">saprakāśaḥ sthito 'mbare</seg> //</l>

<l xml:id="HV_App.I,20.476"><seg type="pāda" n="a">aṣṭabhir lokapālais tu</seg> <seg type="pāda" n="b">svadigbhāgeṣu saṃsthitaiḥ</seg> /</l>

<l xml:id="HV_App.I,20.477"><seg type="pāda" n="a">upagāyadbhir nṛtyadbhiḥ</seg> <seg type="pāda" n="b">stuvadbhiś ca samantataḥ</seg> //</l>

<note>k: For lines 476-477, K1.3.4 Ñ3 V1.2 B1(marg.).2 Dn D1-5 T2-4 G1.4.5 subst. :k</note>
<l xml:id="**HV_App.I,20.477**16:1"><seg type="pāda" n="a">aṣṭau ye lokapālās te</seg> <seg type="pāda" n="b">svāsu dikṣu samāsthitāḥ</seg> /</l>

<l xml:id="**HV_App.I,20.477**16:2"><seg type="pāda" n="a">upagāyanti nṛtyanti</seg> <seg type="pāda" n="b">stuvanti ca samantataḥ</seg> //</l>

<l xml:id="HV_App.I,20.478"><seg type="pāda" n="a">śrutvā sutumulaṃ nādaṃ</seg> <seg type="pāda" n="b">sarva eva narādhipāḥ</seg> /</l>

<l xml:id="HV_App.I,20.479"><seg type="pāda" n="a">vismayotphullanayanā</seg> <seg type="pāda" n="b">viviśus te sabhāṃ śubhām</seg> //</l>

<l xml:id="HV_App.I,20.480"><seg type="pāda" n="a">kaiśikaś ca mahātejā</seg> <seg type="pāda" n="b">upagamya narādhipān</seg> /</l>

<l xml:id="HV_App.I,20.481"><seg type="pāda" n="a">praveśayām āsa balī</seg> <seg type="pāda" n="b">pratipūjya yathāvidhi</seg> //</l>

<l xml:id="HV_App.I,20.482"><seg type="pāda" n="a">nivedite suraśreṣṭhaḥ</seg> <seg type="pāda" n="b">pārthivānāṃ samāgame</seg> /</l>

<l xml:id="HV_App.I,20.483"><seg type="pāda" n="a">nirjagāma hariḥ śrīmān</seg> <seg type="pāda" n="b">sarvamaṅgalapūjitaḥ</seg> //</l>

<l xml:id="HV_App.I,20.484"><seg type="pāda" n="a">tato 'mbarasthās te divyāḥ</seg> <seg type="pāda" n="b">kalaśāś cailakaṇṭhinaḥ</seg> /</l>

<l xml:id="HV_App.I,20.485"><seg type="pāda" n="a">sahakārasamāyuktā</seg> <seg type="pāda" n="b">vavarṣur jaladā iva</seg> //</l>

<l xml:id="HV_App.I,20.486"><seg type="pāda" n="a">divyakāñcanaratnaughair</seg> <seg type="pāda" n="b">divyapuṣpasamanvitaiḥ</seg> /</l>

<l xml:id="HV_App.I,20.487"><seg type="pāda" n="a">gandhacūrṇavimiśraiś ca</seg> <seg type="pāda" n="b">rājendrasyābhiṣecane</seg> //</l>

<l xml:id="HV_App.I,20.488"><seg type="pāda" n="a">yathoktavidhipūrveṇa</seg> <seg type="pāda" n="b">abhiṣicya janārdanam</seg> /</l>

<l xml:id="HV_App.I,20.489"><seg type="pāda" n="a">dīkṣayitvā narendrāṇāṃ</seg> <seg type="pāda" n="b">divyairābharaṇaiḥ śubhaiḥ</seg> //</l>

<l xml:id="HV_App.I,20.490"><seg type="pāda" n="a">divyāmbaravicitraiś ca</seg> <seg type="pāda" n="b">divyamālyānulepanaiḥ</seg> /</l>

<l xml:id="HV_App.I,20.491"><seg type="pāda" n="a">satkṛtya vidhivad rājñām</seg> <seg type="pāda" n="b">upaviṣṭo janārdanaḥ</seg> //</l>

<l xml:id="HV_App.I,20.492"><seg type="pāda" n="a">śubhe devasabhe ramye</seg> <seg type="pāda" n="b">snānahetor ihāgate</seg> /</l>

<l xml:id="HV_App.I,20.493"><seg type="pāda" n="a">upāsyamāno yadubhir</seg> <seg type="pāda" n="b">vibabhau ca narādhipaiḥ</seg> //</l>

<l xml:id="HV_App.I,20.494"><seg type="pāda" n="a">vainateyaś ca balavān</seg> <seg type="pāda" n="b">kāmarūpī narākṛtiḥ</seg> /</l>

<l xml:id="HV_App.I,20.495"><seg type="pāda" n="a">dakṣiṇaṃ pārśvam āśritya</seg> <seg type="pāda" n="b">āsanastho babhūva ha</seg> //</l>

<l xml:id="HV_App.I,20.496"><seg type="pāda" n="a">krathakaiśikau ca tau vīrau</seg> <seg type="pāda" n="b">vāmapārśve sva āsane</seg> /</l>

<l xml:id="HV_App.I,20.497"><seg type="pāda" n="a">upaviṣṭau mahātmānau</seg> <seg type="pāda" n="b">devasyānumate nṛpau</seg> //</l>

<l xml:id="HV_App.I,20.498"><seg type="pāda" n="a">tathaiva vāmapārśve tu</seg> <seg type="pāda" n="b">vṛṣṇyandhakamahārathāḥ</seg> /</l>

<l xml:id="HV_App.I,20.499"><seg type="pāda" n="a">sātyakipramukhā vīrā</seg> <seg type="pāda" n="b">upaviṣṭā mahābalāḥ</seg> //</l>

<l xml:id="HV_App.I,20.500"><seg type="pāda" n="a">bhāskarapratime divye</seg> <seg type="pāda" n="b">divyāstaraṇasaṃvṛte</seg> /</l>

<l xml:id="HV_App.I,20.501"><seg type="pāda" n="a">sukhopaviṣṭaṃ śrīmantaṃ</seg> <seg type="pāda" n="b">devā iva śacīpatim</seg> //</l>

<l xml:id="HV_App.I,20.502"><seg type="pāda" n="a">sacivaiḥ śrāvitāḥ pūrvaṃ</seg> <seg type="pāda" n="b">praviṣṭās te narādhipāḥ</seg> /</l>

<l xml:id="HV_App.I,20.503"><seg type="pāda" n="a">yathārheṇa ca saṃpūjya</seg> <seg type="pāda" n="b">rājānaḥ sarva eva te</seg> /</l>

<l xml:id="HV_App.I,20.504"><seg type="pāda" n="a">sukhopaviṣṭās te sveṣu</seg> <seg type="pāda" n="b">āsaneṣu narādhipāḥ</seg> //</l>

<l xml:id="HV_App.I,20.505"><seg type="pāda" n="a">kaiśikas tu mahāprājñaḥ</seg> <seg type="pāda" n="b">sarvaśāstrārthavittamaḥ</seg> /</l>

<l xml:id="HV_App.I,20.506"><seg type="pāda" n="a">pūjayitvā yathānyāyam</seg> <seg type="pāda" n="b">uvāca vadatāṃ varaḥ</seg> //</l>

<l xml:id="HV_App.I,20.507"><seg type="pāda" n="a">avijñātā nṛpāḥ sarve</seg> <seg type="pāda" n="b">mānuṣo 'yām iti prabho</seg> /</l>

<l xml:id="HV_App.I,20.508"><seg type="pāda" n="a">bhavantam uparundhānā</seg> <seg type="pāda" n="b">deva tvaṃ kṣantum arhasi</seg> //</l>


<milestone unit="speaker" n="kṛṣṇa uvāca"/>
<l xml:id="HV_App.I,20.509"><seg type="pāda" n="a">na me vairaṃ nivasati</seg> <seg type="pāda" n="b">ekāham api kaiśika</seg> /</l>

<l xml:id="HV_App.I,20.510"><seg type="pāda" n="a">viśeṣeṇa narendrāṇāṃ</seg> <seg type="pāda" n="b">kṣatradharme vyavasthite</seg> //</l>

<l xml:id="HV_App.I,20.511"><seg type="pāda" n="a">yoddhavyam iti dharmeṇa</seg> <seg type="pāda" n="b">adharme 'tiparāṅmukhe</seg> /</l>

<l xml:id="HV_App.I,20.512"><seg type="pāda" n="a">teṣāṃ ko hetunā kopaḥ</seg> <seg type="pāda" n="b">kartavyas tv avanīśvarāḥ</seg> //</l>

<l xml:id="HV_App.I,20.513"><seg type="pāda" n="a">yad gataṃ tad atikrāntaṃ</seg> <seg type="pāda" n="b">ye mṛtās te divaṃ gatāḥ</seg> /</l>

<l xml:id="HV_App.I,20.514"><seg type="pāda" n="a">eṣa dharmo nṛloke 'smiñ</seg> <seg type="pāda" n="b">jāyanti ca mriyanti ca</seg> //</l>

<l xml:id="HV_App.I,20.515"><seg type="pāda" n="a">tasmād aśocyaṃ bhavatāṃ</seg> <seg type="pāda" n="b">mṛtānaṃ vai narādhipāḥ</seg> /</l>

<l xml:id="HV_App.I,20.516"><seg type="pāda" n="a">kṣantavyaṃ bhavatāsmākaṃ</seg> <seg type="pāda" n="b">vītavairā bhavantu vai</seg> //</l>


<milestone unit="speaker" n="vaiśaṃpāyana uvāca"/>
<l xml:id="HV_App.I,20.517"><seg type="pāda" n="a">evam uktvā narendrāṃs tān</seg> <seg type="pāda" n="b">āśvāsya madhusūdanaḥ</seg> /</l>

<l xml:id="HV_App.I,20.518"><seg type="pāda" n="a">kaiśikasya mukhaṃ vīkṣya</seg> <seg type="pāda" n="b">virarāma mahādyutiḥ</seg> //</l>

<l xml:id="HV_App.I,20.519"><seg type="pāda" n="a">etasminn eva kale tu</seg> <seg type="pāda" n="b">bhīṣmako nayakovidaḥ</seg> /</l>

<l xml:id="HV_App.I,20.520"><seg type="pāda" n="a">pūjayitvā yathānyāyam</seg> <seg type="pāda" n="b">uvāca vadatāṃ varaḥ</seg> //</l>

<note>Colophon</note>

<milestone unit="speaker" n="bhīṣmaka uvāca"/>
<l xml:id="HV_App.I,20.521"><seg type="pāda" n="a">putro me bālabhāvena</seg> <seg type="pāda" n="b">bhaginīṃ dātum icchati</seg> /</l>

<l xml:id="HV_App.I,20.522"><seg type="pāda" n="a">svayaṃvare narendrāṇāṃ</seg> <seg type="pāda" n="b">na cāhaṃ dātumutsahe</seg> //</l>

<l xml:id="HV_App.I,20.523"><seg type="pāda" n="a">atīva bālabhāvatvād</seg> <seg type="pāda" n="b">dātum icchen matir mama</seg> /</l>

<l xml:id="HV_App.I,20.524"><seg type="pāda" n="a">ekā tv ekaṃ samālokya</seg> <seg type="pāda" n="b">varayiṣyati me matiḥ</seg> //</l>

<l xml:id="HV_App.I,20.525"><seg type="pāda" n="a">ataḥ prasādayiṣye tvāṃ</seg> <seg type="pāda" n="b">putradurnayahetunā</seg> /</l>

<l xml:id="HV_App.I,20.526"><seg type="pāda" n="a">prasādaṃ kuru deveśa</seg> <seg type="pāda" n="b">kṣantum arhasi me prabho</seg> //</l>


<milestone unit="speaker" n="kṛṣṇa uvāca"/>
<l xml:id="HV_App.I,20.527"><seg type="pāda" n="a">bālabhāvena putreṇa</seg> <seg type="pāda" n="b">cālitaṃ nṛpamaṇḍalam</seg> /</l>

<l xml:id="HV_App.I,20.528"><seg type="pāda" n="a">yadā bhavati vai prauḍhaḥ</seg> <seg type="pāda" n="b">kīdṛśo 'vinayo bhavet</seg> //</l>

<l xml:id="HV_App.I,20.529"><seg type="pāda" n="a">sūryendusadṛśaṃl lokāṃs</seg> <seg type="pāda" n="b">tapasopārjitaśriyaḥ</seg> /</l>

<l xml:id="HV_App.I,20.530"><seg type="pāda" n="a">loke 'smin naradevānāṃ</seg> <seg type="pāda" n="b">mahākulasamudbhavān</seg> //</l>

<l xml:id="HV_App.I,20.531"><seg type="pāda" n="a">ekasyāpi nṛpasyāgre</seg> <seg type="pāda" n="b">mohādyo vitathaṃ vadet</seg> /</l>

<l xml:id="HV_App.I,20.532"><seg type="pāda" n="a">na sa tiṣṭhati loke 'smin</seg> <seg type="pāda" n="b">nirdahed daṇḍavāhninā</seg> //</l>

<l xml:id="HV_App.I,20.533"><seg type="pāda" n="a">eṣa dharmo narendrāṇām</seg> <seg type="pāda" n="b">iti te viditaṃ prabho</seg> /</l>

<l xml:id="HV_App.I,20.534"><seg type="pāda" n="a">lokadharmaṃ puraskṛtya</seg> <seg type="pāda" n="b">purā gītaṃ svayaṃbhuvā</seg> //</l>

<l xml:id="HV_App.I,20.535"><seg type="pāda" n="a">kathaṃ tava sutas teṣām</seg> <seg type="pāda" n="b">agrato manujeśvara</seg> /</l>

<l xml:id="HV_App.I,20.536"><seg type="pāda" n="a">vaktum arhati rājendra</seg> <seg type="pāda" n="b">vitathaṃ rājasaṃsadi</seg> //</l>

<l xml:id="HV_App.I,20.537"><seg type="pāda" n="a">tādṛśaṃ raṅgam atulaṃ</seg> <seg type="pāda" n="b">kārayaṃs tanayas tava</seg> /</l>

<l xml:id="HV_App.I,20.538"><seg type="pāda" n="a">kathaṃ tvayā hy avijñāta</seg> <seg type="pāda" n="b">iti me saṃśayo mahān</seg> //</l>

<l xml:id="HV_App.I,20.539"><seg type="pāda" n="a">āgatānāṃ narendrāṇām</seg> <seg type="pāda" n="b">analārkenduvarcasām</seg> /</l>

<l xml:id="HV_App.I,20.540"><seg type="pāda" n="a">yathārheṇa tu saṃpūjya</seg> <seg type="pāda" n="b">ātithyaṃ kṛtavān asi</seg> //</l>

<l xml:id="HV_App.I,20.541"><seg type="pāda" n="a">rathāśvanaranāgānāṃ</seg> <seg type="pāda" n="b">vimardam atulaṃ tv iha</seg> /</l>

<l xml:id="HV_App.I,20.542"><seg type="pāda" n="a">kathaṃ na jñātavān rājaṃs</seg> <seg type="pāda" n="b">tava putrasya ceṣṭitam</seg> //</l>

<l xml:id="HV_App.I,20.543"><seg type="pāda" n="a">viṣādo na bhaved atra</seg> <seg type="pāda" n="b">caturaṅgabalāgame</seg> /</l>

<l xml:id="HV_App.I,20.544"><seg type="pāda" n="a">kathaṃ na jñāyate rājann</seg> <seg type="pāda" n="b">iti me buddhisaṃśayaḥ</seg> //</l>

<l xml:id="HV_App.I,20.545"><seg type="pāda" n="a">mamāgamanam eveha</seg> <seg type="pāda" n="b">prāyeṇa na hitaṃ tava</seg> /</l>

<l xml:id="HV_App.I,20.546"><seg type="pāda" n="a">ato na kṛtam ātithyam</seg> <seg type="pāda" n="b">apātrāya narādhipa</seg> //</l>

<l xml:id="HV_App.I,20.547"><seg type="pāda" n="a">pātrebhyo dīyatāṃ kanyā</seg> <seg type="pāda" n="b">mām apāsya mahābhuja</seg> /</l>

<l xml:id="HV_App.I,20.548"><seg type="pāda" n="a">mamāgamanadoṣeṇa</seg> <seg type="pāda" n="b">kathaṃ kanyāṃ na dāsyasi</seg> //</l>

<l xml:id="HV_App.I,20.549"><seg type="pāda" n="a">kanyāvighnaṃ prakurvāṇo</seg> <seg type="pāda" n="b">narake paripacyate</seg> /</l>

<l xml:id="HV_App.I,20.550"><seg type="pāda" n="a">iti manvādibhir gītaṃ</seg> <seg type="pāda" n="b">dharmavidbhir narottamaiḥ</seg> //</l>

<l xml:id="HV_App.I,20.551"><seg type="pāda" n="a">ato 'rthaṃ na praviṣṭo 'haṃ</seg> <seg type="pāda" n="b">raṅgamadhye viśāṃ pate</seg> /</l>

<l xml:id="HV_App.I,20.552"><seg type="pāda" n="a">viditvā nakṛtātithyaṃ</seg> <seg type="pāda" n="b">naradeva tavālayam</seg> //</l>

<l xml:id="HV_App.I,20.553"><seg type="pāda" n="a">hriyābhibhūto rājendra</seg> <seg type="pāda" n="b">prārthito 'haṃ narādhipa</seg> /</l>

<l xml:id="HV_App.I,20.554"><seg type="pāda" n="a">vidarbhanagare rājan</seg> <seg type="pāda" n="b">balaviśrāmahetunā</seg> //</l>

<l xml:id="HV_App.I,20.555"><seg type="pāda" n="a">āvābhyāṃ kṛtam ātithyaṃ</seg> <seg type="pāda" n="b">kaiśikaḥ supriyātithiḥ</seg> /</l>

<l xml:id="HV_App.I,20.556"><seg type="pāda" n="a">uṣitau ca yathā svarge</seg> <seg type="pāda" n="b">purā garuḍakeśavau</seg> //</l>


<milestone unit="speaker" n="vaiśaṃpāyana uvāca"/>
<l xml:id="HV_App.I,20.557"><seg type="pāda" n="a">evam evaṃ bruvāṇaṃ taṃ</seg> <seg type="pāda" n="b">kṛṣṇaṃ vāgvajracoditam</seg> /</l>

<note>k: K4 ins. :k</note>
<l xml:id="**HV_App.I,20.558**17:1"><seg type="pāda" n="a">uvāca vadatāṃ śreṣṭaḥ</seg> <seg type="pāda" n="b">keśavaṃ kaṃsasūdanam</seg> /</l>

<l xml:id="HV_App.I,20.558"><seg type="pāda" n="a">ślakṣṇavācāmbunā sicya</seg> <seg type="pāda" n="b">śamitāgnim ivādhvare</seg> //</l>


<milestone unit="speaker" n="bhīṣmaka uvāca"/>
<l xml:id="HV_App.I,20.559"><seg type="pāda" n="a">prasīda devalokeśa</seg> <seg type="pāda" n="b">martyalokeśa pāhi mām</seg> /</l>

<l xml:id="HV_App.I,20.560"><seg type="pāda" n="a">ajñānatamasāviṣṭaṃ</seg> <seg type="pāda" n="b">jñānacakṣuḥprado bhava</seg> //</l>

<l xml:id="HV_App.I,20.561"><seg type="pāda" n="a">mānuṣye māṃsacakṣuṣṭvād</seg> <seg type="pāda" n="b">asamyagviditā vayam</seg> /</l>

<l xml:id="HV_App.I,20.562"><seg type="pāda" n="a">na prasidhyanti kāryāṇi</seg> <seg type="pāda" n="b">kurvatām avicāraṇāt</seg> //</l>

<l xml:id="HV_App.I,20.563"><seg type="pāda" n="a">bhavantaṃ śaraṇaṃ prāpya</seg> <seg type="pāda" n="b">devānām api daivatam</seg> /</l>

<l xml:id="HV_App.I,20.564"><seg type="pāda" n="a">samyag bhavatu me dṛsṭiḥ</seg> <seg type="pāda" n="b">saṃpatsyantu ca me kriyāḥ</seg> //</l>

<l xml:id="HV_App.I,20.565"><seg type="pāda" n="a">āniṣpannām api kriyāṃ</seg> <seg type="pāda" n="b">nayopetāṃ vicakṣaṇāḥ</seg> /</l>

<l xml:id="HV_App.I,20.566"><seg type="pāda" n="a">phaladāṃ hi prakurvanti</seg> <seg type="pāda" n="b">mahāsenāpatir yathā</seg> //</l>

<l xml:id="HV_App.I,20.567"><seg type="pāda" n="a">bhavantaṃ śaraṇaṃ prāpya</seg> <seg type="pāda" n="b">nātibādhati me bhayam</seg> /</l>

<l xml:id="HV_App.I,20.568"><seg type="pāda" n="a">yan mayā cintitaṃ kāryaṃ</seg> <seg type="pāda" n="b">tad bhavāñ śrotum arhati</seg> //</l>

<l xml:id="HV_App.I,20.569"><seg type="pāda" n="a">na dātum icche kanyāṃ vai</seg> <seg type="pāda" n="b">pārthivebhyaḥ svayaṃvare</seg> /</l>

<l xml:id="HV_App.I,20.570"><seg type="pāda" n="a">prasādaṃ kuru deveśa</seg> <seg type="pāda" n="b">na kopaṃ kartum arhasi</seg> //</l>

<note>k: D4 ins. :k</note>
<l xml:id="**HV_App.I,20.570**18:1"><seg type="pāda" n="a">pūrvam eva hi govinda</seg> <seg type="pāda" n="b">kathitaṃ nāradena yat</seg> /</l>

<l xml:id="**HV_App.I,20.570**18:2"><seg type="pāda" n="a">eṣā tavānujā bālā</seg> <seg type="pāda" n="b">śrīr eṣā hy avatāriṇī</seg> //</l>

<l xml:id="**HV_App.I,20.570**18:3"><seg type="pāda" n="a">kṛṣṇārthe janmam āsādya</seg> <seg type="pāda" n="b">punar jātā tu sā svayam</seg> //</l>

<l xml:id="**HV_App.I,20.570**18:4"><seg type="pāda" n="a">purā vai jānakīr eṣā</seg> <seg type="pāda" n="b">rāmeṇārthe 'vatāritā</seg> /</l>

<l xml:id="**HV_App.I,20.570**18:5"><seg type="pāda" n="a">adhunā rukmiṇī nāma</seg> <seg type="pāda" n="b">punarjātā mahītale</seg> //</l>

<l xml:id="**HV_App.I,20.570**18:6"><seg type="pāda" n="a">putravātsalyadīnāsau</seg> <seg type="pāda" n="b">kṛpaṇo hatavān iti</seg> /</l>

<l xml:id="**HV_App.I,20.570**18:7"><seg type="pāda" n="a">kṣantum arhasi deveśa</seg> <seg type="pāda" n="b">raṇe 'hataparākramaḥ</seg> //</l>

<l xml:id="**HV_App.I,20.570**18:8"><seg type="pāda" n="a">bhavitavyaṃ bhavaty eva</seg> <seg type="pāda" n="b">vedavakyaṃ janārdana</seg> /</l>

<l xml:id="**HV_App.I,20.570**18:9"><seg type="pāda" n="a">nāradena yathoktaṃ vai</seg> <seg type="pāda" n="b">vitathaṃ na vaded dvijaḥ</seg> //</l>


<milestone unit="speaker" n="kṛṣṇa uvāca"/>
<l xml:id="HV_App.I,20.571"><seg type="pāda" n="a">vacanena kim uktena</seg> <seg type="pāda" n="b">tvayā rājan mahāmate</seg> /</l>

<l xml:id="HV_App.I,20.572"><seg type="pāda" n="a">khakanyāṃ dāsyase neti</seg> <seg type="pāda" n="b">ko 'tra netā tavānagha</seg> /</l>

<l xml:id="HV_App.I,20.573"><seg type="pāda" n="a">mā dehīti na cākhyeyaṃ</seg> <seg type="pāda" n="b">dadasveti na me vacaḥ</seg> /</l>

<l xml:id="HV_App.I,20.574"><seg type="pāda" n="a">rukmiṇyā divyamūrtitvāt</seg> <seg type="pāda" n="b">saṃbandhe kāraṇaṃ kṣamam</seg> //</l>

<l xml:id="HV_App.I,20.575"><seg type="pāda" n="a">merukūṭe purā devaiḥ</seg> <seg type="pāda" n="b">kṛtam aṃśāvatāraṇam</seg> /</l>

<l xml:id="HV_App.I,20.576"><seg type="pāda" n="a">tadā nisṛṣṭā sā pūrvaṃ</seg> <seg type="pāda" n="b">gaccha tvaṃ patinā saha</seg> //</l>

<l xml:id="HV_App.I,20.577"><seg type="pāda" n="a">mānuṣye kuṇḍinagare</seg> <seg type="pāda" n="b">bhīṣmakasyāṅganodare</seg> /</l>

<l xml:id="HV_App.I,20.578"><seg type="pāda" n="a">jāyes tvaṃ vipulaśroṇi</seg> <seg type="pāda" n="b">pratyavekṣasva keśavam</seg> //</l>

<l xml:id="HV_App.I,20.579"><seg type="pāda" n="a">tenāhaṃ vaḥ pravakṣyāmi</seg> <seg type="pāda" n="b">rājan na kṛtakaṃ vacaḥ</seg> /</l>

<l xml:id="HV_App.I,20.580"><seg type="pāda" n="a">śrutvā svayaṃ viniścitya</seg> <seg type="pāda" n="b">yad yuktaṃ tat kariṣyasi</seg> //</l>

<l xml:id="HV_App.I,20.581"><seg type="pāda" n="a">rukmiṇī nāma te kanyā</seg> <seg type="pāda" n="b">na sā prakṛtimānuṣī</seg> /</l>

<l xml:id="HV_App.I,20.582"><seg type="pāda" n="a">śrīr eṣā brahmavākyena</seg> <seg type="pāda" n="b">jātā kenāpi hetunā</seg> //</l>

<l xml:id="HV_App.I,20.583"><seg type="pāda" n="a">na ca sā manujendrāṇāṃ</seg> <seg type="pāda" n="b">svayaṃvaravidhikṣamā</seg> /</l>

<l xml:id="HV_App.I,20.584"><seg type="pāda" n="a">ekā tv ekāya dātavyā</seg> <seg type="pāda" n="b">iti dharmo vyavasthitaḥ</seg> //</l>

<l xml:id="HV_App.I,20.585"><seg type="pāda" n="a">na ca tāṃ śakyase rājaṃl</seg> <seg type="pāda" n="b">lakṣmīṃ dātuṃ svayaṃvare</seg> /</l>

<l xml:id="HV_App.I,20.586"><seg type="pāda" n="a">sadṛśaṃ varam ālokya</seg> <seg type="pāda" n="b">dātum arhasi dharmataḥ</seg> //</l>

<l xml:id="HV_App.I,20.587"><seg type="pāda" n="a">ato 'rthaṃ vainateyo 'yaṃ</seg> <seg type="pāda" n="b">vighnakāraṇahetunā</seg> /</l>

<l xml:id="HV_App.I,20.588"><seg type="pāda" n="a">āgataḥ kuṇḍinagare</seg> <seg type="pāda" n="b">devarājena coditaḥ</seg> //</l>

<l xml:id="HV_App.I,20.589"><seg type="pāda" n="a">ahaṃ caivāgato rājñāṃ</seg> <seg type="pāda" n="b">draṣṭukāmo mahotsavam</seg> /</l>

<l xml:id="HV_App.I,20.590"><seg type="pāda" n="a">tāṃ ca kanyāṃ varārohāṃ</seg> <seg type="pāda" n="b">padmena rahitāṃ śriyam</seg> //</l>

<l xml:id="HV_App.I,20.591"><seg type="pāda" n="a">kṣantavyam iti yat proktaṃ</seg> <seg type="pāda" n="b">tvayā rājan mamepsayā</seg> /</l>

<l xml:id="HV_App.I,20.592"><seg type="pāda" n="a">yuktapūrvam ahaṃ manye</seg> <seg type="pāda" n="b">kaluṣāya na pārthiva</seg> //</l>

<l xml:id="HV_App.I,20.593"><seg type="pāda" n="a">pūrvam eva mayā kṣāntaṃ</seg> <seg type="pāda" n="b">yenāsmi viṣaye tava</seg> //</l>

<l xml:id="HV_App.I,20.594"><seg type="pāda" n="a">āgataḥ saumyarūpeṇa</seg> <seg type="pāda" n="b">tenaiva kṣāntavān prabho</seg> //</l>

<l xml:id="HV_App.I,20.595"><seg type="pāda" n="a">kṣānteṣu guṇabāhulyaṃ</seg> <seg type="pāda" n="b">doṣāpaharaṇaṃ kṣamā</seg> /</l>

<l xml:id="HV_App.I,20.596"><seg type="pāda" n="a">katham asmadvidhe rājan</seg> <seg type="pāda" n="b">kaluṣo vasate hṛdi</seg> //</l>

<l xml:id="HV_App.I,20.597"><seg type="pāda" n="a">kulaje sattvasaṃpanne</seg> <seg type="pāda" n="b">dharmajño satyavādini</seg> /</l>

<l xml:id="HV_App.I,20.598"><seg type="pāda" n="a">bhavādṛśe kathaṃ rājan</seg> <seg type="pāda" n="b">kaluṣo hṛdi vartate</seg> //</l>

<note>k: D2 (marg.) ins. :k</note>
<l xml:id="**HV_App.I,20.598**19:1"><seg type="pāda" n="a">pālayasva purīṃ samyak</seg> <seg type="pāda" n="b">kaluṣo yadi vartate</seg> /</l>

<l xml:id="HV_App.I,20.599"><seg type="pāda" n="a">kṣānto 'ham iti mantavyaṃ</seg> <seg type="pāda" n="b">yena senāsahāgataḥ</seg> /</l>

<l xml:id="HV_App.I,20.600"><seg type="pāda" n="a">na cāhaṃ senayā sārdhaṃ</seg> <seg type="pāda" n="b">yāsyāmi ripuvāhinīm</seg> //</l>

<l xml:id="HV_App.I,20.601"><seg type="pāda" n="a">akṣāntaś cārisenāyāṃ</seg> <seg type="pāda" n="b">yāsyāmi dvijavāhanaḥ</seg> /</l>

<l xml:id="HV_App.I,20.602"><seg type="pāda" n="a">sthitaḥ sann arkasaṃkāśāny</seg> <seg type="pāda" n="b">āyudhāni kare vahan</seg> //</l>

<l xml:id="HV_App.I,20.603"><seg type="pāda" n="a">mānyo 'smākaṃ bhavān rājan</seg> <seg type="pāda" n="b">vayasā ca pituḥ samaḥ</seg> /</l>

<l xml:id="HV_App.I,20.604"><seg type="pāda" n="a">pālayasva purīṃ samyak</seg> <seg type="pāda" n="b">putreṣu pitṛvad vasa</seg> //</l>

<l xml:id="HV_App.I,20.605"><seg type="pāda" n="a">kaluṣo nāma rājendra</seg> <seg type="pāda" n="b">vaset kāpuruṣeṣu vai</seg> /</l>

<l xml:id="HV_App.I,20.606"><seg type="pāda" n="a">śūreṣu śuddhabhāveṣu</seg> <seg type="pāda" n="b">kaluṣo vasate katham</seg> //</l>

<l xml:id="HV_App.I,20.607"><seg type="pāda" n="a">jānīdhvam eṣā me vṛttiḥ</seg> <seg type="pāda" n="b">putreṣu pitṛvad dhi saḥ</seg> /</l>

<l xml:id="HV_App.I,20.608"><seg type="pāda" n="a">āvayor api rājānau</seg> <seg type="pāda" n="b">vidarbhanagarādhipau</seg> //</l>

<l xml:id="HV_App.I,20.609"><seg type="pāda" n="a">ātithyakaraṇe 'smākaṃ</seg> <seg type="pāda" n="b">svaṃ rājyaṃ dadatuḥ śubhau</seg> /</l>

<l xml:id="HV_App.I,20.610"><seg type="pāda" n="a">tena dānaphalenābhyāṃ</seg> <seg type="pāda" n="b">daśa pūrve divaṃ gatāḥ</seg> //</l>

<l xml:id="HV_App.I,20.611"><seg type="pāda" n="a">bhaviṣyāś caiva rājendra</seg> <seg type="pāda" n="b">putrapautrā daśāvarāḥ</seg> /</l>

<l xml:id="HV_App.I,20.612"><seg type="pāda" n="a">te 'pi tatraiva yāsyanti</seg> <seg type="pāda" n="b">devalokaṃ narādhipāḥ</seg> //</l>

<l xml:id="HV_App.I,20.613"><seg type="pāda" n="a">anayoḥ suciraṃ kālaṃ</seg> <seg type="pāda" n="b">bhuktvā rājyam akaṇṭakam</seg> /</l>

<l xml:id="HV_App.I,20.614"><seg type="pāda" n="a">yadābhilāṣo bhokṣasya</seg> <seg type="pāda" n="b">sukhaṃ yāsyanti nirvṛtim</seg> //</l>

<l xml:id="HV_App.I,20.615"><seg type="pāda" n="a">narendrāś ca mahābhāgā</seg> <seg type="pāda" n="b">yo 'bhiṣecitum āgatāḥ</seg> //</l>

<l xml:id="HV_App.I,20.616"><seg type="pāda" n="a">kālena te 'pi yāsyanto</seg> <seg type="pāda" n="b">devalokaṃ triviṣṭapam</seg> //</l>

<l xml:id="HV_App.I,20.617"><seg type="pāda" n="a">svasti vo 'stu gāmiṣyāmi</seg> <seg type="pāda" n="b">vainateyasahāyavān</seg> /</l>

<l xml:id="HV_App.I,20.618"><seg type="pāda" n="a">nagarīṃ mathurāṃ ramyāṃ</seg> <seg type="pāda" n="b">bhojarājena pālitām</seg> //</l>


<milestone unit="speaker" n="vaiśaṃpāyana uvāca"/>
<l xml:id="HV_App.I,20.619"><seg type="pāda" n="a">evam uktvā tu rājānaṃ</seg> <seg type="pāda" n="b">bhīṣmakaṃ yadupuṃgavaḥ</seg> /</l>

<l xml:id="HV_App.I,20.620"><seg type="pāda" n="a">rājñāṃ caiva upāmantrya</seg> <seg type="pāda" n="b">vaidarbhābhyāṃ viśeṣataḥ</seg> /</l>

<l xml:id="HV_App.I,20.621"><seg type="pāda" n="a">sabhāṃ niṣkramya deveśo</seg> <seg type="pāda" n="b">jagāma ratham antikam</seg> //</l>

<l xml:id="HV_App.I,20.622"><seg type="pāda" n="a">tataḥ sa dṛṣṭvā rājarṣir</seg> <seg type="pāda" n="b">bhīṣmakaḥ kila keśavam</seg> /</l>

<l xml:id="HV_App.I,20.623"><seg type="pāda" n="a">te tu sarve mahīpālā</seg> <seg type="pāda" n="b">viṣaṇṇavadanābhavan</seg> //</l>

<l xml:id="HV_App.I,20.624"><seg type="pāda" n="a">ādyaṃ svāyaṃbhuvaṃ rūpaṃ</seg> <seg type="pāda" n="b">surāsuranamaskṛtam</seg> /</l>

<l xml:id="HV_App.I,20.625"><seg type="pāda" n="a">sahasrapāt sahasrākṣaṃ</seg> <seg type="pāda" n="b">sahasrabhujavigraham</seg> //</l>

<l xml:id="HV_App.I,20.626"><seg type="pāda" n="a">sahasraśirasaṃ devaṃ</seg> <seg type="pāda" n="b">sahasramukuṭojjvalam</seg> /</l>

<l xml:id="HV_App.I,20.627"><seg type="pāda" n="a">divyamālyāmbaradharaṃ</seg> <seg type="pāda" n="b">divyagandhānulepanam</seg> //</l>

<l xml:id="HV_App.I,20.628"><seg type="pāda" n="a">divyābharaṇasaṃyuktaṃ</seg> <seg type="pāda" n="b">divyānekodyatāyudham</seg> /</l>

<l xml:id="HV_App.I,20.629"><seg type="pāda" n="a">kṛṣṇaṃ raktāravindākṣaṃ</seg> <seg type="pāda" n="b">candrasūryāgnilocanam</seg> //</l>

<note>k: After line 628, Ds1 ins. :k</note>
<l xml:id="**HV_App.I,20.628**20:1"><seg type="pāda" n="a">kaustubhābharaṇagrīvaṃ</seg> <seg type="pāda" n="b">vanamālavibhūṣitam</seg> /</l>

<l xml:id="HV_App.I,20.630"><seg type="pāda" n="a">dṛṣṭvā sa rājarājendraḥ</seg> <seg type="pāda" n="b">praṇipatya kṛtāñjaliḥ</seg> /</l>

<l xml:id="HV_App.I,20.631"><seg type="pāda" n="a">vāṅmanaḥkāyasaṃyuktaḥ</seg> <seg type="pāda" n="b">stotum ārabdhavāṃs tadā</seg> //</l>


<milestone unit="speaker" n="bhīṣmaka uvāca"/>
<l xml:id="HV_App.I,20.632"><seg type="pāda" n="a">devadeva namas tubhyam</seg> <seg type="pāda" n="b">anādinidhanāya vai</seg> /</l>

<l xml:id="HV_App.I,20.633"><seg type="pāda" n="a">śaśvatāyādidevāya</seg> <seg type="pāda" n="b">nārāyaṇa parāyaṇa</seg> //</l>

<l xml:id="HV_App.I,20.634"><seg type="pāda" n="a">svayaṃbhuvāya viśvāya</seg> <seg type="pāda" n="b">sthāṇave vedhasāya ca</seg> /</l>

<l xml:id="HV_App.I,20.635"><seg type="pāda" n="a">padmanābhāya jaṭine</seg> <seg type="pāda" n="b">daṇḍine piṅgalāya ca</seg> //</l>

<l xml:id="HV_App.I,20.636"><seg type="pāda" n="a">haṃsaprabhāya haṃsāya</seg> <seg type="pāda" n="b">catrarūpāya vai namaḥ</seg> /</l>

<l xml:id="HV_App.I,20.637"><seg type="pāda" n="a">vaikuṇṭhāya namas tasmai</seg> <seg type="pāda" n="b">ajāya paramātmane</seg> //</l>

<l xml:id="HV_App.I,20.638"><seg type="pāda" n="a">sadasadbhāvayuktāya</seg> <seg type="pāda" n="b">purāṇapuruṣāya ca</seg> /</l>

<l xml:id="HV_App.I,20.639"><seg type="pāda" n="a">puruṣottamāya yuktāya</seg> <seg type="pāda" n="b">nirguṇāya namo 'stu te</seg> //</l>

<l xml:id="HV_App.I,20.640"><seg type="pāda" n="a">varado bhava me nityaṃ</seg> <seg type="pāda" n="b">tvadbhaktāya surottama</seg> /</l>

<l xml:id="HV_App.I,20.641"><seg type="pāda" n="a">lokanātho 'si nāthas tvaṃ</seg> <seg type="pāda" n="b">viṣṇus tvaṃ viditātmanām</seg> //</l>


<milestone unit="speaker" n="vaiśaṃpāyana uvāca"/>
<l xml:id="HV_App.I,20.642"><seg type="pāda" n="a">evaṃ stutvā mahādevaṃ</seg> <seg type="pāda" n="b">nṛpāṇām agrato nṛpaḥ</seg> /</l>

<l xml:id="HV_App.I,20.643"><seg type="pāda" n="a">mahārhamaṇimuktābhir</seg> <seg type="pāda" n="b">vajravaidūryahāsinam</seg> //</l>

<l xml:id="HV_App.I,20.644"><seg type="pāda" n="a">śātakumbhasya nicayaṃ</seg> <seg type="pāda" n="b">kṛṣṇāya pradadau nṛpaḥ</seg> /</l>

<l xml:id="HV_App.I,20.645"><seg type="pāda" n="a">punaś cakre namaskāraṃ</seg> <seg type="pāda" n="b">vainateye mahābale</seg> //</l>


<milestone unit="speaker" n="bhīṣmaka uvāca"/>
<l xml:id="HV_App.I,20.646"><seg type="pāda" n="a">namas tasmai khagendrāya</seg> <seg type="pāda" n="b">manomārutaraṃhase</seg> /</l>

<l xml:id="HV_App.I,20.647"><seg type="pāda" n="a">kāmarūpāya divyāya</seg> <seg type="pāda" n="b">kāśyapāya ca vai namaḥ</seg> //</l>


<milestone unit="speaker" n="vaiśaṃpāyana uvāca"/>
<l xml:id="HV_App.I,20.648"><seg type="pāda" n="a">iti saṃkṣepataḥ stutvā</seg> <seg type="pāda" n="b">satkṛtya varabhūṣaṇaiḥ</seg> /</l>

<l xml:id="HV_App.I,20.649"><seg type="pāda" n="a">tato visarjayām āsa</seg> <seg type="pāda" n="b">kṛṣṇaṃ kamalalocanam</seg> /</l>

<l xml:id="HV_App.I,20.650"><seg type="pāda" n="a">anujagmur nṛpāś caiva</seg> <seg type="pāda" n="b">prasthitaṃ vāsavānujam</seg> //</l>

<l xml:id="HV_App.I,20.651"><seg type="pāda" n="a">pratigṛhya ca satkāraṃ</seg> <seg type="pāda" n="b">nṛpān āmantrya vīryavān</seg> /</l>

<l xml:id="HV_App.I,20.652"><seg type="pāda" n="a">jagāma mathurāṃ kṛṣṇo</seg> <seg type="pāda" n="b">dyotayāno diśo daśa</seg> /</l>

<l xml:id="HV_App.I,20.653"><seg type="pāda" n="a">vainateyaṃ puraskṛtya</seg> <seg type="pāda" n="b">saumyarūpaṃ khagottamam</seg> //</l>

<l xml:id="HV_App.I,20.654"><seg type="pāda" n="a">mahatā rathavṛndena</seg> <seg type="pāda" n="b">parivārya samantataḥ</seg> /</l>

<l xml:id="HV_App.I,20.655"><seg type="pāda" n="a">bherīpaṭahanādena</seg> <seg type="pāda" n="b">śaṅkhaduṃdubhinisvanaiḥ</seg> //</l>

<l xml:id="HV_App.I,20.656"><seg type="pāda" n="a">bṛṃhitena ca nāgānāṃ</seg> <seg type="pāda" n="b">hayānāṃ heṣitena ca</seg> /</l>

<l xml:id="HV_App.I,20.657"><seg type="pāda" n="a">siṃhanādena śūrāṇāṃ</seg> <seg type="pāda" n="b">rathanemisvanena ca</seg> //</l>

<l xml:id="HV_App.I,20.658"><seg type="pāda" n="a">tumulaḥ sumahān āsīn</seg> <seg type="pāda" n="b">mahāmegharavopamaḥ</seg> /</l>

<l xml:id="HV_App.I,20.659"><seg type="pāda" n="a">gate kṛṣṇo mahāvīrye</seg> <seg type="pāda" n="b">ādāya param āsanam</seg> //</l>

<l xml:id="HV_App.I,20.660"><seg type="pāda" n="a">sabhām ādāya devāś ca</seg> <seg type="pāda" n="b">prayayus tridaśālayam</seg> //</l>

<l xml:id="HV_App.I,20.661"><seg type="pāda" n="a">mahatā caturaṅgeṇa</seg> <seg type="pāda" n="b">balena parivāritāḥ</seg> /</l>

<l xml:id="HV_App.I,20.662"><seg type="pāda" n="a">krośamātram anuvrajya</seg> <seg type="pāda" n="b">anujñāte janārdane</seg> /</l>

<l xml:id="HV_App.I,20.663"><seg type="pāda" n="a">prayayus te nṛpāḥ sarve</seg> <seg type="pāda" n="b">punar eva svayaṃvaram</seg> //</l>

<note>Colophon</note>

<milestone unit="speaker" n="vaiśaṃpāyana uvāca"/>
<l xml:id="HV_App.I,20.664">tataḥ prayāte vasudevaputre @</l>
<l xml:id="HV_App.I,20.665">narādhipā bhūṣaṇabhūṣitāṅgāḥ |</l>
<l xml:id="HV_App.I,20.666">parasparaṃ jagmu surendrakalpāḥ @</l>
<l xml:id="HV_App.I,20.667">prabodhanārtha gamanotsukās te ||</l>
<l xml:id="HV_App.I,20.668">sabhāgatān somaraviprakāśān @</l>
<l xml:id="HV_App.I,20.669">sukhopaviṣṭān rucirāsaneṣu |</l>
<l xml:id="HV_App.I,20.670">samīkṣya rājā sunayārthavādī @</l>
<l xml:id="HV_App.I,20.671">jagāda vākyaṃ nararājasiṃhaḥ ||</l>
<l xml:id="HV_App.I,20.672"><seg type="pāda" n="a">svayaṃvarakṛto doṣo</seg> <seg type="pāda" n="b">vidito vo narādhipāḥ</seg> /</l>

<l xml:id="HV_App.I,20.673"><seg type="pāda" n="a">kṣantavyo mama vṛddhasya</seg> <seg type="pāda" n="b">durṇayasya phalodayaḥ</seg> //</l>

<l xml:id="HV_App.I,20.674"><seg type="pāda" n="a">evam ābhāṣya tān sarvān</seg> <seg type="pāda" n="b">satkṛtya ca yathāvidhi</seg> /</l>

<l xml:id="HV_App.I,20.675"><seg type="pāda" n="a">tato visarjayām āsa</seg> <seg type="pāda" n="b">nṛpāṃs tān madhyadeśajān</seg> /</l>

<l xml:id="HV_App.I,20.676"><seg type="pāda" n="a">pūrvapaścimajāṃś caiva</seg> <seg type="pāda" n="b">uttarāpathikān api</seg> //</l>

<l xml:id="HV_App.I,20.677"><seg type="pāda" n="a">te 'pi sarve maheṣvāsāḥ</seg> <seg type="pāda" n="b">prahṛṣṭamanaso nṛpāḥ</seg> /</l>

<l xml:id="HV_App.I,20.678"><seg type="pāda" n="a">yathārheṇa ca saṃpūjya</seg> <seg type="pāda" n="b">jagmus te narapuṃgavāḥ</seg> //</l>

<l xml:id="HV_App.I,20.679"><seg type="pāda" n="a">jarāsaṃdhaḥ sunīthaś ca</seg> <seg type="pāda" n="b">dantavaktraś ca vīryavān</seg> /</l>

<l xml:id="HV_App.I,20.680"><seg type="pāda" n="a">sālvaḥ saubhapatiś caiva</seg> <seg type="pāda" n="b">mahākūrmaś ca pārthivaḥ</seg> //</l>

<l xml:id="HV_App.I,20.681"><seg type="pāda" n="a">krathakaiśikamukhyāś ca</seg> <seg type="pāda" n="b">nṛpāḥ pravaravaṃśajāḥ</seg> /</l>

<l xml:id="HV_App.I,20.682"><seg type="pāda" n="a">veṇudāriś ca rājarṣiḥ</seg> <seg type="pāda" n="b">kaśmīrādhipatis tathā</seg> //</l>

<l xml:id="HV_App.I,20.683"><seg type="pāda" n="a">ete cānye ca bahavo</seg> <seg type="pāda" n="b">dakṣiṇāpathikā nṛpāḥ</seg> /</l>

<l xml:id="HV_App.I,20.684"><seg type="pāda" n="a">śrotukāmā raho vākyaṃ</seg> <seg type="pāda" n="b">sthitā vai bhīṣmakāntike</seg> //</l>

<l xml:id="HV_App.I,20.685"><seg type="pāda" n="a">tān vai samīkṣya rājendraḥ</seg> <seg type="pāda" n="b">sa rājā bhīṣmako balo</seg> /</l>

<l xml:id="HV_App.I,20.686"><seg type="pāda" n="a">snehapūrṇena manasā</seg> <seg type="pāda" n="b">sthitāṃs tān avanīśvarān</seg> //</l>

<l xml:id="HV_App.I,20.687"><seg type="pāda" n="a">trivargasahitaṃ ślakṣṇaṃ</seg> <seg type="pāda" n="b">ṣaḍguṇālaṃkṛtaṃ śubham</seg> /</l>

<l xml:id="HV_App.I,20.688"><seg type="pāda" n="a">uvāca nayasaṃpannaṃ</seg> <seg type="pāda" n="b">snigdhagambhīrayā girā</seg> //</l>

<l xml:id="HV_App.I,20.689"><seg type="pāda" n="a">bhavatām avanīśānāṃ</seg> <seg type="pāda" n="b">samālokya nayānvitam</seg> /</l>

<l xml:id="HV_App.I,20.690"><seg type="pāda" n="a">vacanaṃ vyāhṛtaṃ śrutvā</seg> <seg type="pāda" n="b">kṛtaṃ me kāryam īdṛśam</seg> /</l>

<l xml:id="HV_App.I,20.691"><seg type="pāda" n="a">sadbhir bhavadbhiḥ kṣantavyaṃ</seg> <seg type="pāda" n="b">vayaṃ nityāparādhinaḥ</seg> //</l>

<l xml:id="HV_App.I,20.692"><seg type="pāda" n="a">evam uktvā tu rājā sa</seg> <seg type="pāda" n="b">bhīṣmako nayakovidaḥ</seg> /</l>

<l xml:id="HV_App.I,20.693"><seg type="pāda" n="a">uvāca sutam uddiśya</seg> <seg type="pāda" n="b">vacanaṃ rājasaṃsadi</seg> /</l>

<l xml:id="HV_App.I,20.694"><seg type="pāda" n="a">putrasya ceṣṭām ālokya</seg> <seg type="pāda" n="b">trāsākulitalocanaḥ</seg> //</l>

<l xml:id="HV_App.I,20.695"><seg type="pāda" n="a">manye bālān imāṃl lokān</seg> <seg type="pāda" n="b">sa eṣa puruṣaḥ prabhuḥ</seg> /</l>

<l xml:id="HV_App.I,20.696"><seg type="pāda" n="a">kīrtiḥ kīrtimatāṃ śreṣṭo</seg> <seg type="pāda" n="b">yaśaś ca yaśabhāg balī</seg> /</l>

<l xml:id="HV_App.I,20.697"><seg type="pāda" n="a">sthāpitaṃ bhuvi martye 'smin</seg> <seg type="pāda" n="b">svabāhubalamūrjitam</seg> //</l>

<l xml:id="HV_App.I,20.698"><seg type="pāda" n="a">dhanyā khalu mahābhāgā</seg> <seg type="pāda" n="b">devakī yoṣitāṃ varā</seg> /</l>

<l xml:id="HV_App.I,20.699"><seg type="pāda" n="a">putraṃ tribhuvanaśreṣṭhaṃ</seg> <seg type="pāda" n="b">dhṛtvā garbheṇa keśavam</seg> //</l>

<l xml:id="HV_App.I,20.700"><seg type="pāda" n="a">kṛṣṇaṃ padmapalāśākṣaṃ</seg> <seg type="pāda" n="b">śrīpuñjam amarārcitam</seg> /</l>

<l xml:id="HV_App.I,20.701"><seg type="pāda" n="a">netrābhyāṃ snehapūrṇābhyām</seg> <seg type="pāda" n="b">īkṣate mukhapaṅkajam</seg> //</l>

<l xml:id="HV_App.I,20.702"><seg type="pāda" n="a">evaṃ lālapyamānaṃ taṃ</seg> <seg type="pāda" n="b">rājānaṃ rājasaṃsadi</seg> /</l>

<l xml:id="HV_App.I,20.703"><seg type="pāda" n="a">uvāca ślakṣṇayā vācā</seg> <seg type="pāda" n="b">sālvarājo mahādyutiḥ</seg> //</l>

<l xml:id="HV_App.I,20.704"><seg type="pāda" n="a">alaṃ khedena rājendra</seg> <seg type="pāda" n="b">sutāya ripumardine</seg> /</l>

<l xml:id="HV_App.I,20.705"><seg type="pāda" n="a">kṣatriyasya raṇe rājan</seg> <seg type="pāda" n="b">dhruvaṃ jayaparājayau</seg> //</l>

<l xml:id="HV_App.I,20.706"><seg type="pāda" n="a">niyatā gatir martyānām</seg> <seg type="pāda" n="b">eṣa dharmaḥ sanātanaḥ</seg> /</l>

<l xml:id="HV_App.I,20.707"><seg type="pāda" n="a">balakeśavayor anyas</seg> <seg type="pāda" n="b">tṛtīyaḥ kaḥ pumān iha</seg> //</l>

<l xml:id="HV_App.I,20.708"><seg type="pāda" n="a">raṇe yodhayituṃ śaktas</seg> <seg type="pāda" n="b">tava putraṃ mahābalam</seg> /</l>

<l xml:id="HV_App.I,20.709"><seg type="pāda" n="a">rathātirathavṛndānām</seg> <seg type="pāda" n="b">eka eva raṇājire</seg> /</l>

<l xml:id="HV_App.I,20.710"><seg type="pāda" n="a">ripuṃ vārayituṃ śakto</seg> <seg type="pāda" n="b">dhanur gṛhya mahābhujaḥ</seg> //</l>

<l xml:id="HV_App.I,20.711"><seg type="pāda" n="a">bhārgavāstraṃ mahāraudraṃ</seg> <seg type="pāda" n="b">devair api durāsadam</seg> /</l>

<l xml:id="HV_App.I,20.712"><seg type="pāda" n="a">sṛjato bāhuvīryeṇa</seg> <seg type="pāda" n="b">kaḥ pumān presahiṣyati</seg> //</l>

<l xml:id="HV_App.I,20.713"><seg type="pāda" n="a">ayaṃ tu puruṣaḥ kṛṣṇo hy</seg> <seg type="pāda" n="b">anādinidhano 'vyayaḥ</seg> /</l>

<l xml:id="HV_App.I,20.714"><seg type="pāda" n="a">taṃ vijetā na loke 'sminn</seg> <seg type="pāda" n="b">api śūladharaḥ svayam</seg> //</l>

<l xml:id="HV_App.I,20.715"><seg type="pāda" n="a">tava putro mahāprājñaḥ</seg> <seg type="pāda" n="b">sarvaśāstrārthatattvavit</seg> /</l>

<l xml:id="HV_App.I,20.716"><seg type="pāda" n="a">viditvā devam īśānaṃ</seg> <seg type="pāda" n="b">na yodhayati keśavam</seg> //</l>

<l xml:id="HV_App.I,20.717"><seg type="pāda" n="a">asti tasya raṇe jetā</seg> <seg type="pāda" n="b">yavanādhipatir nṛpaḥ</seg> /</l>

<l xml:id="HV_App.I,20.718"><seg type="pāda" n="a">sa kālayavano namā</seg> <seg type="pāda" n="b">avadhyaḥ keśavasya ha</seg> //</l>

<l xml:id="HV_App.I,20.719"><seg type="pāda" n="a">taptvā sudāruṇaṃ ghoraṃ</seg> <seg type="pāda" n="b">tapaḥ paramaduścaram</seg> /</l>

<l xml:id="HV_App.I,20.720"><seg type="pāda" n="a">rudram ārādhayām āsa</seg> <seg type="pāda" n="b">dvādaśābdāny ayośanaḥ</seg> //</l>

<note>k: D1.2.5 ins. :k</note>
<l xml:id="**HV_App.I,20.720**21:1"><seg type="pāda" n="a">dvādaśābdāni muninā</seg> <seg type="pāda" n="b">purvaṃ tena prasāditaḥ</seg> /</l>

<l xml:id="HV_App.I,20.721"><seg type="pāda" n="a">putrakāmena muninā</seg> <seg type="pāda" n="b">toṣya rudrāt suto vṛtaḥ</seg> /</l>

<l xml:id="HV_App.I,20.722"><seg type="pāda" n="a">māthurāṇām avadhyo 'yaṃ</seg> <seg type="pāda" n="b">bhaved iti ca śaṃkarāt</seg> /</l>

<l xml:id="HV_App.I,20.723"><seg type="pāda" n="a">evam astv iti rudro 'pi</seg> <seg type="pāda" n="b">pradadau munaye sutam</seg> //</l>

<l xml:id="HV_App.I,20.724"><seg type="pāda" n="a">evaṃ gargasya tanayaḥ</seg> <seg type="pāda" n="b">śrīmān rudravarod bhavaḥ</seg> /</l>

<l xml:id="HV_App.I,20.725"><seg type="pāda" n="a">māthurāṇām avadhyo 'sau</seg> <seg type="pāda" n="b">mathurāyāṃ viśeṣataḥ</seg> //</l>

<l xml:id="HV_App.I,20.726"><seg type="pāda" n="a">kṛṣṇo 'pi balavān eṣa</seg> <seg type="pāda" n="b">māthure jātavān ayam</seg> /</l>

<l xml:id="HV_App.I,20.727"><seg type="pāda" n="a">sa jeṣyati raṇe kṛṣṇaṃ</seg> <seg type="pāda" n="b">mathurāyāṃ samāgataḥ</seg> //</l>

<l xml:id="HV_App.I,20.728"><seg type="pāda" n="a">manyadhvaṃ yadi vo yuktāṃ</seg> <seg type="pāda" n="b">nṛpā vācaṃ mayeritām</seg> /</l>

<l xml:id="HV_App.I,20.729"><seg type="pāda" n="a">tatra dūtaṃ visṛjadhvaṃ</seg> <seg type="pāda" n="b">yavanendrapuraṃ prati</seg> //</l>

<l xml:id="HV_App.I,20.730"><seg type="pāda" n="a">śrutvā saubhapater vākyaṃ</seg> <seg type="pāda" n="b">sarve te nṛpasattamāḥ</seg> /</l>

<l xml:id="HV_App.I,20.731"><seg type="pāda" n="a">kurma ity abruvan hṛṣṭāḥ</seg> <seg type="pāda" n="b">sālvarājaṃ mahābalam</seg> //</l>

<l xml:id="HV_App.I,20.732"><seg type="pāda" n="a">sa teṣāṃ vacanaṃ śrutvā</seg> <seg type="pāda" n="b">jarāsaṃdho mahīpatiḥ</seg> /</l>

<l xml:id="HV_App.I,20.733"><seg type="pāda" n="a">babhūva vimanā rājan</seg> <seg type="pāda" n="b">brahmaṇo vacanaṃ smaran</seg> //</l>


<milestone unit="speaker" n="jarāsaṃdha uvāca"/>
<l xml:id="HV_App.I,20.734"><seg type="pāda" n="a">māṃ samāśritya pūrve 'smin</seg> <seg type="pāda" n="b">nṛpā nṛpabhayārditāḥ</seg> /</l>

<l xml:id="HV_App.I,20.735"><seg type="pāda" n="a">prāpnuvanti hṛtaṃ rājyaṃ</seg> <seg type="pāda" n="b">sabhṛtyabalavāhanam</seg> //</l>

<l xml:id="HV_App.I,20.736"><seg type="pāda" n="a">iha māṃ nocyate bhūpaiḥ</seg> <seg type="pāda" n="b">parasaṃśrayahetunā</seg> /</l>

<l xml:id="HV_App.I,20.737"><seg type="pāda" n="a">kany eva patividveṣād</seg> <seg type="pāda" n="b">anyaṃ ratiparāyaṇā</seg> //</l>

<l xml:id="HV_App.I,20.738"><seg type="pāda" n="a">aho subalavad daivam</seg> <seg type="pāda" n="b">aśakyaṃ vinivartitum</seg> /</l>

<l xml:id="HV_App.I,20.739"><seg type="pāda" n="a">yad ahaṃ kṛṣṇahetor hi</seg> <seg type="pāda" n="b">saṃśrayāmi balādhikam</seg> //</l>

<l xml:id="HV_App.I,20.740"><seg type="pāda" n="a">nūnaṃ yogavihīno 'haṃ</seg> <seg type="pāda" n="b">kārayiṣye parāśrayam</seg> /</l>

<l xml:id="HV_App.I,20.741"><seg type="pāda" n="a">śreyo hi maraṇaṃ mahyaṃ</seg> <seg type="pāda" n="b">na cānyaṃ saṃśraye nṛpāḥ</seg> //</l>

<l xml:id="HV_App.I,20.742"><seg type="pāda" n="a">kṛṣṇo vā baladevo vā</seg> <seg type="pāda" n="b">yo vā so vā naro 'paraḥ</seg> /</l>

<l xml:id="HV_App.I,20.743"><seg type="pāda" n="a">hantāhaṃ prahiyotsyāmi</seg> <seg type="pāda" n="b">yathā brahmapracoditaḥ</seg> //</l>

<l xml:id="HV_App.I,20.744"><seg type="pāda" n="a">eṣā me niścitā buddhir</seg> <seg type="pāda" n="b">etat supuruṣavratam</seg> /</l>

<l xml:id="HV_App.I,20.745"><seg type="pāda" n="a">ato 'nyathā na śakto 'haṃ</seg> <seg type="pāda" n="b">kartuṃ parasamāśrayam</seg> //</l>

<l xml:id="HV_App.I,20.746"><seg type="pāda" n="a">bhavatāṃ sādhuvṛttānām</seg> <seg type="pāda" n="b">ābādhaṃ na karoti saḥ</seg> /</l>

<l xml:id="HV_App.I,20.747"><seg type="pāda" n="a">tena dūtaṃ pradāsyāmi</seg> <seg type="pāda" n="b">nṛpāṇāṃ rakṣaṇāya vai</seg> //</l>

<l xml:id="HV_App.I,20.748"><seg type="pāda" n="a">vyomamārgeṇa yātavyaṃ</seg> <seg type="pāda" n="b">yathā kṛṣṇo na bādhate</seg> /</l>

<l xml:id="HV_App.I,20.749"><seg type="pāda" n="a">gacchantam anucintyaivaṃ</seg> <seg type="pāda" n="b">preṣayadhvaṃ nṛpottamāḥ</seg> /</l>

<l xml:id="HV_App.I,20.750"><seg type="pāda" n="a">ayaṃ saubhapatiḥ śrīmān</seg> <seg type="pāda" n="b">analārkenduvikramaḥ</seg> /</l>

<l xml:id="HV_App.I,20.751"><seg type="pāda" n="a">rathenādityavarṇena</seg> <seg type="pāda" n="b">prayātu tatpuraṃ balī</seg> //</l>

<l xml:id="HV_App.I,20.752"><seg type="pāda" n="a">yavanendro yathābhyeti</seg> <seg type="pāda" n="b">narendrāṇāṃ samāgamam</seg> /</l>

<l xml:id="HV_App.I,20.753"><seg type="pāda" n="a">vacanaṃ ca yathāsmābhir</seg> <seg type="pāda" n="b">dautyena kṛṣṇavigrahe</seg> //</l>


<milestone unit="speaker" n="vaiśaṃpāyana uvāca"/>
<l xml:id="HV_App.I,20.754"><seg type="pāda" n="a">punar evābravīd rājā</seg> <seg type="pāda" n="b">saubhasya patimūrjitam</seg> /</l>

<l xml:id="HV_App.I,20.755"><seg type="pāda" n="a">gaccha sarvanarendrāṇāṃ</seg> <seg type="pāda" n="b">sāhāyyaṃ kuru mānada</seg> //</l>

<l xml:id="HV_App.I,20.756"><seg type="pāda" n="a">yavanendro yathābhyeti</seg> <seg type="pāda" n="b">yathā kṛṣṇaṃ vijeṣyati</seg> /</l>

<l xml:id="HV_App.I,20.757"><seg type="pāda" n="a">yathā vayaṃ ca tuṣyāmas</seg> <seg type="pāda" n="b">tathā nītir vidhīyatām</seg> //</l>

<l xml:id="HV_App.I,20.758"><seg type="pāda" n="a">evaṃ saṃdiśya sarvāṃs tān</seg> <seg type="pāda" n="b">bhīṣmakaṃ pujya dharmataḥ</seg> /</l>

<l xml:id="HV_App.I,20.759"><seg type="pāda" n="a">prayayau svapuraṃ rājā</seg> <seg type="pāda" n="b">svena sainyena saṃvṛtaḥ</seg> //</l>

<l xml:id="HV_App.I,20.760"><seg type="pāda" n="a">sālvo 'pi nṛpatiśreṣṭhas</seg> <seg type="pāda" n="b">tāṃś ca saṃpūjya vīryavān</seg> /</l>

<l xml:id="HV_App.I,20.761"><seg type="pāda" n="a">jagāmākāśamārgeṇa</seg> <seg type="pāda" n="b">rathenānilagāminā</seg> //</l>

<l xml:id="HV_App.I,20.762"><seg type="pāda" n="a">te 'pi sarve mahīpālā</seg> <seg type="pāda" n="b">dakṣiṇāpathavāsinaḥ</seg> /</l>

<l xml:id="HV_App.I,20.763"><seg type="pāda" n="a">anuvrajya jarāsaṃdhaṃ</seg> <seg type="pāda" n="b">gatāḥ svanagareṣu vai</seg> //</l>

<l xml:id="HV_App.I,20.764"><seg type="pāda" n="a">bhīṣmakaḥ saha putreṇa</seg> <seg type="pāda" n="b">tāv ubhau cintya durṇayam</seg> /</l>

<l xml:id="HV_App.I,20.765"><seg type="pāda" n="a">gṛhe viviśatur dīnau</seg> <seg type="pāda" n="b">kṛṣṇam evānucintayan</seg> //</l>

<l xml:id="HV_App.I,20.766"><seg type="pāda" n="a">rukmiṇī viditā sādhvī</seg> <seg type="pāda" n="b">svayaṃvaranivartanam</seg> /</l>

<l xml:id="HV_App.I,20.767"><seg type="pāda" n="a">kṛṣṇasyāgamane hetor</seg> <seg type="pāda" n="b">nṛpāṇāṃ doṣadarśanam</seg> //</l>

<l xml:id="HV_App.I,20.768"><seg type="pāda" n="a">gatvā tu sā sakhīmadhye</seg> <seg type="pāda" n="b">uvāca vrīḍitānanā</seg> /</l>

<l xml:id="HV_App.I,20.769"><seg type="pāda" n="a">na cānyeṣāṃ narendrāṇāṃ</seg> <seg type="pāda" n="b">patnī bhavitum utsahe</seg> /</l>

<l xml:id="HV_App.I,20.770"><seg type="pāda" n="a">kṛṣṇāt kamalapatrākṣāt</seg> <seg type="pāda" n="b">satyam etad vaco mama</seg> //</l>

<note>Colophon</note>

<milestone unit="speaker" n="vaiśaṃpāyana uvāca"/>
<l xml:id="HV_App.I,20.771"><seg type="pāda" n="a">yavanānāṃ balodagraḥ</seg> <seg type="pāda" n="b">sa kālayavano nṛpaḥ</seg> /</l>

<l xml:id="HV_App.I,20.772"><seg type="pāda" n="a">babhūva rājadharmeṇa</seg> <seg type="pāda" n="b">rakṣitā puravāsinām</seg> //</l>

<l xml:id="HV_App.I,20.773"><seg type="pāda" n="a">trivargaviditaprajñaḥ</seg> <seg type="pāda" n="b">ṣaḍguṇanupajīvakaḥ</seg> /</l>

<l xml:id="HV_App.I,20.774"><seg type="pāda" n="a">saptavyasanasaṃmūḍho</seg> <seg type="pāda" n="b">guneṣv abhirataḥ sadā</seg> //</l>

<l xml:id="HV_App.I,20.775"><seg type="pāda" n="a">śrutimān dharmaśīlaś ca</seg> <seg type="pāda" n="b">satyavādī jitendriyaḥ</seg> /</l>

<l xml:id="HV_App.I,20.776"><seg type="pāda" n="a">sāṃgrāmikavidhijñaś ca</seg> <seg type="pāda" n="b">durgalābhānusāraṇaḥ</seg> /</l>

<l xml:id="HV_App.I,20.777"><seg type="pāda" n="a">śūro 'pratibalaś caiva</seg> <seg type="pāda" n="b">mantripravarasevakaḥ</seg> //</l>

<l xml:id="HV_App.I,20.778"><seg type="pāda" n="a">sukhāsīnaḥ sabhāṃ ramyāṃ</seg> <seg type="pāda" n="b">sacivaiḥ parivāritaḥ</seg> //</l>

<l xml:id="HV_App.I,20.779"><seg type="pāda" n="a">upāsyamāno yavanair</seg> <seg type="pāda" n="b">ātmavidbhir vipaścitaiḥ</seg> /</l>

<l xml:id="HV_App.I,20.780"><seg type="pāda" n="a">vividhāś ca kathā divyāḥ</seg> <seg type="pāda" n="b">kathyamānaiḥ parasparam</seg> //</l>

<l xml:id="HV_App.I,20.781"><seg type="pāda" n="a">etasminn eva kālo tu</seg> <seg type="pāda" n="b">divyagandhavaho 'nilaḥ</seg> /</l>

<l xml:id="HV_App.I,20.782"><seg type="pāda" n="a">pravavau madanābodhas</seg> <seg type="pāda" n="b">tasya vai sukhaśītalaḥ</seg> //</l>

<l xml:id="HV_App.I,20.783"><seg type="pāda" n="a">kasmād ity evamanasaḥ</seg> <seg type="pāda" n="b">sabhāyāṃ ye samāhatāḥ</seg> /</l>

<l xml:id="HV_App.I,20.784"><seg type="pāda" n="a">utphullanayanāḥ sarve</seg> <seg type="pāda" n="b">rājā caivāvalokya saḥ</seg> //</l>

<l xml:id="HV_App.I,20.785"><seg type="pāda" n="a">apaśyata rathaṃ divyam</seg> <seg type="pāda" n="b">āyāntaṃ bhāskaropamam</seg> /</l>

<l xml:id="HV_App.I,20.786"><seg type="pāda" n="a">śātakumbhamayair divyair</seg> <seg type="pāda" n="b">athāṅgair upaśobhitam</seg> //</l>

<l xml:id="HV_App.I,20.787"><seg type="pāda" n="a">divyaratnaprabhākīrṇaṃ</seg> <seg type="pāda" n="b">divyadhvajapatākīnam</seg> /</l>

<l xml:id="HV_App.I,20.788"><seg type="pāda" n="a">uhyantaṃ divyaturagair</seg> <seg type="pāda" n="b">manomārutaraṃhasaiḥ</seg> /</l>

<l xml:id="HV_App.I,20.789"><seg type="pāda" n="a">candrabhāskarabimbāni</seg> <seg type="pāda" n="b">kṛtvā jāmbūnadaṃ śubham</seg> /</l>

<l xml:id="HV_App.I,20.790"><seg type="pāda" n="a">racitaṃ vai viśvakṛtā</seg> <seg type="pāda" n="b">vaiyāghravarabhūṣitam</seg> //</l>

<l xml:id="HV_App.I,20.791"><seg type="pāda" n="a">ripūṇāṃ trāsajananaṃ</seg> <seg type="pāda" n="b">mitrāṇāṃ harṣavardhanam</seg> /</l>

<l xml:id="HV_App.I,20.792"><seg type="pāda" n="a">dakṣiṇādikpathāyāntaṃ</seg> <seg type="pāda" n="b">rathaṃ pararathārujam</seg> //</l>

<l xml:id="HV_App.I,20.793"><seg type="pāda" n="a">tatropaviṣṭaṃ śrīmantaṃ</seg> <seg type="pāda" n="b">saubhasya patim ūr jitam</seg> /</l>

<l xml:id="HV_App.I,20.794"><seg type="pāda" n="a">dṛṣṭvā paramasaṃhṛṣṭaś</seg> <seg type="pāda" n="b">cārghyapādyeti cāsakṛt</seg> //</l>

<l xml:id="HV_App.I,20.795"><seg type="pāda" n="a">uvāca yavanendro vai</seg> <seg type="pāda" n="b">mitraṃ pravadatāṃ varaḥ</seg> /</l>

<l xml:id="HV_App.I,20.796"><seg type="pāda" n="a">tatrotthāya mahābāhuḥ</seg> <seg type="pāda" n="b">svayam eva nṛpāsanāt</seg> /</l>

<l xml:id="HV_App.I,20.797"><seg type="pāda" n="a">pratyudnamyārgham ādāya</seg> <seg type="pāda" n="b">rathāvataraṇe sthitaḥ</seg> //</l>

<l xml:id="HV_App.I,20.798"><seg type="pāda" n="a">sālvo 'pi sumahātejā</seg> <seg type="pāda" n="b">dṛṣṭvā rājānam āgatam</seg> /</l>

<l xml:id="HV_App.I,20.799"><seg type="pāda" n="a">mudā paramayā yuktaḥ</seg> <seg type="pāda" n="b">śakrapratimatejasam</seg> //</l>

<l xml:id="HV_App.I,20.800"><seg type="pāda" n="a">avatīrya suvisrabdha</seg> <seg type="pāda" n="b">eka eva rathottamāt</seg> /</l>

<l xml:id="HV_App.I,20.801"><seg type="pāda" n="a">viveśa paramaprīto</seg> <seg type="pāda" n="b">mitradarśanalālasaḥ</seg> //</l>

<l xml:id="HV_App.I,20.802"><seg type="pāda" n="a">dṛṣṭvārgham udyātaṃ rājñā</seg> <seg type="pāda" n="b">sa sālvo rājasattamaḥ</seg> /</l>

<l xml:id="HV_App.I,20.803"><seg type="pāda" n="a">uvāca ślakṣṇayā vācā</seg> <seg type="pāda" n="b">nārghārho 'smi mahādyute</seg> //</l>

<l xml:id="HV_App.I,20.804"><seg type="pāda" n="a">dūto 'haṃ manujendrāṇāṃ</seg> <seg type="pāda" n="b">sakāśādbhavato'; ntikam</seg> /</l>

<l xml:id="HV_App.I,20.805"><seg type="pāda" n="a">preṣito bahubhiḥ sārdhaṃ</seg> <seg type="pāda" n="b">jarāsaṃghena dhīmatā</seg> /</l>

<l xml:id="HV_App.I,20.806"><seg type="pāda" n="a">tena manye mahārāja</seg> <seg type="pāda" n="b">nārghārho'; smīti rājasu</seg> //</l>


<milestone unit="speaker" n="kālayavana uvāca"/>
<l xml:id="HV_App.I,20.807"><seg type="pāda" n="a">jānāmy ahaṃ mahābāho</seg> <seg type="pāda" n="b">dautyena tvām ihāgatam</seg> /</l>

<l xml:id="HV_App.I,20.808"><seg type="pāda" n="a">saṃmite naradevānāṃ</seg> <seg type="pāda" n="b">preṣitaṃ māgadhena vai</seg> //</l>

<l xml:id="HV_App.I,20.809"><seg type="pāda" n="a">tena tvām arcaye rājan</seg> <seg type="pāda" n="b">viśeṣeṇa mahāmate</seg> /</l>

<l xml:id="HV_App.I,20.810"><seg type="pāda" n="a">arghapādyādisatkārair</seg> <seg type="pāda" n="b">āsanena yathāvidhi</seg> //</l>

<l xml:id="HV_App.I,20.811"><seg type="pāda" n="a">bhavaty abhyarcite rājñāṃ</seg> <seg type="pāda" n="b">sarveṣām arcitaṃ bhavet</seg> /</l>

<note>k: Ñ2 V1 .2 Ds D3-6 G2 ins. :k</note>
<l xml:id="**HV_App.I,20.811**22:1"><seg type="pāda" n="a">mānite tava rājendra</seg> <seg type="pāda" n="b">sarveṣāṃ mānitaṃ bhavet</seg> /</l>

<l xml:id="HV_App.I,20.812"><seg type="pāda" n="a">āsyatām āsane divye</seg> <seg type="pāda" n="b">mayā sārdhaṃ janeśvara</seg> //</l>

<l xml:id="HV_App.I,20.813"><seg type="pāda" n="a">hastāliṅganakaṃ kṛtvā</seg> <seg type="pāda" n="b">pṛṣṭvā ca kuśalamayam</seg> /</l>

<l xml:id="HV_App.I,20.814"><seg type="pāda" n="a">sukhopaviṣṭhau sahitau</seg> <seg type="pāda" n="b">śubhe siṃhāsane nṛpau</seg> //</l>


<milestone unit="speaker" n="kālayavana uvāca"/>
<l xml:id="HV_App.I,20.815"><seg type="pāda" n="a">yad bāhubalam aśritya</seg> <seg type="pāda" n="b">vayaṃ sarve narādhipāḥ</seg> /</l>

<l xml:id="HV_App.I,20.816"><seg type="pāda" n="a">vasāmo vigatodvegā</seg> <seg type="pāda" n="b">devā iva śacīpatim</seg> /</l>

<l xml:id="HV_App.I,20.817"><seg type="pāda" n="a">kim asādhyaṃ bhaved asya</seg> <seg type="pāda" n="b">yenāsi preṣito mayi</seg> /</l>

<l xml:id="HV_App.I,20.818"><seg type="pāda" n="a">vada satyaṃ vacas tasya</seg> <seg type="pāda" n="b">kim ājñāpayati prabhuḥ</seg> /</l>

<l xml:id="HV_App.I,20.819"><seg type="pāda" n="a">kariṣye vacanaṃ tasya</seg> <seg type="pāda" n="b">api karma suduṣkaram</seg> //</l>


<milestone unit="speaker" n="sālva uvāca"/>
<l xml:id="HV_App.I,20.820"><seg type="pāda" n="a">yathā vadati rājendra</seg> <seg type="pāda" n="b">magadhādhipatis tava</seg> /</l>

<l xml:id="HV_App.I,20.821"><seg type="pāda" n="a">tathāhaṃ saṃpravakṣyāmi</seg> <seg type="pāda" n="b">śrūyatāṃ yavanādhipa</seg> //</l>


<milestone unit="speaker" n="jarāsaṃdha uvāca"/>
<l xml:id="HV_App.I,20.822"><seg type="pāda" n="a">jāto 'haṃ jagatāṃ bādhī</seg> <seg type="pāda" n="b">kṛṣṇaḥ paramadurjayaḥ</seg> /</l>

<l xml:id="HV_App.I,20.823"><seg type="pāda" n="a">viditvā tasya durvṛttam</seg> <seg type="pāda" n="b">ahaṃ hantuṃ samudyataḥ</seg> //</l>

<l xml:id="HV_App.I,20.824"><seg type="pāda" n="a">pārthavair bahubhiḥ sārdhaṃ</seg> <seg type="pāda" n="b">samagrabalavāhanaiḥ</seg> /</l>

<l xml:id="HV_App.I,20.825"><seg type="pāda" n="a">uparuddhā mahāsenā</seg> <seg type="pāda" n="b">gomantam acalottamam</seg> //</l>

<l xml:id="HV_App.I,20.826"><seg type="pāda" n="a">cedirājasya vacanaṃ</seg> <seg type="pāda" n="b">mahārthaṃ śrutavān aham</seg> /</l>

<l xml:id="HV_App.I,20.827"><seg type="pāda" n="a">padātābhyāṃ vināśāya</seg> <seg type="pāda" n="b">hutāśanam ayojayam</seg> //</l>

<l xml:id="HV_App.I,20.828"><seg type="pāda" n="a">jvālāśatasahasrāḍhyaṃ</seg> <seg type="pāda" n="b">yugāntāgnisamaprabham</seg> /</l>

<l xml:id="HV_App.I,20.829"><seg type="pāda" n="a">dṛṣṭvā rāmo gireḥ kūṭād</seg> <seg type="pāda" n="b">āpluto hematāladhṛk</seg> //</l>

<l xml:id="HV_App.I,20.830"><seg type="pāda" n="a">viniṣpatya mahāsenāṃ</seg> <seg type="pāda" n="b">madhye sāgarasaṃnibhām</seg> /</l>

<l xml:id="HV_App.I,20.831"><seg type="pāda" n="a">ājaghāna durādharṣo</seg> <seg type="pāda" n="b">narāśvarathadantinām</seg> //</l>

<l xml:id="HV_App.I,20.832"><seg type="pāda" n="a">sarpantam iva sarpendraṃ</seg> <seg type="pāda" n="b">vikṛṣyākṛṣya lāṅgalam</seg> /</l>

<l xml:id="HV_App.I,20.833"><seg type="pāda" n="a">naranāgāśvavṛndāni</seg> <seg type="pāda" n="b">musalena vyapothayat</seg> //</l>

<l xml:id="HV_App.I,20.834"><seg type="pāda" n="a">gajena gajam āsphālya</seg> <seg type="pāda" n="b">rathena rathayodhinam</seg> /</l>

<l xml:id="HV_App.I,20.835"><seg type="pāda" n="a">hayena ca hayārohaṃ</seg> <seg type="pāda" n="b">padātena padātinam</seg> //</l>

<l xml:id="HV_App.I,20.836"><seg type="pāda" n="a">samare sumahātejā</seg> <seg type="pāda" n="b">nṛpārkaśatasaṃkule</seg> /</l>

<l xml:id="HV_App.I,20.837"><seg type="pāda" n="a">vicaran vividhān mārgān</seg> <seg type="pāda" n="b">nidāghe bhāskaro yathā</seg> //</l>

<l xml:id="HV_App.I,20.838"><seg type="pāda" n="a">rāmād anantaraṃ kṛṣṇaḥ</seg> <seg type="pāda" n="b">pragṛhyārkasamaprabham</seg> /</l>

<l xml:id="HV_App.I,20.839"><seg type="pāda" n="a">cakraṃ cakrabhṛtāṃ śreṣṭhaḥ</seg> <seg type="pāda" n="b">siṃhaḥ kṣudramṛgaṃ yathā</seg> //</l>

<note>k: Dn D5 G2 subst. :k</note>
<l xml:id="**HV_App.I,20.839**23:1"><seg type="pāda" n="a">cakraṃ sa ca mahātejāḥ</seg> <seg type="pāda" n="b">kālīṃ caivāyasīṃ gadām</seg> /</l>

<note>k: while D4 subst. :k</note>
<l xml:id="**HV_App.I,20.839**24:1"><seg type="pāda" n="a">cakraṃ sudarśanaṃ cakrī</seg> <seg type="pāda" n="b">gavāṃ caiva gadāgrajaḥ</seg> /</l>

<l xml:id="HV_App.I,20.840"><seg type="pāda" n="a">pravicālya mahāvīryaḥ</seg> <seg type="pāda" n="b">pādavegena taṃ girim</seg> /</l>

<l xml:id="HV_App.I,20.841"><seg type="pāda" n="a">śatrusainye papātoccair</seg> <seg type="pāda" n="b">yaduvīraḥ pratāpavān</seg> /</l>

<l xml:id="HV_App.I,20.842"><seg type="pāda" n="a">pranṛtyann iva śailo 'sau</seg> <seg type="pāda" n="b">toyadhārābhiṣecitaḥ</seg> /</l>

<l xml:id="HV_App.I,20.843"><seg type="pāda" n="a">ghurṇamāmo viveśorvīṃ</seg> <seg type="pāda" n="b">vinirvāpya hutāśanam</seg> //</l>

<l xml:id="HV_App.I,20.844"><seg type="pāda" n="a">ādīpyamānāc chikharād</seg> <seg type="pāda" n="b">avaplutya janārdanaḥ</seg> /</l>

<l xml:id="HV_App.I,20.845"><seg type="pāda" n="a">jaghāna vāhinīṃ rājaṃś</seg> <seg type="pāda" n="b">cakravyagreṇa pāṇinā</seg> //</l>

<l xml:id="HV_App.I,20.846"><seg type="pāda" n="a">vikṣipya vipulaṃ cakraṃ</seg> <seg type="pāda" n="b">gadāpātād anantaram</seg> /</l>

<l xml:id="HV_App.I,20.847"><seg type="pāda" n="a">naranāgāśvavṛndāni</seg> <seg type="pāda" n="b">musalena vyacūrṇayat</seg> //</l>

<l xml:id="HV_App.I,20.848"><seg type="pāda" n="a">krodhānalasamudbhūta+</seg> <seg type="pāda" n="b">+cakralāṅgalavahninā</seg> /</l>

<l xml:id="HV_App.I,20.849"><seg type="pāda" n="a">nirdagdhā mahatī senā</seg> <seg type="pāda" n="b">narendrārkābhitāpitā</seg> //</l>

<l xml:id="HV_App.I,20.850"><seg type="pāda" n="a">naranāgāśvakalilaṃ</seg> <seg type="pāda" n="b">pattidhvajasamākulam</seg> /</l>

<l xml:id="HV_App.I,20.851"><seg type="pāda" n="a">rathānīkaṃ padātābhyāṃ</seg> <seg type="pāda" n="b">kṣaṇena viralīkṛtam</seg> //</l>

<l xml:id="HV_App.I,20.852"><seg type="pāda" n="a">senāṃ prabhagnām ālokya</seg> <seg type="pāda" n="b">cakrānalabhayārditām</seg> /</l>

<l xml:id="HV_App.I,20.853"><seg type="pāda" n="a">mahatā rathavṛndena</seg> <seg type="pāda" n="b">parivārya samantataḥ</seg> /</l>

<l xml:id="HV_App.I,20.854"><seg type="pāda" n="a">tatrāhaṃ yudhyamānas tu</seg> <seg type="pāda" n="b">bhrātāsya balavān balī</seg> /</l>

<l xml:id="HV_App.I,20.855"><seg type="pāda" n="a">sthito mamāgrataḥ śuro</seg> <seg type="pāda" n="b">gadāpāṇir halāyudhaḥ</seg> //</l>

<l xml:id="HV_App.I,20.856"><seg type="pāda" n="a">dvādaśākṣauhiṇīr hatvā</seg> <seg type="pāda" n="b">prabhinna iva kesarī</seg> /</l>

<l xml:id="HV_App.I,20.857"><seg type="pāda" n="a">halaṃ saunandam uddhṛtya</seg> <seg type="pāda" n="b">gadayā mām atāḍayat</seg> //</l>

<l xml:id="HV_App.I,20.858"><seg type="pāda" n="a">vajrapātanibhaṃ vegaṃ</seg> <seg type="pāda" n="b">pātayitvā mamopari</seg> /</l>

<l xml:id="HV_App.I,20.859"><seg type="pāda" n="a">bhūyaḥ prahartukāmo māṃ</seg> <seg type="pāda" n="b">vaiśākhenāsthito mahīm</seg> //</l>

<l xml:id="HV_App.I,20.860"><seg type="pāda" n="a">vaiśākhaṃ sthānam āsthāya</seg> <seg type="pāda" n="b">guhaḥ krauñcaṃ yathā purā</seg> /</l>

<l xml:id="HV_App.I,20.861"><seg type="pāda" n="a">tathā māṃ dīrghanetrābhyām</seg> <seg type="pāda" n="b">īkṣate nirdahann iva</seg> //</l>

<l xml:id="HV_App.I,20.862"><seg type="pāda" n="a">tādṛgrūpaṃ samālokya</seg> <seg type="pāda" n="b">baladevaṃ raṇājire</seg> /</l>

<l xml:id="HV_App.I,20.863"><seg type="pāda" n="a">jīvitārthī nṛloke 'smin</seg> <seg type="pāda" n="b">kaḥ pumān sthātum arhati</seg> //</l>

<l xml:id="HV_App.I,20.864"><seg type="pāda" n="a">dṛṣṭvā mahāgadāṃ bhīmāṃ</seg> <seg type="pāda" n="b">kāladaṇḍam ivoddhṛtām</seg> /</l>

<l xml:id="HV_App.I,20.865"><seg type="pāda" n="a">kālāṅkuśena nirdhūtāṃ</seg> <seg type="pāda" n="b">sthita evāgrato mama</seg> //</l>

<l xml:id="HV_App.I,20.866"><seg type="pāda" n="a">tato jaladagambhīras</seg> <seg type="pāda" n="b">vareṇāpurayan nabhaḥ</seg> /</l>

<l xml:id="HV_App.I,20.867"><seg type="pāda" n="a">vāg uvācāśarīreṇa</seg> <seg type="pāda" n="b">svayaṃ lokapitāmahaḥ</seg> /</l>

<l xml:id="HV_App.I,20.868"><seg type="pāda" n="a">prahartavyo na rājāyam</seg> <seg type="pāda" n="b">avadhyo 'yaṃ tavānagha</seg> /</l>

<l xml:id="HV_App.I,20.869"><seg type="pāda" n="a">kalpito 'sya vadhaś cānyād</seg> <seg type="pāda" n="b">viramasva halāyudha</seg> //</l>

<l xml:id="HV_App.I,20.870"><seg type="pāda" n="a">śrūtvāhaṃ tena vākyena</seg> <seg type="pāda" n="b">cintāviṣṭo nivartitaḥ</seg> /</l>

<l xml:id="HV_App.I,20.871"><seg type="pāda" n="a">sarvaprāṇaharaṃ ghoraṃ</seg> <seg type="pāda" n="b">brahmaṇā svayam īritam</seg> //</l>

<l xml:id="HV_App.I,20.872"><seg type="pāda" n="a">tenāhaṃ vaḥ pravakṣyāmi</seg> <seg type="pāda" n="b">nṛpāṇāṃ hitakāmyayā</seg> /</l>

<l xml:id="HV_App.I,20.873"><seg type="pāda" n="a">śrūtvā tvam eva rājendra</seg> <seg type="pāda" n="b">kartum arhasi madvacaḥ</seg> //</l>

<l xml:id="HV_App.I,20.874"><seg type="pāda" n="a">tapasogreṇa mahatā</seg> <seg type="pāda" n="b">putrārthī toṣya śaṃkaram</seg> /</l>

<l xml:id="HV_App.I,20.875"><seg type="pāda" n="a">prāptavān devadevāt tvām</seg> <seg type="pāda" n="b">avadhyaṃ māthurair janaiḥ</seg> //</l>

<l xml:id="HV_App.I,20.876">mahāmuniś cāyasacūrṇam aśnann @</l>
<l xml:id="HV_App.I,20.877">upasthito dvādaśavārṣikaṃ vratam |</l>
<l xml:id="HV_App.I,20.878">surāsuraiḥ saṃstutapādapaṅkajaṃ @</l>
<l xml:id="HV_App.I,20.879">sa labdhvān īpsitakāmasaṃpadam ||</l>
<l xml:id="HV_App.I,20.880">tapobalād gārgyamuner mahātmano @</l>
<l xml:id="HV_App.I,20.881">varaprabhāvācchakalendumaulinaḥ |</l>
<l xml:id="HV_App.I,20.882">raṇe samāsādya janārdano himaṃ @</l>
<l xml:id="HV_App.I,20.883">vilīyate bhāskararaśminā yathā ||</l>
<l xml:id="HV_App.I,20.884">yatasva rājñāṃ vacanapracodito @</l>
<l xml:id="HV_App.I,20.885">vrajasva yātrāṃ vijayāya keśavam |</l>
<l xml:id="HV_App.I,20.886">praviśya rāṣṭraṃ mathurāṃ vaśe naya @</l>
<l xml:id="HV_App.I,20.887">nihatya kṛṣṇaṃ prathayasva vai yaśaḥ ||</l>
<l xml:id="HV_App.I,20.888"><seg type="pāda" n="a">māthuro vāsudevo 'yaṃ</seg> <seg type="pāda" n="b">baladevaś ca bāndhavaḥ</seg> /</l>

<l xml:id="HV_App.I,20.889"><seg type="pāda" n="a">tau vijeṣyasi saṃgrāme</seg> <seg type="pāda" n="b">gatvā tāṃ mathurāṃ purīm</seg> //</l>


<milestone unit="speaker" n="sālva uvāca"/>
<l xml:id="HV_App.I,20.890">ity evaṃ narapatibhāskarapragītaṃ @</l>
<l xml:id="HV_App.I,20.891">vākyaṃ te kathitam idaṃ hitaṃ nṛpāṇām |</l>
<l xml:id="HV_App.I,20.892">tat sarvaṃ saha sacivair vimṛśya buddhayā @</l>
<l xml:id="HV_App.I,20.893">yad yuktaṃ kuru manujendra ātmaneṣṭam ||</l>
<note>Colophon</note>

<milestone unit="speaker" n="vaiśaṃpāyana uvāca"/>
<l xml:id="HV_App.I,20.894"><seg type="pāda" n="a">evaṃ kathayamānaṃ taṃ</seg> <seg type="pāda" n="b">sālvarājaṃ nṛpājñayā</seg> /</l>

<l xml:id="HV_App.I,20.895"><seg type="pāda" n="a">uvāca praramaprīto</seg> <seg type="pāda" n="b">yavanādhipatir nṛpaḥ</seg> //</l>

<l xml:id="HV_App.I,20.896"><seg type="pāda" n="a">dhanyo 'smy anugṛhīto 'smi</seg> <seg type="pāda" n="b">saphalaṃ jīvitaṃ ca me</seg> /</l>

<l xml:id="HV_App.I,20.897"><seg type="pāda" n="a">kṛṣṇanigrahahetor yan</seg> <seg type="pāda" n="b">niyukto bahubhir nṛpaiḥ</seg> //</l>

<l xml:id="HV_App.I,20.898"><seg type="pāda" n="a">durjayaṃ triṣu lokeṣu</seg> <seg type="pāda" n="b">surāsuragaṇair api</seg> /</l>

<l xml:id="HV_App.I,20.899"><seg type="pāda" n="a">tasya nigrahahetor mām</seg> <seg type="pāda" n="b">avadhārya jayāśiṣam</seg> //</l>

<l xml:id="HV_App.I,20.900"><seg type="pāda" n="a">prahṛṣṭai rājasiṃhais tair</seg> <seg type="pāda" n="b">avadhārya jayo mama</seg> /</l>

<l xml:id="HV_App.I,20.901"><seg type="pāda" n="a">teṣāṃ vāgambuvarṣena</seg> <seg type="pāda" n="b">vijayo me bhaviṣyati</seg> //</l>

<l xml:id="HV_App.I,20.902"><seg type="pāda" n="a">karīṣye vacanaṃ teṣāṃ</seg> <seg type="pāda" n="b">nṛpasattama coditam</seg> /</l>

<l xml:id="HV_App.I,20.903"><seg type="pāda" n="a">parājayo 'pi rājendra</seg> <seg type="pāda" n="b">jayena sadṛśo mama</seg> //</l>

<l xml:id="HV_App.I,20.904"><seg type="pāda" n="a">adyaiva tithinakṣatraṃ</seg> <seg type="pāda" n="b">muhūrtakaraṇaṃ śubham</seg> /</l>

<l xml:id="HV_App.I,20.905"><seg type="pāda" n="a">yāsyāmi mathurāṃ rājan</seg> <seg type="pāda" n="b">vijetuṃ keśavaṃ raṇe</seg> //</l>

<l xml:id="HV_App.I,20.906"><seg type="pāda" n="a">evam ābhāṣya rājānaṃ</seg> <seg type="pāda" n="b">saubhasya patim ūr jitam</seg> /</l>

<l xml:id="HV_App.I,20.907"><seg type="pāda" n="a">satkṛtya ca yathānyāyaṃ</seg> <seg type="pāda" n="b">mahārhavarabhūṣaṇaiḥ</seg> //</l>

<l xml:id="HV_App.I,20.908"><seg type="pāda" n="a">brāhmaṇebhyo dadau cittaṃ</seg> <seg type="pāda" n="b">siddhādeśāya vai nṛpaḥ</seg> /</l>

<l xml:id="HV_App.I,20.909"><seg type="pāda" n="a">purohitāya rājendra</seg> <seg type="pāda" n="b">pradadau bahuśo dhanam</seg> //</l>

<l xml:id="HV_App.I,20.910"><seg type="pāda" n="a">hutvāgniṃ vidhivad rājā</seg> <seg type="pāda" n="b">kṛtakautukamaṅgalaḥ</seg> /</l>

<l xml:id="HV_App.I,20.911"><seg type="pāda" n="a">prasthānaṃ kṛtavān samyag</seg> <seg type="pāda" n="b">jetukāmo janārdanam</seg> //</l>

<l xml:id="HV_App.I,20.912"><seg type="pāda" n="a">sālvo 'pi bharataśreṣṭha</seg> <seg type="pāda" n="b">kṛtārtho hṛṣṭamānasaḥ</seg> /</l>

<l xml:id="HV_App.I,20.913"><seg type="pāda" n="a">yavanendraṃ pariṣvajya</seg> <seg type="pāda" n="b">jagāma svapuraṃ nṛpaḥ</seg> //</l>

<note>Colophon</note>

<milestone unit="speaker" n="janamejaya uvāca"/>
<l xml:id="HV_App.I,20.914"><seg type="pāda" n="a">vidarbhanagarīṃ yāte</seg> <seg type="pāda" n="b">śakratulyaparākrame</seg> /</l>

<l xml:id="HV_App.I,20.915"><seg type="pāda" n="a">kim arthaṃ garuḍo nītaḥ</seg> <seg type="pāda" n="b">kiṃ ca karma cakāra saḥ</seg> //</l>

<l xml:id="HV_App.I,20.916"><seg type="pāda" n="a">na cāruroha bhagavān</seg> <seg type="pāda" n="b">vainateyaṃ mahābalam</seg> /</l>

<l xml:id="HV_App.I,20.917"><seg type="pāda" n="a">etaṃ me saṃśayaṃ brahman</seg> <seg type="pāda" n="b">brūhi tattvaṃ mahāmune</seg> //</l>


<milestone unit="speaker" n="vaiśaṃpāyana uvāca"/>
<l xml:id="HV_App.I,20.918"><seg type="pāda" n="a">śrṇu rājan suparṇena</seg> <seg type="pāda" n="b">kṛtaṃ karma hy amānuṣam</seg> /</l>

<l xml:id="HV_App.I,20.919"><seg type="pāda" n="a">vidarbhanagarīṃ yāto</seg> <seg type="pāda" n="b">vainateye mahādyutau</seg> //</l>

<l xml:id="HV_App.I,20.920"><seg type="pāda" n="a">asaṃprāpte ca nagarīṃ</seg> <seg type="pāda" n="b">mathurāṃ madhusūdane</seg> /</l>

<l xml:id="HV_App.I,20.921"><seg type="pāda" n="a">manasā cintayām āsa</seg> <seg type="pāda" n="b">vainateyo mahāmatiḥ</seg> //</l>

<l xml:id="HV_App.I,20.922"><seg type="pāda" n="a">yad uktaṃ devadevena</seg> <seg type="pāda" n="b">nṛpāṇām agrataḥ prabho</seg> /</l>

<l xml:id="HV_App.I,20.923"><seg type="pāda" n="a">yāsyāmi mathurāṃ ramyāṃ</seg> <seg type="pāda" n="b">bhojarājena pālitām</seg> //</l>

<l xml:id="HV_App.I,20.924"><seg type="pāda" n="a">iti tadvacanasyānte</seg> <seg type="pāda" n="b">gamiṣyeti vicintayan</seg> /</l>

<l xml:id="HV_App.I,20.925"><seg type="pāda" n="a">kṛtāñjalipuṭaḥ śrīmān</seg> <seg type="pāda" n="b">praṇipatyābravid idam</seg> //</l>

<l xml:id="HV_App.I,20.926"><seg type="pāda" n="a">deva yāsyāmi nagarīṃ</seg> <seg type="pāda" n="b">raivatasya kuśasthalīm</seg> /</l>

<l xml:id="HV_App.I,20.927"><seg type="pāda" n="a">raivataṃ ca giriṃ ramyaṃ</seg> <seg type="pāda" n="b">nandanapratimaṃ vanam</seg> /</l>

<l xml:id="HV_App.I,20.928"><seg type="pāda" n="a">rākṣasodvāsitāṃ ramyāṃ</seg> <seg type="pāda" n="b">śailodadhitaṭāśritām</seg> /</l>

<l xml:id="HV_App.I,20.929"><seg type="pāda" n="a">vṛkṣagulmalatākīrṇāṃ</seg> <seg type="pāda" n="b">puṣpareṇuvibhūṣitām</seg> //</l>

<l xml:id="HV_App.I,20.930"><seg type="pāda" n="a">gajendrabhujagākīrṇam</seg> <seg type="pāda" n="b">ṛkṣavānarasevitām</seg> /</l>

<l xml:id="HV_App.I,20.931"><seg type="pāda" n="a">varāhamahiṣākrāntāṃ</seg> <seg type="pāda" n="b">mṛgayūthair anekaśaḥ</seg> //</l>

<l xml:id="HV_App.I,20.932"><seg type="pāda" n="a">tāṃ samantāt samālokya</seg> <seg type="pāda" n="b">vāsārthaṃ te kṣamākṣamam</seg> /</l>

<l xml:id="HV_App.I,20.933"><seg type="pāda" n="a">yadi syād bhavate ramyā</seg> <seg type="pāda" n="b">praśastā nagarīti ca</seg> /</l>

<l xml:id="HV_App.I,20.934"><seg type="pāda" n="a">kaṇṭakoddharaṇaṃ kṛtvā</seg> <seg type="pāda" n="b">āgamiṣye tavāntikam</seg> //</l>

<l xml:id="HV_App.I,20.935"><seg type="pāda" n="a">evaṃ vijñāpya deveśaṃ</seg> <seg type="pāda" n="b">praṇipatya janārdanam</seg> /</l>

<l xml:id="HV_App.I,20.936"><seg type="pāda" n="a">jagāma patagendro vai</seg> <seg type="pāda" n="b">paścimābhimukho balī</seg> /</l>

<l xml:id="HV_App.I,20.937"><seg type="pāda" n="a">kṛṣṇo 'pi yadubhiḥ sārdhaṃ</seg> <seg type="pāda" n="b">viveśa mathurāṃ purīm</seg> //</l>

<l xml:id="HV_App.I,20.938"><seg type="pāda" n="a">svaireṇa cograsenaś ca</seg> <seg type="pāda" n="b">nāgarāś caiva sarvaśaḥ</seg> /</l>

<l xml:id="HV_App.I,20.939"><seg type="pāda" n="a">pratyudgamyāgataṃ kṛṣṇam</seg> <seg type="pāda" n="b">ānarcur janasaṃkulam</seg> //</l>


<milestone unit="speaker" n="janamejaya uvāca"/>
<l xml:id="HV_App.I,20.940"><seg type="pāda" n="a">śrutvābhiṣiktaṃ rājendraṃ</seg> <seg type="pāda" n="b">bahubhir vasudhādhipaiḥ</seg> /</l>

<l xml:id="HV_App.I,20.941"><seg type="pāda" n="a">kiṃ cakāra mahābāhur</seg> <seg type="pāda" n="b">ugraseno mahīpatiḥ</seg> //</l>

<note>k: T4 ins. :k</note>
<l xml:id="**HV_App.I,20.941**25:1"><seg type="pāda" n="a">cāreṇaivograsenaś ca</seg> <seg type="pāda" n="b">nāgarāś caiva sarvaśaḥ</seg> /</l>


<milestone unit="speaker" n="vaiśaṃpāyana uvāca"/>
<l xml:id="HV_App.I,20.942"><seg type="pāda" n="a">śrutvābhiṣiktaṃ rājendraṃ</seg> <seg type="pāda" n="b">bahubhir vasudhādhipaiḥ</seg> /</l>

<l xml:id="HV_App.I,20.943"><seg type="pāda" n="a">indreṇa kṛtasaṃdhānaṃ</seg> <seg type="pāda" n="b">dūtaṃ citrāṅgadaṃ kṛtam</seg> //</l>

<l xml:id="HV_App.I,20.944"><seg type="pāda" n="a">ekaikaṃ nṛpater bhāgaṃ</seg> <seg type="pāda" n="b">śatasāhasrasaṃmitam</seg> /</l>

<note>k: G2 subst. :k</note>
<l xml:id="**HV_App.I,20.944**26:1"><seg type="pāda" n="a">ekaikaṃ śatasāhasraṃ</seg> <seg type="pāda" n="b">saṃmitaṃ rājamaṇḍalam</seg> /</l>

<l xml:id="HV_App.I,20.945"><seg type="pāda" n="a">rājendreṣvarbudaṃ dattaṃ</seg> <seg type="pāda" n="b">mānaveṣu ca vai daśa</seg> //</l>

<note>k: K2 subst. :k</note>
<l xml:id="**HV_App.I,20.945**27:1"><seg type="pāda" n="a">najendraṃ cārghayuktaṃ ca</seg> <seg type="pāda" n="b">kṛtvā vai mānuṣeṣu ca</seg> /</l>

<l xml:id="HV_App.I,20.946"><seg type="pāda" n="a">ye tatra samanuprāptā</seg> <seg type="pāda" n="b">narendrās te gṛhaṃ gatāḥ</seg> /</l>

<l xml:id="HV_App.I,20.947"><seg type="pāda" n="a">śaṅko yādavarupeṇa</seg> <seg type="pāda" n="b">pradadau haricintitam</seg> //</l>

<l xml:id="HV_App.I,20.948"><seg type="pāda" n="a">evaṃ nidhipatiḥ śrīmān</seg> <seg type="pāda" n="b">daivatair anumoditaḥ</seg> /</l>

<l xml:id="HV_App.I,20.949"><seg type="pāda" n="a">iti śrutvāntikajanāl</seg> <seg type="pāda" n="b">lokaprāvṛttikān narāt</seg> //</l>

<l xml:id="HV_App.I,20.950"><seg type="pāda" n="a">cakāra mahatīṃ pūjāṃ</seg> <seg type="pāda" n="b">devatāyataneṣu vai</seg> /</l>

<l xml:id="HV_App.I,20.951"><seg type="pāda" n="a">vasudevasya bhavane</seg> <seg type="pāda" n="b">toraṇobhayapār śvataḥ</seg> //</l>

<l xml:id="HV_App.I,20.952"><seg type="pāda" n="a">naṭānāṃ nṛtyageyāni</seg> <seg type="pāda" n="b">vādyāni ca samantataḥ</seg> /</l>

<l xml:id="HV_App.I,20.953"><seg type="pāda" n="a">patākādhvajamālāḍhyaṃ</seg> <seg type="pāda" n="b">kārayām āsa sarvataḥ</seg> //</l>

<l xml:id="HV_App.I,20.954"><seg type="pāda" n="a">kaṃsarājasya tu sabhāṃ</seg> <seg type="pāda" n="b">vicitrāmbarasuprabhām</seg> //</l>

<l xml:id="HV_App.I,20.955"><seg type="pāda" n="a">patākā vividhākārā</seg> <seg type="pāda" n="b">dāpayām āsa bhojarāṭ</seg> //</l>

<l xml:id="HV_App.I,20.956"><seg type="pāda" n="a">toraṇaṃ gopuraṃ caiva</seg> <seg type="pāda" n="b">sudhāpaṅkavilepanam</seg> /</l>

<l xml:id="HV_App.I,20.957"><seg type="pāda" n="a">kārayām āsa rājendra</seg> <seg type="pāda" n="b">rājendrasyāsanālayam</seg> //</l>

<l xml:id="HV_App.I,20.958"><seg type="pāda" n="a">naṭānāṃ nṛtyageyāni</seg> <seg type="pāda" n="b">vādyāni ca samantataḥ</seg> /</l>

<l xml:id="HV_App.I,20.959"><seg type="pāda" n="a">patākāvanamālāḍhyāḥ</seg> <seg type="pāda" n="b">purṇakumbhās tatas tataḥ</seg> //</l>

<l xml:id="HV_App.I,20.960"><seg type="pāda" n="a">rājamārgeṣu rājendra</seg> <seg type="pāda" n="b">candanodakasecite</seg> /</l>

<l xml:id="HV_App.I,20.961"><seg type="pāda" n="a">vastrāstaraṇakaṃ rājā</seg> <seg type="pāda" n="b">dāpayām āsa bhūtale</seg> //</l>

<l xml:id="HV_App.I,20.962"><seg type="pāda" n="a">dhūpapātropagāḥ pārśve</seg> <seg type="pāda" n="b">candanāgaruguggulaiḥ</seg> /</l>

<l xml:id="HV_App.I,20.963"><seg type="pāda" n="a">guḍasarjarasāś caiva</seg> <seg type="pāda" n="b">dahyamānāḥ samantataḥ</seg> //</l>

<l xml:id="HV_App.I,20.964"><seg type="pāda" n="a">vṛddhastrījanasaṃghaiś ca</seg> <seg type="pāda" n="b">gāyadbhiḥ stutimaṅgalam</seg> /</l>

<l xml:id="HV_App.I,20.965"><seg type="pāda" n="a">alaṃkṛtvā pratīkṣante</seg> <seg type="pāda" n="b">sveṣu sthāneṣu yoṣitaḥ</seg> //</l>

<l xml:id="HV_App.I,20.966"><seg type="pāda" n="a">evaṃ kṛtvā purānandam</seg> <seg type="pāda" n="b">ugraseno narādhipaḥ</seg> /</l>

<l xml:id="HV_App.I,20.967"><seg type="pāda" n="a">vasudevagṛhaṃ gatvā</seg> <seg type="pāda" n="b">priyākhyānaṃ nivedya ca</seg> /</l>

<l xml:id="HV_App.I,20.968"><seg type="pāda" n="a">rāmeṇa saha saṃmantrya</seg> <seg type="pāda" n="b">nirgato ratham antikam</seg> //</l>

<l xml:id="HV_App.I,20.969"><seg type="pāda" n="a">tasminn evāntare rājañ</seg> <seg type="pāda" n="b">śaṅkhadhvanir abhūn mahān</seg> //</l>

<l xml:id="HV_App.I,20.970"><seg type="pāda" n="a">pāñcajanyasya ninadaṃ</seg> <seg type="pāda" n="b">śrutvā mathuravāsinaḥ</seg> /</l>

<l xml:id="HV_App.I,20.971"><seg type="pāda" n="a">striyo vṛddhās ca bālāś ca</seg> <seg type="pāda" n="b">sūtamāgadhabandinaḥ</seg> //</l>

<l xml:id="HV_App.I,20.972"><seg type="pāda" n="a">te niryayur mahāsenā</seg> <seg type="pāda" n="b">rāmaṃ kṛtvāgrato nṛpa</seg> /</l>

<l xml:id="HV_App.I,20.973"><seg type="pāda" n="a">arghapādyaṃ puraskṛtya</seg> <seg type="pāda" n="b">ugraseno mahīpatiḥ</seg> //</l>

<note>k: After line 973, all Mss. (Ñ2 D4 om.) ins. :k</note>
<l xml:id="**HV_App.I,20.973**29:1"><seg type="pāda" n="a">dṛṣṭipanthānam āsādya</seg> <seg type="pāda" n="b">ugraseno mahīpatiḥ</seg> /</l>

<l xml:id="HV_App.I,20.974"><seg type="pāda" n="a">avatīrya rathāc chubhrāt</seg> <seg type="pāda" n="b">pādamārgeṇa cāgrataḥ</seg> /</l>

<l xml:id="HV_App.I,20.975"><seg type="pāda" n="a">dṛṣṭvāsīnaṃ rathe divye</seg> <seg type="pāda" n="b">divyaratnavibhūṣite</seg> //</l>

<l xml:id="HV_App.I,20.976"><seg type="pāda" n="a">aṅgeṣv ābharaṇaṃ caiva</seg> <seg type="pāda" n="b">divyaratnaprabhāyutam</seg> /</l>

<l xml:id="HV_App.I,20.977"><seg type="pāda" n="a">vanamālorasaṃ divyaṃ</seg> <seg type="pāda" n="b">tapantam iva bhāskaram</seg> //</l>

<l xml:id="HV_App.I,20.978"><seg type="pāda" n="a">cāmaravyajanaṃ chatraṃ</seg> <seg type="pāda" n="b">khagendradhvajam ucchritam</seg> /</l>

<l xml:id="HV_App.I,20.979"><seg type="pāda" n="a">rājalakṣaṇasaṃpannām</seg> <seg type="pāda" n="b">āsannārkam ivojjvalam</seg> //</l>

<l xml:id="HV_App.I,20.980"><seg type="pāda" n="a">śriyābhibhūtaṃ deveśaṃ</seg> <seg type="pāda" n="b">durnirīkṣyataraṃ harim</seg> /</l>

<l xml:id="HV_App.I,20.981"><seg type="pāda" n="a">dṛṣṭvā sa rājā rājendraṃ</seg> <seg type="pāda" n="b">harṣagadgadayā girā</seg> /</l>

<l xml:id="HV_App.I,20.982"><seg type="pāda" n="a">babhāṣe puṇḍarīkākṣaṃ</seg> <seg type="pāda" n="b">rāmaṃ balaniṣūdanam</seg> //</l>

<l xml:id="HV_App.I,20.983"><seg type="pāda" n="a">rathena na mayā gantuṃ</seg> <seg type="pāda" n="b">yuktapūrvaṃ vicintya vai</seg> /</l>

<l xml:id="HV_App.I,20.984"><seg type="pāda" n="a">avatīrṇo mahābhāga</seg> <seg type="pāda" n="b">gaccha tvaṃ syandanena ca</seg> //</l>

<l xml:id="HV_App.I,20.985"><seg type="pāda" n="a">viṣṇunā chadmarūpeṇa</seg> <seg type="pāda" n="b">gatvemāṃ mathurāṃ purīm</seg> /</l>

<l xml:id="HV_App.I,20.986"><seg type="pāda" n="a">atra prakāśitātmānaṃ</seg> <seg type="pāda" n="b">devendratvaṃ nṛpārṇave</seg> /</l>

<l xml:id="HV_App.I,20.987"><seg type="pāda" n="a">tam ahaṃ stotum icchāmi</seg> <seg type="pāda" n="b">sarvabhāvena keśavam</seg> //</l>

<l xml:id="HV_App.I,20.988"><seg type="pāda" n="a">pratyuvāca mahātejā</seg> <seg type="pāda" n="b">rājānaṃ kṛṇapūrvajaḥ</seg> /</l>

<l xml:id="HV_App.I,20.989"><seg type="pāda" n="a">na yuktaṃ nṛpate stotuṃ</seg> <seg type="pāda" n="b">vrajantaṃ devasattamam</seg> /</l>

<l xml:id="HV_App.I,20.990"><seg type="pāda" n="a">astotreṇaiva saṃtuṣṭas</seg> <seg type="pāda" n="b">tava rājañ janārdanaḥ</seg> //</l>

<l xml:id="HV_App.I,20.991"><seg type="pāda" n="a">tuṣṭasya stutibhiḥ kiṃ te</seg> <seg type="pāda" n="b">darśanena tava stutiḥ</seg> //</l>

<l xml:id="HV_App.I,20.992"><seg type="pāda" n="a">rājendratvam anuprāpya</seg> <seg type="pāda" n="b">āgatas tava veśmani</seg> /</l>

<l xml:id="HV_App.I,20.993"><seg type="pāda" n="a">tat tvaṃ kiṃ stutavān rājān</seg> <seg type="pāda" n="b">divyaiḥ stotrair amānuṣaiḥ</seg> /</l>

<l xml:id="HV_App.I,20.994"><seg type="pāda" n="a">evam ābruvamāṇau tau</seg> <seg type="pāda" n="b">saṃprāptau keśevāntikam</seg> //</l>

<l xml:id="HV_App.I,20.995"><seg type="pāda" n="a">arghodyatabhujaṃ dṛṣṭvā</seg> <seg type="pāda" n="b">sthāpayitvā rathottamam</seg> /</l>

<l xml:id="HV_App.I,20.996"><seg type="pāda" n="a">uvāca vadatāṃ śreṣṭha</seg> <seg type="pāda" n="b">ugrasenaṃ narādhipam</seg> //</l>

<l xml:id="HV_App.I,20.997"><seg type="pāda" n="a">yan mayā cābhiṣiktas tvaṃ</seg> <seg type="pāda" n="b">mathureśo bhavatv iti</seg> /</l>

<l xml:id="HV_App.I,20.998"><seg type="pāda" n="a">na yuktam anyathā kartuṃ</seg> <seg type="pāda" n="b">mathurādhipate svayam</seg> //</l>

<l xml:id="HV_App.I,20.999"><seg type="pāda" n="a">argham ācamanīyaṃ ca</seg> <seg type="pāda" n="b">pādyaṃ cāsmannivedanam</seg> /</l>

<l xml:id="HV_App.I,20.1000"><seg type="pāda" n="a">na dātum arhase rājann</seg> <seg type="pāda" n="b">etan me manasaḥ priyam</seg> //</l>

<l xml:id="HV_App.I,20.1001"><seg type="pāda" n="a">tavābhiprāyaṃ vijñāya</seg> <seg type="pāda" n="b">bravīmi nṛpate vacaḥ</seg> /</l>

<l xml:id="HV_App.I,20.1002"><seg type="pāda" n="a">tvam eva māthuro rājā</seg> <seg type="pāda" n="b">nānyathā kartum arhasi</seg> //</l>

<l xml:id="HV_App.I,20.1003"><seg type="pāda" n="a">sthānaṃ bhāgaṃ ca nṛpate</seg> <seg type="pāda" n="b">dāsyāmi tava dakṣiṇam</seg> /</l>

<l xml:id="HV_App.I,20.1004"><seg type="pāda" n="a">yathā nṛpāṇāṃ sarveṣāṃ</seg> <seg type="pāda" n="b">tathā te sthāpito 'grataḥ</seg> //</l>

<l xml:id="HV_App.I,20.1005"><seg type="pāda" n="a">śatasāhasriko bhāgo</seg> <seg type="pāda" n="b">vastrābharaṇavarjitaḥ</seg> //</l>

<l xml:id="HV_App.I,20.1006"><seg type="pāda" n="a">āruhasva rathaṃ śubhraṃ</seg> <seg type="pāda" n="b">cāmīkaravibhūṣitam</seg> /</l>

<l xml:id="HV_App.I,20.1007"><seg type="pāda" n="a">cāmaravyajanaṃ chatraṃ</seg> <seg type="pāda" n="b">dhvajaṃ ca manujeśvara</seg> /</l>

<l xml:id="HV_App.I,20.1008"><seg type="pāda" n="a">divyābharaṇasaṃyuktaṃ</seg> <seg type="pāda" n="b">mukuṭaṃ bhāskaraprabham</seg> //</l>

<l xml:id="HV_App.I,20.1009"><seg type="pāda" n="a">dhārayasva mahābhāga</seg> <seg type="pāda" n="b">pālayasva purīm imām</seg> /</l>

<l xml:id="HV_App.I,20.1010"><seg type="pāda" n="a">putrapautraiḥ parikṛto</seg> <seg type="pāda" n="b">mathurāṃ pratipālaya</seg> //</l>

<l xml:id="HV_App.I,20.1011"><seg type="pāda" n="a">jitvārigaṇasaṃghāni</seg> <seg type="pāda" n="b">bhojavaṃśaṃ vivardhaya</seg> //</l>

<l xml:id="HV_App.I,20.1012"><seg type="pāda" n="a">devadevādyanantāya</seg> <seg type="pāda" n="b">sīriṇe vajrapāṇinā</seg> /</l>

<l xml:id="HV_App.I,20.1013"><seg type="pāda" n="a">preṣitaṃ devarājena</seg> <seg type="pāda" n="b">divyābharaṇam ambaram</seg> //</l>

<l xml:id="HV_App.I,20.1014"><seg type="pāda" n="a">māthurāṇāṃ ca sarveṣāṃ</seg> <seg type="pāda" n="b">bhāgā dīnārikā daśa</seg> /</l>

<l xml:id="HV_App.I,20.1015"><seg type="pāda" n="a">sūtamāgadhabandīnām</seg> <seg type="pāda" n="b">ekaikasya sahasrikam</seg> /</l>

<l xml:id="HV_App.I,20.1016"><seg type="pāda" n="a">vṛddhastrījanasaṃghānāṃ</seg> <seg type="pāda" n="b">gaṇikānāṃ śataṃ śatam</seg> //</l>

<l xml:id="HV_App.I,20.1017"><seg type="pāda" n="a">nṛpena saha tiṣṭhanti</seg> <seg type="pāda" n="b">vikadrupramukhāś ca ye</seg> /</l>

<l xml:id="HV_App.I,20.1018"><seg type="pāda" n="a">daśasāhasriko bhāgas</seg> <seg type="pāda" n="b">teṣāṃ dhātrā prakalpitaḥ</seg> //</l>

<note>k: G2 subst. :k</note>
<l xml:id="**HV_App.I,20.1018**30:1"><seg type="pāda" n="a">daśasāhastrikaṃ bhāgaṃ</seg> <seg type="pāda" n="b">teṣāṃ dhātā prakalpayat</seg> //</l>

<l xml:id="HV_App.I,20.1019"><seg type="pāda" n="a">evaṃ saṃpūjya rājendraṃ</seg> <seg type="pāda" n="b">māthuraṇāṃ camūmukhe</seg> /</l>

<l xml:id="HV_App.I,20.1020"><seg type="pāda" n="a">kṛtvā sumahad ānandaṃ</seg> <seg type="pāda" n="b">mathurāṃ madhusūdanaḥ</seg> //</l>

<l xml:id="HV_App.I,20.1021"><seg type="pāda" n="a">divyābharaṇamālyaiś ca</seg> <seg type="pāda" n="b">divyām varavilepanaiḥ</seg> /</l>

<l xml:id="HV_App.I,20.1022"><seg type="pāda" n="a">dīpyamānaḥ samantāc ca</seg> <seg type="pāda" n="b">devā iva triviṣṭapam</seg> //</l>

<l xml:id="HV_App.I,20.1023"><seg type="pāda" n="a">bherīpaṭahanādena</seg> <seg type="pāda" n="b">śaṅkhaduṃdubhinisvanaiḥ</seg> /</l>

<l xml:id="HV_App.I,20.1024"><seg type="pāda" n="a">bṛṃhitena ca nāgānāṃ</seg> <seg type="pāda" n="b">hayānāṃ heṣitena ca</seg> //</l>

<l xml:id="HV_App.I,20.1025"><seg type="pāda" n="a">siṃhanādena śūrāṇāṃ</seg> <seg type="pāda" n="b">rathanemisvanena ca</seg> /</l>

<l xml:id="HV_App.I,20.1026"><seg type="pāda" n="a">tumulaḥ sumahān āsīn</seg> <seg type="pāda" n="b">nādo megharavopamaḥ</seg> //</l>

<l xml:id="HV_App.I,20.1027"><seg type="pāda" n="a">bandibhiḥ stūyamānaṃ ca</seg> <seg type="pāda" n="b">namaś cakrur api prajāḥ</seg> /</l>

<l xml:id="HV_App.I,20.1028"><seg type="pāda" n="a">dattvā dānam ananto 'pi</seg> <seg type="pāda" n="b">na yayau vismayaṃ hariḥ</seg> //</l>

<l xml:id="HV_App.I,20.1029"><seg type="pāda" n="a">svabhāvonnatabhāvatvād</seg> <seg type="pāda" n="b">dṛṣṭapūrvāt tato 'dhikam</seg> /</l>

<l xml:id="HV_App.I,20.1030"><seg type="pāda" n="a">anahaṃkārabhāvāc ca</seg> <seg type="pāda" n="b">vismayaṃ na jagāma ha</seg> //</l>

<l xml:id="HV_App.I,20.1031"><seg type="pāda" n="a">dīpyamānaṃ svavapuṣā</seg> <seg type="pāda" n="b">āyantaṃ bhāskaraprabham</seg> /</l>

<l xml:id="HV_App.I,20.1032"><seg type="pāda" n="a">dṛṣṭvā mathuravāsinyo</seg> <seg type="pāda" n="b">namaś cakruḥ pade pade</seg> //</l>

<l xml:id="HV_App.I,20.1033"><seg type="pāda" n="a">eṣa nārāyaṇaḥ śrīmān</seg> <seg type="pāda" n="b">kṣīrārṇavaniketanaḥ</seg> /</l>

<l xml:id="HV_App.I,20.1034"><seg type="pāda" n="a">nāgaparyaṅkam ut sṛjya</seg> <seg type="pāda" n="b">gato 'yaṃ mathurāṃ purīm</seg> //</l>

<l xml:id="HV_App.I,20.1035"><seg type="pāda" n="a">badhvā baliṃ mahāvīryaṃ</seg> <seg type="pāda" n="b">durjayaṃ tridaśair api</seg> /</l>

<l xml:id="HV_App.I,20.1036"><seg type="pāda" n="a">śakrāya pradadau rājyaṃ</seg> <seg type="pāda" n="b">trailokyaṃ vajrapāṇaye</seg> //</l>

<l xml:id="HV_App.I,20.1037"><seg type="pāda" n="a">hatvā daityagaṇān sarvān</seg> <seg type="pāda" n="b">kaṃsaṃ ca balināṃ varam</seg> /</l>

<l xml:id="HV_App.I,20.1038"><seg type="pāda" n="a">bhojarājāya mathurāṃ</seg> <seg type="pāda" n="b">dattvā keśiniṣūdanaḥ</seg> //</l>

<l xml:id="HV_App.I,20.1039"><seg type="pāda" n="a">nābhiṣiktaḥ svayaṃ rājye</seg> <seg type="pāda" n="b">nopaviṣṭo nṛpāsanam</seg> /</l>

<l xml:id="HV_App.I,20.1040"><seg type="pāda" n="a">rājendratvam abhīpsan vai</seg> <seg type="pāda" n="b">mathurām āviśat tataḥ</seg> //</l>

<l xml:id="HV_App.I,20.1041"><seg type="pāda" n="a">evam anyonyasaṃjalpaṃ</seg> <seg type="pāda" n="b">śrutvā puranivāsinām</seg> /</l>

<l xml:id="HV_App.I,20.1042"><seg type="pāda" n="a">sūtamāgadhabandibhya</seg> <seg type="pāda" n="b">idam ucur gaṇā giraḥ</seg> //</l>

<l xml:id="HV_App.I,20.1043"><seg type="pāda" n="a">kiṃ vā śakṣyāmahe vaktuṃ</seg> <seg type="pāda" n="b">guṇānāṃ te guṇodadhe</seg> /</l>

<l xml:id="HV_App.I,20.1044"><seg type="pāda" n="a">mānuṣeṇaikajihvena</seg> <seg type="pāda" n="b">prabhāvotsāhasaṃbhavān</seg> //</l>

<l xml:id="HV_App.I,20.1045"><seg type="pāda" n="a">sahasrabhogī nāgendraḥ</seg> <seg type="pāda" n="b">kadācid daivabuddhimān</seg> /</l>

<l xml:id="HV_App.I,20.1046"><seg type="pāda" n="a">dvisahasreṇa jihvānāṃ</seg> <seg type="pāda" n="b">vāsukiḥ prathayiṣyati</seg> //</l>

<l xml:id="HV_App.I,20.1047"><seg type="pāda" n="a">kiṃ tv adbhutam idaṃ loke</seg> <seg type="pāda" n="b">mānavendreṣu bhūtale</seg> /</l>

<l xml:id="HV_App.I,20.1048"><seg type="pāda" n="a">na bhūtaṃ na bhaviṣyaṃ ca</seg> <seg type="pāda" n="b">śakrād āsanam āgatam</seg> //</l>

<l xml:id="HV_App.I,20.1049"><seg type="pāda" n="a">sabhāvataraṇaṃ caiva</seg> <seg type="pāda" n="b">kalaśair āgataṃ svayam</seg> /</l>

<l xml:id="HV_App.I,20.1050"><seg type="pāda" n="a">na śrutaṃ na ca dṛṣṭaṃ vā</seg> <seg type="pāda" n="b">tena manyāmahe 'dbhutam</seg> //</l>

<l xml:id="HV_App.I,20.1051"><seg type="pāda" n="a">dhanyā devī mahābhāgā</seg> <seg type="pāda" n="b">devakī yoṣitāṃ varā</seg> /</l>

<l xml:id="HV_App.I,20.1052"><seg type="pāda" n="a">bhavantaṃ tridaśaśreṣṭhaṃ</seg> <seg type="pāda" n="b">bhṛtvā garbheṇa keśavam</seg> //</l>

<note>k: D2 Bom. Poona eds. G(ed.) ins. :k</note>
<l xml:id="**HV_App.I,20.1052**31:1"><seg type="pāda" n="a">kṛṣṇaṃ padmapalāśākṣaṃ</seg> <seg type="pāda" n="b">śrīpuñjam amarārcitam</seg> /</l>

<l xml:id="**HV_App.I,20.1052**31:2"><seg type="pāda" n="a">netrābhyāṃ snehapūrṇābhyāṃ</seg> <seg type="pāda" n="b">vīkṣate mukhapaṅkajam</seg> //</l>

<l xml:id="HV_App.I,20.1053"><seg type="pāda" n="a">iti saṃjalpamānānāṃ</seg> <seg type="pāda" n="b">śṛṇvantau pṛthag īritam</seg> /</l>

<l xml:id="HV_App.I,20.1054"><seg type="pāda" n="a">ugrasenaṃ puraskṛtya</seg> <seg type="pāda" n="b">bhrātarau rāmakeśavau</seg> //</l>

<l xml:id="HV_App.I,20.1055"><seg type="pāda" n="a">prākāradvāri saṃprāptā+</seg> <seg type="pāda" n="b">+varcayām āsa vai tadā</seg> /</l>

<l xml:id="HV_App.I,20.1056"><seg type="pāda" n="a">argham ācamanaṃ dattvā</seg> <seg type="pāda" n="b">pādyṃ pādyeti cābravīt</seg> //</l>

<l xml:id="HV_App.I,20.1057"><seg type="pāda" n="a">ugrasenas tato dhīmān</seg> <seg type="pāda" n="b">keśavasya rathāgrataḥ</seg> /</l>

<l xml:id="HV_App.I,20.1058"><seg type="pāda" n="a">praṇamya śirasā kṛṣṇaṃ</seg> <seg type="pāda" n="b">ratham āruhya vīryavān</seg> //</l>

<l xml:id="HV_App.I,20.1059"><seg type="pāda" n="a">ghanena toyadhāreṇa</seg> <seg type="pāda" n="b">vavarṣa karakāmbubhiḥ</seg> /</l>

<l xml:id="HV_App.I,20.1060"><seg type="pāda" n="a">dhanaughair varṣamāṇas tu</seg> <seg type="pāda" n="b">saṃprāptāḥ pitṛveśmani</seg> //</l>

<l xml:id="HV_App.I,20.1061"><seg type="pāda" n="a">mathurābhipatiḥ śrīmān</seg> <seg type="pāda" n="b">uvāca madhusūdanam</seg> /</l>

<l xml:id="HV_App.I,20.1062"><seg type="pāda" n="a">rājendratvam anuprāpya</seg> <seg type="pāda" n="b">na yuktaṃ pitṛveśmani</seg> /</l>

<l xml:id="HV_App.I,20.1063"><seg type="pāda" n="a">sthāpitaṃ devarājena</seg> <seg type="pāda" n="b">dattaṃ siṃhāsanaṃ prabho</seg> //</l>

<l xml:id="HV_App.I,20.1064"><seg type="pāda" n="a">neṣyāmi mathureśasya</seg> <seg type="pāda" n="b">sabhe bhujabalārjite</seg> /</l>

<l xml:id="HV_App.I,20.1065"><seg type="pāda" n="a">prasādayiṣye bhagavan</seg> <seg type="pāda" n="b">na kopaṃ kartum arhasi</seg> //</l>

<l xml:id="HV_App.I,20.1066"><seg type="pāda" n="a">devakī vasudevaś ca</seg> <seg type="pāda" n="b">rohinī ca viśāṃ pate</seg> /</l>

<l xml:id="HV_App.I,20.1067"><seg type="pāda" n="a">na kiṃcit karaṇe śaktā</seg> <seg type="pāda" n="b">harṣaklamavimohitāḥ</seg> //</l>

<l xml:id="HV_App.I,20.1068"><seg type="pāda" n="a">kaṃsamātā tato rājann</seg> <seg type="pāda" n="b">argham ādāya keśavam</seg> /</l>

<l xml:id="HV_App.I,20.1069"><seg type="pāda" n="a">nānādigdeśajānītaṃ</seg> <seg type="pāda" n="b">kaṃsenopārjitaṃ dhanam</seg> /</l>

<l xml:id="HV_App.I,20.1070"><seg type="pāda" n="a">deśakālaṃ samālokya</seg> <seg type="pāda" n="b">pādayugme nyavedayat</seg> //</l>

<l xml:id="HV_App.I,20.1071"><seg type="pāda" n="a">ugrasenaṃ samāhūya</seg> <seg type="pāda" n="b">uvāca ślakṣṇayā girā</seg> /</l>


<milestone unit="speaker" n="kṛṣṇa uvāca"/>
<l xml:id="HV_App.I,20.1072"><seg type="pāda" n="a">na cāhaṃ mathurākāṅkṣī</seg> <seg type="pāda" n="b">na mayā vittakāṅkṣayā</seg> /</l>

<l xml:id="HV_App.I,20.1073"><seg type="pāda" n="a">ghātitau tava putrau tau</seg> <seg type="pāda" n="b">kālena nidhanaṃ gatau</seg> //</l>

<l xml:id="HV_App.I,20.1074"><seg type="pāda" n="a">yajasva vividhān yajñān</seg> <seg type="pāda" n="b">dadasva vipulaṃ dhanam</seg> /</l>

<l xml:id="HV_App.I,20.1075"><seg type="pāda" n="a">jayasva ripusainyāni</seg> <seg type="pāda" n="b">mama bāhubalāśrayāt</seg> //</l>

<l xml:id="HV_App.I,20.1076"><seg type="pāda" n="a">tyajasva manasas tāpaṃ</seg> <seg type="pāda" n="b">kaṃsanāśodbhavaṃ bhayam</seg> /</l>

<l xml:id="HV_App.I,20.1077"><seg type="pāda" n="a">nayasva vittanicayaṃ</seg> <seg type="pāda" n="b">mayā dattaṃ punas tava</seg> //</l>

<l xml:id="HV_App.I,20.1078"><seg type="pāda" n="a">iti prāśvāsya rājānaṃ</seg> <seg type="pāda" n="b">kṛṣṇo 'tha halinā saha</seg> /</l>

<l xml:id="HV_App.I,20.1079"><seg type="pāda" n="a">praviveśa tataḥ śrīmān</seg> <seg type="pāda" n="b">mātāpitror athāntakam</seg> //</l>

<l xml:id="HV_App.I,20.1080"><seg type="pāda" n="a">ānandaparipurṇābhyāṃ</seg> <seg type="pāda" n="b">hṛdayābhyāṃ mahābalau</seg> /</l>

<l xml:id="HV_App.I,20.1081"><seg type="pāda" n="a">pitṛmātros tu pādau vai</seg> <seg type="pāda" n="b">namaś cakratur ānatau</seg> //</l>

<l xml:id="HV_App.I,20.1082"><seg type="pāda" n="a">tasmin muhūrte nagarī</seg> <seg type="pāda" n="b">mathurā tu babhūva sā</seg> /</l>

<l xml:id="HV_App.I,20.1083"><seg type="pāda" n="a">svargalokaṃ parityajyā+</seg> <seg type="pāda" n="b">+vatīrṇevāmarāvatī</seg> /</l>

<l xml:id="HV_App.I,20.1084"><seg type="pāda" n="a">vasudevasya bhavanaṃ</seg> <seg type="pāda" n="b">samīkṣya puravāsinaḥ</seg> /</l>

<l xml:id="HV_App.I,20.1085"><seg type="pāda" n="a">manasā cintayām āsur</seg> <seg type="pāda" n="b">devalokaṃ na bhūtalam</seg> //</l>

<l xml:id="HV_App.I,20.1086"><seg type="pāda" n="a">visṛjya mathureśaṃ tu</seg> <seg type="pāda" n="b">mahiṣīsahitaṃ tadā</seg> /</l>

<l xml:id="HV_App.I,20.1087"><seg type="pāda" n="a">bhavanaṃ vasudevasya</seg> <seg type="pāda" n="b">praviśya balakeśavau</seg> //</l>

<l xml:id="HV_App.I,20.1088"><seg type="pāda" n="a">nyastaśastrāv ubhau vīrau</seg> <seg type="pāda" n="b">tasthatuḥ svairacāriṇau</seg> /</l>

<l xml:id="HV_App.I,20.1089"><seg type="pāda" n="a">tataḥ kṛtāhnikau bhūtvā</seg> <seg type="pāda" n="b">sukhāsīnau kathāntare</seg> //</l>

<l xml:id="HV_App.I,20.1090"><seg type="pāda" n="a">etasminn eva kāle tu</seg> <seg type="pāda" n="b">mahotpāto babhūva ha</seg> /</l>

<l xml:id="HV_App.I,20.1091"><seg type="pāda" n="a">babhramuś ca ghanākāśe</seg> <seg type="pāda" n="b">celuś cāvaniparvatāḥ</seg> //</l>

<l xml:id="HV_App.I,20.1092"><seg type="pāda" n="a">samudrāḥ kṣobhitāḥ sarve</seg> <seg type="pāda" n="b">vibhrāntā bhogināṃ varāḥ</seg> /</l>

<l xml:id="HV_App.I,20.1093"><seg type="pāda" n="a">kampitā yādavāḥ sarve</seg> <seg type="pāda" n="b">nyubjāś ca patitā bhūvi</seg> /</l>

<l xml:id="HV_App.I,20.1094"><seg type="pāda" n="a">tau tān nipatitān dṛṣṭvā</seg> <seg type="pāda" n="b">rāmakṛṣṇau ca niścalau</seg> /</l>

<l xml:id="HV_App.I,20.1095"><seg type="pāda" n="a">mahatā pakṣavātena</seg> <seg type="pāda" n="b">vijñātaḥ patagottamaḥ</seg> //</l>

<l xml:id="HV_App.I,20.1096"><seg type="pāda" n="a">dadarśa samanuprāpto</seg> <seg type="pāda" n="b">divyasraganulepanaḥ</seg> /</l>

<l xml:id="HV_App.I,20.1097"><seg type="pāda" n="a">praṇamya śirasā tābhyāṃ</seg> <seg type="pāda" n="b">saumyarūpī kṛtāsanaḥ</seg> //</l>

<l xml:id="HV_App.I,20.1098"><seg type="pāda" n="a">taṃ dṛṣṭvā samanuprāptaṃ</seg> <seg type="pāda" n="b">sacivaṃ sāṃparāyikam</seg> /</l>

<l xml:id="HV_App.I,20.1099"><seg type="pāda" n="a">dhṛtimantaṃ garutmantaṃ</seg> <seg type="pāda" n="b">jagāda madhūsūdanaḥ</seg> //</l>

<l xml:id="HV_App.I,20.1100"><seg type="pāda" n="a">svāgataṃ khacaraśreṣṭha</seg> <seg type="pāda" n="b">surasenārimardana</seg> /</l>

<l xml:id="HV_App.I,20.1101"><seg type="pāda" n="a">vinatāhṛdayānanda</seg> <seg type="pāda" n="b">svāgataṃ keśavapriya</seg> //</l>

<l xml:id="HV_App.I,20.1102"><seg type="pāda" n="a">tam uvāca tataḥ kṛṣṇaḥ</seg> <seg type="pāda" n="b">sthitaṃ deham ivāparam</seg> /</l>

<l xml:id="HV_App.I,20.1103"><seg type="pāda" n="a">tulyasāmarthyayā vācā</seg> <seg type="pāda" n="b">āsīnaṃ vinatātmajam</seg> //</l>

<l xml:id="HV_App.I,20.1104"><seg type="pāda" n="a">yāsyāmaḥ patagaśreṣṭha</seg> <seg type="pāda" n="b">bhojasyāntaḥpuraṃ mahat</seg> /</l>

<l xml:id="HV_App.I,20.1105"><seg type="pāda" n="a">tatra gatvā sukhāsīnā</seg> <seg type="pāda" n="b">mantrayāmo manogatam</seg> //</l>

<l xml:id="HV_App.I,20.1106"><seg type="pāda" n="a">praviṣṭau tau mahāvīryau</seg> <seg type="pāda" n="b">baladevajanārdanau</seg> /</l>

<l xml:id="HV_App.I,20.1107"><seg type="pāda" n="a">vainateyatṛtīyau ca</seg> <seg type="pāda" n="b">guhyaṃ mantram amantrayan</seg> //</l>

<l xml:id="HV_App.I,20.1108"><seg type="pāda" n="a">avadhyo 'sau kṛto 'smākaṃ</seg> <seg type="pāda" n="b">sumahac ca ripor balam</seg> /</l>

<l xml:id="HV_App.I,20.1109"><seg type="pāda" n="a">kṛtaḥ sainyakṣayaś cāpi</seg> <seg type="pāda" n="b">mahān iti narādhipaiḥ</seg> //</l>

<l xml:id="HV_App.I,20.1110"><seg type="pāda" n="a">balāni ca sasainyāni</seg> <seg type="pāda" n="b">hantuṃ varṣaśatair api</seg> /</l>

<l xml:id="HV_App.I,20.1111"><seg type="pāda" n="a">na śakṣyāmaḥ kṣayaṃ netuṃ</seg> <seg type="pāda" n="b">jarāsaṃdhasya vāhinīm</seg> //</l>

<l xml:id="HV_App.I,20.1112"><seg type="pāda" n="a">ato 'rthaṃ vainateya tvāṃ</seg> <seg type="pāda" n="b">bravīmi mathurāṃ purīm</seg> /</l>

<l xml:id="HV_App.I,20.1113"><seg type="pāda" n="a">vasator āvayoḥ śreyo</seg> <seg type="pāda" n="b">na bhaved iti me matiḥ</seg> //</l>


<milestone unit="speaker" n="garuḍa uvāca"/>
<l xml:id="HV_App.I,20.1114"><seg type="pāda" n="a">devadevaṃ namaskṛtya</seg> <seg type="pāda" n="b">gato 'haṃ bhavato 'ntikāt</seg> /</l>

<l xml:id="HV_App.I,20.1115"><seg type="pāda" n="a">vāsārtham īkṣituṃ bhūmiṃ</seg> <seg type="pāda" n="b">tava deva kuśasthalīm</seg> //</l>

<l xml:id="HV_App.I,20.1116"><seg type="pāda" n="a">gatvāhaṃ khe samāsthāya</seg> <seg type="pāda" n="b">samantād avalokya tām</seg> /</l>

<l xml:id="HV_App.I,20.1117"><seg type="pāda" n="a">dṛṣṭvā vai vibudhaśreṣṭha</seg> <seg type="pāda" n="b">purīṃ lakṣaṇapūjitām</seg> //</l>

<l xml:id="HV_App.I,20.1118"><seg type="pāda" n="a">sāgarānūpavipulāṃ</seg> <seg type="pāda" n="b">prāgudakplavaśītalām</seg> /</l>

<l xml:id="HV_App.I,20.1119"><seg type="pāda" n="a">parvatodadhimadhyasthām</seg> <seg type="pāda" n="b">abhedyāṃ tridaśair api</seg> //</l>

<l xml:id="HV_App.I,20.1120"><seg type="pāda" n="a">sarvaratnākaravatīṃ</seg> <seg type="pāda" n="b">sarvakāmaphaladrumām</seg> /</l>

<l xml:id="HV_App.I,20.1121"><seg type="pāda" n="a">sarvartukusumākīrṇāṃ</seg> <seg type="pāda" n="b">sarvataḥ sumanoharām</seg> //</l>

<l xml:id="HV_App.I,20.1122"><seg type="pāda" n="a">sarvāśramādhivāsāṃ ca</seg> <seg type="pāda" n="b">sarvakāmaguṇair yutām</seg> /</l>

<l xml:id="HV_App.I,20.1123"><seg type="pāda" n="a">naranārīgaṇākīrṇāṃ</seg> <seg type="pāda" n="b">nityāmodavivardhanīm</seg> //</l>

<l xml:id="HV_App.I,20.1124"><seg type="pāda" n="a">prākāraparikhopetāṃ</seg> <seg type="pāda" n="b">gopurāṭṭālamālinīm</seg> /</l>

<l xml:id="HV_App.I,20.1125"><seg type="pāda" n="a">vicitracatvarapathāṃ</seg> <seg type="pāda" n="b">vipuladvāratoraṇām</seg> //</l>

<l xml:id="HV_App.I,20.1126"><seg type="pāda" n="a">yantrārgalavicitrāḍhyāṃ</seg> <seg type="pāda" n="b">hemaprākāraśobhitām</seg> /</l>

<l xml:id="HV_App.I,20.1127"><seg type="pāda" n="a">naranāgāśvakalilāṃ</seg> <seg type="pāda" n="b">rathasainyasamākulām</seg> //</l>

<l xml:id="HV_App.I,20.1128"><seg type="pāda" n="a">nānādigdeśajākīrṇāṃ</seg> <seg type="pāda" n="b">divyapuṣpaphaladrumām</seg> /</l>

<l xml:id="HV_App.I,20.1129"><seg type="pāda" n="a">patākādhvajamālāḍhyāṃ</seg> <seg type="pāda" n="b">mahābhavanaśālinīm</seg> //</l>

<l xml:id="HV_App.I,20.1130"><seg type="pāda" n="a">bhīṣaṇīṃ ripusaṃghānāṃ</seg> <seg type="pāda" n="b">mitrāṇāṃ harṣavardhanīm</seg> /</l>

<l xml:id="HV_App.I,20.1131"><seg type="pāda" n="a">manujendrādhivāsebhyo</seg> <seg type="pāda" n="b">viśiṣṭāṃ nagarottamām</seg> //</l>

<l xml:id="HV_App.I,20.1132"><seg type="pāda" n="a">raivataṃ ca giriśreṣṭhaṃ</seg> <seg type="pāda" n="b">kuru deva surālayam</seg> /</l>

<l xml:id="HV_App.I,20.1133"><seg type="pāda" n="a">nandanapratimaṃ divyaṃ</seg> <seg type="pāda" n="b">puradvārasya bhūṣaṇam</seg> //</l>

<l xml:id="HV_App.I,20.1134"><seg type="pāda" n="a">kārayitvādhivāsaṃ taṃ</seg> <seg type="pāda" n="b">tatra gatvā surottama</seg> /</l>

<l xml:id="HV_App.I,20.1135"><seg type="pāda" n="a">kumārāṇāṃ pracāraś ca</seg> <seg type="pāda" n="b">suramānyo bhaviṣyati</seg> //</l>

<l xml:id="HV_App.I,20.1136"><seg type="pāda" n="a">nāmnā dvāravatī nāma</seg> <seg type="pāda" n="b">triṣu lokeṣu viśrutā</seg> /</l>

<l xml:id="HV_App.I,20.1137"><seg type="pāda" n="a">bhaviṣyati purī ramyā</seg> <seg type="pāda" n="b">śakrasyevāmarāvatī</seg> //</l>

<l xml:id="HV_App.I,20.1138"><seg type="pāda" n="a">yadi syāt saṃvṛtāṃ bhūmiṃ</seg> <seg type="pāda" n="b">pradāsyati mahodadhiḥ</seg> /</l>

<l xml:id="HV_App.I,20.1139"><seg type="pāda" n="a">yatheṣṭaṃ vividhaṃ karma</seg> <seg type="pāda" n="b">viśvakarmā kariṣyati</seg> //</l>

<l xml:id="HV_App.I,20.1140"><seg type="pāda" n="a">maṇimuktāpravālaiśca</seg> <seg type="pāda" n="b">vajravaidūryasaprabhaiḥ</seg> /</l>

<l xml:id="HV_App.I,20.1141"><seg type="pāda" n="a">divyair abhiprāyayutair</seg> <seg type="pāda" n="b">divyaratnais trilokajaiḥ</seg> //</l>

<l xml:id="HV_App.I,20.1142"><seg type="pāda" n="a">divyastambhasamākīrṇān</seg> <seg type="pāda" n="b">svarge devasabhopamān</seg> /</l>

<l xml:id="HV_App.I,20.1143"><seg type="pāda" n="a">jāmbūnadamayāñ śubhrān</seg> <seg type="pāda" n="b">sarvaratnavibhūṣitān</seg> /</l>

<note>k: K2 D5 subst. :k</note>
<l xml:id="**HV_App.I,20.1143**32:1"><seg type="pāda" n="a">jāmbūnadamayāṃ śubhrāṃ</seg> <seg type="pāda" n="b">sarvaratnavibhūṣitām</seg> /</l>

<l xml:id="HV_App.I,20.1144"><seg type="pāda" n="a">divyadhvajapatākāḍhyān</seg> <seg type="pāda" n="b">devakiṃnarapālitān</seg> /</l>

<l xml:id="HV_App.I,20.1145"><seg type="pāda" n="a">candrasūryapratīkāśān</seg> <seg type="pāda" n="b">prāsādān kāraya prabho</seg> //</l>


<milestone unit="speaker" n="vaiśaṃpāyana uvāca"/>
<l xml:id="HV_App.I,20.1146"><seg type="pāda" n="a">evaṃ kṛtvātha saṃjalpaṃ</seg> <seg type="pāda" n="b">vainateyo 'tha keśavam</seg> /</l>

<l xml:id="HV_App.I,20.1147"><seg type="pāda" n="a">praṇamya śirasā tābhyāṃ</seg> <seg type="pāda" n="b">niṣasāda kṛtāsanaḥ</seg> //</l>

<l xml:id="HV_App.I,20.1148"><seg type="pāda" n="a">kṛṣṇo 'pi rāmasahito</seg> <seg type="pāda" n="b">vicintya hitam īritam</seg> /</l>

<l xml:id="HV_App.I,20.1149"><seg type="pāda" n="a">prakāśaṃ kartukāmau tau</seg> <seg type="pāda" n="b">visṛjya vinatātmajam</seg> //</l>

<l xml:id="HV_App.I,20.1150"><seg type="pāda" n="a">satkṛtya vidhivad rājan</seg> <seg type="pāda" n="b">mahārhavarabhūṣaṇaiḥ</seg> /</l>

<note>k: Ñ2 V2 ins. :k</note>
<l xml:id="**HV_App.I,20.1150**33:1"><seg type="pāda" n="a">praviveśa balī śrīmān</seg> <seg type="pāda" n="b">svapitur bhavanaṃ nṛpa</seg> /</l>

<l xml:id="HV_App.I,20.1151"><seg type="pāda" n="a">modete sukhinau tatra</seg> <seg type="pāda" n="b">devaloke yathāmarau</seg> //</l>

<l xml:id="HV_App.I,20.1152"><seg type="pāda" n="a">tasya tad vacanaṃ śrutvā</seg> <seg type="pāda" n="b">bhojarājo mahāyaśāḥ</seg> /</l>

<l xml:id="HV_App.I,20.1153"><seg type="pāda" n="a">kṛṣṇaṃ snehena visrabdhaṃ</seg> <seg type="pāda" n="b">babhāṣe vacanāmṛtam</seg> //</l>

<l xml:id="HV_App.I,20.1154"><seg type="pāda" n="a">krṣṇaṃ kṛṣṇa mahābāho</seg> <seg type="pāda" n="b">yadūnāṃ nandivardhana</seg> /</l>

<l xml:id="HV_App.I,20.1155"><seg type="pāda" n="a">śrūyatāṃ yad ahaṃ tvādya</seg> <seg type="pāda" n="b">vakṣyāmi ripusūdana</seg> //</l>

<l xml:id="HV_App.I,20.1156"><seg type="pāda" n="a">tvayā vihīnāḥ sarve sma</seg> <seg type="pāda" n="b">na śaktāḥ sukham āsitum</seg> /</l>

<l xml:id="HV_App.I,20.1157"><seg type="pāda" n="a">pure 'smin viṣayānte vā</seg> <seg type="pāda" n="b">patihīnā iva striyaḥ</seg> //</l>

<l xml:id="HV_App.I,20.1158"><seg type="pāda" n="a">tvatsanāthā vayaṃ tāta</seg> <seg type="pāda" n="b">tvadbāhubalam āśritāḥ</seg> /</l>

<l xml:id="HV_App.I,20.1159"><seg type="pāda" n="a">bibhīmo na narendrāṇāṃ</seg> <seg type="pāda" n="b">sendrāṇām api mānada</seg> //</l>

<l xml:id="HV_App.I,20.1160"><seg type="pāda" n="a">vijayāya yaduśreṣṭha</seg> <seg type="pāda" n="b">yatra yatra gāmiṣyasi</seg> /</l>

<l xml:id="HV_App.I,20.1161"><seg type="pāda" n="a">tatra tvaṃ sahito 'smābhir</seg> <seg type="pāda" n="b">gacchethā yādavarṣabha</seg> //</l>

<l xml:id="HV_App.I,20.1162"><seg type="pāda" n="a">tasya rājño vacaḥ śrutvā</seg> <seg type="pāda" n="b">sasmitaṃ devakīsutaḥ</seg> /</l>

<l xml:id="HV_App.I,20.1163"><seg type="pāda" n="a">yatheṣṭaṃ bhavatām adya</seg> <seg type="pāda" n="b">tathā kartāsmy asaṃśayam</seg> /</l>

<note>Colophon</note>
<note>h: HV (CE) chapter 9210, transliterated by Kreshimir Krnic, proof--read by Kreshimir Krnic, version of May 2, 2005 :h</note>
<note>k: After adhy. 87.28, D6 S (except G2) ins. :k</note>

<l xml:id="HV_App.I,21.1"><seg type="pāda" n="a">yathārhaṃ ca yathāyogaṃ</seg> <seg type="pāda" n="b">praśrayaṃ pradadau nṛpaḥ</seg> //</l>

<l xml:id="HV_App.I,21.2"><seg type="pāda" n="a">vivāhaṃ ghoṣayām āsa</seg> <seg type="pāda" n="b">śiśupālasya māgadhaḥ</seg> /</l>

<l xml:id="HV_App.I,21.3"><seg type="pāda" n="a">sarvamantaḥ puraṃ caiva</seg> <seg type="pāda" n="b">vivāhe sotsukaṃ kila</seg> //</l>

<l xml:id="HV_App.I,21.4"><seg type="pāda" n="a">śvobhūte tu vivāhaḥ syāc</seg> <seg type="pāda" n="b">caidyasyeti ca bhūmipāḥ</seg> /</l>

<l xml:id="HV_App.I,21.5"><seg type="pāda" n="a">saṃnaddhāḥ samapadyanta</seg> <seg type="pāda" n="b">vibhavaiḥ svairyathātatham</seg> //</l>

<l xml:id="HV_App.I,21.6"><seg type="pāda" n="a">śiśupālo 'pi rājā tu</seg> <seg type="pāda" n="b">varaveṣeṇa saṃyutaḥ</seg> //</l>

<l xml:id="HV_App.I,21.7"><seg type="pāda" n="a">kumārair ātmatulyaiś ca</seg> <seg type="pāda" n="b">niyamastho 'bhavat tadā</seg> //</l>

<note>Colophon</note>

<milestone unit="speaker" n="vaiśaṃpāyana uvāca"/>
<l xml:id="HV_App.I,21.8"><seg type="pāda" n="a">etasminn eva kāle tu</seg> <seg type="pāda" n="b">nārado munisattamaḥ</seg> /</l>

<l xml:id="HV_App.I,21.9"><seg type="pāda" n="a">pṛthivyāṃ paryaṭann eko</seg> <seg type="pāda" n="b">vīṇāsaktakaras tadā</seg> //</l>

<l xml:id="HV_App.I,21.10"><seg type="pāda" n="a">dvāravatyāṃ tato viṣṇuṃ</seg> <seg type="pāda" n="b">nivasantaṃ yadūttamam</seg> /</l>

<l xml:id="HV_App.I,21.11"><seg type="pāda" n="a">sabhājayañ jagannāthaṃ</seg> <seg type="pāda" n="b">prāpto dvāravatīṃ kila</seg> /</l>

<l xml:id="HV_App.I,21.12"><seg type="pāda" n="a">praviśya ca purīṃ ramyāṃ</seg> <seg type="pāda" n="b">keśavenābhipūjitaḥ</seg> //</l>

<l xml:id="HV_App.I,21.13"><seg type="pāda" n="a">tasyām eva sabhāyāṃ tu</seg> <seg type="pāda" n="b">yadubhir vṛṣṇibhiḥ saha</seg> /</l>

<l xml:id="HV_App.I,21.14"><seg type="pāda" n="a">viharantaṃ jagannāthaṃ</seg> <seg type="pāda" n="b">dadarśa yadunandanam</seg> //</l>

<l xml:id="HV_App.I,21.15"><seg type="pāda" n="a">tadabhyāśe sthitaṃ rāmam</seg> <seg type="pāda" n="b">ugrasenaṃ ca sātyakim</seg> /</l>

<l xml:id="HV_App.I,21.16"><seg type="pāda" n="a">anyān api yadūn sarvān</seg> <seg type="pāda" n="b">dadarśa muditān mahān</seg> //</l>

<l xml:id="HV_App.I,21.17"><seg type="pāda" n="a">taṃ dṛṣṭvā yādavāḥ sarve</seg> <seg type="pāda" n="b">pratyujjagmuḥ sasaṃbhramam</seg> //</l>

<l xml:id="HV_App.I,21.18"><seg type="pāda" n="a">bhagavān api govindo</seg> <seg type="pāda" n="b">rāmeṇa saha keśavaḥ</seg> /</l>

<l xml:id="HV_App.I,21.19"><seg type="pāda" n="a">upatasthe yathāyogam</seg> <seg type="pāda" n="b">argham ādāya cāsanam</seg> /</l>

<l xml:id="HV_App.I,21.20"><seg type="pāda" n="a">idam arghyam idaṃ pādyam</seg> <seg type="pāda" n="b">ity ūce taṃ munīśvaram</seg> //</l>

<l xml:id="HV_App.I,21.21"><seg type="pāda" n="a">tac ca sarvaṃ yathāprāptam</seg> <seg type="pāda" n="b">upayujya munīśvaraḥ</seg> /</l>

<l xml:id="HV_App.I,21.22"><seg type="pāda" n="a">āsane ca samāsthāya</seg> <seg type="pāda" n="b">nyaṣīdan muditas tadā</seg> //</l>

<l xml:id="HV_App.I,21.23"><seg type="pāda" n="a">āsanasthaṃ muniśreṣṭhaṃ</seg> <seg type="pāda" n="b">yādavāḥ sarva eva te</seg> /</l>

<l xml:id="HV_App.I,21.24"><seg type="pāda" n="a">āsanāni yathāyogaṃ</seg> <seg type="pāda" n="b">prāpnuvan svāni sarvataḥ</seg> //</l>

<l xml:id="HV_App.I,21.25"><seg type="pāda" n="a">keśavo 'pi ca dharmātmā</seg> <seg type="pāda" n="b">rāmeṇa saha saṃgataḥ</seg> /</l>

<l xml:id="HV_App.I,21.26"><seg type="pāda" n="a">niṣasādāsane śubhre</seg> <seg type="pāda" n="b">vṛṣṇānām agraṇīrhariḥ</seg> //</l>

<l xml:id="HV_App.I,21.27"><seg type="pāda" n="a">uvāca ca muniśreṣṭhaṃ</seg> <seg type="pāda" n="b">vīṇāsaktam asaṅgagam</seg> //</l>

<l xml:id="HV_App.I,21.28"><seg type="pāda" n="a">kuśalaṃ sarvakāryeṣu</seg> <seg type="pāda" n="b">vada kiṃ munisattama</seg> /</l>

<l xml:id="HV_App.I,21.29"><seg type="pāda" n="a">api te kuśalaṃ vipra</seg> <seg type="pāda" n="b">tapaso munisattama</seg> //</l>

<l xml:id="HV_App.I,21.30"><seg type="pāda" n="a">kuśalaṃ tava vīṇāyā</seg> <seg type="pāda" n="b">vada vipra yathātatham</seg> //</l>

<l xml:id="HV_App.I,21.31"><seg type="pāda" n="a">jagatām adya viprendra</seg> <seg type="pāda" n="b">kā vārtā vada me prabho</seg> //</l>

<l xml:id="HV_App.I,21.32"><seg type="pāda" n="a">atha vā kuśalaṃ nāma</seg> <seg type="pāda" n="b">yuṣmākaṃ niyatātmanām</seg> /</l>

<l xml:id="HV_App.I,21.33"><seg type="pāda" n="a">diṣṭyā dṛṣṭo 'si saṃprāptaḥ</seg> <seg type="pāda" n="b">pāvayānaś ca no vibho</seg> //</l>

<l xml:id="HV_App.I,21.34"><seg type="pāda" n="a">prītā vayaṃ muniśreṣṭha</seg> <seg type="pāda" n="b">pūtāś caiva tvadāgamāt</seg> /</l>

<l xml:id="HV_App.I,21.35"><seg type="pāda" n="a">adyeyaṃ yādavakulaṃ</seg> <seg type="pāda" n="b">loke khyātiṃ prayāsyati</seg> /</l>

<l xml:id="HV_App.I,21.36"><seg type="pāda" n="a">tvādṛśāṃ puṇyakīrtīnāṃ</seg> <seg type="pāda" n="b">saṃyogād vada sāṃpratam</seg> //</l>

<l xml:id="HV_App.I,21.37"><seg type="pāda" n="a">ādyo hi munimukhyānāṃ</seg> <seg type="pāda" n="b">bhavāṃl loke prathiṣyati</seg> /</l>

<l xml:id="HV_App.I,21.38"><seg type="pāda" n="a">dhanyāḥ khalu vayaṃ vipra</seg> <seg type="pāda" n="b">yato dṛṣṭās tvayā vibho</seg> /</l>

<l xml:id="HV_App.I,21.39"><seg type="pāda" n="a">evamādi jagannāthaḥ</seg> <seg type="pāda" n="b">kuśalaṃ pṛṣṭavān munim</seg> //</l>

<l xml:id="HV_App.I,21.40"><seg type="pāda" n="a">tac chrutvā kuśalaṃ pṛṣṭaṃ</seg> <seg type="pāda" n="b">viṣṇunā prabhaviṣṇunā</seg> /</l>

<l xml:id="HV_App.I,21.41"><seg type="pāda" n="a">muniḥ prītamanā bhūtvā</seg> <seg type="pāda" n="b">provāca yadusaṃsadi</seg> //</l>

<l xml:id="HV_App.I,21.42"><seg type="pāda" n="a">rāmeṇa saṃgataṃ kṛṣṇam</seg> <seg type="pāda" n="b">ūrdhvabāhum avasthitam</seg> /</l>

<l xml:id="HV_App.I,21.43"><seg type="pāda" n="a">sarvāṃs tahtā yadūn vipraḥ</seg> <seg type="pāda" n="b">samābhāṣya vacas tadā</seg> //</l>

<l xml:id="HV_App.I,21.44"><seg type="pāda" n="a">kim ayaṃ kuśalapraśnaḥ</seg> <seg type="pāda" n="b">pṛṣṭaḥ kṛṣṇa mayi prabho</seg> /</l>

<l xml:id="HV_App.I,21.45"><seg type="pāda" n="a">na yuktaṃ pratibhāty etad</seg> <seg type="pāda" n="b">devadeva jagatpate</seg> //</l>

<l xml:id="HV_App.I,21.46"><seg type="pāda" n="a">yatas tvaṃ sarvabhūtānām</seg> <seg type="pāda" n="b">ādiḥ kuśaladas tadā</seg> /</l>

<l xml:id="HV_App.I,21.47"><seg type="pāda" n="a">tvadicchayā jagat sarvaṃ</seg> <seg type="pāda" n="b">kuśale viniyujyate</seg> //</l>

<l xml:id="HV_App.I,21.48"><seg type="pāda" n="a">vayaṃ tu devadeveśa</seg> <seg type="pāda" n="b">nityaṃ kuśalino hare</seg> /</l>

<l xml:id="HV_App.I,21.49"><seg type="pāda" n="a">tathā hi mūlabhṛtyā vai</seg> <seg type="pāda" n="b">viṣṇo tava yuge yuge</seg> //</l>

<l xml:id="HV_App.I,21.50"><seg type="pāda" n="a">idaṃ tu citraṃ deveśa</seg> <seg type="pāda" n="b">yad uktaṃ bhavato hare</seg> /</l>

<l xml:id="HV_App.I,21.51"><seg type="pāda" n="a">pāvayāna iti śrīmaṃl</seg> <seg type="pāda" n="b">lokanātha sureśvara</seg> //</l>

<l xml:id="HV_App.I,21.52"><seg type="pāda" n="a">tvaṃ hi śuddhaḥ sadā yogī</seg> <seg type="pāda" n="b">pūtaḥ kila mamāgamāt</seg> /</l>

<l xml:id="HV_App.I,21.53"><seg type="pāda" n="a">kim anyad vada deveśa</seg> <seg type="pāda" n="b">prasādāt tava mānada</seg> //</l>

<l xml:id="HV_App.I,21.54"><seg type="pāda" n="a">prasādāt iśayād etad</seg> <seg type="pāda" n="b">yuktaṃ vaktuṃ jagatpate</seg> /</l>

<l xml:id="HV_App.I,21.55"><seg type="pāda" n="a">idaṃ niścitavān adya</seg> <seg type="pāda" n="b">prasanno mayi mānada</seg> //</l>

<l xml:id="HV_App.I,21.56"><seg type="pāda" n="a">sarvathā kṛtakṛtyo 'smi</seg> <seg type="pāda" n="b">dṛṣṭo yena tvayā vibho</seg> /</l>

<l xml:id="HV_App.I,21.57"><seg type="pāda" n="a">prītir me hy atulā viṣṇo</seg> <seg type="pāda" n="b">tava saṃdarśanena hi</seg> //</l>

<l xml:id="HV_App.I,21.58"><seg type="pāda" n="a">ity uktvā sa jagannāthaṃ</seg> <seg type="pāda" n="b">bhūyaḥ stotuṃ pracakrame</seg> /</l>

<l xml:id="HV_App.I,21.59"><seg type="pāda" n="a">purāṇajñaḥ sadā vipro</seg> <seg type="pāda" n="b">munīnām ādir avyayaḥ</seg> //</l>

<l xml:id="HV_App.I,21.60"><seg type="pāda" n="a">tattvārthavit tadā viṣṇoḥ</seg> <seg type="pāda" n="b">sākṣād vedārthatattvavit</seg> /</l>

<l xml:id="HV_App.I,21.61"><seg type="pāda" n="a">ādāya nihitāṃ vīnāṃ</seg> <seg type="pāda" n="b">saṃsthāpya layam uttamam</seg> //</l>

<note>k: T4 ins. :k</note>
<l xml:id="**HV_App.I,21.61**34:1"><seg type="pāda" n="a">tantrīṃ ca vīṇāṃ saṃsphālya</seg> <seg type="pāda" n="b">... layamuttamam</seg> /</l>

<note>k: Pāda b begins with three stars in the original, probably marking lacuna. The numbering of *--passages continues from app. 20. :k</note>
<l xml:id="HV_App.I,21.62"><seg type="pāda" n="a">tantrīṃ ca sudṛḍhāṃ kṛtvā</seg> <seg type="pāda" n="b">jagau geyair jagatpatim</seg> /</l>

<l xml:id="HV_App.I,21.63"><seg type="pāda" n="a">arthyābhir vāgbhir iṣṭābhiḥ</seg> <seg type="pāda" n="b">sarvayādavasaṃsadi</seg> //</l>


<milestone unit="speaker" n="nārada uvāca"/>
<l xml:id="HV_App.I,21.64"><seg type="pāda" n="a">namaḥ kṛṣṇāya haraye</seg> <seg type="pāda" n="b">vedhase bhūtadhāriṇe</seg> /</l>

<l xml:id="HV_App.I,21.65"><seg type="pāda" n="a">devadeva jagannātha</seg> <seg type="pāda" n="b">namas te cakradhāriṇe</seg> //</l>

<l xml:id="HV_App.I,21.66"><seg type="pāda" n="a">namas te narasiṃhāya</seg> <seg type="pāda" n="b">daityavakṣaḥpradāriṇe</seg> /</l>

<l xml:id="HV_App.I,21.67"><seg type="pāda" n="a">namas te sakaleśāya</seg> <seg type="pāda" n="b">nirguṇāya guṇātmane</seg> //</l>

<l xml:id="HV_App.I,21.68"><seg type="pāda" n="a">namo vāmanarūpāya</seg> <seg type="pāda" n="b">māyālokavihāriṇe</seg> /</l>

<l xml:id="HV_App.I,21.69"><seg type="pāda" n="a">namas te kroḍarūpāya</seg> <seg type="pāda" n="b">daṃṣṭrayā kṣitidhāraṇe</seg> //</l>

<l xml:id="HV_App.I,21.70"><seg type="pāda" n="a">namo 'śvaśirase tubhyaṃ</seg> <seg type="pāda" n="b">vedāharaṇarūpiṇe</seg> /</l>

<l xml:id="HV_App.I,21.71"><seg type="pāda" n="a">trivikrama namas tubhyaṃ</seg> <seg type="pāda" n="b">trayīrūpa janārdana</seg> //</l>

<l xml:id="HV_App.I,21.72"><seg type="pāda" n="a">nama oṃkāramātrāya</seg> <seg type="pāda" n="b">trayīrūpāya viṣṇave</seg> /</l>

<l xml:id="HV_App.I,21.73"><seg type="pāda" n="a">nirmalajñānarūpāya</seg> <seg type="pāda" n="b">vijñānanilayāya ca</seg> //</l>

<l xml:id="HV_App.I,21.74"><seg type="pāda" n="a">udgīthāya namas tubhyaṃ</seg> <seg type="pāda" n="b">rathaṃtara namo 'stu te</seg> /</l>

<l xml:id="HV_App.I,21.75"><seg type="pāda" n="a">yaṃ vidur vedatattvajñā</seg> <seg type="pāda" n="b">brahmādyāḥ sanakādayaḥ</seg> //</l>

<l xml:id="HV_App.I,21.76"><seg type="pāda" n="a">vicinvantaḥ pradīpena</seg> <seg type="pāda" n="b">vijñānākhyena keśava</seg> /</l>

<l xml:id="HV_App.I,21.77"><seg type="pāda" n="a">so 'si deva jagannātha</seg> <seg type="pāda" n="b">yo dṛṣṭo brahmavādibhiḥ</seg> //</l>

<l xml:id="HV_App.I,21.78"><seg type="pāda" n="a">yaṃ prāpya na nivartante</seg> <seg type="pāda" n="b">yogino yatacetasaḥ</seg> /</l>

<l xml:id="HV_App.I,21.79"><seg type="pāda" n="a">so 'si deva purāṇātmaṃs</seg> <seg type="pāda" n="b">tubhyaṃ deva namo namaḥ</seg> //</l>

<l xml:id="HV_App.I,21.80"><seg type="pāda" n="a">tvām āhuḥ sakalā vedā</seg> <seg type="pāda" n="b">brahmeti jñānaniścaye</seg> /</l>

<l xml:id="HV_App.I,21.81"><seg type="pāda" n="a">tvamevedaṃ jagatsarvaṃ</seg> <seg type="pāda" n="b">tvayi sarvaṃ pratiṣṭhitam</seg> //</l>

<l xml:id="HV_App.I,21.82"><seg type="pāda" n="a">tvanmāyāpaṭalacchannāḥ</seg> <seg type="pāda" n="b">prāṇinaḥ sarva eva hi</seg> /</l>

<l xml:id="HV_App.I,21.83"><seg type="pāda" n="a">ahaṃ mānakṛtā bhraṣṭrāḥ</seg> <seg type="pāda" n="b">patanti narakeṣu ca</seg> /</l>

<l xml:id="HV_App.I,21.84"><seg type="pāda" n="a">ye ca tvāṃ viṣṇur ity āhus</seg> <seg type="pāda" n="b">te ca tvāṃ yānti yatnataḥ</seg> //</l>

<l xml:id="HV_App.I,21.85"><seg type="pāda" n="a">ye tu jñānasahā martyā</seg> <seg type="pāda" n="b">vedāntajñānabṛṃhitāḥ</seg> /</l>

<l xml:id="HV_App.I,21.86"><seg type="pāda" n="a">te tu tvāṃ devadeveśa</seg> <seg type="pāda" n="b">praviśanti purātanam</seg> //</l>

<l xml:id="HV_App.I,21.87"><seg type="pāda" n="a">tavaiṣā bhagavan māyā</seg> <seg type="pāda" n="b">yām āśritya jaganmayīm</seg> /</l>

<l xml:id="HV_App.I,21.88"><seg type="pāda" n="a">prāṇino niḥśvasanti sma</seg> <seg type="pāda" n="b">duḥsahā sā hi nityaśaḥ</seg> /</l>

<l xml:id="HV_App.I,21.89"><seg type="pāda" n="a">vihāraḥ sarva evaiṣa</seg> <seg type="pāda" n="b">prāṇinām udayāya hi</seg> //</l>

<l xml:id="HV_App.I,21.90"><seg type="pāda" n="a">pūrvamāsīj jagannātha</seg> <seg type="pāda" n="b">vārāha iti saṃjñitaḥ</seg> /</l>

<l xml:id="HV_App.I,21.91"><seg type="pāda" n="a">adadhā bhūtadhātrīṃ tvaṃ</seg> <seg type="pāda" n="b">prāṇināṃ ca hitāya hi</seg> /</l>

<l xml:id="HV_App.I,21.92"><seg type="pāda" n="a">punar aśvaśirā bhūtvā</seg> <seg type="pāda" n="b">vedān āhṛtya tiṣṭhasi</seg> //</l>

<l xml:id="HV_App.I,21.93"><seg type="pāda" n="a">āsīr vāmanarūpas tvam</seg> <seg type="pāda" n="b">abadhnā balim adhvare</seg> /</l>

<l xml:id="HV_App.I,21.94"><seg type="pāda" n="a">āhṛtya rājyaṃ tasmāt tvam</seg> <seg type="pāda" n="b">indrāya prāhiṇor vibho</seg> //</l>

<l xml:id="HV_App.I,21.95"><seg type="pāda" n="a">abhūs tvaṃ nārasiṃhaś ca</seg> <seg type="pāda" n="b">hatavān daityapuṃgavam</seg> //</l>

<l xml:id="HV_App.I,21.96"><seg type="pāda" n="a">raghoratha jagannātha</seg> <seg type="pāda" n="b">vaṃśe vaṃśavatāṃ vara</seg> /</l>

<l xml:id="HV_App.I,21.97"><seg type="pāda" n="a">āsīś ca rāmasaṃjñas tvaṃ</seg> <seg type="pāda" n="b">rāvaṇaṃ hatavān vibho</seg> /</l>

<l xml:id="HV_App.I,21.98"><seg type="pāda" n="a">niṣkaṇṭakam imaṃ lokam</seg> <seg type="pāda" n="b">akaror devasattama</seg> //</l>

<l xml:id="HV_App.I,21.99"><seg type="pāda" n="a">abhūś ca jāmadagnyas tvaṃ</seg> <seg type="pāda" n="b">gṛhītvā paraśuṃ prabho</seg> /</l>

<l xml:id="HV_App.I,21.100"><seg type="pāda" n="a">hatavāṃs tvaṃ mahāvīryaṃ</seg> <seg type="pāda" n="b">kṛtavīryasutaṃ raṇe</seg> /</l>

<l xml:id="HV_App.I,21.101"><seg type="pāda" n="a">niḥkṣatriyam imaṃ lokam</seg> <seg type="pāda" n="b">adadāḥ kāśyapāya vai</seg> //</l>

<l xml:id="HV_App.I,21.102"><seg type="pāda" n="a">idānīm api govinda</seg> <seg type="pāda" n="b">lokānāṃ hitakāmyayā</seg> /</l>

<l xml:id="HV_App.I,21.103"><seg type="pāda" n="a">mānuṣaṃ vapur āsthāya</seg> <seg type="pāda" n="b">dvāravatyāṃ pratiṣṭhasi</seg> //</l>

<l xml:id="HV_App.I,21.104"><seg type="pāda" n="a">hatavān pūtanāṃ bālye</seg> <seg type="pāda" n="b">gokule viharan prabho</seg> /</l>

<l xml:id="HV_App.I,21.105"><seg type="pāda" n="a">arjunau hatavān bhūyo</seg> <seg type="pāda" n="b">baddho lūkhalasaṃpuṭaḥ</seg> //</l>

<l xml:id="HV_App.I,21.106"><seg type="pāda" n="a">punaś ca krīḍatā viṣṇo</seg> <seg type="pāda" n="b">tvayaiva nihato hayaḥ</seg> //</l>

<l xml:id="HV_App.I,21.107"><seg type="pāda" n="a">adadhās tvaṃ punaḥ śailaṃ</seg> <seg type="pāda" n="b">gavāṃ saṃrakṣaṇāya hi</seg> /</l>

<l xml:id="HV_App.I,21.108"><seg type="pāda" n="a">govardhanaṃ mahāśailaṃ</seg> <seg type="pāda" n="b">sarvagopasya paśyataḥ</seg> //</l>

<l xml:id="HV_App.I,21.109"><seg type="pāda" n="a">nanarta bhagavān bhūyo</seg> <seg type="pāda" n="b">yamunāyā hrade hare</seg> /</l>

<l xml:id="HV_App.I,21.110"><seg type="pāda" n="a">akaroḥ kāliyaṃ viṣṇo</seg> <seg type="pāda" n="b">vimadaṃ yamunātaṭe</seg> //</l>

<l xml:id="HV_App.I,21.111"><seg type="pāda" n="a">raṅgamadhye hatau viṣṇo</seg> <seg type="pāda" n="b">tvayā cāṇūramuṣṭikau</seg> /</l>

<l xml:id="HV_App.I,21.112"><seg type="pāda" n="a">duḥsahaṃ lokavidviṣṭaṃ</seg> <seg type="pāda" n="b">hatavān kaṃsam ojasā</seg> //</l>

<l xml:id="HV_App.I,21.113"><seg type="pāda" n="a">ugraseno 'bhiṣiktaś ca</seg> <seg type="pāda" n="b">rājye nihatakaṇṭake</seg> /</l>

<l xml:id="HV_App.I,21.114"><seg type="pāda" n="a">sa idānīṃ sthito rājye</seg> <seg type="pāda" n="b">tvām āśrityendravad divi</seg> //</l>

<l xml:id="HV_App.I,21.115"><seg type="pāda" n="a">kim anena jagannātha</seg> <seg type="pāda" n="b">sarvaṃ tvadvaśagaṃ jagat</seg> /</l>

<l xml:id="HV_App.I,21.116"><seg type="pāda" n="a">sarvātman sarvabhūteśa</seg> <seg type="pāda" n="b">sarvabhāvana bhāvan</seg> /</l>

<l xml:id="HV_App.I,21.117"><seg type="pāda" n="a">namas te devadeveśa</seg> <seg type="pāda" n="b">namo bhūyo namo namaḥ</seg> //</l>

<l xml:id="HV_App.I,21.118"><seg type="pāda" n="a">iti stutvā jagannātham</seg> <seg type="pāda" n="b">upāraṃsīt sa nāradaḥ</seg> /</l>

<l xml:id="HV_App.I,21.119"><seg type="pāda" n="a">tac chrutvā yādavāḥ sarve</seg> <seg type="pāda" n="b">paraṃ vismayam āgatāḥ</seg> //</l>

<l xml:id="HV_App.I,21.120"><seg type="pāda" n="a">manasā tuṣṭuvur viṣṇuṃ</seg> <seg type="pāda" n="b">nāradāc chrutavistarāḥ</seg> /</l>

<l xml:id="HV_App.I,21.121"><seg type="pāda" n="a">dhanyā vayaṃ jagannātham</seg> <seg type="pāda" n="b">āśritya sukhinas tathā</seg> /</l>

<l xml:id="HV_App.I,21.122"><seg type="pāda" n="a">nirvṛtā vayam eveti</seg> <seg type="pāda" n="b">nāradaṃ ca śaśaṃsire</seg> //</l>

<l xml:id="HV_App.I,21.123"><seg type="pāda" n="a">punaḥ prītiyutāḥ sarve</seg> <seg type="pāda" n="b">vilokya ca parasparam</seg> /</l>

<l xml:id="HV_App.I,21.124"><seg type="pāda" n="a">dhanyā vayaṃ punar dhanyā</seg> <seg type="pāda" n="b">dhanyānām agrataḥ sthitāḥ</seg> //</l>

<note>Colophon</note>

<milestone unit="speaker" n="śrībhagavān uvāca"/>
<l xml:id="HV_App.I,21.125"><seg type="pāda" n="a">kimartham iha saṃprāpto</seg> <seg type="pāda" n="b">vada nārada sāṃpratam</seg> /</l>

<l xml:id="HV_App.I,21.126"><seg type="pāda" n="a">alam etaiḥ stutipadair</seg> <seg type="pāda" n="b">yathārthair vāpi nārada</seg> //</l>

<l xml:id="HV_App.I,21.127"><seg type="pāda" n="a">tvad āgamanajaṃ vipra</seg> <seg type="pāda" n="b">tatkāryaṃ vada sāṃpratam</seg> /</l>

<l xml:id="HV_App.I,21.128"><seg type="pāda" n="a">kutūhalaṃ mama vibho</seg> <seg type="pāda" n="b">vṛṣṇīnāṃ caiva sarvaśaḥ</seg> //</l>


<milestone unit="speaker" n="nārada uvāca"/>
<l xml:id="HV_App.I,21.129"><seg type="pāda" n="a">śrūyatāṃ bhagavan viṣṇo</seg> <seg type="pāda" n="b">mamāgamanakāraṇam</seg> //</l>

<l xml:id="HV_App.I,21.130"><seg type="pāda" n="a">hyastane devadeveśaṃ</seg> <seg type="pāda" n="b">śūlinaṃ vṛṣabhadhvajam</seg> /</l>

<l xml:id="HV_App.I,21.131"><seg type="pāda" n="a">arcayitvā haraṃ śarvaṃ</seg> <seg type="pāda" n="b">dakṣine sāgare vibhum</seg> //</l>

<l xml:id="HV_App.I,21.132"><seg type="pāda" n="a">nivṛtto 'smi tamārādhya</seg> <seg type="pāda" n="b">diśaṃ dhanadapālitām</seg> /</l>

<l xml:id="HV_App.I,21.133"><seg type="pāda" n="a">tvāṃ draṣṭuṃ devadeveśa</seg> <seg type="pāda" n="b">vasantaṃ vṛṣṇisaṃsadi</seg> //</l>

<l xml:id="HV_App.I,21.134"><seg type="pāda" n="a">vindhyasya dakṣiṇaṃ pārśvaṃ</seg> <seg type="pāda" n="b">gatavān bhīṣmapālitām</seg> /</l>

<l xml:id="HV_App.I,21.135"><seg type="pāda" n="a">praviśya ca purīṃ tāṃ tu</seg> <seg type="pāda" n="b">vidarbhasya mahīpateḥ</seg> /</l>

<l xml:id="HV_App.I,21.136"><seg type="pāda" n="a">sthito 'haṃ bhīṣmakeṇātra</seg> <seg type="pāda" n="b">pūjito yādaveśvara</seg> //</l>

<l xml:id="HV_App.I,21.137"><seg type="pāda" n="a">tatra dṛṣṭo hṛṣīkeśa</seg> <seg type="pāda" n="b">rājñāṃ samudayo mahān</seg> //</l>

<l xml:id="HV_App.I,21.138"><seg type="pāda" n="a">jarāsaṃdhaṃ puraskṛtya</seg> <seg type="pāda" n="b">rājānaḥ sarva eva hi</seg> /</l>

<l xml:id="HV_App.I,21.139"><seg type="pāda" n="a">yathāsukhaṃ yathāyogaṃ</seg> <seg type="pāda" n="b">dṛṣṭāḥ keśava māciram</seg> //</l>

<l xml:id="HV_App.I,21.140"><seg type="pāda" n="a">śiśupālo hi nṛpatiś</seg> <seg type="pāda" n="b">cedīnām īśvaraś ca saḥ</seg> /</l>

<l xml:id="HV_App.I,21.141"><seg type="pāda" n="a">pauṇḍrako vāsudevaś ca</seg> <seg type="pāda" n="b">nityaṃ tvāṃ dveṣṭi yo vibho</seg> //</l>

<l xml:id="HV_App.I,21.142"><seg type="pāda" n="a">drṣṭaś cātha mayā rājā</seg> <seg type="pāda" n="b">bhīṣmako mābravīd vacaḥ</seg> /</l>

<l xml:id="HV_App.I,21.143"><seg type="pāda" n="a">śiśupālasya viprarṣe</seg> <seg type="pāda" n="b">rukmiṇyā saha saṃgamaḥ</seg> /</l>

<l xml:id="HV_App.I,21.144"><seg type="pāda" n="a">bhavitā śvaḥ prabhāte tu</seg> <seg type="pāda" n="b">tadarthaṃ rājasaṃgamaḥ</seg> //</l>

<l xml:id="HV_App.I,21.145"><seg type="pāda" n="a">tac chrutvā tvarito deva</seg> <seg type="pāda" n="b">prāptas tvāṃ vṛṣṇipuṃgava</seg> /</l>

<l xml:id="HV_App.I,21.146"><seg type="pāda" n="a">tad gaccha vṛṣṇibhiḥ sārdhaṃ</seg> <seg type="pāda" n="b">nagaraṃ tasya dhīmataḥ</seg> //</l>

<l xml:id="HV_App.I,21.147"><seg type="pāda" n="a">gṛhāṇa rukmiṇīṃ kṛṣṇa</seg> <seg type="pāda" n="b">jitvā nṛpatipuṃgavān</seg> //</l>

<l xml:id="HV_App.I,21.148"><seg type="pāda" n="a">śiśupālo 'tha rājā tu</seg> <seg type="pāda" n="b">varaveṣeṇa viṣṭhitaḥ</seg> //</l>

<l xml:id="HV_App.I,21.149"><seg type="pāda" n="a">udvaheta jagannātha</seg> <seg type="pāda" n="b">yadi rājā sa rukmiṇīm</seg> /</l>

<l xml:id="HV_App.I,21.150"><seg type="pāda" n="a">akṛtyam ayaśasyaṃ ca</seg> <seg type="pāda" n="b">bhavato nātra saṃśayaḥ</seg> //</l>

<l xml:id="HV_App.I,21.151"><seg type="pāda" n="a">yācitā sā bhavadbhis tu</seg> <seg type="pāda" n="b">na dattā bhīṣmakeṇa hi</seg> //</l>

<l xml:id="HV_App.I,21.152"><seg type="pāda" n="a">ārakṣako jarāsaṃdhaḥ</seg> <seg type="pāda" n="b">pauṇḍraś ca nṛpapuṃgavaḥ</seg> /</l>

<l xml:id="HV_App.I,21.153"><seg type="pāda" n="a">ekalavyo hṛṣīkeśa</seg> <seg type="pāda" n="b">rukmī tasya tu dāsyati</seg> //</l>

<l xml:id="HV_App.I,21.154"><seg type="pāda" n="a">bhavantaṃ yaḥ sadā dveṣṭi</seg> <seg type="pāda" n="b">na tvāmāhvayati prabho</seg> //</l>

<l xml:id="HV_App.I,21.155"><seg type="pāda" n="a">jarāsaṃdhas tu vṛṣṇīnāṃ</seg> <seg type="pāda" n="b">sadā dveṣṭā na saṃśayaḥ</seg> /</l>

<l xml:id="HV_App.I,21.156"><seg type="pāda" n="a">tad gacchatu bhavāñ śīghraṃ</seg> <seg type="pāda" n="b">yānair aśvair gajair api</seg> //</l>

<l xml:id="HV_App.I,21.157"><seg type="pāda" n="a">ugrasenaṃ puraskṛtya</seg> <seg type="pāda" n="b">sātyakiṃ ca mahābalam</seg> /</l>

<l xml:id="HV_App.I,21.158"><seg type="pāda" n="a">tām ādāya jagannātha</seg> <seg type="pāda" n="b">gatvā yāsyasi māciram</seg> //</l>

<l xml:id="HV_App.I,21.159"><seg type="pāda" n="a">sā ca dṛṣṭā hṛṣīkeśa</seg> <seg type="pāda" n="b">śokopahatacetanā</seg> /</l>

<l xml:id="HV_App.I,21.160"><seg type="pāda" n="a">tvayy eva mana ādhāya</seg> <seg type="pāda" n="b">sadā tvāṃ smarati prabho</seg> //</l>

<l xml:id="HV_App.I,21.161"><seg type="pāda" n="a">yadi bhartā bhavec caidyaḥ</seg> <seg type="pāda" n="b">syān mṛtā rukmiṇī hare</seg> /</l>

<l xml:id="HV_App.I,21.162"><seg type="pāda" n="a">ujjīvaya hare viṣṇo</seg> <seg type="pāda" n="b">rukmiṇīṃ rukmabhūṣaṇām</seg> //</l>

<l xml:id="HV_App.I,21.163"><seg type="pāda" n="a">ity ahaṃ deva saṃprāptaḥ</seg> <seg type="pāda" n="b">kṛtyaśeṣaṃ vicintyatām</seg> /</l>

<l xml:id="HV_App.I,21.164"><seg type="pāda" n="a">na kiṃcid api duḥsādhyaṃ</seg> <seg type="pāda" n="b">cakrapāṇe hare tava</seg> //</l>

<l xml:id="HV_App.I,21.165"><seg type="pāda" n="a">sādhayāmo vayaṃ deva</seg> <seg type="pāda" n="b">gacchet yuktvā jagāma saḥ</seg> //</l>

<note>Colophon</note>

<milestone unit="speaker" n="vaiśaṃpāyana uvāca"/>
<l xml:id="HV_App.I,21.166"><seg type="pāda" n="a">ity uktvā nārade yāte</seg> <seg type="pāda" n="b">brahmalokaṃ sanātanam</seg> /</l>

<l xml:id="HV_App.I,21.167"><seg type="pāda" n="a">vāsudevas tu dharmātmā</seg> <seg type="pāda" n="b">yadūnām agraṇīr hariḥ</seg> //</l>

<l xml:id="HV_App.I,21.168"><seg type="pāda" n="a">gamanāya matiṃ cakre</seg> <seg type="pāda" n="b">rukmiṇyāharaṇe tadā</seg> /</l>

<l xml:id="HV_App.I,21.169"><seg type="pāda" n="a">uvāca ca yadūn sarvān</seg> <seg type="pāda" n="b">sajjībhavata māciram</seg> //</l>

<l xml:id="HV_App.I,21.170"><seg type="pāda" n="a">asminn eva muhūrte tu</seg> <seg type="pāda" n="b">yāsyāmaḥ kuṇḍinaṃ prati</seg> /</l>

<l xml:id="HV_App.I,21.171"><seg type="pāda" n="a">rathamānaya me śīghraṃ</seg> <seg type="pāda" n="b">sārathe dāruka prabho</seg> //</l>

<l xml:id="HV_App.I,21.172"><seg type="pāda" n="a">āruhyantāṃ rathā aśvā</seg> <seg type="pāda" n="b">gajāś ca parikalpitāḥ</seg> //</l>

<l xml:id="HV_App.I,21.173"><seg type="pāda" n="a">agrataś cāstu no vīraḥ</seg> <seg type="pāda" n="b">sātyakiḥ satyavikramaḥ</seg> /</l>

<l xml:id="HV_App.I,21.174"><seg type="pāda" n="a">madhyato balabhadras tu</seg> <seg type="pāda" n="b">rājā caiva tu pṛṣṭhataḥ</seg> //</l>

<l xml:id="HV_App.I,21.175"><seg type="pāda" n="a">ahaṃ khaḍgī gadī cakrī</seg> <seg type="pāda" n="b">śārṅgī śāṅkhī talatravān</seg> /</l>

<l xml:id="HV_App.I,21.176"><seg type="pāda" n="a">ratham āsthāya gacchāmi</seg> <seg type="pāda" n="b">dārukeṇa sahāyavān</seg> //</l>

<l xml:id="HV_App.I,21.177"><seg type="pāda" n="a">hatvā ca rājaśārdūlāñ</seg> <seg type="pāda" n="b">jarāsaṃdhapurogamān</seg> /</l>

<l xml:id="HV_App.I,21.178"><seg type="pāda" n="a">śiśupālaṃ ca rājānaṃ</seg> <seg type="pāda" n="b">varaveṣaviḍambinam</seg> //</l>

<l xml:id="HV_App.I,21.179"><seg type="pāda" n="a">badhvā vā bhīṣmakaṃ saṃkhye</seg> <seg type="pāda" n="b">hatvā caiva tu rukmiṇam</seg> /</l>

<l xml:id="HV_App.I,21.180"><seg type="pāda" n="a">ānayiṣyāmi tāṃ rājan</seg> <seg type="pāda" n="b">rukmiṇīṃ matpriyāṃ sadā</seg> //</l>

<l xml:id="HV_App.I,21.181"><seg type="pāda" n="a">sajjībhavantu rājāno</seg> <seg type="pāda" n="b">rathair aśvair gajais tathā</seg> /</l>

<l xml:id="HV_App.I,21.182"><seg type="pāda" n="a">kiṃ vilambatha rājāno</seg> <seg type="pāda" n="b">yāsyāmaḥ sarva eva hi</seg> /</l>

<l xml:id="HV_App.I,21.183"><seg type="pāda" n="a">ity uktvā vṛṣṇayaḥ sarve</seg> <seg type="pāda" n="b">gamanāyopacakrire</seg> //</l>

<l xml:id="HV_App.I,21.184"><seg type="pāda" n="a">kṛṣṇasyājñāṃ puraskṛtya</seg> <seg type="pāda" n="b">sarve te yadupuṃgavāḥ</seg> /</l>

<l xml:id="HV_App.I,21.185"><seg type="pāda" n="a">rathān āruhya yātās te</seg> <seg type="pāda" n="b">saṃnaddhāḥ śastrapāṇayaḥ</seg> //</l>

<l xml:id="HV_App.I,21.186"><seg type="pāda" n="a">sātyakis tu mahārāja</seg> <seg type="pāda" n="b">ratham āruhya daṃśitaḥ</seg> /</l>

<l xml:id="HV_App.I,21.187"><seg type="pāda" n="a">dhanvī khaṅgī rathī bāṇī</seg> <seg type="pāda" n="b">sainyāgre pratyadṛśyata</seg> /</l>

<l xml:id="HV_App.I,21.188"><seg type="pāda" n="a">baladevo 'pi dharmātmā</seg> <seg type="pāda" n="b">gajam āruhya daṃśitaḥ</seg> //</l>

<l xml:id="HV_App.I,21.189"><seg type="pāda" n="a">sainyamadhye mahārāja</seg> <seg type="pāda" n="b">mṛgamadhye yathā hariḥ</seg> //</l>

<l xml:id="HV_App.I,21.190"><seg type="pāda" n="a">bhagavān api govindo</seg> <seg type="pāda" n="b">rathaṃ dārukasaṃskṛtam</seg> /</l>

<l xml:id="HV_App.I,21.191"><seg type="pāda" n="a">āruhya sahasā viṣṇur</seg> <seg type="pāda" n="b">dārukeṇa samanvitaḥ</seg> /</l>

<l xml:id="HV_App.I,21.192"><seg type="pāda" n="a">gantum aichaj jagannātho</seg> <seg type="pāda" n="b">hartuṃ bhojapateḥ sutām</seg> //</l>

<l xml:id="HV_App.I,21.193"><seg type="pāda" n="a">savyamakṣṇor yugaṃ kṣubdhaṃ</seg> <seg type="pāda" n="b">rukmiṇīśiśupālayoḥ</seg> /</l>

<l xml:id="HV_App.I,21.194"><seg type="pāda" n="a">samāśvastā tadā sā tu</seg> <seg type="pāda" n="b">sa ca rājā suduḥkhitaḥ</seg> //</l>

<l xml:id="HV_App.I,21.195"><seg type="pāda" n="a">vṛṣṇayo 'pi ca rājendra</seg> <seg type="pāda" n="b">vāsudevapurogamāḥ</seg> /</l>

<l xml:id="HV_App.I,21.196"><seg type="pāda" n="a">āhatya duṃdubhīn sarve</seg> <seg type="pāda" n="b">śaṅkhān dadhmuḥ pṛthak pṛthak</seg> /</l>

<l xml:id="HV_App.I,21.197"><seg type="pāda" n="a">krameṇaiva gatās te tu</seg> <seg type="pāda" n="b">bhīṣmakasya purīṃ prati</seg> //</l>

<note>h: HV (CE) chapter 9220, transliterated by Kreṣimir Krnic, proof--read by Kreṣimir Krnic, version of May 2, 2005 :h</note>
<note>k: For 87. 29-48, S (except G2) subst. :k</note>

<l xml:id="HV_App.I,22.1"><seg type="pāda" n="a">pitṛṣv asuḥ priyārthaṃ ca</seg> <seg type="pāda" n="b">rāmakṛṣṇāv ubhāv api</seg> /</l>

<l xml:id="HV_App.I,22.2"><seg type="pāda" n="a">prayayur vṛṣṇayaś cānye</seg> <seg type="pāda" n="b">mānyās tejobalānvitāḥ</seg> //</l>

<l xml:id="HV_App.I,22.3"><seg type="pāda" n="a">dṛṣṭvā tān āgatān sarvān</seg> <seg type="pāda" n="b">vāsudevapurogamān</seg> /</l>

<l xml:id="HV_App.I,22.4"><seg type="pāda" n="a">krathakaiśikabhartā tu</seg> <seg type="pāda" n="b">pratigṛhya yathāvidhi</seg> //</l>

<l xml:id="HV_App.I,22.5"><seg type="pāda" n="a">pūjayām āsa pūjārhān</seg> <seg type="pāda" n="b">niviṣṭān bahir eva tān</seg> /</l>

<l xml:id="HV_App.I,22.6"><seg type="pāda" n="a">nyaveśayac ca tān sarvān</seg> <seg type="pāda" n="b">bhīṣmako nagarād bahiḥ</seg> //</l>

<l xml:id="HV_App.I,22.7"><seg type="pāda" n="a">sthite tasmiñ jarāsaṃdhe</seg> <seg type="pāda" n="b">ripau teṣāṃ mahātmani</seg> /</l>

<l xml:id="HV_App.I,22.8"><seg type="pāda" n="a">saṃbhārās tatra sarvatra</seg> <seg type="pāda" n="b">vivāhāya samāhṛtāḥ</seg> //</l>

<l xml:id="HV_App.I,22.9"><seg type="pāda" n="a">śaṅkhāś ca paṭahāś caiva</seg> <seg type="pāda" n="b">sasvanuḥ sarvatas tadā</seg> /</l>

<l xml:id="HV_App.I,22.10"><seg type="pāda" n="a">brāhmaṇāś ca samāyātā</seg> <seg type="pāda" n="b">nānādigbhyas tathaiva ca</seg> /</l>

<l xml:id="HV_App.I,22.11"><seg type="pāda" n="a">ucchritāś caiva sarvatra</seg> <seg type="pāda" n="b">dhvajā vai samalaṃkṛtāḥ</seg> //</l>

<l xml:id="HV_App.I,22.12"><seg type="pāda" n="a">śvobhāvini vivāhe tu</seg> <seg type="pāda" n="b">rukmiṇī niryayau bahiḥ</seg> /</l>

<l xml:id="HV_App.I,22.13"><seg type="pāda" n="a">caturyujā rathenendra</seg> <seg type="pāda" n="b">devatāyatanaṃ śubhā</seg> //</l>

<l xml:id="HV_App.I,22.14"><seg type="pāda" n="a">indrāṇīm arcayiṣyantī</seg> <seg type="pāda" n="b">kṛtakautukamaṅgalā</seg> /</l>

<l xml:id="HV_App.I,22.15"><seg type="pāda" n="a">keśavo me bhaved bhartā</seg> <seg type="pāda" n="b">nānyaḥ kaścid bhaved iti</seg> /</l>

<l xml:id="HV_App.I,22.16"><seg type="pāda" n="a">evaṃ manasi saṃkalpaṃ</seg> <seg type="pāda" n="b">kurvatī rukmiṇī śubhā</seg> /</l>

<l xml:id="HV_App.I,22.17"><seg type="pāda" n="a">dīpyamānena vapuṣā</seg> <seg type="pāda" n="b">balena mahatā vṛtā</seg> //</l>

<l xml:id="HV_App.I,22.18"><seg type="pāda" n="a">tāṃ dadarśa tadā kṛṣṇo</seg> <seg type="pāda" n="b">lakṣmīṃ sākṣād iva sthitām</seg> /</l>

<l xml:id="HV_App.I,22.19"><seg type="pāda" n="a">evaṃ rūpeṇa saṃpannāṃ</seg> <seg type="pāda" n="b">devatāyatanāntike</seg> //</l>

<l xml:id="HV_App.I,22.20"><seg type="pāda" n="a">vahner iva śikhāṃ dīptāṃ</seg> <seg type="pāda" n="b">māyāṃ bhūmigatām iva</seg> /</l>

<l xml:id="HV_App.I,22.21"><seg type="pāda" n="a">pṛthivīm iva gambhīrām</seg> <seg type="pāda" n="b">utthitāṃ dharaṇītalāt</seg> //</l>

<l xml:id="HV_App.I,22.22"><seg type="pāda" n="a">marīcim iva somasya</seg> <seg type="pāda" n="b">saumyāṃ strīvigrahām iva</seg> /</l>

<l xml:id="HV_App.I,22.23"><seg type="pāda" n="a">vinā padmaṃ śriyam iva</seg> <seg type="pāda" n="b">bhujiṣyāstrīsahāyinīm</seg> //</l>

<l xml:id="HV_App.I,22.24"><seg type="pāda" n="a">kṛṣṇena manasā dṛṣṭā</seg> <seg type="pāda" n="b">durnirīkṣyā surair api</seg> //</l>

<l xml:id="HV_App.I,22.25"><seg type="pāda" n="a">śyāmāvadātā sā hy āsīt</seg> <seg type="pāda" n="b">pṛthucārvañcitekṣaṇā</seg> /</l>

<l xml:id="HV_App.I,22.26"><seg type="pāda" n="a">tāmroṣṭhanayanāpāṅgī</seg> <seg type="pāda" n="b">pīnorujaghanastanī</seg> //</l>

<l xml:id="HV_App.I,22.27"><seg type="pāda" n="a">bṛhatī cārusarvāṅgī</seg> <seg type="pāda" n="b">tanvī śaśinibhānanā</seg> /</l>

<l xml:id="HV_App.I,22.28"><seg type="pāda" n="a">tāmrottuṅganakhī subhrūr</seg> <seg type="pāda" n="b">nīlakuñcitamūrdhajā</seg> //</l>

<l xml:id="HV_App.I,22.29"><seg type="pāda" n="a">tīkṣṇaśuklanakhair dantaiḥ</seg> <seg type="pāda" n="b">prabhāsadbhir alaṃkṛtā</seg> //</l>

<l xml:id="HV_App.I,22.30"><seg type="pāda" n="a">nāsty anyā pramadā loke</seg> <seg type="pāda" n="b">rūpeṇa yaśasā śriyā</seg> /</l>

<l xml:id="HV_App.I,22.31"><seg type="pāda" n="a">rukmiṇī rūpiṇī devī</seg> <seg type="pāda" n="b">pāṇḍarakṣaumavāsinī</seg> //</l>

<l xml:id="HV_App.I,22.32"><seg type="pāda" n="a">tāṃ dṛṣṭvāṃ vavṛdhe kāmaḥ</seg> <seg type="pāda" n="b">kṛṣṇasya priyadarśanām</seg> /</l>

<l xml:id="HV_App.I,22.33"><seg type="pāda" n="a">haviṣevālanasyārcir</seg> <seg type="pāda" n="b">manas tasyāmathādadhāt</seg> //</l>

<l xml:id="HV_App.I,22.34"><seg type="pāda" n="a">rukmiṇī ca tathā devī</seg> <seg type="pāda" n="b">dadṛśe kṛṣṇam īśvaram</seg> /</l>

<l xml:id="HV_App.I,22.35"><seg type="pāda" n="a">acintayac ca sā devī</seg> <seg type="pāda" n="b">dṛṣṭvā kṛṣṇam avasthitam</seg> /</l>

<l xml:id="HV_App.I,22.36"><seg type="pāda" n="a">so 'yaṃ viṣṇur jagannāthaḥ</seg> <seg type="pāda" n="b">sākṣād rāmānujaḥ kṛtī</seg> //</l>

<l xml:id="HV_App.I,22.37"><seg type="pāda" n="a">asya cakraṃ sadā śaṅkho</seg> <seg type="pāda" n="b">bhujayor ubhayor api</seg> /</l>

<l xml:id="HV_App.I,22.38"><seg type="pāda" n="a">śobhayetāṃ sadā tau tu</seg> <seg type="pāda" n="b">daityadānavadāriṇau</seg> //</l>

<l xml:id="HV_App.I,22.39"><seg type="pāda" n="a">asya haste sthitaṃ śārṅgaṃ</seg> <seg type="pāda" n="b">daityadānavabhīṣaṇam</seg> /</l>

<l xml:id="HV_App.I,22.40"><seg type="pāda" n="a">sadā bhāti mahācāpaṃ</seg> <seg type="pāda" n="b">loke khyātataraṃ hareḥ</seg> //</l>

<l xml:id="HV_App.I,22.41"><seg type="pāda" n="a">yamāśritya sadā devaṃ</seg> <seg type="pāda" n="b">gadā kaumodakīti sā</seg> /</l>

<l xml:id="HV_App.I,22.42"><seg type="pāda" n="a">daityadānavahantrī ca</seg> <seg type="pāda" n="b">tanmajjāparidāriṇī</seg> //</l>

<l xml:id="HV_App.I,22.43"><seg type="pāda" n="a">yad anujñāṃ samāśritya</seg> <seg type="pāda" n="b">khaḍgo nandakasaṃjñitaḥ</seg> /</l>

<l xml:id="HV_App.I,22.44"><seg type="pāda" n="a">ripūn hanti mahāvīryān</seg> <seg type="pāda" n="b">asahyān daivatair api</seg> //</l>

<l xml:id="HV_App.I,22.45"><seg type="pāda" n="a">asyābhūd vāhanaṃ viṣṇor</seg> <seg type="pāda" n="b">garutmān pakṣipuṃgavaḥ</seg> /</l>

<l xml:id="HV_App.I,22.46"><seg type="pāda" n="a">śakrādīnyaḥ surāñjitvā</seg> <seg type="pāda" n="b">jahārāmṛtam uttamam</seg> //</l>

<l xml:id="HV_App.I,22.47"><seg type="pāda" n="a">so 'yaṃ viṣṇur vibhuḥ</seg> <seg type="pāda" n="b">sākṣād gopaveṣavibhūṣitaḥ</seg> /</l>

<l xml:id="HV_App.I,22.48"><seg type="pāda" n="a">gopastrīs tan abhāreṣu</seg> <seg type="pāda" n="b">vijahāra yathāsukham</seg> //</l>

<l xml:id="HV_App.I,22.49"><seg type="pāda" n="a">yo nanarta hrade tasyā</seg> <seg type="pāda" n="b">yamunāyās tadā hariḥ</seg> /</l>

<l xml:id="HV_App.I,22.50"><seg type="pāda" n="a">ayamat kāliyaṃ tasmād</seg> <seg type="pāda" n="b">viṣāgnijvālamālinam</seg> //</l>

<l xml:id="HV_App.I,22.51"><seg type="pāda" n="a">ayaṃ govardhanaṃ śailaṃ</seg> <seg type="pāda" n="b">dadhāraikena pāṇinā</seg> /</l>

<l xml:id="HV_App.I,22.52"><seg type="pāda" n="a">līlayā sa jagannātho</seg> <seg type="pāda" n="b">golakaṃ bālako yathā</seg> //</l>

<l xml:id="HV_App.I,22.53"><seg type="pāda" n="a">ayaṃ sa puṇḍarīkākṣo</seg> <seg type="pāda" n="b">yo gajaṃ prajaghāna ha</seg> //</l>

<l xml:id="HV_App.I,22.54"><seg type="pāda" n="a">yaś cāṇūraṃ mṛdhe hatvā</seg> <seg type="pāda" n="b">kaṃsaṃ caiva mahābalam</seg> /</l>

<l xml:id="HV_App.I,22.55"><seg type="pāda" n="a">nanarta raṅge govindo</seg> <seg type="pāda" n="b">gopaiḥ sārdhaṃ sayādavaiḥ</seg> //</l>

<l xml:id="HV_App.I,22.56"><seg type="pāda" n="a">ayaṃ sa yādavaśreṣṭhaḥ</seg> <seg type="pāda" n="b">padmakiñjalkalocanaḥ</seg> /</l>

<l xml:id="HV_App.I,22.57"><seg type="pāda" n="a">śyāmāvadātaḥ saśrīkaḥ</seg> <seg type="pāda" n="b">sākṣād indrānujaḥ kṛtī</seg> /</l>

<l xml:id="HV_App.I,22.58"><seg type="pāda" n="a">yuvā hariḥ purāṇātmā</seg> <seg type="pāda" n="b">padmākṣaḥ padmasaprabhaḥ</seg> //</l>

<l xml:id="HV_App.I,22.59"><seg type="pāda" n="a">so 'yam adya jagannāthaḥ</seg> <seg type="pāda" n="b">prāpto mām iha yādavaḥ</seg> /</l>

<l xml:id="HV_App.I,22.60"><seg type="pāda" n="a">amuṣya pādayoryugmam</seg> <seg type="pāda" n="b">udvahāmi na saṃśayaḥ</seg> //</l>

<l xml:id="HV_App.I,22.61"><seg type="pāda" n="a">śuśrūṣāṃ pratiyokṣyāmi</seg> <seg type="pāda" n="b">pādayoḥ padmasaṃjñayoḥ</seg> /</l>

<l xml:id="HV_App.I,22.62"><seg type="pāda" n="a">evaṃ vicintayitvā sā</seg> <seg type="pāda" n="b">vavande taṃ śacīṃ tadā</seg> //</l>

<l xml:id="HV_App.I,22.63"><seg type="pāda" n="a">rāmeṇa saha niścitya</seg> <seg type="pāda" n="b">keśavas tu mahābalaḥ</seg> /</l>

<l xml:id="HV_App.I,22.64"><seg type="pāda" n="a">tatpramāthe 'karod buddhiṃ</seg> <seg type="pāda" n="b">vṛṣṇibhiḥ praṇidhāya ca</seg> //</l>

<l xml:id="HV_App.I,22.65"><seg type="pāda" n="a">kṛtvā tu devakāryāṇi</seg> <seg type="pāda" n="b">niṣkrāmantīṃ surālayāt</seg> //</l>

<l xml:id="HV_App.I,22.66"><seg type="pāda" n="a">unmathya sahasā kṛṣṇaḥ</seg> <seg type="pāda" n="b">svaṃ nināya rathottamam</seg> //</l>

<l xml:id="HV_App.I,22.67"><seg type="pāda" n="a">vṛkṣamutpāṭya rāmo 'pi</seg> <seg type="pāda" n="b">jaghānāpatataḥ parān</seg> /</l>

<l xml:id="HV_App.I,22.68"><seg type="pāda" n="a">samanahyanta dāśārhās</seg> <seg type="pāda" n="b">tad ājñāya tu sarvaśaḥ</seg> //</l>

<l xml:id="HV_App.I,22.69"><seg type="pāda" n="a">te rathair vividhākāraiḥ</seg> <seg type="pāda" n="b">samucchritamahādhvajaiḥ</seg> /</l>

<l xml:id="HV_App.I,22.70"><seg type="pāda" n="a">vājibhir vāraṇaiś caiva</seg> <seg type="pāda" n="b">parivavrur halāyudham</seg> //</l>

<l xml:id="HV_App.I,22.71"><seg type="pāda" n="a">ādāya rukmiṇīṃ kṛṣṇo</seg> <seg type="pāda" n="b">jagāmāśu puraṃ prati</seg> /</l>

<l xml:id="HV_App.I,22.72"><seg type="pāda" n="a">rāme tv āsajya taṃ bhāraṃ</seg> <seg type="pāda" n="b">yuyudhāne ca vīryavān</seg> //</l>

<l xml:id="HV_App.I,22.73"><seg type="pāda" n="a">akrūre vipṛthau caiva</seg> <seg type="pāda" n="b">gade ca kṛtavarmaṇi</seg> /</l>

<l xml:id="HV_App.I,22.74"><seg type="pāda" n="a">vasudeve sudeve ca</seg> <seg type="pāda" n="b">sāraṇe ca mahābale</seg> //</l>

<l xml:id="HV_App.I,22.75"><seg type="pāda" n="a">nikṛttaśatrau vikrānte</seg> <seg type="pāda" n="b">bhaṅgakāre vidūrathe</seg> /</l>

<l xml:id="HV_App.I,22.76"><seg type="pāda" n="a">ugrasenātmaje kahve</seg> <seg type="pāda" n="b">śatadyumne ca keśavaḥ</seg> //</l>

<l xml:id="HV_App.I,22.77"><seg type="pāda" n="a">rājādhideve mṛdare</seg> <seg type="pāda" n="b">prasene citrake tathā</seg> /</l>

<l xml:id="HV_App.I,22.78"><seg type="pāda" n="a">agnidatte bṛhaddurge</seg> <seg type="pāda" n="b">śvaphalke satyake pṛthau</seg> //</l>

<l xml:id="HV_App.I,22.79"><seg type="pāda" n="a">vṛṣṇyandhakeṣu cānyeṣu</seg> <seg type="pāda" n="b">mukhyeṣu madhusūdanaḥ</seg> /</l>

<l xml:id="HV_App.I,22.80"><seg type="pāda" n="a">gurum āsajya taṃ bhāraṃ</seg> <seg type="pāda" n="b">yayau dvāravatīṃ prati</seg> //</l>

<l xml:id="HV_App.I,22.81"><seg type="pāda" n="a">te cāpi yādavāḥ sarve</seg> <seg type="pāda" n="b">yuddhāya samupasthitāḥ</seg> //</l>

<note>Colophon</note>
<note>h: HV (CE) App. 22A, transliterated by Kreshimir Krnic, proof--read by Kreshimir Krnic, version of May 2, 2005 :h</note>
<note>k: For 87. 49-77, D6 S (except G2) subst. :k</note>

<milestone unit="speaker" n="vaiśaṃpāyana uvāca"/>
<l xml:id="HV_App.I,22A.1"><seg type="pāda" n="a">balabhadrahatāḥ śiṣṭāḥ</seg> <seg type="pāda" n="b">puruṣās tatra rakṣiṇaḥ</seg> /</l>

<l xml:id="HV_App.I,22A.2"><seg type="pāda" n="a">nyavedayanta tad vṛttaṃ</seg> <seg type="pāda" n="b">jarāsaṃdhāya mānada</seg> //</l>

<l xml:id="HV_App.I,22A.3"><seg type="pāda" n="a">rukmiṇe bhīṣmakāyāpi</seg> <seg type="pāda" n="b">pauṇḍrāya ca mahātmane</seg> /</l>

<l xml:id="HV_App.I,22A.4"><seg type="pāda" n="a">dantavaktrāya śūrāya</seg> <seg type="pāda" n="b">caidyāya ca sumedhase</seg> //</l>

<l xml:id="HV_App.I,22A.5"><seg type="pāda" n="a">śiśupālāya rājñe tu</seg> <seg type="pāda" n="b">varaveṣaviḍambine</seg> /</l>

<l xml:id="HV_App.I,22A.6"><seg type="pāda" n="a">anyebhyaś cāpi rājabhyaḥ</seg> <seg type="pāda" n="b">praśaśaṃsur yathātatham</seg> //</l>

<l xml:id="HV_App.I,22A.7"><seg type="pāda" n="a">śrutyaivaṃ tan nṛpabalaṃ</seg> <seg type="pāda" n="b">vivāhārthaṃ samāgatam</seg> /</l>

<l xml:id="HV_App.I,22A.8"><seg type="pāda" n="a">kṣubdhaṃ narāvarānīkaṃ</seg> <seg type="pāda" n="b">śirasi prahṛtaṃ yathā</seg> //</l>

<l xml:id="HV_App.I,22A.9"><seg type="pāda" n="a">cacāla rājakaḥ sarvas</seg> <seg type="pāda" n="b">totrārdita iva dvipaḥ</seg> /</l>

<l xml:id="HV_App.I,22A.10"><seg type="pāda" n="a">aho vīryam aho dhairyaṃ</seg> <seg type="pāda" n="b">kṛṣṇasyākliṣṭakarmaṇaḥ</seg> //</l>

<l xml:id="HV_App.I,22A.11"><seg type="pāda" n="a">hatā vayaṃ nirānandā</seg> <seg type="pāda" n="b">avajñātāś ca savaśaḥ</seg> /</l>

<l xml:id="HV_App.I,22A.12"><seg type="pāda" n="a">ity ūcus te nṛpatayo</seg> <seg type="pāda" n="b">māgadhapramukhās tadā</seg> //</l>

<l xml:id="HV_App.I,22A.13"><seg type="pāda" n="a">atikṣubdho mahārājo</seg> <seg type="pāda" n="b">jarāsaṃdho mahābalaḥ</seg> /</l>

<l xml:id="HV_App.I,22A.14"><seg type="pāda" n="a">uvāca rājñas tān sarvān</seg> <seg type="pāda" n="b">māgadhaḥ krodhamūrchitaḥ</seg> /</l>

<l xml:id="HV_App.I,22A.15"><seg type="pāda" n="a">niṣpīḍya caraṇau rājā</seg> <seg type="pāda" n="b">dantān kaṭakaṭāpayan</seg> //</l>

<l xml:id="HV_App.I,22A.16"><seg type="pāda" n="a">śrūyatāṃ mama vākyāni</seg> <seg type="pāda" n="b">rājānaḥ sarva eva hi</seg> /</l>

<l xml:id="HV_App.I,22A.17"><seg type="pāda" n="a">eṣa gopakadāyādo</seg> <seg type="pāda" n="b">yat karoti mamāgrataḥ</seg> /</l>

<l xml:id="HV_App.I,22A.18"><seg type="pāda" n="a">tasyādya phalabhākso æstu</seg> <seg type="pāda" n="b">yadi jīvāmi bhūmipāḥ</seg> //</l>

<l xml:id="HV_App.I,22A.19"><seg type="pāda" n="a">eṣo æhaṃ sagaṇaṃ hatvā</seg> <seg type="pāda" n="b">gopālaṃ nṛpasaṃjñitam</seg> /</l>

<l xml:id="HV_App.I,22A.20"><seg type="pāda" n="a">dvārakāṃ yādavapurīṃ</seg> <seg type="pāda" n="b">bhaṅktvānīya ca rukmiṇīm</seg> //</l>

<l xml:id="HV_App.I,22A.21"><seg type="pāda" n="a">dāsyāmi nṛpatiśreṣṭhāḥ</seg> <seg type="pāda" n="b">kiṃ tiṣṭhatha vilambatha</seg> /</l>

<l xml:id="HV_App.I,22A.22"><seg type="pāda" n="a">saṃnahyantāṃ rathaśreṣṭhā</seg> <seg type="pāda" n="b">ratha āyātu me tvarāt</seg> //</l>

<l xml:id="HV_App.I,22A.23"><seg type="pāda" n="a">ityuktvā sa jarāsaṃdhaḥ</seg> <seg type="pāda" n="b">siṃhanādam athākarot</seg> /</l>

<l xml:id="HV_App.I,22A.24"><seg type="pāda" n="a">cacāla ca balaṃ sarvaṃ</seg> <seg type="pāda" n="b">jarāsaṃdhapriye sthitam</seg> //</l>

<l xml:id="HV_App.I,22A.25"><seg type="pāda" n="a">pauṇḍo 'pyatha mahābāhur</seg> <seg type="pāda" n="b">vāsudevaḥ pratāpavān</seg> /</l>

<l xml:id="HV_App.I,22A.26"><seg type="pāda" n="a">āhatya tu sabhāstambhaṃ</seg> <seg type="pāda" n="b">jarāsaṃdham abhāṣata</seg> //</l>

<l xml:id="HV_App.I,22A.27"><seg type="pāda" n="a">sthātavyaṃ bhavatā rājan</seg> <seg type="pāda" n="b">sthite mayi narādhipa</seg> /</l>

<l xml:id="HV_App.I,22A.28"><seg type="pāda" n="a">bhṛtyo æsmi tava rājendra</seg> <seg type="pāda" n="b">kim etat sāhasaṃ tava</seg> //</l>

<l xml:id="HV_App.I,22A.29"><seg type="pāda" n="a">sthite bhṛtye kathaṃ svāmī</seg> <seg type="pāda" n="b">kāryaṃ kuryād vicakṣaṇaḥ</seg> /</l>

<note>k: After line 29, M3 ins. :k</note>
<l xml:id="**HV_App.I,22A.29**1:1"><seg type="pāda" n="a">aham eva bhaviṣyāmi</seg> <seg type="pāda" n="b">vāsudevo mahītale</seg> /</l>

<l xml:id="HV_App.I,22A.30"><seg type="pāda" n="a">aham ekaḥ sa evaikaḥ</seg> <seg type="pāda" n="b">kṛṣṇo gopakakilbiṣaḥ</seg> //</l>

<l xml:id="HV_App.I,22A.31"><seg type="pāda" n="a">hatvā taṃ gopakaṃ yuddhe</seg> <seg type="pāda" n="b">balabhadrasya paśyataḥ</seg> /</l>

<l xml:id="HV_App.I,22A.32"><seg type="pāda" n="a">aṅgāni ca mahārāja</seg> <seg type="pāda" n="b">cūrṇayitvā gadābhṛtam</seg> /</l>

<l xml:id="HV_App.I,22A.33"><seg type="pāda" n="a">vṛkebhyo hi prayacchāmi</seg> <seg type="pāda" n="b">nātra kāryā vicāraṇā</seg> //</l>

<l xml:id="HV_App.I,22A.34"><seg type="pāda" n="a">aham eva bhaviṣyāmi</seg> <seg type="pāda" n="b">vāsudevo mahītale</seg> /</l>

<l xml:id="HV_App.I,22A.35"><seg type="pāda" n="a">hate tasmiñ jarāsaṃdha</seg> <seg type="pāda" n="b">gopake mama nāmake</seg> //</l>

<l xml:id="HV_App.I,22A.36"><seg type="pāda" n="a">ity uktvā dhanur ādāya</seg> <seg type="pāda" n="b">jagarja nṛpasaṃsadi</seg> //</l>

<l xml:id="HV_App.I,22A.37"><seg type="pāda" n="a">caidyo æpy atha mahārāja</seg> <seg type="pāda" n="b">sarvakṣatrasya paśyataḥ</seg> /</l>

<l xml:id="HV_App.I,22A.38"><seg type="pāda" n="a">varaveṣapraticchanno</seg> <seg type="pāda" n="b">lajjayā ca samanvitaḥ</seg> /</l>

<l xml:id="HV_App.I,22A.39"><seg type="pāda" n="a">ādāya parighaṃ ghoram</seg> <seg type="pāda" n="b">idam āha nṛpottamān</seg> //</l>

<l xml:id="HV_App.I,22A.40"><seg type="pāda" n="a">anenaiva tu rājāno</seg> <seg type="pāda" n="b">yādavān sabalān yudhi</seg> /</l>

<l xml:id="HV_App.I,22A.41"><seg type="pāda" n="a">hatvā tu yamarājāya</seg> <seg type="pāda" n="b">dāsyāmi nṛpapuṃgavāḥ</seg> /</l>

<l xml:id="HV_App.I,22A.42"><seg type="pāda" n="a">tiṣṭhadhvam iha rājāno</seg> <seg type="pāda" n="b">mamaivāyaṃ parābhavaḥ</seg> //</l>

<l xml:id="HV_App.I,22A.43"><seg type="pāda" n="a">naitad yuktaṃ nṛpaśreṣṭhāḥ</seg> <seg type="pāda" n="b">parādārāvamarśanam</seg> /</l>

<l xml:id="HV_App.I,22A.44"><seg type="pāda" n="a">jātānāṃ kṣatriyakule</seg> <seg type="pāda" n="b">nṛpāṇāṃ nṛpapuṃgavāḥ</seg> //</l>

<l xml:id="HV_App.I,22A.45"><seg type="pāda" n="a">tat tu yuktaṃ yadukule</seg> <seg type="pāda" n="b">kṣatriyā na hi te vibho</seg> /</l>

<l xml:id="HV_App.I,22A.46"><seg type="pāda" n="a">viśeṣato ætha gopāle</seg> <seg type="pāda" n="b">ballaveṣu vivardhite</seg> //</l>

<l xml:id="HV_App.I,22A.47"><seg type="pāda" n="a">gavāṃ vṛttiṃ tu gopālā</seg> <seg type="pāda" n="b">vartayanti sadā tathā</seg> /</l>

<l xml:id="HV_App.I,22A.48"><seg type="pāda" n="a">kṛṣṇo æpi gokule vṛddho</seg> <seg type="pāda" n="b">gopaiḥ sahacaraḥ kila</seg> //</l>

<l xml:id="HV_App.I,22A.49"><seg type="pāda" n="a">paradārābhiyukto hi</seg> <seg type="pāda" n="b">keśavaḥ satataṃ vibho</seg> /</l>

<l xml:id="HV_App.I,22A.50"><seg type="pāda" n="a">sarvathā taṃ durātmānaṃ</seg> <seg type="pāda" n="b">haniṣye sagaṇaṃ raṇe</seg> /</l>

<l xml:id="HV_App.I,22A.51"><seg type="pāda" n="a">tāṃ cānayāmi rājānas</seg> <seg type="pāda" n="b">tiṣṭhadhvam iha bhūmipāḥ</seg> //</l>

<l xml:id="HV_App.I,22A.52"><seg type="pāda" n="a">kva nu te bāndhavās teṣāṃ</seg> <seg type="pāda" n="b">yānāśritya tu yādavāḥ</seg> /</l>

<l xml:id="HV_App.I,22A.53"><seg type="pāda" n="a">avajñāṃ kṛtavanto no</seg> <seg type="pāda" n="b">yuṣmābhir iha cintyatām</seg> //</l>

<l xml:id="HV_App.I,22A.54"><seg type="pāda" n="a">ity uktvātha sa caidyas tu</seg> <seg type="pāda" n="b">yuddhāya samupasthitaḥ</seg> /</l>

<l xml:id="HV_App.I,22A.55"><seg type="pāda" n="a">te ca sarve nṛpatayaḥ</seg> <seg type="pāda" n="b">kruddhā yuddhāya daṃśitāḥ</seg> /</l>

<l xml:id="HV_App.I,22A.56"><seg type="pāda" n="a">svāropitadhanuṣmantaḥ</seg> <seg type="pāda" n="b">sāṅgulithāḥ sacāmarāḥ</seg> //</l>

<l xml:id="HV_App.I,22A.57"><seg type="pāda" n="a">jarāsaṃdho ætha nṛpatī</seg> <seg type="pāda" n="b">ratham āruhya daṃśitaḥ</seg> /</l>

<l xml:id="HV_App.I,22A.58"><seg type="pāda" n="a">yuddhāya vai mahārāja</seg> <seg type="pāda" n="b">mano dadhre mahīpatiḥ</seg> //</l>

<l xml:id="HV_App.I,22A.59"><seg type="pāda" n="a">pauṇḍro æpy atha mahārāja</seg> <seg type="pāda" n="b">vāsudevo mahābalaḥ</seg> /</l>

<l xml:id="HV_App.I,22A.60"><seg type="pāda" n="a">ratham āruhya sahasā</seg> <seg type="pāda" n="b">yuddhāyaiva mano dadhe</seg> //</l>

<l xml:id="HV_App.I,22A.61"><seg type="pāda" n="a">dantavaktro jarāsaṃdhaḥ</seg> <seg type="pāda" n="b">śiśupālaś ca vīryavān</seg> /</l>

<l xml:id="HV_App.I,22A.62"><seg type="pāda" n="a">saṃnaddhā niryayuḥ kruddhā</seg> <seg type="pāda" n="b">jighāṃsanto janārdanam</seg> //</l>

<l xml:id="HV_App.I,22A.63"><seg type="pāda" n="a">aṅgavaṅgakaliṅgaiśaiḥ</seg> <seg type="pāda" n="b">sārdhaṃ pauṇḍreṇa vīryavān</seg> /</l>

<l xml:id="HV_App.I,22A.64"><seg type="pāda" n="a">niryayau cedirājaś ca</seg> <seg type="pāda" n="b">bhrātṛbhiḥ saha bandhubhiḥ</seg> //</l>

<l xml:id="HV_App.I,22A.65">kva vāsudevaḥ kva ca gopakas tathā @</l>
<l xml:id="HV_App.I,22A.66">kuto nu rājā yaduvaṃśajanmanām |</l>
<l xml:id="HV_App.I,22A.67">kuto nu rāmo madamattagarvitaḥ @</l>
<l xml:id="HV_App.I,22A.68">kuto nu vīro yudhi sātyakiḥ kila ||</l>
<l xml:id="HV_App.I,22A.69">iti bruvanto nṛpasattamās tadā @</l>
<l xml:id="HV_App.I,22A.70">raṇāya yuktāḥ sabalāḥ samāgadhāḥ |</l>
<l xml:id="HV_App.I,22A.71">śaraiś ca khaḍgair yudhi pātayanto @</l>
<l xml:id="HV_App.I,22A.72">mahārathā niryayur ugravīryāḥ ||</l>
<note>Colophon</note>

<milestone unit="speaker" n="vaiśaṃpāyana uvāca"/>
<l xml:id="HV_App.I,22A.73"><seg type="pāda" n="a">atha sainye mahārāja</seg> <seg type="pāda" n="b">māgadhasya mahātmanaḥ</seg> /</l>

<l xml:id="HV_App.I,22A.74"><seg type="pāda" n="a">śaṅkhaduṃdubhayaś caiva</seg> <seg type="pāda" n="b">sasvanur yuddhaśaṃsinaḥ</seg> /</l>

<l xml:id="HV_App.I,22A.75"><seg type="pāda" n="a">mādhavo 'pi mahārāja</seg> <seg type="pāda" n="b">śaṅkhaṃ dadhmau pṛthak tadā</seg> //</l>

<l xml:id="HV_App.I,22A.76"><seg type="pāda" n="a">bherīṇāṃ ca mṛdaṅgānāṃ</seg> <seg type="pāda" n="b">jharjharīṇāṃ ca sarvaśaḥ</seg> /</l>

<l xml:id="HV_App.I,22A.77"><seg type="pāda" n="a">nādāḥ samabhavaṃs tatra</seg> <seg type="pāda" n="b">yadūnāṃ sainyasaṃcaye</seg> //</l>

<l xml:id="HV_App.I,22A.78"><seg type="pāda" n="a">tato yuddhaṃ samabhavat</seg> <seg type="pāda" n="b">senayor ubhayos tadā</seg> /</l>

<l xml:id="HV_App.I,22A.79"><seg type="pāda" n="a">jarāsaṃdhapramukhato</seg> <seg type="pāda" n="b">vṛṣṇayaḥ prasthitās tadā</seg> //</l>

<l xml:id="HV_App.I,22A.80"><seg type="pāda" n="a">tān pratyagṛhṇāt saṃrabdhān</seg> <seg type="pāda" n="b">vṛṣṇivīrān mahārathān</seg> /</l>

<l xml:id="HV_App.I,22A.81"><seg type="pāda" n="a">jarāsaṃdho mahārājaḥ</seg> <seg type="pāda" n="b">sasainyaḥ sabalānugaḥ</seg> //</l>

<l xml:id="HV_App.I,22A.82"><seg type="pāda" n="a">taṃ pratyagṛhṇan saṃrabdhā</seg> <seg type="pāda" n="b">vṛṣṇivīrā mahābalāḥ</seg> /</l>

<l xml:id="HV_App.I,22A.83"><seg type="pāda" n="a">saṃkarṣaṇaṃ puraskṛtya</seg> <seg type="pāda" n="b">vāsavaṃ tv amarā iva</seg> //</l>

<l xml:id="HV_App.I,22A.84"><seg type="pāda" n="a">āpatantaṃ hi vegena</seg> <seg type="pāda" n="b">jarāsaṃdhaṃ mahābalam</seg> /</l>

<l xml:id="HV_App.I,22A.85"><seg type="pāda" n="a">ṣaḍbhir vivyādha nārācair</seg> <seg type="pāda" n="b">yuyudhāno mahāmṛdhe</seg> //</l>

<l xml:id="HV_App.I,22A.86"><seg type="pāda" n="a">akrūro dantavaktraṃ tu</seg> <seg type="pāda" n="b">vivyādha navabhiḥ śaraiḥ</seg> /</l>

<l xml:id="HV_App.I,22A.87"><seg type="pāda" n="a">taṃ pratyavidhyat kārūṣo</seg> <seg type="pāda" n="b">bāṇair daśabhir āśugaiḥ</seg> //</l>

<l xml:id="HV_App.I,22A.88"><seg type="pāda" n="a">vipṛthuḥ śiśupālaṃ tu</seg> <seg type="pāda" n="b">śarair vivyādha saptabhiḥ</seg> /</l>

<l xml:id="HV_App.I,22A.89"><seg type="pāda" n="a">aṣṭabhiḥ pratyavidhyat taṃ</seg> <seg type="pāda" n="b">śiśupālaḥ pratāpavān</seg> //</l>

<l xml:id="HV_App.I,22A.90"><seg type="pāda" n="a">gaveṣaṇo 'pi caidyaṃ tu</seg> <seg type="pāda" n="b">ṣaḍbhir vivyādha mārgaṇaiḥ</seg> /</l>

<l xml:id="HV_App.I,22A.91"><seg type="pāda" n="a">anirdāntas tathāṣṭābhir</seg> <seg type="pāda" n="b">bṛhaddurgas tu pañcabhiḥ</seg> //</l>

<l xml:id="HV_App.I,22A.92"><seg type="pāda" n="a">prativivyādha tāṃścaidyaḥ</seg> <seg type="pāda" n="b">pañcabhiḥ pañcabhiḥ śaraiḥ</seg> /</l>

<l xml:id="HV_App.I,22A.93"><seg type="pāda" n="a">jaghāna cāśvāṃś caturaś</seg> <seg type="pāda" n="b">caturbhir vipṛthoḥ śaraiḥ</seg> /</l>

<l xml:id="HV_App.I,22A.94"><seg type="pāda" n="a">bṛhaddurgasya bhallena</seg> <seg type="pāda" n="b">śiraś ciccheda cārihā</seg> /</l>

<l xml:id="HV_App.I,22A.95"><seg type="pāda" n="a">vipṛthoḥ sārathiṃ caiva</seg> <seg type="pāda" n="b">prāhiṇod yamasādanam</seg> //</l>

<l xml:id="HV_App.I,22A.96"><seg type="pāda" n="a">hatāśvaṃ tu rathaṃ tyaktvā</seg> <seg type="pāda" n="b">vipṛthuḥ sumahābalaḥ</seg> /</l>

<l xml:id="HV_App.I,22A.97"><seg type="pāda" n="a">āruroha rathaṃ tūrṇaṃ</seg> <seg type="pāda" n="b">bṛhaddurgasya vīryavān</seg> /</l>

<l xml:id="HV_App.I,22A.98"><seg type="pāda" n="a">āruhya javanān aśvān</seg> <seg type="pāda" n="b">niyantum upacakrame</seg> //</l>

<l xml:id="HV_App.I,22A.99"><seg type="pāda" n="a">te kruddhāḥ śaravarṣeṇa</seg> <seg type="pāda" n="b">sunīthaṃ samavākiran</seg> /</l>

<l xml:id="HV_App.I,22A.100"><seg type="pāda" n="a">nṛtyantaṃ rathamārgeṣu</seg> <seg type="pāda" n="b">cāpahastam abhītavat</seg> //</l>

<l xml:id="HV_App.I,22A.101"><seg type="pāda" n="a">śakradevo dantavaktraṃ</seg> <seg type="pāda" n="b">bibhedorasi karṇinā</seg> /</l>

<l xml:id="HV_App.I,22A.102"><seg type="pāda" n="a">paṭuśaḥ pañcabhiś cāpi</seg> <seg type="pāda" n="b">vivyādha yudhi mārgaṇaiḥ</seg> //</l>

<l xml:id="HV_App.I,22A.103"><seg type="pāda" n="a">tābhyāṃ sa viddho daśabhir</seg> <seg type="pāda" n="b">bāṇair marmātigaiḥ śitaiḥ</seg> /</l>

<l xml:id="HV_App.I,22A.104"><seg type="pāda" n="a">tato balī śakradevaṃ</seg> <seg type="pāda" n="b">bibheda daśabhiḥ krudhā</seg> //</l>

<l xml:id="HV_App.I,22A.105"><seg type="pāda" n="a">pañcabhiś cāpi vivyādha so</seg> <seg type="pāda" n="b">'vidūrād vidūratham</seg> //</l>

<l xml:id="HV_App.I,22A.106"><seg type="pāda" n="a">vidūratho 'pi taṃ ṣaḍbhir</seg> <seg type="pāda" n="b">vivyādhājau śitaiḥ śaraiḥ</seg> //</l>

<l xml:id="HV_App.I,22A.107"><seg type="pāda" n="a">triṃśatā pratyavidhyat taṃ</seg> <seg type="pāda" n="b">balī bāṇair mahāratham</seg> /</l>

<l xml:id="HV_App.I,22A.108"><seg type="pāda" n="a">kṛtavarmā bibhedāśu</seg> <seg type="pāda" n="b">rājaputraṃ tribhiḥ śaraiḥ</seg> //</l>

<l xml:id="HV_App.I,22A.109"><seg type="pāda" n="a">nyahanat sārathiṃ cāsya</seg> <seg type="pāda" n="b">dhvajaṃ ciccheda sūcchritam</seg> /</l>

<l xml:id="HV_App.I,22A.110"><seg type="pāda" n="a">prativivyādha taṃ kruddhaḥ</seg> <seg type="pāda" n="b">pauṇḍraḥ ṣaḍbhiḥ śilīmukhaiḥ</seg> //</l>

<l xml:id="HV_App.I,22A.111"><seg type="pāda" n="a">dhanuś cāsya praciccheda</seg> <seg type="pāda" n="b">bhallena nataparvaṇā</seg> /</l>

<l xml:id="HV_App.I,22A.112"><seg type="pāda" n="a">nikṛttaśatruḥ kāliṅgaṃ</seg> <seg type="pāda" n="b">bibhedāṅgaṃ ca mārgaṇaiḥ</seg> //</l>

<l xml:id="HV_App.I,22A.113"><seg type="pāda" n="a">tomareṇāṃ sadeśe taṃ</seg> <seg type="pāda" n="b">bibheda ca kaliṅgajaḥ</seg> /</l>

<l xml:id="HV_App.I,22A.114"><seg type="pāda" n="a">gajenāsādya kahvas tu</seg> <seg type="pāda" n="b">gajam aṅgasya vīryavān</seg> //</l>

<l xml:id="HV_App.I,22A.115"><seg type="pāda" n="a">tomareṇa jaghānāśu</seg> <seg type="pāda" n="b">bibhedāṅgaṃ ca vīryavān</seg> /</l>

<l xml:id="HV_App.I,22A.116"><seg type="pāda" n="a">citrakaś ca śvaphalkaś ca</seg> <seg type="pāda" n="b">sātyakiś ca mahābalaḥ</seg> /</l>

<l xml:id="HV_App.I,22A.117"><seg type="pāda" n="a">kaliṅgasya rathānīkaṃ</seg> <seg type="pāda" n="b">nārācair bibhiduḥ śitaiḥ</seg> //</l>

<l xml:id="HV_App.I,22A.118"><seg type="pāda" n="a">visṛṣṭena halenājau</seg> <seg type="pāda" n="b">vaṅgarājasya vāraṇam</seg> /</l>

<l xml:id="HV_App.I,22A.119"><seg type="pāda" n="a">jaghāna rāmaḥ saṃkruddho</seg> <seg type="pāda" n="b">vaṅgarājaṃ ca saṃyuge</seg> //</l>

<l xml:id="HV_App.I,22A.120"><seg type="pāda" n="a">taṃ hatvā gajam āruhya</seg> <seg type="pāda" n="b">dhanur ādāya vīryavān</seg> /</l>

<l xml:id="HV_App.I,22A.121"><seg type="pāda" n="a">saṃkarṣaṇo jaghānograir</seg> <seg type="pāda" n="b">nārācaiḥ kāśikān bahūn</seg> //</l>

<l xml:id="HV_App.I,22A.122"><seg type="pāda" n="a">ṣaḍbhir nihatya kārūṣān</seg> <seg type="pāda" n="b">maheṣvāsāṃś ca vīryavān</seg> /</l>

<l xml:id="HV_App.I,22A.123"><seg type="pāda" n="a">śataṃ jaghāna saṃrabdho</seg> <seg type="pāda" n="b">māgadhānāṃ mahārathaḥ</seg> //</l>

<l xml:id="HV_App.I,22A.124"><seg type="pāda" n="a">nihatya tān mahārāja</seg> <seg type="pāda" n="b">jarāsaṃdhaṃ tato 'bhyayāt</seg> //</l>

<l xml:id="HV_App.I,22A.125"><seg type="pāda" n="a">tam āpanantaṃ vivyādha</seg> <seg type="pāda" n="b">nārācair māgadhas tribhiḥ</seg> /</l>

<note>k: probably āpatantam :k</note>
<l xml:id="HV_App.I,22A.126"><seg type="pāda" n="a">taṃ bibhedāṣṭabhiḥ kruddho</seg> <seg type="pāda" n="b">nārācair musalāyudhaḥ</seg> //</l>

<l xml:id="HV_App.I,22A.127"><seg type="pāda" n="a">ciccheda cāsya bhallena</seg> <seg type="pāda" n="b">dhvajaṃ rukmavibhūṣitam</seg> /</l>

<l xml:id="HV_App.I,22A.128"><seg type="pāda" n="a">cāpaṃ ca mahādāyattaṃ</seg> <seg type="pāda" n="b">śarair eva halāyudhaḥ</seg> /</l>

<l xml:id="HV_App.I,22A.129"><seg type="pāda" n="a">rathaṃ cāsya mahārāja</seg> <seg type="pāda" n="b">tilaśaś ca samāhanat</seg> //</l>

<l xml:id="HV_App.I,22A.130"><seg type="pāda" n="a">sa cchinnadhanvā viratho</seg> <seg type="pāda" n="b">gadāmādāya māgadhaḥ</seg> /</l>

<l xml:id="HV_App.I,22A.131"><seg type="pāda" n="a">vivyādha balabhadraṃ tu</seg> <seg type="pāda" n="b">ciccheda ca punaḥ punaḥ</seg> /</l>

<l xml:id="HV_App.I,22A.132"><seg type="pāda" n="a">rathaṃ ca cūrṇayām āsa</seg> <seg type="pāda" n="b">gadayāsya sa māgadhaḥ</seg> //</l>

<l xml:id="HV_App.I,22A.133"><seg type="pāda" n="a">pātyamāno rathāt tasmād</seg> <seg type="pāda" n="b">avaplutya halāyudhaḥ</seg> /</l>

<l xml:id="HV_App.I,22A.134"><seg type="pāda" n="a">sātyakes tu rathaṃ prāyāt</seg> <seg type="pāda" n="b">sarvakṣatrasya paṣyataḥ</seg> /</l>

<l xml:id="HV_App.I,22A.135"><seg type="pāda" n="a">sātyakis tu mahārāja</seg> <seg type="pāda" n="b">śarair vivyādha māgadham</seg> //</l>

<l xml:id="HV_App.I,22A.136"><seg type="pāda" n="a">baladevo mahārāja</seg> <seg type="pāda" n="b">gadāṃ saṃgṛhya satvaram</seg> /</l>

<l xml:id="HV_App.I,22A.137"><seg type="pāda" n="a">jaghāna māgadhaṃ saṃkhye</seg> <seg type="pāda" n="b">vajreṇeva giriṃ hariḥ</seg> //</l>

<l xml:id="HV_App.I,22A.138"><seg type="pāda" n="a">tad yuddham abhavat teṣāṃ</seg> <seg type="pāda" n="b">ghoraṃ devāsuropamam</seg> /</l>

<l xml:id="HV_App.I,22A.139"><seg type="pāda" n="a">sṛjatāṃ śaravarṣāṇi</seg> <seg type="pāda" n="b">nighnatām itaretaram</seg> //</l>

<l xml:id="HV_App.I,22A.140"><seg type="pāda" n="a">gajair gajāś ca saṃkruddhāḥ</seg> <seg type="pāda" n="b">saṃnipetuḥ sahasraśaḥ</seg> /</l>

<l xml:id="HV_App.I,22A.141"><seg type="pāda" n="a">rathā rathais tu saṃrabdhāḥ</seg> <seg type="pāda" n="b">sādibhiś cāpi sādinaḥ</seg> //</l>

<l xml:id="HV_App.I,22A.142"><seg type="pāda" n="a">padātayas tathā pattīñ</seg> <seg type="pāda" n="b">śakticarmāsipāṇayaḥ</seg> /</l>

<l xml:id="HV_App.I,22A.143"><seg type="pāda" n="a">chindantaś cottamāṅgāni</seg> <seg type="pāda" n="b">vinedur yudhi te pṛthak</seg> //</l>

<l xml:id="HV_App.I,22A.144"><seg type="pāda" n="a">asīnāṃ pātyamānānāṃ</seg> <seg type="pāda" n="b">kavaceṣu mahāsvanaḥ</seg> /</l>

<l xml:id="HV_App.I,22A.145"><seg type="pāda" n="a">śarāṇāṃ patatām ājau</seg> <seg type="pāda" n="b">pakṣiṇām iva śuśruve</seg> //</l>

<l xml:id="HV_App.I,22A.146"><seg type="pāda" n="a">bherīśaṅkhamṛdaṅgānāṃ</seg> <seg type="pāda" n="b">veṇunāṃ ca mṛdhe dhvaniḥ</seg> /</l>

<l xml:id="HV_App.I,22A.147"><seg type="pāda" n="a">babhūva ghoṣaḥ śastrāṇāṃ</seg> <seg type="pāda" n="b">jyāghoṣaś ca mahātmanām</seg> //</l>

<l xml:id="HV_App.I,22A.148"><seg type="pāda" n="a">etasminn antare vīro</seg> <seg type="pāda" n="b">balabhadro mahāyaśāḥ</seg> /</l>

<l xml:id="HV_App.I,22A.149"><seg type="pāda" n="a">jaghāna gadayā vīraṃ</seg> <seg type="pāda" n="b">jarāsaṃdhaṃ mahāmṛdhe</seg> /</l>

<l xml:id="HV_App.I,22A.150"><seg type="pāda" n="a">mūrchāṃ jagāma rājā tu</seg> <seg type="pāda" n="b">nipapāta ca bhūtale</seg> //</l>

<l xml:id="HV_App.I,22A.151"><seg type="pāda" n="a">sātyakir vaṅgarājaṃ tu</seg> <seg type="pāda" n="b">jaghāna niśitaiḥ śaraiḥ</seg> /</l>

<l xml:id="HV_App.I,22A.152"><seg type="pāda" n="a">tat sainyaṃ vimukhaṃ cāsīj</seg> <seg type="pāda" n="b">jarāsaṃdhe nipātite</seg> //</l>

<l xml:id="HV_App.I,22A.153"><seg type="pāda" n="a">sātyakir balabhadraś ca</seg> <seg type="pāda" n="b">jitvā yodhān sahasraśaḥ</seg> /</l>

<l xml:id="HV_App.I,22A.154"><seg type="pāda" n="a">śaṅkhaṃ dadhmatū rājānau</seg> <seg type="pāda" n="b">sarveṣām agrataḥ sthitau</seg> /</l>

<l xml:id="HV_App.I,22A.155"><seg type="pāda" n="a">tataś ca vidrute sainye</seg> <seg type="pāda" n="b">jarāsaṃdhe parājite</seg> //</l>

<l xml:id="HV_App.I,22A.156"><seg type="pāda" n="a">tayoḥ śaṅkhasvanaṃ śrutvā</seg> <seg type="pāda" n="b">gacchann eva janārdanaḥ</seg> /</l>

<l xml:id="HV_App.I,22A.157"><seg type="pāda" n="a">jitaṃ magadharājasya</seg> <seg type="pāda" n="b">sainyaṃ bahunṛpāśritam</seg> //</l>

<l xml:id="HV_App.I,22A.158"><seg type="pāda" n="a">ity evaṃ cintayitvā tu</seg> <seg type="pāda" n="b">vāsudevaḥ pratāpavān</seg> /</l>

<l xml:id="HV_App.I,22A.159"><seg type="pāda" n="a">pāñcajanyaṃ mahāśaṅkhaṃ</seg> <seg type="pāda" n="b">dadhmau yadukulodbhavaḥ</seg> //</l>

<note>Colophon</note>

<note>h: HV (CE) chapter 9230, transliterated by Kreshimir Krnic, proof--read by Kreshimir Krnic, version of August 23, 2002 :h</note>

<l xml:id="HV_App.I,23.1"><seg type="pāda" n="a">vivāhaṃ ghoṣayāmāsur</seg> <seg type="pāda" n="b">yādavāḥ śārṅgadhanvanaḥ</seg> /</l>

<l xml:id="HV_App.I,23.2"><seg type="pāda" n="a">alaṃ kurvantu rathyāś ca</seg> <seg type="pāda" n="b">patākāś caiva sarvaśaḥ</seg> //</l>

<l xml:id="HV_App.I,23.3"><seg type="pāda" n="a">āhūyantāṃ nṛpatayo</seg> <seg type="pāda" n="b">brāhmaṇāśca sahasraśaḥ</seg> /</l>

<l xml:id="HV_App.I,23.4"><seg type="pāda" n="a">sūtāś ca māgadhāś caiva</seg> <seg type="pāda" n="b">bandinaś ca tathāpare</seg> //</l>

<l xml:id="HV_App.I,23.5"><seg type="pāda" n="a">kalaśāś ca prapūryantāṃ</seg> <seg type="pāda" n="b">sumudrair api vāribhiḥ</seg> /</l>

<l xml:id="HV_App.I,23.6"><seg type="pāda" n="a">ucchrīyantāṃ dhvajāḥ sarve</seg> <seg type="pāda" n="b">āneyā vārayoṣitaḥ</seg> //</l>

<l xml:id="HV_App.I,23.7"><seg type="pāda" n="a">purohitāś ca hūyantāṃ</seg> <seg type="pāda" n="b">kumārāś caiva sarvataḥ</seg> /</l>

<l xml:id="HV_App.I,23.8"><seg type="pāda" n="a">āhanyantāṃ mahābheryo</seg> <seg type="pāda" n="b">mṛdaṅgāḥ sarvataḥ kṣitau</seg> //</l>

<l xml:id="HV_App.I,23.9"><seg type="pāda" n="a">nṛtyantāṃ nartakāḥ sarve</seg> <seg type="pāda" n="b">gāyantāṃ gāyakās tathā</seg> /</l>

<l xml:id="HV_App.I,23.10"><seg type="pāda" n="a">bhojyantāṃ brāhmaṇāḥ sarve</seg> <seg type="pāda" n="b">dīyantāṃ ca dhanāni ca</seg> //</l>

<l xml:id="HV_App.I,23.11"><seg type="pāda" n="a">alaṃ kriyantāṃ sarvatra</seg> <seg type="pāda" n="b">prāsādāḥ sarva eva hi</seg> /</l>

<l xml:id="HV_App.I,23.12"><seg type="pāda" n="a">evam ājñāpayāmāsur</seg> <seg type="pāda" n="b">yādavā utsavotsukāḥ</seg> //</l>

<l xml:id="HV_App.I,23.13"><seg type="pāda" n="a">te ca sarve yathājñaptaṃ</seg> <seg type="pāda" n="b">cakruś caiva sahasraśaḥ</seg> //</l>

<l xml:id="HV_App.I,23.14"><seg type="pāda" n="a">kvacic ca susvaraṃ geyaṃ</seg> <seg type="pāda" n="b">gāyakāś cakrire tadā</seg> /</l>

<l xml:id="HV_App.I,23.15"><seg type="pāda" n="a">kvacid bheryaḥ samāghnātā</seg> <seg type="pāda" n="b">mahāghoṣaṃ prapūrire</seg> /</l>

<l xml:id="HV_App.I,23.16"><seg type="pāda" n="a">rodasī pūrayāmāsuḥ</seg> <seg type="pāda" n="b">pātālaṃ ca prapūritam</seg> //</l>

<l xml:id="HV_App.I,23.17"><seg type="pāda" n="a">kvacic chaṅkhā mahārāja</seg> <seg type="pāda" n="b">vyādhmātā yādaveśvaraiḥ</seg> /</l>

<l xml:id="HV_App.I,23.18"><seg type="pāda" n="a">pṛthivīṃ kampayanto vai</seg> <seg type="pāda" n="b">samudrān abhyavardhayan</seg> //</l>

<l xml:id="HV_App.I,23.19"><seg type="pāda" n="a">kvacid gajā hayāś caiva</seg> <seg type="pāda" n="b">heṣāṃ cakrur mahotsave</seg> /</l>

<l xml:id="HV_App.I,23.20"><seg type="pāda" n="a">kumārā yadumukhyānāṃ</seg> <seg type="pāda" n="b">siṃhanādam aghoṣayan</seg> //</l>

<l xml:id="HV_App.I,23.21"><seg type="pāda" n="a">adhyakṣaḥ sātyakiś cāsīt</seg> <seg type="pāda" n="b">keśave hy utsavonmukhe</seg> /</l>

<l xml:id="HV_App.I,23.22"><seg type="pāda" n="a">itaś cetaś ca saṃyāti</seg> <seg type="pāda" n="b">niyuṅkte tatra tatra ha</seg> //</l>

<l xml:id="HV_App.I,23.23"><seg type="pāda" n="a">yasya yasya ca yatkāryaṃ</seg> <seg type="pāda" n="b">taṃ taṃ tatra niyuktavāṇ</seg> //</l>

<l xml:id="HV_App.I,23.24"><seg type="pāda" n="a">baladevo æpi dharmātmā</seg> <seg type="pāda" n="b">rājabhiḥ sārdham acyutaḥ</seg> /</l>

<l xml:id="HV_App.I,23.25"><seg type="pāda" n="a">yathārhaṃ tu yathāyogaṃ</seg> <seg type="pāda" n="b">saṃmānaṃ samyojayat</seg> //</l>

<l xml:id="HV_App.I,23.26"><seg type="pāda" n="a">evaṃ kolāhale tasmin</seg> <seg type="pāda" n="b">keśavaḥ paravīrahā</seg> /</l>

<l xml:id="HV_App.I,23.27"><seg type="pāda" n="a">brāhmaṇāṃś ca mahārāja</seg> <seg type="pāda" n="b">nānādigbhyaḥ samāgatān</seg> //</l>

<l xml:id="HV_App.I,23.28"><seg type="pāda" n="a">yaduvṛddhāṃś ca rājendra</seg> <seg type="pāda" n="b">ugrasenapurogamān</seg> /</l>

<l xml:id="HV_App.I,23.29"><seg type="pāda" n="a">namaskṛtya hṛṣīkeśo</seg> <seg type="pāda" n="b">vivāhāya mano dadhe</seg> //</l>

<l xml:id="HV_App.I,23.30"><seg type="pāda" n="a">anujñātaś ca tai rājan</seg> <seg type="pāda" n="b">dhautavāsāḥ svalaṃkṛtaḥ</seg> /</l>

<l xml:id="HV_App.I,23.31"><seg type="pāda" n="a">rukmiṇyāḥ keśavaḥ pāṇiṃ</seg> <seg type="pāda" n="b">jagrāha vidhivat prabhuḥ</seg> //</l>

<l xml:id="HV_App.I,23.32"><seg type="pāda" n="a">jayaśabdaḥ samārabdho</seg> <seg type="pāda" n="b">brāhmaṇair vedapāragaiḥ</seg> /</l>

<l xml:id="HV_App.I,23.33"><seg type="pāda" n="a">tuṣṭuvuś ca jagannāthaṃ</seg> <seg type="pāda" n="b">sūtamāgadhabandinaḥ</seg> //</l>

<l xml:id="HV_App.I,23.34"><seg type="pāda" n="a">ākāśe samapadyanta</seg> <seg type="pāda" n="b">śaṅkhabherīsvanās tadā</seg> /</l>

<l xml:id="HV_App.I,23.35"><seg type="pāda" n="a">papāta puṣpavarṣaṃ ca</seg> <seg type="pāda" n="b">vavau vāyuḥ sukhaṃ tathā</seg> //</l>

<l xml:id="HV_App.I,23.36"><seg type="pāda" n="a">brāhmaṇebhyas tadā dattvā</seg> <seg type="pāda" n="b">ratnāni ca janārdanaḥ</seg> /</l>

<l xml:id="HV_App.I,23.37"><seg type="pāda" n="a">aṣṭau hayasahasrāṇi</seg> <seg type="pāda" n="b">pratyekaṃ viprapuṃgavān</seg> /</l>

<l xml:id="HV_App.I,23.38"><seg type="pāda" n="a">saṃyojya ca hṛṣīkeśo</seg> <seg type="pāda" n="b">vāsāṃsi vividhāni ca</seg> //</l>

<l xml:id="HV_App.I,23.39"><seg type="pāda" n="a">gajānāṃ ca śataṃ sāgraṃ</seg> <seg type="pāda" n="b">sahasram ayutaṃ gavām</seg> /</l>

<l xml:id="HV_App.I,23.40"><seg type="pāda" n="a">bhārāś caiva suvarṇānāṃ</seg> <seg type="pāda" n="b">koṭīśatasahasraśaḥ</seg> //</l>

<l xml:id="HV_App.I,23.41"><seg type="pāda" n="a">idaṃ covāca rājendra</seg> <seg type="pāda" n="b">keśavaḥ paravīrahā</seg> /</l>

<l xml:id="HV_App.I,23.42"><seg type="pāda" n="a">yad yac ca śobhanaṃ vastu</seg> <seg type="pāda" n="b">dīyantām ratnasaṃjñitam</seg> /</l>

<l xml:id="HV_App.I,23.43"><seg type="pāda" n="a">arcitāś cārthino rājan</seg> <seg type="pāda" n="b">bhūyāsuś ca mahotsave</seg> //</l>

<l xml:id="HV_App.I,23.44"><seg type="pāda" n="a">evam ājñāpya govindo</seg> <seg type="pāda" n="b">rukmiṇyā saha yādavān</seg> /</l>

<l xml:id="HV_App.I,23.45"><seg type="pāda" n="a">abhivādya svapitaraṃ</seg> <seg type="pāda" n="b">devakīṃ tadanantaram</seg> //</l>

<l xml:id="HV_App.I,23.46"><seg type="pāda" n="a">ugrasenaṃ ca rājendraṃ</seg> <seg type="pāda" n="b">vṛddhān anyān sayādavān</seg> /</l>

<l xml:id="HV_App.I,23.47"><seg type="pāda" n="a">te sarve cakrur aśrūṇi</seg> <seg type="pāda" n="b">harṣajāni yadūttamāḥ</seg> //</l>

<l xml:id="HV_App.I,23.48"><seg type="pāda" n="a">nirvṛtte tu tadā rājan</seg> <seg type="pāda" n="b">vivāhe keśavasya ha</seg> /</l>

<l xml:id="HV_App.I,23.49"><seg type="pāda" n="a">ye ye samāgatās tatra</seg> <seg type="pāda" n="b">nṛpā viprāḥ samantataḥ</seg> /</l>

<l xml:id="HV_App.I,23.50"><seg type="pāda" n="a">anubhūya vivāhaṃ tu</seg> <seg type="pāda" n="b">jagmuḥ sarve yathāgatam</seg> //</l>


<note>h: HV (CE) Appendix 24, transliterated by Eva De Clercq; version of March 5, 2002 :h</note>
<note>k: K Ñ2.3 V2 B Dn D1-5 S (T3 missing) ins. after adhy. 99, V1.3 Ds D6 after adhy. 89 :k</note>

<milestone unit="speaker" n="vaiśaṃpāyana uvāca"/>
<l xml:id="HV_App.I,24.1"><seg type="pāda" n="a">atrāścaryādbhutaṃ mantram</seg> <seg type="pāda" n="b">āhnikaṃ japatāṃ vara</seg> /</l>

<note>k: K3 Dn Ds D4 ins. :k</note>
<l xml:id="**HV_App.I,24.1**1:2"><seg type="pāda" n="a">pradyumne dvārakāṃ prāpte</seg> <seg type="pāda" n="b">hatvā taṃ kālaśambaram</seg> /</l>

<l xml:id="**HV_App.I,24.1**1:3"><seg type="pāda" n="a">baladevena rakṣārthaṃ</seg> <seg type="pāda" n="b">proktam āhnikam ucyate</seg> /</l>

<l xml:id="HV_App.I,24.2"><seg type="pāda" n="a">yaṃ japtvā tu nṛpaśreṣṭha</seg> <seg type="pāda" n="b">sāyaṃ prātaḥ śubhaṃ labhet</seg> //</l>

<l xml:id="HV_App.I,24.3"><seg type="pāda" n="a">kīrtitaṃ balabhadreṇa</seg> <seg type="pāda" n="b">kṛṣṇenaivānukīrtitam</seg> /</l>

<l xml:id="HV_App.I,24.4"><seg type="pāda" n="a">dharmakāmaiś ca munibhir</seg> <seg type="pāda" n="b">ṛṣibhiś cāpi kīrtitam</seg> //</l>

<note>k: G2 ins. :k</note>
<l xml:id="**HV_App.I,24.4**2:1"><seg type="pāda" n="a">mahadbhir munibhiś caiva</seg> <seg type="pāda" n="b">ṛṣibhiś cāpi kīrtitam</seg> /</l>

<note>k: Bom. Poona eds. G(ed.) ins. :k</note>
<l xml:id="**HV_App.I,24.4**3:1"><seg type="pāda" n="a">karhicid rukmiṇīputro</seg> <seg type="pāda" n="b">halinā saṃyuto gṛhe</seg> //</l>

<l xml:id="**HV_App.I,24.4**3:2"><seg type="pāda" n="a">upaviṣṭaḥ praṇamyātha</seg> <seg type="pāda" n="b">tam uvāca kṛtāñjaliḥ</seg> //</l>


<milestone unit="speaker" n="pradyumna uvāca"/>
<l xml:id="**HV_App.I,24.4**3:3"><seg type="pāda" n="a">kṛṣṇāgraja mahābhāga</seg> <seg type="pāda" n="b">rohiṇītanaya prabho</seg> /</l>

<l xml:id="**HV_App.I,24.4**3:4"><seg type="pāda" n="a">kiṃcit stotraṃ mama brūhi</seg> <seg type="pāda" n="b">yaj japtvā nirbhayo 'bhavam</seg> /</l>

<l xml:id="HV_App.I,24.5"><seg type="pāda" n="a">surāsuragurur brahmā</seg> <seg type="pāda" n="b">pātu māṃ jagatīpatiḥ</seg> /</l>

<l xml:id="HV_App.I,24.6"><seg type="pāda" n="a">athoṃkāravaṣaṭkārau</seg> <seg type="pāda" n="b">sāvitrī vividhāḥ kriyāḥ</seg> //</l>

<l xml:id="HV_App.I,24.7"><seg type="pāda" n="a">ṛco yajūṃṣi sāmāni</seg> <seg type="pāda" n="b">cchandāṃsy ātharvaṇāni ca</seg> /</l>

<l xml:id="HV_App.I,24.8"><seg type="pāda" n="a">catvāraḥ sakalā vedāḥ</seg> <seg type="pāda" n="b">saharasyāḥ savistarāḥ</seg> //</l>

<l xml:id="HV_App.I,24.9"><seg type="pāda" n="a">purāṇam itihāsaṃ ca</seg> <seg type="pāda" n="b">khilāny upakhilāni ca</seg> /</l>

<l xml:id="HV_App.I,24.10"><seg type="pāda" n="a">aṅgāny upāṅgāni tathā</seg> <seg type="pāda" n="b">savyākhyānāni pāntu mām</seg> //</l>

<l xml:id="HV_App.I,24.11"><seg type="pāda" n="a">pṛthivī vāyur ākāśam</seg> <seg type="pāda" n="b">āpo jyotiś ca pañcamam</seg> /</l>

<l xml:id="HV_App.I,24.12"><seg type="pāda" n="a">indriyāṇi mano buddhis</seg> <seg type="pāda" n="b">tathā sattvaṃ rajas tamaḥ</seg> //</l>

<l xml:id="HV_App.I,24.13"><seg type="pāda" n="a">vyānodānaḥ samānaś ca</seg> <seg type="pāda" n="b">prāṇo 'pānaś ca pañcamaḥ</seg> /</l>

<l xml:id="HV_App.I,24.14"><seg type="pāda" n="a">vāyavaḥ sapta caivānye</seg> <seg type="pāda" n="b">yeṣv āyattam idaṃ jagat</seg> //</l>

<note>k: Ds1 ins. :k</note>
<l xml:id="**HV_App.I,24.14**4:1"><seg type="pāda" n="a">āvāhaḥ pravahaś caiva</seg> <seg type="pāda" n="b">udvahaḥ saṃvahas tathā</seg> /</l>

<l xml:id="**HV_App.I,24.14**4:2"><seg type="pāda" n="a">vivahaḥ parāvahaś caiva</seg> <seg type="pāda" n="b">tathā parivaho 'nilaḥ</seg> /</l>

<note>k: the first Pāda of this line has one syllable too many :k</note>
<l xml:id="HV_App.I,24.15"><seg type="pāda" n="a">marīcir aṅgirāś cātriḥ</seg> <seg type="pāda" n="b">pulastyaḥ pulahaḥ kratuḥ</seg> /</l>

<l xml:id="HV_App.I,24.16"><seg type="pāda" n="a">bhṛgur vasiṣṭho bhagavān</seg> <seg type="pāda" n="b">pāntu te māṃ maharṣayaḥ</seg> //</l>

<l xml:id="HV_App.I,24.17"><seg type="pāda" n="a">kaśyapādyāś ca munayaś</seg> <seg type="pāda" n="b">caturdaśa diśo daśa</seg> /</l>

<l xml:id="HV_App.I,24.18"><seg type="pāda" n="a">naranārāyaṇau devau</seg> <seg type="pāda" n="b">sagaṇau pāntu māṃ sadā</seg> //</l>

<l xml:id="HV_App.I,24.19"><seg type="pāda" n="a">rudrāś caikādaśa proktā</seg> <seg type="pāda" n="b">ādityā dvādaśaiva tu</seg> //</l>

<l xml:id="HV_App.I,24.20"><seg type="pāda" n="a">aṣṭau ca vasavo devā</seg> <seg type="pāda" n="b">aśvinau dvau prakīrtitau</seg> //</l>

<l xml:id="HV_App.I,24.21"><seg type="pāda" n="a">hrīḥ śrīr lakṣmīḥ svadhā medhā</seg> <seg type="pāda" n="b">tuṣṭiḥ puṣṭiḥ smṛtir dhṛtiḥ</seg> /</l>

<l xml:id="HV_App.I,24.22"><seg type="pāda" n="a">aditir ditir danuś caiva</seg> <seg type="pāda" n="b">siṃhikā daityamātaraḥ</seg> //</l>

<note>k: the first Pāda of this line has one syllable too many :k</note>
<l xml:id="HV_App.I,24.23"><seg type="pāda" n="a">himavān hemakūṭaś ca</seg> <seg type="pāda" n="b">niṣadhaḥ śvetaparvataḥ</seg> /</l>

<l xml:id="HV_App.I,24.24"><seg type="pāda" n="a">ṛṣabhaḥ pāriyātraś ca</seg> <seg type="pāda" n="b">vindhyo vaidūryaparvataḥ</seg> //</l>

<l xml:id="HV_App.I,24.25"><seg type="pāda" n="a">sahyādayaś ca malayo</seg> <seg type="pāda" n="b">merumandaradardurāḥ</seg> /</l>

<l xml:id="HV_App.I,24.26"><seg type="pāda" n="a">krauñcakailāsamainākāḥ</seg> <seg type="pāda" n="b">pāntu māṃ dharaṇīdharāḥ</seg> //</l>

<l xml:id="HV_App.I,24.27"><seg type="pāda" n="a">śeṣaś ca vāsukiś caiva</seg> <seg type="pāda" n="b">viśālākṣaś ca takṣakaḥ</seg> /</l>

<l xml:id="HV_App.I,24.28"><seg type="pāda" n="a">elāpatraḥ śuktikarṇaḥ</seg> <seg type="pāda" n="b">kambalāśvatarāv ubhau</seg> //</l>

<l xml:id="HV_App.I,24.29"><seg type="pāda" n="a">hastibhadraḥ piṭharakaḥ</seg> <seg type="pāda" n="b">karkoṭakadhanaṃjayau</seg> /</l>

<l xml:id="HV_App.I,24.30"><seg type="pāda" n="a">tathā pūraṇakaś caiva</seg> <seg type="pāda" n="b">nāgaś ca karavīrakaḥ</seg> //</l>

<l xml:id="HV_App.I,24.31"><seg type="pāda" n="a">sumanāsyo dadhimukhas</seg> <seg type="pāda" n="b">tathā śṛṅgārapiṇḍakaḥ</seg> /</l>

<l xml:id="HV_App.I,24.32"><seg type="pāda" n="a">maṇināgaś ca bhagavāṃs</seg> <seg type="pāda" n="b">triṣu lokeṣu viśrutaḥ</seg> //</l>

<l xml:id="HV_App.I,24.33"><seg type="pāda" n="a">nāgarāḍ dadhikarṇaś ca</seg> <seg type="pāda" n="b">tathā hāridrako 'paraḥ</seg> /</l>

<l xml:id="HV_App.I,24.34"><seg type="pāda" n="a">ete cānye ca bahavo</seg> <seg type="pāda" n="b">ye cānye nānukīrtitāḥ</seg> //</l>

<l xml:id="HV_App.I,24.35"><seg type="pāda" n="a">bhūdharāḥ satyadharmāṇaḥ</seg> <seg type="pāda" n="b">pāntu māṃ bhujageśvarāḥ</seg> /</l>

<l xml:id="HV_App.I,24.36"><seg type="pāda" n="a">samudrāḥ pāntu catvāro</seg> <seg type="pāda" n="b">gaṅgā ca saritāṃ varā</seg> //</l>

<l xml:id="HV_App.I,24.37"><seg type="pāda" n="a">sarasvatī candrabhāgā</seg> <seg type="pāda" n="b">śatadrur devikā śubhā</seg> /</l>

<l xml:id="HV_App.I,24.38"><seg type="pāda" n="a">irāvatī vipāśā ca</seg> <seg type="pāda" n="b">śarayūr yamunā tathā</seg> //</l>

<note>k: Ñ2 D2 ins. :k</note>
<l xml:id="**HV_App.I,24.38**5:1"><seg type="pāda" n="a">kauśikī devikā caiva</seg> <seg type="pāda" n="b">puṇyā divyā dṛṣadvatī</seg> /</l>

<l xml:id="HV_App.I,24.39"><seg type="pāda" n="a">kulmāṣī rathavāmā ca</seg> <seg type="pāda" n="b">bāhudā ca hiraṇyadā</seg> /</l>

<l xml:id="HV_App.I,24.40"><seg type="pāda" n="a">plakṣā cekṣumatī caiva</seg> <seg type="pāda" n="b">tāpanī ca bṛhadrathā</seg> /</l>

<l xml:id="HV_App.I,24.41"><seg type="pāda" n="a">khyātā carmaṇvatī caiva</seg> <seg type="pāda" n="b">puṇyā caiva vadhūsarā</seg> //</l>

<l xml:id="HV_App.I,24.42"><seg type="pāda" n="a">etāś cānyāś ca sarito</seg> <seg type="pāda" n="b">yāś cānyā nānukīrtitāḥ</seg> /</l>

<l xml:id="HV_App.I,24.43"><seg type="pāda" n="a">uttarāpathagāminyaḥ</seg> <seg type="pāda" n="b">salilaiḥ snapayantu mām</seg> //</l>

<l xml:id="HV_App.I,24.44"><seg type="pāda" n="a">veṇṇā godāvarī sītā</seg> <seg type="pāda" n="b">kāverī kāñcanāvatī</seg> //</l>

<l xml:id="HV_App.I,24.45"><seg type="pāda" n="a">kṛṣṇaveṇī śuktimatī</seg> <seg type="pāda" n="b">tamasā puṣpavāhinī</seg> /</l>

<l xml:id="HV_App.I,24.46"><seg type="pāda" n="a">tāmraparṇī jyotimatī</seg> <seg type="pāda" n="b">utpalodumbarāvatī</seg> //</l>

<l xml:id="HV_App.I,24.47"><seg type="pāda" n="a">nadī vaitaraṇī puṇyā</seg> <seg type="pāda" n="b">vidarbhā narmadā śubhā</seg> /</l>

<l xml:id="HV_App.I,24.48"><seg type="pāda" n="a">vitastā vai bhīmarathī</seg> <seg type="pāda" n="b">elā caiva mahānadī</seg> /</l>

<l xml:id="HV_App.I,24.49"><seg type="pāda" n="a">kālindī gomatī puṇyā</seg> <seg type="pāda" n="b">nadaḥ śoṇaś ca viśrutaḥ</seg> //</l>

<l xml:id="HV_App.I,24.50"><seg type="pāda" n="a">etāś cānyāś ca vai nadyo</seg> <seg type="pāda" n="b">yāś cānyā nānukīrtitāḥ</seg> /</l>

<l xml:id="HV_App.I,24.51"><seg type="pāda" n="a">dakṣiṇāpathavāhinyaḥ</seg> <seg type="pāda" n="b">salilaiḥ snapayantu mām</seg> //</l>

<l xml:id="HV_App.I,24.52"><seg type="pāda" n="a">siprā carmaṇvatī puṇyā</seg> <seg type="pāda" n="b">mahī sābhramatī tathā</seg> /</l>

<l xml:id="HV_App.I,24.53"><seg type="pāda" n="a">sindhur vetravatī caiva</seg> <seg type="pāda" n="b">bhojā ca vanamālikā</seg> //</l>

<l xml:id="HV_App.I,24.54"><seg type="pāda" n="a">pūrvabhadrāparabhadrā</seg> <seg type="pāda" n="b">ūrmilā ca varadrumā</seg> /</l>

<l xml:id="HV_App.I,24.55"><seg type="pāda" n="a">khyātā vetravatī caiva</seg> <seg type="pāda" n="b">cāpadāsīti viśrutā</seg> //</l>

<l xml:id="HV_App.I,24.56"><seg type="pāda" n="a">prasthāvatī puṇyanadī</seg> <seg type="pāda" n="b">nadī puṇyā sarasvatī</seg> /</l>

<l xml:id="HV_App.I,24.57"><seg type="pāda" n="a">mitraghnī cendumālā ca</seg> <seg type="pāda" n="b">tathā madhumatī nadī</seg> //</l>

<l xml:id="HV_App.I,24.58"><seg type="pāda" n="a">umā gurunadī caiva</seg> <seg type="pāda" n="b">tāpī ca vimalodakā</seg> /</l>

<l xml:id="HV_App.I,24.59"><seg type="pāda" n="a">vimalā vimalodā ca</seg> <seg type="pāda" n="b">mattagaṅgā payasvinī</seg> //</l>

<l xml:id="HV_App.I,24.60"><seg type="pāda" n="a">etāś cānyāś ca vai nadyo</seg> <seg type="pāda" n="b">yāś cānyā nānukīrtitāḥ</seg> /</l>

<l xml:id="HV_App.I,24.61"><seg type="pāda" n="a">tā māṃ samabhiṣiñcantu</seg> <seg type="pāda" n="b">paścimām āśritā diśam</seg> //</l>

<note>k: Ñ2 V1 B1.2 D2.3 T1 ins. :k</note>
<l xml:id="**HV_App.I,24.61**6:1"><seg type="pāda" n="a">bhāgīrathī puṇyajalā</seg> <seg type="pāda" n="b">prācyāṃ diśi samāśritā</seg> /</l>

<l xml:id="**HV_App.I,24.61**6:2"><seg type="pāda" n="a">sā tu dahatu me pāpaṃ</seg> <seg type="pāda" n="b">kīrtitā śaṃbhunā dhṛtā</seg> /</l>

<l xml:id="HV_App.I,24.62"><seg type="pāda" n="a">prabhāsaṃ ca prayāgaṃ ca</seg> <seg type="pāda" n="b">naimiṣaṃ puṣkarāṇi ca</seg> /</l>

<l xml:id="HV_App.I,24.63"><seg type="pāda" n="a">gaṅgātīrthaṃ kurukṣetraṃ</seg> <seg type="pāda" n="b">śrīkṣetraṃ gautamāśramam</seg> /</l>

<l xml:id="HV_App.I,24.64"><seg type="pāda" n="a">rāmahradam vinaśanaṃ</seg> <seg type="pāda" n="b">rāmatīrthaṃ tathaiva ca</seg> /</l>

<l xml:id="HV_App.I,24.65"><seg type="pāda" n="a">gaṅgādvāraṃ kanakhalaṃ</seg> <seg type="pāda" n="b">somo vai yatra cotthitaḥ</seg> //</l>

<l xml:id="HV_App.I,24.66"><seg type="pāda" n="a">kapālamocanaṃ tīrthaṃ</seg> <seg type="pāda" n="b">jambūmārgaṃ ca viśrutam</seg> /</l>

<l xml:id="HV_App.I,24.67"><seg type="pāda" n="a">suvarṇabinduṃ vikhyātaṃ</seg> <seg type="pāda" n="b">tathā kanakapiṅgalaṃ</seg> //</l>

<l xml:id="HV_App.I,24.68"><seg type="pāda" n="a">daśāśvamedhikaṃ caiva</seg> <seg type="pāda" n="b">puṇyāśramavibhūṣitam</seg> /</l>

<l xml:id="HV_App.I,24.69"><seg type="pāda" n="a">badarī caiva vikhyātā</seg> <seg type="pāda" n="b">naranārāyaṇāśramam</seg> //</l>

<l xml:id="HV_App.I,24.70"><seg type="pāda" n="a">vikhyātaṃ phālgunītīrthaṃ</seg> <seg type="pāda" n="b">tīrthaṃ bhadravaṭaṃ tathā</seg> /</l>

<l xml:id="HV_App.I,24.71"><seg type="pāda" n="a">kokāmukhaṃ puṇyanadaṃ</seg> <seg type="pāda" n="b">gaṅgāsāgaram eva ca</seg> /</l>

<l xml:id="HV_App.I,24.72"><seg type="pāda" n="a">magadheṣu tapodaś ca</seg> <seg type="pāda" n="b">gaṅgodbhedaś ca viśrutaḥ</seg> //</l>

<l xml:id="**HV_App.I,24.73**7:1"><seg type="pāda" n="a">revo 'risaṃgamaś caiva</seg> <seg type="pāda" n="b">śūlabhedas tathaiva ca</seg> /</l>

<l xml:id="HV_App.I,24.73"><seg type="pāda" n="a">tīrthāny etāni puṇyāni</seg> <seg type="pāda" n="b">sevitāni maharṣibhiḥ</seg> /</l>

<l xml:id="HV_App.I,24.74"><seg type="pāda" n="a">māṃ pāvayantu salilaiḥ</seg> <seg type="pāda" n="b">kīrtitākīrtitāni ca</seg> //</l>

<note>k: Bom. Poona eds. G(ed.) ins. after line 73, Dn1 after line 74:k</note>
<l xml:id="**HV_App.I,24.73**8:1"><seg type="pāda" n="a">sūkaraṃ yogamārgaṃ ca</seg> <seg type="pāda" n="b">śvetadvīpaṃ tathaiva ca</seg> /</l>

<l xml:id="**HV_App.I,24.73**8:2"><seg type="pāda" n="a">brahmatīrthaṃ rāmatīrthaṃ</seg> <seg type="pāda" n="b">vājimedhaśatopamam</seg> //</l>

<l xml:id="**HV_App.I,24.73**8:3"><seg type="pāda" n="a">dhārāsaṃpātasaṃyuktā</seg> <seg type="pāda" n="b">gaṅgā kilbiṣanāśinī</seg> /</l>

<l xml:id="**HV_App.I,24.73**8:4"><seg type="pāda" n="a">gaṅgāvaikuṇṭhakedāraṃ</seg> <seg type="pāda" n="b">sūkarodbhedanaṃ param</seg> /</l>

<l xml:id="**HV_App.I,24.73**8:5"><seg type="pāda" n="a">taṃ śāpamocanaṃ tīrthaṃ</seg> <seg type="pāda" n="b">punantv etāni kilbiṣāt</seg> /</l>

<l xml:id="HV_App.I,24.75"><seg type="pāda" n="a">dharmārthakāmavidhayo</seg> <seg type="pāda" n="b">yaśaḥ prāptiḥ śamo damaḥ</seg> /</l>

<l xml:id="HV_App.I,24.76"><seg type="pāda" n="a">varuṇo 'ṃśo 'tha dhanado</seg> <seg type="pāda" n="b">yamo niyama eva ca</seg> //</l>

<l xml:id="HV_App.I,24.77"><seg type="pāda" n="a">kālo nayaḥ saṃnatiś ca</seg> <seg type="pāda" n="b">krodho mohaḥ kṣamā dhṛtiḥ</seg> /</l>

<l xml:id="HV_App.I,24.78"><seg type="pāda" n="a">vidyuto 'bhrāṇy oṣadhayaḥ</seg> <seg type="pāda" n="b">pramādonmādavigrahāḥ</seg> //</l>

<l xml:id="HV_App.I,24.79"><seg type="pāda" n="a">yakṣāḥ piśācā gandharvāḥ</seg> <seg type="pāda" n="b">kiṃnarāḥ siddhacāraṇāḥ</seg> /</l>

<l xml:id="HV_App.I,24.80"><seg type="pāda" n="a">naktaṃcarāḥ khecariṇo</seg> <seg type="pāda" n="b">daṃṣṭriṇaḥ priyavigrahāḥ</seg> //</l>

<l xml:id="HV_App.I,24.81"><seg type="pāda" n="a">lambodarāś ca balinaḥ</seg> <seg type="pāda" n="b">piṅgākṣā viśvarūpiṇaḥ</seg> /</l>

<l xml:id="HV_App.I,24.82"><seg type="pāda" n="a">marutaḥ sahaparjanyāḥ</seg> <seg type="pāda" n="b">kalātruṭilavāḥ kṣaṇāḥ</seg> //</l>

<l xml:id="HV_App.I,24.83"><seg type="pāda" n="a">nakṣatrāṇi grahāś caiva</seg> <seg type="pāda" n="b">ṛtavaḥ śiśirādayaḥ</seg> /</l>

<l xml:id="HV_App.I,24.84"><seg type="pāda" n="a">māsāhorātrayaś caiva</seg> <seg type="pāda" n="b">sūryācandramasau tathā</seg> //</l>

<l xml:id="HV_App.I,24.85"><seg type="pāda" n="a">āmodaś ca pramodaś ca</seg> <seg type="pāda" n="b">praharṣaḥ śoka eva ca</seg> /</l>

<l xml:id="HV_App.I,24.86"><seg type="pāda" n="a">manyus tamas tapaḥ satyaṃ</seg> <seg type="pāda" n="b">siddhir vṛddhiḥ śrutir dhṛtiḥ</seg> //</l>

<l xml:id="HV_App.I,24.87"><seg type="pāda" n="a">rudrāṇī bhadrakālī ca</seg> <seg type="pāda" n="b">bhadraṣaṣṭhā ca vāruṇī</seg> /</l>

<l xml:id="HV_App.I,24.88"><seg type="pāda" n="a">bhāsī ca kālikā caiva</seg> <seg type="pāda" n="b">śāṇḍilī ceti viśrutāḥ</seg> //</l>

<l xml:id="HV_App.I,24.89"><seg type="pāda" n="a">āryā kuhūḥ sinīvālī</seg> <seg type="pāda" n="b">bhīmā citravatī ratiḥ</seg> /</l>

<l xml:id="HV_App.I,24.90"><seg type="pāda" n="a">ekānaṃśā ca kūṣmāṇḍī</seg> <seg type="pāda" n="b">devī kātyāyanī ca yā</seg> //</l>

<l xml:id="HV_App.I,24.91"><seg type="pāda" n="a">lohityāyanamātā ca</seg> <seg type="pāda" n="b">devakanyāś ca yāḥ smṛtāḥ</seg> /</l>

<l xml:id="HV_App.I,24.92"><seg type="pāda" n="a">gonandā devapatnī ca</seg> <seg type="pāda" n="b">māṃ rakṣantu sabāndhavam</seg> //</l>

<l xml:id="HV_App.I,24.93"><seg type="pāda" n="a">nānābharaṇaceṣṭāś ca</seg> <seg type="pāda" n="b">nānārūpāṅkitānanāḥ</seg> /</l>

<l xml:id="HV_App.I,24.94"><seg type="pāda" n="a">nānādeśavicāriṇyo</seg> <seg type="pāda" n="b">nānāśastropaśobhitāḥ</seg> //</l>

<l xml:id="HV_App.I,24.95"><seg type="pāda" n="a">medomajjāpriyāś caiva</seg> <seg type="pāda" n="b">madyamāṃsavasāpriyāḥ</seg> /</l>

<l xml:id="HV_App.I,24.96"><seg type="pāda" n="a">mārjāradvīpivaktrāś ca</seg> <seg type="pāda" n="b">gajasiṃhanibhānanāḥ</seg> //</l>

<l xml:id="HV_App.I,24.97"><seg type="pāda" n="a">kaṅkavāyasagṛdhrāṇāṃ</seg> <seg type="pāda" n="b">krauñcatulyānanās tathā</seg> /</l>

<l xml:id="HV_App.I,24.98"><seg type="pāda" n="a">vyālayajñopavītāś ca</seg> <seg type="pāda" n="b">carmaprāvaraṇas tathā</seg> //</l>

<l xml:id="HV_App.I,24.99"><seg type="pāda" n="a">kṣatajokṣitavaktrāś ca</seg> <seg type="pāda" n="b">kharabherīsamasvanāḥ</seg> /</l>

<l xml:id="HV_App.I,24.100"><seg type="pāda" n="a">matsarāḥ krodhanāś caiva</seg> <seg type="pāda" n="b">prāsādarucirapriyāḥ</seg> //</l>

<l xml:id="HV_App.I,24.101"><seg type="pāda" n="a">mattonmattapramattāś ca</seg> <seg type="pāda" n="b">praharantyaś ca dhiṣṭhitāḥ</seg> /</l>

<l xml:id="HV_App.I,24.102"><seg type="pāda" n="a">piṅgākṣyaḥ piṅgakeśyaś ca</seg> <seg type="pāda" n="b">tato 'nyā lūnamūrdhajāḥ</seg> //</l>

<l xml:id="HV_App.I,24.103"><seg type="pāda" n="a">ūrdhvakeśyaḥ kṛṣṇakeśyaḥ</seg> <seg type="pāda" n="b">śvetakeśyas tathaiva ca</seg> /</l>

<l xml:id="HV_App.I,24.104"><seg type="pāda" n="a">nāgāyutabalāś caiva</seg> <seg type="pāda" n="b">vāyuvegabalās tathā</seg> //</l>

<l xml:id="HV_App.I,24.105"><seg type="pāda" n="a">ekahastā ekapādā</seg> <seg type="pāda" n="b">ekākṣyaḥ kampitānanāḥ</seg> /</l>

<l xml:id="HV_App.I,24.106"><seg type="pāda" n="a">bahuputrālpaputrāś ca</seg> <seg type="pāda" n="b">dviputrāḥ priyamaṇḍitāḥ</seg> //</l>

<l xml:id="HV_App.I,24.107"><seg type="pāda" n="a">mukhamaṇḍī biḍālī ca</seg> <seg type="pāda" n="b">pūtanā gandhapūtanā</seg> /</l>

<l xml:id="HV_App.I,24.108"><seg type="pāda" n="a">śītavātoṣṇavetālī</seg> <seg type="pāda" n="b">revatīgrahasaṃjñitāḥ</seg> //</l>

<l xml:id="HV_App.I,24.109"><seg type="pāda" n="a">priyahāsyāḥ priyakrodhāḥ</seg> <seg type="pāda" n="b">priyavāsāḥ priyaṃvadāḥ</seg> /</l>

<l xml:id="HV_App.I,24.110"><seg type="pāda" n="a">sukhaprasādāḥ sukhadāḥ</seg> <seg type="pāda" n="b">sadādvijajanapriyāḥ</seg> //</l>

<l xml:id="HV_App.I,24.111"><seg type="pāda" n="a">naktaṃcarāḥ sukhodarkāḥ</seg> <seg type="pāda" n="b">sadā parvaṇi dāruṇāḥ</seg> /</l>

<l xml:id="HV_App.I,24.112"><seg type="pāda" n="a">mātaro mātṛvat putraṃ</seg> <seg type="pāda" n="b">rakṣantu mama nityaśaḥ</seg> //</l>

<l xml:id="HV_App.I,24.113"><seg type="pāda" n="a">pitāmahamukhodbhūtā</seg> <seg type="pāda" n="b">raudrā rudrāṅgasaṃbhavāḥ</seg> /</l>

<l xml:id="HV_App.I,24.114"><seg type="pāda" n="a">kumāraskandajāś caiva</seg> <seg type="pāda" n="b">jvarā vai vaiṣṇavādayaḥ</seg> //</l>

<l xml:id="HV_App.I,24.115"><seg type="pāda" n="a">mahābhīmā mahāvīryā</seg> <seg type="pāda" n="b">darpoddhūtā mahābalāḥ</seg> /</l>

<l xml:id="HV_App.I,24.116"><seg type="pāda" n="a">krodhanākrodhanāḥ krūrā+</seg> <seg type="pāda" n="b">suravigrahakāriṇaḥ</seg> //</l>

<l xml:id="HV_App.I,24.117"><seg type="pāda" n="a">naktaṃcarāḥ kesariṇo</seg> <seg type="pāda" n="b">daṃṣṭriṇaḥ priyavigrahāḥ</seg> /</l>

<l xml:id="HV_App.I,24.118"><seg type="pāda" n="a">lambodarā jaghaninaḥ</seg> <seg type="pāda" n="b">piṅgākṣā viśvarūpiṇaḥ</seg> //</l>

<l xml:id="HV_App.I,24.119"><seg type="pāda" n="a">śaktyṛṣṭiśūlaparigha+</seg> <seg type="pāda" n="b">prāsacarmāsipāṇayaḥ</seg> //</l>

<l xml:id="HV_App.I,24.120"><seg type="pāda" n="a">pinākavajramusala+</seg> <seg type="pāda" n="b">brahmadaṇḍāyudhapriyāḥ</seg> //</l>

<l xml:id="HV_App.I,24.121"><seg type="pāda" n="a">daṇḍinaḥ kuṇḍinaḥ śūrā</seg> <seg type="pāda" n="b">jaṭāmukuṭadhāriṇaḥ</seg> /</l>

<l xml:id="HV_App.I,24.122"><seg type="pāda" n="a">vedavedāṅgakuśalā</seg> <seg type="pāda" n="b">nityayajñopavītinaḥ</seg> //</l>

<l xml:id="HV_App.I,24.123"><seg type="pāda" n="a">vyālāpīḍāḥ kuṇḍalino</seg> <seg type="pāda" n="b">vīrāḥ keyūradhāriṇaḥ</seg> /</l>

<l xml:id="HV_App.I,24.124"><seg type="pāda" n="a">nānāvasanasaṃvītāś</seg> <seg type="pāda" n="b">citrasraganulepanāḥ</seg> //</l>

<l xml:id="HV_App.I,24.125"><seg type="pāda" n="a">gajāśvoṣṭrarkṣamārjāra+</seg> <seg type="pāda" n="b">siṃhavyāghranibhānanāḥ</seg> /</l>

<l xml:id="HV_App.I,24.126"><seg type="pāda" n="a">varāholūkagomāyu+</seg> <seg type="pāda" n="b">mṛgākhumahiṣānanāḥ</seg> //</l>

<l xml:id="HV_App.I,24.127"><seg type="pāda" n="a">vāmanā vikaṭāḥ kubjāḥ</seg> <seg type="pāda" n="b">karālā lūnamūrdhajāḥ</seg> /</l>

<l xml:id="HV_App.I,24.128"><seg type="pāda" n="a">sahasraśataśaś cānye</seg> <seg type="pāda" n="b">sahasrajaṭadhāriṇaḥ</seg> //</l>

<l xml:id="HV_App.I,24.129"><seg type="pāda" n="a">śvetakailāsasaṃkāśāḥ</seg> <seg type="pāda" n="b">kecid dinakaraprabhāḥ</seg> /</l>

<l xml:id="HV_App.I,24.130"><seg type="pāda" n="a">kecij jaladavarṇābhā</seg> <seg type="pāda" n="b">nīlāñjanacayopamāḥ</seg> //</l>

<l xml:id="HV_App.I,24.131"><seg type="pāda" n="a">ekapādā dvipādāś ca</seg> <seg type="pāda" n="b">tathā dviśiraso 'pare</seg> /</l>

<l xml:id="HV_App.I,24.132"><seg type="pāda" n="a">nirmāṃsās tālajaṅghāś ca</seg> <seg type="pāda" n="b">vyāditāsyā bhayaṃkarāḥ</seg> //</l>

<l xml:id="HV_App.I,24.133"><seg type="pāda" n="a">vāpīkūpataṭākeṣu</seg> <seg type="pāda" n="b">samudreṣu saraḥsu ca</seg> /</l>

<l xml:id="HV_App.I,24.134"><seg type="pāda" n="a">śmaśānaśailavṛkṣeṣu</seg> <seg type="pāda" n="b">śūnyāgāranivāsinaḥ</seg> /</l>

<l xml:id="HV_App.I,24.135"><seg type="pāda" n="a">ete grahāś ca satataṃ</seg> <seg type="pāda" n="b">rakṣantu mama sarvataḥ</seg> //</l>

<l xml:id="HV_App.I,24.136"><seg type="pāda" n="a">mahāgaṇapatir nandī</seg> <seg type="pāda" n="b">mahākālo mahābalaḥ</seg> /</l>

<l xml:id="HV_App.I,24.137"><seg type="pāda" n="a">māheśvaro vaiṣṇavaś ca</seg> <seg type="pāda" n="b">jvarau lokabhayāvahau</seg> //</l>

<l xml:id="HV_App.I,24.138"><seg type="pāda" n="a">grāmaṇīś caiva gopālo</seg> <seg type="pāda" n="b">bhṛṅgarīṭir gaṇeśvaraḥ</seg> /</l>

<l xml:id="HV_App.I,24.139"><seg type="pāda" n="a">devaś ca vāmadevaś ca</seg> <seg type="pāda" n="b">ghaṇṭākarṇaḥ karaṃdhamaḥ</seg> //</l>

<l xml:id="HV_App.I,24.140"><seg type="pāda" n="a">śvetamodaḥ kapālī ca</seg> <seg type="pāda" n="b">jambhakaḥ śatrutāpanaḥ</seg> /</l>

<l xml:id="HV_App.I,24.141"><seg type="pāda" n="a">majjanonmajjanau cobhau</seg> <seg type="pāda" n="b">saṃtāpanavilāpanau</seg> //</l>

<l xml:id="HV_App.I,24.142"><seg type="pāda" n="a">nijaghāso ghasaś caiva</seg> <seg type="pāda" n="b">sthūṇākarṇaḥ praśoṣaṇaḥ</seg> /</l>

<l xml:id="HV_App.I,24.143"><seg type="pāda" n="a">ulkāmālī dhamadhamo</seg> <seg type="pāda" n="b">jvālājihvaḥ pramardanaḥ</seg> //</l>

<l xml:id="HV_App.I,24.144"><seg type="pāda" n="a">saṃghaṭṭanaḥ saṃkucanaḥ</seg> <seg type="pāda" n="b">kāṣṭhabhūtaḥ śivaṃkaraḥ</seg> /</l>

<l xml:id="HV_App.I,24.145"><seg type="pāda" n="a">kūṣmāṇḍaḥ kumbhamūrdhā ca</seg> <seg type="pāda" n="b">rocano vaikṛto grahaḥ</seg> //</l>

<l xml:id="HV_App.I,24.146"><seg type="pāda" n="a">aniketaḥ surārighnaḥ</seg> <seg type="pāda" n="b">śivaś cāśiva eva ca</seg> /</l>

<l xml:id="HV_App.I,24.147"><seg type="pāda" n="a">kṣemakaḥ piśitāśī ca</seg> <seg type="pāda" n="b">surārir harilocanaḥ</seg> //</l>

<l xml:id="HV_App.I,24.148"><seg type="pāda" n="a">bhīmako grāhakaś caiva</seg> <seg type="pāda" n="b">tathaivogramahāgrahaḥ</seg> /</l>

<l xml:id="HV_App.I,24.149"><seg type="pāda" n="a">upagraho 'ryakaś caiva</seg> <seg type="pāda" n="b">tathā skandagraho 'paraḥ</seg> //</l>

<l xml:id="HV_App.I,24.150"><seg type="pāda" n="a">vetālo 'samavetālas</seg> <seg type="pāda" n="b">tāmasaḥ sumahākapiḥ</seg> /</l>

<l xml:id="HV_App.I,24.151"><seg type="pāda" n="a">hṛdayodvartanaś caṇḍaḥ</seg> <seg type="pāda" n="b">kuṇḍāśī kaṅkaṇapriyaḥ</seg> //</l>

<l xml:id="HV_App.I,24.152"><seg type="pāda" n="a">hariśmaśrur garutmanto</seg> <seg type="pāda" n="b">manomārutaraṃhasaḥ</seg> /</l>

<l xml:id="HV_App.I,24.153"><seg type="pāda" n="a">pārvatyā roṣasaṃbhūtāḥ</seg> <seg type="pāda" n="b">sahasrāṇi śatāni ca</seg> //</l>

<l xml:id="HV_App.I,24.154"><seg type="pāda" n="a">śaktimanto dyutimanto</seg> <seg type="pāda" n="b">brahmaṇyāḥ satyasaṃgarāḥ</seg> /</l>

<l xml:id="HV_App.I,24.155"><seg type="pāda" n="a">sarvakāmopahartāro</seg> <seg type="pāda" n="b">hantāro dviṣatāṃ mṛdhe</seg> //</l>

<l xml:id="HV_App.I,24.156"><seg type="pāda" n="a">rātrāvahani durgeṣu</seg> <seg type="pāda" n="b">kīrtitāḥ sakalair guṇaiḥ</seg> /</l>

<l xml:id="HV_App.I,24.157"><seg type="pāda" n="a">teṣāṃ gaṇānāṃ patayaḥ</seg> <seg type="pāda" n="b">sagaṇāḥ pāntu māṃ sadā</seg> //</l>

<l xml:id="HV_App.I,24.158"><seg type="pāda" n="a">nāradaḥ parvataś caiva</seg> <seg type="pāda" n="b">gandharvāpsarasāṃ gaṇāḥ</seg> /</l>

<l xml:id="HV_App.I,24.159"><seg type="pāda" n="a">pitaraḥ kāraṇaṃ kāryam</seg> <seg type="pāda" n="b">ādhayo vyādhayas tathā</seg> //</l>

<l xml:id="HV_App.I,24.160"><seg type="pāda" n="a">agastyo gālavo gārgyaḥ</seg> <seg type="pāda" n="b">śaktidhaumyaḥ parāśaraḥ</seg> /</l>

<l xml:id="HV_App.I,24.161"><seg type="pāda" n="a">kṛṣṇātreyaś ca bhagavān</seg> <seg type="pāda" n="b">asito devalo 'malaḥ</seg> //</l>

<l xml:id="HV_App.I,24.162"><seg type="pāda" n="a">bṛhaspatir utathyaś ca</seg> <seg type="pāda" n="b">mārkaṇḍeyaḥ śrutaśravāḥ</seg> /</l>

<l xml:id="HV_App.I,24.163"><seg type="pāda" n="a">dvaipāyano vidarbhaś ca</seg> <seg type="pāda" n="b">jaiminir māṭharaḥ kaṭhaḥ</seg> //</l>

<l xml:id="HV_App.I,24.164"><seg type="pāda" n="a">viśvāmitro vasiṣṭhaś ca</seg> <seg type="pāda" n="b">lomaśaś ca mahān ṛṣiḥ</seg> /</l>

<l xml:id="HV_App.I,24.165"><seg type="pāda" n="a">uttaṅkaś caiva raibhyaś ca</seg> <seg type="pāda" n="b">paulomaś ca dvitas tritaḥ</seg> //</l>

<l xml:id="HV_App.I,24.166"><seg type="pāda" n="a">ṛṣir vaikālavṛkṣīyo</seg> <seg type="pāda" n="b">munir medhātithis tathā</seg> /</l>

<l xml:id="HV_App.I,24.167"><seg type="pāda" n="a">sārasvato yavakrītaḥ</seg> <seg type="pāda" n="b">kuśiko gautamas tathā</seg> //</l>

<note>k: T4 M1-3 ins. after line 167, K2 after line 166 :k</note>
<l xml:id="**HV_App.I,24.167**9:1"><seg type="pāda" n="a">bṛhaspatir dīrghatamāḥ</seg> <seg type="pāda" n="b">śunaḥśepas tathaiva ca</seg> /</l>

<l xml:id="HV_App.I,24.168"><seg type="pāda" n="a">saṃvarto ṛśyaśṛṅgaś ca</seg> <seg type="pāda" n="b">svastyātreyo vibhāṇḍakaḥ</seg> /</l>

<l xml:id="HV_App.I,24.169"><seg type="pāda" n="a">ṛcīko jamadagniś ca</seg> <seg type="pāda" n="b">tathaurvas tapasāṃ nidhiḥ</seg> //</l>

<l xml:id="HV_App.I,24.170"><seg type="pāda" n="a">bharadvājaḥ sthūlaśirāḥ</seg> <seg type="pāda" n="b">kaśyapaḥ pulahaḥ kratuḥ</seg> /</l>

<l xml:id="HV_App.I,24.171"><seg type="pāda" n="a">bṛhadagnir hariśmaśrur</seg> <seg type="pāda" n="b">vijayaḥ kaṇva eva ca</seg> //</l>

<note>k: G5 ins. after line 171, T1.2 G1.3 after the repetition of line 165:k</note>
<l xml:id="**HV_App.I,24.171**10:1"><seg type="pāda" n="a">śamīkaś ca śunaḥśepaś</seg> <seg type="pāda" n="b">cyavano bhārgavo 'ṅgirāḥ</seg> /</l>

<l xml:id="HV_App.I,24.172"><seg type="pāda" n="a">vaitaṇḍī dīrghatapāś caiva</seg> <seg type="pāda" n="b">vedaś cāthāṃśumāñ śivaḥ</seg> /</l>

<note>k: The first Pāda of this line has one syllable too many. :k</note>
<note>k: B1 Cal. ed. ins. :k</note>
<l xml:id="**HV_App.I,24.172**11:1"><seg type="pāda" n="a">śunaḥśephaḥ śunaḥpucchaḥ</seg> <seg type="pāda" n="b">śunolāṅgūla eva ca</seg> /</l>

<l xml:id="HV_App.I,24.173"><seg type="pāda" n="a">aṣṭāvakro dadhītiś ca</seg> <seg type="pāda" n="b">śvetaketus tathaiva ca</seg> //</l>

<l xml:id="HV_App.I,24.174"><seg type="pāda" n="a">uddālakaḥ kṣārapāṇiḥ</seg> <seg type="pāda" n="b">śṛṅgī gauramukhas tathā</seg> /</l>

<l xml:id="HV_App.I,24.175"><seg type="pāda" n="a">agniveśyaḥ śamīkaś ca</seg> <seg type="pāda" n="b">pramucur mumucus tathā</seg> //</l>

<l xml:id="HV_App.I,24.176"><seg type="pāda" n="a">ete cānye ca bahavo</seg> <seg type="pāda" n="b">ṛṣayaḥ saṃśitavratāḥ</seg> /</l>

<l xml:id="HV_App.I,24.177"><seg type="pāda" n="a">munayaḥ saṃśitātmāno</seg> <seg type="pāda" n="b">ye cānye nānukīrtitāḥ</seg> /</l>

<l xml:id="HV_App.I,24.178"><seg type="pāda" n="a">ṛjavaḥ ślāghinaḥ śāntāḥ</seg> <seg type="pāda" n="b">śāntiṃ kurvantu me sadā</seg> //</l>

<l xml:id="HV_App.I,24.179"><seg type="pāda" n="a">trayo 'gnayas trayo vedās</seg> <seg type="pāda" n="b">traividyaṃ kaustubho maṇiḥ</seg> /</l>

<l xml:id="HV_App.I,24.180"><seg type="pāda" n="a">uccaiḥśravā hayaḥ śrīmān</seg> <seg type="pāda" n="b">vaidyo dhanvaṃtarir hariḥ</seg> //</l>

<l xml:id="HV_App.I,24.181"><seg type="pāda" n="a">amṛtaṃ gauḥ suvarṇaṃ ca</seg> <seg type="pāda" n="b">dadhigaurāś ca sarṣapāḥ</seg> /</l>

<l xml:id="HV_App.I,24.182"><seg type="pāda" n="a">śuklāḥ samanasaḥ kanyāḥ</seg> <seg type="pāda" n="b">śvetacchatraṃ yavākṣatāḥ</seg> //</l>

<l xml:id="HV_App.I,24.183"><seg type="pāda" n="a">dūrvā hiraṇyaṃ gandhāś ca</seg> <seg type="pāda" n="b">vālavyajanam eva ca</seg> /</l>

<l xml:id="HV_App.I,24.184"><seg type="pāda" n="a">tathāpratihataṃ cakraṃ</seg> <seg type="pāda" n="b">mahokṣaś candanaṃ viṣam</seg> //</l>

<l xml:id="HV_App.I,24.185"><seg type="pāda" n="a">śveto vṛṣaḥ karī mattaḥ</seg> <seg type="pāda" n="b">siṃho vyāghro hayaḥ śarāḥ</seg> /</l>

<l xml:id="HV_App.I,24.186"><seg type="pāda" n="a">pṛthivī coddhṛtā lājā</seg> <seg type="pāda" n="b">brāhmaṇā madhupāyasam</seg> //</l>

<l xml:id="HV_App.I,24.187"><seg type="pāda" n="a">svastiko vardhamānaś ca</seg> <seg type="pāda" n="b">nandyāvartaḥ priyaṅgavaḥ</seg> /</l>

<l xml:id="HV_App.I,24.188"><seg type="pāda" n="a">śrīphalaṃ gomayaṃ matsyā</seg> <seg type="pāda" n="b">duṃdubhiḥ paṭahasvanaḥ</seg> //</l>

<l xml:id="HV_App.I,24.189"><seg type="pāda" n="a">ṛṣipatnyaś ca kanyāś ca</seg> <seg type="pāda" n="b">śrīmad bhadrāsanaṃ dhanuḥ</seg> /</l>

<l xml:id="HV_App.I,24.190"><seg type="pāda" n="a">rocanā rucakaś caiva</seg> <seg type="pāda" n="b">nadīnāṃ saṃgamodakam</seg> //</l>

<l xml:id="HV_App.I,24.191"><seg type="pāda" n="a">suparṇāḥ śatapatrāś ca</seg> <seg type="pāda" n="b">cakorā jīvajīvakāḥ</seg> /</l>

<l xml:id="HV_App.I,24.192"><seg type="pāda" n="a">nandīmukho mayūraś ca</seg> <seg type="pāda" n="b">vajramuktāmaṇidhvajāḥ</seg> //</l>

<l xml:id="HV_App.I,24.193"><seg type="pāda" n="a">āyuṣyāṇi praśastāni</seg> <seg type="pāda" n="b">kāryasiddhikarāṇi ca</seg> /</l>

<l xml:id="HV_App.I,24.194"><seg type="pāda" n="a">puṇyaṃ vai vigatakleśaṃ</seg> <seg type="pāda" n="b">śrīmad vai maṅgalānvitam</seg> /</l>

<l xml:id="HV_App.I,24.195"><seg type="pāda" n="a">rāmeṇodāhṛtaṃ pūrvam</seg> <seg type="pāda" n="b">āyuḥśrījayakāṅkṣiṇā</seg> //</l>

<l xml:id="HV_App.I,24.196"><seg type="pāda" n="a">yaś cedaṃ śrāvayed vidvān</seg> <seg type="pāda" n="b">yaś caivaṃ śṛṇuyān naraḥ</seg> /</l>

<l xml:id="HV_App.I,24.197"><seg type="pāda" n="a">maṅgalāṣṭaśataṃ snāto</seg> <seg type="pāda" n="b">japet parvaṇi parvaṇi</seg> //</l>

<l xml:id="HV_App.I,24.198"><seg type="pāda" n="a">vadhabandhaparikleśaṃ</seg> <seg type="pāda" n="b">vyādhiśokaparābhavam</seg> /</l>

<l xml:id="HV_App.I,24.199"><seg type="pāda" n="a">na ca prāpnoti vaikalyaṃ</seg> <seg type="pāda" n="b">paratreha ca nandati</seg> //</l>

<l xml:id="HV_App.I,24.200"><seg type="pāda" n="a">dhanyaṃ yaśasyām āyuṣyaṃ</seg> <seg type="pāda" n="b">pavitraṃ vedasaṃmitam</seg> //</l>

<l xml:id="HV_App.I,24.201"><seg type="pāda" n="a">śrīmat svargyaṃ sadā puṇyam</seg> <seg type="pāda" n="b">apatyajananaṃ śivam</seg> //</l>

<l xml:id="HV_App.I,24.202"><seg type="pāda" n="a">śubhaṃ kṣemakaraṃ nṝṇāṃ</seg> <seg type="pāda" n="b">medhājananam uttamam</seg> /</l>

<l xml:id="HV_App.I,24.203"><seg type="pāda" n="a">sarvarogapraśamanaṃ</seg> <seg type="pāda" n="b">sukīrtikulavardhanam</seg> //</l>

<l xml:id="HV_App.I,24.204"><seg type="pāda" n="a">śraddadhāno dayābhūtaḥ</seg> <seg type="pāda" n="b">prapaṭhed ātmavān naraḥ</seg> /</l>

<l xml:id="HV_App.I,24.205"><seg type="pāda" n="a">sarvapāpaviśuddhātmā</seg> <seg type="pāda" n="b">gatiṃ ca labhate parām</seg> //</l>

<note>Colophon</note>

<note>h: HV (CE) Appendix 25 transliterated by Eva De Clercq; version of March 5, 2002 :h</note>
<note>k: After 91.6ab, D6 S (except G2) ins. :k</note>
<l xml:id="HV_App.I,25.1"><seg type="pāda" n="a">caturmukhāl labdhavaro</seg> <seg type="pāda" n="b">babādhe surasattamān</seg> /</l>

<l xml:id="HV_App.I,25.2"><seg type="pāda" n="a">sa jātu vismayaṃ kurvan</seg> <seg type="pāda" n="b">diśāṃ dānavasattamaḥ</seg> /</l>

<l xml:id="HV_App.I,25.3"><seg type="pāda" n="a">anekaśatasāhasrair</seg> <seg type="pāda" n="b">dānavaiś ca samanvitaḥ</seg> /</l>

<l xml:id="HV_App.I,25.4"><seg type="pāda" n="a">devalokaṃ jagāmāśu</seg> <seg type="pāda" n="b">kurvan siṃhadhvaniṃ muhuḥ</seg> //</l>

<l xml:id="HV_App.I,25.5"><seg type="pāda" n="a">indrasya sadanaṃ gatvā</seg> <seg type="pāda" n="b">kavāṭaṃ ghaṭṭayan danuḥ</seg> /</l>

<l xml:id="HV_App.I,25.6"><seg type="pāda" n="a">yudhyatām iti hovāca</seg> <seg type="pāda" n="b">jayo vā pratidīyatām</seg> //</l>

<l xml:id="HV_App.I,25.7"><seg type="pāda" n="a">tac chrutvā devarājo 'pi</seg> <seg type="pāda" n="b">devaiḥ sarvaiḥ samanvitaḥ</seg> /</l>

<l xml:id="HV_App.I,25.8"><seg type="pāda" n="a">airāvataṃ samāruhya</seg> <seg type="pāda" n="b">devasainyaiś ca pālitaḥ</seg> //</l>

<l xml:id="HV_App.I,25.9"><seg type="pāda" n="a">yuddhāya dānavendreṇa</seg> <seg type="pāda" n="b">narakeṇa mahātmanā</seg> /</l>

<l xml:id="HV_App.I,25.10"><seg type="pāda" n="a">nirjagāma purāt tasmād</seg> <seg type="pāda" n="b">dānavānāṃ samīpataḥ</seg> /</l>

<l xml:id="HV_App.I,25.11"><seg type="pāda" n="a">airāvataṃ samāsthāya</seg> <seg type="pāda" n="b">tasthau tatra śacīpatiḥ</seg> //</l>

<l xml:id="HV_App.I,25.12"><seg type="pāda" n="a">tato yuddhaṃ samabhavad</seg> <seg type="pāda" n="b">dānavānāṃ durātmanām</seg> /</l>

<l xml:id="HV_App.I,25.13"><seg type="pāda" n="a">devaiḥ śakrasahāyaiś ca</seg> <seg type="pāda" n="b">nighnatām itaretaram</seg> //</l>

<l xml:id="HV_App.I,25.14"><seg type="pāda" n="a">devāḥ śaraiḥ samājaghnur</seg> <seg type="pāda" n="b">dānavān nagasaṃnibhān</seg> /</l>

<l xml:id="HV_App.I,25.15"><seg type="pāda" n="a">dānavāś ca mahārāja</seg> <seg type="pāda" n="b">devān indrapurogamān</seg> /</l>

<l xml:id="HV_App.I,25.16"><seg type="pāda" n="a">nijaghnuḥ samare tatra</seg> <seg type="pāda" n="b">khaṅgaiḥ prāsaiḥ paraśvadhaiḥ</seg> //</l>

<l xml:id="HV_App.I,25.17"><seg type="pāda" n="a">siṃhanādaṃ mahac cakrur</seg> <seg type="pāda" n="b">daityā yudhi mahābalāḥ</seg> /</l>

<l xml:id="HV_App.I,25.18"><seg type="pāda" n="a">devān babādhire te tu</seg> <seg type="pāda" n="b">pratyakṣaṃ ca śacīpateḥ</seg> //</l>

<l xml:id="HV_App.I,25.19"><seg type="pāda" n="a">ārtā yuddhapariśrāntā</seg> <seg type="pāda" n="b">devāgacchan diśo daśa</seg> /</l>

<l xml:id="HV_App.I,25.20"><seg type="pāda" n="a">śakreṇa vāritāś cāpi</seg> <seg type="pāda" n="b">sthātuṃ śaktā na devatāḥ</seg> //</l>

<l xml:id="HV_App.I,25.21"><seg type="pāda" n="a">tāṃs tu vidrāvitān dṛṣṭvā</seg> <seg type="pāda" n="b">vṛtrahā balasūdanaḥ</seg> /</l>

<l xml:id="HV_App.I,25.22"><seg type="pāda" n="a">sthātavyam iti hovāca</seg> <seg type="pāda" n="b">nirjarān sa mahāprabhuḥ</seg> //</l>

<l xml:id="HV_App.I,25.23"><seg type="pāda" n="a">dhanur ādāya vidhivaj</seg> <seg type="pāda" n="b">jyāghoṣaṃ samavāsṛjat</seg> /</l>

<l xml:id="HV_App.I,25.24"><seg type="pāda" n="a">tataḥ śarasahasrāṇi</seg> <seg type="pāda" n="b">mumoca yudhi vāsavaḥ</seg> //</l>

<l xml:id="HV_App.I,25.25"><seg type="pāda" n="a">lokapālās tathā rājan</seg> <seg type="pāda" n="b">samājagmuḥ samantataḥ</seg> /</l>

<l xml:id="HV_App.I,25.26"><seg type="pāda" n="a">yakṣaiś ca guhyakaiś caiva</seg> <seg type="pāda" n="b">saha vaiśravaṇas tathā</seg> //</l>

<l xml:id="HV_App.I,25.27"><seg type="pāda" n="a">varuṇo yādasāṃ rājā</seg> <seg type="pāda" n="b">vāruṇaiś ca samanvitaḥ</seg> /</l>

<l xml:id="HV_App.I,25.28"><seg type="pāda" n="a">nāgaiś ca śatasāhasrair</seg> <seg type="pāda" n="b">anuyāto digīśvaraḥ</seg> //</l>

<l xml:id="HV_App.I,25.29"><seg type="pāda" n="a">yamo 'pi rājā rājendra</seg> <seg type="pāda" n="b">kālamṛtyusamanvitaḥ</seg> /</l>

<l xml:id="HV_App.I,25.30"><seg type="pāda" n="a">yayau yoddhuṃ mahārāja</seg> <seg type="pāda" n="b">narakaṃ dānavottamam</seg> //</l>

<l xml:id="HV_App.I,25.31"><seg type="pāda" n="a">taiḥ sārdhaṃ devarājo 'pi</seg> <seg type="pāda" n="b">yuddhaṃ cakre mahāmatiḥ</seg> /</l>

<l xml:id="HV_App.I,25.32"><seg type="pāda" n="a">narako 'pi mahārāja</seg> <seg type="pāda" n="b">yuddhaṃ cakre sudāruṇam</seg> //</l>

<l xml:id="HV_App.I,25.33"><seg type="pāda" n="a">hayagrīvo nisumbhaś ca</seg> <seg type="pāda" n="b">muraś ca ripumardanaḥ</seg> /</l>

<l xml:id="HV_App.I,25.34"><seg type="pāda" n="a">cakrur yuddhaṃ mahāghoraṃ</seg> <seg type="pāda" n="b">narakeṇa saha prabho</seg> //</l>

<l xml:id="HV_App.I,25.35"><seg type="pāda" n="a">lokapālā mahārāja</seg> <seg type="pāda" n="b">saṃsaktā yoddhum īhate</seg> //</l>

<l xml:id="HV_App.I,25.36"><seg type="pāda" n="a">hayagrīvo mahārāja</seg> <seg type="pāda" n="b">varuṇena samāgataḥ</seg> /</l>

<l xml:id="HV_App.I,25.37"><seg type="pāda" n="a">cakre yuddhaṃ mahāghoraṃ</seg> <seg type="pāda" n="b">yathā vṛtravadhe purā</seg> //</l>

<l xml:id="HV_App.I,25.38"><seg type="pāda" n="a">nisumbho daṇḍahastena</seg> <seg type="pāda" n="b">yamena saha saṃgataḥ</seg> /</l>

<l xml:id="HV_App.I,25.39"><seg type="pāda" n="a">muro 'pi rājan vikrānto</seg> <seg type="pāda" n="b">rājarājena saṃgataḥ</seg> //</l>

<l xml:id="HV_App.I,25.40"><seg type="pāda" n="a">narako 'pi mahārāja</seg> <seg type="pāda" n="b">devarājena saṃgataḥ</seg> /</l>

<l xml:id="HV_App.I,25.41"><seg type="pāda" n="a">te ca devā mahārāja</seg> <seg type="pāda" n="b">dānavaiḥ saha saṃgatāḥ</seg> //</l>

<l xml:id="HV_App.I,25.42"><seg type="pāda" n="a">te devā dānavāś caiva</seg> <seg type="pāda" n="b">parasparajayaiṣiṇaḥ</seg> /</l>

<l xml:id="HV_App.I,25.43"><seg type="pāda" n="a">yuddhaṃ cakrur mahāghoraṃ</seg> <seg type="pāda" n="b">prāsaśaktyṛṣṭitomaraiḥ</seg> //</l>

<l xml:id="HV_App.I,25.44"><seg type="pāda" n="a">hayagrīvaṃ mahārāja</seg> <seg type="pāda" n="b">varuṇo yādasāṃ patiḥ</seg> /</l>

<l xml:id="HV_App.I,25.45"><seg type="pāda" n="a">jaghāna niśitair bāṇair</seg> <seg type="pāda" n="b">marmabhedibhir āśugaiḥ</seg> //</l>

<l xml:id="HV_App.I,25.46"><seg type="pāda" n="a">varuṇaṃ lokapāleśaṃ</seg> <seg type="pāda" n="b">yādavo nagasaṃnibhaḥ</seg> /</l>

<l xml:id="HV_App.I,25.47"><seg type="pāda" n="a">paraḥśataiḥ śarāṇāṃ tu</seg> <seg type="pāda" n="b">vivyādha yudhi dānavaḥ</seg> //</l>

<l xml:id="HV_App.I,25.48"><seg type="pāda" n="a">śarāṇāṃ ca sahasrāṇi</seg> <seg type="pāda" n="b">tatra devapatī raṇe</seg> /</l>

<l xml:id="HV_App.I,25.49"><seg type="pāda" n="a">mumoca yudhi pāśeśas</seg> <seg type="pāda" n="b">tam asyantaṃ śitāñ śarān</seg> //</l>

<l xml:id="HV_App.I,25.50"><seg type="pāda" n="a">punaḥ kruddho mahārāja</seg> <seg type="pāda" n="b">dānavo nagasaṃnibhaḥ</seg> /</l>

<l xml:id="HV_App.I,25.51"><seg type="pāda" n="a">varuṇasya mahaccāpaṃ</seg> <seg type="pāda" n="b">muṣṭideśe babhañja ha</seg> /</l>

<l xml:id="HV_App.I,25.52"><seg type="pāda" n="a">kṣurapreṇa sutīkṣṇena</seg> <seg type="pāda" n="b">devarājasya paśyataḥ</seg> //</l>

<l xml:id="HV_App.I,25.53"><seg type="pāda" n="a">visṛjya saśaraṃ cāpaṃ</seg> <seg type="pāda" n="b">pāśam ādāya pāśabhṛt</seg> /</l>

<l xml:id="HV_App.I,25.54"><seg type="pāda" n="a">samājaghne sa pāśena</seg> <seg type="pāda" n="b">hayagrīvaṃ mahābalam</seg> //</l>

<l xml:id="HV_App.I,25.55"><seg type="pāda" n="a">tam āpatantaṃ vegena</seg> <seg type="pāda" n="b">pāśaṃ jagrāha dānavaḥ</seg> /</l>

<l xml:id="HV_App.I,25.56"><seg type="pāda" n="a">tenaiva taṃ samājaghne</seg> <seg type="pāda" n="b">varuṇaṃ yādasāṃ patim</seg> /</l>

<l xml:id="HV_App.I,25.57"><seg type="pāda" n="a">sa tu pāśo 'tra nirvīryaḥ</seg> <seg type="pāda" n="b">svāminaṃ na babādha ha</seg> //</l>

<l xml:id="HV_App.I,25.58"><seg type="pāda" n="a">tataḥ kruddho hayagrīvo</seg> <seg type="pāda" n="b">varuṇaṃ yādasāṃ patim</seg> /</l>

<l xml:id="HV_App.I,25.59"><seg type="pāda" n="a">jaghāna gadayā rājan</seg> <seg type="pāda" n="b">mūrdhni deśe mahābalam</seg> //</l>

<l xml:id="HV_App.I,25.60"><seg type="pāda" n="a">sa tenābhihato mūrdhni</seg> <seg type="pāda" n="b">vamañ soṇitam ulbaṇam</seg> /</l>

<l xml:id="HV_App.I,25.61"><seg type="pāda" n="a">visaṃjño 'tha jagāmāśu</seg> <seg type="pāda" n="b">tasmāt saṃgrāmadustarāt</seg> /</l>

<l xml:id="HV_App.I,25.62"><seg type="pāda" n="a">vāruṇais taiḥ samāyuktoḥ</seg> <seg type="pāda" n="b">nirjito dānavottamaiḥ</seg> //</l>

<l xml:id="HV_App.I,25.63"><seg type="pāda" n="a">nisumbhaḥ pañcaviṃśatyā</seg> <seg type="pāda" n="b">yamaṃ jaghne mahābalaḥ</seg> /</l>

<l xml:id="HV_App.I,25.64"><seg type="pāda" n="a">yamo 'pi dhanur ādāya</seg> <seg type="pāda" n="b">śareṇa nataparvaṇā</seg> /</l>

<l xml:id="HV_App.I,25.65"><seg type="pāda" n="a">jaghāna dānavaṃ saṃkhye</seg> <seg type="pāda" n="b">paśyatas tu śacīpateḥ</seg> //</l>

<l xml:id="HV_App.I,25.66"><seg type="pāda" n="a">nisumbho roṣatāmrākṣo</seg> <seg type="pāda" n="b">dhanuś ciccheda tasya tat</seg> //</l>

<l xml:id="HV_App.I,25.67"><seg type="pāda" n="a">utsṛjya dhanuratnaṃ ca</seg> <seg type="pāda" n="b">daṇḍam udyamya dānavam</seg> /</l>

<l xml:id="HV_App.I,25.68"><seg type="pāda" n="a">dhāvati sma yamo rājan</seg> <seg type="pāda" n="b">hantukāmo mahābalaḥ</seg> //</l>

<l xml:id="HV_App.I,25.69"><seg type="pāda" n="a">utsṛjya tu mahārāja</seg> <seg type="pāda" n="b">dānavo dhanur uttamam</seg> /</l>

<l xml:id="HV_App.I,25.70"><seg type="pāda" n="a">ādāya niśitaṃ khaṅgaṃ</seg> <seg type="pāda" n="b">prāyāt pretapatiṃ tadā</seg> //</l>

<l xml:id="HV_App.I,25.71"><seg type="pāda" n="a">tayos tābhyāṃ mahāyuddham</seg> <seg type="pāda" n="b">āyudhābhyāṃ tadābhavat</seg> /</l>

<l xml:id="HV_App.I,25.72"><seg type="pāda" n="a">purā devāsure yuddhe</seg> <seg type="pāda" n="b">balivāsavayor iva</seg> //</l>

<l xml:id="HV_App.I,25.73"><seg type="pāda" n="a">daṇḍenābhyahanan mūrdhni</seg> <seg type="pāda" n="b">nisumbhasya durātmanaḥ</seg> /</l>

<l xml:id="HV_App.I,25.74"><seg type="pāda" n="a">āhato daṇḍadhāreṇa</seg> <seg type="pāda" n="b">yamena sumahātmanā</seg> //</l>

<l xml:id="HV_App.I,25.75"><seg type="pāda" n="a">kiṃcid āyastanayano</seg> <seg type="pāda" n="b">nisumbho dānavottamaḥ</seg> /</l>

<l xml:id="HV_App.I,25.76"><seg type="pāda" n="a">khaṅgena prāharat taṃ tu</seg> <seg type="pāda" n="b">yamaṃ vaivasvataṃ yudhi</seg> //</l>

<l xml:id="HV_App.I,25.77"><seg type="pāda" n="a">saṃchinnavarmā deveśo</seg> <seg type="pāda" n="b">yamo yāmyaiḥ samanvitaḥ</seg> /</l>

<l xml:id="HV_App.I,25.78"><seg type="pāda" n="a">visaṃjñendiyabhūtātmā</seg> <seg type="pāda" n="b">niḥśvasan prāṇasaṃśaye</seg> /</l>

<l xml:id="HV_App.I,25.79"><seg type="pāda" n="a">jagāmāśu puraṃ yuddhād</seg> <seg type="pāda" n="b">bhīto dānavasattamāt</seg> //</l>

<l xml:id="HV_App.I,25.80"><seg type="pāda" n="a">rājarājas tathā sārdhaṃ</seg> <seg type="pāda" n="b">guhyakair devasaṃnibhaiḥ</seg> /</l>

<l xml:id="HV_App.I,25.81"><seg type="pāda" n="a">yakṣair vidyādharaiḥ sārdhaṃ</seg> <seg type="pāda" n="b">māṇibhadrapurogamaiḥ</seg> //</l>

<l xml:id="HV_App.I,25.82"><seg type="pāda" n="a">muraṃ tu mauravaiḥ sārdhaṃ</seg> <seg type="pāda" n="b">samājaghne paraḥśataiḥ</seg> /</l>

<l xml:id="HV_App.I,25.83"><seg type="pāda" n="a">śarāṇāṃ śitadhārāṇāṃ</seg> <seg type="pāda" n="b">rājarājo mahāmatiḥ</seg> //</l>

<l xml:id="HV_App.I,25.84"><seg type="pāda" n="a">muraḥ saptatisāhasrair</seg> <seg type="pāda" n="b">mauravair yuddhakovidaiḥ</seg> /</l>

<l xml:id="HV_App.I,25.85"><seg type="pāda" n="a">jaghāna rājarājaṃ tu</seg> <seg type="pāda" n="b">śaraiḥ suniśitair api</seg> /</l>

<l xml:id="HV_App.I,25.86"><seg type="pāda" n="a">vidhvā tu rājarājaṃ taṃ</seg> <seg type="pāda" n="b">guhyakāṃś ca samāhanat</seg> //</l>

<l xml:id="HV_App.I,25.87"><seg type="pāda" n="a">khaḍgaiḥ pāśaiḥ samājaghne</seg> <seg type="pāda" n="b">yakṣān devaripus tadā</seg> /</l>

<l xml:id="HV_App.I,25.88"><seg type="pāda" n="a">yakṣāś ca guhyakāś caiva</seg> <seg type="pāda" n="b">bhītā dudruvur āhavāt</seg> /</l>

<l xml:id="HV_App.I,25.89"><seg type="pāda" n="a">parityajyāyudhaṃ mukhyaṃ</seg> <seg type="pāda" n="b">māṇibhadrapurogamāḥ</seg> //</l>

<l xml:id="HV_App.I,25.90"><seg type="pāda" n="a">yakṣasainyaṃ parājitya</seg> <seg type="pāda" n="b">muro vaiśravaṇaṃ tadā</seg> /</l>

<l xml:id="HV_App.I,25.91"><seg type="pāda" n="a">śarair āśīviṣākārair</seg> <seg type="pāda" n="b">vivyādha yudhi dānavaḥ</seg> //</l>

<l xml:id="HV_App.I,25.92"><seg type="pāda" n="a">stanayor vakṣasi tathā</seg> <seg type="pāda" n="b">cakṣuṣor netrasaṃpuṭe</seg> /</l>

<l xml:id="HV_App.I,25.93"><seg type="pāda" n="a">yatheṣṭaṃ dharṣayām āsa</seg> <seg type="pāda" n="b">dānavo yuddhadurmadaḥ</seg> /</l>

<l xml:id="HV_App.I,25.94"><seg type="pāda" n="a">sa cāpy ārto viṣaṇṇaś ca</seg> <seg type="pāda" n="b">nirjagāma raṇājirāt</seg> //</l>

<l xml:id="HV_App.I,25.95"><seg type="pāda" n="a">te ca yakṣās tadā rājan</seg> <seg type="pāda" n="b">guhyakāś ca samantataḥ</seg> /</l>

<l xml:id="HV_App.I,25.96"><seg type="pāda" n="a">alakāṃ ca samājagmur</seg> <seg type="pāda" n="b">bhītā yuddhaparāṅmukhāḥ</seg> //</l>

<l xml:id="HV_App.I,25.97"><seg type="pāda" n="a">yamo 'tha varuṇaś caiva</seg> <seg type="pāda" n="b">kuberaś ca mahāmatiḥ</seg> /</l>

<l xml:id="HV_App.I,25.98"><seg type="pāda" n="a">nirjitā dānavendreṇa</seg> <seg type="pāda" n="b">svaṃ svaṃ nagaram āyayuḥ</seg> //</l>

<l xml:id="HV_App.I,25.99"><seg type="pāda" n="a">devāś ca nirjitāḥ sarve</seg> <seg type="pāda" n="b">dānavair nagasaṃnibhaiḥ</seg> /</l>

<l xml:id="HV_App.I,25.100"><seg type="pāda" n="a">diśo daśa drutāḥ sarve</seg> <seg type="pāda" n="b">bhītā vṛttavilocanāḥ</seg> //</l>

<note>Colophon</note>

<milestone unit="speaker" n="vaiśaṃpāyana uvāca"/>
<l xml:id="HV_App.I,25.101"><seg type="pāda" n="a">nirjitaṃ svabalaṃ dṛṣṭvā</seg> <seg type="pāda" n="b">devarājaḥ śacīpatiḥ</seg> /</l>

<l xml:id="HV_App.I,25.102"><seg type="pāda" n="a">āruhyairāvataṃ nāgaṃ</seg> <seg type="pāda" n="b">prāṃśuṃ śaśinibhaṃ tadā</seg> //</l>

<l xml:id="HV_App.I,25.103"><seg type="pāda" n="a">māhendram atha cāpaṃ ca</seg> <seg type="pāda" n="b">sajyaṃ kṛtvā sudāruṇam</seg> /</l>

<l xml:id="HV_App.I,25.104"><seg type="pāda" n="a">cakre yuddhaṃ mahāghoraṃ</seg> <seg type="pāda" n="b">narakeṇa durātmanā</seg> //</l>

<l xml:id="HV_App.I,25.105"><seg type="pāda" n="a">narako 'pi mahārāja</seg> <seg type="pāda" n="b">śakraṃ dṛṣṭvā śacīpatim</seg> /</l>

<l xml:id="HV_App.I,25.106"><seg type="pāda" n="a">nanāda vividhaṃ nādaṃ</seg> <seg type="pāda" n="b">siṃho gajapatiṃ yathā</seg> //</l>

<l xml:id="HV_App.I,25.107"><seg type="pāda" n="a">āgaccheti tadovāca</seg> <seg type="pāda" n="b">jyāghoṣaṃ ca cakāra saḥ</seg> /</l>

<l xml:id="HV_App.I,25.108"><seg type="pāda" n="a">tayoḥ samabhavad yuddhaṃ</seg> <seg type="pāda" n="b">yathā vṛtravadhe purā</seg> //</l>

<l xml:id="HV_App.I,25.109"><seg type="pāda" n="a">ādāya niśitaṃ bāṇaṃ</seg> <seg type="pāda" n="b">narako duṣṭacetanaḥ</seg> /</l>

<l xml:id="HV_App.I,25.110"><seg type="pāda" n="a">ākarṇapūrṇaṃ saṃdhāya</seg> <seg type="pāda" n="b">jaghne vṛtraripuṃ punaḥ</seg> //</l>

<l xml:id="HV_App.I,25.111"><seg type="pāda" n="a">āhatas tena devendro</seg> <seg type="pāda" n="b">vihvalaḥ samapadyata</seg> /</l>

<l xml:id="HV_App.I,25.112"><seg type="pāda" n="a">susrāva rudhiraṃ śakro</seg> <seg type="pāda" n="b">gatasaṃjñas tadābhavat</seg> //</l>

<l xml:id="HV_App.I,25.113"><seg type="pāda" n="a">samāśvastas tadā śakraḥ</seg> <seg type="pāda" n="b">śarair vivyādha cāṣṭabhiḥ</seg> /</l>

<l xml:id="HV_App.I,25.114"><seg type="pāda" n="a">rathaṃ vivyādha saptatyā</seg> <seg type="pāda" n="b">sārathiṃ navabhiḥ śaraiḥ</seg> //</l>

<l xml:id="HV_App.I,25.115"><seg type="pāda" n="a">kṣurapreṇa tadā rājan</seg> <seg type="pāda" n="b">dhvajaṃ ciccheda cottamam</seg> /</l>

<l xml:id="HV_App.I,25.116"><seg type="pāda" n="a">sārathiṃ prāhiṇot tasya</seg> <seg type="pāda" n="b">yamāya niśitaiḥ śaraiḥ</seg> //</l>

<l xml:id="HV_App.I,25.117"><seg type="pāda" n="a">jaghānāśvāṃś caturbhis tu</seg> <seg type="pāda" n="b">bāṇaiḥ suniśitair api</seg> /</l>

<l xml:id="HV_App.I,25.118"><seg type="pāda" n="a">dhanuś ciccheda bhallena</seg> <seg type="pāda" n="b">narakasya durātmanaḥ</seg> //</l>

<l xml:id="HV_App.I,25.119"><seg type="pāda" n="a">sa cchinnadhanvā viratho</seg> <seg type="pāda" n="b">vibāṇo hatasārathiḥ</seg> /</l>

<l xml:id="HV_App.I,25.120"><seg type="pāda" n="a">ādāya niśitaṃ khaḍgam</seg> <seg type="pāda" n="b">utpapāta śacīpatim</seg> /</l>

<l xml:id="HV_App.I,25.121"><seg type="pāda" n="a">āruhyairāvataṃ kumbhe</seg> <seg type="pāda" n="b">devarājam apothayat</seg> //</l>

<l xml:id="HV_App.I,25.122"><seg type="pāda" n="a">vyāvidhya tu punar daityo</seg> <seg type="pāda" n="b">devarājasya vakṣasi</seg> /</l>

<l xml:id="HV_App.I,25.123"><seg type="pāda" n="a">khaṅgena pothayām āsa</seg> <seg type="pāda" n="b">devagandharvasaṃsadi</seg> //</l>

<l xml:id="HV_App.I,25.124"><seg type="pāda" n="a">visaṃjño vihvalaś caiva</seg> <seg type="pāda" n="b">devarājaḥ śatakratuḥ</seg> /</l>

<l xml:id="HV_App.I,25.125"><seg type="pāda" n="a">utsṛjyairāvataṃ nāgaṃ</seg> <seg type="pāda" n="b">gacchati sma tadārtavat</seg> //</l>

<l xml:id="HV_App.I,25.126"><seg type="pāda" n="a">nāgaṃ taṃ pothayām āsa</seg> <seg type="pāda" n="b">kumbhadeśe sa dānavaḥ</seg> /</l>

<l xml:id="HV_App.I,25.127"><seg type="pāda" n="a">sa ca nāgo mahārāja</seg> <seg type="pāda" n="b">prādravac ca bhayāt tadā</seg> //</l>

<l xml:id="HV_App.I,25.128"><seg type="pāda" n="a">jitvātha narako bhaumo</seg> <seg type="pāda" n="b">vṛtrahantāram āhave</seg> /</l>

<l xml:id="HV_App.I,25.129"><seg type="pāda" n="a">nanāda vividhān nādān</seg> <seg type="pāda" n="b">rodasī ca vinādayan</seg> //</l>

<l xml:id="HV_App.I,25.130"><seg type="pāda" n="a">nirjityākhaṇḍalaṃ śakraṃ</seg> <seg type="pāda" n="b">lokāpālāṃs tathaiva ca</seg> /</l>

<l xml:id="HV_App.I,25.131"><seg type="pāda" n="a">jayam āghoṣayām āsa</seg> <seg type="pāda" n="b">narako dānavottamaḥ</seg> //</l>

<l xml:id="HV_App.I,25.132"><seg type="pāda" n="a">amarāvatīṃ tadā daityaḥ</seg> <seg type="pāda" n="b">praviśya ca mahāsuraiḥ</seg> /</l>

<note>k: the first Pada of this line has one syllable too many :k</note>
<l xml:id="HV_App.I,25.133"><seg type="pāda" n="a">urvaśīṃ ca samāhūya</seg> <seg type="pāda" n="b">vacanaṃ cedam abravīt</seg> //</l>

<l xml:id="HV_App.I,25.134"><seg type="pāda" n="a">bhaja mām iha vāmoru</seg> <seg type="pāda" n="b">nirjitaḥ śakra āhave</seg> /</l>

<l xml:id="HV_App.I,25.135"><seg type="pāda" n="a">aham indro yamo rājā</seg> <seg type="pāda" n="b">varuṇo yādasāṃ patiḥ</seg> /</l>

<l xml:id="HV_App.I,25.136"><seg type="pāda" n="a">aham eva sadā bhadre</seg> <seg type="pāda" n="b">rājarājo 'smi suprabhe</seg> //</l>


<milestone unit="speaker" n="urvaśy uvāca"/>
<l xml:id="HV_App.I,25.137"><seg type="pāda" n="a">ṛṣayo yadi te rājan</seg> <seg type="pāda" n="b">yakṣyanti kratubhiḥ sadā</seg> /</l>

<l xml:id="HV_App.I,25.138"><seg type="pāda" n="a">tadā bhajāmi daityendra</seg> <seg type="pāda" n="b">nātra kāryā vicāraṇā</seg> //</l>

<l xml:id="HV_App.I,25.139"><seg type="pāda" n="a">evam uktas tadā daityo</seg> <seg type="pāda" n="b">bāḍham ity abravīd vacaḥ</seg> //</l>

<l xml:id="HV_App.I,25.140"><seg type="pāda" n="a">svargaśreṇīr mahārāja</seg> <seg type="pāda" n="b">pramathya ditijaiḥ saha</seg> /</l>

<l xml:id="HV_App.I,25.141"><seg type="pāda" n="a">svargadrumān samādāya</seg> <seg type="pāda" n="b">devakanyās tathāparāḥ</seg> //</l>

<l xml:id="HV_App.I,25.142"><seg type="pāda" n="a">aṣṭau rājansahasrāṇi</seg> <seg type="pāda" n="b">gṛhītvā dānavottamaḥ</seg> /</l>

<l xml:id="HV_App.I,25.143"><seg type="pāda" n="a">jagāma daityarājas tu</seg> <seg type="pāda" n="b">yatheṣṭaṃ dānavaiḥ saha</seg> //</l>


<note>h: HV (CE) Appendix 26, transliterated by Eva De Clercq; version of June 9, 2002 :h</note>
<note>k: After the addl. colophon of 91.21, D6 S (except G2) ins. :k</note>

<milestone unit="speaker" n="vaiśaṃpāyana uvāca"/>
<l xml:id="HV_App.I,26.1"><seg type="pāda" n="a">saṃprāpya mānuṣaṃ lokaṃ</seg> <seg type="pāda" n="b">narako dānavottamaḥ</seg> /</l>

<l xml:id="HV_App.I,26.2"><seg type="pāda" n="a">dvāravatyāṃ jagannāthe</seg> <seg type="pāda" n="b">tasmin rakṣati bhūtalam</seg> /</l>

<l xml:id="HV_App.I,26.3"><seg type="pāda" n="a">babādhe mānuṣān sarvān</seg> <seg type="pāda" n="b">ṛṣīn viprāṃś ca dānavaḥ</seg> //</l>

<l xml:id="HV_App.I,26.4"><seg type="pāda" n="a">rakṣaty eva jagannāthe</seg> <seg type="pāda" n="b">viprān munigaṇāṃs tathā</seg> /</l>

<l xml:id="HV_App.I,26.5"><seg type="pāda" n="a">bādhate sma tadā daityo</seg> <seg type="pāda" n="b">viprān munigaṇāṃś ca saḥ</seg> //</l>

<l xml:id="HV_App.I,26.6"><seg type="pāda" n="a">tataḥ kadācid daityendra</seg> <seg type="pāda" n="b">urvaśīvacanaṃ smaran</seg> /</l>

<l xml:id="HV_App.I,26.7"><seg type="pāda" n="a">badaryāṃ hi mahārāja</seg> <seg type="pāda" n="b">yaṣṭuṃ munigaṇāṃs tadā</seg> /</l>

<l xml:id="HV_App.I,26.8"><seg type="pāda" n="a">satreṇa śakraṃ deveśaṃ</seg> <seg type="pāda" n="b">tathā devagaṇān api</seg> //</l>

<l xml:id="HV_App.I,26.9"><seg type="pāda" n="a">dṛṣṭvā tān munivīrāṃs tu</seg> <seg type="pāda" n="b">narako dānavottamaḥ</seg> /</l>

<l xml:id="HV_App.I,26.10"><seg type="pāda" n="a">provāca vacanaṃ kāle</seg> <seg type="pāda" n="b">yaṣṭavyo 'smi munīśvarāḥ</seg> //</l>

<l xml:id="HV_App.I,26.11"><seg type="pāda" n="a">asmin kāle jagannātha</seg> <seg type="pāda" n="b">indro 'haṃ vibudhādhipaḥ</seg> /</l>

<l xml:id="HV_App.I,26.12"><seg type="pāda" n="a">jitaḥ śakro raṇe viprā</seg> <seg type="pāda" n="b">lokapālaiḥ sahāmaraiḥ</seg> /</l>

<l xml:id="HV_App.I,26.13"><seg type="pāda" n="a">tata ijyo namaskāryo</seg> <seg type="pāda" n="b">vandyo lokahitāya vai</seg> //</l>

<l xml:id="HV_App.I,26.14"><seg type="pāda" n="a">tad etad vacanaṃ śrutvā</seg> <seg type="pāda" n="b">narakasya durātmanaḥ</seg> /</l>

<l xml:id="HV_App.I,26.15"><seg type="pāda" n="a">āhus te munayaḥ sarve</seg> <seg type="pāda" n="b">badarīvāsatatparāḥ</seg> //</l>

<l xml:id="HV_App.I,26.16"><seg type="pāda" n="a">yakṣyāmo na vayaṃ daitya</seg> <seg type="pāda" n="b">dānavo 'si durātmavān</seg> /</l>

<l xml:id="HV_App.I,26.17"><seg type="pāda" n="a">indraṃ devagaṇaiḥ sārdhaṃ</seg> <seg type="pāda" n="b">yakṣyāmo vigatajvarāḥ</seg> //</l>

<l xml:id="HV_App.I,26.18"><seg type="pāda" n="a">tac chrutvā roṣatāmrākṣo</seg> <seg type="pāda" n="b">dānavān idam abravīt</seg> /</l>

<l xml:id="HV_App.I,26.19"><seg type="pāda" n="a">vadhyantām ṛṣayaḥ sarve</seg> <seg type="pāda" n="b">bhidyantāṃ yajñabhūmayaḥ</seg> //</l>

<l xml:id="HV_App.I,26.20"><seg type="pāda" n="a">na tvāṃ yakṣyāma he daitya</seg> <seg type="pāda" n="b">ity ūcuḥ kila tāpasāḥ</seg> //</l>

<l xml:id="HV_App.I,26.21"><seg type="pāda" n="a">te ca sarvaṃ tathā cakrur</seg> <seg type="pāda" n="b">dānavā duṣṭacetasaḥ</seg> //</l>

<l xml:id="HV_App.I,26.22"><seg type="pāda" n="a">yajñabhūmiṃ samāloḍya</seg> <seg type="pāda" n="b">yajñabhārāṃs ca sarvaśaḥ</seg> /</l>

<l xml:id="HV_App.I,26.23"><seg type="pāda" n="a">agnīn saṃmiśrayām āsur</seg> <seg type="pāda" n="b">dadahur darbhapuñjakān</seg> //</l>

<l xml:id="HV_App.I,26.24"><seg type="pāda" n="a">kamaṇḍalūn dvidhākṛtya</seg> <seg type="pāda" n="b">jaṭā ācchidya dūrataḥ</seg> /</l>

<l xml:id="HV_App.I,26.25"><seg type="pāda" n="a">prakṣipya dānavāḥ sarve</seg> <seg type="pāda" n="b">narakeṇa samanvitāḥ</seg> //</l>

<l xml:id="HV_App.I,26.26"><seg type="pāda" n="a">yajñavāṭaṃ samāloḍya</seg> <seg type="pāda" n="b">cakrur bhasma tadā nṛpa</seg> /</l>

<l xml:id="HV_App.I,26.27"><seg type="pāda" n="a">tāvat tāni havīṃṣy atra</seg> <seg type="pāda" n="b">bhakṣayām āsur ojasā</seg> /</l>

<l xml:id="HV_App.I,26.28"><seg type="pāda" n="a">ānītān yajñasiddhyarthaṃ</seg> <seg type="pāda" n="b">paśūn yajñasamāgame</seg> /</l>

<l xml:id="HV_App.I,26.29"><seg type="pāda" n="a">teṣv eva cāgnimukhyeṣu</seg> <seg type="pāda" n="b">dagdhvā te dānavottamāḥ</seg> //</l>

<l xml:id="HV_App.I,26.30"><seg type="pāda" n="a">evaṃ te dānavāḥ sarve</seg> <seg type="pāda" n="b">cakrur vighnakriyāṃ tadā</seg> /</l>

<l xml:id="HV_App.I,26.31"><seg type="pāda" n="a">te ca sarve munivarāḥ</seg> <seg type="pāda" n="b">palāyanti diśo daśa</seg> //</l>

<l xml:id="HV_App.I,26.32"><seg type="pāda" n="a">tatra yā munikanyās tu</seg> <seg type="pāda" n="b">jahāra narakas tadā</seg> /</l>

<l xml:id="HV_App.I,26.33"><seg type="pāda" n="a">prāgjyotiṣaṃ jagāmāśu</seg> <seg type="pāda" n="b">kanyābhis tābhir eva ca</seg> /</l>

<l xml:id="HV_App.I,26.34"><seg type="pāda" n="a">yatheṣṭaṃ mumude tatra</seg> <seg type="pāda" n="b">priyābhiḥ saha dānavaḥ</seg> //</l>

<note>Colophon</note>

<milestone unit="speaker" n="vaiśaṃpāyana uvāca"/>
<l xml:id="HV_App.I,26.35"><seg type="pāda" n="a">gateṣu daityasainyeṣu</seg> <seg type="pāda" n="b">munayo dainyapīḍitāḥ</seg> /</l>

<l xml:id="HV_App.I,26.36"><seg type="pāda" n="a">tasminn evāśrame ramye</seg> <seg type="pāda" n="b">mantrayitvā parasparam</seg> //</l>

<l xml:id="HV_App.I,26.37"><seg type="pāda" n="a">devāya lokanāthāya</seg> <seg type="pāda" n="b">kṛṣṇāya ca mahātmane</seg> /</l>

<l xml:id="HV_App.I,26.38"><seg type="pāda" n="a">nivedayāmaḥ pāpasya</seg> <seg type="pāda" n="b">dānavasya kṛtaṃ punaḥ</seg> //</l>

<note>k: D6 T1.4 G3.5 M subst. :k</note>
<l xml:id="**HV_App.I,26.38**1:1"><seg type="pāda" n="a">nivedayiṣyāma kṛtaṃ</seg> <seg type="pāda" n="b">tena dānavapāpinā</seg> /</l>

<l xml:id="HV_App.I,26.39"><seg type="pāda" n="a">yadi sa pratikuryādd hi</seg> <seg type="pāda" n="b">tan naḥ śreyo bhaviṣyati</seg> //</l>

<l xml:id="HV_App.I,26.40"><seg type="pāda" n="a">yadi jīved asau pāpo</seg> <seg type="pāda" n="b">narako dānavottamaḥ</seg> /</l>

<l xml:id="HV_App.I,26.41"><seg type="pāda" n="a">jagan na sthāsyate samyag</seg> <seg type="pāda" n="b">vinaṣṭaś ca bhavej janaḥ</seg> //</l>

<l xml:id="HV_App.I,26.42"><seg type="pāda" n="a">iti saṃmantrya munayo</seg> <seg type="pāda" n="b">badarīsaṃniveśinaḥ</seg> /</l>

<l xml:id="HV_App.I,26.43"><seg type="pāda" n="a">yajñabhāraṃ tadācchinnaṃ</seg> <seg type="pāda" n="b">narakeṇa durātmanā</seg> /</l>

<l xml:id="HV_App.I,26.44"><seg type="pāda" n="a">gṛhītvā munayaḥ sarve</seg> <seg type="pāda" n="b">śiṣyair dhamanisaṃtatāḥ</seg> //</l>

<l xml:id="HV_App.I,26.45"><seg type="pāda" n="a">keśavāya ca tasmai tu</seg> <seg type="pāda" n="b">badarīphalasaṃhatim</seg> /</l>

<l xml:id="HV_App.I,26.46"><seg type="pāda" n="a">keśavenopabhuktāṃ tu</seg> <seg type="pāda" n="b">tasminn āśramasaṃpuṭe</seg> /</l>

<l xml:id="HV_App.I,26.47"><seg type="pāda" n="a">te gatvā dūram adhvānaṃ</seg> <seg type="pāda" n="b">dakṣiṇaṃ mārgam āsthitāḥ</seg> //</l>

<l xml:id="HV_App.I,26.48"><seg type="pāda" n="a">vasiṣṭho vāmadevaś ca</seg> <seg type="pāda" n="b">jābālir atha kāśyapaḥ</seg> /</l>

<l xml:id="HV_App.I,26.49"><seg type="pāda" n="a">kaṇvo dhūmro bṛhaddurgo</seg> <seg type="pāda" n="b">bharadvājaś ca gālavah</seg> /</l>

<l xml:id="HV_App.I,26.50"><seg type="pāda" n="a">kavaṣo dhūmraketuś ca</seg> <seg type="pāda" n="b">kāśyaḥ kāpilakas tathā</seg> //</l>

<l xml:id="HV_App.I,26.51"><seg type="pāda" n="a">ete cānye ca munayo</seg> <seg type="pāda" n="b">narakeṇa durātmanā</seg> /</l>

<l xml:id="HV_App.I,26.52"><seg type="pāda" n="a">bādhitāḥ puṇḍarīkākṣaṃ</seg> <seg type="pāda" n="b">draṣṭukāmās tapasvinaḥ</seg> //</l>

<l xml:id="HV_App.I,26.53"><seg type="pāda" n="a">śiṣyaiḥ saha samāyātā</seg> <seg type="pāda" n="b">ārtā dānavapāpinā</seg> /</l>

<l xml:id="HV_App.I,26.54"><seg type="pāda" n="a">kṛtavedārthatattvajñā</seg> <seg type="pāda" n="b">draṣṭukāmā janārdanam</seg> //</l>

<l xml:id="HV_App.I,26.55"><seg type="pāda" n="a">gaṅgāṃ ca samanuprāpya</seg> <seg type="pāda" n="b">sthitās tasyās taṭe taḍā</seg> /</l>

<l xml:id="HV_App.I,26.56"><seg type="pāda" n="a">tatra snātuṃ samārabdhā</seg> <seg type="pāda" n="b">munayaḥ saṃśitavratāḥ</seg> /</l>

<l xml:id="HV_App.I,26.57"><seg type="pāda" n="a">atra snātvā vayaṃ yāmo</seg> <seg type="pāda" n="b">draṣṭuṃ lokahitaiṣiṇaṃ</seg> /</l>

<l xml:id="HV_App.I,26.58"><seg type="pāda" n="a">nityaśuddhaṃ jagannāthaṃ</seg> <seg type="pāda" n="b">vasantaṃ dvārakāpure</seg> //</l>

<l xml:id="HV_App.I,26.59"><seg type="pāda" n="a">iti saṃcintya munayaḥ</seg> <seg type="pāda" n="b">snānaṃ cakrur yathāvidhi</seg> /</l>

<l xml:id="HV_App.I,26.60"><seg type="pāda" n="a">yena yogyā munivarā</seg> <seg type="pāda" n="b">draṣṭuṃ keśavam avyayam</seg> /</l>

<l xml:id="HV_App.I,26.61"><seg type="pāda" n="a">tasmin gaṅgāmbhasi snātvā</seg> <seg type="pāda" n="b">sarve śuddhās tapodhanāḥ</seg> //</l>

<l xml:id="HV_App.I,26.62"><seg type="pāda" n="a">avatīrya tato gaṅgāṃ</seg> <seg type="pāda" n="b">naubhir munivarās tadā</seg> /</l>

<l xml:id="HV_App.I,26.63"><seg type="pāda" n="a">krameṇa samanuprāptā</seg> <seg type="pāda" n="b">dvārakāṃ kṛṣṇapālitām</seg> //</l>

<l xml:id="HV_App.I,26.64"><seg type="pāda" n="a">praviśya dvārakāṃ te tu</seg> <seg type="pāda" n="b">vasiṣṭhādyā munīśvarāḥ</seg> /</l>

<l xml:id="HV_App.I,26.65"><seg type="pāda" n="a">atītya yadumukhyānāṃ</seg> <seg type="pāda" n="b">bhavanāni sahasraśaḥ</seg> //</l>

<l xml:id="HV_App.I,26.66"><seg type="pāda" n="a">yā sabhā lokavikhyātā</seg> <seg type="pāda" n="b">sudharmeti ca viśrutā</seg> /</l>

<l xml:id="HV_App.I,26.67"><seg type="pāda" n="a">tasyā dvāraṃ samāsthāya</seg> <seg type="pāda" n="b">dvāḥsthaṃ procur maharṣayaḥ</seg> //</l>

<l xml:id="HV_App.I,26.68"><seg type="pāda" n="a">nivedyatāṃ dvārapāla</seg> <seg type="pāda" n="b">keśavāya mahātmane</seg> /</l>

<l xml:id="HV_App.I,26.69"><seg type="pāda" n="a">badaryāṃ vai samuṣitā</seg> <seg type="pāda" n="b">munayaḥ saṃśitavratāḥ</seg> /</l>

<l xml:id="HV_App.I,26.70"><seg type="pāda" n="a">draṣṭuṃ tvāṃ samanuprāptā</seg> <seg type="pāda" n="b">pīḍitā dānavottamaiḥ</seg> //</l>

<l xml:id="HV_App.I,26.71"><seg type="pāda" n="a">tac chrutvā dvārapālo 'pi</seg> <seg type="pāda" n="b">keśavāya mahātmane</seg> /</l>

<l xml:id="HV_App.I,26.72"><seg type="pāda" n="a">nivedayām āsa tadā</seg> <seg type="pāda" n="b">yad uktaṃ munisattamaiḥ</seg> //</l>

<l xml:id="HV_App.I,26.73"><seg type="pāda" n="a">śrutvā tu devadeveśo</seg> <seg type="pāda" n="b">munīn yaduvarārcitaḥ</seg> /</l>

<l xml:id="HV_App.I,26.74"><seg type="pāda" n="a">praveśyantām iti proktāḥ</seg> <seg type="pāda" n="b">pradyumnaṃ samacodayat</seg> //</l>

<l xml:id="HV_App.I,26.75"><seg type="pāda" n="a">arghyaṃ pādyaṃ tadā pātram</seg> <seg type="pāda" n="b">āsanāni samantataḥ</seg> /</l>

<l xml:id="HV_App.I,26.76"><seg type="pāda" n="a">ānīyantāṃ yathāyogaṃ</seg> <seg type="pāda" n="b">sa ca sarvaṃ cakāra ha</seg> //</l>

<l xml:id="HV_App.I,26.77"><seg type="pāda" n="a">te praviṣṭā munivarās</seg> <seg type="pāda" n="b">tāṃ sabhāṃ sabhyapūjitām</seg> //</l>


<note>h: HV (CE) Appendix 27 transliterated by Eva De Clercq; version of June 9, 2002 :h</note>
<note>k: After 91.24, D6 S (except G2) ins. :k</note>
<l xml:id="HV_App.I,27.1"><seg type="pāda" n="a">tāṃ sabhāṃ viviśur hṛṣṭāḥ</seg> <seg type="pāda" n="b">saśiṣyā munisattamāḥ</seg> /</l>

<l xml:id="HV_App.I,27.2"><seg type="pāda" n="a">tān dṛṣṭvā samanuprāptān</seg> <seg type="pāda" n="b">keśavaḥ keśisūdanaḥ</seg> /</l>

<l xml:id="HV_App.I,27.3"><seg type="pāda" n="a">namaskṛtya munīn sarvān</seg> <seg type="pāda" n="b">āsanānīty avocata</seg> //</l>

<l xml:id="HV_App.I,27.4"><seg type="pāda" n="a">āsanāni samāviśya</seg> <seg type="pāda" n="b">munayaḥ saṃśitavratāḥ</seg> /</l>

<l xml:id="HV_App.I,27.5"><seg type="pāda" n="a">arghyaṃ ca tebhyaḥ pradadau</seg> <seg type="pāda" n="b">pādyam ācamanaṃ tathā</seg> //</l>

<l xml:id="HV_App.I,27.6"><seg type="pāda" n="a">utsṛjya gāṃ jagannātho</seg> <seg type="pāda" n="b">madhuparkaṃ dadau punaḥ</seg> /</l>

<l xml:id="HV_App.I,27.7"><seg type="pāda" n="a">andhakā vṛṣṇayaś caiva</seg> <seg type="pāda" n="b">praṇāmaṃ cakrire munīn</seg> //</l>

<l xml:id="HV_App.I,27.8"><seg type="pāda" n="a">tair apy anumatāḥ sarve</seg> <seg type="pāda" n="b">yādavā munisattamaiḥ</seg> /</l>

<l xml:id="HV_App.I,27.9"><seg type="pāda" n="a">svaṃ svaṃ hi bhejire te tu</seg> <seg type="pāda" n="b">āsanaṃ lokaviśrutāḥ</seg> //</l>

<note>k: The counter for line 10 is wrongly printed after line 9; thus, the automatically inserted line counter differs from the printed one for the rest of this appendix. :k</note>
<l xml:id="HV_App.I,27.10"><seg type="pāda" n="a">keśavo 'pi mahārāja</seg> <seg type="pāda" n="b">svaṃ sthānaṃ samavāpa ha</seg> //</l>

<note>Colophon</note>

<milestone unit="speaker" n="vaiśaṃpāyana uvāca"/>
<l xml:id="HV_App.I,27.11"><seg type="pāda" n="a">āsīneṣu jagannātho</seg> <seg type="pāda" n="b">munivīreṣu tatra ha</seg> /</l>

<l xml:id="HV_App.I,27.12"><seg type="pāda" n="a">uvāca vacanaṃ kāle</seg> <seg type="pāda" n="b">sopaskaram idaṃ hariḥ</seg> //</l>

<l xml:id="HV_App.I,27.13"><seg type="pāda" n="a">kuśalaṃ sarvakāryeṣu</seg> <seg type="pāda" n="b">tapaḥsu ca tapodhanāḥ</seg> /</l>

<l xml:id="HV_App.I,27.14"><seg type="pāda" n="a">yuṣmadāgamanaṃ mahyaṃ</seg> <seg type="pāda" n="b">prīṇāti satataṃ bhṛśam</seg> //</l>

<l xml:id="HV_App.I,27.15"><seg type="pāda" n="a">yādavāś ca parāṃ prītim</seg> <seg type="pāda" n="b">āsthitā munisattamāḥ</seg> /</l>

<l xml:id="HV_App.I,27.16"><seg type="pāda" n="a">yuṣmadāgamanād viprāḥ</seg> <seg type="pāda" n="b">kim u vaktavyam atra ha</seg> //</l>

<l xml:id="HV_App.I,27.17"><seg type="pāda" n="a">kulaṃ pūtaṃ sadā viprā</seg> <seg type="pāda" n="b">yasmin viprāḥ samāgatāḥ</seg> /</l>

<l xml:id="HV_App.I,27.18"><seg type="pāda" n="a">yuṣmadāgamanapraśno</seg> <seg type="pāda" n="b">na yukto vaktum atra naḥ</seg> //</l>

<l xml:id="HV_App.I,27.19"><seg type="pāda" n="a">tathāpi no manāṃsīha</seg> <seg type="pāda" n="b">prasahya munisattamāḥ</seg> /</l>

<l xml:id="HV_App.I,27.20"><seg type="pāda" n="a">kautūhalaṃ samāyānti</seg> <seg type="pāda" n="b">praśnaśravaṇasaṃnidhau</seg> /</l>

<l xml:id="HV_App.I,27.21"><seg type="pāda" n="a">tasmād viprā yathātattvaṃ</seg> <seg type="pāda" n="b">vaktavyaṃ kāraṇaṃ tadā</seg> //</l>

<l xml:id="HV_App.I,27.22"><seg type="pāda" n="a">evaṃ pṛṣṭās tadā viprāḥ</seg> <seg type="pāda" n="b">keśavena mahātmanā</seg> /</l>

<l xml:id="HV_App.I,27.23"><seg type="pāda" n="a">ūcuḥ prāñjalayaḥ sarve</seg> <seg type="pāda" n="b">keśavaṃ keśisūdanam</seg> //</l>

<l xml:id="HV_App.I,27.24"><seg type="pāda" n="a">śṛṇu deva jagannātha</seg> <seg type="pāda" n="b">kāraṇaṃ kāraṇātmaka</seg> //</l>

<l xml:id="HV_App.I,27.25"><seg type="pāda" n="a">narako nāma deveśa</seg> <seg type="pāda" n="b">bhaumo dānavasattamaḥ</seg> /</l>

<l xml:id="HV_App.I,27.26"><seg type="pāda" n="a">bādhate no jagannātha</seg> <seg type="pāda" n="b">dānavair dānavādhamaḥ</seg> //</l>

<l xml:id="HV_App.I,27.27"><seg type="pāda" n="a">jaghnus te dānavā deva</seg> <seg type="pāda" n="b">hutaṃ hotavyam eva ca</seg> /</l>

<l xml:id="HV_App.I,27.28"><seg type="pāda" n="a">abhakṣayanta te deva</seg> <seg type="pāda" n="b">yajñabhāṇḍān sahasraśaḥ</seg> //</l>

<l xml:id="HV_App.I,27.29"><seg type="pāda" n="a">idaṃ covāca duṣṭātmā</seg> <seg type="pāda" n="b">ijyo 'smīti ca mādhava</seg> /</l>

<l xml:id="HV_App.I,27.30"><seg type="pāda" n="a">bibhidus te durātmāno</seg> <seg type="pāda" n="b">dānavā nagayodhinaḥ</seg> /</l>

<l xml:id="HV_App.I,27.31"><seg type="pāda" n="a">kamaṇḍalūñ jaṭāś caiva</seg> <seg type="pāda" n="b">uṭajāni sahasraśaḥ</seg> /</l>

<l xml:id="HV_App.I,27.32"><seg type="pāda" n="a">na kvacic charma deveśa</seg> <seg type="pāda" n="b">lapsyāmo yadi jīvati</seg> //</l>

<l xml:id="HV_App.I,27.33"><seg type="pāda" n="a">tasmin duṣṭe jagannātha</seg> <seg type="pāda" n="b">dhig gatā nirayaṃ vayam</seg> /</l>

<l xml:id="HV_App.I,27.34"><seg type="pāda" n="a">jahi taṃ devadeveśa</seg> <seg type="pāda" n="b">dānavaṃ duṣṭacetasam</seg> //</l>

<l xml:id="HV_App.I,27.35"><seg type="pāda" n="a">rakṣa naḥ sakalān hatvā</seg> <seg type="pāda" n="b">dānavān duṣṭapauruṣān</seg> //</l>

<l xml:id="HV_App.I,27.36"><seg type="pāda" n="a">ṛṣipatnīḥ samānīya</seg> <seg type="pāda" n="b">svapuraṃ nītavān danuḥ</seg> /</l>

<l xml:id="HV_App.I,27.37"><seg type="pāda" n="a">rakṣā hi tvayi govinda</seg> <seg type="pāda" n="b">sthitā nityaṃ jagatpate</seg> //</l>

<l xml:id="HV_App.I,27.38"><seg type="pāda" n="a">kṣātraṃ vṛttaṃ samāsthāya</seg> <seg type="pāda" n="b">dvāravatyāṃ vasan hare</seg> /</l>

<l xml:id="HV_App.I,27.39"><seg type="pāda" n="a">nigṛhya duṣṭān rakṣasva</seg> <seg type="pāda" n="b">sādhūn sādhupriyo hy asi</seg> /</l>

<l xml:id="HV_App.I,27.40"><seg type="pāda" n="a">ārtā vayaṃ jagannātha</seg> <seg type="pāda" n="b">hatās tena durātmanā</seg> //</l>

<l xml:id="HV_App.I,27.41"><seg type="pāda" n="a">iyaṃ ca bhavate deva</seg> <seg type="pāda" n="b">nītā hy asmābhir acyuta</seg> /</l>

<l xml:id="HV_App.I,27.42"><seg type="pāda" n="a">badarīsaṃhatir deva</seg> <seg type="pāda" n="b">pūrvabhuktā tvayā vibho</seg> //</l>

<l xml:id="HV_App.I,27.43"><seg type="pāda" n="a">ity uktvā munayas te tu</seg> <seg type="pāda" n="b">daduḥ sarvaṃ jagatpateḥ</seg> /</l>

<l xml:id="HV_App.I,27.44"><seg type="pāda" n="a">āhṛtāñ chiṣyavargeṇa</seg> <seg type="pāda" n="b">bhinnān dānavasattamaiḥ</seg> /</l>

<l xml:id="HV_App.I,27.45"><seg type="pāda" n="a">yajñabhārān mahārāja</seg> <seg type="pāda" n="b">darśayām āsur añjasā</seg> //</l>

<l xml:id="HV_App.I,27.46"><seg type="pāda" n="a">dṛṣṭvā śrutvā ca deveśo</seg> <seg type="pāda" n="b">roṣatāmrākulekṣaṇaḥ</seg> /</l>

<l xml:id="HV_App.I,27.47"><seg type="pāda" n="a">kaṣṭaṃ kaṣṭaṃ mahaj jātam</seg> <seg type="pāda" n="b">ṛṣīṇāṃ bhāvitātmanām</seg> /</l>

<l xml:id="HV_App.I,27.48"><seg type="pāda" n="a">iti matvā jagannātho</seg> <seg type="pāda" n="b">nottaraṃ pratyapadyata</seg> //</l>

<l xml:id="HV_App.I,27.49"><seg type="pāda" n="a">cintāviṣṭe jagannāthe</seg> <seg type="pāda" n="b">rakṣam ātmani cintite</seg> //</l>

<l xml:id="HV_App.I,27.50"><seg type="pāda" n="a">tuṣṭavuḥ puṇḍarīkākṣam</seg> <seg type="pāda" n="b">ṛṣayo vītamatsarāḥ</seg> /</l>

<l xml:id="HV_App.I,27.51"><seg type="pāda" n="a">arthyābhir vāgbhir iṣṭābhir</seg> <seg type="pāda" n="b">īśvaraṃ praṇatās tadā</seg> //</l>

<l xml:id="HV_App.I,27.52">namaḥ prapannārtiharādideva @</l>
<l xml:id="HV_App.I,27.53">jagatpate kāraṇa kāraṇātman |</l>
<l xml:id="HV_App.I,27.54">svabhāvaśuddhāntapurodhase namaḥ @</l>
<l xml:id="HV_App.I,27.55">prasannagovindagunānurūpiṇe ||</l>
<l xml:id="HV_App.I,27.56">namo namo deva sanātanātmane @</l>
<l xml:id="HV_App.I,27.57">namo namo deva janārdano 'si |</l>
<l xml:id="HV_App.I,27.58">namo namo mādhava bhaktavatsala @</l>
<l xml:id="HV_App.I,27.59">namo namo vāmana vāmanākṛte ||</l>
<l xml:id="HV_App.I,27.60">namaḥ svabhāvaprabhava prabho hare @</l>
<l xml:id="HV_App.I,27.61">jayācyutānanta jagannivāsa |</l>
<l xml:id="HV_App.I,27.62">jaya prapannārtiharāmareśa @</l>
<l xml:id="HV_App.I,27.63">jayāmareśeśa sanātano 'si ||</l>
<l xml:id="HV_App.I,27.64">tvayi prabuddhe jagadādideva @</l>
<l xml:id="HV_App.I,27.65">prabuddham āsīt sakalaṃ sadaivam |</l>
<l xml:id="HV_App.I,27.66">suptotthite deva jagannivāsa @</l>
<l xml:id="HV_App.I,27.67">prabodham āyāti kathaṃ nu lokaḥ ||</l>
<l xml:id="HV_App.I,27.68">ananyatulyā tava śaktir eṣā @</l>
<l xml:id="HV_App.I,27.69">durbodharūpā sakalaiḥ surair api |</l>
<l xml:id="HV_App.I,27.70">adyāpi tāṃ vettum ananyacetā @</l>
<l xml:id="HV_App.I,27.71">brahmā samīṣṭe niyataṃ janārdana ||</l>
<l xml:id="HV_App.I,27.72">kathaṃ vayaṃ vettum alaṃ jagatpate @</l>
<l xml:id="HV_App.I,27.73">magnā hi saṃsāramahārṇave hare |</l>
<l xml:id="HV_App.I,27.74">nirūpayantaḥ satataṃ bhavantaṃ @</l>
<l xml:id="HV_App.I,27.75">jñātuṃ vayaṃ deva yatāmahe guro ||</l>
<l xml:id="HV_App.I,27.76">tathāpi sūkṣmaṃ sakaleśvarasya @</l>
<l xml:id="HV_App.I,27.77">jagatpate te satataṃ niyāmaka |</l>
<l xml:id="HV_App.I,27.78">sthūlaṃ tu nityaṃ jagatāṃ nivāsa @</l>
<l xml:id="HV_App.I,27.79">tam arcayāmo vayam ādideva ||</l>
<l xml:id="HV_App.I,27.80">tam eva nityaṃ janakādayas te @</l>
<l xml:id="HV_App.I,27.81">bhajanti santo bhagavan yatīndrāḥ |</l>
<l xml:id="HV_App.I,27.82">tam arcayāmaḥ satataṃ purātana @</l>
<l xml:id="HV_App.I,27.83">prabho prapannārtiharādideva ||</l>
<l xml:id="HV_App.I,27.84">natāḥ sma nityaṃ jagatāṃ nivāsa @</l>
<l xml:id="HV_App.I,27.85">bhavatpadaṃ yat paramaṃ sanātanam |</l>
<l xml:id="HV_App.I,27.86">natāḥ sma govinda guṇānurūpa @</l>
<l xml:id="HV_App.I,27.87">jagatpate kāraṇa kāraṇātman ||</l>
<l xml:id="HV_App.I,27.88"><seg type="pāda" n="a">namas tubhyaṃ namas tubhyaṃ</seg> <seg type="pāda" n="b">deva deva hare hare</seg> /</l>

<l xml:id="HV_App.I,27.89"><seg type="pāda" n="a">namo govinda durjñeya</seg> <seg type="pāda" n="b">yogidhyeyāṅghripaṅkaja</seg> //</l>

<l xml:id="HV_App.I,27.90"><seg type="pāda" n="a">yat padaṃ paramaṃ nityaṃ</seg> <seg type="pāda" n="b">tava viṣṇo hare param</seg> /</l>

<l xml:id="HV_App.I,27.91"><seg type="pāda" n="a">taṃ namāma jagannātha</seg> <seg type="pāda" n="b">yat tu paśyanti yoginaḥ</seg> /</l>

<l xml:id="HV_App.I,27.92"><seg type="pāda" n="a">namo namo hare viṣṇo</seg> <seg type="pāda" n="b">namo mādhava keśava</seg> //</l>

<l xml:id="HV_App.I,27.93"><seg type="pāda" n="a">yat tu paśyanti satataṃ</seg> <seg type="pāda" n="b">yogino yatacetasaḥ</seg> /</l>

<l xml:id="HV_App.I,27.94"><seg type="pāda" n="a">yat prāpya na nivartante</seg> <seg type="pāda" n="b">tan namāma padaṃ tava</seg> //</l>

<l xml:id="HV_App.I,27.95"><seg type="pāda" n="a">yā māyā tava govinda</seg> <seg type="pāda" n="b">durjñeyā yogacintakaiḥ</seg> /</l>

<l xml:id="HV_App.I,27.96"><seg type="pāda" n="a">tāṃ natāḥ sma jagannātha</seg> <seg type="pāda" n="b">yām āśritya sthitiṃ sthitāḥ</seg> /</l>

<l xml:id="HV_App.I,27.97"><seg type="pāda" n="a">yā rakṣati jagadviṣṇo</seg> <seg type="pāda" n="b">tāṃ namāma hare sadā</seg> //</l>

<l xml:id="HV_App.I,27.98"><seg type="pāda" n="a">ṛgyajuś ca tathā sāma</seg> <seg type="pāda" n="b">yaṃ stauti satataṃ hare</seg> /</l>

<note>k: T2 G1.4 M4 subst. :k</note>
<l xml:id="**HV_App.I,27.99**1:1"><seg type="pāda" n="a">ṛgyajuḥsāmabhirmantraiḥ</seg> <seg type="pāda" n="b">stutastvaṃ jagatīpate</seg> /</l>

<l xml:id="HV_App.I,27.99"><seg type="pāda" n="a">dvābhyāṃ dvābhyāṃ tribhiś caiva</seg> <seg type="pāda" n="b">pañcabhiś ca janārdana</seg> //</l>

<l xml:id="HV_App.I,27.100"><seg type="pāda" n="a">punaś caiva jagannātha</seg> <seg type="pāda" n="b">dvābhyāṃ stauti jagadpate</seg> /</l>

<l xml:id="HV_App.I,27.101"><seg type="pāda" n="a">taṃ tvāṃ natāḥ sma deveśa</seg> <seg type="pāda" n="b">ṛgyajuḥsāmarūpiṇam</seg> //</l>

<l xml:id="HV_App.I,27.102"><seg type="pāda" n="a">akāro 'si jagannātha</seg> <seg type="pāda" n="b">tathaivokārasaṃjñitaḥ</seg> /</l>

<l xml:id="HV_App.I,27.103"><seg type="pāda" n="a">makāro 'si tathā viṣṇo</seg> <seg type="pāda" n="b">namas te praṇavātmaka</seg> //</l>

<l xml:id="HV_App.I,27.104"><seg type="pāda" n="a">udgīthāya namo nityaṃ</seg> <seg type="pāda" n="b">namo hotre janārdana</seg> /</l>

<l xml:id="HV_App.I,27.105"><seg type="pāda" n="a">adhvaryave namas tubhyaṃ</seg> <seg type="pāda" n="b">yaṣṭṛrūpāya te namaḥ</seg> //</l>

<l xml:id="HV_App.I,27.106"><seg type="pāda" n="a">cāturhotra namas tubhyaṃ</seg> <seg type="pāda" n="b">cāturvarṇyavibhāvana</seg> /</l>

<l xml:id="HV_App.I,27.107"><seg type="pāda" n="a">jagat sarvaṃ tvam evāsi</seg> <seg type="pāda" n="b">jagac ca tvayi tiṣṭhati</seg> //</l>

<l xml:id="HV_App.I,27.108"><seg type="pāda" n="a">saṃhartā cāsi jagatāṃ</seg> <seg type="pāda" n="b">tathā pātā jagatpate</seg> /</l>

<l xml:id="HV_App.I,27.109"><seg type="pāda" n="a">sraṣṭāsi ca tathā deva</seg> <seg type="pāda" n="b">sthitau sthitimatāṃ vara</seg> //</l>

<note>k: T2.3 G1.4 ins. :k</note>
<l xml:id="**HV_App.I,27.109**2:1"><seg type="pāda" n="a">vāsudeveśa bho viṣṇo</seg> <seg type="pāda" n="b">tvayi sṛṣṭiṃ jagatpate</seg> /</l>

<l xml:id="HV_App.I,27.110"><seg type="pāda" n="a">namaḥ sarvātmane tubhyaṃ</seg> <seg type="pāda" n="b">sarvabhūtahṛdi sthita</seg> /</l>

<l xml:id="HV_App.I,27.111"><seg type="pāda" n="a">sarvātman sarvakartāsi</seg> <seg type="pāda" n="b">sarvabhāvanabhāvana</seg> /</l>

<l xml:id="HV_App.I,27.112"><seg type="pāda" n="a">namaḥ sarvātmane tubhyaṃ</seg> <seg type="pāda" n="b">bhūyo bhūyo namo namaḥ</seg> //</l>

<l xml:id="HV_App.I,27.113"><seg type="pāda" n="a">evaṃ stutvā jagannāthaṃ</seg> <seg type="pāda" n="b">praṇāmaṃ cakrire hareḥ</seg> //</l>

<l xml:id="HV_App.I,27.114"><seg type="pāda" n="a">tataś ca vṛṣṇayaḥ sarve</seg> <seg type="pāda" n="b">śinivīrapurogamāḥ</seg> /</l>

<l xml:id="HV_App.I,27.115"><seg type="pāda" n="a">utthāya cāsanāt sarve</seg> <seg type="pāda" n="b">praṇāmaṃ cakrire hareḥ</seg> //</l>

<l xml:id="HV_App.I,27.116"><seg type="pāda" n="a">sarve te yādavās tatra</seg> <seg type="pāda" n="b">prasannamanaso 'bhavan</seg> /</l>

<l xml:id="HV_App.I,27.117"><seg type="pāda" n="a">so 'yam eṣa jagannāthaḥ</seg> <seg type="pāda" n="b">pāti no 'smin vasan sadā</seg> /</l>

<l xml:id="HV_App.I,27.118"><seg type="pāda" n="a">āśrityainaṃ sukhaṃ sarve</seg> <seg type="pāda" n="b">vatsyāmo yādavīṃ purīm</seg> //</l>

<l xml:id="HV_App.I,27.119"><seg type="pāda" n="a">iti matvā tadā sarve</seg> <seg type="pāda" n="b">yādavāḥ kṛṣṇam avyayam</seg> //</l>

<l xml:id="HV_App.I,27.120"><seg type="pāda" n="a">vavandire mahābhāgāḥ</seg> <seg type="pāda" n="b">stutaṃ munibhir avyayam</seg> //</l>

<note>Colophon</note>

<milestone unit="speaker" n="vaiśaṃpāyana uvāca"/>
<l xml:id="HV_App.I,27.121"><seg type="pāda" n="a">evaṃ stuto jagannātho</seg> <seg type="pāda" n="b">munibhiḥ puṇyakīrtibhiḥ</seg> /</l>

<l xml:id="HV_App.I,27.122"><seg type="pāda" n="a">paribṛṃhitam ātmānaṃ</seg> <seg type="pāda" n="b">mene yādavasattamaḥ</seg> //</l>

<l xml:id="HV_App.I,27.123"><seg type="pāda" n="a">antaḥ prītiyutaś cāsīt</seg> <seg type="pāda" n="b">prakṛtistho 'pi keśavaḥ</seg> /</l>

<l xml:id="HV_App.I,27.124"><seg type="pāda" n="a">pratijñām akarot tebhyo</seg> <seg type="pāda" n="b">munibhyo yadusaṃsadi</seg> //</l>

<l xml:id="HV_App.I,27.125"><seg type="pāda" n="a">eṣo 'smi sagaṇaṃ hatvā</seg> <seg type="pāda" n="b">narakaṃ duṣṭapūruṣam</seg> /</l>

<l xml:id="HV_App.I,27.126"><seg type="pāda" n="a">niṣkaṇṭakam imaṃ lokaṃ</seg> <seg type="pāda" n="b">kariṣyāmi munīśvarāḥ</seg> //</l>

<l xml:id="HV_App.I,27.127"><seg type="pāda" n="a">sthāvaraṃ jaṅgamaṃ caiva</seg> <seg type="pāda" n="b">sukhaṃ svapsyati māciram</seg> /</l>

<l xml:id="HV_App.I,27.128"><seg type="pāda" n="a">cakreṇa niśitenaiva</seg> <seg type="pāda" n="b">śiraś chetsyāmi dānavam</seg> //</l>

<l xml:id="HV_App.I,27.129"><seg type="pāda" n="a">muraṃ ca dānavaṃ viprā</seg> <seg type="pāda" n="b">hatagrīvaṃ ca dānavam</seg> /</l>

<l xml:id="HV_App.I,27.130"><seg type="pāda" n="a">sarvān etān haniṣyāmi</seg> <seg type="pāda" n="b">gacchadhvaṃ vigatajvarāḥ</seg> /</l>

<l xml:id="HV_App.I,27.131"><seg type="pāda" n="a">ārabhyantāṃ kriyāḥ sarvāḥ</seg> <seg type="pāda" n="b">kiṃ vilambatha māciram</seg> //</l>

<l xml:id="HV_App.I,27.132"><seg type="pāda" n="a">pratijñāte jagannāthe</seg> <seg type="pāda" n="b">vinedur yādavās tadā</seg> /</l>

<l xml:id="HV_App.I,27.133"><seg type="pāda" n="a">munayaś ca tadā deve</seg> <seg type="pāda" n="b">pratijñāte tu keśave</seg> /</l>

<l xml:id="HV_App.I,27.134"><seg type="pāda" n="a">āśīrvādāṃs tadā viprā</seg> <seg type="pāda" n="b">dadus tasmai mahātmane</seg> //</l>

<l xml:id="HV_App.I,27.135"><seg type="pāda" n="a">nirvighnā tava deveśa</seg> <seg type="pāda" n="b">pratijñā śatrutāpana</seg> /</l>

<l xml:id="HV_App.I,27.136"><seg type="pāda" n="a">bhūyādbhūtahitārthāya</seg> <seg type="pāda" n="b">sādhayāma ito vayam</seg> /</l>

<l xml:id="HV_App.I,27.137"><seg type="pāda" n="a">svasti te 'stu gamiṣyāmo</seg> <seg type="pāda" n="b">badarīṃ tava śobhanām</seg> //</l>

<l xml:id="HV_App.I,27.138"><seg type="pāda" n="a">ity uktvā munayaḥ sarve</seg> <seg type="pāda" n="b">praṇipatya ca keśavam</seg> /</l>

<l xml:id="HV_App.I,27.139"><seg type="pāda" n="a">jagmuḥ śiṣyair mahārāja</seg> <seg type="pāda" n="b">badarīṃ tāṃ tapodhanāḥ</seg> //</l>

<l xml:id="HV_App.I,27.140"><seg type="pāda" n="a">gateṣu teṣu vipreṣu</seg> <seg type="pāda" n="b">sahaśiṣyeṣu yādavāḥ</seg> /</l>

<l xml:id="HV_App.I,27.141"><seg type="pāda" n="a">vismayaṃ paramaṃ gatvā</seg> <seg type="pāda" n="b">yathāyogam upāsate</seg> //</l>


<note>h: HV (CE) Appendix 28, transliterated by Eva De Clercq; version of June 9, 2002 :h</note>
<note>k: D6 S ins. after 91.52, D3 after 91.52cd :k</note>
<l xml:id="HV_App.I,28.1"><seg type="pāda" n="a">śaṅkhaṃ prādhmāpayām āsa</seg> <seg type="pāda" n="b">śārṅgadhanvā gadādharaḥ</seg> /</l>

<l xml:id="HV_App.I,28.2"><seg type="pāda" n="a">tasya śaṅkharavaṃ śrutvā</seg> <seg type="pāda" n="b">narako yuddhadurmadaḥ</seg> /</l>

<l xml:id="HV_App.I,28.3"><seg type="pāda" n="a">dhanur ādāya visphārya</seg> <seg type="pāda" n="b">nādena mahatā tadā</seg> /</l>

<l xml:id="HV_App.I,28.4"><seg type="pāda" n="a">nādayan rodasī yāyād</seg> <seg type="pāda" n="b">yuddhāya narako balī</seg> //</l>

<l xml:id="HV_App.I,28.5"><seg type="pāda" n="a">keśavaṃ purato dṛṣṭvā</seg> <seg type="pāda" n="b">gadinaṃ śārṅgiṇaṃ tathā</seg> /</l>

<l xml:id="HV_App.I,28.6"><seg type="pāda" n="a">uvāca narako daityaḥ</seg> <seg type="pāda" n="b">ko bhavān kim ihāgataḥ</seg> /</l>

<l xml:id="HV_App.I,28.7"><seg type="pāda" n="a">daityendro narakaḥ praṣṭā</seg> <seg type="pāda" n="b">jetā śakrasya saṃyuge</seg> //</l>

<l xml:id="HV_App.I,28.8"><seg type="pāda" n="a">ko 'yaṃ pakṣī sthitaḥ pārśve</seg> <seg type="pāda" n="b">kaiṣā te vada sāṃpratam</seg> /</l>

<l xml:id="HV_App.I,28.9"><seg type="pāda" n="a">enāṃ grahītum icchāmi</seg> <seg type="pāda" n="b">jānīyāṃ yadi sāṃpratam</seg> //</l>

<l xml:id="HV_App.I,28.10"><seg type="pāda" n="a">evam ukto jagannāthaḥ</seg> <seg type="pāda" n="b">prahasya suciraṃ tadā</seg> /</l>

<l xml:id="HV_App.I,28.11"><seg type="pāda" n="a">ālokya satyabhāmāṃ tu</seg> <seg type="pāda" n="b">vacanaṃ cedam abravīt</seg> //</l>

<l xml:id="HV_App.I,28.12"><seg type="pāda" n="a">vāsudevo 'smi daityendra</seg> <seg type="pāda" n="b">yadi te śrutim āgataḥ</seg> /</l>

<l xml:id="HV_App.I,28.13"><seg type="pāda" n="a">eṣā satrājitaḥ putrī</seg> <seg type="pāda" n="b">bhāryā mama yavīyasī</seg> //</l>

<l xml:id="HV_App.I,28.14"><seg type="pāda" n="a">eṣa tārkṣyo garutmāṃs tu</seg> <seg type="pāda" n="b">vāhanaṃ mama daityapa</seg> /</l>

<l xml:id="HV_App.I,28.15"><seg type="pāda" n="a">tvāṃ hantum iha saṃprāpto</seg> <seg type="pāda" n="b">vadāmi kim ataḥ param</seg> //</l>

<l xml:id="HV_App.I,28.16"><seg type="pāda" n="a">śrutvaitad dānavo ghoro</seg> <seg type="pāda" n="b">vihasya suciraṃ tadā</seg> /</l>

<l xml:id="HV_App.I,28.17"><seg type="pāda" n="a">vāsudevo 'si saṃprāpto</seg> <seg type="pāda" n="b">māṃ hantuṃ kila yādava</seg> //</l>

<l xml:id="HV_App.I,28.18"><seg type="pāda" n="a">diṣṭyā saṃprāptavān adya</seg> <seg type="pāda" n="b">cintanīyaḥ sadā mayā</seg> /</l>

<l xml:id="HV_App.I,28.19"><seg type="pāda" n="a">kadāsau dṛśyate yuddhe</seg> <seg type="pāda" n="b">haniṣyāmīti me matiḥ</seg> //</l>

<l xml:id="HV_App.I,28.20"><seg type="pāda" n="a">kṣaṇaṃ tiṣṭha yaduśreṣṭha</seg> <seg type="pāda" n="b">kuru yuddhaṃ yadīcchasi</seg> /</l>

<l xml:id="HV_App.I,28.21"><seg type="pāda" n="a">hatvā tvām adya saṃprāptam</seg> <seg type="pāda" n="b">ānayāmi puraṃ mama</seg> //</l>

<l xml:id="HV_App.I,28.22"><seg type="pāda" n="a">enāṃ padmapalāśākṣīṃ</seg> <seg type="pāda" n="b">yudhyatāṃ kiṃ vilambase</seg> /</l>

<note>k: T1 G3 M4 ins. :k</note>
<l xml:id="**HV_App.I,28.22**1:1"><seg type="pāda" n="a">puraḥ saṃyati sāhasrair</seg> <seg type="pāda" n="b">bāṇair niśitakomalaiḥ</seg> /</l>

<l xml:id="HV_App.I,28.23"><seg type="pāda" n="a">icchātaḥ praharasveti</seg> <seg type="pāda" n="b">provāca yadunandanaḥ</seg> //</l>


<note>h: HV (CE) Appendix 28A transliterated by Eva De Clercq; version of June 9, 2002 :h</note>
<note>k: D3.6 T G1.3-5 M4 G(ed.) ins. after 91.55, M1-3 after 91.53 :k</note>
<l xml:id="HV_App.I,28A.1"><seg type="pāda" n="a">śarair anekasāhasrair</seg> <seg type="pāda" n="b">jaghāna puruṣottamam</seg> /</l>

<l xml:id="HV_App.I,28A.2"><seg type="pāda" n="a">punaḥ satpatisāhasrair</seg> <seg type="pāda" n="b">bāṇair niśitakomalaih</seg> /</l>

<l xml:id="HV_App.I,28A.3"><seg type="pāda" n="a">garuḍaṃ pothayām āsa</seg> <seg type="pāda" n="b">śarāṇāṃ ca paraḥśataiḥ</seg> /</l>

<l xml:id="HV_App.I,28A.4"><seg type="pāda" n="a">nārācānāṃ sahasreṇa</seg> <seg type="pāda" n="b">vivyādha yadunandanam</seg> //</l>

<l xml:id="HV_App.I,28A.5"><seg type="pāda" n="a">kiṃcidārtamanā viṣṇur</seg> <seg type="pāda" n="b">hṛṣṭo 'yaṃ dānavottamaḥ</seg> /</l>

<l xml:id="HV_App.I,28A.6"><seg type="pāda" n="a">iti saṃcintya manasā</seg> <seg type="pāda" n="b">śarair vivyādha pañcabhiḥ</seg> /</l>

<l xml:id="HV_App.I,28A.7"><seg type="pāda" n="a">aṣṭābhir dānavaṃ viṣṇur</seg> <seg type="pāda" n="b">navabhiś ca śitaiḥ śaraiḥ</seg> //</l>

<l xml:id="HV_App.I,28A.8"><seg type="pāda" n="a">dānavo 'pi mahārāja</seg> <seg type="pāda" n="b">vivyādha niśitaiḥ śaraiḥ</seg> //</l>

<l xml:id="HV_App.I,28A.9"><seg type="pāda" n="a">vāsudevaṃ mahārāja</seg> <seg type="pāda" n="b">sarvalokaguruṃ hariṃ</seg> //</l>

<l xml:id="HV_App.I,28A.10"><seg type="pāda" n="a">ṣaḍbhir vivyādha nārācair</seg> <seg type="pāda" n="b">dānavaṃ devakīsutaḥ</seg> /</l>

<l xml:id="HV_App.I,28A.11"><seg type="pāda" n="a">dānavo 'pi jagannāthaṃ</seg> <seg type="pāda" n="b">śarair vivyādha saptabhiḥ</seg> //</l>

<l xml:id="HV_App.I,28A.12"><seg type="pāda" n="a">tau tu yuddhaṃ mahāghoraṃ</seg> <seg type="pāda" n="b">cakratur yuddhalālasau</seg> /</l>

<l xml:id="HV_App.I,28A.13"><seg type="pāda" n="a">yathā devāsure yuddhe</seg> <seg type="pāda" n="b">purā śambaravāsavau</seg> /</l>

<l xml:id="HV_App.I,28A.14"><seg type="pāda" n="a">yathā yuddhaṃ mahāghoraṃ</seg> <seg type="pāda" n="b">rāmarāvaṇayor bhuvi</seg> //</l>

<l xml:id="HV_App.I,28A.15"><seg type="pāda" n="a">tataḥ kruddho hṛṣīkeśaḥ</seg> <seg type="pāda" n="b">śareṇa nataparvaṇā</seg> /</l>

<l xml:id="HV_App.I,28A.16"><seg type="pāda" n="a">dhvajaṃ vivyādha rājendra</seg> <seg type="pāda" n="b">narakasya durātmanaḥ</seg> //</l>

<l xml:id="HV_App.I,28A.17"><seg type="pāda" n="a">tam antare sarai rājan</seg> <seg type="pāda" n="b">vivyādha yudhi dānavaḥ</seg> /</l>

<note>k: D3 ins. :k</note>
<l xml:id="**HV_App.I,28A.17**1:1"><seg type="pāda" n="a">viddho 'tha garuḍas tena</seg> <seg type="pāda" n="b">narakeṇa durātmanā</seg> /</l>

<l xml:id="HV_App.I,28A.18"><seg type="pāda" n="a">vivyādha garuḍaṃ rājan</seg> <seg type="pāda" n="b">nārācena mahāmatiḥ</seg> //</l>

<l xml:id="HV_App.I,28A.19"><seg type="pāda" n="a">vivyadhe garuḍas tasya</seg> <seg type="pāda" n="b">nārācena samāhataḥ</seg> /</l>

<l xml:id="HV_App.I,28A.20"><seg type="pāda" n="a">susrāva rudhiraṃ ghoraṃ</seg> <seg type="pāda" n="b">vāsudevasya paśyataḥ</seg> /</l>

<l xml:id="HV_App.I,28A.21"><seg type="pāda" n="a">pakṣe samāhataḥ pakṣī</seg> <seg type="pāda" n="b">cacāla ca punaḥ punaḥ</seg> //</l>

<l xml:id="HV_App.I,28A.22"><seg type="pāda" n="a">tato roṣasamāviṣṭo</seg> <seg type="pāda" n="b">garuḍaḥ pakṣipuṃgavaḥ</seg> /</l>

<l xml:id="HV_App.I,28A.23"><seg type="pāda" n="a">pakṣeṇa pakṣiṇāṃ śreṣṭhaḥ</seg> <seg type="pāda" n="b">pothayām āsa dānavam</seg> //</l>

<l xml:id="HV_App.I,28A.24"><seg type="pāda" n="a">āhatya sahasā bhūya</seg> <seg type="pāda" n="b">ājaghne dṛḍhamuṣṭinā</seg> /</l>

<l xml:id="HV_App.I,28A.25"><seg type="pāda" n="a">tataś cacāla narako</seg> <seg type="pāda" n="b">narakeṇeva kilbiṣī</seg> //</l>

<l xml:id="HV_App.I,28A.26"><seg type="pāda" n="a">tataḥ sajyaṃ dhanuḥ kṛtvā</seg> <seg type="pāda" n="b">vyāvidhya ca punaḥ punaḥ</seg> /</l>

<l xml:id="HV_App.I,28A.27"><seg type="pāda" n="a">dīrgheṇa niśitenājau</seg> <seg type="pāda" n="b">nārācena mahābalaḥ</seg> /</l>

<l xml:id="HV_App.I,28A.28"><seg type="pāda" n="a">ākarṇapūrṇam ākṛṣya</seg> <seg type="pāda" n="b">jaghāna harim īśvaram</seg> //</l>

<l xml:id="HV_App.I,28A.29"><seg type="pāda" n="a">nārācaḥ sa ca rājendra</seg> <seg type="pāda" n="b">lalāṭe prāpatat tadā</seg> /</l>

<l xml:id="HV_App.I,28A.30"><seg type="pāda" n="a">cacāla ca jagannāthas</seg> <seg type="pāda" n="b">totrārdita iva dvipaḥ</seg> //</l>

<l xml:id="HV_App.I,28A.31"><seg type="pāda" n="a">visaṃjñaś ca tato bhūtvā</seg> <seg type="pāda" n="b">rathopastha upāviśat</seg> //</l>

<l xml:id="HV_App.I,28A.32"><seg type="pāda" n="a">satyabhāmā ca taṃ dṛṣṭvā</seg> <seg type="pāda" n="b">vāsudevaṃ tathāgatam</seg> /</l>

<l xml:id="HV_App.I,28A.33"><seg type="pāda" n="a">cāmarair vījayām āsa</seg> <seg type="pāda" n="b">pakṣābhyāṃ pakṣipuṃgavaḥ</seg> //</l>

<l xml:id="HV_App.I,28A.34"><seg type="pāda" n="a">āśvasto 'tha hṛṣīkeśaḥ</seg> <seg type="pāda" n="b">saṃjñāṃ prāpya ca keśavaḥ</seg> /</l>

<l xml:id="HV_App.I,28A.35"><seg type="pāda" n="a">dhanus tasyai tato dattvā</seg> <seg type="pāda" n="b">śārṅgaṃ bhārasahaṃ raṇe</seg> /</l>

<l xml:id="HV_App.I,28A.36"><seg type="pāda" n="a">yudhyasva narakaṃ devi</seg> <seg type="pāda" n="b">śrānto 'smi yudhi pīḍitaḥ</seg> //</l>

<l xml:id="HV_App.I,28A.37"><seg type="pāda" n="a">evam uktā tadā devī</seg> <seg type="pāda" n="b">satyā satyavatāṃ varā</seg> /</l>

<l xml:id="HV_App.I,28A.38"><seg type="pāda" n="a">tadā yuddhaṃ samārebhe</seg> <seg type="pāda" n="b">narakeṇa durātmanā</seg> //</l>

<l xml:id="HV_App.I,28A.39"><seg type="pāda" n="a">nārācair ardhacandraiś ca</seg> <seg type="pāda" n="b">bhallaiḥ suniśitair api</seg> /</l>

<l xml:id="HV_App.I,28A.40"><seg type="pāda" n="a">jaghāna dānavaṃ satyā</seg> <seg type="pāda" n="b">mahiṣī śārṅgadhanvanaḥ</seg> /</l>

<l xml:id="HV_App.I,28A.41"><seg type="pāda" n="a">babādha dānavaṃ satyā</seg> <seg type="pāda" n="b">satyaṃ satyetaraṃ yathā</seg> //</l>

<l xml:id="HV_App.I,28A.42"><seg type="pāda" n="a">yudhyantīṃ tāṃ tathā dṛṣṭvā</seg> <seg type="pāda" n="b">narako dānavottamaḥ</seg> /</l>

<l xml:id="HV_App.I,28A.43"><seg type="pāda" n="a">stanamadhye 'tha tasyās tu</seg> <seg type="pāda" n="b">samājaghne śarottamaiḥ</seg> /</l>

<l xml:id="HV_App.I,28A.44"><seg type="pāda" n="a">bāhvantare tathā ṣaḍbhiḥ</seg> <seg type="pāda" n="b">pārśve saptabhir āśugaiḥ</seg> //</l>

<l xml:id="HV_App.I,28A.45"><seg type="pāda" n="a">satyabhāmā tataḥ kruddhā</seg> <seg type="pāda" n="b">bāṇena niśitena ca</seg> /</l>

<l xml:id="HV_App.I,28A.46"><seg type="pāda" n="a">dhanuś ciccheda tasyāpi</seg> <seg type="pāda" n="b">narakasya durātmanaḥ</seg> //</l>

<l xml:id="HV_App.I,28A.47"><seg type="pāda" n="a">dhvajaṃ chatraṃ tathā yaṣṭiṃ</seg> <seg type="pāda" n="b">ratham aśvās tathaiva ca</seg> /</l>

<l xml:id="HV_App.I,28A.48"><seg type="pāda" n="a">etān dvidhākarot sarvān</seg> <seg type="pāda" n="b">satyabhāmā balānvitā</seg> //</l>

<l xml:id="HV_App.I,28A.49"><seg type="pāda" n="a">punar anyan mahaccāpam</seg> <seg type="pāda" n="b">ādade dānavottamaḥ</seg> /</l>

<l xml:id="HV_App.I,28A.50"><seg type="pāda" n="a">tac cāpi cicchide cāpaṃ</seg> <seg type="pāda" n="b">mahiṣī śārṅgadhanvanaḥ</seg> /</l>

<l xml:id="HV_App.I,28A.51"><seg type="pāda" n="a">punar anyat samādatte</seg> <seg type="pāda" n="b">dvidhā tac cāpi sākarot</seg> //</l>

<l xml:id="HV_App.I,28A.52"><seg type="pāda" n="a">tataḥ sa dānavaḥ kruddho</seg> <seg type="pāda" n="b">gadāṃ suniśitāṃ tadā</seg> /</l>

<l xml:id="HV_App.I,28A.53"><seg type="pāda" n="a">ādāya prāhiṇot tasyai</seg> <seg type="pāda" n="b">vāsudevasya paśyataḥ</seg> //</l>

<l xml:id="HV_App.I,28A.54"><seg type="pāda" n="a">tām āpatantīṃ saṃprekṣya</seg> <seg type="pāda" n="b">tilaśaḥ sākarot tadā</seg> /</l>

<l xml:id="HV_App.I,28A.55"><seg type="pāda" n="a">tataḥ śaktiṃ samādāya</seg> <seg type="pāda" n="b">tasyai dātuṃ pracakrame</seg> //</l>

<l xml:id="HV_App.I,28A.56"><seg type="pāda" n="a">satyabhāmātha sā devī</seg> <seg type="pāda" n="b">keśavaprāṇavallabhā</seg> /</l>

<l xml:id="HV_App.I,28A.57"><seg type="pāda" n="a">tāṃ cāpi tilaśaḥ kṛtvā</seg> <seg type="pāda" n="b">sasvaraṃ prajahāsa ca</seg> //</l>

<l xml:id="HV_App.I,28A.58"><seg type="pāda" n="a">tataḥ parigham ādāya</seg> <seg type="pāda" n="b">vyāvidhya narakas tadā</seg> /</l>

<l xml:id="HV_App.I,28A.59"><seg type="pāda" n="a">prāhiṇoc ca tadā tasyai</seg> <seg type="pāda" n="b">sāntare nijaghāna ha</seg> /</l>

<l xml:id="HV_App.I,28A.60"><seg type="pāda" n="a">śaraiś ca niśitai rājan</seg> <seg type="pāda" n="b">satyā vivyādha dānavam</seg> //</l>

<l xml:id="HV_App.I,28A.61"><seg type="pāda" n="a">tuṣṭuvuś ca tadā satyāṃ</seg> <seg type="pāda" n="b">keśavaprāṇavallabhām</seg> /</l>

<l xml:id="HV_App.I,28A.62"><seg type="pāda" n="a">divi sthitā devagaṇā</seg> <seg type="pāda" n="b">ṛṣayaś ca tathāmalāḥ</seg> //</l>

<l xml:id="HV_App.I,28A.63"><seg type="pāda" n="a">sāratheś ca śiraḥ kāyāc</seg> <seg type="pāda" n="b">chareṇa nirakṛntata</seg> /</l>

<l xml:id="HV_App.I,28A.64"><seg type="pāda" n="a">śaktir bhagavato devī</seg> <seg type="pāda" n="b">vāsudevasya dhīmataḥ</seg> //</l>

<l xml:id="HV_App.I,28A.65"><seg type="pāda" n="a">tatra prīto mahāviṣṇuḥ</seg> <seg type="pāda" n="b">pariṣvajya ca tāṃ vibhuḥ</seg> /</l>

<note>k: D3 subst. :k</note>
<l xml:id="**HV_App.I,28A.65**2:1"><seg type="pāda" n="a">mahāviṣṇuḥ sasvaje tāṃ</seg> <seg type="pāda" n="b">satyabhāmāṃ priyāṃ tadā</seg> /</l>

<l xml:id="HV_App.I,28A.66"><seg type="pāda" n="a">śramāmbhaś cāpi tasyās tu</seg> <seg type="pāda" n="b">mārjayām āsa keśavaḥ</seg> //</l>

<l xml:id="HV_App.I,28A.67"><seg type="pāda" n="a">tasyās tu kaṇṭhābharaṇaṃ</seg> <seg type="pāda" n="b">dadau prīto janārdanaḥ</seg> /</l>

<l xml:id="HV_App.I,28A.68"><seg type="pāda" n="a">na dattam atha rukmiṇyā</seg> <seg type="pāda" n="b">dattaṃ tasyā mahātmanā</seg> /</l>

<l xml:id="HV_App.I,28A.69"><seg type="pāda" n="a">mahārghaṃ lokavikhyātaṃ</seg> <seg type="pāda" n="b">hṛtaṃ balimukhe tadā</seg> //</l>

<l xml:id="HV_App.I,28A.70"><seg type="pāda" n="a">satyabhāmā tad ādāya</seg> <seg type="pāda" n="b">bhūṣaṇaṃ lokaviśrutam</seg> /</l>

<l xml:id="HV_App.I,28A.71"><seg type="pāda" n="a">badhvā kaṇṭhe tadā devī</seg> <seg type="pāda" n="b">rarāja bahuśaḥ śubhā</seg> //</l>

<l xml:id="HV_App.I,28A.72"><seg type="pāda" n="a">asakṛd yācamānāpi</seg> <seg type="pāda" n="b">vihāre śayane tathā</seg> /</l>

<l xml:id="HV_App.I,28A.73"><seg type="pāda" n="a">na hi labdhavatī pūrva</seg> <seg type="pāda" n="b">tadā labdhaṃ jarārdanāt</seg> //</l>

<l xml:id="HV_App.I,28A.74"><seg type="pāda" n="a">sthīyatāṃ sāṃprataṃ devi</seg> <seg type="pāda" n="b">śramārtāsi varānane</seg> /</l>

<l xml:id="HV_App.I,28A.75"><seg type="pāda" n="a">ity uktvā dhanur ādāya</seg> <seg type="pāda" n="b">yuyudhe dānavaṃ raṇe</seg> //</l>

<l xml:id="HV_App.I,28A.76"><seg type="pāda" n="a">narako ratham āruhya</seg> <seg type="pāda" n="b">sadhvajaṃ sapatākinam</seg> /</l>

<l xml:id="HV_App.I,28A.77"><seg type="pāda" n="a">ādāya paramaṃ cāpaṃ</seg> <seg type="pāda" n="b">bāṇair vivyādha cāṣṭabhiḥ</seg> //</l>

<l xml:id="HV_App.I,28A.78"><seg type="pāda" n="a">sa vāsudevam āvidhya</seg> <seg type="pāda" n="b">satyāṃ ca daśabhiḥ śaraiḥ</seg> /</l>

<l xml:id="HV_App.I,28A.79"><seg type="pāda" n="a">garuḍaṃ pañcaviṃśatyā</seg> <seg type="pāda" n="b">vāsudevaṃ ca saptabhiḥ</seg> //</l>

<l xml:id="HV_App.I,28A.80"><seg type="pāda" n="a">atho jagatpatir devaḥ</seg> <seg type="pāda" n="b">kruddhaḥ saṃprati dānave</seg> /</l>

<l xml:id="HV_App.I,28A.81"><seg type="pāda" n="a">ādāya niśitaṃ bāṇaṃ</seg> <seg type="pāda" n="b">dhanuś ciccheda tasya hi</seg> /</l>

<l xml:id="HV_App.I,28A.82"><seg type="pāda" n="a">rathaṃ ca sārathiṃ cāpi</seg> <seg type="pāda" n="b">jaghāna yadunandanaḥ</seg> //</l>

<l xml:id="HV_App.I,28A.83"><seg type="pāda" n="a">tataḥ kruddho rathāt tasmād</seg> <seg type="pāda" n="b">āplutya narakas tadā</seg> /</l>

<l xml:id="HV_App.I,28A.84"><seg type="pāda" n="a">gadām ādāya govindaṃ</seg> <seg type="pāda" n="b">jaghānāvidhya vakṣasi</seg> /</l>

<l xml:id="HV_App.I,28A.85"><seg type="pāda" n="a">garuḍaṃ pothayam āsa</seg> <seg type="pāda" n="b">talena narakas tadā</seg> //</l>

<l xml:id="HV_App.I,28A.86"><seg type="pāda" n="a">punaḥ parigham ādāya</seg> <seg type="pāda" n="b">vāsudevaṃ samabhyayāt</seg> /</l>

<l xml:id="HV_App.I,28A.87"><seg type="pāda" n="a">tadantare 'tha kṛṣṇena</seg> <seg type="pāda" n="b">dvidhābhūtam abhajyata</seg> //</l>

<l xml:id="HV_App.I,28A.88"><seg type="pāda" n="a">tataḥ śilāḥ samādāya</seg> <seg type="pāda" n="b">prāhiṇod yadunandanam</seg> /</l>

<l xml:id="HV_App.I,28A.89"><seg type="pāda" n="a">tāś ca sarvāḥ samājaghne</seg> <seg type="pāda" n="b">śaraiḥ śārṅgaviniḥsṛtaiḥ</seg> //</l>

<l xml:id="HV_App.I,28A.90"><seg type="pāda" n="a">śailair vṛkṣais tathā pāśair</seg> <seg type="pāda" n="b">gadāparighapaṭṭasaiḥ</seg> /</l>

<l xml:id="HV_App.I,28A.91"><seg type="pāda" n="a">bhiṇḍipālais tathā khaṅgaiḥ</seg> <seg type="pāda" n="b">paraśuprāsatomaraiḥ</seg> //</l>

<l xml:id="HV_App.I,28A.92"><seg type="pāda" n="a">tad yuddham abhavad ghoraṃ</seg> <seg type="pāda" n="b">narake dānaveśvare</seg> //</l>

<note>k: G(ed.) ins. :k</note>
<l xml:id="**HV_App.I,28A.92**3:1"><seg type="pāda" n="a">śastrapātaṃ mahāghātaṃ</seg> <seg type="pāda" n="b">narakeṇa mahātmanā</seg> /</l>

<l xml:id="**HV_App.I,28A.92**3:2"><seg type="pāda" n="a">muhūrtaṃ yodhayām āsa</seg> <seg type="pāda" n="b">narakaṃ madhusūdanaḥ</seg> /</l>

<l xml:id="HV_App.I,28A.93"><seg type="pāda" n="a">atha roṣavirūpākṣaḥ</seg> <seg type="pāda" n="b">keśavaḥ keśisūdanaḥ</seg> /</l>

<l xml:id="HV_App.I,28A.94"><seg type="pāda" n="a">hantum aicchaj jagannātho</seg> <seg type="pāda" n="b">narakaṃ dānaveśvaram</seg> //</l>

<l xml:id="HV_App.I,28A.95"><seg type="pāda" n="a">āyudhaṃ lokavikhyātaṃ</seg> <seg type="pāda" n="b">devarṣigaṇapūjitam</seg> /</l>

<l xml:id="HV_App.I,28A.96"><seg type="pāda" n="a">daityaśoṇitadigdhāṅgaṃ</seg> <seg type="pāda" n="b">daityāsṛkpānalālasam</seg> //</l>

<l xml:id="HV_App.I,28A.97"><seg type="pāda" n="a">ādāya niśitaṃ cakraṃ</seg> <seg type="pāda" n="b">daityacakravināśanam</seg> /</l>

<l xml:id="HV_App.I,28A.98"><seg type="pāda" n="a">narakaṃ sādhuvidviṣṭaṃ</seg> <seg type="pāda" n="b">dviṣṭaṃ munigaṇaiḥ sadā</seg> /</l>

<l xml:id="HV_App.I,28A.99"><seg type="pāda" n="a">pradīptacakraṃ cakreṇa</seg> <seg type="pāda" n="b">kṣiptena niśitena ca</seg> //</l>

<l xml:id="HV_App.I,28A.100"><seg type="pāda" n="a">narakasya mahābāhur</seg> <seg type="pāda" n="b">hṛdayaṃ lokapūjitaḥ</seg> /</l>

<l xml:id="HV_App.I,28A.101"><seg type="pāda" n="a">dvidhā ciccheda lokeśaḥ</seg> <seg type="pāda" n="b">sarvalokasya paśyataḥ</seg> //</l>


<note>h: HV (CE) Appendix 29, line 1-484, transliterated by Petteri Koskikallio, version of March, 2002, proof--read by Renate Söhnen--Thieme, April 2004; line 485--1585, transliterated by R. Söhnen--Thieme, version of March 2004, proof--read April 2004 :h</note>
<note>k: After 92.70, K Ñ2.3 V B D T G M4 ins. a passage given in App. I (No. 29), Ñ1 ins. this after App. I (No. 42). :k</note>

<milestone unit="speaker" n="janamejaya uvāca"/>
<l xml:id="HV_App.I,29.1"><seg type="pāda" n="a">prādurbhāve muniśreṣṭha</seg> <seg type="pāda" n="b">māthure caritaṃ śubham</seg> /</l>

<note>k: M4 om. the ref. T1-3 G1.3-5 M4 ins. after the ref.; M4 bfore line 1; G after line 4 :k</note>
<l xml:id="**HV_App.I,29.1**1:1"><seg type="pāda" n="a">kathaṃ devo devataruṃ</seg> <seg type="pāda" n="b">hṛtavān devakīsutaḥ</seg> /</l>

<l xml:id="**HV_App.I,29.1**1:2"><seg type="pāda" n="a">tad vadāśu guro mahyam</seg> <seg type="pāda" n="b">aviglānaṃ kathaṃ hariḥ</seg> //</l>

<l xml:id="HV_App.I,29.2"><seg type="pāda" n="a">śṛṇvan vai nādhigacchāmi</seg> <seg type="pāda" n="b">tṛptiṃ kṛṣṇasya dhīmataḥ</seg> //</l>

<l xml:id="HV_App.I,29.3"><seg type="pāda" n="a">dvārakāyāṃ nivasataḥ</seg> <seg type="pāda" n="b">kṛtadārasya yad guṇam</seg> /</l>

<l xml:id="HV_App.I,29.4"><seg type="pāda" n="a">caritaṃ brūhi kṛṣṇasya</seg> <seg type="pāda" n="b">sarvaṃ hi viditaṃ tava</seg> //</l>


<milestone unit="speaker" n="vaiśaṃpāyana uvāca"/>
<l xml:id="HV_App.I,29.5"><seg type="pāda" n="a">janamejaya kṛṣṇasya</seg> <seg type="pāda" n="b">kṛtadārasya bhārata</seg> /</l>

<l xml:id="HV_App.I,29.6"><seg type="pāda" n="a">nibodha caritaṃ citraṃ</seg> <seg type="pāda" n="b">tasyaiva sadṛśaṃ prabhoḥ</seg> //</l>

<l xml:id="HV_App.I,29.7"><seg type="pāda" n="a">prāptadāro mahātejā</seg> <seg type="pāda" n="b">vāsudevaḥ pratāpavān</seg> /</l>

<l xml:id="HV_App.I,29.8"><seg type="pāda" n="a">rukmiṇyā sahito devyā</seg> <seg type="pāda" n="b">yayau raivatakaṃ nṛpa</seg> //</l>

<l xml:id="HV_App.I,29.9"><seg type="pāda" n="a">upavāsāvasānaṃ hi</seg> <seg type="pāda" n="b">rukmiṇyāḥ pratipūjayan</seg> /</l>

<l xml:id="HV_App.I,29.10"><seg type="pāda" n="a">tarpayiṣyan svayaṃ viprāñ</seg> <seg type="pāda" n="b">jagāma madhusūdanaḥ</seg> //</l>

<l xml:id="HV_App.I,29.11"><seg type="pāda" n="a">kumārāḥ prayayus tatra</seg> <seg type="pāda" n="b">putrā bhrātara eva ca</seg> /</l>

<l xml:id="HV_App.I,29.12"><seg type="pāda" n="a">preṣitā vāsudevena</seg> <seg type="pāda" n="b">nāradasyābhyanujñayā</seg> //</l>

<l xml:id="HV_App.I,29.13"><seg type="pāda" n="a">ṣoḍaśa strīsahasrāṇi</seg> <seg type="pāda" n="b">jagmur eva ca dhīmataḥ</seg> /</l>

<l xml:id="HV_App.I,29.14"><seg type="pāda" n="a">ṛddhyā paramayā rājan</seg> <seg type="pāda" n="b">viṣṇor evānurūpayā</seg> //</l>

<l xml:id="HV_App.I,29.15"><seg type="pāda" n="a">tatas tatra dvijātīnāṃ</seg> <seg type="pāda" n="b">kāmān prādād adhokṣajaḥ</seg> /</l>

<l xml:id="HV_App.I,29.16"><seg type="pāda" n="a">arthināṃ dharmanityānāṃ</seg> <seg type="pāda" n="b">bandinām iṣṭavādinām</seg> //</l>

<l xml:id="HV_App.I,29.17"><seg type="pāda" n="a">kalyāṇanāmagotrāṇāṃ</seg> <seg type="pāda" n="b">mahatāṃ puṇyakarmaṇām</seg> /</l>

<l xml:id="HV_App.I,29.18"><seg type="pāda" n="a">yaunaiḥ śrautaiś ca mākhaiś ca</seg> <seg type="pāda" n="b">śuddhānāṃ kurunandana</seg> //</l>

<l xml:id="HV_App.I,29.19"><seg type="pāda" n="a">tarpayitvā dvijān kāmair</seg> <seg type="pāda" n="b">iṣṭair iṣṭaḥ satāṃ hariḥ</seg> /</l>

<l xml:id="HV_App.I,29.20"><seg type="pāda" n="a">jñātīn saṃtarpayām āsa</seg> <seg type="pāda" n="b">yathārhaṃ dharmavatsalaḥ</seg> //</l>

<l xml:id="HV_App.I,29.21"><seg type="pāda" n="a">upavāsāvasāne ca</seg> <seg type="pāda" n="b">bhagavān saviśeṣataḥ</seg> /</l>

<note>k: D6 T1.2 G1.3-5 M4 ins. :k</note>

<milestone unit="speaker" n="vaiśaṃpāyana uvāca"/>
<l xml:id="**HV_App.I,29.21**2:1"><seg type="pāda" n="a">kadācid atha rukmiṇyā</seg> <seg type="pāda" n="b">vasan gehe janārdanaḥ</seg> /</l>

<l xml:id="HV_App.I,29.22"><seg type="pāda" n="a">bahu mene priyāṃ bhāryāṃ</seg> <seg type="pāda" n="b">rukmiṇīṃ bhīṣmakātmajām</seg> //</l>

<l xml:id="HV_App.I,29.23"><seg type="pāda" n="a">vasatas tasya kṛṣṇasya</seg> <seg type="pāda" n="b">sadārasyāmitaujasaḥ</seg> /</l>

<l xml:id="HV_App.I,29.24"><seg type="pāda" n="a">sahāsīnasya rukmiṇyā</seg> <seg type="pāda" n="b">nārado 'bhyāyayau muniḥ</seg> //</l>

<l xml:id="HV_App.I,29.25"><seg type="pāda" n="a">āgataṃ cāprameyātmā</seg> <seg type="pāda" n="b">munim indrānujas tadā</seg> /</l>

<l xml:id="HV_App.I,29.26"><seg type="pāda" n="a">śāstradṛṣṭena vidhinā</seg> <seg type="pāda" n="b">arcayām āsa keśavaḥ</seg> //</l>

<l xml:id="HV_App.I,29.27"><seg type="pāda" n="a">so 'rcito vāsudevena</seg> <seg type="pāda" n="b">munir arcyatamaḥ satām</seg> /</l>

<l xml:id="HV_App.I,29.28"><seg type="pāda" n="a">pārijātataroḥ puṣpaṃ</seg> <seg type="pāda" n="b">dadau kṛṣṇāya bhārata</seg> //</l>

<l xml:id="HV_App.I,29.29"><seg type="pāda" n="a">tad vṛkṣarājakusumaṃ</seg> <seg type="pāda" n="b">rukmiṇyāḥ pradadau hariḥ</seg> /</l>

<l xml:id="HV_App.I,29.30"><seg type="pāda" n="a">pārśvasthā sā hi kṛṣṇasya</seg> <seg type="pāda" n="b">bhojyā naravarābhavat</seg> //</l>

<l xml:id="HV_App.I,29.31"><seg type="pāda" n="a">pratigṛhya tu tat puṣpaṃ</seg> <seg type="pāda" n="b">kāmāraṇir aninditā</seg> /</l>

<l xml:id="HV_App.I,29.32"><seg type="pāda" n="a">śirasy amalapatrāḍhyaṃ</seg> <seg type="pāda" n="b">dadau kṛṣṇeṅgitānugā</seg> //</l>

<l xml:id="HV_App.I,29.33"><seg type="pāda" n="a">trailokyarūpasarvasvaṃ</seg> <seg type="pāda" n="b">nārāyaṇamanoharā</seg> /</l>

<l xml:id="HV_App.I,29.34"><seg type="pāda" n="a">śuśubhe tena puṣpeṇa</seg> <seg type="pāda" n="b">dviguṇaṃ rukmiṇī tadā</seg> //</l>

<l xml:id="HV_App.I,29.35"><seg type="pāda" n="a">tāṃ nāradas tathovāca</seg> <seg type="pāda" n="b">munir brahmasutas tadā</seg> /</l>

<l xml:id="HV_App.I,29.36"><seg type="pāda" n="a">tavaivaupayikaṃ puṣpam</seg> <seg type="pāda" n="b">ekaṃ devi pativrate</seg> //</l>

<l xml:id="HV_App.I,29.37"><seg type="pāda" n="a">alaṃkṛtaṃ puṣpam etat</seg> <seg type="pāda" n="b">saṃsargāt tava sarvathā</seg> /</l>

<l xml:id="HV_App.I,29.38"><seg type="pāda" n="a">atyarhā ca matā me tvam</seg> <seg type="pāda" n="b">etat puṣpaṃ dhṛtavrate</seg> //</l>

<l xml:id="HV_App.I,29.39"><seg type="pāda" n="a">kalyāṇaguṇasaṃpanne</seg> <seg type="pāda" n="b">satataṃ bhartṛvatsale</seg> /</l>

<l xml:id="HV_App.I,29.40"><seg type="pāda" n="a">amlānam etat satataṃ</seg> <seg type="pāda" n="b">puṣpaṃ bhavati kāmini</seg> //</l>

<l xml:id="HV_App.I,29.41"><seg type="pāda" n="a">saṃvatsaraparaṃ kālaṃ</seg> <seg type="pāda" n="b">kālajñe guṇasaṃmate</seg> /</l>

<l xml:id="HV_App.I,29.42"><seg type="pāda" n="a">īpsitān api gandhāṃś ca</seg> <seg type="pāda" n="b">dadāti vadatāṃ vare</seg> //</l>

<l xml:id="HV_App.I,29.43"><seg type="pāda" n="a">śītoṣṇe cepsite devi</seg> <seg type="pāda" n="b">puṣpam etat prayacchati</seg> /</l>

<l xml:id="HV_App.I,29.44"><seg type="pāda" n="a">sravaty api rasān devi</seg> <seg type="pāda" n="b">manasā kāṅkṣitān varān</seg> //</l>

<l xml:id="HV_App.I,29.45"><seg type="pāda" n="a">sevyamānaṃ ca saubhāgyaṃ</seg> <seg type="pāda" n="b">dadāti varavarṇini</seg> /</l>

<l xml:id="HV_App.I,29.46"><seg type="pāda" n="a">sravaty api tathā gandhān</seg> <seg type="pāda" n="b">īpsitān prativardhanān</seg> //</l>

<l xml:id="HV_App.I,29.47"><seg type="pāda" n="a">yāni yāni ca puṣpāṇi</seg> <seg type="pāda" n="b">tvaṃ devy abhilaṣiṣyasi</seg> /</l>

<l xml:id="HV_App.I,29.48"><seg type="pāda" n="a">kusumaṃ vṛkṣarājasya</seg> <seg type="pāda" n="b">tāni tāni pradāsyati</seg> //</l>

<l xml:id="HV_App.I,29.49"><seg type="pāda" n="a">etad eva bhagādhānaṃ</seg> <seg type="pāda" n="b">dharmiṣṭhe dharmadaṃ tathā</seg> /</l>

<l xml:id="HV_App.I,29.50"><seg type="pāda" n="a">matiṃ ca nāśubhe dhatte</seg> <seg type="pāda" n="b">dhāryamāṇaṃ sadā śubhe</seg> //</l>

<l xml:id="HV_App.I,29.51"><seg type="pāda" n="a">yad yad icchasi varṇaṃ ca</seg> <seg type="pāda" n="b">tat sarvaṃ dhārayiṣyati</seg> /</l>

<l xml:id="HV_App.I,29.52"><seg type="pāda" n="a">svalpaṃ vā yadi vā sthūlaṃ</seg> <seg type="pāda" n="b">chandatas te bhaviṣyati</seg> //</l>

<l xml:id="HV_App.I,29.53"><seg type="pāda" n="a">aniṣṭagandhaharaṇam</seg> <seg type="pāda" n="b">etat sadgandhavardhanam</seg> /</l>

<l xml:id="HV_App.I,29.54"><seg type="pāda" n="a">pradīpakarma rātrau ca</seg> <seg type="pāda" n="b">karoti kamalekṣaṇe</seg> //</l>

<l xml:id="HV_App.I,29.55"><seg type="pāda" n="a">saṃtānakasrajo mālāṃ</seg> <seg type="pāda" n="b">puṣpavastrādi vācyutam</seg> /</l>

<l xml:id="HV_App.I,29.56"><seg type="pāda" n="a">puṣpamaṇḍapamukhyāni</seg> <seg type="pāda" n="b">cintitena pradāsyati</seg> //</l>

<l xml:id="HV_App.I,29.57"><seg type="pāda" n="a">bubhukṣā vā pipāsā vā</seg> <seg type="pāda" n="b">glānir vāpy atha vā jarā</seg> /</l>

<l xml:id="HV_App.I,29.58"><seg type="pāda" n="a">devy etaddhārayantyās te</seg> <seg type="pāda" n="b">svacchandena bhaviṣyati</seg> //</l>

<l xml:id="HV_App.I,29.59"><seg type="pāda" n="a">anugītāni gītāni</seg> <seg type="pāda" n="b">dāsyaty api ca cintite</seg> /</l>

<l xml:id="HV_App.I,29.60"><seg type="pāda" n="a">suvāditrān sumadhurāṃs</seg> <seg type="pāda" n="b">tathaiva tava saṃmatān</seg> //</l>

<l xml:id="HV_App.I,29.61"><seg type="pāda" n="a">pūrṇe saṃvatsare devi</seg> <seg type="pāda" n="b">puṣpam etat tavāntikāt</seg> /</l>

<note>k: misprint: puṣpram :k</note>
<l xml:id="HV_App.I,29.62"><seg type="pāda" n="a">nivartsyate taruvaraṃ</seg> <seg type="pāda" n="b">samayena prayāsyati</seg> //</l>

<l xml:id="HV_App.I,29.63"><seg type="pāda" n="a">kṛtir eṣā hi bhadraṃ te</seg> <seg type="pāda" n="b">pārijātasya suprabhe</seg> /</l>

<l xml:id="HV_App.I,29.64"><seg type="pāda" n="a">nisargataḥ sargakṛtā</seg> <seg type="pāda" n="b">satkārārthe 'suradviṣām</seg> //</l>

<l xml:id="HV_App.I,29.65"><seg type="pāda" n="a">umā devavarasyeṣṭā</seg> <seg type="pāda" n="b">himācalasutā satī</seg> /</l>

<l xml:id="HV_App.I,29.66"><seg type="pāda" n="a">dhārayed īśvarī nityaṃ</seg> <seg type="pāda" n="b">puṣpāṇy etāni suprabhe</seg> //</l>

<l xml:id="HV_App.I,29.67"><seg type="pāda" n="a">aditiś ca sapaulomī</seg> <seg type="pāda" n="b">mahendrasuratāraṇī</seg> /</l>

<l xml:id="HV_App.I,29.68"><seg type="pāda" n="a">sāvitrī vedamātā ca</seg> <seg type="pāda" n="b">śrīś ca sarvaguṇodite</seg> //</l>

<l xml:id="HV_App.I,29.69"><seg type="pāda" n="a">devapatnyas tathaivānyā</seg> <seg type="pāda" n="b">devāś ca vasudevatāḥ</seg> /</l>

<l xml:id="HV_App.I,29.70"><seg type="pāda" n="a">saṃvatsaraḥ paraḥ kālaḥ</seg> <seg type="pāda" n="b">sarveṣāṃ tu na saṃśayaḥ</seg> //</l>

<l xml:id="HV_App.I,29.71"><seg type="pāda" n="a">ṣoḍaśastrīsahasrāṇāṃ</seg> <seg type="pāda" n="b">madhye tvaṃ khalu vartase</seg> /</l>

<l xml:id="HV_App.I,29.72"><seg type="pāda" n="a">adyeṣṭāṃ vāsudevasya</seg> <seg type="pāda" n="b">vedmi tvāṃ bhojanandini</seg> //</l>

<l xml:id="HV_App.I,29.73"><seg type="pāda" n="a">sapatnyas te guṇopete</seg> <seg type="pāda" n="b">sarvāḥ sarveśvarapriye</seg> /</l>

<l xml:id="HV_App.I,29.74"><seg type="pāda" n="a">avamānāvasekena</seg> <seg type="pāda" n="b">tvayā siktādya bhāmini</seg> //</l>

<l xml:id="HV_App.I,29.75"><seg type="pāda" n="a">prakāśam adya saubhāgyam</seg> <seg type="pāda" n="b">anivāryaṃ yaśaś ca te</seg> /</l>

<l xml:id="HV_App.I,29.76"><seg type="pāda" n="a">mandārakusumaṃ dattaṃ</seg> <seg type="pāda" n="b">yat te madhunighātinā</seg> //</l>

<l xml:id="HV_App.I,29.77"><seg type="pāda" n="a">adya sātrājitī devī</seg> <seg type="pāda" n="b">jñāsyate varavarṇinī</seg> /</l>

<l xml:id="HV_App.I,29.78"><seg type="pāda" n="a">saubhāgyāḍhyaṃ sadā vetti</seg> <seg type="pāda" n="b">yātmānaṃ subhagā satī</seg> //</l>

<l xml:id="HV_App.I,29.79"><seg type="pāda" n="a">sāmbamātātha gāndhārī</seg> <seg type="pāda" n="b">bhāryāś cānyā mahātmanaḥ</seg> /</l>

<l xml:id="HV_App.I,29.80"><seg type="pāda" n="a">saubhāgyārthodyatākāṅkṣām</seg> <seg type="pāda" n="b">adya mokṣyanti niḥspṛhāḥ</seg> //</l>

<l xml:id="HV_App.I,29.81"><seg type="pāda" n="a">saubhāgyaikaratho jaitras</seg> <seg type="pāda" n="b">tava devy adya niḥsṛtaḥ</seg> /</l>

<l xml:id="HV_App.I,29.82"><seg type="pāda" n="a">manoratharathānāṃ yaḥ</seg> <seg type="pāda" n="b">sahasrair api durjayaḥ</seg> //</l>

<l xml:id="HV_App.I,29.83"><seg type="pāda" n="a">adyāham avagacchāmi</seg> <seg type="pāda" n="b">sarvathā sarvaśobhane</seg> /</l>

<l xml:id="HV_App.I,29.84"><seg type="pāda" n="a">ātmā dvitīyaḥ kṛṣṇasya</seg> <seg type="pāda" n="b">bhoje tvam iti bhāmini</seg> //</l>

<l xml:id="HV_App.I,29.85"><seg type="pāda" n="a">trailokyaratnasarvasvam</seg> <seg type="pāda" n="b">adadād yat tavācyutaḥ</seg> /</l>

<l xml:id="HV_App.I,29.86"><seg type="pāda" n="a">jīvitātiśayas tena</seg> <seg type="pāda" n="b">tvayā prāpto haripriye</seg> //</l>

<l xml:id="HV_App.I,29.87"><seg type="pāda" n="a">nāradenaivam uktaṃ tu</seg> <seg type="pāda" n="b">tathyaṃ vākyaṃ narādhipa</seg> /</l>

<l xml:id="HV_App.I,29.88"><seg type="pāda" n="a">tatrasthāḥ śuśruvuḥ preṣyāḥ</seg> <seg type="pāda" n="b">preṣitāḥ satyabhāmayā</seg> //</l>

<l xml:id="HV_App.I,29.89"><seg type="pāda" n="a">devīnāṃ ca tathānyāsāṃ</seg> <seg type="pāda" n="b">sapatnīnāṃ viśāṃ pate</seg> /</l>

<l xml:id="HV_App.I,29.90"><seg type="pāda" n="a">dṛṣṭvā tāṃ saviśeṣaṃ ca</seg> <seg type="pāda" n="b">nāradenābhyudāhṛtam</seg> //</l>

<l xml:id="HV_App.I,29.91"><seg type="pāda" n="a">tac ca śrutvā sunikhilaṃ</seg> <seg type="pāda" n="b">preṣyābhiḥ strīsvabhāvataḥ</seg> /</l>

<l xml:id="HV_App.I,29.92"><seg type="pāda" n="a">prakāśīkṛtam evāsīd</seg> <seg type="pāda" n="b">viṣṇor antaḥpure tadā</seg> //</l>

<l xml:id="HV_App.I,29.93"><seg type="pāda" n="a">karṇākarṇi tato devyaḥ</seg> <seg type="pāda" n="b">kaulīnam iva sarvaśaḥ</seg> /</l>

<l xml:id="HV_App.I,29.94"><seg type="pāda" n="a">mantrayāṃ cakrire hṛṣṭāḥ</seg> <seg type="pāda" n="b">rukmiṇyātiguṇodayam</seg> //</l>

<l xml:id="HV_App.I,29.95"><seg type="pāda" n="a">arheti putramāteti</seg> <seg type="pāda" n="b">jyeṣṭheti ca samāgatāḥ</seg> /</l>

<l xml:id="HV_App.I,29.96"><seg type="pāda" n="a">prāyeṇa pravadanti sma</seg> <seg type="pāda" n="b">hṛṣṭā dāmodarastriyaḥ</seg> //</l>

<l xml:id="HV_App.I,29.97"><seg type="pāda" n="a">mamṛṣe na sapatnyās tu</seg> <seg type="pāda" n="b">tat saubhāgyaguṇodayam</seg> /</l>

<note>k: D3 ins. :k</note>
<l xml:id="**HV_App.I,29.97**3:1"><seg type="pāda" n="a">aho yādavaputrasya</seg> <seg type="pāda" n="b">matibhīkṣyaṃ tu cāgatāḥ</seg> /</l>

<l xml:id="HV_App.I,29.98"><seg type="pāda" n="a">satyabhāmā priyā nityaṃ</seg> <seg type="pāda" n="b">viṣṇor atulatejasaḥ</seg> //</l>

<l xml:id="HV_App.I,29.99"><seg type="pāda" n="a">rūpayauvanasaṃpannā</seg> <seg type="pāda" n="b">svasaubhāgyena garvitā</seg> /</l>

<l xml:id="HV_App.I,29.100"><seg type="pāda" n="a">abhimānavatī devī</seg> <seg type="pāda" n="b">śrutvaiverṣyāvaśaṃ gatā</seg> //</l>

<note>k: Ñ1.2 V1.3 ins. :k</note>
<l xml:id="**HV_App.I,29.100**4:1"><seg type="pāda" n="a">sā śubhaṃ kauṅkumaṃ vāsaḥ</seg> <seg type="pāda" n="b">samutsṛjya śucismitā</seg> /</l>

<l xml:id="**HV_App.I,29.100**4:2"><seg type="pāda" n="a">mahārajatarāgaṃ ca</seg> <seg type="pāda" n="b">śukle jagrāha vāsasī</seg> //</l>

<l xml:id="HV_App.I,29.101">samutsṛjantī vasanaṃ sakuṅkumaṃ @</l>
<l xml:id="HV_App.I,29.102">śucismitā śuklatamaikam aṃśukam |</l>
<l xml:id="HV_App.I,29.103">jagrāha roṣākulitena cetasā @</l>
<l xml:id="HV_App.I,29.104">vahneḥ śikhā śrīr iva vardhitendhanā ||</l>
<l xml:id="HV_App.I,29.105">daṃdahyamānā jvalanena vardhatā @</l>
<l xml:id="HV_App.I,29.106">īrṣyāsamutthena gataprabheva |</l>
<l xml:id="HV_App.I,29.107">krodhānvitā krodhagṛhaṃ viviktaṃ @</l>
<l xml:id="HV_App.I,29.108">viveśa tāreva ghanaṃ satoyam ||</l>
<l xml:id="HV_App.I,29.109">badhvā lalāṭe himacandraśuklaṃ @</l>
<l xml:id="HV_App.I,29.110">dukūlapaṭṭaṃ priyaroṣacihnam |</l>
<l xml:id="HV_App.I,29.111">paryantadeśaṃ sarasena devī @</l>
<l xml:id="HV_App.I,29.112">vilipya sā lohitacandanena ||</l>
<l xml:id="HV_App.I,29.113">saṃsmṛtya saṃsmṛtya śiraḥ saroṣaṃ @</l>
<l xml:id="HV_App.I,29.114">prakampamānā samayopaviṣṭā |</l>
<l xml:id="HV_App.I,29.115">dīrghopadhāne śayane 'panīya @</l>
<l xml:id="HV_App.I,29.116">vibhūṣaṇāny ekanibaddhaveṇī ||</l>
<l xml:id="HV_App.I,29.117">akāraṇārthena viruṣyamānā @</l>
<l xml:id="HV_App.I,29.118">preṣyājanasyābhijanena yācitā |</l>
<l xml:id="HV_App.I,29.119">vicūrṇayām āsa kuśeśayaṃ sā @</l>
<l xml:id="HV_App.I,29.120">niḥśvasya niḥśvasya nakhair natabhrūḥ ||</l>
<note>Colophon</note>

<milestone unit="speaker" n="vaiśaṃpāyana uvāca"/>
<l xml:id="HV_App.I,29.121"><seg type="pāda" n="a">upaviṣṭaṃ muniṃ jñātvā</seg> <seg type="pāda" n="b">rukmiṇyā saha keśavaḥ</seg> /</l>

<l xml:id="HV_App.I,29.122"><seg type="pāda" n="a">niścakrāmāprameyātmā</seg> <seg type="pāda" n="b">vyapadeśena sarvakṛt</seg> //</l>

<l xml:id="HV_App.I,29.123"><seg type="pāda" n="a">jagāma tvaritaś caiva</seg> <seg type="pāda" n="b">satyabhāmāgṛhaṃ mahat</seg> /</l>

<l xml:id="HV_App.I,29.124"><seg type="pāda" n="a">ramye raivatakoddeśe</seg> <seg type="pāda" n="b">nirmitaṃ viśvakarmaṇā</seg> //</l>

<l xml:id="HV_App.I,29.125"><seg type="pāda" n="a">abhimānavatīm iṣṭāṃ</seg> <seg type="pāda" n="b">prāṇair api garīyasīm</seg> /</l>

<l xml:id="HV_App.I,29.126"><seg type="pāda" n="a">jānan sātrājitīṃ viṣṇur</seg> <seg type="pāda" n="b">viveśa śanakair iva</seg> //</l>

<l xml:id="HV_App.I,29.127"><seg type="pāda" n="a">ruṣitām iva tāṃ devīṃ</seg> <seg type="pāda" n="b">snehāt saṃkalpayann iva</seg> /</l>

<l xml:id="HV_App.I,29.128"><seg type="pāda" n="a">bhītabhīto 'tiśanakair</seg> <seg type="pāda" n="b">viveśa yadunandanaḥ</seg> //</l>

<l xml:id="HV_App.I,29.129"><seg type="pāda" n="a">dārukaṃ dvāradeśe tu</seg> <seg type="pāda" n="b">tiṣṭhety uktvā viveśa ha</seg> /</l>

<l xml:id="HV_App.I,29.130"><seg type="pāda" n="a">nāradasyopacārārthaṃ</seg> <seg type="pāda" n="b">pradyumnaṃ viniyujya ca</seg> //</l>

<l xml:id="HV_App.I,29.131"><seg type="pāda" n="a">sa dadarśa priyāṃ dūrat</seg> <seg type="pāda" n="b">krodhāgāragatāṃ tadā</seg> /</l>

<l xml:id="HV_App.I,29.132"><seg type="pāda" n="a">preṣyāmadhyasthitāṃ krodhān</seg> <seg type="pāda" n="b">niḥśvasantīṃ muhur muhur</seg> //</l>

<l xml:id="HV_App.I,29.133"><seg type="pāda" n="a">karajāgrāvalīḍhaṃ tu</seg> <seg type="pāda" n="b">paṅkajaṃ mukhapaṅkaje</seg> /</l>

<l xml:id="HV_App.I,29.134"><seg type="pāda" n="a">saṃśleṣayitvā niḥśvasya</seg> <seg type="pāda" n="b">viharantīṃ punaḥ punaḥ</seg> //</l>

<l xml:id="HV_App.I,29.135"><seg type="pāda" n="a">kiṃcid ākuñcitāgreṇa</seg> <seg type="pāda" n="b">caraṇena vasuṃdharām</seg> /</l>

<l xml:id="HV_App.I,29.136"><seg type="pāda" n="a">kṛtvā pṛṣṭhe 'tha vadanaṃ</seg> <seg type="pāda" n="b">vihasantīṃ punaḥ punaḥ</seg> //</l>

<l xml:id="HV_App.I,29.137"><seg type="pāda" n="a">karapadme punaḥ śaśvan</seg> <seg type="pāda" n="b">mukhapadmaṃ niveśya ca</seg> /</l>

<l xml:id="HV_App.I,29.138"><seg type="pāda" n="a">vinatāṃ cārusarvāṅgīṃ</seg> <seg type="pāda" n="b">dhyāyantīṃ kamalekṣaṇām</seg> //</l>

<note>k: for line 138, V3 D3.4 G2 subst. :k</note>
<l xml:id="**HV_App.I,29.138**5:1"><seg type="pāda" n="a">vimanā cārusarvāṅgī</seg> <seg type="pāda" n="b">dhyāyantī kamalekṣaṇā</seg> //</l>

<l xml:id="HV_App.I,29.139"><seg type="pāda" n="a">sarasaṃ candanaṃ gṛhya</seg> <seg type="pāda" n="b">preṣyāhastād aninditām</seg> /</l>

<l xml:id="HV_App.I,29.140"><seg type="pāda" n="a">prasādhayitvā hṛdayaṃ</seg> <seg type="pāda" n="b">kṣipantīṃ nirdayaṃ punaḥ</seg> //</l>

<l xml:id="HV_App.I,29.141"><seg type="pāda" n="a">punar utthāya śayanāt</seg> <seg type="pāda" n="b">patantīṃ ca punaḥ punaḥ</seg> /</l>

<l xml:id="HV_App.I,29.142"><seg type="pāda" n="a">tās tāś ceṣṭās tathānyāś ca</seg> <seg type="pāda" n="b">priyāyā dadṛśe hariḥ</seg> //</l>

<l xml:id="HV_App.I,29.143"><seg type="pāda" n="a">avaguṇṭhya yadā vaktram</seg> <seg type="pāda" n="b">upadhāne nyaveśayat</seg> /</l>

<l xml:id="HV_App.I,29.144"><seg type="pāda" n="a">idam antaram ity eva</seg> <seg type="pāda" n="b">tato matvā janārdanaḥ</seg> //</l>

<l xml:id="HV_App.I,29.145"><seg type="pāda" n="a">preṣyājanaṃ samājñāpya</seg> <seg type="pāda" n="b">anākhyeyo śmi saṃjñayā</seg> /</l>

<l xml:id="HV_App.I,29.146"><seg type="pāda" n="a">saśaṅkitapracāraś ca</seg> <seg type="pāda" n="b">tvarito 'nvagamac ca tām</seg> //</l>

<l xml:id="HV_App.I,29.147"><seg type="pāda" n="a">jagrāha vyajanaṃ caiva</seg> <seg type="pāda" n="b">sthitvā sa paripārśvataḥ</seg> /</l>

<l xml:id="HV_App.I,29.148"><seg type="pāda" n="a">śanair avāsṛjad vātaṃ</seg> <seg type="pāda" n="b">jahāsa śanakair iva</seg> //</l>

<l xml:id="HV_App.I,29.149"><seg type="pāda" n="a">sa parijātapuṣpasya</seg> <seg type="pāda" n="b">saṃsargād anuvāsitaḥ</seg> /</l>

<l xml:id="HV_App.I,29.150"><seg type="pāda" n="a">babhāra bhagavān gandhaṃ</seg> <seg type="pāda" n="b">divyaṃ mānuṣadurlabham</seg> //</l>

<l xml:id="HV_App.I,29.151"><seg type="pāda" n="a">atyadbhutaṃ sugandhaṃ ca</seg> <seg type="pāda" n="b">jighritvā vismayānvitā</seg> /</l>

<l xml:id="HV_App.I,29.152"><seg type="pāda" n="a">apāvṛṇon mukhaṃ satyā</seg> <seg type="pāda" n="b">kim etad iti cābravīt</seg> //</l>

<l xml:id="HV_App.I,29.153"><seg type="pāda" n="a">sotthitā pṛṣṭhato devam</seg> <seg type="pāda" n="b">apaśyantī suvismitā</seg> /</l>

<l xml:id="HV_App.I,29.154"><seg type="pāda" n="a">paryapṛcchad atho preṣyā</seg> <seg type="pāda" n="b">gandhasya prabhavaḥ tadā</seg> //</l>

<l xml:id="HV_App.I,29.155"><seg type="pāda" n="a">tāḥ pṛṣṭās tv aprabhāṣantyo</seg> <seg type="pāda" n="b">jānubhyāṃ dharaṇīṃ gatāḥ</seg> /</l>

<l xml:id="HV_App.I,29.156"><seg type="pāda" n="a">adhomukhyas tatas tasthuḥ</seg> <seg type="pāda" n="b">kṛtāñjalipuṭās tadā</seg> //</l>

<l xml:id="HV_App.I,29.157"><seg type="pāda" n="a">tad apūrvam adṛṣṭvaiva</seg> <seg type="pāda" n="b">gandhaṃ muñcati medinīm</seg> /</l>

<l xml:id="HV_App.I,29.158"><seg type="pāda" n="a">katham ekataras tasyā</seg> <seg type="pāda" n="b">gandho 'yam udabhūt khalu</seg> //</l>

<l xml:id="HV_App.I,29.159"><seg type="pāda" n="a">kiṃ tv idaṃ syād iti ca sā</seg> <seg type="pāda" n="b">vivekṣantī samantataḥ</seg> /</l>

<l xml:id="HV_App.I,29.160"><seg type="pāda" n="a">dadṛśe keśavaṃ devī</seg> <seg type="pāda" n="b">sahasā lokabhāvanam</seg> //</l>

<l xml:id="HV_App.I,29.161"><seg type="pāda" n="a">yujyatīti tadovāca</seg> <seg type="pāda" n="b">sahasāsrāvilekṣaṇā</seg> /</l>

<l xml:id="HV_App.I,29.162"><seg type="pāda" n="a">avasikteva roṣeṇa</seg> <seg type="pāda" n="b">babhūva praṇayānvitā</seg> //</l>

<l xml:id="HV_App.I,29.163"><seg type="pāda" n="a">sā prasphuritacārvoṣṭhī</seg> <seg type="pāda" n="b">niḥśvasyādhomukhī tadā</seg> /</l>

<l xml:id="HV_App.I,29.164"><seg type="pāda" n="a">muhūrtam asitāpāṅgī</seg> <seg type="pāda" n="b">tasthāv anyamukhī śubhā</seg> //</l>

<l xml:id="HV_App.I,29.165"><seg type="pāda" n="a">nibadhya bhrūkuṭīṃ vāmāṃ</seg> <seg type="pāda" n="b">samyag utkṣipya locane</seg> /</l>

<l xml:id="HV_App.I,29.166"><seg type="pāda" n="a">niveśya vadanaṃ haste</seg> <seg type="pāda" n="b">śobhasīty abravīd dharim</seg> //</l>

<l xml:id="HV_App.I,29.167"><seg type="pāda" n="a">tasyāḥ susrāva netrābhyāṃ</seg> <seg type="pāda" n="b">vāri praṇayakopajam</seg> /</l>

<l xml:id="HV_App.I,29.168"><seg type="pāda" n="a">kuśeśayapalāśābhyām</seg> <seg type="pāda" n="b">avaśyāyajalaṃ yathā</seg> //</l>

<l xml:id="HV_App.I,29.169"><seg type="pāda" n="a">samutpatya jalaṃ tatra</seg> <seg type="pāda" n="b">patitaṃ vadanāmbujāt</seg> /</l>

<l xml:id="HV_App.I,29.170"><seg type="pāda" n="a">pratijagrāha padmākṣaḥ</seg> <seg type="pāda" n="b">karābhyām api satvaram</seg> //</l>

<l xml:id="HV_App.I,29.171"><seg type="pāda" n="a">athorasi patat toyaṃ</seg> <seg type="pāda" n="b">śrīvatsāṅko 'mbujekṣaṇaḥ</seg> /</l>

<l xml:id="HV_App.I,29.172"><seg type="pāda" n="a">priyānayanajaṃ devaḥ</seg> <seg type="pāda" n="b">parimṛjyedam abravīt</seg> //</l>

<l xml:id="HV_App.I,29.173"><seg type="pāda" n="a">sravaty asitapatrākṣi</seg> <seg type="pāda" n="b">kimarthaṃ tava bhāmini</seg> /</l>

<l xml:id="HV_App.I,29.174"><seg type="pāda" n="a">toyaṃ sundari netrābhyāṃ</seg> <seg type="pāda" n="b">puṣkarābhyām ivodakam</seg> //</l>

<l xml:id="HV_App.I,29.175"><seg type="pāda" n="a">prabhāte pūrṇacandrasya</seg> <seg type="pāda" n="b">madhyāhne paṅkajasya ca</seg> /</l>

<l xml:id="HV_App.I,29.176"><seg type="pāda" n="a">bibharti tava kiṃ vaktraṃ</seg> <seg type="pāda" n="b">vapur mama manoharam</seg> //</l>

<l xml:id="HV_App.I,29.177"><seg type="pāda" n="a">kimarthaṃ kauṅkumaṃ vāso</seg> <seg type="pāda" n="b">mahārajatam eva ca</seg> /</l>

<l xml:id="HV_App.I,29.178"><seg type="pāda" n="a">nānugṛhṇāsi suśroṇi</seg> <seg type="pāda" n="b">śuklaṃ vāso 'nugṛhyate</seg> //</l>

<l xml:id="HV_App.I,29.179"><seg type="pāda" n="a">vāsasy ete tavābhīṣṭe</seg> <seg type="pāda" n="b">mahārajatakauṅkume</seg> /</l>

<l xml:id="HV_App.I,29.180"><seg type="pāda" n="a">devābhigamanād ūrdhvaṃ</seg> <seg type="pāda" n="b">śuklaṃ neṣṭaṃ hi te priye</seg> //</l>

<l xml:id="HV_App.I,29.181"><seg type="pāda" n="a">kiṃ cānābharaṇaṃ gātraṃ</seg> <seg type="pāda" n="b">sugātri tava kathyatām</seg> /</l>

<l xml:id="HV_App.I,29.182"><seg type="pāda" n="a">citrakasthānam ākrāntaṃ</seg> <seg type="pāda" n="b">kasmāc ca varavarṇini</seg> //</l>

<l xml:id="HV_App.I,29.183"><seg type="pāda" n="a">śvetena tava paṭṭena</seg> <seg type="pāda" n="b">vāsasā priyadarśane</seg> /</l>

<l xml:id="HV_App.I,29.184"><seg type="pāda" n="a">lalāṭaṃ sevyate kasmāc</seg> <seg type="pāda" n="b">candanena sugandhinā</seg> //</l>

<l xml:id="HV_App.I,29.185"><seg type="pāda" n="a">sarasenāyatāpāṅgi</seg> <seg type="pāda" n="b">kāntena hṛdayapriye</seg> /</l>

<l xml:id="HV_App.I,29.186"><seg type="pāda" n="a">prabhopamardaḥ kenātha</seg> <seg type="pāda" n="b">kāraṇenānanasya ca</seg> /</l>

<l xml:id="HV_App.I,29.187"><seg type="pāda" n="a">karoṣi mama cātyarthaṃ</seg> <seg type="pāda" n="b">mano glāpayasi priye</seg> //</l>

<l xml:id="HV_App.I,29.188"><seg type="pāda" n="a">prasṛtaś candanarasaḥ</seg> <seg type="pāda" n="b">kapolapraṇayī tava</seg> /</l>

<l xml:id="HV_App.I,29.189"><seg type="pāda" n="a">patralekhāsapatnatvaṃ</seg> <seg type="pāda" n="b">prāpto nātivirājate</seg> //</l>

<l xml:id="HV_App.I,29.190"><seg type="pāda" n="a">ratnasyābharaṇair muktā</seg> <seg type="pāda" n="b">tava grīvā na śobhate</seg> /</l>

<l xml:id="HV_App.I,29.191"><seg type="pāda" n="a">grahanakṣatrarahitā</seg> <seg type="pāda" n="b">dyaur ivāvyaktaśāradī</seg> //</l>

<l xml:id="HV_App.I,29.192"><seg type="pāda" n="a">pūrṇacandrasapatnena</seg> <seg type="pāda" n="b">smereṇābahubhāṣiṇā</seg> /</l>

<l xml:id="HV_App.I,29.193"><seg type="pāda" n="a">kim u nābhāṣase mādya</seg> <seg type="pāda" n="b">sukhenotpalagandhinā</seg> //</l>

<l xml:id="HV_App.I,29.194"><seg type="pāda" n="a">ardhākṣṇāpi hi tāvan māṃ</seg> <seg type="pāda" n="b">kimarthaṃ na nirīkṣase</seg> /</l>

<l xml:id="HV_App.I,29.195"><seg type="pāda" n="a">muñcasy eva saniḥśvāsaṃ</seg> <seg type="pāda" n="b">toyam añjanadurdinam</seg> //</l>

<l xml:id="HV_App.I,29.196"><seg type="pāda" n="a">alam indīvaraśyāme</seg> <seg type="pāda" n="b">ruditena manasvini</seg> /</l>

<l xml:id="HV_App.I,29.197"><seg type="pāda" n="a">jalam añjanakalmāṣaṃ</seg> <seg type="pāda" n="b">mā mokṣīr ānanadviṣam</seg> //</l>

<l xml:id="HV_App.I,29.198"><seg type="pāda" n="a">tvadīyo 'haṃ yadā devi</seg> <seg type="pāda" n="b">khyāto jagati kiṃkaraḥ</seg> /</l>

<l xml:id="HV_App.I,29.199"><seg type="pāda" n="a">nājñāpayasi māṃ kiṃ tvaṃ</seg> <seg type="pāda" n="b">pureva varavarṇini</seg> //</l>

<l xml:id="HV_App.I,29.200"><seg type="pāda" n="a">kim akārṣam ahaṃ devi</seg> <seg type="pāda" n="b">vipriyaṃ tava bhāmini</seg> /</l>

<l xml:id="HV_App.I,29.201"><seg type="pāda" n="a">yenātimātram ātmānam</seg> <seg type="pāda" n="b">āyāsayasi sundari</seg> //</l>

<l xml:id="HV_App.I,29.202"><seg type="pāda" n="a">manasā karmaṇā vācā</seg> <seg type="pāda" n="b">na tvām aticarāmy aham</seg> /</l>

<l xml:id="HV_App.I,29.203"><seg type="pāda" n="a">sarvathā sarvacārvaṅgi</seg> <seg type="pāda" n="b">satyam etad bravīmy aham</seg> //</l>

<note>k: K4 subst. for line 203:k</note>
<l xml:id="**HV_App.I,29.203**6:1"><seg type="pāda" n="a">dvitīyaṃ na hi me kiṃcid</seg> <seg type="pāda" n="b">uktaṃ yan meti nāgare</seg> //</l>

<l xml:id="HV_App.I,29.204"><seg type="pāda" n="a">bahumāno mamānyāsu</seg> <seg type="pāda" n="b">strīṣu sarvāsu śobhane</seg> /</l>

<l xml:id="HV_App.I,29.205"><seg type="pāda" n="a">snehaś ca bahumānaś ca</seg> <seg type="pāda" n="b">tvām ṛte 'nyāsu nāsti me</seg> //</l>

<l xml:id="HV_App.I,29.206"><seg type="pāda" n="a">naiva tvāṃ madano jahyād</seg> <seg type="pāda" n="b">amṛte mayi māmakaḥ</seg> /</l>

<l xml:id="HV_App.I,29.207"><seg type="pāda" n="a">iti me niścitaṃ viddhi</seg> <seg type="pāda" n="b">cetaḥ surasutopame</seg> //</l>

<note>k: D3 subst. for line 207 :k</note>
<l xml:id="**HV_App.I,29.207**7:1"><seg type="pāda" n="a">niścitaṃ viddhi ceto me</seg> <seg type="pāda" n="b">tvayi nityaṃ suniścalam</seg> //</l>

<l xml:id="HV_App.I,29.208"><seg type="pāda" n="a">kṣamādayaś ca medinyāṃ</seg> <seg type="pāda" n="b">śabdādyāś cāmbare guṇāḥ</seg> /</l>

<note>k: D3 subst. for line 208:k</note>
<l xml:id="**HV_App.I,29.208**8:1"><seg type="pāda" n="a">gandho guṇaś ca medinyā</seg> <seg type="pāda" n="b">khe śabdaś ca yathā guṇaḥ</seg> /</l>

<l xml:id="HV_App.I,29.209"><seg type="pāda" n="a">dhruvaṃ paṅkajagarbhābhe</seg> <seg type="pāda" n="b">tvayi snehas tathā mama</seg> //</l>

<l xml:id="HV_App.I,29.210"><seg type="pāda" n="a">rucir agnau yathā divyā</seg> <seg type="pāda" n="b">prabhā caiva divākare</seg> /</l>

<l xml:id="HV_App.I,29.211"><seg type="pāda" n="a">kāntiś ca cāśvatī candre</seg> <seg type="pāda" n="b">snehas tvayi tathā mama</seg> //</l>

<l xml:id="HV_App.I,29.212"><seg type="pāda" n="a">evaṃvādinam ātmeṣṭaṃ</seg> <seg type="pāda" n="b">satyabhāmā janārdanam</seg> /</l>

<l xml:id="HV_App.I,29.213"><seg type="pāda" n="a">śanair uvāca netrābhyāṃ</seg> <seg type="pāda" n="b">pramṛjya subhagā jalam</seg> //</l>

<l xml:id="HV_App.I,29.214"><seg type="pāda" n="a">madīyas tvam iti hy āsīn</seg> <seg type="pāda" n="b">mama nityaṃ manaḥ prabho</seg> /</l>

<l xml:id="HV_App.I,29.215"><seg type="pāda" n="a">adya sādhāraṇasnehas</seg> <seg type="pāda" n="b">tvam ity avagatā hy aham</seg> //</l>

<l xml:id="HV_App.I,29.216"><seg type="pāda" n="a">nājñāsiṣam ahaṃ pūrvam</seg> <seg type="pāda" n="b">anityaṃ kālaparyayam</seg> /</l>

<l xml:id="HV_App.I,29.217"><seg type="pāda" n="a">adya lokagatiṃ kṛtsnām</seg> <seg type="pāda" n="b">avagacchāmi na dhruvām</seg> //</l>

<note>k: D3 subst. for line 217 :k</note>
<l xml:id="**HV_App.I,29.217**9:1"><seg type="pāda" n="a">adyālokya gatiṃ kṛtsnāṃ</seg> <seg type="pāda" n="b">maivaṃ jānāmi vā dhruvam</seg> //</l>

<l xml:id="HV_App.I,29.218"><seg type="pāda" n="a">amṛtāyā dvitīyaṃ hi</seg> <seg type="pāda" n="b">janmedaṃ mama sarvathā</seg> /</l>

<l xml:id="HV_App.I,29.219"><seg type="pāda" n="a">kim atra bahunoktena</seg> <seg type="pāda" n="b">hṛdayaṃ vetti te 'cyuta</seg> //</l>

<l xml:id="HV_App.I,29.220"><seg type="pāda" n="a">vāṅmātram iva paśyāmi</seg> <seg type="pāda" n="b">mādhuryaṃ saṃprayujyate</seg> /</l>

<l xml:id="HV_App.I,29.221"><seg type="pāda" n="a">mayi snehaś ca kṛtakas</seg> <seg type="pāda" n="b">tavānyatra na kṛtrimaḥ</seg> //</l>

<l xml:id="HV_App.I,29.222"><seg type="pāda" n="a">ṛjusvabhāvāṃ bhaktāṃ ca</seg> <seg type="pāda" n="b">sarvathā puruṣottama</seg> /</l>

<l xml:id="HV_App.I,29.223"><seg type="pāda" n="a">avajānāsi jānan māṃ</seg> <seg type="pāda" n="b">kaitavīṃ vṛttim āsthitaḥ</seg> //</l>

<l xml:id="HV_App.I,29.224"><seg type="pāda" n="a">etāvat khalu paryāptaṃ</seg> <seg type="pāda" n="b">dṛṣṭaṃ draṣṭavyam adya yat</seg> /</l>

<l xml:id="HV_App.I,29.225"><seg type="pāda" n="a">śrutaṃ vāpy atha vā śrāvyaṃ</seg> <seg type="pāda" n="b">dṛṣṭaḥ snehaphalodayaḥ</seg> //</l>

<l xml:id="HV_App.I,29.226"><seg type="pāda" n="a">yadi tv aham anugrāhyā</seg> <seg type="pāda" n="b">mām anujñātum arhasi</seg> /</l>

<l xml:id="HV_App.I,29.227"><seg type="pāda" n="a">tapasyeyaṃ paraṃ kṛtvā</seg> <seg type="pāda" n="b">niścayaṃ puruṣottama</seg> //</l>

<l xml:id="HV_App.I,29.228"><seg type="pāda" n="a">bhartuś chandena nārīṇāṃ</seg> <seg type="pāda" n="b">tapo vā vratakāni vā</seg> /</l>

<l xml:id="HV_App.I,29.229"><seg type="pāda" n="a">niṣphalaṃ khalu yad bhartur</seg> <seg type="pāda" n="b">acchandena kriyeta yat</seg> //</l>

<l xml:id="HV_App.I,29.230">itīdam uktvā punar eva śobhanā @</l>
<l xml:id="HV_App.I,29.231">mumoca toyaṃ nayanodbhavaṃ satī |</l>
<l xml:id="HV_App.I,29.232">grahāya pītaṃ harivāsasaḥ śubhā @</l>
<l xml:id="HV_App.I,29.233">paṭāntam ādhāya mukhe śucismitā ||</l>
<note>Colophon</note>

<milestone unit="speaker" n="vaiśaṃpāyana uvāca"/>
<l xml:id="HV_App.I,29.234"><seg type="pāda" n="a">nārāyaṇaḥ satyabhāmāṃ</seg> <seg type="pāda" n="b">punar evātha bhārata</seg> /</l>

<l xml:id="HV_App.I,29.235"><seg type="pāda" n="a">provāca praṇayāt kruddhām</seg> <seg type="pāda" n="b">abhimānavatīṃ satīm</seg> //</l>

<l xml:id="HV_App.I,29.236"><seg type="pāda" n="a">dahatīva mamāṅgāni</seg> <seg type="pāda" n="b">śokaḥ kamalalocane</seg> /</l>

<l xml:id="HV_App.I,29.237"><seg type="pāda" n="a">kim u tatkāraṇaṃ yena</seg> <seg type="pāda" n="b">tvam evam ativiklavā</seg> //</l>

<l xml:id="HV_App.I,29.238"><seg type="pāda" n="a">śāpitāsi mama prāṇair</seg> <seg type="pāda" n="b">ācakṣvānatyayo yadi</seg> /</l>

<l xml:id="HV_App.I,29.239"><seg type="pāda" n="a">śrotavyaṃ yadi bhaktena</seg> <seg type="pāda" n="b">bhartrā sarvāṅgaśobhane</seg> //</l>

<l xml:id="HV_App.I,29.240"><seg type="pāda" n="a">tataḥ provāca bhartāraṃ</seg> <seg type="pāda" n="b">satyā satyavrate sthitam</seg> /</l>

<l xml:id="HV_App.I,29.241"><seg type="pāda" n="a">bāṣpagadgadayā vācā</seg> <seg type="pāda" n="b">tathaivādhomukhī sthitā</seg> //</l>

<l xml:id="HV_App.I,29.242"><seg type="pāda" n="a">tvayaiva sthāpitaṃ pūrvaṃ</seg> <seg type="pāda" n="b">saubhāgyaṃ mama mānada</seg> /</l>

<l xml:id="HV_App.I,29.243"><seg type="pāda" n="a">jagaty amalapatrākṣe</seg> <seg type="pāda" n="b">tat khyātaṃ keśināśana</seg> //</l>

<l xml:id="HV_App.I,29.244"><seg type="pāda" n="a">śiro vahāmi ceṣṭatvāt</seg> <seg type="pāda" n="b">tavāhaṃ deva garvitā</seg> /</l>

<l xml:id="HV_App.I,29.245"><seg type="pāda" n="a">sarvasīmantinīmadhye</seg> <seg type="pāda" n="b">spṛhaṇīyāsmi sarvathā</seg> //</l>

<l xml:id="HV_App.I,29.246"><seg type="pāda" n="a">sāham adyāvahāsyāsmi</seg> <seg type="pāda" n="b">sapatnīnāṃ janasya ca</seg> /</l>

<l xml:id="HV_App.I,29.247"><seg type="pāda" n="a">iti preṣyābhir ākhyātaṃ</seg> <seg type="pāda" n="b">śrutvā tathyaṃ tatas tataḥ</seg> //</l>

<l xml:id="HV_App.I,29.248"><seg type="pāda" n="a">yat pārijātakusumaṃ</seg> <seg type="pāda" n="b">dattavān nāradas tava</seg> /</l>

<l xml:id="HV_App.I,29.249"><seg type="pāda" n="a">tat kileṣṭajane dattaṃ</seg> <seg type="pāda" n="b">tvayāhaṃ parivarjitā</seg> //</l>

<l xml:id="HV_App.I,29.250"><seg type="pāda" n="a">ratnātiśayadānena</seg> <seg type="pāda" n="b">tasyām abhyadhikaḥ kila</seg> /</l>

<l xml:id="HV_App.I,29.251"><seg type="pāda" n="a">snehaś ca bahumānaś ca</seg> <seg type="pāda" n="b">prakāśaṃ gamitas tvayā</seg> //</l>

<l xml:id="HV_App.I,29.252"><seg type="pāda" n="a">tām astauṣīt samakṣaṃ te</seg> <seg type="pāda" n="b">priyāṃ sa kila nāradaḥ</seg> /</l>

<l xml:id="HV_App.I,29.253"><seg type="pāda" n="a">tam aśrauṣīś ca hṛṣṭas tvaṃ</seg> <seg type="pāda" n="b">priyāyāḥ saṃstavaṃ kila</seg> //</l>

<l xml:id="HV_App.I,29.254"><seg type="pāda" n="a">stotavyā yadi tāvat sā</seg> <seg type="pāda" n="b">nāradena tavāgrataḥ</seg> /</l>

<l xml:id="HV_App.I,29.255"><seg type="pāda" n="a">durbhago 'yaṃ janas tatra</seg> <seg type="pāda" n="b">kimartham anuśabditaḥ</seg> //</l>

<l xml:id="HV_App.I,29.256"><seg type="pāda" n="a">praṇayasya rasaṃ dattvā</seg> <seg type="pāda" n="b">paścāttāpaḥ prabho yadi</seg> /</l>

<l xml:id="HV_App.I,29.257"><seg type="pāda" n="a">anujñāṃ me prayacchasva</seg> <seg type="pāda" n="b">tapaḥ kartuṃ prasīda me</seg> //</l>

<l xml:id="HV_App.I,29.258"><seg type="pāda" n="a">svapnenāpi na dṛṣṭvāhaṃ</seg> <seg type="pāda" n="b">śraddadhyāṃ puṣkarekṣaṇa</seg> /</l>

<l xml:id="HV_App.I,29.259"><seg type="pāda" n="a">yad anyad eva nirvṛttam</seg> <seg type="pāda" n="b">aśrauṣaṃ paśyatas tava</seg> //</l>

<l xml:id="HV_App.I,29.260"><seg type="pāda" n="a">kāmaḥ kāmaṃ tu tasyaiva</seg> <seg type="pāda" n="b">muner atulatejasaḥ</seg> /</l>

<l xml:id="HV_App.I,29.261"><seg type="pāda" n="a">atra manyus tu me deva</seg> <seg type="pāda" n="b">sāṃnidhyaṃ tava tatra yat</seg> //</l>

<l xml:id="HV_App.I,29.262"><seg type="pāda" n="a">mānārthaṃ jīvyate loke</seg> <seg type="pāda" n="b">sadbhir ity uktavān asi</seg> /</l>

<l xml:id="HV_App.I,29.263"><seg type="pāda" n="a">tad evaṃ sati necchāmi</seg> <seg type="pāda" n="b">jīvituṃ mānavarjitā</seg> //</l>

<l xml:id="HV_App.I,29.264"><seg type="pāda" n="a">mamābhavad yato rakṣā</seg> <seg type="pāda" n="b">bhayam adya tato mama</seg> /</l>

<l xml:id="HV_App.I,29.265"><seg type="pāda" n="a">sarvato rakṣate yo māṃ</seg> <seg type="pāda" n="b">sa māṃ nādyābhirakṣati</seg> //</l>

<l xml:id="HV_App.I,29.266"><seg type="pāda" n="a">hā gatiṃ kāṃ gamiṣyāmi</seg> <seg type="pāda" n="b">tyaktā deva tvayā vibho</seg> /</l>

<l xml:id="HV_App.I,29.267"><seg type="pāda" n="a">kumudvatīgatāṃ nūnaṃ</seg> <seg type="pāda" n="b">gatiṃ yāsyāmy asaṃgatā</seg> //</l>

<l xml:id="HV_App.I,29.268"><seg type="pāda" n="a">kim akārṣam ahaṃ mohād</seg> <seg type="pāda" n="b">īśvarāṇāṃ priyāpriyam</seg> /</l>

<l xml:id="HV_App.I,29.269"><seg type="pāda" n="a">priyā bhūtvāpriyā bhūtā</seg> <seg type="pāda" n="b">yad ahaṃ tava mānada</seg> //</l>

<l xml:id="HV_App.I,29.270"><seg type="pāda" n="a">vasantakusumaiś citraṃ</seg> <seg type="pāda" n="b">sadā raivatakaṃ girim</seg> /</l>

<l xml:id="HV_App.I,29.271"><seg type="pāda" n="a">priyā bhūtvāpriyā bhūtā</seg> <seg type="pāda" n="b">kathaṃ drakṣyāmy ahaṃ punaḥ</seg> //</l>

<l xml:id="HV_App.I,29.272"><seg type="pāda" n="a">parapuṣṭasvanonmiśraṃ</seg> <seg type="pāda" n="b">puṣpagandhavahaṃ śucim</seg> /</l>

<l xml:id="HV_App.I,29.273"><seg type="pāda" n="a">kathaṃ nāmānilaṃ dveṣyā</seg> <seg type="pāda" n="b">seveyaṃ durbhagā satī</seg> //</l>

<l xml:id="HV_App.I,29.274"><seg type="pāda" n="a">jalakrīḍāṃ tavāṅkasthā</seg> <seg type="pāda" n="b">deva kṛtvā mahodadhau</seg> /</l>

<l xml:id="HV_App.I,29.275"><seg type="pāda" n="a">kathaṃ daurbhāgyam āpannā</seg> <seg type="pāda" n="b">paśyeyam api sāgaram</seg> //</l>

<l xml:id="HV_App.I,29.276"><seg type="pāda" n="a">sātrājiti priyā nānyā</seg> <seg type="pāda" n="b">tvatto me 'stīti viddhi mām</seg> /</l>

<l xml:id="HV_App.I,29.277"><seg type="pāda" n="a">tvam avocaḥ kva tad yātam</seg> <seg type="pāda" n="b">atha vā kaḥ smariṣyati</seg> //</l>

<note>k: K1 subst. for line 277:k</note>
<l xml:id="**HV_App.I,29.277**10:1"><seg type="pāda" n="a">mām uvāca bhavāṃs tathyaṃ</seg> <seg type="pāda" n="b">na nūnam iti cintaye</seg> //</l>

<l xml:id="HV_App.I,29.278"><seg type="pāda" n="a">yad adrākṣīd dhi māṃ śvaśrūr</seg> <seg type="pāda" n="b">bahumānena nandinīm</seg> /</l>

<l xml:id="HV_App.I,29.279"><seg type="pāda" n="a">avajñātā tvayā rājñī</seg> <seg type="pāda" n="b">nūnaṃ daurbhāgyakīrtitā</seg> //</l>

<l xml:id="HV_App.I,29.280"><seg type="pāda" n="a">kiṃ nu gūḍhena me premṇā</seg> <seg type="pāda" n="b">susnigdhenāpi mānada</seg> /</l>

<l xml:id="HV_App.I,29.281"><seg type="pāda" n="a">yat samānāṃ janair devo</seg> <seg type="pāda" n="b">māṃ na paśyati nityadā</seg> //</l>

<l xml:id="HV_App.I,29.282"><seg type="pāda" n="a">nāhaṃ tvāṃ kitavaṃ dhūrtam</seg> <seg type="pāda" n="b">ajñāsiṣam ariṃdama</seg> /</l>

<l xml:id="HV_App.I,29.283"><seg type="pāda" n="a">adya jñāto 'si tatpakṣaś</seg> <seg type="pāda" n="b">cañcalo janavañcakaḥ</seg> //</l>

<l xml:id="HV_App.I,29.284"><seg type="pāda" n="a">svaravarṇeṅgitākārair</seg> <seg type="pāda" n="b">nigūḍho deva yatnataḥ</seg> /</l>

<l xml:id="HV_App.I,29.285"><seg type="pāda" n="a">cora jñāto 'si tatpakṣo</seg> <seg type="pāda" n="b">vāṅmātramadhuraḥ śaṭhaḥ</seg> //</l>

<l xml:id="HV_App.I,29.286"><seg type="pāda" n="a">evam īrśyāvaśaṃ prāptāṃ</seg> <seg type="pāda" n="b">devīṃ sātrājitīṃ hariḥ</seg> /</l>

<l xml:id="HV_App.I,29.287"><seg type="pāda" n="a">abhimānavatīṃ devaḥ</seg> <seg type="pāda" n="b">sāntvapūrvam athābravīt</seg> //</l>

<l xml:id="HV_App.I,29.288"><seg type="pāda" n="a">maivaṃ padmapalāśākṣi</seg> <seg type="pāda" n="b">mameśvari vada priye</seg> /</l>

<l xml:id="HV_App.I,29.289"><seg type="pāda" n="a">kim atra bahunoktena</seg> <seg type="pāda" n="b">tvadīyam avagaccha mām</seg> //</l>

<l xml:id="HV_App.I,29.290"><seg type="pāda" n="a">tat pārijātakusumaṃ</seg> <seg type="pāda" n="b">tasyā devi mamāgrataḥ</seg> /</l>

<l xml:id="HV_App.I,29.291"><seg type="pāda" n="a">nārado matpriyaṃ kurvan</seg> <seg type="pāda" n="b">munir akliṣṭakarmakṛt</seg> //</l>

<l xml:id="HV_App.I,29.292"><seg type="pāda" n="a">dākṣiṇyād anurodhāc ca</seg> <seg type="pāda" n="b">dattavān nātra saṃśayaḥ</seg> /</l>

<l xml:id="HV_App.I,29.293"><seg type="pāda" n="a">prasīdaikāparādhaṃ me</seg> <seg type="pāda" n="b">marṣayasva śucismite</seg> //</l>

<l xml:id="HV_App.I,29.294"><seg type="pāda" n="a">pārijātasya puṣpāṇi</seg> <seg type="pāda" n="b">yadīcchasy atikopane</seg> /</l>

<l xml:id="HV_App.I,29.295"><seg type="pāda" n="a">tadā dātāsmi suśroṇi</seg> <seg type="pāda" n="b">satyam etad bravīmi te</seg> //</l>

<l xml:id="HV_App.I,29.296"><seg type="pāda" n="a">svargāspadād ānayitvā</seg> <seg type="pāda" n="b">pārijātaṃ drumeśvaram</seg> /</l>

<l xml:id="HV_App.I,29.297"><seg type="pāda" n="a">gṛhe te sthāpayiṣyāmi</seg> <seg type="pāda" n="b">yāvatkālaṃ tvam icchasi</seg> //</l>

<l xml:id="HV_App.I,29.298"><seg type="pāda" n="a">evam uktvā tu hariṇā</seg> <seg type="pāda" n="b">provāca harivallabhā</seg> /</l>

<l xml:id="HV_App.I,29.299"><seg type="pāda" n="a">yady evaṃ sa drumaḥ śakya</seg> <seg type="pāda" n="b">ihānayitum acyuta</seg> //</l>

<l xml:id="HV_App.I,29.300"><seg type="pāda" n="a">manyur eṣa pramṛṣṭo hi</seg> <seg type="pāda" n="b">bhaved bahuguṇo mama</seg> /</l>

<l xml:id="HV_App.I,29.301"><seg type="pāda" n="a">sīmantinīnāṃ sarvāsām</seg> <seg type="pāda" n="b">adhikā syām adhokṣaja</seg> //</l>

<l xml:id="HV_App.I,29.302"><seg type="pāda" n="a">tathāstu prathamaḥ kalpa</seg> <seg type="pāda" n="b">iti tāṃ madhusūdanaḥ</seg> /</l>

<l xml:id="HV_App.I,29.303"><seg type="pāda" n="a">provācāpratimo devo</seg> <seg type="pāda" n="b">jagataḥ prabhavo 'vyayaḥ</seg> //</l>

<l xml:id="HV_App.I,29.304"><seg type="pāda" n="a">tathetyukte 'tha kṛṣṇena</seg> <seg type="pāda" n="b">tutoṣa samitiṃjaya</seg> /</l>

<l xml:id="HV_App.I,29.305"><seg type="pāda" n="a">satyabhāmā satām iṣṭā</seg> <seg type="pāda" n="b">kaṃsanāśanavallabhā</seg> //</l>

<l xml:id="HV_App.I,29.306"><seg type="pāda" n="a">tataḥ snāto jagannāthaḥ</seg> <seg type="pāda" n="b">sarveśaḥ sarvabhāvanaḥ</seg> /</l>

<l xml:id="HV_App.I,29.307"><seg type="pāda" n="a">cakārāvaśyakaṃ sarvaṃ</seg> <seg type="pāda" n="b">sarvakāmapradaḥ satām</seg> //</l>

<l xml:id="HV_App.I,29.308"><seg type="pāda" n="a">dadhyau ca nāradaṃ devaḥ</seg> <seg type="pāda" n="b">snāto devamuniṃ nṛpa</seg> /</l>

<l xml:id="HV_App.I,29.309"><seg type="pāda" n="a">abhyājagāma snānānte</seg> <seg type="pāda" n="b">muniśreṣṭho mahodadhau</seg> //</l>

<l xml:id="HV_App.I,29.310"><seg type="pāda" n="a">tam āgataṃ narapate</seg> <seg type="pāda" n="b">satāṃ gatir adhokṣajaḥ</seg> /</l>

<l xml:id="HV_App.I,29.311"><seg type="pāda" n="a">satyayā saha dharmātmā</seg> <seg type="pāda" n="b">yathāvidhim apūjayat</seg> //</l>

<l xml:id="HV_App.I,29.312"><seg type="pāda" n="a">pādau prakṣālayāṃ cakre</seg> <seg type="pāda" n="b">muneḥ sātrājitī svayam</seg> /</l>

<l xml:id="HV_App.I,29.313"><seg type="pāda" n="a">jalaṃ devaḥ svayaṃ kṛṣṇo</seg> <seg type="pāda" n="b">bhṛṅgāreṇa dadau tadā</seg> //</l>

<l xml:id="HV_App.I,29.314"><seg type="pāda" n="a">athopakalpayām āsa</seg> <seg type="pāda" n="b">sukhāsīnāya keśavaḥ</seg> /</l>

<l xml:id="HV_App.I,29.315"><seg type="pāda" n="a">paramānnaṃ sa munaye</seg> <seg type="pāda" n="b">prayatātmā jagadguruḥ</seg> //</l>

<l xml:id="HV_App.I,29.316"><seg type="pāda" n="a">tal lokakartrā satkṛtya</seg> <seg type="pāda" n="b">dattaṃ munir udāradhīḥ</seg> /</l>

<l xml:id="HV_App.I,29.317"><seg type="pāda" n="a">bubhuje vadatāṃ śreṣṭhaḥ</seg> <seg type="pāda" n="b">śraddhayā parayānvitaḥ</seg> //</l>

<l xml:id="HV_App.I,29.318"><seg type="pāda" n="a">upaspṛśya tatas tṛptaḥ</seg> <seg type="pāda" n="b">pradadau cāśiṣaḥ prabhoḥ</seg> /</l>

<l xml:id="HV_App.I,29.319"><seg type="pāda" n="a">tāś ca prītena manasā</seg> <seg type="pāda" n="b">pratijagrāha keśavaḥ</seg> //</l>

<l xml:id="HV_App.I,29.320"><seg type="pāda" n="a">tataḥ sātrājitīṃ devīṃ</seg> <seg type="pāda" n="b">praṇatāṃ nārado 'bravīt</seg> /</l>

<l xml:id="HV_App.I,29.321"><seg type="pāda" n="a">prasārya dakṣiṇaṃ hastaṃ</seg> <seg type="pāda" n="b">sajalaṃ jalajekṣaṇām</seg> //</l>

<l xml:id="HV_App.I,29.322"><seg type="pāda" n="a">yathedānīṃ tathaiva tvaṃ</seg> <seg type="pāda" n="b">bhava devi pativratā</seg> /</l>

<l xml:id="HV_App.I,29.323"><seg type="pāda" n="a">saviśeṣaṃ ca subhagā</seg> <seg type="pāda" n="b">bhava tvaṃ tapaso balāt</seg> //</l>

<l xml:id="HV_App.I,29.324"><seg type="pāda" n="a">ity uktā munimukhyena</seg> <seg type="pāda" n="b">satyabhāmā haripriyā</seg> /</l>

<l xml:id="HV_App.I,29.325"><seg type="pāda" n="a">uttasthau mahatā yuktā</seg> <seg type="pāda" n="b">harṣeṇa tu narādhipa</seg> //</l>

<l xml:id="HV_App.I,29.326"><seg type="pāda" n="a">sa kṛṣṇo 'py abhyanujñāṃ tu</seg> <seg type="pāda" n="b">labdhvā munivarāt tadā</seg> /</l>

<l xml:id="HV_App.I,29.327"><seg type="pāda" n="a">bubhuje vighasaṃ dhīmān</seg> <seg type="pāda" n="b">aprameyaparākramaḥ</seg> //</l>

<l xml:id="HV_App.I,29.328"><seg type="pāda" n="a">tatas tv āvaśyakaṃ kṛtvā</seg> <seg type="pāda" n="b">satyabhāmāpi bhārata</seg> /</l>

<l xml:id="HV_App.I,29.329"><seg type="pāda" n="a">anujñayā tadā bhartur</seg> <seg type="pāda" n="b">viveśāntargṛhaṃ mudā</seg> //</l>

<l xml:id="HV_App.I,29.330"><seg type="pāda" n="a">tato vinirgatā devī</seg> <seg type="pāda" n="b">kṛṣṇasyaivābhyanujñayā</seg> /</l>

<l xml:id="HV_App.I,29.331"><seg type="pāda" n="a">sthitā pārśve ca kṛṣṇasya</seg> <seg type="pāda" n="b">namaskṛtvā mahātmane</seg> //</l>

<l xml:id="HV_App.I,29.332"><seg type="pāda" n="a">tato muhūrtam āsitvā</seg> <seg type="pāda" n="b">nāradaḥ kṛṣṇam abravīt</seg> /</l>

<l xml:id="HV_App.I,29.333"><seg type="pāda" n="a">āpṛcche tvāṃ gamiṣyāmi</seg> <seg type="pāda" n="b">śakralokam adhokṣaja</seg> //</l>

<l xml:id="HV_App.I,29.334"><seg type="pāda" n="a">tatrādyaṃ devam īśānaṃ</seg> <seg type="pāda" n="b">namaskṛtya maheśvaram</seg> /</l>

<note>k: misprint in CE: devām :k</note>
<l xml:id="HV_App.I,29.335"><seg type="pāda" n="a">gāsyanti devagandharvās</seg> <seg type="pāda" n="b">tathaivāpsarasāṃ varāḥ</seg> //</l>

<l xml:id="HV_App.I,29.336"><seg type="pāda" n="a">māsi māsy ucitaṃ hy etan</seg> <seg type="pāda" n="b">mahendrasadane vibho</seg> /</l>

<l xml:id="HV_App.I,29.337"><seg type="pāda" n="a">pūjārthaṃ devadevasya</seg> <seg type="pāda" n="b">gāndharvaṃ nṛtyam eva ca</seg> //</l>

<l xml:id="HV_App.I,29.338"><seg type="pāda" n="a">antarhito devadevaḥ</seg> <seg type="pāda" n="b">somaḥ sapravaro vibhuḥ</seg> /</l>

<l xml:id="HV_App.I,29.339"><seg type="pāda" n="a">paśyaty amaramukhyena</seg> <seg type="pāda" n="b">kṛtaṃ bhaktyādrighātinā</seg> //</l>

<l xml:id="HV_App.I,29.340"><seg type="pāda" n="a">nimantrito 'haṃ pūrvedyuḥ</seg> <seg type="pāda" n="b">puṣpaṃ dātuṃ mahādyute</seg> /</l>

<l xml:id="HV_App.I,29.341"><seg type="pāda" n="a">pārijātasya bhadraṃ te</seg> <seg type="pāda" n="b">tarurājño mahātmanaḥ</seg> //</l>

<l xml:id="HV_App.I,29.342"><seg type="pāda" n="a">yad etad āhṛtaṃ svargāt</seg> <seg type="pāda" n="b">tat tvadarthaṃ mayā vibho</seg> /</l>

<l xml:id="HV_App.I,29.343"><seg type="pāda" n="a">devopabhogyam etad dhi</seg> <seg type="pāda" n="b">tarurājasamudbhavam</seg> //</l>

<l xml:id="HV_App.I,29.344"><seg type="pāda" n="a">iṣṭaḥ sa vṛkṣaḥ satataṃ</seg> <seg type="pāda" n="b">śacyāḥ puṣkaralocana</seg> /</l>

<l xml:id="HV_App.I,29.345"><seg type="pāda" n="a">saubhāgyam āvahaty eva</seg> <seg type="pāda" n="b">pūjyamāno 'pi nityaśaḥ</seg> //</l>

<note>k: T1-3 G1.3-5 M4 subst. for line 345 :k</note>
<l xml:id="**HV_App.I,29.345**11:1"><seg type="pāda" n="a">saubhāgyārthaṃ tavaivāhaṃ</seg> <seg type="pāda" n="b">puṣpam āhṛtavāṃs tataḥ</seg> //</l>

<l xml:id="HV_App.I,29.346"><seg type="pāda" n="a">puṇyaṃ kartuṃ tadā sṛṣṭaḥ</seg> <seg type="pāda" n="b">pārijāto mahādrumaḥ</seg> /</l>

<l xml:id="HV_App.I,29.347"><seg type="pāda" n="a">adityā dharmanityena</seg> <seg type="pāda" n="b">kaśyapena mahātmanā</seg> //</l>

<l xml:id="HV_App.I,29.348"><seg type="pāda" n="a">purādityā mahātejās</seg> <seg type="pāda" n="b">toṣitaḥ kila kaśyapaḥ</seg> /</l>

<l xml:id="HV_App.I,29.349"><seg type="pāda" n="a">vareṇa cchandayām āsa</seg> <seg type="pāda" n="b">mārīcas tapaso nidhiḥ</seg> //</l>

<l xml:id="HV_App.I,29.350"><seg type="pāda" n="a">sovāca subhagā yena</seg> <seg type="pāda" n="b">bhaveyaṃ munisattama</seg> /</l>

<l xml:id="HV_App.I,29.351"><seg type="pāda" n="a">svalaṃkṛtā kāmataś ca</seg> <seg type="pāda" n="b">sarvair eva vibhūṣaṇaiḥ</seg> //</l>

<l xml:id="HV_App.I,29.352"><seg type="pāda" n="a">īpsitaṃ gītanṛtyaṃ ca</seg> <seg type="pāda" n="b">bhaven mama tapodhana</seg> /</l>

<l xml:id="HV_App.I,29.353"><seg type="pāda" n="a">kumārī nityadā caiva</seg> <seg type="pāda" n="b">bhaveyaṃ tapasāṃ nidhe</seg> //</l>

<l xml:id="HV_App.I,29.354"><seg type="pāda" n="a">virajāḥ śokarahitā</seg> <seg type="pāda" n="b">bhaveyam api nityadā</seg> /</l>

<l xml:id="HV_App.I,29.355"><seg type="pāda" n="a">patibhaktimatī caiva</seg> <seg type="pāda" n="b">dharmaśīlā tathaiva ca</seg> //</l>

<l xml:id="HV_App.I,29.356"><seg type="pāda" n="a">pārijātaṃ tato 'srākṣīd</seg> <seg type="pāda" n="b">adityāḥ priyakāmyayā</seg> /</l>

<l xml:id="HV_App.I,29.357"><seg type="pāda" n="a">sarvakāmapradaiḥ puṣpair</seg> <seg type="pāda" n="b">āvṛtaṃ divyagandhadaiḥ</seg> //</l>

<l xml:id="HV_App.I,29.358"><seg type="pāda" n="a">triśākhaṃ sarvadā dṛśyaṃ</seg> <seg type="pāda" n="b">sarvabhūtamanoharam</seg> /</l>

<l xml:id="HV_App.I,29.359"><seg type="pāda" n="a">sarvapuṣpāṇi dṛśyante</seg> <seg type="pāda" n="b">tasminn eva mahādrume</seg> //</l>

<l xml:id="HV_App.I,29.360"><seg type="pāda" n="a">īdṛśāny asya puṣpāṇi</seg> <seg type="pāda" n="b">bibharty ekātirūpiṇī</seg> /</l>

<l xml:id="HV_App.I,29.361"><seg type="pāda" n="a">bahurūpāṇi cāpy anyā</seg> <seg type="pāda" n="b">padmāni ca tathāparā</seg> //</l>

<l xml:id="HV_App.I,29.362"><seg type="pāda" n="a">mandārād api vṛkṣāc ca</seg> <seg type="pāda" n="b">sāras uddhṛtya kaśyapaḥ</seg> /</l>

<l xml:id="HV_App.I,29.363"><seg type="pāda" n="a">tasmād eṣa taruśreṣṭhaḥ</seg> <seg type="pāda" n="b">sarveṣāṃ śreṣṭhatāṃ gataḥ</seg> //</l>

<note>k: T1-3 G1.3-5 M4 ins. :k</note>
<l xml:id="**HV_App.I,29.363**12:1"><seg type="pāda" n="a">adityai pradadau śrīmān</seg> <seg type="pāda" n="b">pārijātaṃ mahādrumam</seg> /</l>

<l xml:id="HV_App.I,29.364"><seg type="pāda" n="a">tatas tatra nibadhyātha</seg> <seg type="pāda" n="b">kaśyapaṃ pradadau śubhā</seg> /</l>

<l xml:id="HV_App.I,29.365"><seg type="pāda" n="a">aditir mama puṇyārthaṃ</seg> <seg type="pāda" n="b">saubhāgyārthaṃ tathaiva ca</seg> //</l>

<note>k: Bom. Poona eds. G(ed.) ins. :k</note>
<l xml:id="**HV_App.I,29.365**13:1"><seg type="pāda" n="a">adityā kaśyapo dattaḥ</seg> <seg type="pāda" n="b">puṇyārthaṃ ca tato mama</seg> /</l>

<l xml:id="**HV_App.I,29.365**13:2"><seg type="pāda" n="a">puṣpadāmnā veṣṭayitvā</seg> <seg type="pāda" n="b">kaṇṭhe puṇyārtham ātmavān</seg> //</l>

<l xml:id="HV_App.I,29.366"><seg type="pāda" n="a">niṣkrayeṇa mayā muktaḥ</seg> <seg type="pāda" n="b">kaśyapas tu tapodhanaḥ</seg> /</l>

<l xml:id="HV_App.I,29.367"><seg type="pāda" n="a">indro dattas tathendrāṇyā</seg> <seg type="pāda" n="b">saubhāgyārthaṃ tato mama</seg> //</l>

<l xml:id="HV_App.I,29.368"><seg type="pāda" n="a">somaś cāpy atha rohiṇyā</seg> <seg type="pāda" n="b">ṛddhyā ca dhanadas tathā</seg> /</l>

<l xml:id="HV_App.I,29.369"><seg type="pāda" n="a">evaṃ saubhāgyado vṛkṣaḥ</seg> <seg type="pāda" n="b">pārijāto na saṃśayaḥ</seg> //</l>

<l xml:id="HV_App.I,29.370"><seg type="pāda" n="a">pārijāto viṣṇupadyāḥ</seg> <seg type="pāda" n="b">pārijāteti śabditaḥ</seg> /</l>

<l xml:id="HV_App.I,29.371"><seg type="pāda" n="a">mandārapuṣpair yad yukto</seg> <seg type="pāda" n="b">mandāras tena kathyate</seg> //</l>

<l xml:id="HV_App.I,29.372"><seg type="pāda" n="a">ko 'py ayaṃ dārur ity āhur</seg> <seg type="pāda" n="b">ajānanto yato janāḥ</seg> /</l>

<l xml:id="HV_App.I,29.373"><seg type="pāda" n="a">kovidāra iti khyātaḥ</seg> <seg type="pāda" n="b">saṃtataḥ sa mahātaruḥ</seg> //</l>

<l xml:id="HV_App.I,29.374"><seg type="pāda" n="a">mandāraḥ kovidāraś ca</seg> <seg type="pāda" n="b">pārijātaś ca nāmabhiḥ</seg> /</l>

<l xml:id="HV_App.I,29.375"><seg type="pāda" n="a">sa vṛkṣo jñāyate divyo</seg> <seg type="pāda" n="b">yasyaitat kusumottamam</seg> //</l>

<note>Colophon</note>

<milestone unit="speaker" n="vaiśaṃpāyana uvāca"/>
<l xml:id="HV_App.I,29.376"><seg type="pāda" n="a">tato jigamiṣuṃ tatra</seg> <seg type="pāda" n="b">nāradaṃ munisattamam</seg> /</l>

<l xml:id="HV_App.I,29.377"><seg type="pāda" n="a">provāca bhagavān viṣṇur</seg> <seg type="pāda" n="b">aprameyaparākramaḥ</seg> /</l>

<l xml:id="HV_App.I,29.378"><seg type="pāda" n="a">maharṣe dharmatattvajña</seg> <seg type="pāda" n="b">svargaṃ gatvā tvayānagha</seg> /</l>

<l xml:id="HV_App.I,29.379"><seg type="pāda" n="a">dṛṣṭvā sadasyān devasya</seg> <seg type="pāda" n="b">tripuraghnasya dhīmataḥ</seg> //</l>

<l xml:id="HV_App.I,29.380"><seg type="pāda" n="a">anujñayā madvacanād</seg> <seg type="pāda" n="b">vijñāpyaḥ pākaśāsanaḥ</seg> /</l>

<l xml:id="HV_App.I,29.381"><seg type="pāda" n="a">saṃvarṇayitvā bhrātṛtvaṃ</seg> <seg type="pāda" n="b">paurāṇaṃ vetsi yan mune</seg> //</l>

<l xml:id="HV_App.I,29.382"><seg type="pāda" n="a">yad asrākṣīn muniśreṣṭho</seg> <seg type="pāda" n="b">bhagavān kaśyapas tarum</seg> /</l>

<l xml:id="HV_App.I,29.383"><seg type="pāda" n="a">pārijātaṃ purādityāḥ</seg> <seg type="pāda" n="b">priyārthaṃ dharmavittama</seg> //</l>

<l xml:id="HV_App.I,29.384"><seg type="pāda" n="a">sa puṇyam atisaubhāgyaṃ</seg> <seg type="pāda" n="b">dadāti tarusattamaḥ</seg> /</l>

<l xml:id="HV_App.I,29.385"><seg type="pāda" n="a">tava dattaṃ purā dānaṃ</seg> <seg type="pāda" n="b">vrate ca tarusattamam</seg> //</l>

<l xml:id="HV_App.I,29.386"><seg type="pāda" n="a">devībhir dharmanityābhir</seg> <seg type="pāda" n="b">dharmārtham amarottama</seg> /</l>

<l xml:id="HV_App.I,29.387"><seg type="pāda" n="a">dattaṃ śrutvābhikāṅkṣanti</seg> <seg type="pāda" n="b">dātuṃ patnyo mama prabho</seg> //</l>

<l xml:id="HV_App.I,29.388"><seg type="pāda" n="a">puṇyārthaṃ dānadharmārthaṃ</seg> <seg type="pāda" n="b">mama prītyartham eva ca</seg> /</l>

<l xml:id="HV_App.I,29.389"><seg type="pāda" n="a">ānāyya ca dvāravatīṃ</seg> <seg type="pāda" n="b">pārijātaṃ mahātarum</seg> //</l>

<l xml:id="HV_App.I,29.390"><seg type="pāda" n="a">datte dāne punaḥ svargaṃ</seg> <seg type="pāda" n="b">tatra taṃ nāyayiṣyasi</seg> /</l>

<l xml:id="HV_App.I,29.391"><seg type="pāda" n="a">sa vācya evaṃ bhagavān</seg> <seg type="pāda" n="b">balabhid bhagavaṃs tvayā</seg> //</l>

<l xml:id="HV_App.I,29.392"><seg type="pāda" n="a">tathā tathā prayatnaś ca</seg> <seg type="pāda" n="b">kāryo munivara tvayā</seg> /</l>

<l xml:id="HV_App.I,29.393"><seg type="pāda" n="a">yathā taruvaraṃ dadyāt</seg> <seg type="pāda" n="b">pārijātaṃ sureśvaraḥ</seg> //</l>

<l xml:id="HV_App.I,29.394"><seg type="pāda" n="a">tatra dūtaguṇaṃ tāvat</seg> <seg type="pāda" n="b">paśyāmas te tapodhana</seg> /</l>

<l xml:id="HV_App.I,29.395"><seg type="pāda" n="a">saṃbhāvyā sarvakṛtyānāṃ</seg> <seg type="pāda" n="b">saṃpad dhi tvayi me matā</seg> //</l>

<l xml:id="HV_App.I,29.396"><seg type="pāda" n="a">evaṃ nārāyaṇenokto</seg> <seg type="pāda" n="b">nārado bhagavān ṛṣiḥ</seg> /</l>

<l xml:id="HV_App.I,29.397"><seg type="pāda" n="a">prahasyovāca keśighnam</seg> <seg type="pāda" n="b">idaṃ vākyaṃ tapodhanaḥ</seg> //</l>

<l xml:id="HV_App.I,29.398"><seg type="pāda" n="a">bāḍham evaṃ pravakṣyāmi</seg> <seg type="pāda" n="b">yadumukhya sureśvaram</seg> /</l>

<l xml:id="HV_App.I,29.399"><seg type="pāda" n="a">na tu dāsyati devendraḥ</seg> <seg type="pāda" n="b">pārijātaṃ kathaṃcana</seg> //</l>

<l xml:id="HV_App.I,29.400"><seg type="pāda" n="a">mandaraṃ parvataśreṣṭhaṃ</seg> <seg type="pāda" n="b">dānavais tridaśais tathā</seg> /</l>

<l xml:id="HV_App.I,29.401"><seg type="pāda" n="a">nikṣipya toyadhau pūrvaṃ</seg> <seg type="pāda" n="b">pārijātaḥ samāhṛtaḥ</seg> //</l>

<l xml:id="HV_App.I,29.402"><seg type="pāda" n="a">mandaraṃ parvataśreṣṭhaṃ</seg> <seg type="pāda" n="b">nayituṃ preṣitaḥ purā</seg> /</l>

<l xml:id="HV_App.I,29.403"><seg type="pāda" n="a">pārijātaṃ hareṇāpi</seg> <seg type="pāda" n="b">lokakartrā janārdana</seg> //</l>

<l xml:id="HV_App.I,29.404"><seg type="pāda" n="a">svayaṃ vijñāpito gatvā</seg> <seg type="pāda" n="b">tataḥ śakreṇa śaṃkaraḥ</seg> /</l>

<l xml:id="HV_App.I,29.405"><seg type="pāda" n="a">ākrīḍadruma udyāne</seg> <seg type="pāda" n="b">śacyāḥ syād iti yācitaḥ</seg> //</l>

<l xml:id="HV_App.I,29.406"><seg type="pāda" n="a">tathāstv iti varo datto</seg> <seg type="pāda" n="b">mahādevena cānagha</seg> /</l>

<l xml:id="HV_App.I,29.407"><seg type="pāda" n="a">na ca nītaḥ pārijāto</seg> <seg type="pāda" n="b">mandaraṃ citrakandaram</seg> //</l>

<l xml:id="HV_App.I,29.408"><seg type="pāda" n="a">krīḍāvṛkṣaḥ sa śacyeti</seg> <seg type="pāda" n="b">vyapadeśena mokṣitaḥ</seg> /</l>

<l xml:id="HV_App.I,29.409"><seg type="pāda" n="a">mahendreṇa mahābāho</seg> <seg type="pāda" n="b">pārijātas taruḥ purā</seg> //</l>

<l xml:id="HV_App.I,29.410"><seg type="pāda" n="a">priyārtham umayāsrākṣīt</seg> <seg type="pāda" n="b">pārijātavanaṃ haraḥ</seg> /</l>

<l xml:id="HV_App.I,29.411"><seg type="pāda" n="a">gavyūtimātravistīrṇaṃ</seg> <seg type="pāda" n="b">mandarasyaikakandare</seg> //</l>

<l xml:id="HV_App.I,29.412"><seg type="pāda" n="a">na tatra sūryabhāḥ kṛṣṇa</seg> <seg type="pāda" n="b">praviśanti nagottame</seg> /</l>

<note>k: kṛṣṇaḥ = misprint in CE? :k</note>
<l xml:id="HV_App.I,29.413"><seg type="pāda" n="a">na ca candraprabhāḥ śītā</seg> <seg type="pāda" n="b">naiva kṛṣṇa sadāgatiḥ</seg> //</l>

<l xml:id="HV_App.I,29.414"><seg type="pāda" n="a">śītoṣṇe chandatas tatra</seg> <seg type="pāda" n="b">śailaputryā bhavanti hi</seg> /</l>

<l xml:id="HV_App.I,29.415"><seg type="pāda" n="a">svayaṃprabhaṃ vanaṃ tad dhi</seg> <seg type="pāda" n="b">mahādevasya tejasā</seg> //</l>

<l xml:id="HV_App.I,29.416"><seg type="pāda" n="a">varjayitvā mahādevaṃ</seg> <seg type="pāda" n="b">sagaṇaṃ yaduvardhana</seg> /</l>

<l xml:id="HV_App.I,29.417"><seg type="pāda" n="a">māṃ cānyas tad vanaṃ divyaṃ</seg> <seg type="pāda" n="b">na prayāti kathaṃcana</seg> //</l>

<l xml:id="HV_App.I,29.418"><seg type="pāda" n="a">sravanti tatra vārṣṇeya</seg> <seg type="pāda" n="b">pārijātāḥ samantataḥ</seg> /</l>

<l xml:id="HV_App.I,29.419"><seg type="pāda" n="a">sarvaratnāni mukhyāni</seg> <seg type="pāda" n="b">manasā kāṅkṣitāni vai</seg> //</l>

<l xml:id="HV_App.I,29.420"><seg type="pāda" n="a">gaṇās tāny upabhuñjanti</seg> <seg type="pāda" n="b">pravarāṇāṃ mahātmanām</seg> /</l>

<l xml:id="HV_App.I,29.421"><seg type="pāda" n="a">ājñayā devadevasya</seg> <seg type="pāda" n="b">lokanāthasya keśava</seg> //</l>

<l xml:id="HV_App.I,29.422"><seg type="pāda" n="a">pārijātād bahuguṇaṃ</seg> <seg type="pāda" n="b">phalaṃ teṣāṃ tathā dhanam</seg> /</l>

<l xml:id="HV_App.I,29.423"><seg type="pāda" n="a">abhimānaṃ prabhā caiva</seg> <seg type="pāda" n="b">guṇā bhūriguṇās tathā</seg> //</l>

<l xml:id="HV_App.I,29.424"><seg type="pāda" n="a">mūrtimantaś ca te vṛkṣāḥ</seg> <seg type="pāda" n="b">somaṃ devaṃ vṛṣadhvajam</seg> /</l>

<l xml:id="HV_App.I,29.425"><seg type="pāda" n="a">upatiṣṭhanti satataṃ</seg> <seg type="pāda" n="b">pravaraiḥ saha keśava</seg> //</l>

<l xml:id="HV_App.I,29.426"><seg type="pāda" n="a">raudreṇa tejasā juṣṭā</seg> <seg type="pāda" n="b">hīnā duḥkhaiḥ sukhānvitāḥ</seg> /</l>

<l xml:id="HV_App.I,29.427"><seg type="pāda" n="a">taravo mandare te hi</seg> <seg type="pāda" n="b">dayitāḥ śailakanyayā</seg> //</l>

<l xml:id="HV_App.I,29.428"><seg type="pāda" n="a">praviveśāndhako nāma</seg> <seg type="pāda" n="b">ghoras tatra mahābalaḥ</seg> /</l>

<l xml:id="HV_App.I,29.429"><seg type="pāda" n="a">daiteyo varadānena</seg> <seg type="pāda" n="b">darpitaḥ pāpaniścayaḥ</seg> //</l>

<l xml:id="HV_App.I,29.430"><seg type="pāda" n="a">sa hato devadevena</seg> <seg type="pāda" n="b">hareṇāmitraghātinā</seg> /</l>

<l xml:id="HV_App.I,29.431"><seg type="pāda" n="a">avadhyaḥ sarvabhūtānāṃ</seg> <seg type="pāda" n="b">vṛtrād daśaguṇaṃ balī</seg> //</l>

<l xml:id="HV_App.I,29.432"><seg type="pāda" n="a">evaṃ duḥkhena te deva</seg> <seg type="pāda" n="b">pārijātaṃ pradāsyati</seg> /</l>

<l xml:id="HV_App.I,29.433"><seg type="pāda" n="a">puṣkarākṣa sahasrākṣaḥ</seg> <seg type="pāda" n="b">satyam etad bravīmi te</seg> //</l>

<l xml:id="HV_App.I,29.434"><seg type="pāda" n="a">satataṃ sahito devyā</seg> <seg type="pāda" n="b">śacyā sa hi varadrumaḥ</seg> /</l>

<l xml:id="HV_App.I,29.435"><seg type="pāda" n="a">sarvakāmapradaḥ kṛṣṇa</seg> <seg type="pāda" n="b">tathendrasyāmitaujasaḥ</seg> //</l>


<milestone unit="speaker" n="vāsudeva uvāca"/>
<l xml:id="HV_App.I,29.436"><seg type="pāda" n="a">mune tad yujyate sādhu</seg> <seg type="pāda" n="b">mahādevena dhīmatā</seg> /</l>

<l xml:id="HV_App.I,29.437"><seg type="pāda" n="a">yac chacīṃ kāraṇaṃ kṛtvā</seg> <seg type="pāda" n="b">na nītaḥ sa taruḥ purā</seg> //</l>

<l xml:id="HV_App.I,29.438"><seg type="pāda" n="a">sa jyeṣṭhaḥ sarvabhūtānāṃ</seg> <seg type="pāda" n="b">lokakṛt prabhavo 'vyayaḥ</seg> /</l>

<l xml:id="HV_App.I,29.439"><seg type="pāda" n="a">pārāvaryasya sadṛśaṃ</seg> <seg type="pāda" n="b">kṛtavān iti me matiḥ</seg> //</l>

<l xml:id="HV_App.I,29.440"><seg type="pāda" n="a">ahaṃ yavīyān devasya</seg> <seg type="pāda" n="b">sarvathā balaghātinaḥ</seg> /</l>

<l xml:id="HV_App.I,29.441"><seg type="pāda" n="a">lālanīyaś ca bhagavañ</seg> <seg type="pāda" n="b">jayanta iva sattama</seg> //</l>

<l xml:id="HV_App.I,29.442"><seg type="pāda" n="a">sarvathā bhagavāṃs tāvad</seg> <seg type="pāda" n="b">upāyair bahuvistaraiḥ</seg> /</l>

<l xml:id="HV_App.I,29.443"><seg type="pāda" n="a">karotu yatnaṃ prītyarthaṃ</seg> <seg type="pāda" n="b">śakto hy asi tapodhana</seg> //</l>

<l xml:id="HV_App.I,29.444"><seg type="pāda" n="a">mayā mune pratijñātaṃ</seg> <seg type="pāda" n="b">puṇyārthaṃ satyabhāmayā</seg> /</l>

<l xml:id="HV_App.I,29.445"><seg type="pāda" n="a">svargād ihānayiṣyāmi</seg> <seg type="pāda" n="b">pārijātam iti prabho</seg> //</l>

<l xml:id="HV_App.I,29.446"><seg type="pāda" n="a">mayā tad anṛtaṃ śakyaṃ</seg> <seg type="pāda" n="b">kathaṃ kartuṃ tapodhana</seg> /</l>

<l xml:id="HV_App.I,29.447"><seg type="pāda" n="a">nānṛtaṃ hi vaco vipra</seg> <seg type="pāda" n="b">proktapūrvaṃ mayānagha</seg> /</l>

<l xml:id="HV_App.I,29.448"><seg type="pāda" n="a">mayi bhagnapratijñe hi</seg> <seg type="pāda" n="b">lokānāṃ saṃplavo bhavet</seg> //</l>

<l xml:id="HV_App.I,29.449"><seg type="pāda" n="a">yan mayā hi muniśreṣṭha</seg> <seg type="pāda" n="b">lokā dharmaguṇānvitāḥ</seg> /</l>

<l xml:id="HV_App.I,29.450"><seg type="pāda" n="a">paripālyāḥ sthitau sarve</seg> <seg type="pāda" n="b">sa kathaṃ hy anṛtaṃ vadet</seg> //</l>

<l xml:id="HV_App.I,29.451">na devagandharvagaṇā na rākṣasā @</l>
<l xml:id="HV_App.I,29.452">na cāsurā naiva ca yakṣapannagāḥ |</l>
<note>k: K4 subst. for lines 451-452:k</note>
<l xml:id="**HV_App.I,29.452**14:1"><seg type="pāda" n="a">na devagandharvagaṇā</seg> <seg type="pāda" n="b">rākṣasā naiva cāsurāḥ</seg> /</l>

<l xml:id="**HV_App.I,29.452**14:2"><seg type="pāda" n="a">naiva yakṣapiśācāś ca</seg> <seg type="pāda" n="b">na ca sarve 'pi pannagāḥ</seg> //</l>

<l xml:id="HV_App.I,29.453">mama pratijñām apahantum udyatāḥ @</l>
<l xml:id="HV_App.I,29.454">sukhāya jīvanti ciraṃ mahāmune ||</l>
<l xml:id="HV_App.I,29.455">sa pārijātaṃ yadi na pradāsyati @</l>
<l xml:id="HV_App.I,29.456">prayācyamāno bhavatāmareśvaraḥ |</l>
<l xml:id="HV_App.I,29.457">tataḥ śacīvyāmṛditānulepane @</l>
<l xml:id="HV_App.I,29.458">gadāṃ vibhokṣyāmi puraṃdarorasi ||</l>
<l xml:id="HV_App.I,29.459">iti pravācyo yadi sāmapūrvakaṃ @</l>
<l xml:id="HV_App.I,29.460">prayācyamāno na taruṃ prayacchati |</l>
<l xml:id="HV_App.I,29.461">suniścitaṃ mām avagamya sarvathā @</l>
<l xml:id="HV_App.I,29.462">tvayāpi kāryaḥ khalu tatra niścayaḥ ||</l>
<note>Colophon</note>

<milestone unit="speaker" n="vaiśaṃpāyana uvāca"/>
<l xml:id="HV_App.I,29.463"><seg type="pāda" n="a">nārado 'tha munir gatvā</seg> <seg type="pāda" n="b">mahendrasadanaṃ prabhuḥ</seg> /</l>

<l xml:id="HV_App.I,29.464"><seg type="pāda" n="a">tāṃ rātrim avasat tatra</seg> <seg type="pāda" n="b">dadṛśe ca mahotsavam</seg> //</l>

<l xml:id="HV_App.I,29.465"><seg type="pāda" n="a">tatrādityā mahātmāno</seg> <seg type="pāda" n="b">vasavaś ca surottamāḥ</seg> /</l>

<l xml:id="HV_App.I,29.466"><seg type="pāda" n="a">rājarṣayaś ca vidvāṃsaḥ</seg> <seg type="pāda" n="b">svargatāḥ karmabhiḥ śubhaiḥ</seg> //</l>

<l xml:id="HV_App.I,29.467"><seg type="pāda" n="a">nāgā yakṣāś ca siddhāś ca</seg> <seg type="pāda" n="b">cāraṇāś ca tapodhanāḥ</seg> /</l>

<l xml:id="HV_App.I,29.468"><seg type="pāda" n="a">brahmarṣayaś ca śataśo</seg> <seg type="pāda" n="b">devarṣimanavas tathā</seg> //</l>

<l xml:id="HV_App.I,29.469"><seg type="pāda" n="a">suparṇāś ca mahātmāno</seg> <seg type="pāda" n="b">marutaś ca mahābalāḥ</seg> /</l>

<l xml:id="HV_App.I,29.470"><seg type="pāda" n="a">divaukasāṃ nikāyāś ca</seg> <seg type="pāda" n="b">śataśo 'nye samāgatāḥ</seg> //</l>

<l xml:id="HV_App.I,29.471"><seg type="pāda" n="a">upary upari sarveṣāṃ</seg> <seg type="pāda" n="b">somo devo maheśvaraḥ</seg> /</l>

<l xml:id="HV_App.I,29.472"><seg type="pāda" n="a">tasthāv amitavikrāntaḥ</seg> <seg type="pāda" n="b">svair gaṇaiḥ parivāritaḥ</seg> //</l>

<l xml:id="HV_App.I,29.473"><seg type="pāda" n="a">devarṣibhir muniśreṣṭhaiḥ</seg> <seg type="pāda" n="b">saṃvṛtaḥ sarvabhāvanaḥ</seg> /</l>

<l xml:id="HV_App.I,29.474"><seg type="pāda" n="a">kalpāntarasahasreṣu</seg> <seg type="pāda" n="b">kṣayo yeṣāṃ na vidyate</seg> //</l>

<l xml:id="HV_App.I,29.475"><seg type="pāda" n="a">yān arcayanti satataṃ</seg> <seg type="pāda" n="b">devā deveśvaropamāḥ</seg> /</l>

<l xml:id="HV_App.I,29.476"><seg type="pāda" n="a">ātmajñā nāvalepāndhā</seg> <seg type="pāda" n="b">ye ca dharmapathe sthitāḥ</seg> //</l>

<l xml:id="HV_App.I,29.477"><seg type="pāda" n="a">rudrāś ca kāśyapā devam</seg> <seg type="pāda" n="b">adhyupāsanta bhārata</seg> /</l>

<l xml:id="HV_App.I,29.478"><seg type="pāda" n="a">skandaś ca bhagavān raudrir</seg> <seg type="pāda" n="b">gaṅgā ca saritāṃ varā</seg> //</l>

<l xml:id="HV_App.I,29.479"><seg type="pāda" n="a">arciṣmāṃs tumburuś caiva</seg> <seg type="pāda" n="b">bhāriś ca vadatāṃ varaḥ</seg> /</l>

<l xml:id="HV_App.I,29.480"><seg type="pāda" n="a">netāro devadevānām</seg> <seg type="pāda" n="b">ete hi tapasānvitāḥ</seg> //</l>

<l xml:id="HV_App.I,29.481"><seg type="pāda" n="a">etān anuvidhīyante</seg> <seg type="pāda" n="b">sarvadevagaṇā nṛpa</seg> /</l>

<l xml:id="HV_App.I,29.482"><seg type="pāda" n="a">dharmanityās taponityāḥ</seg> <seg type="pāda" n="b">satāṃ mārgam upāśritāḥ</seg> //</l>

<l xml:id="HV_App.I,29.483"><seg type="pāda" n="a">ye tv ime mānuṣā devān</seg> <seg type="pāda" n="b">arcayanti śubhārthinaḥ</seg> /</l>

<l xml:id="HV_App.I,29.484"><seg type="pāda" n="a">tān arcayanti hy amarās</seg> <seg type="pāda" n="b">tathā rājañ śubhārthinaḥ</seg> //</l>

<l xml:id="HV_App.I,29.485"><seg type="pāda" n="a">pitṛkṛtyeṣu devānāṃ</seg> <seg type="pāda" n="b">saṃnyāsaṃ ye tv anuṣṭhitāḥ</seg> /</l>

<l xml:id="HV_App.I,29.486"><seg type="pāda" n="a">svādhyāyavantaḥ kauravya</seg> <seg type="pāda" n="b">sadā niyamacāriṇaḥ</seg> //</l>

<l xml:id="HV_App.I,29.487"><seg type="pāda" n="a">gandharvādhipatiḥ śrīmāṃs</seg> <seg type="pāda" n="b">tatra citraratho nṛpa</seg> /</l>

<l xml:id="HV_App.I,29.488"><seg type="pāda" n="a">saputro vādayām āsa</seg> <seg type="pāda" n="b">devavādyāni hṛṣṭavat</seg> /</l>

<l xml:id="HV_App.I,29.489"><seg type="pāda" n="a">ūrṇāyuś citrasenaś ca</seg> <seg type="pāda" n="b">hāhā hūhūs tathaiva ca</seg> /</l>

<l xml:id="HV_App.I,29.490"><seg type="pāda" n="a">ḍambaras tumburuś caiva</seg> <seg type="pāda" n="b">jagur anye ca tadgaṇāḥ</seg> //</l>

<l xml:id="HV_App.I,29.491"><seg type="pāda" n="a">urvaśī pūrvacittiś ca</seg> <seg type="pāda" n="b">hemā rambhā ca bhārata</seg> /</l>

<l xml:id="HV_App.I,29.492"><seg type="pāda" n="a">hemadantā ghṛtācī ca</seg> <seg type="pāda" n="b">sahajanyā tathaiva ca</seg> //</l>

<l xml:id="HV_App.I,29.493"><seg type="pāda" n="a">jujoṣa bhagavān devas</seg> <seg type="pāda" n="b">tadupasthānam ātmavān</seg> /</l>

<l xml:id="HV_App.I,29.494"><seg type="pāda" n="a">vṛttena tuṣṭaḥ śakrasya</seg> <seg type="pāda" n="b">jagāma jagataḥ patiḥ</seg> /</l>

<l xml:id="HV_App.I,29.495"><seg type="pāda" n="a">gate bhūtapatau sarve</seg> <seg type="pāda" n="b">nṛpā jagmur yathāgatam</seg> /</l>

<l xml:id="HV_App.I,29.496"><seg type="pāda" n="a">mahendreṇārcitā devāḥ</seg> <seg type="pāda" n="b">svān eva nilayān gatāḥ</seg> //</l>

<l xml:id="HV_App.I,29.497"><seg type="pāda" n="a">tataḥ sarveṣu yāteṣu</seg> <seg type="pāda" n="b">sukhāsīnaṃ puraṃdaram</seg> /</l>

<l xml:id="HV_App.I,29.498"><seg type="pāda" n="a">sadasyaiḥ svaiḥ sahāsīnaṃ</seg> <seg type="pāda" n="b">nārado 'bhyāyayau muniḥ</seg> //</l>

<l xml:id="HV_App.I,29.499"><seg type="pāda" n="a">tam indraḥ pūjayām āsa</seg> <seg type="pāda" n="b">samutthāya tapodhanam</seg> /</l>

<l xml:id="HV_App.I,29.500"><seg type="pāda" n="a">dideśa kuśagarbhaṃ ca</seg> <seg type="pāda" n="b">pīṭham ātmāsanopamam</seg> //</l>

<l xml:id="HV_App.I,29.501"><seg type="pāda" n="a">nārado 'tha mahātejā</seg> <seg type="pāda" n="b">mahendram idam abravīt</seg> /</l>

<l xml:id="HV_App.I,29.502"><seg type="pāda" n="a">dūto 'ham amaraśreṣṭha</seg> <seg type="pāda" n="b">viṣṇor atulatejasaḥ</seg> //</l>

<l xml:id="HV_App.I,29.503"><seg type="pāda" n="a">kiṃcit kāryaṃ puraskṛtya</seg> <seg type="pāda" n="b">preṣito 'smi mahātmanā</seg> /</l>

<l xml:id="HV_App.I,29.504"><seg type="pāda" n="a">ānartād ārtiharaṇaṃ</seg> <seg type="pāda" n="b">tasyaivānaghatejasaḥ</seg> //</l>

<l xml:id="HV_App.I,29.505"><seg type="pāda" n="a">prītivākyāni hṛdyāni</seg> <seg type="pāda" n="b">prayujya munaye tadā</seg> /</l>

<l xml:id="HV_App.I,29.506"><seg type="pāda" n="a">tataḥ prahṛṣṭo bhagavān</seg> <seg type="pāda" n="b">abravīt pākaśāsanaḥ</seg> //</l>

<l xml:id="HV_App.I,29.507"><seg type="pāda" n="a">kim āha puruṣaśreṣṭhaḥ</seg> <seg type="pāda" n="b">śīghram ācakṣva me mune</seg> /</l>

<l xml:id="HV_App.I,29.508"><seg type="pāda" n="a">cirasya khalu kṛṣṇena</seg> <seg type="pāda" n="b">saṃsmṛtāḥ sma mahātmanā</seg> /</l>

<l xml:id="HV_App.I,29.509"><seg type="pāda" n="a">priyavākyāni hṛdyāni</seg> <seg type="pāda" n="b">brūhi dharmabhṛtāṃ vara</seg> //</l>


<milestone unit="speaker" n="nārada uvāca"/>
<l xml:id="HV_App.I,29.510"><seg type="pāda" n="a">mahendrendrānujaṃ draṣṭuṃ</seg> <seg type="pāda" n="b">gato 'haṃ bhrātaraṃ tava</seg> /</l>

<l xml:id="HV_App.I,29.511"><seg type="pāda" n="a">dvārakāṃ puruṣaśreṣṭha</seg> <seg type="pāda" n="b">kāśyapānāṃ yaśaskaram</seg> //</l>

<l xml:id="HV_App.I,29.512"><seg type="pāda" n="a">taṃ tu raivatake 'drākṣaṃ</seg> <seg type="pāda" n="b">tadāsīnam ariṃdamam</seg> /</l>

<l xml:id="HV_App.I,29.513"><seg type="pāda" n="a">rukmiṇyā sahitaṃ vīram</seg> <seg type="pāda" n="b">umayeva vṛṣadhvajam</seg> //</l>

<l xml:id="HV_App.I,29.514"><seg type="pāda" n="a">pārijātataroḥ puṣpaṃ</seg> <seg type="pāda" n="b">tasya dattaṃ mayānagha</seg> /</l>

<l xml:id="HV_App.I,29.515"><seg type="pāda" n="a">vismāpanārthaṃ deveśa</seg> <seg type="pāda" n="b">patnīnām urutejasaḥ</seg> //</l>

<l xml:id="HV_App.I,29.516"><seg type="pāda" n="a">tad dṛṣṭvā tasya patnyas tu</seg> <seg type="pāda" n="b">vismayaṃ paramaṃ yayuḥ</seg> /</l>

<l xml:id="HV_App.I,29.517"><seg type="pāda" n="a">bahukāmapradaṃ puṣpaṃ</seg> <seg type="pāda" n="b">vṛkṣarājasamudbhavam</seg> //</l>

<l xml:id="HV_App.I,29.518"><seg type="pāda" n="a">guṇās tāsāṃ mayākhyātās</seg> <seg type="pāda" n="b">tasya puṣpasya mānada</seg> /</l>

<l xml:id="HV_App.I,29.519"><seg type="pāda" n="a">sṛṣṭiś ca pārijātasya</seg> <seg type="pāda" n="b">kaśyapenātitejasā</seg> //</l>

<l xml:id="HV_App.I,29.520"><seg type="pāda" n="a">adityā kaśyapo dattaḥ</seg> <seg type="pāda" n="b">puṇyārthaṃ ca yathā mama</seg> /</l>

<l xml:id="HV_App.I,29.521"><seg type="pāda" n="a">puṣpadāmnā veṣṭayitvā</seg> <seg type="pāda" n="b">kaṇṭhe puṇyārtham ātmavān</seg> //</l>

<l xml:id="HV_App.I,29.522"><seg type="pāda" n="a">tvaṃ ca datto yathā śacyā</seg> <seg type="pāda" n="b">devāś cānye sureśvara</seg> /</l>

<l xml:id="HV_App.I,29.523"><seg type="pāda" n="a">niṣkrayaś ca yathā dattaḥ</seg> <seg type="pāda" n="b">kaśyapādyair mahātmabhiḥ</seg> //</l>

<l xml:id="HV_App.I,29.524"><seg type="pāda" n="a">tac chrutvā tasya patny ekā</seg> <seg type="pāda" n="b">satyabhāmeti viśrutā</seg> /</l>

<l xml:id="HV_App.I,29.525"><seg type="pāda" n="a">puṇyakārthaṃ manaś cakre</seg> <seg type="pāda" n="b">dayitā te yavīyasaḥ</seg> //</l>

<l xml:id="HV_App.I,29.526"><seg type="pāda" n="a">tayā cābhyarthito bhartā</seg> <seg type="pāda" n="b">devyā devagaṇeśvaraḥ</seg> /</l>

<l xml:id="HV_App.I,29.527"><seg type="pāda" n="a">pratijajñe sa dharmātmā</seg> <seg type="pāda" n="b">yavīyāṃs tava mānada</seg> //</l>

<l xml:id="HV_App.I,29.528"><seg type="pāda" n="a">tato mām uktavān vīro</seg> <seg type="pāda" n="b">viṣṇur balavatāṃ varaḥ</seg> /</l>

<l xml:id="HV_App.I,29.529"><seg type="pāda" n="a">yathāvat suramukhyeśa</seg> <seg type="pāda" n="b">bruvataḥ śṛṇu bhāvana</seg> //</l>

<l xml:id="HV_App.I,29.530"><seg type="pāda" n="a">lālanīyo yavīyāṃs tu</seg> <seg type="pāda" n="b">praṇipatyācyuto 'bravīt</seg> /</l>

<l xml:id="HV_App.I,29.531"><seg type="pāda" n="a">ānāyaya suraśreṣṭha</seg> <seg type="pāda" n="b">pārijātaṃ varadrumam</seg> //</l>

<l xml:id="HV_App.I,29.532"><seg type="pāda" n="a">manoratho 'stu saphalo</seg> <seg type="pāda" n="b">vadhvās te 'surasūdana</seg> /</l>

<l xml:id="HV_App.I,29.533"><seg type="pāda" n="a">dharmakṛtye viśeṣeṇa</seg> <seg type="pāda" n="b">vadhvās te 'marasattama</seg> //</l>

<l xml:id="HV_App.I,29.534"><seg type="pāda" n="a">ayaṃ durlabhakalyāṇo</seg> <seg type="pāda" n="b">loke lokagaṇeśvara</seg> /</l>

<l xml:id="HV_App.I,29.535"><seg type="pāda" n="a">paśyantv amarakalyāṇaṃ</seg> <seg type="pāda" n="b">matprabhāvāc ca mānuṣāḥ</seg> //</l>


<milestone unit="speaker" n="vaiśaṃpāyana uvāca"/>
<l xml:id="HV_App.I,29.536"><seg type="pāda" n="a">vāsudevavacaḥ śrutvā</seg> <seg type="pāda" n="b">mahendraḥ kurunandana</seg> /</l>

<l xml:id="HV_App.I,29.537"><seg type="pāda" n="a">nāradaṃ vadatāṃ śreṣṭham</seg> <seg type="pāda" n="b">idaṃ vākyam athābravīt</seg> //</l>

<l xml:id="HV_App.I,29.538"><seg type="pāda" n="a">bhajāsanaṃ dvijaśreṣṭha</seg> <seg type="pāda" n="b">śrutam uktaṃ tvayā dvija</seg> /</l>

<l xml:id="HV_App.I,29.539"><seg type="pāda" n="a">saṃdeśaṃ pratidāsyāmi</seg> <seg type="pāda" n="b">viṣṇor atulatejasaḥ</seg> //</l>

<l xml:id="HV_App.I,29.540"><seg type="pāda" n="a">āsīne nārade śakro</seg> <seg type="pāda" n="b">labdhānujño 'tha nāradāt</seg> /</l>

<l xml:id="HV_App.I,29.541"><seg type="pāda" n="a">svam āsanaṃ tato bheje</seg> <seg type="pāda" n="b">tasyaiva sadṛśaṃ vibho</seg> //</l>

<l xml:id="HV_App.I,29.542"><seg type="pāda" n="a">upaviṣṭaḥ surapatir</seg> <seg type="pāda" n="b">athovāca tapodhanam</seg> /</l>

<l xml:id="HV_App.I,29.543"><seg type="pāda" n="a">nirīkṣya svabalaṃ vīryaṃ</seg> <seg type="pāda" n="b">pārṣadaṃ vṛtranāśanaḥ</seg> //</l>

<l xml:id="HV_App.I,29.544"><seg type="pāda" n="a">maharṣe kuśalaṃ pṛṣṭvā</seg> <seg type="pāda" n="b">vaktavyas te janārdanaḥ</seg> /</l>

<l xml:id="HV_App.I,29.545"><seg type="pāda" n="a">vacanān mama dharmajña</seg> <seg type="pāda" n="b">sarvabhūtasukhāvaham</seg> //</l>

<l xml:id="HV_App.I,29.546"><seg type="pāda" n="a">madanantaram īśas tvaṃ</seg> <seg type="pāda" n="b">jagato nātra saṃśayaḥ</seg> /</l>

<l xml:id="HV_App.I,29.547"><seg type="pāda" n="a">tvadīyaḥ pārijātaś ca</seg> <seg type="pāda" n="b">ratnāny anyāni cācyuta</seg> //</l>

<l xml:id="HV_App.I,29.548"><seg type="pāda" n="a">tvaṃ tu bhārāvataraṇaṃ</seg> <seg type="pāda" n="b">kartuṃ deva mahīṃ gataḥ</seg> /</l>

<note>k: T1-3 G1.3-5 M4 subst. :k</note>
<l xml:id="**HV_App.I,29.548**15:1"><seg type="pāda" n="a">tvaṃ tu bhārāvatārāya</seg> <seg type="pāda" n="b">mahyā deva bhuvaṃ gataḥ</seg> /</l>

<l xml:id="HV_App.I,29.549"><seg type="pāda" n="a">mānuṣyaṃ sarvabhūtānām</seg> <seg type="pāda" n="b">āsthitaḥ kāryasiddhaye</seg> //</l>

<l xml:id="HV_App.I,29.550"><seg type="pāda" n="a">tvayi tīrṇapratijñe hi</seg> <seg type="pāda" n="b">punaḥ prāpte triviṣṭapam</seg> /</l>

<l xml:id="HV_App.I,29.551"><seg type="pāda" n="a">pūrayiṣyāmi vadhvās te</seg> <seg type="pāda" n="b">iṣṭān kāmān adhokṣaja</seg> //</l>

<l xml:id="HV_App.I,29.552"><seg type="pāda" n="a">svargīyāṇi na ratnāni</seg> <seg type="pāda" n="b">nayitavyāni keśava</seg> /</l>

<l xml:id="HV_App.I,29.553"><seg type="pāda" n="a">svalpārthe mānuṣaṃ lokam</seg> <seg type="pāda" n="b">iti pūrvakṛtā sthitiḥ</seg> //</l>

<l xml:id="HV_App.I,29.554"><seg type="pāda" n="a">utkramya hi sthitiṃ daivīṃ</seg> <seg type="pāda" n="b">pravartāmi mahābala</seg> /</l>

<l xml:id="HV_App.I,29.555"><seg type="pāda" n="a">yady ahaṃ kiṃ pravakṣyanti</seg> <seg type="pāda" n="b">prajāpatigaṇāḥ prabho</seg> //</l>

<l xml:id="HV_App.I,29.556"><seg type="pāda" n="a">brahmaṇā sahaputreṇa</seg> <seg type="pāda" n="b">sapautreṇa mahātmanā</seg> /</l>

<l xml:id="HV_App.I,29.557"><seg type="pāda" n="a">niyamāḥ sarvakṛtyānāṃ</seg> <seg type="pāda" n="b">sthāpitā jagato dhruvāḥ</seg> //</l>

<l xml:id="HV_App.I,29.558"><seg type="pāda" n="a">prajāpatikṛtaṃ mārgam</seg> <seg type="pāda" n="b">apāsya vrajato mama</seg> /</l>

<l xml:id="HV_App.I,29.559"><seg type="pāda" n="a">śrutvā prajāpatir dhīmāñ</seg> <seg type="pāda" n="b">śāpam apy utsṛjet prabhuḥ</seg> //</l>

<l xml:id="HV_App.I,29.560"><seg type="pāda" n="a">asmābhir bhidyamānaṃ hi</seg> <seg type="pāda" n="b">māryādasetubandhanam</seg> /</l>

<l xml:id="HV_App.I,29.561"><seg type="pāda" n="a">bhetsyanty aśaṅkitā daityā</seg> <seg type="pāda" n="b">daityapakṣās tathāpare</seg> //</l>

<l xml:id="HV_App.I,29.562"><seg type="pāda" n="a">strīnimittam ito nīte</seg> <seg type="pāda" n="b">pārijāte drumeśvare</seg> /</l>

<l xml:id="HV_App.I,29.563"><seg type="pāda" n="a">svargaukaso bhaviṣyanti</seg> <seg type="pāda" n="b">vimanaskāś ca mānada</seg> //</l>

<l xml:id="HV_App.I,29.564"><seg type="pāda" n="a">upabhogā manuṣyāṇāṃ</seg> <seg type="pāda" n="b">vihitā ye svayaṃbhuvā</seg> /</l>

<l xml:id="HV_App.I,29.565"><seg type="pāda" n="a">tais tu tuṣyatu me bhrātā</seg> <seg type="pāda" n="b">saṃpaśyan kālaparyayam</seg> //</l>

<l xml:id="HV_App.I,29.566"><seg type="pāda" n="a">ihāpi tāvat tridive</seg> <seg type="pāda" n="b">mama yaḥ syāt parigrahaḥ</seg> /</l>

<l xml:id="HV_App.I,29.567"><seg type="pāda" n="a">tridivastho 'pi taṃ kṛṣṇaḥ</seg> <seg type="pāda" n="b">sarvaṃ bhoktum ihārhati</seg> //</l>

<note>k: Ñ1 V1 B1.3 D6 (marg.) T G1-3.5 ins. (D4 after line 575):k</note>
<l xml:id="**HV_App.I,29.567**16:1"><seg type="pāda" n="a">jyeṣṭhyakāniṣṭhyabhāvānāṃ</seg> <seg type="pāda" n="b">nābhijñaḥ kiṃ janārdanaḥ</seg> /</l>

<l xml:id="HV_App.I,29.568"><seg type="pāda" n="a">tṛpto hy āmiṣabhojyānām</seg> <seg type="pāda" n="b">abhimānāj janardanaḥ</seg> /</l>

<l xml:id="HV_App.I,29.569"><seg type="pāda" n="a">tato dharmaṃ samutsṛjya</seg> <seg type="pāda" n="b">pāpam evānuvartate</seg> //</l>

<l xml:id="HV_App.I,29.570"><seg type="pāda" n="a">strīvaśyatā khyāpyamānā</seg> <seg type="pāda" n="b">kṛṣṇasya hi mahātmanaḥ</seg> /</l>

<l xml:id="HV_App.I,29.571"><seg type="pāda" n="a">jagaty ayaśaso yogaṃ</seg> <seg type="pāda" n="b">janayed iti me matiḥ</seg> //</l>

<l xml:id="HV_App.I,29.572"><seg type="pāda" n="a">mānuṣyaṃ mānuṣe prāpto</seg> <seg type="pāda" n="b">yad etan madhusūdanaḥ</seg> /</l>

<l xml:id="HV_App.I,29.573"><seg type="pāda" n="a">kuryān nirbandhanīyaṃ yad</seg> <seg type="pāda" n="b">bhrātrā jyeṣṭhena nārada</seg> //</l>

<l xml:id="HV_App.I,29.574"><seg type="pāda" n="a">svargaratnavilopena</seg> <seg type="pāda" n="b">dharṣaṇā syān mamānagha</seg> /</l>

<l xml:id="HV_App.I,29.575"><seg type="pāda" n="a">jñātito dharṣaṇā caiva</seg> <seg type="pāda" n="b">viśeṣeṇa hi garhitā</seg> //</l>

<l xml:id="HV_App.I,29.576"><seg type="pāda" n="a">dharmam arthaṃ ca kāmaṃ ca</seg> <seg type="pāda" n="b">krameṇa madhusūdanaḥ</seg> /</l>

<l xml:id="HV_App.I,29.577"><seg type="pāda" n="a">sevatv eṣa satāṃ dharmān</seg> <seg type="pāda" n="b">sthāpitān padmayoninaḥ</seg> //</l>

<l xml:id="HV_App.I,29.578"><seg type="pāda" n="a">mahītalaṃ pārijātam</seg> <seg type="pāda" n="b">arpayiṣyāmi te yadi</seg> /</l>

<l xml:id="HV_App.I,29.579"><seg type="pāda" n="a">paulomīm āditaḥ kṛtvā</seg> <seg type="pāda" n="b">ko nu māṃ bahu maṃsyate</seg> //</l>

<l xml:id="HV_App.I,29.580"><seg type="pāda" n="a">pārijātaṃ mahīpṛṣṭhe</seg> <seg type="pāda" n="b">dṛṣṭvā spṛṣṭvā ca mānuṣāḥ</seg> /</l>

<l xml:id="HV_App.I,29.581"><seg type="pāda" n="a">svargārthaṃ nodyamiṣyanti</seg> <seg type="pāda" n="b">dṛṣṭvā svargaphalaṃ kṣitau</seg> //</l>

<l xml:id="HV_App.I,29.582"><seg type="pāda" n="a">pārijātaguṇān martyā</seg> <seg type="pāda" n="b">juṣanti yadi nārada</seg> /</l>

<l xml:id="HV_App.I,29.583"><seg type="pāda" n="a">devānāṃ manuṣāṇāṃ ca</seg> <seg type="pāda" n="b">na viśeṣo bhaviṣyati</seg> //</l>

<l xml:id="HV_App.I,29.584"><seg type="pāda" n="a">tatra yat kriyate karma</seg> <seg type="pāda" n="b">iha tad bhujyate naraiḥ</seg> /</l>

<l xml:id="HV_App.I,29.585"><seg type="pāda" n="a">svargārthaṃ na yatiṣyanti</seg> <seg type="pāda" n="b">pārijātaguṇānvitāḥ</seg> //</l>

<l xml:id="HV_App.I,29.586"><seg type="pāda" n="a">sarvaratnavaraḥ svarge</seg> <seg type="pāda" n="b">pārijātas tapodhana</seg> /</l>

<l xml:id="HV_App.I,29.587"><seg type="pāda" n="a">tulyaṃ devasamair martyaiḥ</seg> <seg type="pāda" n="b">sarvadaiva jagad bhavet</seg> //</l>

<l xml:id="HV_App.I,29.588"><seg type="pāda" n="a">yajñair martyā na yakṣyanti</seg> <seg type="pāda" n="b">labdhasvargaphalā bhuvi</seg> /</l>

<l xml:id="HV_App.I,29.589"><seg type="pāda" n="a">na pūrtāni pradāsyanti</seg> <seg type="pāda" n="b">tulyatvam amarair gatāḥ</seg> /</l>

<l xml:id="HV_App.I,29.590"><seg type="pāda" n="a">yajñair japyāhnikaiś caiva</seg> <seg type="pāda" n="b">nityam āpyāyayanti naḥ</seg> /</l>

<l xml:id="HV_App.I,29.591"><seg type="pāda" n="a">mānuṣāḥ svargam icchantaḥ</seg> <seg type="pāda" n="b">śraddadhānās tapodhana</seg> //</l>

<l xml:id="HV_App.I,29.592"><seg type="pāda" n="a">tat sarvaṃ na kariṣyanti</seg> <seg type="pāda" n="b">pārijātaguṇānvitāḥ</seg> /</l>

<l xml:id="HV_App.I,29.593"><seg type="pāda" n="a">nistejaso bhaviṣyāmas</seg> <seg type="pāda" n="b">te gatās tadvihīnatām</seg> /</l>

<l xml:id="HV_App.I,29.594"><seg type="pāda" n="a">itaḥ suvṛṣṭyā sasyais te</seg> <seg type="pāda" n="b">jīvanti puruṣā bhuvi</seg> /</l>

<l xml:id="HV_App.I,29.595"><seg type="pāda" n="a">āpyāyayantas te 'py asmān</seg> <seg type="pāda" n="b">dānair yajñais tathaiva ca</seg> //</l>

<l xml:id="HV_App.I,29.596"><seg type="pāda" n="a">na bubhukṣā pipāsā vā</seg> <seg type="pāda" n="b">bādhate yadi mānuṣān</seg> /</l>

<l xml:id="HV_App.I,29.597"><seg type="pāda" n="a">rogo jarā vā dharmajña</seg> <seg type="pāda" n="b">mṛtyur vā ratir eva vā</seg> //</l>

<l xml:id="HV_App.I,29.598"><seg type="pāda" n="a">daurgandhyaṃ vā sughorā va</seg> <seg type="pāda" n="b">ītayaḥ karmasaṃbhavāḥ</seg> /</l>

<l xml:id="HV_App.I,29.599"><seg type="pāda" n="a">kim udyogaṃ kariṣyanti</seg> <seg type="pāda" n="b">pārijātaguṇānvitāḥ</seg> //</l>

<l xml:id="HV_App.I,29.600"><seg type="pāda" n="a">sarvathā nayanaṃ tatra</seg> <seg type="pāda" n="b">pārijātasya na kṣamam</seg> /</l>

<l xml:id="HV_App.I,29.601"><seg type="pāda" n="a">iti vācyas tvayā vipra</seg> <seg type="pāda" n="b">viṣṇur akliṣṭakarmakṛt</seg> //</l>

<l xml:id="HV_App.I,29.602"><seg type="pāda" n="a">yathā yathā ca me bhrātā</seg> <seg type="pāda" n="b">tuṣyaty etad vicārayan</seg> /</l>

<l xml:id="HV_App.I,29.603"><seg type="pāda" n="a">tathā tathā tvayā kāryaṃ</seg> <seg type="pāda" n="b">kāryaṃ matprītim icchatā</seg> //</l>

<l xml:id="HV_App.I,29.604"><seg type="pāda" n="a">hārāṃś ca maṇayaś caiva</seg> <seg type="pāda" n="b">candanāny agurūṇi ca</seg> /</l>

<l xml:id="HV_App.I,29.605"><seg type="pāda" n="a">vastrāṇi ca vicitrāṇi</seg> <seg type="pāda" n="b">vadhvās tvaṃ dvārakāṃ naya</seg> //</l>

<l xml:id="HV_App.I,29.606"><seg type="pāda" n="a">yogyāni yāni martyānāṃ</seg> <seg type="pāda" n="b">yavad icchati keśavaḥ</seg> /</l>

<l xml:id="HV_App.I,29.607"><seg type="pāda" n="a">na svargaparimoṣaṃ tu</seg> <seg type="pāda" n="b">kartum arhati keśavaḥ</seg> //</l>

<l xml:id="HV_App.I,29.608">dadāmi ratnāni yathepsitāny ahaṃ @</l>
<l xml:id="HV_App.I,29.609">bahūni citrāṇi vibhūṣaṇāni ca |</l>
<l xml:id="HV_App.I,29.610">na pārijātaṃ ca kathaṃcana drumaṃ @</l>
<l xml:id="HV_App.I,29.611">mune pradāsyāmi divaukasāṃ priyam ||</l>
<note>Colophon</note>

<milestone unit="speaker" n="vaiśaṃpāyana uvāca"/>
<l xml:id="HV_App.I,29.612"><seg type="pāda" n="a">devarājavacaḥ śrutvā</seg> <seg type="pāda" n="b">nāradaḥ kurunandana</seg> /</l>

<l xml:id="HV_App.I,29.613"><seg type="pāda" n="a">provāca vākyaṃ vākyajño</seg> <seg type="pāda" n="b">mahātmā dharmavittamaḥ</seg> //</l>

<l xml:id="HV_App.I,29.614"><seg type="pāda" n="a">avaśyam eva vaktavyaṃ</seg> <seg type="pāda" n="b">hitaṃ balaniṣūdana</seg> /</l>

<l xml:id="HV_App.I,29.615"><seg type="pāda" n="a">mayā tava mahābāho</seg> <seg type="pāda" n="b">bahumāno 'sti me tvayi</seg> //</l>

<l xml:id="HV_App.I,29.616"><seg type="pāda" n="a">ukto mayā vāsudevo</seg> <seg type="pāda" n="b">jānatā bhavato matam</seg> /</l>

<l xml:id="HV_App.I,29.617"><seg type="pāda" n="a">na dattaḥ pārijāto hi</seg> <seg type="pāda" n="b">harasyāpi tvayā purā</seg> //</l>

<l xml:id="HV_App.I,29.618"><seg type="pāda" n="a">hetavaś ca mayā tasya</seg> <seg type="pāda" n="b">darśitā bhoḥ samāsataḥ</seg> /</l>

<l xml:id="HV_App.I,29.619"><seg type="pāda" n="a">na cāvagatavān devaḥ</seg> <seg type="pāda" n="b">satyam etad bravīmi te</seg> //</l>

<l xml:id="HV_App.I,29.620"><seg type="pāda" n="a">upendro 'haṃ mahendreṇa</seg> <seg type="pāda" n="b">lālanīyaḥ sadeti mām</seg> /</l>

<note>k: Ds ins. :k</note>
<l xml:id="**HV_App.I,29.620**17:1"><seg type="pāda" n="a">uvāca bhagavān devaḥ</seg> <seg type="pāda" n="b">satyam etad bravīmi te</seg> /</l>

<l xml:id="HV_App.I,29.621"><seg type="pāda" n="a">athāha puṇḍarīkākṣas</seg> <seg type="pāda" n="b">tat tad uttaram eva ca</seg> //</l>

<l xml:id="HV_App.I,29.622"><seg type="pāda" n="a">punaḥ punar mayā cāsya</seg> <seg type="pāda" n="b">hetavo deva darśitāḥ</seg> /</l>

<l xml:id="HV_App.I,29.623"><seg type="pāda" n="a">tato na buddhir vyāvṛttā</seg> <seg type="pāda" n="b">vṛtranāśana tasya vai</seg> //</l>

<l xml:id="HV_App.I,29.624"><seg type="pāda" n="a">api cāpy uktavān devo</seg> <seg type="pāda" n="b">vākyaṃ te madhusūdanaḥ</seg> /</l>

<l xml:id="HV_App.I,29.625"><seg type="pāda" n="a">prahasya puruṣaśreṣṭhaḥ</seg> <seg type="pāda" n="b">saroṣam iva vāsavaḥ</seg> //</l>

<l xml:id="HV_App.I,29.626">na devagandharvagaṇā na rākṣasā @</l>
<l xml:id="HV_App.I,29.627">na cāsurā naiva ca pannagottamāḥ |</l>
<l xml:id="HV_App.I,29.628">mama pratijñām apahantum udyatā @</l>
<l xml:id="HV_App.I,29.629">mune samarthāḥ khalu bhadram astu te ||</l>
<l xml:id="HV_App.I,29.630">sa pārijātaṃ yadi na pradāsyati @</l>
<l xml:id="HV_App.I,29.631">prayācyamāno bhavatāmareśvaraḥ |</l>
<l xml:id="HV_App.I,29.632">tataḥ śacīvyāmṛditānulepane @</l>
<l xml:id="HV_App.I,29.633">gadāṃ vimokṣyāmi puraṃdarorasi ||</l>
<l xml:id="HV_App.I,29.634"><seg type="pāda" n="a">upendrasya mahendrāyaṃ</seg> <seg type="pāda" n="b">bhrātus te niścayaḥ paraḥ</seg> /</l>

<l xml:id="HV_App.I,29.635"><seg type="pāda" n="a">yad atra manyase nyāyyaṃ</seg> <seg type="pāda" n="b">saṃpradhārya kuruṣva tat</seg> //</l>

<l xml:id="HV_App.I,29.636"><seg type="pāda" n="a">tattvaṃ hitaṃ ca deveśa</seg> <seg type="pāda" n="b">śrūyatāṃ vadato mama</seg> /</l>

<l xml:id="HV_App.I,29.637"><seg type="pāda" n="a">nayanaṃ pārijātasya</seg> <seg type="pāda" n="b">dvārakāṃ mama rocate</seg> //</l>

<l xml:id="HV_App.I,29.638"><seg type="pāda" n="a">nāradenaivam uktas tu</seg> <seg type="pāda" n="b">pravyaktaṃ baladehabhit</seg> /</l>

<l xml:id="HV_App.I,29.639"><seg type="pāda" n="a">roṣāviṣṭaḥ sahasrākṣo</seg> <seg type="pāda" n="b">'bravīd etan narādhipa</seg> //</l>

<l xml:id="HV_App.I,29.640"><seg type="pāda" n="a">anāgasi mayi jyeṣṭhe</seg> <seg type="pāda" n="b">sodare yadi keśavaḥ</seg> /</l>

<l xml:id="HV_App.I,29.641"><seg type="pāda" n="a">evaṃ pravṛttaḥ kiṃ śakyaṃ</seg> <seg type="pāda" n="b">kartum adya tapodhana</seg> //</l>

<l xml:id="HV_App.I,29.642"><seg type="pāda" n="a">bahūni pratilomāni</seg> <seg type="pāda" n="b">purā sa kṛtavān mayi</seg> /</l>

<l xml:id="HV_App.I,29.643"><seg type="pāda" n="a">kṛṣṇo nārada soḍhāni</seg> <seg type="pāda" n="b">bhrāteti sma mayānagha</seg> //</l>

<l xml:id="HV_App.I,29.644"><seg type="pāda" n="a">khāṇḍave cārjunarathaṃ</seg> <seg type="pāda" n="b">purā vāhayatā satā</seg> /</l>

<l xml:id="HV_App.I,29.645"><seg type="pāda" n="a">madīyā vāritā meghāḥ</seg> <seg type="pāda" n="b">śamayanto 'gnim uddhatam</seg> //</l>

<l xml:id="HV_App.I,29.646"><seg type="pāda" n="a">govardhanaṃ dhārayatās</seg> <seg type="pāda" n="b">vipriyaṃ ca kṛtaṃ mama</seg> //</l>

<l xml:id="HV_App.I,29.647"><seg type="pāda" n="a">tathā vṛtravadhe prāpte</seg> <seg type="pāda" n="b">sāhāyyārthaṃ vṛto mayā</seg> /</l>

<l xml:id="HV_App.I,29.648"><seg type="pāda" n="a">samo 'ham iti sarveṣāṃ</seg> <seg type="pāda" n="b">bhūtānām iti coktavān</seg> /</l>

<l xml:id="HV_App.I,29.649"><seg type="pāda" n="a">svabāhubalam āśritya</seg> <seg type="pāda" n="b">vṛtraś ca nihato mayā</seg> //</l>

<l xml:id="HV_App.I,29.650"><seg type="pāda" n="a">devāsureṣu prāpteṣu</seg> <seg type="pāda" n="b">saṃgrāmeṣu ca nārada</seg> /</l>

<l xml:id="HV_App.I,29.651"><seg type="pāda" n="a">yudhyaty ātmecchayā kṛṣṇo</seg> <seg type="pāda" n="b">mune suviditaṃ tava</seg> //</l>

<l xml:id="HV_App.I,29.652"><seg type="pāda" n="a">bahunātra kim uktena</seg> <seg type="pāda" n="b">tasmād iṣṭyā pravartatām</seg> /</l>

<l xml:id="HV_App.I,29.653"><seg type="pāda" n="a">jñātibhedo na me kāryaḥ</seg> <seg type="pāda" n="b">sākṣī tvaṃ mama nārada</seg> //</l>

<l xml:id="HV_App.I,29.654"><seg type="pāda" n="a">mamorasi gadāṃ moktum</seg> <seg type="pāda" n="b">udyato yadi keśavaḥ</seg> /</l>

<l xml:id="HV_App.I,29.655"><seg type="pāda" n="a">anuśocyātha paulomī</seg> <seg type="pāda" n="b">guṇaḥ ka iha dṛśyate</seg> //</l>

<note>k: ka is missing in the cr. ed. :k</note>
<l xml:id="HV_App.I,29.656"><seg type="pāda" n="a">udavāsagato dhīmān</seg> <seg type="pāda" n="b">pitā naḥ kaśyapaḥ prabhuḥ</seg> /</l>

<l xml:id="HV_App.I,29.657"><seg type="pāda" n="a">adityā saha me mātrā</seg> <seg type="pāda" n="b">tayor vācyam idaṃ bhavet</seg> //</l>

<l xml:id="HV_App.I,29.658"><seg type="pāda" n="a">ajitātmā mama bhrātā</seg> <seg type="pāda" n="b">rajasā mahatā vṛtaḥ</seg> /</l>

<l xml:id="HV_App.I,29.659"><seg type="pāda" n="a">kāmena ca striyā vākyād</seg> <seg type="pāda" n="b">evaṃ mām uktavān gurum</seg> //</l>

<l xml:id="HV_App.I,29.660"><seg type="pāda" n="a">sarvathā dhik striyo vipra</seg> <seg type="pāda" n="b">dhig rajastamasī tathā</seg> /</l>

<note>k: Ñ2 ins. :k</note>
<l xml:id="**HV_App.I,29.660**18:1"><seg type="pāda" n="a">sarvaṃ ca strīṣu saṃgrāhyaṃ</seg> <seg type="pāda" n="b">dhik striyaḥ sa yathā tathā</seg> /</l>

<l xml:id="HV_App.I,29.661"><seg type="pāda" n="a">yatrādhikṣiptavān viṣṇur</seg> <seg type="pāda" n="b">evaṃ māṃ strījito dvija</seg> //</l>

<l xml:id="HV_App.I,29.662"><seg type="pāda" n="a">na dṛṣṭaṃ kaśyapakulaṃ</seg> <seg type="pāda" n="b">vyapadeśyaṃ mahāmune</seg> /</l>

<l xml:id="HV_App.I,29.663"><seg type="pāda" n="a">naiva dakṣakulaṃ dṛṣṭaṃ</seg> <seg type="pāda" n="b">mātur me yatra saṃbhavaḥ</seg> //</l>

<l xml:id="HV_App.I,29.664"><seg type="pāda" n="a">na jyeṣṭhatā na rājatvaṃ</seg> <seg type="pāda" n="b">devānāṃ pratimānitam</seg> /</l>

<l xml:id="HV_App.I,29.665"><seg type="pāda" n="a">kāmarāgābhibhūtena</seg> <seg type="pāda" n="b">kṛṣṇena khalu nārada</seg> //</l>

<l xml:id="HV_App.I,29.666"><seg type="pāda" n="a">putradārasahasrair hi</seg> <seg type="pāda" n="b">bhrātānagha viśiṣyate</seg> /</l>

<l xml:id="HV_App.I,29.667"><seg type="pāda" n="a">sadvṛtto jñānasaṃpanna</seg> <seg type="pāda" n="b">iti brahmā purābravīt</seg> //</l>

<l xml:id="HV_App.I,29.668"><seg type="pāda" n="a">nāsti bhrātṛsamo bandhur</seg> <seg type="pāda" n="b">āhārya itaro janaḥ</seg> /</l>

<l xml:id="HV_App.I,29.669"><seg type="pāda" n="a">iti mām abravīn mātā</seg> <seg type="pāda" n="b">pitā caiva prajāpatiḥ</seg> //</l>

<l xml:id="HV_App.I,29.670"><seg type="pāda" n="a">sodareṣu viśeṣaṃ tu</seg> <seg type="pāda" n="b">pitā me kaśyapo 'bravīt</seg> /</l>

<l xml:id="HV_App.I,29.671"><seg type="pāda" n="a">dṛptā mayā virudhyante</seg> <seg type="pāda" n="b">dānavāḥ pāpaniścayāḥ</seg> //</l>

<l xml:id="HV_App.I,29.672"><seg type="pāda" n="a">kāmam etan na vaktavyaṃ</seg> <seg type="pāda" n="b">svayam ātmastavānvitam</seg> /</l>

<l xml:id="HV_App.I,29.673"><seg type="pāda" n="a">prāptas tv avasaro vipra</seg> <seg type="pāda" n="b">yad ihādyocyate mayā</seg> //</l>

<l xml:id="HV_App.I,29.674"><seg type="pāda" n="a">dhanur jyāyāṃ muniśreṣṭha</seg> <seg type="pāda" n="b">cchinnāyāṃ hi purānagha</seg> /</l>

<l xml:id="HV_App.I,29.675"><seg type="pāda" n="a">dhanvibhir amarāṇāṃ ca</seg> <seg type="pāda" n="b">varadānān mahāmate</seg> //</l>

<note>k: T1-3 G1.3-6 M4 subst. for l. 675 :k</note>
<l xml:id="**HV_App.I,29.675**19:1"><seg type="pāda" n="a">dhanurbhir asurāṇāṃ hi</seg> <seg type="pāda" n="b">dānavānāṃ mahāmune</seg> /</l>

<l xml:id="HV_App.I,29.676"><seg type="pāda" n="a">utkṛttaśiraso viṣṇoḥ</seg> <seg type="pāda" n="b">purā deho dhṛto mayā</seg> /</l>

<l xml:id="HV_App.I,29.677"><seg type="pāda" n="a">saṃdhitaṃ ca śiro yatnāc</seg> <seg type="pāda" n="b">chinnaṃ raudreṇa tejasā</seg> //</l>

<l xml:id="HV_App.I,29.678"><seg type="pāda" n="a">ahaṃ viśiṣṭo devānām</seg> <seg type="pāda" n="b">ity uktvā punar acyutaḥ</seg> /</l>

<l xml:id="HV_App.I,29.679"><seg type="pāda" n="a">dhanur āropya darpeṇa</seg> <seg type="pāda" n="b">sthito nārada keśavaḥ</seg> //</l>

<l xml:id="HV_App.I,29.680"><seg type="pāda" n="a">kiṃ māṃ pitā vā mātā va</seg> <seg type="pāda" n="b">vakṣyatīti mayā mune</seg> /</l>

<l xml:id="HV_App.I,29.681"><seg type="pāda" n="a">snehena vidhṛtaṃ viṣṇoḥ</seg> <seg type="pāda" n="b">śarīraṃ munisattama</seg> //</l>

<l xml:id="HV_App.I,29.682"><seg type="pāda" n="a">aindraṃ vaiṣṇavam asyaiva</seg> <seg type="pāda" n="b">mune bhāgam ahaṃ dadau</seg> /</l>

<l xml:id="HV_App.I,29.683"><seg type="pāda" n="a">yavīyāṃsam ahaṃ premṇā</seg> <seg type="pāda" n="b">kṛṣṇaṃ paśyāmi nārada</seg> //</l>

<l xml:id="HV_App.I,29.684"><seg type="pāda" n="a">saṃgrāmeṣu prahartavyaṃ</seg> <seg type="pāda" n="b">tena pūrvaṃ tapodhana</seg> /</l>

<l xml:id="HV_App.I,29.685"><seg type="pāda" n="a">rājā kilāhaṃ samare</seg> <seg type="pāda" n="b">praharāmy agrato dhruvam</seg> //</l>

<l xml:id="HV_App.I,29.686"><seg type="pāda" n="a">prādurbhāveṣu sarveṣu</seg> <seg type="pāda" n="b">svaśarīram ivānagha</seg> /</l>

<l xml:id="HV_App.I,29.687"><seg type="pāda" n="a">yatto rakṣāmi dharmajña</seg> <seg type="pāda" n="b">keśavaṃ bhaktim āśritam</seg> //</l>

<l xml:id="HV_App.I,29.688"><seg type="pāda" n="a">idaṃ bhaṅktvā madīyaṃ ca</seg> <seg type="pāda" n="b">bhagavan viṣṇunā kṛtam</seg> /</l>

<l xml:id="HV_App.I,29.689"><seg type="pāda" n="a">uparyupari lokānāṃ</seg> <seg type="pāda" n="b">adhikaṃ bhavanaṃ mune</seg> //</l>

<l xml:id="HV_App.I,29.690"><seg type="pāda" n="a">avamānaḥ sa ca mayā</seg> <seg type="pāda" n="b">pṛṣṭhataḥ kriyate mune</seg> /</l>

<l xml:id="HV_App.I,29.691"><seg type="pāda" n="a">lālanīyo mayā bāla</seg> <seg type="pāda" n="b">ity evaṃ bhrātṛgauravāt</seg> //</l>

<l xml:id="HV_App.I,29.692"><seg type="pāda" n="a">bālo 'yaṃ mama putreti</seg> <seg type="pāda" n="b">yavīyān iti nārada</seg> /</l>

<l xml:id="HV_App.I,29.693"><seg type="pāda" n="a">pitrā mātrā ca govindo</seg> <seg type="pāda" n="b">nātīva paribhāṣitaḥ</seg> //</l>

<l xml:id="HV_App.I,29.694"><seg type="pāda" n="a">iṣṭas tatra jananyāḥ sa</seg> <seg type="pāda" n="b">keśavaḥ saviśeṣataḥ</seg> /</l>

<l xml:id="HV_App.I,29.695"><seg type="pāda" n="a">vayaṃ dveṣyā na saṃdehas</seg> <seg type="pāda" n="b">tatra sneho 'tiricyate</seg> //</l>

<l xml:id="HV_App.I,29.696"><seg type="pāda" n="a">sarvajño balavāñ śūraḥ</seg> <seg type="pāda" n="b">pātraṃ mānayitā tathā</seg> /</l>

<l xml:id="HV_App.I,29.697"><seg type="pāda" n="a">keśavety eva ca dhyānaṃ</seg> <seg type="pāda" n="b">yat tad vitathatāṃ gatam</seg> //</l>

<l xml:id="HV_App.I,29.698"><seg type="pāda" n="a">gaccha nārada vaktavyaḥ</seg> <seg type="pāda" n="b">keśavo vacanān mama</seg> /</l>

<l xml:id="HV_App.I,29.699"><seg type="pāda" n="a">āhūto na nivarteyaṃ</seg> <seg type="pāda" n="b">samaraṃ prati śatrubhiḥ</seg> //</l>

<l xml:id="HV_App.I,29.700"><seg type="pāda" n="a">yadīcchasi tad āgaccha</seg> <seg type="pāda" n="b">sahyaṃ te yat tvam icchasi</seg> /</l>

<l xml:id="HV_App.I,29.701"><seg type="pāda" n="a">praharasva ca pūrvaṃ tvaṃ</seg> <seg type="pāda" n="b">bhāryājita yathecchasi</seg> //</l>

<l xml:id="HV_App.I,29.702"><seg type="pāda" n="a">rathāṅgenātha śārṅgeṇa</seg> <seg type="pāda" n="b">gadayā nandakena vā</seg> /</l>

<l xml:id="HV_App.I,29.703"><seg type="pāda" n="a">praharāruhya garuḍaṃ</seg> <seg type="pāda" n="b">dṛḍho bhūtvā janārdana</seg> //</l>

<l xml:id="HV_App.I,29.704"><seg type="pāda" n="a">prahṛte prahariṣyāmi</seg> <seg type="pāda" n="b">yathāśaktyā ca keśava</seg> /</l>

<l xml:id="HV_App.I,29.705"><seg type="pāda" n="a">aho dhig yadi māṃ sneho</seg> <seg type="pāda" n="b">viklavaṃ na kariṣyati</seg> //</l>

<l xml:id="HV_App.I,29.706"><seg type="pāda" n="a">yāvan na saṃgrāmagato</seg> <seg type="pāda" n="b">jito 'haṃ cakrapāṇinā</seg> /</l>

<l xml:id="HV_App.I,29.707"><seg type="pāda" n="a">pārijātaṃ na dāsyāmi</seg> <seg type="pāda" n="b">tāvad bho munisattama</seg> //</l>

<l xml:id="HV_App.I,29.708"><seg type="pāda" n="a">māṃ samāhvayate jyeṣṭhaṃ</seg> <seg type="pāda" n="b">yavīyāṃsas tapodhana</seg> /</l>

<l xml:id="HV_App.I,29.709"><seg type="pāda" n="a">ahaṃ taṃ marṣayiṣyāmi</seg> <seg type="pāda" n="b">kimarthaṃ strījitaṃ harim</seg> //</l>

<l xml:id="HV_App.I,29.710"><seg type="pāda" n="a">adyaiva gaccha bhagavan</seg> <seg type="pāda" n="b">dvārakāṃ kṛṣṇapālitām</seg> /</l>

<l xml:id="HV_App.I,29.711"><seg type="pāda" n="a">vivādaḥ saṃsthitaḥ so 'dya</seg> <seg type="pāda" n="b">iti vācyas tvayācyutaḥ</seg> //</l>

<note>k: Ñ2 ins. :k</note>
<l xml:id="**HV_App.I,29.711**20:1"><seg type="pāda" n="a">ahaṃ sajjaḥ sthitaḥ sāṅga</seg> <seg type="pāda" n="b">iti vācyas tvayācyuta</seg> /</l>

<l xml:id="HV_App.I,29.712">palāśapatrārdham api tvayājito @</l>
<l xml:id="HV_App.I,29.713">na pārijātasya tava pradāsyati |</l>
<l xml:id="HV_App.I,29.714">iti pravācyo madhusūdanas tvayā @</l>
<l xml:id="HV_App.I,29.715">vaco madīyaṃ smaratā tapodhana ||</l>
<l xml:id="HV_App.I,29.716">punaḥ pravācyo bhagavaṃs tvayācyuto @</l>
<l xml:id="HV_App.I,29.717">mama priyārthaṃ khalu nirviśaṅkitam |</l>
<l xml:id="HV_App.I,29.718">na māyayā hartum ihārhasi drumaṃ @</l>
<l xml:id="HV_App.I,29.719">suyuddham evāstu dhig astu jihmatām ||</l>
<note>Colophon</note>

<milestone unit="speaker" n="vaiśaṃpāyana uvāca"/>
<l xml:id="HV_App.I,29.720"><seg type="pāda" n="a">mahendravacanaṃ śrutvā</seg> <seg type="pāda" n="b">nārado vadatāṃ varaḥ</seg> /</l>

<l xml:id="HV_App.I,29.721"><seg type="pāda" n="a">vivikte devarājānam</seg> <seg type="pāda" n="b">idaṃ vacanam abravīt</seg> //</l>

<l xml:id="HV_App.I,29.722"><seg type="pāda" n="a">kāmaṃ priyāṇi rājāno</seg> <seg type="pāda" n="b">vaktavyā nātra saṃśayaḥ</seg> /</l>

<l xml:id="HV_App.I,29.723"><seg type="pāda" n="a">prāptakālaṃ tu vaktavyaṃ</seg> <seg type="pāda" n="b">hitam apriyam acyuta</seg> //</l>

<l xml:id="HV_App.I,29.724"><seg type="pāda" n="a">aniyuktaḥ purobhāgo</seg> <seg type="pāda" n="b">na syād iti vadanti hi</seg> /</l>

<l xml:id="HV_App.I,29.725"><seg type="pāda" n="a">sa lokagatitattvajño</seg> <seg type="pāda" n="b">nayavijñānakovidaḥ</seg> //</l>

<l xml:id="HV_App.I,29.726"><seg type="pāda" n="a">kāryākārye samutpanne</seg> <seg type="pāda" n="b">paripṛcchati māṃ bhavān</seg> /</l>

<l xml:id="HV_App.I,29.727"><seg type="pāda" n="a">yatas tataḥ pravakṣyāmi</seg> <seg type="pāda" n="b">gṛhyatāṃ yadi rocate</seg> //</l>

<l xml:id="HV_App.I,29.728"><seg type="pāda" n="a">anuktenāpi suhṛdā</seg> <seg type="pāda" n="b">vaktavyaṃ jānatā hitam</seg> /</l>

<l xml:id="HV_App.I,29.729"><seg type="pāda" n="a">nyāyyaṃ ca prāptakālaṃ ca</seg> <seg type="pāda" n="b">parābhavam anicchatā</seg> //</l>

<l xml:id="HV_App.I,29.730"><seg type="pāda" n="a">vaktavyaṃ sarvathā sadbhir</seg> <seg type="pāda" n="b">apriyaṃ cāpi yad dhitam</seg> /</l>

<l xml:id="HV_App.I,29.731"><seg type="pāda" n="a">ānṛṇyam etat snehasya</seg> <seg type="pāda" n="b">sadbhir evādṛtaṃ purā</seg> //</l>

<l xml:id="HV_App.I,29.732"><seg type="pāda" n="a">anṛte dharmabhagne ca</seg> <seg type="pāda" n="b">na śuśrūṣati cāpriye</seg> /</l>

<l xml:id="HV_App.I,29.733"><seg type="pāda" n="a">na priyaṃ na hitaṃ vācyaṃ</seg> <seg type="pāda" n="b">sadbhir ete vininditāḥ</seg> //</l>

<l xml:id="HV_App.I,29.734"><seg type="pāda" n="a">sarvathā deva vaktavyaṃ</seg> <seg type="pāda" n="b">śrūyatāṃ śṛṇvatāṃ vara</seg> /</l>

<l xml:id="HV_App.I,29.735"><seg type="pāda" n="a">śrutvā ca kuru sarvajña</seg> <seg type="pāda" n="b">mama śreyaskaraṃ vacaḥ</seg> //</l>

<l xml:id="HV_App.I,29.736"><seg type="pāda" n="a">anyonyabhedo bhrātṝṇāṃ</seg> <seg type="pāda" n="b">suhṛdāṃ vā balāntaka</seg> /</l>

<l xml:id="HV_App.I,29.737"><seg type="pāda" n="a">bhavaty anandakṛd deva</seg> <seg type="pāda" n="b">dviṣatāṃ nātra saṃśayaḥ</seg> //</l>

<l xml:id="HV_App.I,29.738"><seg type="pāda" n="a">hitānubandhasahitaṃ</seg> <seg type="pāda" n="b">kāryaṃ jñeyaṃ sureśvara</seg> /</l>

<l xml:id="HV_App.I,29.739"><seg type="pāda" n="a">viparītaṃ ca tad buddhvā</seg> <seg type="pāda" n="b">nityaṃ buddhimatāṃ vara</seg> //</l>

<l xml:id="HV_App.I,29.740"><seg type="pāda" n="a">yat syāt tāpakaraṃ paścād</seg> <seg type="pāda" n="b">ārabdhaṃ kāryam īdṛśam</seg> /</l>

<l xml:id="HV_App.I,29.741"><seg type="pāda" n="a">ārabhen naiva tad vidvān</seg> <seg type="pāda" n="b">eṣa buddhimatāṃ nayaḥ</seg> //</l>

<l xml:id="HV_App.I,29.742"><seg type="pāda" n="a">vipākam asya kāryasya</seg> <seg type="pāda" n="b">nānupaśyāmi śobhanam</seg> /</l>

<l xml:id="HV_App.I,29.743"><seg type="pāda" n="a">yat tu tatkāraṇaṃ deva</seg> <seg type="pāda" n="b">nibodha vibudhādhipa</seg> //</l>

<l xml:id="HV_App.I,29.744"><seg type="pāda" n="a">ya eko viśvam adhyāste</seg> <seg type="pāda" n="b">pradhānaṃ jagato hariḥ</seg> /</l>

<l xml:id="HV_App.I,29.745"><seg type="pāda" n="a">prakṛtyā yaṃ paraṃ sarve</seg> <seg type="pāda" n="b">kṣetrajñaṃ vai vidur budhāḥ</seg> //</l>

<l xml:id="HV_App.I,29.746"><seg type="pāda" n="a">tasyāvyaktasya yo vyakto</seg> <seg type="pāda" n="b">bhāgaḥ sarvabhavodbhavaḥ</seg> /</l>

<l xml:id="HV_App.I,29.747"><seg type="pāda" n="a">tasyātmā prathamo devo</seg> <seg type="pāda" n="b">viṣṇuḥ sarvasya dhīmataḥ</seg> //</l>

<l xml:id="HV_App.I,29.748"><seg type="pāda" n="a">prakṛtyāḥ prathamo bhāga</seg> <seg type="pāda" n="b">umā devī yaśasvinī</seg> /</l>

<l xml:id="HV_App.I,29.749"><seg type="pāda" n="a">vyaktaḥ sarvamayo viṣṇuḥ</seg> <seg type="pāda" n="b">strīsaṃjño lokabhāvanaḥ</seg> //</l>

<l xml:id="HV_App.I,29.750"><seg type="pāda" n="a">rukmiṇyādyāḥ striyas tasya</seg> <seg type="pāda" n="b">vyaktatve prathamo guṇaḥ</seg> /</l>

<l xml:id="HV_App.I,29.751"><seg type="pāda" n="a">avyayā prakṛtir devī</seg> <seg type="pāda" n="b">guṇadevo maheśvaraḥ</seg> //</l>

<l xml:id="HV_App.I,29.752"><seg type="pāda" n="a">na viśeṣo 'sti rudrasya</seg> <seg type="pāda" n="b">viṣṇoś cāmarasattama</seg> /</l>

<l xml:id="HV_App.I,29.753"><seg type="pāda" n="a">guṇinaś cāvyayaḥ śaśvat</seg> <seg type="pāda" n="b">sadā ca prathamo guṇaḥ</seg> //</l>

<l xml:id="HV_App.I,29.754"><seg type="pāda" n="a">nārāyaṇo mahātejāḥ</seg> <seg type="pāda" n="b">sarvakṛl lokabhāvanaḥ</seg> /</l>

<l xml:id="HV_App.I,29.755"><seg type="pāda" n="a">bhoktā maheśvaro devaḥ</seg> <seg type="pāda" n="b">kartā viṣṇur adhokṣajaḥ</seg> //</l>

<l xml:id="HV_App.I,29.756"><seg type="pāda" n="a">brahmā devagaṇāś cānye</seg> <seg type="pāda" n="b">paścāt sṛṣṭā mahātmanā</seg> /</l>

<l xml:id="HV_App.I,29.757"><seg type="pāda" n="a">mahādevena deveśa</seg> <seg type="pāda" n="b">prajāpatigaṇās tathā</seg> //</l>

<l xml:id="HV_App.I,29.758"><seg type="pāda" n="a">evaṃ purāṇapuruṣo</seg> <seg type="pāda" n="b">viṣṇur deveṣu paṭhyate</seg> /</l>

<l xml:id="HV_App.I,29.759"><seg type="pāda" n="a">acintyaś cāprameyaś ca</seg> <seg type="pāda" n="b">guṇebhyaś ca paras tathā</seg> //</l>

<l xml:id="HV_App.I,29.760"><seg type="pāda" n="a">adityā tapasā viṣṇur</seg> <seg type="pāda" n="b">mahātmārādhitaḥ purā</seg> /</l>

<l xml:id="HV_App.I,29.761"><seg type="pāda" n="a">vareṇa cchanditā tena</seg> <seg type="pāda" n="b">parituṣṭena cāditiḥ</seg> //</l>

<l xml:id="HV_App.I,29.762"><seg type="pāda" n="a">tayoktas tvām ahaṃ putram</seg> <seg type="pāda" n="b">icchāmīti surottama</seg> /</l>

<l xml:id="HV_App.I,29.763"><seg type="pāda" n="a">praṇataṃ deva vijñāya</seg> <seg type="pāda" n="b">nārāyaṇam adhokṣajam</seg> //</l>

<l xml:id="HV_App.I,29.764"><seg type="pāda" n="a">tenoktā bhuvane nāsti</seg> <seg type="pāda" n="b">matsamaḥ puruṣo 'paraḥ</seg> /</l>

<l xml:id="HV_App.I,29.765"><seg type="pāda" n="a">aṃśena tu bhaviṣyāmi</seg> <seg type="pāda" n="b">putraḥ khalv aham eva te</seg> //</l>

<note>k: T2.3 G1 ins. :k</note>
<l xml:id="**HV_App.I,29.765**21:1"><seg type="pāda" n="a">sa evāyaṃ devadevo</seg> <seg type="pāda" n="b">lokasya hitakāmyayā</seg> /</l>

<l xml:id="**HV_App.I,29.765**21:2"><seg type="pāda" n="a">pradhānaṃ jagato nāthaḥ</seg> <seg type="pāda" n="b">kartā bhartā ca keśavaḥ</seg> //</l>

<l xml:id="HV_App.I,29.766"><seg type="pāda" n="a">sa jātaḥ sarvakṛd devo</seg> <seg type="pāda" n="b">bhrātā tava sureśvara</seg> /</l>

<l xml:id="HV_App.I,29.767"><seg type="pāda" n="a">nārāyaṇo mahātejā</seg> <seg type="pāda" n="b">yam upendraṃ pracakṣate</seg> //</l>

<l xml:id="HV_App.I,29.768"><seg type="pāda" n="a">icchann eva harir devaḥ</seg> <seg type="pāda" n="b">kāśyapatvam upāgataḥ</seg> /</l>

<l xml:id="HV_App.I,29.769"><seg type="pāda" n="a">tais tair bhāvair vikurute</seg> <seg type="pāda" n="b">bhūtabhavyabhavo 'vyayaḥ</seg> //</l>

<l xml:id="HV_App.I,29.770"><seg type="pāda" n="a">prādurbhāvaṃ gato devo</seg> <seg type="pāda" n="b">jagato hitakāmyayā</seg> /</l>

<l xml:id="HV_App.I,29.771"><seg type="pāda" n="a">māthuraṃ jagato nāthaḥ</seg> <seg type="pāda" n="b">kartā hartā ca keśavaḥ</seg> //</l>

<l xml:id="HV_App.I,29.772"><seg type="pāda" n="a">yathā ca tilapiṇḍaḥ syād</seg> <seg type="pāda" n="b">vyāptaḥ snehena mānada</seg> /</l>

<l xml:id="HV_App.I,29.773"><seg type="pāda" n="a">tathā jagad idaṃ vyāptaṃ</seg> <seg type="pāda" n="b">viṣṇunā prabhaviṣṇunā</seg> //</l>

<l xml:id="HV_App.I,29.774"><seg type="pāda" n="a">brahmaṇyadevaḥ sarvātmā</seg> <seg type="pāda" n="b">tais tair bhāvair vikurvate</seg> /</l>

<l xml:id="HV_App.I,29.775"><seg type="pāda" n="a">jagaty atiguṇo devo</seg> <seg type="pāda" n="b">vaikuṇṭhaḥ sarvabhāvanaḥ</seg> //</l>

<l xml:id="HV_App.I,29.776"><seg type="pāda" n="a">ataḥ samastadevānāṃ</seg> <seg type="pāda" n="b">pūjya eva ca keśavaḥ</seg> /</l>

<l xml:id="HV_App.I,29.777"><seg type="pāda" n="a">padmanābhaś ca bhagavān</seg> <seg type="pāda" n="b">prajāsargakaro vibhuḥ</seg> //</l>

<l xml:id="HV_App.I,29.778"><seg type="pāda" n="a">ananto dhāraṇārthaṃ ca</seg> <seg type="pāda" n="b">bibharti ca mahad yaśaḥ</seg> /</l>

<l xml:id="HV_App.I,29.779"><seg type="pāda" n="a">yajña ity api sadbhiś ca</seg> <seg type="pāda" n="b">kathyate vedavādibhiḥ</seg> //</l>

<l xml:id="HV_App.I,29.780"><seg type="pāda" n="a">śvetaḥ kṛtayuge devo</seg> <seg type="pāda" n="b">raktas tretāyuge tathā</seg> /</l>

<l xml:id="HV_App.I,29.781"><seg type="pāda" n="a">dvāpare ca yathā pītaḥ</seg> <seg type="pāda" n="b">kṛṣṇaḥ kaliyuge vibhuḥ</seg> //</l>

<note>k: D5 ins. :k</note>
<l xml:id="**HV_App.I,29.781**22:1"><seg type="pāda" n="a">prātaḥ kṛtayugo yo me</seg> <seg type="pāda" n="b">trātā vai madhyame tathā</seg> /</l>

<l xml:id="**HV_App.I,29.781**22:2"><seg type="pāda" n="a">tṛtīye dvāparo yāme</seg> <seg type="pāda" n="b">saṃdhyāyāṃ kalir eva ca</seg> //</l>

<l xml:id="**HV_App.I,29.781**22:3"><seg type="pāda" n="a">caturyugasya paryāye</seg> <seg type="pāda" n="b">vāsarasya prayojane</seg> /</l>

<l xml:id="**HV_App.I,29.781**22:4"><seg type="pāda" n="a">caturyugasamavāptir</seg> <seg type="pāda" n="b">vāsare vāsare tathā</seg> //</l>

<l xml:id="HV_App.I,29.782"><seg type="pāda" n="a">avadhīt sa hiraṇyākṣaṃ</seg> <seg type="pāda" n="b">divyarūpadharo hariḥ</seg> /</l>

<l xml:id="HV_App.I,29.783"><seg type="pāda" n="a">jaghne hiraṇyakaśipuṃ</seg> <seg type="pāda" n="b">nārasiṃhavapur hariḥ</seg> //</l>

<l xml:id="HV_App.I,29.784"><seg type="pāda" n="a">dadhārāpsu nimajjantīm</seg> <seg type="pāda" n="b">eṣa devo vasuṃdharām</seg> /</l>

<l xml:id="HV_App.I,29.785"><seg type="pāda" n="a">vārāhaṃ vapur āśritya</seg> <seg type="pāda" n="b">jagato hitakāmyayā</seg> //</l>

<l xml:id="HV_App.I,29.786"><seg type="pāda" n="a">jigāya jagatīṃ caiva</seg> <seg type="pāda" n="b">viṣṇur vāmanarūpadhṛk</seg> /</l>

<l xml:id="HV_App.I,29.787"><seg type="pāda" n="a">babandha ca baliṃ devaḥ</seg> <seg type="pāda" n="b">śrīmān pannagabandhanaiḥ</seg> //</l>

<l xml:id="HV_App.I,29.788"><seg type="pāda" n="a">devadānavasaṃbhūtām</seg> <seg type="pāda" n="b">akāmayad api śriyam</seg> /</l>

<note>k: D3 ins. :k</note>
<l xml:id="**HV_App.I,29.788**23:1"><seg type="pāda" n="a">anyāni ratnajātāni</seg> <seg type="pāda" n="b">gajādīni mahāyaśāḥ</seg> /</l>

<l xml:id="HV_App.I,29.789"><seg type="pāda" n="a">tvayy āyattaḥ purā viṣṇur</seg> <seg type="pāda" n="b">udāram ativikramaḥ</seg> //</l>

<l xml:id="HV_App.I,29.790"><seg type="pāda" n="a">sāvaśeṣaṃ tapo yasya</seg> <seg type="pāda" n="b">taṃ nihanti janārdanaḥ</seg> /</l>

<l xml:id="HV_App.I,29.791"><seg type="pāda" n="a">alīkeṣv api vartantaṃ</seg> <seg type="pāda" n="b">vrataṃ etan mahātmanaḥ</seg> //</l>

<l xml:id="HV_App.I,29.792"><seg type="pāda" n="a">jaghne ca dānavān mukhyān</seg> <seg type="pāda" n="b">devānāṃ ye ca śatravaḥ</seg> /</l>

<l xml:id="HV_App.I,29.793"><seg type="pāda" n="a">tava priyārthaṃ govindo</seg> <seg type="pāda" n="b">dharmanityaḥ satāṃ gatiḥ</seg> //</l>

<l xml:id="HV_App.I,29.794"><seg type="pāda" n="a">rāmatvam api cāvāpya</seg> <seg type="pāda" n="b">jaghne rāvaṇam ātmavān</seg> /</l>

<l xml:id="HV_App.I,29.795"><seg type="pāda" n="a">bhūtvā kāmaguṇaś caiva</seg> <seg type="pāda" n="b">jaghāna dviradaṃ hariḥ</seg> //</l>

<l xml:id="HV_App.I,29.796"><seg type="pāda" n="a">hitāya jagato 'dyāpi</seg> <seg type="pāda" n="b">loke vasati mānuṣe</seg> /</l>

<l xml:id="HV_App.I,29.797"><seg type="pāda" n="a">upendro jagato nāthaḥ</seg> <seg type="pāda" n="b">sarvabhūtottamottamaḥ</seg> //</l>

<l xml:id="HV_App.I,29.798"><seg type="pāda" n="a">jaṭī kṛṣṇājinī daṇḍī</seg> <seg type="pāda" n="b">dṛṣṭapūrvo mayā hariḥ</seg> /</l>

<l xml:id="HV_App.I,29.799"><seg type="pāda" n="a">daiteyeṣu caran devas</seg> <seg type="pāda" n="b">tṛṇeṣv agnir ivoddhataḥ</seg> //</l>

<l xml:id="HV_App.I,29.800"><seg type="pāda" n="a">adrākṣam api govindaṃ</seg> <seg type="pāda" n="b">dānavaikārṇavaṃ jagat</seg> /</l>

<l xml:id="HV_App.I,29.801"><seg type="pāda" n="a">kurvāṇaṃ dānavair hīnaṃ</seg> <seg type="pāda" n="b">jagato hitakāmyayā</seg> //</l>

<l xml:id="HV_App.I,29.802"><seg type="pāda" n="a">avaśyaṃ pārijātaṃ te</seg> <seg type="pāda" n="b">nayiṣyati janārdanaḥ</seg> /</l>

<l xml:id="HV_App.I,29.803"><seg type="pāda" n="a">dvārakām amaraśreṣṭha</seg> <seg type="pāda" n="b">nānṛtaṃ ca bravīmy aham</seg> //</l>

<l xml:id="HV_App.I,29.804"><seg type="pāda" n="a">bhrātṛsnehābhibhūtas tvaṃ</seg> <seg type="pāda" n="b">kṛṣṇe na prahariṣyasi</seg> /</l>

<l xml:id="HV_App.I,29.805"><seg type="pāda" n="a">nāpi kṛṣṇas tvayi jyeṣṭha</seg> <seg type="pāda" n="b">prahariṣyati vāsava</seg> //</l>

<l xml:id="HV_App.I,29.806"><seg type="pāda" n="a">naiva cec chroṣyasi proktaṃ</seg> <seg type="pāda" n="b">mayā deva kathaṃcana</seg> /</l>

<l xml:id="HV_App.I,29.807"><seg type="pāda" n="a">pṛccha tvaṃ nayadharmajñān</seg> <seg type="pāda" n="b">ye hitās tava mantriṇaḥ</seg> //</l>

<l xml:id="HV_App.I,29.808"><seg type="pāda" n="a">nāradenaivam uktas tu</seg> <seg type="pāda" n="b">mahendro janamejaya</seg> /</l>

<l xml:id="HV_App.I,29.809"><seg type="pāda" n="a">idam uttaram īśo 'tha</seg> <seg type="pāda" n="b">pratyuvāca jagadgurum</seg> //</l>

<l xml:id="HV_App.I,29.810"><seg type="pāda" n="a">evaṃvidhaprabhāvaṃ tvaṃ</seg> <seg type="pāda" n="b">kṛṣṇaṃ vadasi yad dvija</seg> /</l>

<l xml:id="HV_App.I,29.811"><seg type="pāda" n="a">evam etat subahuśaḥ</seg> <seg type="pāda" n="b">śrutaṃ khalu mayā mune</seg> //</l>

<l xml:id="HV_App.I,29.812"><seg type="pāda" n="a">yataś caivaṃvidhaḥ kṛṣṇas</seg> <seg type="pāda" n="b">tato 'haṃ tasya taṃ tarum</seg> /</l>

<l xml:id="HV_App.I,29.813"><seg type="pāda" n="a">na pradāsyāmi dātavyaṃ</seg> <seg type="pāda" n="b">satāṃ dharmam anusmaran</seg> //</l>

<l xml:id="HV_App.I,29.814"><seg type="pāda" n="a">mahāprabhāvo nālpārthe</seg> <seg type="pāda" n="b">ruṣyed iti vicintayan</seg> /</l>

<l xml:id="HV_App.I,29.815"><seg type="pāda" n="a">vyavasthito 'haṃ bhadraṃ te</seg> <seg type="pāda" n="b">mune sarvaguṇoditaḥ</seg> //</l>

<l xml:id="HV_App.I,29.816"><seg type="pāda" n="a">mahāprabhāvāḥ satataṃ</seg> <seg type="pāda" n="b">bhavanti hi sahiṣṇavaḥ</seg> /</l>

<l xml:id="HV_App.I,29.817"><seg type="pāda" n="a">śrotāraś caiva satataṃ</seg> <seg type="pāda" n="b">vṛddhānāṃ jñānacakṣuṣām</seg> //</l>

<l xml:id="HV_App.I,29.818"><seg type="pāda" n="a">mahātmā kāraṇe nālpe</seg> <seg type="pāda" n="b">kṛṣṇo dharmabhṛtāṃ varaḥ</seg> /</l>

<l xml:id="HV_App.I,29.819"><seg type="pāda" n="a">bhrātrā jyeṣṭhena dharmajño</seg> <seg type="pāda" n="b">virodhaṃ gantum arhati</seg> //</l>

<l xml:id="HV_App.I,29.820"><seg type="pāda" n="a">yathaiva mama mātuḥ sa</seg> <seg type="pāda" n="b">varaṃ prādād adhokṣajaḥ</seg> /</l>

<l xml:id="HV_App.I,29.821"><seg type="pāda" n="a">tathaiva tasyāḥ putrāṇāṃ</seg> <seg type="pāda" n="b">jyeṣṭhānāṃ soḍhum arhati</seg> //</l>

<l xml:id="HV_App.I,29.822"><seg type="pāda" n="a">yathaivopendratāṃ yātaḥ</seg> <seg type="pāda" n="b">svayam icchañ janārdanaḥ</seg> /</l>

<l xml:id="HV_App.I,29.823"><seg type="pāda" n="a">tathaiva bhrātur indrasya</seg> <seg type="pāda" n="b">saṃmānaṃ kartum arhati</seg> //</l>

<l xml:id="HV_App.I,29.824"><seg type="pāda" n="a">jyaiṣṭhyam etena devena</seg> <seg type="pāda" n="b">nārabdhaṃ kiṃ purātane</seg> /</l>

<l xml:id="HV_App.I,29.825"><seg type="pāda" n="a">athedānīm apīcchet sa</seg> <seg type="pāda" n="b">jyeṣṭho 'stu madhusūdanaḥ</seg> //</l>

<l xml:id="HV_App.I,29.826">suniścitaṃ balaripum īkṣya nārado @</l>
<l xml:id="HV_App.I,29.827">visarjitas tridaśavareṇa dharmavit |</l>
<l xml:id="HV_App.I,29.828">yayau purīṃ yaduvṛṣabhābhirakṣitāṃ @</l>
<l xml:id="HV_App.I,29.829">kuśasthalīṃ dhṛtimatimāṃs tapodhanaḥ ||</l>
<note>Colophon</note>

<milestone unit="speaker" n="vaiśaṃpāyana uvāca"/>
<l xml:id="HV_App.I,29.830"><seg type="pāda" n="a">athaitya dvārakāṃ ramyāṃ</seg> <seg type="pāda" n="b">nārado munisattamaḥ</seg> /</l>

<l xml:id="HV_App.I,29.831"><seg type="pāda" n="a">dadarśa puruṣaśreṣṭhaṃ</seg> <seg type="pāda" n="b">nārāyaṇam ariṃdamam</seg> //</l>

<l xml:id="HV_App.I,29.832"><seg type="pāda" n="a">svaveśmani sukhāsīnaṃ</seg> <seg type="pāda" n="b">sahitaṃ satyabhāmayā</seg> /</l>

<l xml:id="HV_App.I,29.833"><seg type="pāda" n="a">virājamānaṃ vapuṣā</seg> <seg type="pāda" n="b">sarvatejotigāminā</seg> //</l>

<l xml:id="HV_App.I,29.834"><seg type="pāda" n="a">tam evārthaṃ mahātmānaṃ</seg> <seg type="pāda" n="b">cintayantaṃ dṛḍhavratam</seg> /</l>

<l xml:id="HV_App.I,29.835"><seg type="pāda" n="a">kevalaṃ yojayantaṃ ca</seg> <seg type="pāda" n="b">vākyamātreṇa bhāminīm</seg> //</l>

<l xml:id="HV_App.I,29.836"><seg type="pāda" n="a">dṛṣṭvaiva nāradaṃ devaḥ</seg> <seg type="pāda" n="b">pratyutthāya adhokṣajaḥ</seg> /</l>

<l xml:id="HV_App.I,29.837"><seg type="pāda" n="a">pūjayām āsa ca tadā</seg> <seg type="pāda" n="b">vidhidṛṣṭena karmaṇā</seg> //</l>

<l xml:id="HV_App.I,29.838"><seg type="pāda" n="a">sukhopaviṣṭaṃ viśrāntaṃ</seg> <seg type="pāda" n="b">prahasya madhusūdanaḥ</seg> /</l>

<l xml:id="HV_App.I,29.839"><seg type="pāda" n="a">vṛttāntaṃ paripapraccha</seg> <seg type="pāda" n="b">pārijātataruṃ prati</seg> //</l>

<l xml:id="HV_App.I,29.840"><seg type="pāda" n="a">athovāca muniḥ sarvaṃ</seg> <seg type="pāda" n="b">vistareṇa tapodhanaḥ</seg> /</l>

<l xml:id="HV_App.I,29.841"><seg type="pāda" n="a">indrānujāyendravākyaṃ</seg> <seg type="pāda" n="b">nikhilaṃ janamejaya</seg> //</l>

<l xml:id="HV_App.I,29.842"><seg type="pāda" n="a">śrutvā kṛṣṇas tu tat sarvaṃ</seg> <seg type="pāda" n="b">nāradaṃ vākyam abravīt</seg> /</l>

<l xml:id="HV_App.I,29.843"><seg type="pāda" n="a">amarāvatīṃ purīṃ yāsye</seg> <seg type="pāda" n="b">so 'haṃ dharmabhṛtāṃ vara</seg> //</l>

<l xml:id="HV_App.I,29.844"><seg type="pāda" n="a">ity uktvā nāradenaiva</seg> <seg type="pāda" n="b">sahitaḥ sāgaraṃ yayau</seg> /</l>

<l xml:id="HV_App.I,29.845"><seg type="pāda" n="a">saṃdideśa tatas tatra</seg> <seg type="pāda" n="b">vivikte nāradaṃ hariḥ</seg> //</l>

<l xml:id="HV_App.I,29.846"><seg type="pāda" n="a">mahendrabhavanaṃ gatvā</seg> <seg type="pāda" n="b">vadasvādya tapodhana</seg> /</l>

<l xml:id="HV_App.I,29.847"><seg type="pāda" n="a">abhivādya mahātmānaṃ</seg> <seg type="pāda" n="b">madvākyam amarottamam</seg> //</l>

<l xml:id="HV_App.I,29.848"><seg type="pāda" n="a">na yuddhe pramukhe śakra</seg> <seg type="pāda" n="b">sthātum arhasi me prabho</seg> /</l>

<l xml:id="HV_App.I,29.849"><seg type="pāda" n="a">pārijātasya nayane</seg> <seg type="pāda" n="b">niścitaṃ tvam avehi mām</seg> //</l>

<l xml:id="HV_App.I,29.850"><seg type="pāda" n="a">evam uktas tu kṛṣṇena</seg> <seg type="pāda" n="b">nāradas tridivaṃ gataḥ</seg> /</l>

<l xml:id="HV_App.I,29.851"><seg type="pāda" n="a">ācacakṣe ca kṛṣṇoktaṃ</seg> <seg type="pāda" n="b">devendrasyāmitaujasaḥ</seg> //</l>

<l xml:id="HV_App.I,29.852"><seg type="pāda" n="a">tato bṛhaspateḥ śakraḥ</seg> <seg type="pāda" n="b">śaśaṃsa balanāśanaḥ</seg> /</l>

<l xml:id="HV_App.I,29.853"><seg type="pāda" n="a">śrutvā bṛhaspatir devam</seg> <seg type="pāda" n="b">uvāca kurunandana</seg> //</l>

<l xml:id="HV_App.I,29.854"><seg type="pāda" n="a">aho dhig brahmasadanaṃ</seg> <seg type="pāda" n="b">mayi yāte śatakrato</seg> /</l>

<l xml:id="HV_App.I,29.855"><seg type="pāda" n="a">durnītam idam ārabdham</seg> <seg type="pāda" n="b">atra bhedo hi dāruṇaḥ</seg> //</l>

<l xml:id="HV_App.I,29.856"><seg type="pāda" n="a">anākhyāya kathaṃ nāma</seg> <seg type="pāda" n="b">bhavatā bhuvaneśvara</seg> /</l>

<l xml:id="HV_App.I,29.857"><seg type="pāda" n="a">mamaitat kṛtyam ārabdhaṃ</seg> <seg type="pāda" n="b">deva kenāpi hetunā</seg> //</l>

<l xml:id="HV_App.I,29.858"><seg type="pāda" n="a">atha vā bhavitavyena</seg> <seg type="pāda" n="b">karmajena pramuhyate</seg> /</l>

<l xml:id="HV_App.I,29.859"><seg type="pāda" n="a">jagadvṛtraghna na vidhiḥ</seg> <seg type="pāda" n="b">śakyaḥ samativartitum</seg> //</l>

<l xml:id="HV_App.I,29.860"><seg type="pāda" n="a">sahasaiva tu kāryāṇām</seg> <seg type="pāda" n="b">prārambho na praśasyate</seg> /</l>

<l xml:id="HV_App.I,29.861"><seg type="pāda" n="a">tad etat sahasārabdhaṃ</seg> <seg type="pāda" n="b">kāryaṃ dāsyati lāghavam</seg> //</l>

<l xml:id="HV_App.I,29.862"><seg type="pāda" n="a">bṛhaspatiṃ mahātmānaṃ</seg> <seg type="pāda" n="b">mahendras tv abravīd vacaḥ</seg> /</l>

<l xml:id="HV_App.I,29.863"><seg type="pāda" n="a">evaṃ gate 'dya yat kāryaṃ</seg> <seg type="pāda" n="b">tad bhavān vaktum arhati</seg> //</l>

<l xml:id="HV_App.I,29.864"><seg type="pāda" n="a">tam uvācātha dharmātmā</seg> <seg type="pāda" n="b">gatānāgatatattvavit</seg> /</l>

<l xml:id="HV_App.I,29.865"><seg type="pāda" n="a">adhomukhaś cintayitvā</seg> <seg type="pāda" n="b">bṛhaspatir udāradhīḥ</seg> //</l>

<l xml:id="HV_App.I,29.866"><seg type="pāda" n="a">yatasva sahaputreṇa</seg> <seg type="pāda" n="b">yodhayasva janārdanam</seg> /</l>

<l xml:id="HV_App.I,29.867"><seg type="pāda" n="a">tathā śakra kariṣyāmi</seg> <seg type="pāda" n="b">yathā nyāyyaṃ bhaviṣyati</seg> //</l>

<l xml:id="HV_App.I,29.868"><seg type="pāda" n="a">bṛhaspatis tv evam uktvā</seg> <seg type="pāda" n="b">kṣīrodaṃ sāgaraṃ gataḥ</seg> /</l>

<l xml:id="HV_App.I,29.869"><seg type="pāda" n="a">ācaṣṭa munaye sarvaṃ</seg> <seg type="pāda" n="b">kaśyapāya mahātmane</seg> //</l>

<l xml:id="HV_App.I,29.870"><seg type="pāda" n="a">tac chrutvā kaśyapaḥ kruddho</seg> <seg type="pāda" n="b">bṛhaspatim abhāṣata</seg> /</l>

<l xml:id="HV_App.I,29.871"><seg type="pāda" n="a">avaśyaṃ bhāvyam etad bhoḥ</seg> <seg type="pāda" n="b">sarvathā nātra saṃśayaḥ</seg> //</l>

<l xml:id="HV_App.I,29.872"><seg type="pāda" n="a">icchataḥ sadṛśīṃ bhāryāṃ</seg> <seg type="pāda" n="b">maharṣer devaśarmaṇaḥ</seg> /</l>

<l xml:id="HV_App.I,29.873"><seg type="pāda" n="a">apadhyānakṛto doṣaḥ</seg> <seg type="pāda" n="b">pataty eṣa śatakratoḥ</seg> //</l>

<l xml:id="HV_App.I,29.874"><seg type="pāda" n="a">asya doṣasya śāntyartham</seg> <seg type="pāda" n="b">ārabdhaś ca mune mayā</seg> /</l>

<l xml:id="HV_App.I,29.875"><seg type="pāda" n="a">udavāsaḥ sa doṣaś ca</seg> <seg type="pāda" n="b">prāpta eva sudāruṇaḥ</seg> //</l>

<l xml:id="HV_App.I,29.876"><seg type="pāda" n="a">tad gamiṣyāmi mātrāsya</seg> <seg type="pāda" n="b">sahādityā tapodhana</seg> /</l>

<l xml:id="HV_App.I,29.877"><seg type="pāda" n="a">ubhau tau vārayiṣyāmi</seg> <seg type="pāda" n="b">daivaṃ saṃvadate yadi</seg> //</l>

<l xml:id="HV_App.I,29.878"><seg type="pāda" n="a">bṛhaspatis tu dharmātmā</seg> <seg type="pāda" n="b">mārīcam idam abravīt</seg> /</l>

<l xml:id="HV_App.I,29.879"><seg type="pāda" n="a">prāptakālaṃ tvayā tatra</seg> <seg type="pāda" n="b">bhavitavyaṃ tapodhana</seg> //</l>

<l xml:id="HV_App.I,29.880"><seg type="pāda" n="a">tatheti kaśyapaś coktvā</seg> <seg type="pāda" n="b">saṃprasthāpya bṛhaspatim</seg> /</l>

<l xml:id="HV_App.I,29.881"><seg type="pāda" n="a">jagāmārcayituṃ devaṃ</seg> <seg type="pāda" n="b">rudraṃ bhūtagaṇeśvaram</seg> //</l>

<l xml:id="HV_App.I,29.882"><seg type="pāda" n="a">tatra somaṃ mahātmānam</seg> <seg type="pāda" n="b">ānarca vṛṣabhadhvajam</seg> /</l>

<l xml:id="HV_App.I,29.883"><seg type="pāda" n="a">varārtho kaśyapo dhīmān</seg> <seg type="pāda" n="b">adityā sahitaḥ prabhuḥ</seg> //</l>

<l xml:id="HV_App.I,29.884"><seg type="pāda" n="a">tuṣṭāva ca tam īśanaṃ</seg> <seg type="pāda" n="b">mārīcaḥ kaśyapas tadā</seg> /</l>

<l xml:id="HV_App.I,29.885"><seg type="pāda" n="a">vedoktaiḥ svakṛtaiś caiva</seg> <seg type="pāda" n="b">stavaiḥ stavyaṃ jagadgurum</seg> //</l>

<l xml:id="HV_App.I,29.886">urukramaṃ viśvakarmāṇam īśaṃ @</l>
<note>k: misprint kiśvakarmāṇam :k</note>
<l xml:id="HV_App.I,29.887">jagatsraṣṭāraṃ dharmadṛśyaṃ pareśam ||</l>
<l xml:id="HV_App.I,29.888">sarveśaṃ tvāṃ dhṛtimaddhāma divyaṃ @</l>
<l xml:id="HV_App.I,29.889">viśveśvaraṃ bhagavantaṃ namasye |</l>
<l xml:id="HV_App.I,29.890">yo devānām adhipaḥ pāpahartā @</l>
<l xml:id="HV_App.I,29.891">tataṃ viśvaṃ yena jaganmayatvāt |</l>
<l xml:id="HV_App.I,29.892">āpo garbho yasya śubhā dharitryo @</l>
<note>k: corr. for dharitryāṃ (misprint??) :k</note>
<l xml:id="HV_App.I,29.893">viśveśvaraṃ taṃ śaraṇam ahaṃ prapadye ||</l>
<l xml:id="HV_App.I,29.894">śālāvṛkān yo yatirūpo nijaghne @</l>
<l xml:id="HV_App.I,29.895">dattān indreṇa praṇudo 'hitānām |</l>
<l xml:id="HV_App.I,29.896">virūpākṣaṃ sudarśanaṃ puṇyayoniṃ @</l>
<l xml:id="HV_App.I,29.897">viśveśvaraṃ yāmi mūrdhnā prapadye ||</l>
<l xml:id="HV_App.I,29.898">bhuṅkte ya eko vibhur jagato viśvam agryaṃ @</l>
<l xml:id="HV_App.I,29.899">dhāmnāṃ dhāma sukṛtitvān na dhṛṣyaḥ |</l>
<l xml:id="HV_App.I,29.900">puṣyāt sa māṃ mahasā śāśvatena @</l>
<l xml:id="HV_App.I,29.901">somapānāṃ marīcipānāṃ variṣṭhaḥ ||</l>
<l xml:id="HV_App.I,29.902">atharvāṇaṃ suśirasaṃ bhūtayoniṃ @</l>
<l xml:id="HV_App.I,29.903">kṛtinaṃ vīraṃ dānavānāṃ ca bādham |</l>
<l xml:id="HV_App.I,29.904">viyajjuṣṭaṃ saṃskṛtaṃ vaikṛtaṃ ca @</l>
<l xml:id="HV_App.I,29.905">viśveśvaraṃ śaraṇaṃ yāmi devam ||</l>
<l xml:id="HV_App.I,29.906">jagajjālaṃ vitataṃ yatra viśvaṃ @</l>
<l xml:id="HV_App.I,29.907">viśvātmānaṃ prītidevaṃ natānām |</l>
<l xml:id="HV_App.I,29.908">yad ūrdhvagaṃ ratham āsthāya yāti @</l>
<l xml:id="HV_App.I,29.909">viśveśvaraḥ sa sumanā me 'stu nityam ||</l>
<l xml:id="HV_App.I,29.910">antaścaraṃ rocanaṃ cāruśākhaṃ @</l>
<l xml:id="HV_App.I,29.911">mahābalaṃ dharmanetāram ādyam |</l>
<l xml:id="HV_App.I,29.912">sahasranetraṃ śatavartmānam ugraṃ @</l>
<l xml:id="HV_App.I,29.913">mahādevaṃ viśvasṛjaṃ namasye ||</l>
<l xml:id="HV_App.I,29.914">śociṣkeśaṃ śamanaṃ śāntapāpaṃ @</l>
<l xml:id="HV_App.I,29.915">śarvaṃ śaṃbhuṃ śaṃkaraṃ bhūtanātham |</l>
<l xml:id="HV_App.I,29.916">dhuraṃdharaṃ gopatiṃ candracihnaṃ @</l>
<l xml:id="HV_App.I,29.917">hṛṣīkāṇām ayanaṃ yāmi mūrdhnā ||</l>
<l xml:id="HV_App.I,29.918">āśuḥśaśinaṃ vṛṣabhaṃ roruvāṇaṃ @</l>
<l xml:id="HV_App.I,29.919">kṛtaṃ dharmaṃ vitathaṃ nāśuśeṣam |</l>
<l xml:id="HV_App.I,29.920">vasuṃdharaṃ samṛḍīkaṃ samarthaṃ @</l>
<l xml:id="HV_App.I,29.921">dhṛtavrataṃ śūladharaṃ prapadye ||</l>
<l xml:id="HV_App.I,29.922">anantavīryaṃ dhṛtakarmāṇam ādyaṃ @</l>
<l xml:id="HV_App.I,29.923">yajñasyejaṃ (??) yajatāṃ cātiyājyam |</l>
<l xml:id="HV_App.I,29.924">havirbhujaṃ bhuvanānāṃ sadaiva @</l>
<l xml:id="HV_App.I,29.925">jyeṣṭhaṃ dvijaṃ dharmabhṛtāṃ prapadye ||</l>
<l xml:id="HV_App.I,29.926">paraṃ guṇebhyaḥ pṛśnigarbhasvarūpaṃ @</l>
<l xml:id="HV_App.I,29.927">yaśaḥśṛṅgaṃ vyūhanaṃ kāntarūpam |</l>
<l xml:id="HV_App.I,29.928">nabho vṛṇvānaṃ puruṣaṃ satyadhāma @</l>
<l xml:id="HV_App.I,29.929">saṃmohanaṃ duṣkṛtināṃ namasye ||</l>
<l xml:id="HV_App.I,29.930">yuktoṃkāraṃ suśirasaṃ cārukarma @</l>
<l xml:id="HV_App.I,29.931">dṛḍhavrataṃ dṛḍhadhanvānam ājau |</l>
<l xml:id="HV_App.I,29.932">śūraṃ vettāraṃ dhanuṣo 'strātirekaṃ @</l>
<l xml:id="HV_App.I,29.933">patiṃ paśūnāṃ śamanaṃ namasye ||</l>
<l xml:id="HV_App.I,29.934">eko 'rātiś caiva bhūtaṃ bhaviṣyaṃ @</l>
<l xml:id="HV_App.I,29.935">sarvātithir yo hi juṣaty arighnaḥ |</l>
<l xml:id="HV_App.I,29.936">aruṃtudo 'nuttamaḥ saṃvibhāgī @</l>
<l xml:id="HV_App.I,29.937">vibhājako māṃ bhagavān pātu devaḥ ||</l>
<l xml:id="HV_App.I,29.938">ya eko yāti jagatāṃ viśvam īśo @</l>
<l xml:id="HV_App.I,29.939">ya eko 'dān marutāṃ prāṇam agryam |</l>
<l xml:id="HV_App.I,29.940">yenānṛśaṃsyāc chāśvataṃ sāma juṣṭaṃ @</l>
<l xml:id="HV_App.I,29.941">sa māṃ juṣyāt sukṛtī śreyase saḥ ||</l>
<l xml:id="HV_App.I,29.942">brahmāsṛjad yo bhuvanottamottamaṃ @</l>
<note>k: D3 ins. :k</note>
<l xml:id="**HV_App.I,29.942**24:1">hartā rudro rakṣitā viṣṇur ekaḥ ||</l>
<l xml:id="HV_App.I,29.943">tṛpto vidvān brāhmaṇaḥ ṣaḍguṇasya |</l>
<l xml:id="HV_App.I,29.944">sraṣṭāraṃ taṃ vyāhṛtisthaṃ samagraṃ @</l>
<note>k: D3 ins. :k</note>
<l xml:id="**HV_App.I,29.944**25:1">nirākartā duṣkṛtināṃca viśvam ||</l>
<l xml:id="HV_App.I,29.945">sa māṃ pāyād bahurūpair ihāṅgaiḥ ||</l>
<l xml:id="HV_App.I,29.946">vyañjano 'jano 'tha vidvān samagraḥ @</l>
<l xml:id="HV_App.I,29.947">spṛśiḥ śaṃbhuḥ prāṇadaḥ kṛttivāsāḥ |</l>
<l xml:id="HV_App.I,29.948">raso dhruvaḥ pavamānasya bhartā @</l>
<note>k: T1-3, G1.3-5 ins. :k</note>
<l xml:id="**HV_App.I,29.948**26:1">pavitraḥ prathitaḥ śūlī vadato devavṛndaiḥ @</l>
<l xml:id="**HV_App.I,29.948**26:2">śivaḥ somaḥ pāyāt tv ajaḥ ... ... ... ... ... (sic) |</l>
<l xml:id="HV_App.I,29.949">sapatnīśaḥ śaṃkaraḥ sāradhātā ||</l>
<l xml:id="HV_App.I,29.950">tryambakaṃ puṣṭidaṃ vo bruvāṇaṃ @</l>
<l xml:id="HV_App.I,29.951">dharmaṃ viprāṇāṃ varadaṃ yajvanāṃ ca |</l>
<l xml:id="HV_App.I,29.952">varād varaṃ raṇajetāram īśaṃ @</l>
<l xml:id="HV_App.I,29.953">devaṃ devānāṃ śaraṇaṃ yāmi rudram ||</l>
<l xml:id="HV_App.I,29.954">āsyaṃ devānām antakaṃ duṣkṛtīnāṃ @</l>
<l xml:id="HV_App.I,29.955">trivṛtsomaṃ vṛkṣahaṃ karmasākṣim |</l>
<l xml:id="HV_App.I,29.956">bhūtāyanaṃ bhūtapatiṃ guṇajñaṃ @</l>
<l xml:id="HV_App.I,29.957">guṇākāraṃ śaraṇaṃ yāmi rudram ||</l>
<l xml:id="HV_App.I,29.958">anuddhataṃ yajñakartāram antaṃ @</l>
<l xml:id="HV_App.I,29.959">madhyaṃ cādyaṃ jagato 'sāmyarūpam |</l>
<l xml:id="HV_App.I,29.960">devavrateṣu bahudhā gītam īśam @</l>
<l xml:id="HV_App.I,29.961">abhi triviṣṭapaṃ śaraṇaṃ yāmi rudram ||</l>
<l xml:id="HV_App.I,29.962">mahājinaṃ vratinaṃ mekhalālaṃ @</l>
<l xml:id="HV_App.I,29.963">sutoṣaṇaṃ krodhadhanaṃ vipāpam |</l>
<l xml:id="HV_App.I,29.964">bhūtaṃ kṣetrajñaṃ guṇinaṃ vā kapardinaṃ @</l>
<l xml:id="HV_App.I,29.965">nato 'smīśaṃ vandanaṃ vandanānām ||</l>
<l xml:id="HV_App.I,29.966">devaṃ devānāṃ pāvanaṃ pāvanānāṃ @</l>
<l xml:id="HV_App.I,29.967">kṛtiṃ kṛtīnāṃ mahato mahāntam |</l>
<l xml:id="HV_App.I,29.968">śatātmānaṃ saṃstutaṃ gopatīnāṃ @</l>
<l xml:id="HV_App.I,29.969">patiṃ devaṃ śaraṇaṃ yāmi rudram ||</l>
<l xml:id="HV_App.I,29.970">antaścaraṃ puruṣaṃ guhyasaṃjñaṃ @</l>
<l xml:id="HV_App.I,29.971">prabhāsvantaṃ praṇavaṃ dhīpradīpam |</l>
<l xml:id="HV_App.I,29.972">hetuṃ paraṃ paramasyākṣarasya @</l>
<l xml:id="HV_App.I,29.973">śubhaṃ devaṃ guṇinaṃ saṃnato 'smi ||</l>
<l xml:id="HV_App.I,29.974">prasūtir ubhayor na prasūtiś ca sūkṣmaḥ @</l>
<l xml:id="HV_App.I,29.975">pṛthag bhūtebhyo na pṛthak caikabhūtaḥ |</l>
<l xml:id="HV_App.I,29.976">svayaṃbhūtaḥ pātu māṃ sarvasāraḥ @</l>
<l xml:id="HV_App.I,29.977">pradaḥ svādaḥ saṃmadaḥ pātu ratnam ||</l>
<l xml:id="HV_App.I,29.978">āsannaḥ sannataraḥ sādhakānāṃ @</l>
<l xml:id="HV_App.I,29.979">śraddhāvatāṃ śrāddhavṛttipraṇetā |</l>
<l xml:id="HV_App.I,29.980">patir gaṇānāṃ mahatāṃ satkṛtīnāṃ @</l>
<l xml:id="HV_App.I,29.981">pāyān meśaḥ pūraṇaḥ ṣaḍguṇānām ||</l>
<l xml:id="HV_App.I,29.982">antar bahir vṛjinānāṃ nihantā @</l>
<l xml:id="HV_App.I,29.983">svayaṃ kartā bhūtabhāvī vikurvan |</l>
<l xml:id="HV_App.I,29.984">dhṛtāyudhaḥ sukṛtinām uttamaujāḥ @</l>
<l xml:id="HV_App.I,29.985">praṇudyān me vṛjinaṃ devadevaḥ ||</l>
<l xml:id="HV_App.I,29.986">yenoddhṛtās traipurā māyino vai @</l>
<l xml:id="HV_App.I,29.987">dagdhā ghoreṇa vitathāntāḥ śareṇa |</l>
<l xml:id="HV_App.I,29.988">mahat kurvanto vṛjinaṃ devatānāṃ @</l>
<l xml:id="HV_App.I,29.989">sa mām īśaḥ pātu viśvasya dhātā ||</l>
<l xml:id="HV_App.I,29.990">bhāgīyasāṃ bhāgamato 'ntam icchan @</l>
<l xml:id="HV_App.I,29.991">makho dākṣo yena kṛtto 'nvadhāvat |</l>
<l xml:id="HV_App.I,29.992">vidvān yajñasyādir athāntaḥ sa devaḥ @</l>
<l xml:id="HV_App.I,29.993">pāyād īśo māṃ dakṣayajñāntahetuḥ ||</l>
<l xml:id="HV_App.I,29.994">anyo dhanyaḥ saṃkṛtaś cottamaś ca @</l>
<l xml:id="HV_App.I,29.995">jagat sṛṣṭvā yo 'tti sarvātiguhyam |</l>
<l xml:id="HV_App.I,29.996">sa māṃ mukhapramukhe pātu nityaṃ @</l>
<l xml:id="HV_App.I,29.997">vicinvānaḥ prathamaḥ ṣaḍguṇānām ||</l>
<l xml:id="HV_App.I,29.998">guṇatraikālyaṃ yasya devasya nityaṃ @</l>
<l xml:id="HV_App.I,29.999">sattvodreko yasya bhāvāt prasūtaḥ |</l>
<l xml:id="HV_App.I,29.1000">gopto goptṝṇāṃ sādano duṣkṛtīnām @</l>
<l xml:id="HV_App.I,29.1001">ādyo viśvasya dhāvamānasya kruddhaḥ ||</l>
<l xml:id="HV_App.I,29.1002">dhāmno yasya harir agro 'tha viśvo @</l>
<l xml:id="HV_App.I,29.1003">brahmā putraiḥ sahitaś ca dvijāś ca |</l>
<l xml:id="HV_App.I,29.1004">parābhūtā bhuvane yasya somo @</l>
<l xml:id="HV_App.I,29.1005">juṣatv eṣa śreyase sādhugoptā ||</l>
<l xml:id="HV_App.I,29.1006">yasmād bhūtānāṃ bhūtir anto 'tha madhyaṃ @</l>
<l xml:id="HV_App.I,29.1007">dhṛtir bhūtir yaś ca guhā śrutiś ca |</l>
<l xml:id="HV_App.I,29.1008">guhābhūteṣu puruṣeśvarasya @</l>
<l xml:id="HV_App.I,29.1009">mahātmanaḥ sa mṛḍavedyasya tasya ||</l>
<note>k: T1-3 G1.3-5 M4 ins. :k</note>
<l xml:id="**HV_App.I,29.1009**27:1">sa māṃ pāyād devadevo mahātmā @</l>
<l xml:id="HV_App.I,29.1010">yal liṅgāṅkaṃ tryambakaḥ sarvam īśo @</l>
<l xml:id="HV_App.I,29.1011">bhagāṅkaṃ yat tad dhy umā sarvadhātrī |</l>
<note>k: D2 (marg.) subst. for lines 1010-1011:k</note>
<l xml:id="**HV_App.I,29.1011**28:1">yal liṅgāṅkaṃ yac ca loke bhagāṅkaṃ @</l>
<l xml:id="**HV_App.I,29.1011**28:2">sarvaṃ somas tvaṃ tryambakaḥ sarvam īśa |</l>
<l xml:id="HV_App.I,29.1012">nānyat tṛtīyaṃ jagatīhāsti kiṃcin @</l>
<l xml:id="HV_App.I,29.1013">mahādevāt sarvasarveśvaro 'sau ||</l>
<l xml:id="HV_App.I,29.1014"><seg type="pāda" n="a">iti saṃstūyamānas tu</seg> <seg type="pāda" n="b">bhagavān vṛṣabhadhvajaḥ</seg> /</l>

<l xml:id="HV_App.I,29.1015"><seg type="pāda" n="a">darśayām āsa dharmātmā</seg> <seg type="pāda" n="b">kaśyapaṃ dharmabhṛdvaram</seg> //</l>

<l xml:id="HV_App.I,29.1016"><seg type="pāda" n="a">uvāca cainaṃ deveśaḥ</seg> <seg type="pāda" n="b">prasannenāntarātmanā</seg> /</l>

<l xml:id="HV_App.I,29.1017"><seg type="pāda" n="a">yena saṃstauṣi kāryeṇa</seg> <seg type="pāda" n="b">tvaṃ taj jāne prajāpate</seg> //</l>

<l xml:id="HV_App.I,29.1018"><seg type="pāda" n="a">indropendrau mahātmānau</seg> <seg type="pāda" n="b">devau prakṛtim eṣyataḥ</seg> /</l>

<l xml:id="HV_App.I,29.1019"><seg type="pāda" n="a">pārijātaṃ tu dharmātmā</seg> <seg type="pāda" n="b">nayiṣyati janārdanaḥ</seg> //</l>

<l xml:id="HV_App.I,29.1020"><seg type="pāda" n="a">apadhyāto mahendro hi</seg> <seg type="pāda" n="b">muninā devaśarmaṇā</seg> /</l>

<l xml:id="HV_App.I,29.1021"><seg type="pāda" n="a">asyākāṅkṣat purā bhāryāṃ</seg> <seg type="pāda" n="b">tapodīptasya kaśyapa</seg> //</l>

<l xml:id="HV_App.I,29.1022"><seg type="pāda" n="a">gamyatāṃ tatra dharmajña</seg> <seg type="pāda" n="b">dākṣāyaṇyā saha tvayā</seg> /</l>

<l xml:id="HV_App.I,29.1023"><seg type="pāda" n="a">adityā śakrasadanaṃ</seg> <seg type="pāda" n="b">śreyas te putrayor dhruvam</seg> //</l>

<l xml:id="HV_App.I,29.1024">iti haravacanaṃ niśamya vidvān @</l>
<l xml:id="HV_App.I,29.1025">kamalabhavātmajasūnur aprameyaḥ |</l>
<l xml:id="HV_App.I,29.1026">tridaśagaṇaguruṃ praṇamya rudraṃ @</l>
<l xml:id="HV_App.I,29.1027">muditamanāḥ svam atho gṛhaṃ jagāma ||</l>
<note>Colophon</note>

<milestone unit="speaker" n="vaiśaṃpāyana uvāca"/>
<l xml:id="HV_App.I,29.1028"><seg type="pāda" n="a">atha viṣṇur mahātejā</seg> <seg type="pāda" n="b">muhūrtābhyudite ravau</seg> /</l>

<l xml:id="HV_App.I,29.1029"><seg type="pāda" n="a">mṛgayāvyapadeśena</seg> <seg type="pāda" n="b">yayau raivatakaṃ girim</seg> //</l>

<l xml:id="HV_App.I,29.1030"><seg type="pāda" n="a">āropyaikarathe devaḥ</seg> <seg type="pāda" n="b">sātyakiṃ narapuṃgavam</seg> /</l>

<l xml:id="HV_App.I,29.1031"><seg type="pāda" n="a">pradyumnam anugaccheti</seg> <seg type="pāda" n="b">proktvā kurukulodvaha</seg> //</l>

<l xml:id="HV_App.I,29.1032"><seg type="pāda" n="a">raivataṃ ca giriṃ devo</seg> <seg type="pāda" n="b">gatvā dārukam abravīt</seg> /</l>

<l xml:id="HV_App.I,29.1033"><seg type="pāda" n="a">madīyaṃ ratham etaṃ taṃ tvaṃ</seg> <seg type="pāda" n="b">gṛhītvehaiva dāruka</seg> //</l>

<l xml:id="HV_App.I,29.1034"><seg type="pāda" n="a">pratipālaya māṃ saumya</seg> <seg type="pāda" n="b">dinārdhaṃ cārayan harīn</seg> /</l>

<l xml:id="HV_App.I,29.1035"><seg type="pāda" n="a">rathenaiva praveṣṭāhaṃ</seg> <seg type="pāda" n="b">dvārakāṃ sūtasattama</seg> //</l>

<l xml:id="HV_App.I,29.1036"><seg type="pāda" n="a">iti saṃdiśya bhagavān</seg> <seg type="pāda" n="b">āruroha jayodyataḥ</seg> /</l>

<l xml:id="HV_App.I,29.1037"><seg type="pāda" n="a">tārkṣyaṃ sasātyakir dhīmān</seg> <seg type="pāda" n="b">aprameyaparākramaḥ</seg> //</l>

<l xml:id="HV_App.I,29.1038"><seg type="pāda" n="a">pṛthag rathena kauravya</seg> <seg type="pāda" n="b">pradyumnaḥ śatrusūdanaḥ</seg> /</l>

<l xml:id="HV_App.I,29.1039"><seg type="pāda" n="a">ākāśagāminā rājan</seg> <seg type="pāda" n="b">pṛṣṭhataḥ kṛṣṇam anviyāt</seg> //</l>

<l xml:id="HV_App.I,29.1040"><seg type="pāda" n="a">nimeṣāntaramātreṇa</seg> <seg type="pāda" n="b">nandanaṃ kānanaṃ hariḥ</seg> /</l>

<l xml:id="HV_App.I,29.1041"><seg type="pāda" n="a">devodyānaṃ yayau dhīmān</seg> <seg type="pāda" n="b">pārijātajihīrṣayā</seg> //</l>

<l xml:id="HV_App.I,29.1042"><seg type="pāda" n="a">dadarśa yatra bhagavān</seg> <seg type="pāda" n="b">devayodhān durāsadān</seg> /</l>

<l xml:id="HV_App.I,29.1043"><seg type="pāda" n="a">nānāyudhadharān vīrān</seg> <seg type="pāda" n="b">nandanasthān adhokṣajaḥ</seg> //</l>

<l xml:id="HV_App.I,29.1044"><seg type="pāda" n="a">teṣāṃ saṃpaśyatām eva</seg> <seg type="pāda" n="b">pārijātaṃ mahābalaḥ</seg> //</l>

<l xml:id="HV_App.I,29.1045"><seg type="pāda" n="a">utpāṭyārpayām āsa</seg> <seg type="pāda" n="b">pārijātaṃ sātāṃ gatiḥ</seg> //</l>

<l xml:id="HV_App.I,29.1046"><seg type="pāda" n="a">garuḍaṃ pakṣirājānam</seg> <seg type="pāda" n="b">ayatnenaiva bhārata</seg> /</l>

<l xml:id="HV_App.I,29.1047"><seg type="pāda" n="a">upasthito vigrahavān</seg> <seg type="pāda" n="b">pārijātaś ca keśavam</seg> //</l>

<l xml:id="HV_App.I,29.1048"><seg type="pāda" n="a">sāntvito vāsudevena</seg> <seg type="pāda" n="b">pārijātaś ca bhārata</seg> /</l>

<l xml:id="HV_App.I,29.1049"><seg type="pāda" n="a">uktaś ca vṛkṣa mā bhais tvaṃ</seg> <seg type="pāda" n="b">keśavena mahātmanā</seg> //</l>

<l xml:id="HV_App.I,29.1050"><seg type="pāda" n="a">taṃ prasthitaṃ taruṃ dṛṣṭvā</seg> <seg type="pāda" n="b">pārijātam adhokṣajaḥ</seg> /</l>

<l xml:id="HV_App.I,29.1051"><seg type="pāda" n="a">amarāvatīṃ purīṃ śreṣṭhāṃ</seg> <seg type="pāda" n="b">tataś cakre pradakṣiṇam</seg> //</l>

<l xml:id="HV_App.I,29.1052"><seg type="pāda" n="a">te tu nandanagoptāraḥ</seg> <seg type="pāda" n="b">pārijātaṃ drumottamam</seg> /</l>

<l xml:id="HV_App.I,29.1053"><seg type="pāda" n="a">hriyateti mahendrāya</seg> <seg type="pāda" n="b">gatvā nṛpa śaśaṃsire</seg> //</l>

<l xml:id="HV_App.I,29.1054"><seg type="pāda" n="a">athairāvatam āruhya</seg> <seg type="pāda" n="b">niryayau pākaśāsanaḥ</seg> /</l>

<l xml:id="HV_App.I,29.1055"><seg type="pāda" n="a">jayantena rathasthena</seg> <seg type="pāda" n="b">pṛṣṭhato 'nugataḥ prabhuḥ</seg> //</l>

<l xml:id="HV_App.I,29.1056"><seg type="pāda" n="a">pūrvam abhyāgataṃ dvāraṃ</seg> <seg type="pāda" n="b">keśavaṃ śatrusūdanam</seg> /</l>

<note>k: D4 ins. :k</note>
<l xml:id="**HV_App.I,29.1056**29:1"><seg type="pāda" n="a">tato viṣṇugaṇāḥ sarva</seg> <seg type="pāda" n="b">yodhāḥ saṃpātanodyatāḥ</seg> /</l>

<l xml:id="**HV_App.I,29.1056**29:2"><seg type="pāda" n="a">hāhākāro mahān āsīd</seg> <seg type="pāda" n="b">dhruvaṃ yat tridivaukasām</seg> //</l>

<l xml:id="HV_App.I,29.1057"><seg type="pāda" n="a">dṛṣṭvovāca pravṛttaṃ bhoḥ</seg> <seg type="pāda" n="b">kim idaṃ madhusūdana</seg> //</l>

<l xml:id="HV_App.I,29.1058"><seg type="pāda" n="a">praṇamya garuḍastho 'tha</seg> <seg type="pāda" n="b">keśavaḥ śakram abravīt</seg> /</l>

<l xml:id="HV_App.I,29.1059"><seg type="pāda" n="a">vadhvās te puṇyakārthāya</seg> <seg type="pāda" n="b">nīyate 'yaṃ varadrumaḥ</seg> //</l>

<l xml:id="HV_App.I,29.1060"><seg type="pāda" n="a">tam uvāca tataḥ śakro</seg> <seg type="pāda" n="b">mā maivaṃ puṣkarekṣaṇa</seg> /</l>

<l xml:id="HV_App.I,29.1061"><seg type="pāda" n="a">ayodhayitvā na tarur</seg> <seg type="pāda" n="b">nayitavyas tvayācyuta</seg> //</l>

<note>k: misprint nayitas for nayitavyas :k</note>
<l xml:id="HV_App.I,29.1062"><seg type="pāda" n="a">praharasva mahābāho</seg> <seg type="pāda" n="b">prathamaṃ mayi keśava</seg> /</l>

<l xml:id="HV_App.I,29.1063"><seg type="pāda" n="a">pratijñā saphalā te 'stu</seg> <seg type="pāda" n="b">muktvā kaumodakīm api</seg> //</l>

<l xml:id="HV_App.I,29.1064"><seg type="pāda" n="a">tataḥ kṛṣṇaḥ śarais tīkṣṇair</seg> <seg type="pāda" n="b">devarājagajottamam</seg> /</l>

<l xml:id="HV_App.I,29.1065"><seg type="pāda" n="a">bibhedāśanisaṃkāśaiḥ</seg> <seg type="pāda" n="b">prahasann iva bhārata</seg> //</l>

<l xml:id="HV_App.I,29.1066"><seg type="pāda" n="a">vivyādha garuḍaṃ vajrī</seg> <seg type="pāda" n="b">divyaiḥ śaravarais tathā</seg> /</l>

<l xml:id="HV_App.I,29.1067"><seg type="pāda" n="a">bāṇāṃś ca cchedayām āsa</seg> <seg type="pāda" n="b">keśavasya tarasvinaḥ</seg> //</l>

<l xml:id="HV_App.I,29.1068"><seg type="pāda" n="a">yān yān mumoca devendras</seg> <seg type="pāda" n="b">tāṃs tāṃś ciccheda mādhavaḥ</seg> /</l>

<l xml:id="HV_App.I,29.1069"><seg type="pāda" n="a">mādhavena prayuktāṃś ca</seg> <seg type="pāda" n="b">ciccheda balavṛtrahā</seg> //</l>

<l xml:id="HV_App.I,29.1070"><seg type="pāda" n="a">mahendrasya ca śabdena</seg> <seg type="pāda" n="b">dhanuṣaḥ kurunandana</seg> /</l>

<l xml:id="HV_App.I,29.1071"><seg type="pāda" n="a">śārṅgasya ca ninādena</seg> <seg type="pāda" n="b">mumuhuḥ svargavāsinaḥ</seg> //</l>

<l xml:id="HV_App.I,29.1072"><seg type="pāda" n="a">tayor vartati saṃgrāme</seg> <seg type="pāda" n="b">garuḍasthaṃ mahābalaḥ</seg> /</l>

<l xml:id="HV_App.I,29.1073"><seg type="pāda" n="a">pārijātaṃ jayanto 'tha</seg> <seg type="pāda" n="b">hartum abhyudito balī</seg> //</l>

<l xml:id="HV_App.I,29.1074"><seg type="pāda" n="a">pradyumnam atha kaṃsaghno</seg> <seg type="pāda" n="b">vārayeti tam abravīt</seg> /</l>

<l xml:id="HV_App.I,29.1075"><seg type="pāda" n="a">tatas taṃ vārayām āsa</seg> <seg type="pāda" n="b">raukmiṇeyaḥ pratāpavān</seg> //</l>

<l xml:id="HV_App.I,29.1076"><seg type="pāda" n="a">jayanto jayatāṃ śreṣṭho</seg> <seg type="pāda" n="b">raukmiṇeyam atheṣubhiḥ</seg> /</l>

<l xml:id="HV_App.I,29.1077"><seg type="pāda" n="a">sarvagātreṣu vihasann</seg> <seg type="pāda" n="b">ājaghāna rathe sthitaḥ</seg> //</l>

<l xml:id="HV_App.I,29.1078"><seg type="pāda" n="a">rathastha eva rathinaṃ</seg> <seg type="pāda" n="b">kāmas tu kamalekṣaṇaḥ</seg> /</l>

<l xml:id="HV_App.I,29.1079"><seg type="pāda" n="a">aindrim abhyardayām āsa</seg> <seg type="pāda" n="b">bāṇair āśīviṣopamaiḥ</seg> //</l>

<l xml:id="HV_App.I,29.1080"><seg type="pāda" n="a">sa saṃnipātas tumulo</seg> <seg type="pāda" n="b">babhūva kurunandana</seg> /</l>

<note>k: K1.4 ins. :k</note>
<l xml:id="**HV_App.I,29.1080**30:1"><seg type="pāda" n="a">tatas taṃ vārayām āsa</seg> <seg type="pāda" n="b">jayantaḥ sarvavīrahā</seg> /</l>

<l xml:id="HV_App.I,29.1081"><seg type="pāda" n="a">jayantasya ca vīrasya</seg> <seg type="pāda" n="b">raukmiṇeyasya cobhayoḥ</seg> //</l>

<l xml:id="HV_App.I,29.1082"><seg type="pāda" n="a">kṛtapratikṛtaṃ yuddhe</seg> <seg type="pāda" n="b">cakratus tau mahābalau</seg> /</l>

<l xml:id="HV_App.I,29.1083"><seg type="pāda" n="a">mahendropendratanayau</seg> <seg type="pāda" n="b">jagaty astrabhṛtāṃ varau</seg> //</l>

<l xml:id="HV_App.I,29.1084"><seg type="pāda" n="a">devāś ca munayaś caiva</seg> <seg type="pāda" n="b">dadṛśur vismayānvitāḥ</seg> /</l>

<l xml:id="HV_App.I,29.1085"><seg type="pāda" n="a">taṃ saṃgrāmaṃ mahāghoraṃ</seg> <seg type="pāda" n="b">siddhāś caiva sacāraṇāḥ</seg> //</l>

<l xml:id="HV_App.I,29.1086"><seg type="pāda" n="a">tatas tu pravaro nāma</seg> <seg type="pāda" n="b">devadūto mahābalaḥ</seg> /</l>

<l xml:id="HV_App.I,29.1087"><seg type="pāda" n="a">pārijātaṃ punar hartum</seg> <seg type="pāda" n="b">iyeṣa kurunandana</seg> //</l>

<l xml:id="HV_App.I,29.1088"><seg type="pāda" n="a">sakhā sa devarājasya</seg> <seg type="pāda" n="b">mahāstravid ariṃdamaḥ</seg> /</l>

<l xml:id="HV_App.I,29.1089"><seg type="pāda" n="a">avadhyo varadānena</seg> <seg type="pāda" n="b">brahmaṇaḥ kurunandana</seg> //</l>

<l xml:id="HV_App.I,29.1090"><seg type="pāda" n="a">brāhmaṇas tapasā siddho</seg> <seg type="pāda" n="b">jambudvīpād divaṃ gataḥ</seg> /</l>

<l xml:id="HV_App.I,29.1091"><seg type="pāda" n="a">svaśaktyā nṛpa saṃyātaḥ</seg> <seg type="pāda" n="b">sakhitvaṃ balaghātinaḥ</seg> //</l>

<l xml:id="HV_App.I,29.1092"><seg type="pāda" n="a">tam āpatantaṃ saṃprekṣya</seg> <seg type="pāda" n="b">kṛṣṇaḥ sātyakim abravīt</seg> /</l>

<l xml:id="HV_App.I,29.1093"><seg type="pāda" n="a">rathastha eva pravaraṃ</seg> <seg type="pāda" n="b">śarair vāraya sātyake</seg> //</l>

<l xml:id="HV_App.I,29.1094"><seg type="pāda" n="a">na tv eva nirdayaṃ bāṇā</seg> <seg type="pāda" n="b">moktavyāḥ sātyake tvayā</seg> /</l>

<l xml:id="HV_App.I,29.1095"><seg type="pāda" n="a">asya brāhmaṇacāpalyaṃ</seg> <seg type="pāda" n="b">soḍhavyaṃ khalu sarvathā</seg> //</l>

<l xml:id="HV_App.I,29.1096"><seg type="pāda" n="a">tataḥ ṣaṣṭyā tatheṣūṇāṃ</seg> <seg type="pāda" n="b">garuḍasthaṃ dvijas tadā</seg> /</l>

<l xml:id="HV_App.I,29.1097"><seg type="pāda" n="a">ājaghāna mahābāho</seg> <seg type="pāda" n="b">sātyakiṃ pravaro bhṛśam</seg> //</l>

<l xml:id="HV_App.I,29.1098"><seg type="pāda" n="a">śiner naptā tatas tasya</seg> <seg type="pāda" n="b">kṣipataḥ sāyakān nṛpa</seg> /</l>

<l xml:id="HV_App.I,29.1099"><seg type="pāda" n="a">ciccheda puruṣavyāghro</seg> <seg type="pāda" n="b">vacanaṃ cedam abravīt</seg> //</l>

<l xml:id="HV_App.I,29.1100"><seg type="pāda" n="a">brāhmaṇo nābhihantavyas</seg> <seg type="pāda" n="b">tiṣṭha vipra svavartmani</seg> /</l>

<l xml:id="HV_App.I,29.1101"><seg type="pāda" n="a">avadhyā yādavānāṃ hi</seg> <seg type="pāda" n="b">svaparādhe 'pi hi dvijāḥ</seg> //</l>

<l xml:id="HV_App.I,29.1102"><seg type="pāda" n="a">pravaras tu prahasyainam</seg> <seg type="pāda" n="b">uvāca kurunandana</seg> /</l>

<l xml:id="HV_App.I,29.1103"><seg type="pāda" n="a">alaṃ kṣāntyā nṛṇāṃ śūra</seg> <seg type="pāda" n="b">yudhya sarvātmanā raṇe</seg> //</l>

<l xml:id="HV_App.I,29.1104"><seg type="pāda" n="a">jāmadagnyasya rāmasya</seg> <seg type="pāda" n="b">śiṣyo 'ham api yādava</seg> /</l>

<l xml:id="HV_App.I,29.1105"><seg type="pāda" n="a">nāmataḥ pravaro nāma</seg> <seg type="pāda" n="b">sakhā śakrasya dhīmataḥ</seg> //</l>

<l xml:id="HV_App.I,29.1106"><seg type="pāda" n="a">na devā yoddhum icchanti</seg> <seg type="pāda" n="b">manyanto madhusūdana</seg> /</l>

<l xml:id="HV_App.I,29.1107"><seg type="pāda" n="a">ānṛṇyaṃ sauhrdasyāham</seg> <seg type="pāda" n="b">adya gantāsmi mādhava</seg> //</l>

<l xml:id="HV_App.I,29.1108"><seg type="pāda" n="a">tatas tayos tadā raudraḥ</seg> <seg type="pāda" n="b">saṃgrāmo vavṛdhe nṛpa</seg> /</l>

<l xml:id="HV_App.I,29.1109"><seg type="pāda" n="a">astrair divyair naravyāghra</seg> <seg type="pāda" n="b">śaineyadvijamukhyayoḥ</seg> //</l>

<l xml:id="HV_App.I,29.1110"><seg type="pāda" n="a">dyauś cacāla tadā rājan</seg> <seg type="pāda" n="b">dyucarāś ca sahasraśaḥ</seg> /</l>

<l xml:id="HV_App.I,29.1111"><seg type="pāda" n="a">tasmin vartati saṃgrāme</seg> <seg type="pāda" n="b">teṣām atimahātmanām</seg> //</l>

<l xml:id="HV_App.I,29.1112"><seg type="pāda" n="a">nātiśiṣye raṇe kārṣṇir</seg> <seg type="pāda" n="b">aindram astrabhṛtāṃ varaṃ</seg> /</l>

<l xml:id="HV_App.I,29.1113"><seg type="pāda" n="a">aindriḥ kārṣṇiṃ mahātmānaṃ</seg> <seg type="pāda" n="b">māyinaṃ śūrasaṃmatam</seg> //</l>

<l xml:id="HV_App.I,29.1114"><seg type="pāda" n="a">hanta gṛhṇa pratīccheti</seg> <seg type="pāda" n="b">tāv ubhau yodhasattamau</seg> /</l>

<note>k: T1-3 G1.3-5 M4 subst. for line 1114 :k</note>
<l xml:id="**HV_App.I,29.1114**31:1"><seg type="pāda" n="a">tau tu bāṇān pratīcchantāv</seg> <seg type="pāda" n="b">ubhau bharatasattama</seg> /</l>

<l xml:id="HV_App.I,29.1115"><seg type="pāda" n="a">yuyudhāte naraśreṣṭha</seg> <seg type="pāda" n="b">parasparajayaiṣiṇau</seg> //</l>

<l xml:id="HV_App.I,29.1116"><seg type="pāda" n="a">atha śārṅgāyudhasutaṃ</seg> <seg type="pāda" n="b">śacīputraḥ pratāpavān</seg> /</l>

<l xml:id="HV_App.I,29.1117"><seg type="pāda" n="a">vibhāṣyābhyahanad rājan</seg> <seg type="pāda" n="b">divyenāstreṇa satvaraḥ</seg> //</l>

<l xml:id="HV_App.I,29.1118"><seg type="pāda" n="a">so 'straṃ tad atidīpyantam</seg> <seg type="pāda" n="b">āpatantaṃ śitaiḥ śaraiḥ</seg> /</l>

<l xml:id="HV_App.I,29.1119"><seg type="pāda" n="a">tastambhe bāṇajālena</seg> <seg type="pāda" n="b">tad adbhutam ivābhavat</seg> //</l>

<l xml:id="HV_App.I,29.1120"><seg type="pāda" n="a">tatas tad dīpyamānaṃ tu</seg> <seg type="pāda" n="b">papāta raṇamūrdhani</seg> /</l>

<l xml:id="HV_App.I,29.1121"><seg type="pāda" n="a">raukmiṇeyasya kauravya</seg> <seg type="pāda" n="b">ghoraṃ dānavamardanam</seg> //</l>

<l xml:id="HV_App.I,29.1122"><seg type="pāda" n="a">tenāstreṇa ratho dagdhaḥ</seg> <seg type="pāda" n="b">pradyumnasya mahātmanaḥ</seg> /</l>

<l xml:id="HV_App.I,29.1123"><seg type="pāda" n="a">nādahat tat tu ghoraṃ taṃ</seg> <seg type="pāda" n="b">raukmiṇeyaṃ janādhipa</seg> //</l>

<l xml:id="HV_App.I,29.1124"><seg type="pāda" n="a">dahaty agniṃ na khalv agnir</seg> <seg type="pāda" n="b">uddhato 'pi viśāṃ pate</seg> /</l>

<l xml:id="HV_App.I,29.1125"><seg type="pāda" n="a">dagdhād rathān mahābāhū</seg> <seg type="pāda" n="b">raukmiṇeyo 'pacakrame</seg> //</l>

<l xml:id="HV_App.I,29.1126"><seg type="pāda" n="a">atha nārāyaṇasuto</seg> <seg type="pāda" n="b">viratho rathināṃ varaḥ</seg> /</l>

<l xml:id="HV_App.I,29.1127"><seg type="pāda" n="a">sthito dhanuṣmān ākāśe</seg> <seg type="pāda" n="b">jayantam idam abravīt</seg> //</l>

<l xml:id="HV_App.I,29.1128"><seg type="pāda" n="a">mahendraputra divyaṃ tvaṃ</seg> <seg type="pāda" n="b">yad astraṃ muktavān asi</seg> /</l>

<l xml:id="HV_App.I,29.1129"><seg type="pāda" n="a">nāham idṛśarūpāṇāṃ</seg> <seg type="pāda" n="b">śakyo hantuṃ śatair api</seg> //</l>

<l xml:id="HV_App.I,29.1130"><seg type="pāda" n="a">prayatnaṃ kuru śikṣāyāṃ</seg> <seg type="pāda" n="b">yatnaṃ me 'dya pradarśaya</seg> /</l>

<l xml:id="HV_App.I,29.1131"><seg type="pāda" n="a">nāsti me 'tiśayaṃ kartā</seg> <seg type="pāda" n="b">saṃgrāme 'maranandana</seg> //</l>

<l xml:id="HV_App.I,29.1132"><seg type="pāda" n="a">āsīn me sādhvasaṃ dṛṣṭvā</seg> <seg type="pāda" n="b">rathasthaṃ tvāṃ dhṛtāyudham</seg> /</l>

<l xml:id="HV_App.I,29.1133"><seg type="pāda" n="a">bibhemi tava nedānīṃ</seg> <seg type="pāda" n="b">yuddhe dṛṣṭabalābalaḥ</seg> //</l>

<l xml:id="HV_App.I,29.1134"><seg type="pāda" n="a">manasā smaryatām eṣa</seg> <seg type="pāda" n="b">pārijātas tvayā taruḥ</seg> /</l>

<l xml:id="HV_App.I,29.1135"><seg type="pāda" n="a">śakyaṃ na khalu hastābhyāṃ</seg> <seg type="pāda" n="b">spraṣṭavyo yas tvayā hy asau</seg> //</l>

<l xml:id="HV_App.I,29.1136"><seg type="pāda" n="a">ratho māyāmayo dagdhas</seg> <seg type="pāda" n="b">tvayā yo hy astratejasā</seg> /</l>

<l xml:id="HV_App.I,29.1137"><seg type="pāda" n="a">īdṛśāṇāṃ sahasrāṇi</seg> <seg type="pāda" n="b">sraṣṭuṃ śakto 'smi māyayā</seg> /</l>

<l xml:id="HV_App.I,29.1138"><seg type="pāda" n="a">evam ukto jayantaś ca</seg> <seg type="pāda" n="b">mumocāstraṃ mahābalaḥ</seg> /</l>

<l xml:id="HV_App.I,29.1139"><seg type="pāda" n="a">tapasopacitaṃ tena</seg> <seg type="pāda" n="b">svayam evātitejasā</seg> //</l>

<l xml:id="HV_App.I,29.1140"><seg type="pāda" n="a">tat pradyumno mahāvegaṃ</seg> <seg type="pāda" n="b">śarajālair avārayat</seg> /</l>

<l xml:id="HV_App.I,29.1141"><seg type="pāda" n="a">catvāry astrāṇi divyāni</seg> <seg type="pāda" n="b">mumocaivāparāṇi saḥ</seg> //</l>

<l xml:id="HV_App.I,29.1142"><seg type="pāda" n="a">dikṣu sarvāsu rurudhus</seg> <seg type="pāda" n="b">tany astrāṇy atha bhārata</seg> /</l>

<l xml:id="HV_App.I,29.1143"><seg type="pāda" n="a">raukmiṇeyaṃ mahātmānam</seg> <seg type="pāda" n="b">antarikṣe ca pañcamam</seg> //</l>

<l xml:id="HV_App.I,29.1144"><seg type="pāda" n="a">maholkāsadṛśān bāṇān</seg> <seg type="pāda" n="b">astrāṇy amarasattamaḥ</seg> /</l>

<l xml:id="HV_App.I,29.1145"><seg type="pāda" n="a">mumoca tāni ghorāṇi</seg> <seg type="pāda" n="b">pradyumnaṃ prati sarvataḥ</seg> //</l>

<l xml:id="HV_App.I,29.1146"><seg type="pāda" n="a">tāni sarvāṇi bāṇaughaiḥ</seg> <seg type="pāda" n="b">kārṣṇir astrāṇy avārayat</seg> /</l>

<l xml:id="HV_App.I,29.1147"><seg type="pāda" n="a">jayantaṃ cāparair bāṇair</seg> <seg type="pāda" n="b">vivyādha niśitais tadā</seg> //</l>

<l xml:id="HV_App.I,29.1148"><seg type="pāda" n="a">tato nādaḥ samutsṛṣṭo</seg> <seg type="pāda" n="b">dyucaraiḥ puṇyakarmabhiḥ</seg> /</l>

<l xml:id="HV_App.I,29.1149"><seg type="pāda" n="a">dṛṣṭvā sthairyaṃ ca śaighryaṃ ca</seg> <seg type="pāda" n="b">pradyumnasya mahātmanaḥ</seg> //</l>

<note>k: misprint sthairya (for sthairyaṃ) :k</note>
<l xml:id="HV_App.I,29.1150"><seg type="pāda" n="a">pravarasyāpi bāṇena</seg> <seg type="pāda" n="b">śitena śinipuṃgavaḥ</seg> /</l>

<l xml:id="HV_App.I,29.1151"><seg type="pāda" n="a">cicchedeṣvasanaṃ vīro</seg> <seg type="pāda" n="b">hastāvāpaṃ ca bhārata</seg> //</l>

<l xml:id="HV_App.I,29.1152"><seg type="pāda" n="a">tato 'nyat sa tu jagrāha</seg> <seg type="pāda" n="b">mahat tad dhanur uttamam</seg> /</l>

<l xml:id="HV_App.I,29.1153"><seg type="pāda" n="a">mahendradattaṃ pravaro</seg> <seg type="pāda" n="b">mahāśanisamasvanam</seg> //</l>

<l xml:id="HV_App.I,29.1154"><seg type="pāda" n="a">sa tena vīro mahatā</seg> <seg type="pāda" n="b">dhanuṣā viprasattamaḥ</seg> /</l>

<l xml:id="HV_App.I,29.1155"><seg type="pāda" n="a">śarān mumoca viśikhān</seg> <seg type="pāda" n="b">arkaraśminibhāṃs tadā</seg> //</l>

<l xml:id="HV_App.I,29.1156"><seg type="pāda" n="a">cakarta ca dhanuś citraṃ</seg> <seg type="pāda" n="b">śaineyasyāmitaujasaḥ</seg> /</l>

<l xml:id="HV_App.I,29.1157"><seg type="pāda" n="a">vivyādha sarvagātreṣu</seg> <seg type="pāda" n="b">bāṇair api ca sātyakim</seg> //</l>

<l xml:id="HV_App.I,29.1158"><seg type="pāda" n="a">dhanur ādāya śaineyas</seg> <seg type="pāda" n="b">tato 'nyat kurunandana</seg> /</l>

<l xml:id="HV_App.I,29.1159"><seg type="pāda" n="a">dṛḍhaṃ bhārasahaṃ dhīmān</seg> <seg type="pāda" n="b">vivyādha pravaraṃ raṇe</seg> //</l>

<l xml:id="HV_App.I,29.1160"><seg type="pāda" n="a">uccakartatur anyonyaṃ</seg> <seg type="pāda" n="b">varmaṇī tau śitaiḥ śaraiḥ</seg> /</l>

<l xml:id="HV_App.I,29.1161"><seg type="pāda" n="a">gātrebhyaś caiva māṃsāni</seg> <seg type="pāda" n="b">marmabhidbhiḥ śarottamaiḥ</seg> //</l>

<l xml:id="HV_App.I,29.1162"><seg type="pāda" n="a">athāṣṭadhārabāṇena</seg> <seg type="pāda" n="b">punar iṣvasanaṃ dvidhā</seg> /</l>

<l xml:id="HV_App.I,29.1163"><seg type="pāda" n="a">ciccheda pravaro vīras</seg> <seg type="pāda" n="b">tribhiś cainam atāḍayat</seg> //</l>

<note>k: misprint vīs tribhiś for vīras tribhiś :k</note>
<l xml:id="HV_App.I,29.1164"><seg type="pāda" n="a">anyad iṣvasanaṃ taṃ tu</seg> <seg type="pāda" n="b">grahītumanasaṃ dvijaḥ</seg> /</l>

<l xml:id="HV_App.I,29.1165"><seg type="pāda" n="a">gadayā tāḍayām āsa</seg> <seg type="pāda" n="b">kṣiptayā laghuhastavat</seg> //</l>

<l xml:id="HV_App.I,29.1166"><seg type="pāda" n="a">so 'siṃ carma ca jagrāha</seg> <seg type="pāda" n="b">sātyakiḥ prahasann iva</seg> /</l>

<l xml:id="HV_App.I,29.1167"><seg type="pāda" n="a">na jagrāha dhanur dhīmān</seg> <seg type="pāda" n="b">gadayābhihato bhṛśam</seg> /</l>

<l xml:id="HV_App.I,29.1168"><seg type="pāda" n="a">tataḥ śaraśatāny eva</seg> <seg type="pāda" n="b">mumoca pravaras tadā</seg> //</l>

<l xml:id="HV_App.I,29.1169"><seg type="pāda" n="a">vihastam iva vijñāya</seg> <seg type="pāda" n="b">sātyakiṃ yadunandanam</seg> /</l>

<l xml:id="HV_App.I,29.1170"><seg type="pāda" n="a">pradyumno 'sya dadau khaḍgaṃ</seg> <seg type="pāda" n="b">nirmalākāśasaṃnibham</seg> //</l>

<l xml:id="HV_App.I,29.1171"><seg type="pāda" n="a">tasya ciccheda bhallena</seg> <seg type="pāda" n="b">nistriṃśaṃ pravaras tadā</seg> /</l>

<l xml:id="HV_App.I,29.1172"><seg type="pāda" n="a">tsarudeśe 'pātayac ca</seg> <seg type="pāda" n="b">pravaraḥ prahasann iva</seg> //</l>

<l xml:id="HV_App.I,29.1173"><seg type="pāda" n="a">vyadhamac ca tathā carma</seg> <seg type="pāda" n="b">śitair bāṇair ajihmagaiḥ</seg> /</l>

<l xml:id="HV_App.I,29.1174"><seg type="pāda" n="a">ājaghāna ca śaktyainaṃ</seg> <seg type="pāda" n="b">hṛdi vipro nanāda ca</seg> //</l>

<l xml:id="HV_App.I,29.1175"><seg type="pāda" n="a">taṃ viklavam iva jñātvā</seg> <seg type="pāda" n="b">pārijātajihīrṣayā</seg> /</l>

<l xml:id="HV_App.I,29.1176"><seg type="pāda" n="a">tārkṣyābhyāśe rathenaiva</seg> <seg type="pāda" n="b">sa tasthau pravaras tadā</seg> //</l>

<l xml:id="HV_App.I,29.1177"><seg type="pāda" n="a">taṃ pakṣapuṭavegena</seg> <seg type="pāda" n="b">cikṣepa garuḍas tadā</seg> /</l>

<l xml:id="HV_App.I,29.1178"><seg type="pāda" n="a">gavyūtim ekaṃ sarathaḥ</seg> <seg type="pāda" n="b">sa papāta mumoha ca</seg> //</l>

<l xml:id="HV_App.I,29.1179"><seg type="pāda" n="a">taṃ jayanto nipatyātha</seg> <seg type="pāda" n="b">patitaṃ brāhmaṇaṃ nṛpa</seg> /</l>

<l xml:id="HV_App.I,29.1180"><seg type="pāda" n="a">samāśvāsya rathaṃ śīghraṃ</seg> <seg type="pāda" n="b">samāropitavāṃs tadā</seg> //</l>

<l xml:id="HV_App.I,29.1181"><seg type="pāda" n="a">śaineyam api muhyantaṃ</seg> <seg type="pāda" n="b">patantaṃ ca muhur muhuḥ</seg> /</l>

<l xml:id="HV_App.I,29.1182"><seg type="pāda" n="a">āśvāsayānaḥ pradyumnaḥ</seg> <seg type="pāda" n="b">pitṛvyaṃ pariṣasvaje</seg> //</l>

<l xml:id="HV_App.I,29.1183"><seg type="pāda" n="a">taṃ hi pasparśa hastena</seg> <seg type="pāda" n="b">savyena madhusūdanaḥ</seg> /</l>

<l xml:id="HV_App.I,29.1184"><seg type="pāda" n="a">nīrujaḥ spṛṣṭamātreṇa</seg> <seg type="pāda" n="b">sātyakiḥ samapadyata</seg> //</l>

<l xml:id="HV_App.I,29.1185"><seg type="pāda" n="a">pradyumno dakṣiṇe pārśve</seg> <seg type="pāda" n="b">vāme tu śinipuṃgavaḥ</seg> /</l>

<l xml:id="HV_App.I,29.1186"><seg type="pāda" n="a">tasthatuḥ pārijātasya</seg> <seg type="pāda" n="b">yuddhaśauṇḍatarāv ubhau</seg> //</l>

<l xml:id="HV_App.I,29.1187"><seg type="pāda" n="a">jayantaḥ pravaraś caiva</seg> <seg type="pāda" n="b">rathenaikena bhārata</seg> /</l>

<l xml:id="HV_App.I,29.1188"><seg type="pāda" n="a">saṃpatantau mahendreṇa</seg> <seg type="pāda" n="b">prahasyoktau mahātmanā</seg> //</l>

<l xml:id="HV_App.I,29.1189"><seg type="pāda" n="a">nāsannam abhigantavyaṃ</seg> <seg type="pāda" n="b">garuḍasya kathaṃcana</seg> /</l>

<l xml:id="HV_App.I,29.1190"><seg type="pāda" n="a">balavān eṣa patatāṃ</seg> <seg type="pāda" n="b">rājā ca vinatāsutaḥ</seg> //</l>

<l xml:id="HV_App.I,29.1191"><seg type="pāda" n="a">dakṣiṇe caiva savye ca</seg> <seg type="pāda" n="b">pārśve mama dhṛtāyudhau</seg> /</l>

<note>k: one surplus ca deleted (after ca) :k</note>
<l xml:id="HV_App.I,29.1192"><seg type="pāda" n="a">ubhau sthitau yudhyamānaṃ</seg> <seg type="pāda" n="b">mām eveha prapaśyatam</seg> //</l>

<l xml:id="HV_App.I,29.1193"><seg type="pāda" n="a">evam uktau sthitau vīrau</seg> <seg type="pāda" n="b">tataḥ śakrasya pārśvayoḥ</seg> /</l>

<l xml:id="HV_App.I,29.1194"><seg type="pāda" n="a">dadṛśāte yudhyamānau</seg> <seg type="pāda" n="b">devarājajanārdanau</seg> //</l>

<l xml:id="HV_App.I,29.1195"><seg type="pāda" n="a">athendro garuḍaṃ bāṇair</seg> <seg type="pāda" n="b">mahāśanisamasvanaiḥ</seg> /</l>

<note>k: D4 ins. :k</note>
<l xml:id="**HV_App.I,29.1195**32:1"><seg type="pāda" n="a">varuṇo dharmarājas tu</seg> <seg type="pāda" n="b">dharmado bahubhir vṛtaḥ</seg> /</l>

<l xml:id="**HV_App.I,29.1195**32:2"><seg type="pāda" n="a">kṛṣṇaṃ ca yodhayām āsa</seg> <seg type="pāda" n="b">divyāstraiś ca narādhipa</seg> //</l>

<l xml:id="**HV_App.I,29.1195**32:3"><seg type="pāda" n="a">sarve devā mahendreṇa</seg> <seg type="pāda" n="b">kṛṣṇaṃ matvā tu mānuṣam</seg> /</l>

<l xml:id="**HV_App.I,29.1195**32:4"><seg type="pāda" n="a">yāvanta eva te devā</seg> <seg type="pāda" n="b">dadṛśus taṃ tam antike</seg> //</l>

<l xml:id="HV_App.I,29.1196"><seg type="pāda" n="a">vivyādha sarvagātreṣu</seg> <seg type="pāda" n="b">mahāstraprabhavais tadā</seg> //</l>

<l xml:id="HV_App.I,29.1197"><seg type="pāda" n="a">sa tān bāṇān agaṇayan</seg> <seg type="pāda" n="b">vainateyaḥ pratāpavān</seg> /</l>

<note>k: misprint aṇayan for agaṇayan :k</note>
<l xml:id="HV_App.I,29.1198"><seg type="pāda" n="a">sasārābhimukho vīraḥ</seg> <seg type="pāda" n="b">śakranāgam ariṃdamaḥ</seg> //</l>

<l xml:id="HV_App.I,29.1199"><seg type="pāda" n="a">ubhau tau sahasā rājan</seg> <seg type="pāda" n="b">balinau gajapakṣiṇau</seg> /</l>

<l xml:id="HV_App.I,29.1200"><seg type="pāda" n="a">prayuddhau vīryasaṃpannau</seg> <seg type="pāda" n="b">mahāprāṇau durāsadau</seg> //</l>

<l xml:id="HV_App.I,29.1201"><seg type="pāda" n="a">radanaiḥ pannagaripuṃ</seg> <seg type="pāda" n="b">kareṇa śirasā tadā</seg> /</l>

<l xml:id="HV_App.I,29.1202"><seg type="pāda" n="a">airāvato gajapatir</seg> <seg type="pāda" n="b">ājaghāna nadaṃs tadā</seg> //</l>

<l xml:id="HV_App.I,29.1203"><seg type="pāda" n="a">tathā nakhāṅkuśais tīkṣṇair</seg> <seg type="pāda" n="b">vainateyo balotkaṭaḥ</seg> /</l>

<l xml:id="HV_App.I,29.1204"><seg type="pāda" n="a">tathā pakṣanipātaiś ca</seg> <seg type="pāda" n="b">śakranāgaṃ jaghāna ha</seg> //</l>

<l xml:id="HV_App.I,29.1205"><seg type="pāda" n="a">muhūrtaṃ sumahān āsīt</seg> <seg type="pāda" n="b">saṃpāto gajapakṣiṇoḥ</seg> /</l>

<l xml:id="HV_App.I,29.1206"><seg type="pāda" n="a">vismāpanīyo jagataḥ</seg> <seg type="pāda" n="b">prekṣakāṇāṃ bhayāvahaḥ</seg> //</l>

<l xml:id="HV_App.I,29.1207"><seg type="pāda" n="a">mūrdhny athairāvataṃ tārkṣyas</seg> <seg type="pāda" n="b">tāḍayām āsa bhārata</seg> /</l>

<l xml:id="HV_App.I,29.1208"><seg type="pāda" n="a">nakhāṅkuśakarālena</seg> <seg type="pāda" n="b">caraṇena mahābalaḥ</seg> //</l>

<l xml:id="HV_App.I,29.1209"><seg type="pāda" n="a">sa prahārābhisaṃtapto</seg> <seg type="pāda" n="b">nipapāta triviṣṭapāt</seg> /</l>

<l xml:id="HV_App.I,29.1210"><seg type="pāda" n="a">pāriyātre giriśreṣṭhe</seg> <seg type="pāda" n="b">dvīpe 'smiñ janamejaya</seg> //</l>

<l xml:id="HV_App.I,29.1211"><seg type="pāda" n="a">patantam api taṃ śakro</seg> <seg type="pāda" n="b">na mumoca mahābalaḥ</seg> /</l>

<l xml:id="HV_App.I,29.1212"><seg type="pāda" n="a">kāruṇyād atha sauhārdāt</seg> <seg type="pāda" n="b">pūrvābhyupagamād api</seg> //</l>

<l xml:id="HV_App.I,29.1213"><seg type="pāda" n="a">kṛṣṇo 'py anvagamac cainaṃ</seg> <seg type="pāda" n="b">pṛṣṭhataḥ prabhavāvyayaḥ</seg> /</l>

<l xml:id="HV_App.I,29.1214"><seg type="pāda" n="a">pārijātavatā dhīmān</seg> <seg type="pāda" n="b">garuḍena mahābalaḥ</seg> //</l>

<l xml:id="HV_App.I,29.1215"><seg type="pāda" n="a">sa tasthau parvataśreṣṭhe</seg> <seg type="pāda" n="b">pāriyātre tu vṛtrahā</seg> //</l>

<l xml:id="HV_App.I,29.1216"><seg type="pāda" n="a">airāvate samāśvaste</seg> <seg type="pāda" n="b">saṃgrāmo vavṛdhe punaḥ</seg> /</l>

<l xml:id="HV_App.I,29.1217"><seg type="pāda" n="a">śarair āśīviṣaprakhyair</seg> <seg type="pāda" n="b">astrayuktaiḥ sutejitaiḥ</seg> /</l>

<l xml:id="HV_App.I,29.1218"><seg type="pāda" n="a">anyonyaṃ kuruśārdūla</seg> <seg type="pāda" n="b">śakrakeśavayor mahān</seg> //</l>

<l xml:id="HV_App.I,29.1219"><seg type="pāda" n="a">tato vajrāyudho vajram</seg> <seg type="pāda" n="b">āśaniṃ ca punaḥ punaḥ</seg> /</l>

<l xml:id="HV_App.I,29.1220"><seg type="pāda" n="a">mumoca garuḍe rājann</seg> <seg type="pāda" n="b">airāvaṇaripau nṛpa</seg> //</l>

<l xml:id="HV_App.I,29.1221"><seg type="pāda" n="a">vajrāśaninipātāṃs tān</seg> <seg type="pāda" n="b">sehe śakrasya nāgahā</seg> /</l>

<l xml:id="HV_App.I,29.1222"><seg type="pāda" n="a">avadhyo balināṃ śreṣṭho</seg> <seg type="pāda" n="b">nisargeṇa tapobalāt</seg> //</l>

<l xml:id="HV_App.I,29.1223"><seg type="pāda" n="a">mumoca pakṣam ekaikaṃ</seg> <seg type="pāda" n="b">mānayann aśaniṃ tadā</seg> /</l>

<l xml:id="HV_App.I,29.1224"><seg type="pāda" n="a">vajraṃ ca devarājño 'tha</seg> <seg type="pāda" n="b">bhrātuḥ kaśyapasaṃbhavaḥ</seg> //</l>

<l xml:id="HV_App.I,29.1225"><seg type="pāda" n="a">ākramyamāṇas tārkṣyeṇa</seg> <seg type="pāda" n="b">nyamajjan nṛpate giriḥ</seg> /</l>

<l xml:id="HV_App.I,29.1226"><seg type="pāda" n="a">viveśa dharaṇīṃ rājañ</seg> <seg type="pāda" n="b">śīryamāṇaḥ samantataḥ</seg> //</l>

<l xml:id="HV_App.I,29.1227"><seg type="pāda" n="a">cukūja bahumānena</seg> <seg type="pāda" n="b">kṛṣṇasya sa tu parvataḥ</seg> /</l>

<l xml:id="HV_App.I,29.1228"><seg type="pāda" n="a">tam adrākṣīt tataḥ kṛṣṇaḥ</seg> <seg type="pāda" n="b">kiṃcic cheṣam adhokṣajaḥ</seg> //</l>

<l xml:id="HV_App.I,29.1229"><seg type="pāda" n="a">taṃ muktvā garuḍenātha</seg> <seg type="pāda" n="b">tasthau devo vihāyasi</seg> /</l>

<l xml:id="HV_App.I,29.1230"><seg type="pāda" n="a">pradyumnaṃ ca tadovāca</seg> <seg type="pāda" n="b">sarvakṛl lokabhāvanaḥ</seg> //</l>

<l xml:id="HV_App.I,29.1231"><seg type="pāda" n="a">ito dvāravatīṃ gatvā</seg> <seg type="pāda" n="b">ratham ānaya māciram</seg> /</l>

<l xml:id="HV_App.I,29.1232"><seg type="pāda" n="a">sadārukaṃ mahābāho</seg> <seg type="pāda" n="b">mattejobalam āśritaḥ</seg> //</l>

<l xml:id="HV_App.I,29.1233"><seg type="pāda" n="a">vaktavyo balabhadraś ca</seg> <seg type="pāda" n="b">rājā ca kukurādhipaḥ</seg> /</l>

<l xml:id="HV_App.I,29.1234"><seg type="pāda" n="a">śvo jitvendram āgamiṣye</seg> <seg type="pāda" n="b">dvārakām iti mānada</seg> //</l>

<l xml:id="HV_App.I,29.1235"><seg type="pāda" n="a">tathety uktvā tu dharmātmā</seg> <seg type="pāda" n="b">pradyumnaḥ pitaraṃ vibhuḥ</seg> /</l>

<l xml:id="HV_App.I,29.1236"><seg type="pāda" n="a">gatvā yathoktam uktvā ca</seg> <seg type="pāda" n="b">yādaveśabalāv ubhau</seg> //</l>

<l xml:id="HV_App.I,29.1237"><seg type="pāda" n="a">nāḍikāntaramātreṇa</seg> <seg type="pāda" n="b">punas taṃ deśam āyayau</seg> /</l>

<l xml:id="HV_App.I,29.1238"><seg type="pāda" n="a">dārukeṇa samāyuktaṃ</seg> <seg type="pāda" n="b">ratham asthāya bhārata</seg> //</l>

<note>Colophon</note>

<milestone unit="speaker" n="vaiśaṃpāyana uvāca"/>
<l xml:id="HV_App.I,29.1239"><seg type="pāda" n="a">tam āruhya rathaṃ kṛṣṇaḥ</seg> <seg type="pāda" n="b">pāriyātraṃ giriṃ yayau</seg> /</l>

<l xml:id="HV_App.I,29.1240"><seg type="pāda" n="a">yatrairāvatam āsthāya</seg> <seg type="pāda" n="b">sthitaḥ surapatiḥ prabhuḥ</seg> //</l>

<l xml:id="HV_App.I,29.1241"><seg type="pāda" n="a">pāriyātro giriśreṣṭho</seg> <seg type="pāda" n="b">dṛṣṭvāyāntaṃ janārdanam</seg> /</l>

<l xml:id="HV_App.I,29.1242"><seg type="pāda" n="a">śāṇapādasamo bhūtva</seg> <seg type="pāda" n="b">praviveśa vasuṃdharām</seg> //</l>

<l xml:id="HV_App.I,29.1243"><seg type="pāda" n="a">priyārthaṃ vāsudevasya</seg> <seg type="pāda" n="b">prabhāvajño mahātmanaḥ</seg> /</l>

<l xml:id="HV_App.I,29.1244"><seg type="pāda" n="a">tasya prīto hṛṣīkeśaḥ</seg> <seg type="pāda" n="b">parvatasya janādhipa</seg> //</l>

<l xml:id="HV_App.I,29.1245"><seg type="pāda" n="a">tataḥ prayāntaṃ yuddhārtham</seg> <seg type="pāda" n="b">acyutaṃ kurunandana</seg> /</l>

<l xml:id="HV_App.I,29.1246"><seg type="pāda" n="a">sapārijāto garuḍaḥ</seg> <seg type="pāda" n="b">pṛṣṭhato 'nuyayau balī</seg> //</l>

<l xml:id="HV_App.I,29.1247"><seg type="pāda" n="a">pradyumnaḥ sātyakiś cāpi</seg> <seg type="pāda" n="b">garuḍasthau mahābalau</seg> /</l>

<l xml:id="HV_App.I,29.1248"><seg type="pāda" n="a">gatāv ubhau rakṣaṇārthaṃ</seg> <seg type="pāda" n="b">pārijātam ariṃdamau</seg> //</l>

<l xml:id="HV_App.I,29.1249"><seg type="pāda" n="a">tatas tv astaṃ gataḥ sūryaḥ</seg> <seg type="pāda" n="b">pravṛttā rajanī nṛpa</seg> /</l>

<l xml:id="HV_App.I,29.1250"><seg type="pāda" n="a">upasthitaṃ punar yuddhaṃ</seg> <seg type="pāda" n="b">śakrakeśavayos tadā</seg> //</l>

<l xml:id="HV_App.I,29.1251"><seg type="pāda" n="a">suprahārāhataṃ dṛṣṭvā</seg> <seg type="pāda" n="b">viṣṇur airāvataṃ gajam</seg> /</l>

<l xml:id="HV_App.I,29.1252"><seg type="pāda" n="a">nātikalyaṃ mahātejā</seg> <seg type="pāda" n="b">devarājānam abravīt</seg> //</l>

<l xml:id="HV_App.I,29.1253"><seg type="pāda" n="a">garuḍābhihataḥ pūrvaṃ</seg> <seg type="pāda" n="b">nātikalyo gajottamaḥ</seg> /</l>

<l xml:id="HV_App.I,29.1254"><seg type="pāda" n="a">airāvato mahābāho</seg> <seg type="pāda" n="b">rātriś ca samupohyate</seg> //</l>

<l xml:id="HV_App.I,29.1255"><seg type="pāda" n="a">śvaḥ prabhāte punaḥ kāmaṃ</seg> <seg type="pāda" n="b">pravartasva yathecchasi</seg> /</l>

<l xml:id="HV_App.I,29.1256"><seg type="pāda" n="a">evam astv iti kṛṣṇaṃ tu</seg> <seg type="pāda" n="b">devarājo 'bravīt prabhuḥ</seg> //</l>

<l xml:id="HV_App.I,29.1257"><seg type="pāda" n="a">uvāsa puṣkarābhyāśe</seg> <seg type="pāda" n="b">devarājaḥ puraṃdaraḥ</seg> /</l>

<l xml:id="HV_App.I,29.1258"><seg type="pāda" n="a">vrajaṃ girimayaṃ kṛtvā</seg> <seg type="pāda" n="b">dharmātmā nṛpasattama</seg> //</l>

<l xml:id="HV_App.I,29.1259"><seg type="pāda" n="a">brahmā tato jagāmātha</seg> <seg type="pāda" n="b">kaśyapaś ca mahān ṛṣiḥ</seg> /</l>

<l xml:id="HV_App.I,29.1260"><seg type="pāda" n="a">aditiś caiva sarve ca</seg> <seg type="pāda" n="b">devā munaya eva ca</seg> //</l>

<l xml:id="HV_App.I,29.1261"><seg type="pāda" n="a">sādhyā viśve ca kauravya</seg> <seg type="pāda" n="b">nāsatyāv aśvinau tathā</seg> /</l>

<l xml:id="HV_App.I,29.1262"><seg type="pāda" n="a">ādityāś caiva rudrāś ca</seg> <seg type="pāda" n="b">vasavaś ca janeśvara</seg> //</l>

<l xml:id="HV_App.I,29.1263"><seg type="pāda" n="a">nārāyaṇaś ca putreṇa</seg> <seg type="pāda" n="b">sātyakena ca bhārata</seg> /</l>

<l xml:id="HV_App.I,29.1264"><seg type="pāda" n="a">sahovāsa girau ramye</seg> <seg type="pāda" n="b">pāriyātre prahṛṣṭavat</seg> //</l>

<l xml:id="HV_App.I,29.1265"><seg type="pāda" n="a">yaḥ sa śāṇapramāṇo 'sya</seg> <seg type="pāda" n="b">bhaktyā samabhavan nṛpa</seg> /</l>

<l xml:id="HV_App.I,29.1266"><seg type="pāda" n="a">varaṃ prādāt tatas tasya</seg> <seg type="pāda" n="b">parvatasya mahādyutiḥ</seg> //</l>

<l xml:id="HV_App.I,29.1267"><seg type="pāda" n="a">śāṇapāda iti khyāto</seg> <seg type="pāda" n="b">bhaviṣyasi mahāgire</seg> /</l>

<l xml:id="HV_App.I,29.1268"><seg type="pāda" n="a">puṇyenārdhena tulyo hi</seg> <seg type="pāda" n="b">puṇyo himavataḥ śubhaḥ</seg> //</l>

<l xml:id="HV_App.I,29.1269"><seg type="pāda" n="a">evam eva ca bhūyiṣṭho</seg> <seg type="pāda" n="b">bhava parvatasattama</seg> /</l>

<l xml:id="HV_App.I,29.1270"><seg type="pāda" n="a">meruṇā spardhamāno hi</seg> <seg type="pāda" n="b">bahucitramṛgāyutaḥ</seg> //</l>

<note>k: Ñ1.2 V B2 Ds ins. :k</note>
<l xml:id="**HV_App.I,29.1270**33:1"><seg type="pāda" n="a">rame tvaṃ paśyamāno 'haṃ</seg> <seg type="pāda" n="b">bahucitramṛgāyutam</seg> /</l>

<l xml:id="HV_App.I,29.1271"><seg type="pāda" n="a">tathā dattvā varaṃ tasya</seg> <seg type="pāda" n="b">parvatasya tu keśavaḥ</seg> /</l>

<l xml:id="HV_App.I,29.1272"><seg type="pāda" n="a">dadhyau gaṅgāṃ saricchreṣṭhāṃ</seg> <seg type="pāda" n="b">namaskṛtya vṛṣadhvajam</seg> //</l>

<l xml:id="HV_App.I,29.1273"><seg type="pāda" n="a">athāyayau viṣṇupadī</seg> <seg type="pāda" n="b">smṛtā kṛṣṇena bhārata</seg> /</l>

<l xml:id="HV_App.I,29.1274"><seg type="pāda" n="a">saṃpūjya tāṃ tataḥ kṛṣṇaḥ</seg> <seg type="pāda" n="b">snātvā snānam adhokṣajaḥ</seg> //</l>

<l xml:id="HV_App.I,29.1275"><seg type="pāda" n="a">udakaṃ ca grahāyātha</seg> <seg type="pāda" n="b">bilvaṃ ca harir avyayaḥ</seg> /</l>

<l xml:id="HV_App.I,29.1276"><seg type="pāda" n="a">devam āvāhayām āsa</seg> <seg type="pāda" n="b">rudraṃ sarvasureśvaram</seg> //</l>

<l xml:id="HV_App.I,29.1277"><seg type="pāda" n="a">tataḥ prāpto mahādevaḥ</seg> <seg type="pāda" n="b">somaḥ sapravaro vibhuḥ</seg> /</l>

<l xml:id="HV_App.I,29.1278"><seg type="pāda" n="a">tasthāv upari bilvasya</seg> <seg type="pāda" n="b">tathā gaṅgodakasya ca</seg> //</l>

<l xml:id="HV_App.I,29.1279"><seg type="pāda" n="a">taṃ pārijātakusumair</seg> <seg type="pāda" n="b">arcayām āsa keśavaḥ</seg> /</l>

<l xml:id="HV_App.I,29.1280"><seg type="pāda" n="a">tuṣṭāva vāgbhir īśeśaṃ</seg> <seg type="pāda" n="b">sarvakartāram īśvaram</seg> //</l>

<l xml:id="HV_App.I,29.1281">rudro devas tvaṃ rudanād rāvaṇāc ca @</l>
<l xml:id="HV_App.I,29.1282">rorūyamāṇo drāvaṇāc cādidevaḥ |</l>
<l xml:id="HV_App.I,29.1283">bhaktaṃ bhaktānāṃ vatsalaṃ vatsalānāṃ @</l>
<l xml:id="HV_App.I,29.1284">kīrtyā yuṅkṣveśādya prabhavāmy antareṇa ||</l>
<l xml:id="HV_App.I,29.1285">grāmyāraṇyānāṃ tvaṃ patis tvaṃ paśūnāṃ @</l>
<l xml:id="HV_App.I,29.1286">khyāto devaḥ paśupatiḥ sarvakarmā |</l>
<l xml:id="HV_App.I,29.1287">nānyas tvattaḥ paramo devadeva @</l>
<l xml:id="HV_App.I,29.1288">jagatpatiḥ suravīrārihantā ||</l>
<l xml:id="HV_App.I,29.1289">yasmād īśo mahatām īśvarāṇāṃ @</l>
<l xml:id="HV_App.I,29.1290">bhavān ādyaḥ prītidaḥ prāṇadaś ca |</l>
<l xml:id="HV_App.I,29.1291">tasmād dhi tvām īśvaraṃ prāhur īśaṃ @</l>
<l xml:id="HV_App.I,29.1292">santo vidvāṃsaḥ sarvaśāstrārthatajjñāḥ ||</l>
<l xml:id="HV_App.I,29.1293">bhūtaṃ yasmāj jagad atyantadhīra @</l>
<l xml:id="HV_App.I,29.1294">tvatto 'vyaktād akṣarād akṣareśa |</l>
<l xml:id="HV_App.I,29.1295">tasmāt tvām āhur bhava ity eva bhūtaṃ @</l>
<l xml:id="HV_App.I,29.1296">sarveśvarāṇāṃ mahatām atyudāram ||</l>
<l xml:id="HV_App.I,29.1297">yāsmāj jitair abhiṣikto 'si sarvair @</l>
<l xml:id="HV_App.I,29.1298">devāsuraiḥ sarvabhūtaiś ca deva |</l>
<l xml:id="HV_App.I,29.1299">maheśvaraṃ viśvakarmāṇam āhus @</l>
<l xml:id="HV_App.I,29.1300">tvāṃ vai sarve tena devādhideva ||</l>
<l xml:id="HV_App.I,29.1301">pūjyo devaiḥ pūjyase nityadā vai @</l>
<l xml:id="HV_App.I,29.1302">śaśvac chreyaḥkāṅkṣibhir varadāmeyavīrya |</l>
<l xml:id="HV_App.I,29.1303">tasmād vikhyāto bhagavān devadevaḥ @</l>
<l xml:id="HV_App.I,29.1304">satām iṣṭaḥ sarvabhūtātmabhāvī ||</l>
<l xml:id="HV_App.I,29.1305">bhūmis trayāṇāṃ deva yasmāt pratiṣṭhā @</l>
<l xml:id="HV_App.I,29.1306">mune lokānāṃ bhāvano 'meyakīrtiḥ |</l>
<l xml:id="HV_App.I,29.1307">tryambaketi prathamaṃ tena nāma @</l>
<l xml:id="HV_App.I,29.1308">tavāprameyeti tridaśeśanātha ||</l>
<l xml:id="HV_App.I,29.1309">śarvaḥ śatrūṇāṃ śāsanād aprameyas @</l>
<l xml:id="HV_App.I,29.1310">tathā bhūyaḥ śāsanāc ceśvareśa |</l>
<l xml:id="HV_App.I,29.1311">sarvavyāpitvāc chaṃkaratvāc ca sadbhiḥ @</l>
<l xml:id="HV_App.I,29.1312">śabdasyeśānaḥ śrīkarārkāgryatejāḥ ||</l>
<l xml:id="HV_App.I,29.1313">saṃsaktānāṃ nityadā yat karoṣi @</l>
<l xml:id="HV_App.I,29.1314">śamaṃ bhrātṛvyān yad vyanaiṣīḥ samastān |</l>
<l xml:id="HV_App.I,29.1315">tasmād devaḥ śaṃkaro 'sy aprameyaḥ @</l>
<l xml:id="HV_App.I,29.1316">sadbhir dharmajñaiḥ kathyase sarvanātha ||</l>
<l xml:id="HV_App.I,29.1317">dattaḥ prahāraḥ kuliśena pūrvaṃ @</l>
<l xml:id="HV_App.I,29.1318">taveśāna surarājñātivīrya |</l>
<note>k: better surarājño 'tivīrya?? :k</note>
<l xml:id="HV_App.I,29.1319">kaṇṭhe nailyaṃ tena te yat pravṛttaṃ @</l>
<l xml:id="HV_App.I,29.1320">tasmāt khyātas tvaṃ nīlakaṇṭheti kalyaḥ ||</l>
<l xml:id="HV_App.I,29.1321">yal liṅgāṅkaṃ yac ca loke bhagāṅkaṃ @</l>
<l xml:id="HV_App.I,29.1322">sarvaṃ soma tvaṃ sthāvaraṃ jaṅgamaṃ ca |</l>
<l xml:id="HV_App.I,29.1323">prāhur viprās tvāṃ guṇinaṃ tattvavijñās @</l>
<l xml:id="HV_App.I,29.1324">tathā dhyeyām ambikāṃ bhūtadhātrīm ||</l>
<l xml:id="HV_App.I,29.1325">vedair gītā sā hi tattvaṃ prasūtā @</l>
<l xml:id="HV_App.I,29.1326">yajño dīkṣāṇāṃ yogināṃ cātirūpaḥ |</l>
<l xml:id="HV_App.I,29.1327">nātyadbhutaṃ tvatsamaṃ deva bhūtaṃ @</l>
<l xml:id="HV_App.I,29.1328">bhūtaṃ bhavyaṃ bhava devātha nāsti ||</l>
<l xml:id="HV_App.I,29.1329">ahaṃ brahmā kapilo 'thāpy anantaḥ @</l>
<l xml:id="HV_App.I,29.1330">putrāḥ sarve brahmaṇaś cātivīrāḥ |</l>
<l xml:id="HV_App.I,29.1331">tvattaḥ sarve devadeva prasūtā @</l>
<l xml:id="HV_App.I,29.1332">evaṃ sarveśaḥ kāraṇātmā tvam īḍyaḥ ||</l>
<l xml:id="HV_App.I,29.1333"><seg type="pāda" n="a">iti saṃstūyamānas tu</seg> <seg type="pāda" n="b">bhagavān govṛṣadhvajaḥ</seg> /</l>

<l xml:id="HV_App.I,29.1334"><seg type="pāda" n="a">prasārya dakṣiṇaṃ hastaṃ</seg> <seg type="pāda" n="b">nārāyaṇam athābravīt</seg> //</l>

<l xml:id="HV_App.I,29.1335"><seg type="pāda" n="a">manīṣitānām arhānāṃ</seg> <seg type="pāda" n="b">prāptis te 'stu surottama</seg> /</l>

<l xml:id="HV_App.I,29.1336"><seg type="pāda" n="a">pārijātaṃ ca hartāsi</seg> <seg type="pāda" n="b">mā bhūt te manasā vyathā</seg> //</l>

<l xml:id="HV_App.I,29.1337"><seg type="pāda" n="a">yathā mainākam āśritya</seg> <seg type="pāda" n="b">tapas tvam akaroḥ prabho</seg> /</l>

<l xml:id="HV_App.I,29.1338"><seg type="pāda" n="a">tathā mama varaṃ kṛṣṇa</seg> <seg type="pāda" n="b">saṃsmṛtya sthairyam āpnuhi</seg> //</l>

<note>k: D4 ins. :k</note>
<l xml:id="**HV_App.I,29.1338**34:1"><seg type="pāda" n="a">nītvodakena divyena</seg> <seg type="pāda" n="b">snāpayiṣyasi keśava</seg> /</l>

<l xml:id="HV_App.I,29.1339"><seg type="pāda" n="a">avadhyas tvam ajeyaś ca</seg> <seg type="pāda" n="b">mattaḥ śūrataras tathā</seg> /</l>

<l xml:id="HV_App.I,29.1340"><seg type="pāda" n="a">bhavitāsīty avocaṃ yat</seg> <seg type="pāda" n="b">tat tathā na tad anyathā</seg> //</l>

<l xml:id="HV_App.I,29.1341"><seg type="pāda" n="a">yaś ca stavena māṃ bhaktyā</seg> <seg type="pāda" n="b">stoṣyate 'marasattama</seg> /</l>

<l xml:id="HV_App.I,29.1342"><seg type="pāda" n="a">tvayā kṛtena dharmajña</seg> <seg type="pāda" n="b">dharmabhāk sa bhaviṣyati</seg> //</l>

<l xml:id="HV_App.I,29.1343"><seg type="pāda" n="a">samare ca jayaṃ viṣṇo</seg> <seg type="pāda" n="b">prāpya pūjāṃ tathottamām</seg> /</l>

<l xml:id="HV_App.I,29.1344"><seg type="pāda" n="a">bilvodakeśvaro nāma</seg> <seg type="pāda" n="b">bhavitāham ihānagha</seg> /</l>

<l xml:id="HV_App.I,29.1345"><seg type="pāda" n="a">deśe tvayā sthāpito vai</seg> <seg type="pāda" n="b">devasiddhopayācanaḥ</seg> //</l>

<l xml:id="HV_App.I,29.1346"><seg type="pāda" n="a">ihasthopoṣito vidvān</seg> <seg type="pāda" n="b">bhaktimān mama keśava</seg> /</l>

<l xml:id="HV_App.I,29.1347"><seg type="pāda" n="a">trirātram īpsitāṃl lokān</seg> <seg type="pāda" n="b">gamiṣyati janārdana</seg> //</l>

<l xml:id="HV_App.I,29.1348"><seg type="pāda" n="a">avandhyā nāma deśe 'smin</seg> <seg type="pāda" n="b">gaṅgā caiva bhaviṣyati</seg> /</l>

<l xml:id="HV_App.I,29.1349"><seg type="pāda" n="a">gaṅgāsnānasamaṃ snānaṃ</seg> <seg type="pāda" n="b">mantrato bhavitā tathā</seg> //</l>

<l xml:id="HV_App.I,29.1350"><seg type="pāda" n="a">ṣaṭpuraṃ nāma nagaraṃ</seg> <seg type="pāda" n="b">dānavānāṃ janārdana</seg> /</l>

<l xml:id="HV_App.I,29.1351"><seg type="pāda" n="a">atrāntardharaṇīdeśe</seg> <seg type="pāda" n="b">tac cākramya mahābalāḥ</seg> //</l>

<l xml:id="HV_App.I,29.1352"><seg type="pāda" n="a">ete daityā durātmāno</seg> <seg type="pāda" n="b">jagato devakaṇṭakāḥ</seg> /</l>

<l xml:id="HV_App.I,29.1353"><seg type="pāda" n="a">channā vasanti govinda</seg> <seg type="pāda" n="b">sānāv asya mahāgireḥ</seg> //</l>

<l xml:id="HV_App.I,29.1354"><seg type="pāda" n="a">avadhyā devadevānāṃ</seg> <seg type="pāda" n="b">vareṇa brahmaṇo 'nagha</seg> /</l>

<l xml:id="HV_App.I,29.1355"><seg type="pāda" n="a">mānuṣāntaritas tasmāt</seg> <seg type="pāda" n="b">tvam etāñ jahi keśava</seg> //</l>

<l xml:id="HV_App.I,29.1356"><seg type="pāda" n="a">evam uktvā mahādevas</seg> <seg type="pāda" n="b">tatraivāntaradhīyata</seg> /</l>

<l xml:id="HV_App.I,29.1357"><seg type="pāda" n="a">pariṣvajya mahātmānaṃ</seg> <seg type="pāda" n="b">vāsudevaṃ janādhipa</seg> //</l>

<l xml:id="HV_App.I,29.1358"><seg type="pāda" n="a">tato yāte mahādeve</seg> <seg type="pāda" n="b">prabhātāyāṃ narādhipa</seg> /</l>

<l xml:id="HV_App.I,29.1359"><seg type="pāda" n="a">tasyāṃ niśāyāṃ govindo</seg> <seg type="pāda" n="b">bhūyaḥ parvatam abravīt</seg> //</l>

<l xml:id="HV_App.I,29.1360"><seg type="pāda" n="a">tavādhaḥ parvataśreṣṭha</seg> <seg type="pāda" n="b">nivasanti mahāsurāḥ</seg> /</l>

<note>k: K1 (marg.) B2 Dn G2 ins. :k</note>
<l xml:id="**HV_App.I,29.1360**35:1"><seg type="pāda" n="a">avadhyā devadevānāṃ</seg> <seg type="pāda" n="b">vareṇa brahmaṇaḥ purā</seg> /</l>

<l xml:id="HV_App.I,29.1361"><seg type="pāda" n="a">tvayā ruddho hi tanmārgo</seg> <seg type="pāda" n="b">jagato hitakāmyayā</seg> //</l>

<l xml:id="HV_App.I,29.1362"><seg type="pāda" n="a">nirgamiṣyanti te naiva</seg> <seg type="pāda" n="b">mayā ruddhā mahābalāḥ</seg> /</l>

<l xml:id="HV_App.I,29.1363"><seg type="pāda" n="a">dvāre niruddhe tatraiva</seg> <seg type="pāda" n="b">vinaṅkṣyanti mamājñayā</seg> //</l>

<l xml:id="HV_App.I,29.1364"><seg type="pāda" n="a">tvayi saṃnihitaś cāhaṃ</seg> <seg type="pāda" n="b">bhaviṣyāmi mahāgire</seg> /</l>

<l xml:id="HV_App.I,29.1365"><seg type="pāda" n="a">adhiṣṭhāya mahāghorān</seg> <seg type="pāda" n="b">nivatsyāmi ca parvata</seg> //</l>

<l xml:id="HV_App.I,29.1366"><seg type="pāda" n="a">āruhya mūrdhni madrūpaṃ</seg> <seg type="pāda" n="b">dṛṣṭvā parvatasattama</seg> /</l>

<l xml:id="HV_App.I,29.1367"><seg type="pāda" n="a">gosahasrapradānasya</seg> <seg type="pāda" n="b">phalaṃ prāpsyanti śāśvatam</seg> //</l>

<l xml:id="HV_App.I,29.1368"><seg type="pāda" n="a">tvatto 'śmabhiś ca pratimāṃ</seg> <seg type="pāda" n="b">kārayitveha bhaktitaḥ</seg> /</l>

<l xml:id="HV_App.I,29.1369"><seg type="pāda" n="a">śuśrūṣiṣyanti ye nityaṃ</seg> <seg type="pāda" n="b">mama yāsyanti te gatim</seg> //</l>

<l xml:id="HV_App.I,29.1370"><seg type="pāda" n="a">iti taṃ parvataṃ kṛṣṇo</seg> <seg type="pāda" n="b">varado 'nugṛhītavān</seg> /</l>

<l xml:id="HV_App.I,29.1371"><seg type="pāda" n="a">tadāprabhṛti deveśas</seg> <seg type="pāda" n="b">tatra saṃnihito 'cyutaḥ</seg> //</l>

<l xml:id="HV_App.I,29.1372"><seg type="pāda" n="a">pāṣāṇaiḥ pratimāṃ tatra</seg> <seg type="pāda" n="b">kārayitvā ca kaurava</seg> /</l>

<l xml:id="HV_App.I,29.1373"><seg type="pāda" n="a">śuśrūṣanti kṛtātmāno</seg> <seg type="pāda" n="b">viṣṇulokābhikāṅkṣiṇaḥ</seg> //</l>

<note>Colophon</note>

<milestone unit="speaker" n="vaiśaṃpāyana uvāca"/>
<l xml:id="HV_App.I,29.1374"><seg type="pāda" n="a">tatho rathavaraṃ kṛṣṇaḥ</seg> <seg type="pāda" n="b">āruhya mahātmanāḥ</seg> /</l>

<l xml:id="HV_App.I,29.1375"><seg type="pāda" n="a">bilvodakeśvaraṃ devaṃ</seg> <seg type="pāda" n="b">namaskṛtya yayau nṛpa</seg> //</l>

<l xml:id="HV_App.I,29.1376"><seg type="pāda" n="a">mahendram āhvayām āsa</seg> <seg type="pāda" n="b">rathastho madhusūdanaḥ</seg> /</l>

<l xml:id="HV_App.I,29.1377"><seg type="pāda" n="a">satkṛtaṃ puṣkarābhyāśe</seg> <seg type="pāda" n="b">sarvair devagaṇaiḥ saha</seg> //</l>

<l xml:id="HV_App.I,29.1378"><seg type="pāda" n="a">tataḥ śakro jayanto 'tha</seg> <seg type="pāda" n="b">haribhir yuktam uttamam</seg> /</l>

<l xml:id="HV_App.I,29.1379"><seg type="pāda" n="a">āruroha rathaṃ devaḥ</seg> <seg type="pāda" n="b">sarvakāmapradaḥ satām</seg> //</l>

<l xml:id="HV_App.I,29.1380"><seg type="pāda" n="a">tayo rathasthayor yuddham</seg> <seg type="pāda" n="b">abhavat kurunandana</seg> /</l>

<l xml:id="HV_App.I,29.1381"><seg type="pāda" n="a">devayor daivayogena</seg> <seg type="pāda" n="b">pārijātakṛte tadā</seg> //</l>

<l xml:id="HV_App.I,29.1382"><seg type="pāda" n="a">tato 'hanad raṇe viṣṇur</seg> <seg type="pāda" n="b">bāṇaiḥ śatrubalārdanaḥ</seg> /</l>

<l xml:id="HV_App.I,29.1383"><seg type="pāda" n="a">sainyāni devarājasya</seg> <seg type="pāda" n="b">bāṇajālair ajihmagaiḥ</seg> //</l>

<l xml:id="HV_App.I,29.1384"><seg type="pāda" n="a">upendraṃ na mahendro 'tha</seg> <seg type="pāda" n="b">naiva viṣṇuḥ sureśvaram</seg> /</l>

<l xml:id="HV_App.I,29.1385"><seg type="pāda" n="a">tāḍayām āsatur vīrau</seg> <seg type="pāda" n="b">śastraiḥ śaktāv ubhau prabho</seg> //</l>

<l xml:id="HV_App.I,29.1386"><seg type="pāda" n="a">ekaikam aśvaṃ daśabhir</seg> <seg type="pāda" n="b">mahendrasya janārdanaḥ</seg> /</l>

<l xml:id="HV_App.I,29.1387"><seg type="pāda" n="a">vivyādha bāṇair niśitair</seg> <seg type="pāda" n="b">astrayuktair janeśvara</seg> //</l>

<l xml:id="HV_App.I,29.1388"><seg type="pāda" n="a">sainyāny api ca devendraḥ</seg> <seg type="pāda" n="b">śarair amarasattamaḥ</seg> /</l>

<note>k: T1-3 G1.3-5 M4 subst. for line 1388:k</note>
<l xml:id="**HV_App.I,29.1388**36:1"><seg type="pāda" n="a">sainyaṃ ca hy ardayām āsa</seg> <seg type="pāda" n="b">śarair yādavasattamaḥ</seg> /</l>

<l xml:id="HV_App.I,29.1389"><seg type="pāda" n="a">chādayām āsa rājendra</seg> <seg type="pāda" n="b">ghorair astrābhimantritaiḥ</seg> //</l>

<l xml:id="HV_App.I,29.1390"><seg type="pāda" n="a">sa ca bāṇasahasraiś ca</seg> <seg type="pāda" n="b">kṛṣṇo gajam avākirat</seg> /</l>

<l xml:id="HV_App.I,29.1391"><seg type="pāda" n="a">garuḍaṃ ca mahātejā</seg> <seg type="pāda" n="b">balabhid dharivāhanaḥ</seg> //</l>

<l xml:id="HV_App.I,29.1392"><seg type="pāda" n="a">bhūmiṣṭhābhyāṃ rathābhyāṃ tau</seg> <seg type="pāda" n="b">tad ahaḥ śatrudāraṇau</seg> /</l>

<l xml:id="HV_App.I,29.1393"><seg type="pāda" n="a">yuyudhāte mahātmānau</seg> <seg type="pāda" n="b">nārāyaṇasurādhipau</seg> //</l>

<l xml:id="HV_App.I,29.1394"><seg type="pāda" n="a">cakampa vasudhā kṛtsnā</seg> <seg type="pāda" n="b">naur jalastheva bhārata</seg> /</l>

<l xml:id="HV_App.I,29.1395"><seg type="pāda" n="a">diśāṃ dāhena digdeśāḥ</seg> <seg type="pāda" n="b">saṃvṛtāś ca samantataḥ</seg> //</l>

<l xml:id="HV_App.I,29.1396"><seg type="pāda" n="a">celur girivarāś caiva</seg> <seg type="pāda" n="b">petuś ca śataśo drumāḥ</seg> /</l>

<l xml:id="HV_App.I,29.1397"><seg type="pāda" n="a">petuś ca dharaṇīpṛṣṭhe</seg> <seg type="pāda" n="b">martyā dharmaguṇānvitāḥ</seg> //</l>

<l xml:id="HV_App.I,29.1398"><seg type="pāda" n="a">nirghātāḥ śataśaś cānye</seg> <seg type="pāda" n="b">petus tatra narādhipa</seg> /</l>

<l xml:id="HV_App.I,29.1399"><seg type="pāda" n="a">ūhuś ca saritaḥ sarvāḥ</seg> <seg type="pāda" n="b">pratisroto viśāṃ pate</seg> //</l>

<l xml:id="HV_App.I,29.1400"><seg type="pāda" n="a">viṣvag vātā vavuś caiva</seg> <seg type="pāda" n="b">petur ulkāś ca niṣprabhāḥ</seg> /</l>

<l xml:id="HV_App.I,29.1401"><seg type="pāda" n="a">muhur muhur bhūtasaṃghā</seg> <seg type="pāda" n="b">rathanādena mohitāḥ</seg> //</l>

<l xml:id="HV_App.I,29.1402"><seg type="pāda" n="a">prajajvāla jale caiva</seg> <seg type="pāda" n="b">vahnir janapadeśvara</seg> /</l>

<l xml:id="HV_App.I,29.1403"><seg type="pāda" n="a">yuyudhuś ca grahaiḥ sārdhaṃ</seg> <seg type="pāda" n="b">grahā nabhasi sarvataḥ</seg> //</l>

<l xml:id="HV_App.I,29.1404"><seg type="pāda" n="a">jyotīṃṣi śataśaḥ petuḥ</seg> <seg type="pāda" n="b">svargāc ca dharaṇītale</seg> /</l>

<l xml:id="HV_App.I,29.1405"><seg type="pāda" n="a">diśāṃ gajāḥ prakupitā</seg> <seg type="pāda" n="b">nāgāś ca dharaṇītale</seg> //</l>

<l xml:id="HV_App.I,29.1406"><seg type="pāda" n="a">gardabhāruṇasaṃsthānaiś</seg> <seg type="pāda" n="b">channābhraiś cāvṛtaṃ nabhaḥ</seg> /</l>

<l xml:id="HV_App.I,29.1407"><seg type="pāda" n="a">vinadadbhir mahārāvair</seg> <seg type="pāda" n="b">ulkāśoṇitavarṣibhiḥ</seg> //</l>

<l xml:id="HV_App.I,29.1408"><seg type="pāda" n="a">na bhūr na dyaur na gaganaṃ</seg> <seg type="pāda" n="b">narendravṛṣabhābhavan</seg> /</l>

<l xml:id="HV_App.I,29.1409"><seg type="pāda" n="a">svasthāni suravīrau tau</seg> <seg type="pāda" n="b">dṛṣṭvā yuddhagatau tadā</seg> //</l>

<l xml:id="HV_App.I,29.1410"><seg type="pāda" n="a">jepur munigaṇā mantrāñ</seg> <seg type="pāda" n="b">jagato hitakāmyayā</seg> /</l>

<l xml:id="HV_App.I,29.1411"><seg type="pāda" n="a">brāhmaṇāś ca mahātmāno</seg> <seg type="pāda" n="b">vyatiṣṭhaṃs teṣu satvarāḥ</seg> //</l>

<l xml:id="HV_App.I,29.1412"><seg type="pāda" n="a">tato brahmā mahātejāḥ</seg> <seg type="pāda" n="b">kaśyapaṃ vākyam abravīt</seg> /</l>

<l xml:id="HV_App.I,29.1413"><seg type="pāda" n="a">gaccha vadhvā sahādityā</seg> <seg type="pāda" n="b">putrau vāraya suvrata</seg> //</l>

<l xml:id="HV_App.I,29.1414"><seg type="pāda" n="a">sa tatheti tadā devam</seg> <seg type="pāda" n="b">uktvā padmanabhaṃ muniḥ</seg> /</l>

<l xml:id="HV_App.I,29.1415"><seg type="pāda" n="a">jagāma ratham āsthāya</seg> <seg type="pāda" n="b">tasthau naravarāntike</seg> //</l>

<l xml:id="HV_App.I,29.1416"><seg type="pāda" n="a">sthitaṃ tu kaśyapaṃ drṣṭvā</seg> <seg type="pāda" n="b">sahādityā tadāntarā</seg> /</l>

<l xml:id="HV_App.I,29.1417"><seg type="pāda" n="a">ubhau rathābhyāṃ dharaṇīm</seg> <seg type="pāda" n="b">avatīrṇau mahābalau</seg> //</l>

<l xml:id="HV_App.I,29.1418"><seg type="pāda" n="a">nyastaśastrau ca tau vīrau</seg> <seg type="pāda" n="b">vavandatur ariṃdamau</seg> /</l>

<l xml:id="HV_App.I,29.1419"><seg type="pāda" n="a">pitarau dharmatattvajñau</seg> <seg type="pāda" n="b">sarvabhūtahite ratau</seg> //</l>

<l xml:id="HV_App.I,29.1420"><seg type="pāda" n="a">ubhau grahāya hastābhyām</seg> <seg type="pāda" n="b">aditis tv abravīd vacaḥ</seg> /</l>

<l xml:id="HV_App.I,29.1421"><seg type="pāda" n="a">asodarāv ivaivaṃ kim</seg> <seg type="pāda" n="b">anyonyaṃ hantum icchatha</seg> //</l>

<l xml:id="HV_App.I,29.1422"><seg type="pāda" n="a">svalpam arthaṃ puraskṛtya</seg> <seg type="pāda" n="b">pravṛttam atidāruṇam</seg> /</l>

<l xml:id="HV_App.I,29.1423"><seg type="pāda" n="a">sadṛśaṃ neti paśyāmi</seg> <seg type="pāda" n="b">sarvathā mama putrayoḥ</seg> //</l>

<l xml:id="HV_App.I,29.1424"><seg type="pāda" n="a">śrotavyaṃ yadi mātuś ca</seg> <seg type="pāda" n="b">pituś caiva prajāpateḥ</seg> /</l>

<l xml:id="HV_App.I,29.1425"><seg type="pāda" n="a">nyastaśastrau sthitau bhūtvā</seg> <seg type="pāda" n="b">kurutaṃ vacanaṃ mama</seg> //</l>

<l xml:id="HV_App.I,29.1426"><seg type="pāda" n="a">tathety uktvā ca tau devau</seg> <seg type="pāda" n="b">snātukāmau mahābalau</seg> /</l>

<l xml:id="HV_App.I,29.1427"><seg type="pāda" n="a">gaṅgāṃ jagmatur evātha</seg> <seg type="pāda" n="b">prajalpantau parasparam</seg> //</l>


<milestone unit="speaker" n="śakra uvāca"/>
<l xml:id="HV_App.I,29.1428"><seg type="pāda" n="a">tvaṃ prabhur lokakṛt kṛṣṇa</seg> <seg type="pāda" n="b">rājye 'haṃ sthāpitas tvayā</seg> /</l>

<l xml:id="HV_App.I,29.1429"><seg type="pāda" n="a">sthāpayitvā kathaṃ nāma</seg> <seg type="pāda" n="b">punar mām avamanyase</seg> //</l>

<l xml:id="HV_App.I,29.1430"><seg type="pāda" n="a">bhrātṛtvam upagamyaivaṃ</seg> <seg type="pāda" n="b">jyeṣṭhatvaṃ pratipūjya ca</seg> /</l>

<l xml:id="HV_App.I,29.1431"><seg type="pāda" n="a">kathaṃ kamalapatrākṣa</seg> <seg type="pāda" n="b">nirvāṇaṃ kartum arhasi</seg> //</l>

<l xml:id="HV_App.I,29.1432"><seg type="pāda" n="a">snātau tu jāhnavītoye</seg> <seg type="pāda" n="b">punar abhāgatau nṛpa</seg> /</l>

<l xml:id="HV_App.I,29.1433"><seg type="pāda" n="a">yatrāditiḥ kaśyapaś ca</seg> <seg type="pāda" n="b">mahātmānau dṛḍhavratau</seg> //</l>

<l xml:id="HV_App.I,29.1434"><seg type="pāda" n="a">priyasaṃgamanaṃ nāma</seg> <seg type="pāda" n="b">taṃ deśaṃ munayo 'vadan</seg> /</l>

<l xml:id="HV_App.I,29.1435"><seg type="pāda" n="a">yatra tau saṃgatau cobhau</seg> <seg type="pāda" n="b">pitṛbhyāṃ kamalekṣaṇau</seg> //</l>

<l xml:id="HV_App.I,29.1436"><seg type="pāda" n="a">tataḥ śakrasya kauravya</seg> <seg type="pāda" n="b">prāptā vāsājiraṃ tadā</seg> /</l>

<l xml:id="HV_App.I,29.1437"><seg type="pāda" n="a">yatra devagaṇāḥ sarve</seg> <seg type="pāda" n="b">sametā dharmacāriṇaḥ</seg> //</l>

<l xml:id="HV_App.I,29.1438"><seg type="pāda" n="a">tato yayur vimānair tu</seg> <seg type="pāda" n="b">devāḥ sarve triviṣṭapam</seg> /</l>

<l xml:id="HV_App.I,29.1439"><seg type="pāda" n="a">ṛddhyā paramayā yuktās</seg> <seg type="pāda" n="b">teṣām evānurūpayā</seg> //</l>

<l xml:id="HV_App.I,29.1440"><seg type="pāda" n="a">kaśyapaś cāditiś caiva</seg> <seg type="pāda" n="b">tathā śakrajanārdanau</seg> /</l>

<l xml:id="HV_App.I,29.1441"><seg type="pāda" n="a">vimānam ekam āruhya</seg> <seg type="pāda" n="b">gatā rājaṃs triviṣṭapam</seg> //</l>

<l xml:id="HV_App.I,29.1442"><seg type="pāda" n="a">te śakrasadanaṃ prāptā</seg> <seg type="pāda" n="b">ramyaṃ sarvaguṇānvitam</seg> /</l>

<l xml:id="HV_App.I,29.1443"><seg type="pāda" n="a">ūṣur ekatra kauravya</seg> <seg type="pāda" n="b">muditā dharmacāriṇaḥ</seg> //</l>

<l xml:id="HV_App.I,29.1444"><seg type="pāda" n="a">śacī tu kaśyapaṃ patnyā</seg> <seg type="pāda" n="b">sahitaṃ dharmavatsalā</seg> /</l>

<l xml:id="HV_App.I,29.1445"><seg type="pāda" n="a">upācaran mahātmānaṃ</seg> <seg type="pāda" n="b">sarvabhūtahite ratā</seg> //</l>

<l xml:id="HV_App.I,29.1446"><seg type="pāda" n="a">tatas tasyāṃ prabhātāyāṃ</seg> <seg type="pāda" n="b">rajanyām abravīd dharim</seg> /</l>

<l xml:id="HV_App.I,29.1447"><seg type="pāda" n="a">aditir dharmatattvajñā</seg> <seg type="pāda" n="b">sarvabhūtahitaṃkaram</seg> //</l>

<l xml:id="HV_App.I,29.1448"><seg type="pāda" n="a">upendra dvārakaṃ gaccha</seg> <seg type="pāda" n="b">pārijātaṃ nayasva ca</seg> /</l>

<l xml:id="HV_App.I,29.1449"><seg type="pāda" n="a">vadhvā saṃprāpayasvemaṃ</seg> <seg type="pāda" n="b">puṇyakaṃ hṛdayepsitam</seg> //</l>

<l xml:id="HV_App.I,29.1450"><seg type="pāda" n="a">puṇyake satyayā prāpte</seg> <seg type="pāda" n="b">punar eṣa tvayā taruḥ</seg> /</l>

<l xml:id="HV_App.I,29.1451"><seg type="pāda" n="a">nandane puruṣaśreṣṭha</seg> <seg type="pāda" n="b">sthāpyaḥ sthāne yathocite</seg> //</l>

<l xml:id="HV_App.I,29.1452"><seg type="pāda" n="a">evam astv iti kṛṣṇena</seg> <seg type="pāda" n="b">devamātā yaśasvinī</seg> /</l>

<l xml:id="HV_App.I,29.1453"><seg type="pāda" n="a">uktā dharmaguṇair yuktā</seg> <seg type="pāda" n="b">yādavena mahātmanā</seg> //</l>

<l xml:id="HV_App.I,29.1454"><seg type="pāda" n="a">tato 'bhivādya pitaraṃ</seg> <seg type="pāda" n="b">mātaraṃ ca janārdanaḥ</seg> /</l>

<l xml:id="HV_App.I,29.1455"><seg type="pāda" n="a">mahendraṃ saha śacyā ca</seg> <seg type="pāda" n="b">pratasthe dvārakāṃ prati</seg> //</l>

<l xml:id="HV_App.I,29.1456"><seg type="pāda" n="a">dadau kṛṣṇāya paulomī</seg> <seg type="pāda" n="b">niyogāt kurunandana</seg> /</l>

<l xml:id="HV_App.I,29.1457"><seg type="pāda" n="a">sarvāsām eva kṛṣṇasya</seg> <seg type="pāda" n="b">bhāryāṇāṃ dharmacāriṇī</seg> //</l>

<l xml:id="HV_App.I,29.1458"><seg type="pāda" n="a">divyānāṃ sarvaratnānāṃ</seg> <seg type="pāda" n="b">vāsasāṃ ca manasvinī</seg> /</l>

<l xml:id="HV_App.I,29.1459"><seg type="pāda" n="a">nānārāgaviraktānāṃ</seg> <seg type="pāda" n="b">sadaivārajasām api</seg> //</l>

<l xml:id="HV_App.I,29.1460"><seg type="pāda" n="a">bhāryāṇāṃ ca sahasrāṇi</seg> <seg type="pāda" n="b">yāni ṣodaśa mādhave</seg> /</l>

<note>k: D4.5 ins. :k</note>
<l xml:id="**HV_App.I,29.1460**37:1"><seg type="pāda" n="a">tāni saṃbhāvayethās tvaṃ</seg> <seg type="pāda" n="b">vastrair ābharaṇais tathā</seg> /</l>

<l xml:id="HV_App.I,29.1461"><seg type="pāda" n="a">pratigṛhya mahātejāḥ</seg> <seg type="pāda" n="b">prayayau dvārakāṃ prati</seg> //</l>

<l xml:id="HV_App.I,29.1462"><seg type="pāda" n="a">saṃpūjayamāno dyutimān</seg> <seg type="pāda" n="b">khecaraiḥ puṇyakarmabhiḥ</seg> /</l>

<l xml:id="HV_App.I,29.1463"><seg type="pāda" n="a">sasātyakiḥ saputraś ca</seg> <seg type="pāda" n="b">prāpto raivatakaṃ girim</seg> //</l>

<l xml:id="HV_App.I,29.1464"><seg type="pāda" n="a">sa tatra sthāpayitvā ca</seg> <seg type="pāda" n="b">pārijātaṃ varadrumam</seg> /</l>

<l xml:id="HV_App.I,29.1465"><seg type="pāda" n="a">sātyakiṃ preṣayām āsa</seg> <seg type="pāda" n="b">dvārakāṃ dvāramālimīm</seg> //</l>


<milestone unit="speaker" n="kṛṣṇa uvāca"/>
<l xml:id="HV_App.I,29.1466"><seg type="pāda" n="a">pārijātam ihānītaṃ</seg> <seg type="pāda" n="b">mahendrasadanān mayā</seg> /</l>

<l xml:id="HV_App.I,29.1467"><seg type="pāda" n="a">nivedaya mahābāho</seg> <seg type="pāda" n="b">bhaimānāṃ bhaimavardhana</seg> //</l>

<l xml:id="HV_App.I,29.1468"><seg type="pāda" n="a">adya dvāravatīṃ caiva</seg> <seg type="pāda" n="b">pārijātaṃ mahādrumam</seg> /</l>

<l xml:id="HV_App.I,29.1469"><seg type="pāda" n="a">praveśayiṣye nagare</seg> <seg type="pāda" n="b">śobhā prakriyatāṃ śubhā</seg> //</l>

<l xml:id="HV_App.I,29.1470"><seg type="pāda" n="a">ity uktaḥ satyako gatvā</seg> <seg type="pāda" n="b">tathoktvā punar āgataḥ</seg> /</l>

<l xml:id="HV_App.I,29.1471"><seg type="pāda" n="a">kumārair nāgaraiḥ sārdhaṃ</seg> <seg type="pāda" n="b">sāmbaprabhṛtibhiḥ prabho</seg> //</l>

<l xml:id="HV_App.I,29.1472"><seg type="pāda" n="a">tato 'grataḥ pārijātam</seg> <seg type="pāda" n="b">āropya garuḍe tadā</seg> /</l>

<l xml:id="HV_App.I,29.1473"><seg type="pāda" n="a">pradyumno dvārakāṃ ramyāṃ</seg> <seg type="pāda" n="b">viveśa rathināṃ varaḥ</seg> //</l>

<l xml:id="HV_App.I,29.1474"><seg type="pāda" n="a">śaibyādihayayuktena</seg> <seg type="pāda" n="b">rathenānuyayau hariḥ</seg> /</l>

<l xml:id="HV_App.I,29.1475"><seg type="pāda" n="a">tasyānu rathamukhyena</seg> <seg type="pāda" n="b">satyakaḥ sāmba eva ca</seg> //</l>

<l xml:id="HV_App.I,29.1476"><seg type="pāda" n="a">ye tv anye nṛpa vārṣṇeyā</seg> <seg type="pāda" n="b">yānair bahuvidhais tathā</seg> /</l>

<l xml:id="HV_App.I,29.1477"><seg type="pāda" n="a">yayuḥ prahṛṣṭās tat karma</seg> <seg type="pāda" n="b">pūjayanto mahātmanaḥ</seg> //</l>

<l xml:id="HV_App.I,29.1478"><seg type="pāda" n="a">satyakād vistaraṃ śrutvā</seg> <seg type="pāda" n="b">yādavā nāgarās tathā</seg> /</l>

<l xml:id="HV_App.I,29.1479"><seg type="pāda" n="a">vismayaṃ paramaṃ jagmur</seg> <seg type="pāda" n="b">aprameyasya karmaṇaḥ</seg> //</l>

<l xml:id="HV_App.I,29.1480"><seg type="pāda" n="a">taṃ divyakusumaṃ vṛkṣaṃ</seg> <seg type="pāda" n="b">dṛṣṭvānartanivāsinaḥ</seg> /</l>

<l xml:id="HV_App.I,29.1481"><seg type="pāda" n="a">rājan na tatṛpur hṛṣṭāḥ</seg> <seg type="pāda" n="b">paśyamānā mahodayam</seg> //</l>

<l xml:id="HV_App.I,29.1482"><seg type="pāda" n="a">tam adbhutam acintyaṃ ca</seg> <seg type="pāda" n="b">madakelikilāṇḍajam</seg> /</l>

<l xml:id="HV_App.I,29.1483"><seg type="pāda" n="a">vṛkṣottamaṃ paśyatāṃ vai</seg> <seg type="pāda" n="b">vṛddhānām agamaj jarā</seg> //</l>

<l xml:id="HV_App.I,29.1484"><seg type="pāda" n="a">ye tv andhacakṣuṣaḥ sarve</seg> <seg type="pāda" n="b">te 'bhavan divyacakṣuṣaḥ</seg> /</l>

<l xml:id="HV_App.I,29.1485"><seg type="pāda" n="a">virogā rogiṇaś cāsan</seg> <seg type="pāda" n="b">ghrātvā gandhaṃ vanaspateḥ</seg> //</l>

<l xml:id="HV_App.I,29.1486"><seg type="pāda" n="a">lapantaḥ kokilāḥ śvetāḥ</seg> <seg type="pāda" n="b">śrutvānartanivāsinaḥ</seg> /</l>

<l xml:id="HV_App.I,29.1487"><seg type="pāda" n="a">babhūvur hṛṣṭamanaso</seg> <seg type="pāda" n="b">vavanduś ca janārdanam</seg> //</l>

<l xml:id="HV_App.I,29.1488"><seg type="pāda" n="a">nānāvidhāni tūryāṇi</seg> <seg type="pāda" n="b">geyāni madhurāṇi ca</seg> /</l>

<l xml:id="HV_App.I,29.1489"><seg type="pāda" n="a">śuśruvus tasya vṛkṣasya</seg> <seg type="pāda" n="b">nātidūragatā narāḥ</seg> //</l>

<l xml:id="HV_App.I,29.1490"><seg type="pāda" n="a">yo yaṃ saṃkalpayām āsa</seg> <seg type="pāda" n="b">gandhaṃ hṛdyaṃ naras tadā</seg> /</l>

<l xml:id="HV_App.I,29.1491"><seg type="pāda" n="a">sa tadaiva tam ājaghre</seg> <seg type="pāda" n="b">pārijātasamudbhavam</seg> //</l>

<l xml:id="HV_App.I,29.1492"><seg type="pāda" n="a">tataḥ praviśya ramyāṃ tu</seg> <seg type="pāda" n="b">dvārakāṃ yadunandanaḥ</seg> /</l>

<l xml:id="HV_App.I,29.1493"><seg type="pāda" n="a">vasudevaṃ mahātmānaṃ</seg> <seg type="pāda" n="b">dadṛśe devakīṃ tathā</seg> //</l>

<l xml:id="HV_App.I,29.1494"><seg type="pāda" n="a">kukurādhipatiṃ caiva</seg> <seg type="pāda" n="b">balaṃ bhrātaram eva ca</seg> /</l>

<l xml:id="HV_App.I,29.1495"><seg type="pāda" n="a">vṛddhāṃś ca yādavānāṃ ye</seg> <seg type="pāda" n="b">mānārhān amaropamān</seg> //</l>

<l xml:id="HV_App.I,29.1496"><seg type="pāda" n="a">visarjya tān vai bhagavān</seg> <seg type="pāda" n="b">anādinidhano 'cyutaḥ</seg> /</l>

<l xml:id="HV_App.I,29.1497"><seg type="pāda" n="a">saṃpūjya ca yathānyāyaṃ</seg> <seg type="pāda" n="b">svam eva bhavanaṃ gataḥ</seg> //</l>

<l xml:id="HV_App.I,29.1498"><seg type="pāda" n="a">sa satyabhāmayā vāsaṃ</seg> <seg type="pāda" n="b">viveśa madhusūdanaḥ</seg> /</l>

<l xml:id="HV_App.I,29.1499"><seg type="pāda" n="a">pārijātaṃ taruśreṣṭḥaṃ</seg> <seg type="pāda" n="b">grahāya gadapūrvajaḥ</seg> //</l>

<l xml:id="HV_App.I,29.1500"><seg type="pāda" n="a">sā devī pūjayām āsa</seg> <seg type="pāda" n="b">prahṛṣṭā vāsavānujam</seg> /</l>

<l xml:id="HV_App.I,29.1501"><seg type="pāda" n="a">pratijagrāha taṃ cāpi</seg> <seg type="pāda" n="b">pārijātaṃ mahādrumam</seg> /</l>

<l xml:id="HV_App.I,29.1502"><seg type="pāda" n="a">manīṣitena sa tarur</seg> <seg type="pāda" n="b">alpo bhavati bhārata</seg> /</l>

<l xml:id="HV_App.I,29.1503"><seg type="pāda" n="a">mahāṃś ca vāsudevasya</seg> <seg type="pāda" n="b">tad adbhutam ivābhavat</seg> //</l>

<l xml:id="HV_App.I,29.1504"><seg type="pāda" n="a">kadācid dvārakāṃ sarvāṃ</seg> <seg type="pāda" n="b">pracchādayati bhārata</seg> /</l>

<l xml:id="HV_App.I,29.1505"><seg type="pāda" n="a">kadācid dhastadhāryas tu</seg> <seg type="pāda" n="b">bhavaty aṅguṣṭhasaṃnibhaḥ</seg> //</l>

<l xml:id="HV_App.I,29.1506"><seg type="pāda" n="a">nananda satyā kauravya</seg> <seg type="pāda" n="b">devī prāpya manoratham</seg> /</l>

<l xml:id="HV_App.I,29.1507"><seg type="pāda" n="a">puṇyakārthaṃ tu saṃbhārān</seg> <seg type="pāda" n="b">saṃbhartum upacakrame</seg> //</l>

<l xml:id="HV_App.I,29.1508"><seg type="pāda" n="a">yāni dravyāṇi kauravya</seg> <seg type="pāda" n="b">jambudvīpe tu kānicit</seg> /</l>

<l xml:id="HV_App.I,29.1509"><seg type="pāda" n="a">yogyāni tāni kṛṣṇena</seg> <seg type="pāda" n="b">saṃhṛtāni mahātmanā</seg> //</l>

<l xml:id="HV_App.I,29.1510">muniṃ tadā saṃsmṛtavān sa nāradaṃ @</l>
<l xml:id="HV_App.I,29.1511">janārdanaḥ sarvaguṇānvitaṃ vaśī |</l>
<l xml:id="HV_App.I,29.1512">pratigrahārthaṃ vratakasya satyayā @</l>
<l xml:id="HV_App.I,29.1513">yathopadiṣṭasya puraṃdarānujaḥ ||</l>
<note>Colophon</note>

<milestone unit="speaker" n="vaiśaṃpāyana uvāca"/>
<l xml:id="HV_App.I,29.1514"><seg type="pāda" n="a">atha kṛṣṇasya kauravya</seg> <seg type="pāda" n="b">dhyātamātras tapodhanaḥ</seg> /</l>

<l xml:id="HV_App.I,29.1515"><seg type="pāda" n="a">ājagāma muniśreṣṭho</seg> <seg type="pāda" n="b">nārado vadatāṃ varaḥ</seg> //</l>

<l xml:id="HV_App.I,29.1516"><seg type="pāda" n="a">taṃ pūjayitvā vidhivad</seg> <seg type="pāda" n="b">vāsudevo viśāṃ pate</seg> /</l>

<l xml:id="HV_App.I,29.1517"><seg type="pāda" n="a">pratigrahārthaṃ vidhivac</seg> <seg type="pāda" n="b">chrīmān abhinyamantrayat</seg> //</l>

<l xml:id="HV_App.I,29.1518"><seg type="pāda" n="a">tataḥ kāle ca saṃprāpte</seg> <seg type="pāda" n="b">snātaṃ devo mahāmunim</seg> /</l>

<l xml:id="HV_App.I,29.1519"><seg type="pāda" n="a">saṃpūjya mālyair gandhaiś ca</seg> <seg type="pāda" n="b">bhojayām āsa bhārata</seg> //</l>

<l xml:id="HV_App.I,29.1520"><seg type="pāda" n="a">sārvakāmikam annādyaṃ</seg> <seg type="pāda" n="b">sarvabhūtakṛd avyayaḥ</seg> /</l>

<l xml:id="HV_App.I,29.1521"><seg type="pāda" n="a">satyayā priyayā sārdhaṃ</seg> <seg type="pāda" n="b">prahṛṣṭenāntarātmanā</seg> //</l>

<l xml:id="HV_App.I,29.1522"><seg type="pāda" n="a">puṣpadāmāvasajyātha</seg> <seg type="pāda" n="b">kaṇṭhe kṛṣṇasya bhāvanī</seg> /</l>

<l xml:id="HV_App.I,29.1523"><seg type="pāda" n="a">babandha kṛṣṇaṃ subhagā</seg> <seg type="pāda" n="b">pārijāte vanaspatau</seg> //</l>

<l xml:id="HV_App.I,29.1524"><seg type="pāda" n="a">adbhir dadau nāradāya</seg> <seg type="pāda" n="b">tato 'nujñāpya keśavam</seg> /</l>

<l xml:id="HV_App.I,29.1525"><seg type="pāda" n="a">devī dhenusahasraṃ ca</seg> <seg type="pāda" n="b">kāñcanasya ca parvatam</seg> //</l>

<l xml:id="HV_App.I,29.1526"><seg type="pāda" n="a">hiraṇyarūpyamiśrasya</seg> <seg type="pāda" n="b">maṇiratnaprabhasya ca</seg> /</l>

<l xml:id="HV_App.I,29.1527"><seg type="pāda" n="a">tilamiśrasya ca tathā</seg> <seg type="pāda" n="b">dhānyair anyair yutasya ca</seg> //</l>

<l xml:id="HV_App.I,29.1528"><seg type="pāda" n="a">pratigṛhya tu tat sarvaṃ</seg> <seg type="pāda" n="b">nārado munisattamaḥ</seg> /</l>

<l xml:id="HV_App.I,29.1529"><seg type="pāda" n="a">prahṛṣṭo vadatāṃ śreṣṭho</seg> <seg type="pāda" n="b">bhuktvā keśavam abravīt</seg> //</l>

<l xml:id="HV_App.I,29.1530"><seg type="pāda" n="a">bhoḥ keśava madīyas tvam</seg> <seg type="pāda" n="b">adbhir datto 'si satyayā</seg> /</l>

<note>k: misprint keśavaḥ (for keśava) :k</note>
<l xml:id="HV_App.I,29.1531"><seg type="pāda" n="a">sa tvaṃ mām anugacchasva</seg> <seg type="pāda" n="b">kuru yad yad bravīmy aham</seg> //</l>

<l xml:id="HV_App.I,29.1532"><seg type="pāda" n="a">prathamaḥ kalpaḥ ity evam</seg> <seg type="pāda" n="b">abravīn madhusūdanaḥ</seg> /</l>

<l xml:id="HV_App.I,29.1533"><seg type="pāda" n="a">vrajantam anuvavrāja</seg> <seg type="pāda" n="b">nāradaṃ ca janārdanaḥ</seg> //</l>

<l xml:id="HV_App.I,29.1534"><seg type="pāda" n="a">parihāsaṃ bahuvidhaṃ</seg> <seg type="pāda" n="b">kṛtvā munivaras tadā</seg> /</l>

<l xml:id="HV_App.I,29.1535"><seg type="pāda" n="a">tiṣṭhasva gacchāmīty uktvā</seg> <seg type="pāda" n="b">parihāsavicakṣaṇaḥ</seg> //</l>

<l xml:id="HV_App.I,29.1536"><seg type="pāda" n="a">apanīya tataḥ kaṇṭhāt</seg> <seg type="pāda" n="b">puṣpadāmainam abravīt</seg> /</l>

<l xml:id="HV_App.I,29.1537"><seg type="pāda" n="a">kapilāṃ gāṃ savatsāṃ bho</seg> <seg type="pāda" n="b">niṣkrayārthaṃ prayaccha me</seg> //</l>

<l xml:id="HV_App.I,29.1538"><seg type="pāda" n="a">kṛṣṇājinaṃ tilaiḥ pūrṇaṃ</seg> <seg type="pāda" n="b">prayaccha ca sakāñcanam</seg> /</l>

<l xml:id="HV_App.I,29.1539"><seg type="pāda" n="a">eṣo 'tra niṣkrayaḥ kṛṣṇa</seg> <seg type="pāda" n="b">vihito vṛṣaketunā</seg> //</l>

<l xml:id="HV_App.I,29.1540"><seg type="pāda" n="a">tathety uktvā hṛṣīkeśas</seg> <seg type="pāda" n="b">tathā cakre janādhipa</seg> /</l>

<l xml:id="HV_App.I,29.1541"><seg type="pāda" n="a">sa uvāca muniśreṣṭhaṃ</seg> <seg type="pāda" n="b">rahite madhusūdanaḥ</seg> /</l>

<l xml:id="HV_App.I,29.1542"><seg type="pāda" n="a">varaṃ varaya dharmajña</seg> <seg type="pāda" n="b">yas te nārada kāṅkṣitaḥ</seg> /</l>

<l xml:id="HV_App.I,29.1543"><seg type="pāda" n="a">taṃ te dātāsmi dharmajña</seg> <seg type="pāda" n="b">parā prītir hi me tvayi</seg> //</l>


<milestone unit="speaker" n="nārada uvāca"/>
<l xml:id="HV_App.I,29.1544"><seg type="pāda" n="a">nityam evāstu me prīto</seg> <seg type="pāda" n="b">bhavān viṣṇo sanātana</seg> /</l>

<l xml:id="HV_App.I,29.1545"><seg type="pāda" n="a">tvatprabhāvāc ca sālokyaṃ</seg> <seg type="pāda" n="b">vrajeyaṃ te mahāmate</seg> //</l>

<l xml:id="HV_App.I,29.1546"><seg type="pāda" n="a">ayonijo bhaveyaṃ ca</seg> <seg type="pāda" n="b">nārāyaṇa satāṃ gate</seg> /</l>

<l xml:id="HV_App.I,29.1547"><seg type="pāda" n="a">bhaveyaṃ brāhmaṇaś caiva</seg> <seg type="pāda" n="b">punarjātyantareṣv aham</seg> //</l>

<l xml:id="HV_App.I,29.1548"><seg type="pāda" n="a">evam astv iti taṃ devo</seg> <seg type="pāda" n="b">viṣṇuḥ provāca bhārata</seg> /</l>

<l xml:id="HV_App.I,29.1549"><seg type="pāda" n="a">tutoṣa ca tato dhīmān</seg> <seg type="pāda" n="b">nārado munisattamaḥ</seg> //</l>

<l xml:id="HV_App.I,29.1550"><seg type="pāda" n="a">ṣoḍaśa strīsahasrāṇi</seg> <seg type="pāda" n="b">viṣṇor atulatejasaḥ</seg> /</l>

<l xml:id="HV_App.I,29.1551"><seg type="pāda" n="a">nimantritāni kauravya</seg> <seg type="pāda" n="b">satyayā harikanyayā</seg> //</l>

<l xml:id="HV_App.I,29.1552"><seg type="pāda" n="a">tāsāṃ dadau saṃniyogam</seg> <seg type="pāda" n="b">ekaikaṃ harivallabhā</seg> /</l>

<l xml:id="HV_App.I,29.1553"><seg type="pāda" n="a">śacyā yo vāsudevasya</seg> <seg type="pāda" n="b">purā datto narādhipa</seg> //</l>

<l xml:id="HV_App.I,29.1554"><seg type="pāda" n="a">pārijāto vasaṃs tatra</seg> <seg type="pāda" n="b">tataḥ pravavṛdhe tadā</seg> /</l>

<l xml:id="HV_App.I,29.1555"><seg type="pāda" n="a">ājñayā vāsudevasya</seg> <seg type="pāda" n="b">nāradena mahātmanaḥ</seg> //</l>

<l xml:id="HV_App.I,29.1556"><seg type="pāda" n="a">nimantritā gaṇāḥ sarve</seg> <seg type="pāda" n="b">keśavena mahātmanā</seg> /</l>

<l xml:id="HV_App.I,29.1557"><seg type="pāda" n="a">vibhūtiṃ pārijātasya</seg> <seg type="pāda" n="b">dadṛśuḥ kurunandana</seg> //</l>

<l xml:id="HV_App.I,29.1558"><seg type="pāda" n="a">pāṇḍavāṃś cānayām āsa</seg> <seg type="pāda" n="b">sahaiva pṛthayā hariḥ</seg> /</l>

<l xml:id="HV_App.I,29.1559"><seg type="pāda" n="a">draupadyā ca mahātejās</seg> <seg type="pāda" n="b">tathaiva ca subhadrayā</seg> //</l>

<l xml:id="HV_App.I,29.1560"><seg type="pāda" n="a">śrutaśravāṃ ca sasutāṃ</seg> <seg type="pāda" n="b">bhīṣmakaṃ sasutaṃ tathā</seg> /</l>

<l xml:id="HV_App.I,29.1561"><seg type="pāda" n="a">anyān api ca kauravya</seg> <seg type="pāda" n="b">mitrasaṃbandhibāndhavān</seg> //</l>

<l xml:id="HV_App.I,29.1562"><seg type="pāda" n="a">reme ca saha pārthena</seg> <seg type="pāda" n="b">phālgunena janārdanaḥ</seg> /</l>

<l xml:id="HV_App.I,29.1563"><seg type="pāda" n="a">sāntaḥpuro mahātejāḥ</seg> <seg type="pāda" n="b">paramarddhyāvasan nṛpa</seg> //</l>

<l xml:id="HV_App.I,29.1564"><seg type="pāda" n="a">saṃvatsare tato yāte</seg> <seg type="pāda" n="b">keśihāmarasaṃnibhaḥ</seg> /</l>

<l xml:id="HV_App.I,29.1565"><seg type="pāda" n="a">pārijātaṃ punaḥ svargam</seg> <seg type="pāda" n="b">anayat sarvabhāvanaḥ</seg> //</l>

<l xml:id="HV_App.I,29.1566"><seg type="pāda" n="a">tatrāditiṃ kaśyapaṃ ca</seg> <seg type="pāda" n="b">dṛṣṭvā svapitarau prabhuḥ</seg> /</l>

<l xml:id="HV_App.I,29.1567"><seg type="pāda" n="a">śakreṇa sahito dhīmān</seg> <seg type="pāda" n="b">aprameyaparākramaḥ</seg> //</l>

<l xml:id="HV_App.I,29.1568"><seg type="pāda" n="a">tam uvācāditir mātā</seg> <seg type="pāda" n="b">praṇataṃ madhusūdanam</seg> /</l>

<l xml:id="HV_App.I,29.1569"><seg type="pāda" n="a">saubhrātram astu vām evaṃ</seg> <seg type="pāda" n="b">nityaṃ cāmarasattama</seg> //</l>

<l xml:id="HV_App.I,29.1570"><seg type="pāda" n="a">manorathaṃ mamaitaṃ tvaṃ</seg> <seg type="pāda" n="b">pūrayasva janārdana</seg> /</l>

<l xml:id="HV_App.I,29.1571"><seg type="pāda" n="a">tathety evābravīt kṛṣṇas</seg> <seg type="pāda" n="b">tato mātaram ātmavān</seg> //</l>

<l xml:id="HV_App.I,29.1572"><seg type="pāda" n="a">āmantrayitvā pitarau</seg> <seg type="pāda" n="b">devarājānam abravīt</seg> /</l>

<l xml:id="HV_App.I,29.1573"><seg type="pāda" n="a">vāsudevo mahātejāḥ</seg> <seg type="pāda" n="b">kālaprāptam idaṃ vacaḥ</seg> //</l>

<l xml:id="HV_App.I,29.1574"><seg type="pāda" n="a">mahādevena deveśa</seg> <seg type="pāda" n="b">saṃdiṣṭo 'smi mahātmanā</seg> /</l>

<l xml:id="HV_App.I,29.1575"><seg type="pāda" n="a">antarbhūmitale vadhyān</seg> <seg type="pāda" n="b">asurān prati mānada</seg> //</l>

<l xml:id="HV_App.I,29.1576"><seg type="pāda" n="a">tad ito daśarātreṇa</seg> <seg type="pāda" n="b">hantāham asurottamān</seg> /</l>

<l xml:id="HV_App.I,29.1577"><seg type="pāda" n="a">tatropariṣṭāt sthātavyaṃ</seg> <seg type="pāda" n="b">pravaṇena mahātmanā</seg> //</l>

<l xml:id="HV_App.I,29.1578"><seg type="pāda" n="a">jayantena ca vīreṇa</seg> <seg type="pāda" n="b">dānavānāṃ jighāsayā</seg> /</l>

<l xml:id="HV_App.I,29.1579"><seg type="pāda" n="a">eko 'tra mānuṣo devo</seg> <seg type="pāda" n="b">devaputras tathāparaḥ</seg> //</l>

<l xml:id="HV_App.I,29.1580"><seg type="pāda" n="a">avadhyāḥ kila te devair</seg> <seg type="pāda" n="b">brahmaṇo varadarpitāḥ</seg> /</l>

<l xml:id="HV_App.I,29.1581"><seg type="pāda" n="a">asmābhiḥ kila hantavyā</seg> <seg type="pāda" n="b">mānuṣatvam upāgataiḥ</seg> //</l>

<l xml:id="HV_App.I,29.1582"><seg type="pāda" n="a">tatheti kṛṣṇaṃ sa hariḥ</seg> <seg type="pāda" n="b">prītarūpas tadābravīt</seg> /</l>

<l xml:id="HV_App.I,29.1583"><seg type="pāda" n="a">sasvajāte 'tha tau devāv</seg> <seg type="pāda" n="b">anyonyaṃ janamejaya</seg> //</l>

<l xml:id="HV_App.I,29.1584"><seg type="pāda" n="a">dadau kirīṭaṃ kṛṣṇāya</seg> <seg type="pāda" n="b">śakro 'mṛtasamudbhavam</seg> /</l>

<l xml:id="HV_App.I,29.1585"><seg type="pāda" n="a">prītātmā kuruśārdūla</seg> <seg type="pāda" n="b">kuṇḍaladvayam eva ca</seg> //</l>

<note>Colophon</note>

<note>h: HV (CE) Appendix 29A, transliterated by Renate Söhnen--Thieme, version of July-Āugust 2004 :h</note>
<note>k: After App I (No. 29), K Ñ V B D T G M4 cont. with a passage given in App. I (No. 29A). :k</note>

<milestone unit="speaker" n="janamejaya uvāca"/>
<l xml:id="HV_App.I,29A.1"><seg type="pāda" n="a">puṇyakānāṃ mamotpattiṃ</seg> <seg type="pāda" n="b">kathayasva dvijottama</seg> /</l>

<l xml:id="HV_App.I,29A.2"><seg type="pāda" n="a">dvaipāyanaprasādena</seg> <seg type="pāda" n="b">sarvaṃ hi viditaṃ tava</seg> //</l>


<milestone unit="speaker" n="vaiśaṃpāyana uvāca"/>
<l xml:id="HV_App.I,29A.3"><seg type="pāda" n="a">umayā puṇyakavidhir</seg> <seg type="pāda" n="b">narendrotpāditaḥ purā</seg> /</l>

<l xml:id="HV_App.I,29A.4"><seg type="pāda" n="a">śṛṇu yena vidhānena</seg> <seg type="pāda" n="b">loke djarmabhṛtāṃ vara</seg> //</l>

<l xml:id="HV_App.I,29A.5"><seg type="pāda" n="a">svargān nīte pārijāte</seg> <seg type="pāda" n="b">kṛṣṇenākliṣṭakarmaṇā</seg> /</l>

<l xml:id="HV_App.I,29A.6"><seg type="pāda" n="a">yayau dvāravatīṃ dhīmān</seg> <seg type="pāda" n="b">nārado munisattamaḥ</seg> //</l>

<l xml:id="HV_App.I,29A.7"><seg type="pāda" n="a">devāsure nṛpaśreṣṭha</seg> <seg type="pāda" n="b">saṃgrāme samupasthite</seg> /</l>

<l xml:id="HV_App.I,29A.8"><seg type="pāda" n="a">ṣaṭpurasya vadhe ghore</seg> <seg type="pāda" n="b">mahādevājñayānagha</seg> /</l>

<l xml:id="HV_App.I,29A.9"><seg type="pāda" n="a">kṛṣṇena sahitaṃ vipraṃ</seg> <seg type="pāda" n="b">nāradaṃ dharmavittamam</seg> /</l>

<l xml:id="HV_App.I,29A.10"><seg type="pāda" n="a">āsīnaṃ paripapraccha</seg> <seg type="pāda" n="b">rukmiṇī bhaiṣmakī nṛpa</seg> //</l>

<l xml:id="HV_App.I,29A.11"><seg type="pāda" n="a">tatra jāmbavatī devī</seg> <seg type="pāda" n="b">satyamhāmā ca bhāminī</seg> /</l>

<l xml:id="HV_App.I,29A.12"><seg type="pāda" n="a">gāndhārarājaputrī ca</seg> <seg type="pāda" n="b">yogayuktā narādhipa</seg> //</l>

<l xml:id="HV_App.I,29A.13"><seg type="pāda" n="a">devyaś ca nṛpa kṛṣṇasya</seg> <seg type="pāda" n="b">bahvyo 'nyā vai samāgatāḥ</seg> /</l>

<l xml:id="HV_App.I,29A.14"><seg type="pāda" n="a">kulaśīlaguṇopetā</seg> <seg type="pāda" n="b">dharmaśīlāḥ pativratāḥ</seg> //</l>


<milestone unit="speaker" n="rukmiṇy uvāca"/>
<l xml:id="HV_App.I,29A.15"><seg type="pāda" n="a">mune dharmabhṛtāṃ śreṣṭha</seg> <seg type="pāda" n="b">sarvajñānabhṛtāṃ vara</seg> /</l>

<l xml:id="HV_App.I,29A.16"><seg type="pāda" n="a">utpattiṃ puṇyakānāṃ tvaṃn</seg> <seg type="pāda" n="b">vaktum arhasy aśeṣataḥ</seg> //</l>

<l xml:id="HV_App.I,29A.17"><seg type="pāda" n="a">vidhiṃ ca phalayojaṃ ye</seg> <seg type="pāda" n="b">dānakālaṃ tathaiva ca</seg> /</l>

<l xml:id="HV_App.I,29A.18"><seg type="pāda" n="a">kautūhalaṃ naḥ paramaṃ</seg> <seg type="pāda" n="b">tac chindhi dvipadāṃ vara</seg> //</l>


<milestone unit="speaker" n="nārada uvāca"/>
<l xml:id="HV_App.I,29A.19"><seg type="pāda" n="a">śṛṇu vaidarbhi dharmajñe</seg> <seg type="pāda" n="b">sapatnībhiḥ sahānaghe</seg> /</l>

<l xml:id="HV_App.I,29A.20"><seg type="pāda" n="a">puṇyakānāṃ vidhiḥ prokto</seg> <seg type="pāda" n="b">yathā devyomayā purā</seg> //</l>

<l xml:id="HV_App.I,29A.21"><seg type="pāda" n="a">cacāromā vrataṃ devi</seg> <seg type="pāda" n="b">puṇyakānāṃ śucivratā</seg> /</l>

<l xml:id="HV_App.I,29A.22"><seg type="pāda" n="a">vratāvasāne 'tha tayā</seg> <seg type="pāda" n="b">sakhyo devi nimantritāḥ</seg> //</l>

<l xml:id="HV_App.I,29A.23"><seg type="pāda" n="a">adityādyāḥ sutāḥ sarvā</seg> <seg type="pāda" n="b">dakṣasyākliṣṭakarmaṇaḥ</seg> /</l>

<l xml:id="HV_App.I,29A.24"><seg type="pāda" n="a">paulomī ca śacī devī</seg> <seg type="pāda" n="b">khyātā like pativratā</seg> //</l>

<l xml:id="HV_App.I,29A.25"><seg type="pāda" n="a">rohiṇī ca mahābhāgā</seg> <seg type="pāda" n="b">somasyadayitā satī</seg> /</l>

<l xml:id="HV_App.I,29A.26"><seg type="pāda" n="a">phalgunī ca tahtā pūrvā</seg> <seg type="pāda" n="b">revatī ca visāṃ pate</seg> //</l>

<l xml:id="HV_App.I,29A.27"><seg type="pāda" n="a">tathā śatabhiṣā caiva</seg> <seg type="pāda" n="b">maghā ca kurunandana</seg> /</l>

<l xml:id="HV_App.I,29A.28"><seg type="pāda" n="a">etābhir hi mahādevī</seg> <seg type="pāda" n="b">pūrvam ārādhitā satī</seg> //</l>

<l xml:id="HV_App.I,29A.29"><seg type="pāda" n="a">gaṅgā sarasvatī caiva</seg> <seg type="pāda" n="b">celagaṅgā ca nimnagā</seg> /</l>

<l xml:id="HV_App.I,29A.30"><seg type="pāda" n="a">tathā vaitaraṇī caiva</seg> <seg type="pāda" n="b">gaṇḍakī yā ca bhārata</seg> //</l>

<l xml:id="HV_App.I,29A.31"><seg type="pāda" n="a">anyāś ca sarito ramyā</seg> <seg type="pāda" n="b">lopāmudrā ca bhārata</seg> /</l>

<l xml:id="HV_App.I,29A.32"><seg type="pāda" n="a">satyaś cānyā jagaddevi</seg> <seg type="pāda" n="b">dhārayanti hi tāḥ śubhāḥ</seg> //</l>

<l xml:id="HV_App.I,29A.33"><seg type="pāda" n="a">śubhāś ca girinandinyo</seg> <seg type="pāda" n="b">vahnikanyāś ca suvratāḥ</seg> /</l>

<l xml:id="HV_App.I,29A.34"><seg type="pāda" n="a">svāhā vahnipriyā devī</seg> <seg type="pāda" n="b">sāvitrī ca yaśasvinī</seg> //</l>

<l xml:id="HV_App.I,29A.35"><seg type="pāda" n="a">ṛddhiḥ kuberakāntā ca</seg> <seg type="pāda" n="b">jaleśamahiṣī tathā</seg> /</l>

<l xml:id="HV_App.I,29A.36"><seg type="pāda" n="a">bhāryā pitṛpateś caiva</seg> <seg type="pāda" n="b">vasupatnyas tathaiva ca</seg> //</l>

<l xml:id="HV_App.I,29A.37"><seg type="pāda" n="a">hrīḥ śrīr dhṛtis tathā kīrtir</seg> <seg type="pāda" n="b">āśā meghā ca suvratā</seg> /</l>

<l xml:id="HV_App.I,29A.38"><seg type="pāda" n="a">prītir matiś ca khyātiś ca</seg> <seg type="pāda" n="b">saṃyatiś ca tapodhanāḥ</seg> /</l>

<l xml:id="HV_App.I,29A.39"><seg type="pāda" n="a">devyaḥ satyas tathaivānyāḥ</seg> <seg type="pāda" n="b">sarvabhūtahite ratāḥ</seg> //</l>

<l xml:id="HV_App.I,29A.40"><seg type="pāda" n="a">tāsāṃ vratāvasāne ca</seg> <seg type="pāda" n="b">pūjāṃ cakre 'mbikā tadā</seg> /</l>

<l xml:id="HV_App.I,29A.41"><seg type="pāda" n="a">tilaratnamayaṃ dattvā</seg> <seg type="pāda" n="b">parvataṃ sarvadhānyavat</seg> /</l>

<l xml:id="HV_App.I,29A.42"><seg type="pāda" n="a">vāsobhir bahubhir mukhyair</seg> <seg type="pāda" n="b">nānārāgaiḥ sumadhyame</seg> //</l>

<l xml:id="HV_App.I,29A.43"><seg type="pāda" n="a">pratigṛhya tu tāṃ pūjāṃ</seg> <seg type="pāda" n="b">dattāṃ devyā tapodhanāḥ</seg> /</l>

<l xml:id="HV_App.I,29A.44"><seg type="pāda" n="a">upaviṣṭāḥ kathāś citrāḥ</seg> <seg type="pāda" n="b">kurvantyo bhartṛdevatāḥ</seg> //</l>

<l xml:id="HV_App.I,29A.45"><seg type="pāda" n="a">puṇyakārthaṃ kathās tāsām</seg> <seg type="pāda" n="b">āsan devī śaśaṃsa yāḥ</seg> /</l>

<l xml:id="HV_App.I,29A.46"><seg type="pāda" n="a">vidhiṃ ca puṇyakasyātha</seg> <seg type="pāda" n="b">satīnāṃ bhartṛdevate</seg> //</l>

<l xml:id="HV_App.I,29A.47"><seg type="pāda" n="a">tāsāṃ matena sādhvīnāṃ</seg> <seg type="pāda" n="b">sarvāsāṃ somanandinī</seg> /</l>

<l xml:id="HV_App.I,29A.48"><seg type="pāda" n="a">paryapṛcchad umāṃ devīṃ</seg> <seg type="pāda" n="b">puṇyakānāṃ vidhiṃ varam</seg> //</l>

<l xml:id="HV_App.I,29A.49"><seg type="pāda" n="a">umā tāsāṃ priyārthaṃ tu</seg> <seg type="pāda" n="b">puṇyakāny abravīt tadā</seg> /</l>

<l xml:id="HV_App.I,29A.50"><seg type="pāda" n="a">samakṣaṃ mama vaidarbhi</seg> <seg type="pāda" n="b">sarvabhūtahite ratā</seg> //</l>

<l xml:id="HV_App.I,29A.51"><seg type="pāda" n="a">mamaiva comayā dattaḥ</seg> <seg type="pāda" n="b">sa tadā ratnaparvataḥ</seg> /</l>

<l xml:id="HV_App.I,29A.52"><seg type="pāda" n="a">pratigṛhya mayā caiva</seg> <seg type="pāda" n="b">kṛto brāhmaṇāc chubhe</seg> //</l>

<l xml:id="HV_App.I,29A.53"><seg type="pāda" n="a">umā tv arundhatīṃ sādhvīm</seg> <seg type="pāda" n="b">āmantrya yad abhāṣata</seg> /</l>

<l xml:id="HV_App.I,29A.54"><seg type="pāda" n="a">śṛṇu kalyāṇi vakṣyāmi</seg> <seg type="pāda" n="b">sarvābhiḥ sahitā śubhe</seg> //</l>

<l xml:id="HV_App.I,29A.55"><seg type="pāda" n="a">puṇyakānāṃ vidhiṃ kṛtsnaṃ</seg> <seg type="pāda" n="b">yathāvad anupūrvaśaḥ</seg> /</l>

<l xml:id="HV_App.I,29A.56"><seg type="pāda" n="a">yathā caiva mayā dṛṣṭas</seg> <seg type="pāda" n="b">tata eṣa vidhiḥ śubhe</seg> //</l>

<note>Colophon</note>

<milestone unit="speaker" n="umovāca"/>
<l xml:id="HV_App.I,29A.57"><seg type="pāda" n="a">sarvajñāhaṃ yadā bhartuḥ</seg> <seg type="pāda" n="b">prasādena śaucismite</seg> /</l>

<l xml:id="HV_App.I,29A.58"><seg type="pāda" n="a">tadā purā mayādiṣṭo</seg> <seg type="pāda" n="b">dṛṣṭaḥ puṇyavidhiḥ śubhaḥ</seg> //</l>

<l xml:id="HV_App.I,29A.59"><seg type="pāda" n="a">sanātanaḥ puṇyavidhir</seg> <seg type="pāda" n="b">iti buddhyāvagamyatām</seg> /</l>

<l xml:id="HV_App.I,29A.60"><seg type="pāda" n="a">mahādevaprasādena</seg> <seg type="pāda" n="b">mayā dṛṣṭas tv arundhati</seg> //</l>

<l xml:id="HV_App.I,29A.61"><seg type="pāda" n="a">puṇyakāni ca sarvāṇi</seg> <seg type="pāda" n="b">cīrṇavaty asmy anindite</seg> /</l>

<l xml:id="HV_App.I,29A.62"><seg type="pāda" n="a">anujñayā bhagavato</seg> <seg type="pāda" n="b">bhartuḥ śarvasya dhīmataḥ</seg> //</l>

<l xml:id="HV_App.I,29A.63"><seg type="pāda" n="a">satītvaṃ dharmacaraṇaṃ</seg> <seg type="pāda" n="b">yasyā nityamakhaṇḍitam</seg> /</l>

<note>k: T1-3 G1.3-5 M4 subst. :k</note>
<l xml:id="**HV_App.I,29A.63**1:1"><seg type="pāda" n="a">satī yā dharmacāriṇī</seg> <seg type="pāda" n="b">bhartur nityasukhānvitā</seg> /</l>

<l xml:id="HV_App.I,29A.64"><seg type="pāda" n="a">puṇyakānāṃ vidhis tasyāḥ</seg> <seg type="pāda" n="b">purāṇe parikīrtitaḥ</seg> //</l>

<l xml:id="HV_App.I,29A.65"><seg type="pāda" n="a">dānopavāsapuṇyāni</seg> <seg type="pāda" n="b">sukṛtāny apy arundhati</seg> /</l>

<l xml:id="HV_App.I,29A.66"><seg type="pāda" n="a">niṣphalāny asatīnāṃ hi</seg> <seg type="pāda" n="b">puṇyakāni tathā śubhe</seg> //</l>

<l xml:id="HV_App.I,29A.67"><seg type="pāda" n="a">yā vañcayanti bhartāraṃ</seg> <seg type="pāda" n="b">yoniduṣṭāś ca yāḥ striyaḥ</seg> /</l>

<l xml:id="HV_App.I,29A.68"><seg type="pāda" n="a">yoniduṣṭāt puṇyaphalaṃ</seg> <seg type="pāda" n="b">nāśnanti nirayaṃgamāḥ</seg> //</l>

<l xml:id="HV_App.I,29A.69"><seg type="pāda" n="a">sādhvyo jagad dhārayanti</seg> <seg type="pāda" n="b">suśīlāḥ patidevatāḥ</seg> /</l>

<l xml:id="HV_App.I,29A.70"><seg type="pāda" n="a">ananyā dharmanityāś ca</seg> <seg type="pāda" n="b">satāṃ panthānam āśritāḥ</seg> //</l>

<l xml:id="HV_App.I,29A.71"><seg type="pāda" n="a">avāgduṣṭāḥ śauciyuktā</seg> <seg type="pāda" n="b">dhṛtimatyāḥ śubhavratāḥ</seg> /</l>

<l xml:id="HV_App.I,29A.72"><seg type="pāda" n="a">satataṃ sādhuvādinyo</seg> <seg type="pāda" n="b">dhārayanti jagat khalu</seg> //</l>

<l xml:id="HV_App.I,29A.73"><seg type="pāda" n="a">vyādhitaḥ patito vāpi</seg> <seg type="pāda" n="b">dīno vāpi katkhaṃcana</seg> /</l>

<l xml:id="HV_App.I,29A.74"><seg type="pāda" n="a">na tyaktavyaḥ striyā bhartā</seg> <seg type="pāda" n="b">dharma eṣa sanātanaḥ</seg> //</l>

<l xml:id="HV_App.I,29A.75"><seg type="pāda" n="a">akāryakāriṇaṃ vāpi</seg> <seg type="pāda" n="b">patitaṃ vāpi nirguṇam</seg> /</l>

<l xml:id="HV_App.I,29A.76"><seg type="pāda" n="a">strī patiṃ tārayaty eva</seg> <seg type="pāda" n="b">tathātmānaṃ śubhānane</seg> //</l>

<l xml:id="HV_App.I,29A.77"><seg type="pāda" n="a">yoniduṣṭastriyo nāsti</seg> <seg type="pāda" n="b">prāyaścittaṃ hataiva sā</seg> /</l>

<l xml:id="HV_App.I,29A.78"><seg type="pāda" n="a">vāgduṣṭe vihitaṃ sadbhiḥ</seg> <seg type="pāda" n="b">prāyaścittaṃ purātane</seg> //</l>

<l xml:id="HV_App.I,29A.79"><seg type="pāda" n="a">bhartuś chandena kartavyaṃ</seg> <seg type="pāda" n="b">vratakaṃ sarvadā striyā</seg> /</l>

<l xml:id="HV_App.I,29A.80"><seg type="pāda" n="a">upavāso 'pi vā satye</seg> <seg type="pāda" n="b">kāṇkṣantyā sukṛtāṃ gatim</seg> //</l>

<l xml:id="HV_App.I,29A.81"><seg type="pāda" n="a">kalpāntarasahasreṣu</seg> <seg type="pāda" n="b">na strī sā labhate gatim</seg> /</l>

<l xml:id="HV_App.I,29A.82"><seg type="pāda" n="a">tiryagyonisahasreṣu</seg> <seg type="pāda" n="b">pacyate yoniviplavāt</seg> //</l>

<l xml:id="HV_App.I,29A.83"><seg type="pāda" n="a">yadi syān nāma mānuṣyaṃ</seg> <seg type="pāda" n="b">strī labhed asatī satī</seg> /</l>

<l xml:id="HV_App.I,29A.84"><seg type="pāda" n="a">caṇḍālayonau durmedhā</seg> <seg type="pāda" n="b">jāyate kukkurāśanā</seg> //</l>

<l xml:id="HV_App.I,29A.85"><seg type="pāda" n="a">bhartā devaḥ sadā strīṇāṃ</seg> <seg type="pāda" n="b">sadbhir dṛṣṭas tapodhane</seg> /</l>

<l xml:id="HV_App.I,29A.86"><seg type="pāda" n="a">yasyā hi tuṣyate bhartā</seg> <seg type="pāda" n="b">sā satī dharmacāriṇī</seg> //</l>

<l xml:id="HV_App.I,29A.87"><seg type="pāda" n="a">kautūhalahatānāṃ tu</seg> <seg type="pāda" n="b">striṇāṃ loko na śobhanaḥ</seg> //</l>

<l xml:id="HV_App.I,29A.88"><seg type="pāda" n="a">bhartary eva mano yāsāṃ</seg> <seg type="pāda" n="b">sadbhāvena vyavasthitam</seg> /</l>

<l xml:id="HV_App.I,29A.89"><seg type="pāda" n="a">karmaṇā manasā vācā</seg> <seg type="pāda" n="b">patiṃ nāticaranti yāḥ</seg> /</l>

<l xml:id="HV_App.I,29A.90"><seg type="pāda" n="a">tāsāṃ puṇyaphalaṃ saumye</seg> <seg type="pāda" n="b">puṇyakaiḥ samudāhṛtam</seg> //</l>

<l xml:id="HV_App.I,29A.91"><seg type="pāda" n="a">puṇyakānāṃ vidhiṃ kṛtsnaṃ</seg> <seg type="pāda" n="b">svarlokaṃ prati śobhane</seg> /</l>

<l xml:id="HV_App.I,29A.92"><seg type="pāda" n="a">nibodha saha sarvābhir</seg> <seg type="pāda" n="b">dṛṣṭo yas tapasā mayā</seg> //</l>

<l xml:id="HV_App.I,29A.93"><seg type="pāda" n="a">snātvā strī pratar utthāya</seg> <seg type="pāda" n="b">patiṃ vijñāpayet satī</seg> /</l>

<l xml:id="HV_App.I,29A.94"><seg type="pāda" n="a">upavāsārtham atha vā</seg> <seg type="pāda" n="b">vratakāryaṃ dhṛtavrate</seg> //</l>

<l xml:id="HV_App.I,29A.95"><seg type="pāda" n="a">śvaśurābhyāṃ ca caraṇau</seg> <seg type="pāda" n="b">satataṃ saṃnamasya ca</seg> /</l>

<l xml:id="HV_App.I,29A.96"><seg type="pāda" n="a">grahāyaudambaraṃ pātraṃ</seg> <seg type="pāda" n="b">sakuśaṃ sākṣataṃ tathā</seg> //</l>

<l xml:id="HV_App.I,29A.97"><seg type="pāda" n="a">gośṛṅgaṃ dakṣiṇaṃ sicya</seg> <seg type="pāda" n="b">pratigṛhṇīta taj jalam</seg> /</l>

<l xml:id="HV_App.I,29A.98"><seg type="pāda" n="a">tato bhartuḥ satī dadyāt</seg> <seg type="pāda" n="b">snātasya prayatasya ca</seg> //</l>

<l xml:id="HV_App.I,29A.99"><seg type="pāda" n="a">ātmano 'tha niṣektavyaṃ</seg> <seg type="pāda" n="b">tataḥ śirasi taj jalam</seg> /</l>

<l xml:id="HV_App.I,29A.100"><seg type="pāda" n="a">trailokye sarvatīrtheṣu</seg> <seg type="pāda" n="b">snānam etad udāhṛtam</seg> //</l>

<l xml:id="HV_App.I,29A.101"><seg type="pāda" n="a">upavāseṣu kartavyam</seg> <seg type="pāda" n="b">etad dhi vratakeṣu ca</seg> /</l>

<l xml:id="HV_App.I,29A.102"><seg type="pāda" n="a">snānam etad dhi sāmānyaṃ</seg> <seg type="pāda" n="b">strīṇāṃ puṃsāṃ ca bhāvini</seg> //</l>

<l xml:id="HV_App.I,29A.103"><seg type="pāda" n="a">arundhati mayā dṛṣṭaṃ</seg> <seg type="pāda" n="b">tapasā haratejasā</seg> /</l>

<l xml:id="HV_App.I,29A.104"><seg type="pāda" n="a">aśalyaviddhaṃ śayanam</seg> <seg type="pāda" n="b">āsanaṃ ca tathāvidham</seg> /</l>

<l xml:id="HV_App.I,29A.105"><seg type="pāda" n="a">svayaṃ prakṣālanaṃ cāpi</seg> <seg type="pāda" n="b">pādayor anuśabditam</seg> //</l>

<l xml:id="HV_App.I,29A.106"><seg type="pāda" n="a">aśruprapāto roṣaś ca</seg> <seg type="pāda" n="b">kalahaś ca kṛtaḥ sati</seg> /</l>

<l xml:id="HV_App.I,29A.107"><seg type="pāda" n="a">upavāsād vratād vāpi</seg> <seg type="pāda" n="b">sadyo bhraṃśayati striyaḥ</seg> //</l>

<l xml:id="HV_App.I,29A.108"><seg type="pāda" n="a">śuklam eva sadā vāsaḥ</seg> <seg type="pāda" n="b">praśastaṃ candrasaṃbhave</seg> /</l>

<l xml:id="HV_App.I,29A.109"><seg type="pāda" n="a">antarvāsaṃ coparaṃ caiva</seg> <seg type="pāda" n="b">upavāse vrate tathā</seg> //</l>

<l xml:id="HV_App.I,29A.110"><seg type="pāda" n="a">pādukāryaṃ trṇaiḥ kāryaṃ</seg> <seg type="pāda" n="b">sarvadā vratake sati</seg> /</l>

<l xml:id="HV_App.I,29A.111"><seg type="pāda" n="a">upavāse 'pi ca vidhir</seg> <seg type="pāda" n="b">eṣa eva prakīrtitaḥ</seg> //</l>

<l xml:id="HV_App.I,29A.112"><seg type="pāda" n="a">añjanaṃ rocanaṃ cāpi</seg> <seg type="pāda" n="b">gandhān sumanasas tathā</seg> /</l>

<l xml:id="HV_App.I,29A.113"><seg type="pāda" n="a">vratake copavāse ca</seg> <seg type="pāda" n="b">nityam eva vivarjayet</seg> //</l>

<l xml:id="HV_App.I,29A.114"><seg type="pāda" n="a">dantakāṣṭaṃ śiraḥsnānam</seg> <seg type="pāda" n="b">udvartanam athāpi vā</seg> /</l>

<l xml:id="HV_App.I,29A.115"><seg type="pāda" n="a">vivarjitaṃ mṛdā sarvaḥ</seg> <seg type="pāda" n="b">śaucarthas tu vidhīyate</seg> //</l>

<l xml:id="HV_App.I,29A.116"><seg type="pāda" n="a">bilvāmṛtaphalair nityaṃ</seg> <seg type="pāda" n="b">śrīphalaiś ca samācaret</seg> /</l>

<l xml:id="HV_App.I,29A.117"><seg type="pāda" n="a">prakṣālanaṃ vai śirasaḥ</seg> <seg type="pāda" n="b">sadā mṛnmiśritair jalaiḥ</seg> //</l>

<l xml:id="HV_App.I,29A.118"><seg type="pāda" n="a">śiraso 'bhyañjanaṃ saumye</seg> <seg type="pāda" n="b">naivam etat praśasyate</seg> /</l>

<l xml:id="HV_App.I,29A.119"><seg type="pāda" n="a">na pādayor na gātrasya</seg> <seg type="pāda" n="b">sneheneti sthitiḥ smṛtā</seg> //</l>

<l xml:id="HV_App.I,29A.120"><seg type="pāda" n="a">goyānam uṣṭrayānaṃ ca</seg> <seg type="pāda" n="b">kharayānaṃ ca varjitam</seg> /</l>

<l xml:id="HV_App.I,29A.121"><seg type="pāda" n="a">nagnasnānaṃ ca satataṃ</seg> <seg type="pāda" n="b">vrate cāpy upavāsake</seg> //</l>

<l xml:id="HV_App.I,29A.122"><seg type="pāda" n="a">nadījalaṃ prasravajaṃ</seg> <seg type="pāda" n="b">praśastaṃ somanandini</seg> /</l>

<l xml:id="HV_App.I,29A.123"><seg type="pāda" n="a">śubhe taḍāgavāpy ādau</seg> <seg type="pāda" n="b">vistīrṇe jalajāyute</seg> //</l>

<l xml:id="HV_App.I,29A.124"><seg type="pāda" n="a">gatvā snānaṃ praśastaṃ tu</seg> <seg type="pāda" n="b">sadaive khalu sarvathā</seg> /</l>

<l xml:id="HV_App.I,29A.125"><seg type="pāda" n="a">alābhe tv avaruddhā strī</seg> <seg type="pāda" n="b">ghaṭasnānaṃ samācaret</seg> //</l>

<l xml:id="HV_App.I,29A.126"><seg type="pāda" n="a">navaiś ca kumbhaiḥ snātavyaṃ</seg> <seg type="pāda" n="b">vidhir eṣa purātanaḥ</seg> /</l>

<l xml:id="HV_App.I,29A.127"><seg type="pāda" n="a">snānaṃ ca kāryaṃ śirasā</seg> <seg type="pāda" n="b">tapaḥphalam avāpnuyāt</seg> //</l>

<note>Colophon</note>

<milestone unit="speaker" n="umovāca"/>
<l xml:id="HV_App.I,29A.128"><seg type="pāda" n="a">vidhinaitena kṛtsnena</seg> <seg type="pāda" n="b">strī sadā bhatṛdevatā</seg> /</l>

<l xml:id="HV_App.I,29A.129"><seg type="pāda" n="a">caret saṃvatsaraṃ dāntā</seg> <seg type="pāda" n="b">ṣaṇmāsān māsam eva vā</seg> //</l>

<l xml:id="HV_App.I,29A.130"><seg type="pāda" n="a">striyo hy āvāhayet sādhvīr</seg> <seg type="pāda" n="b">ekādaśa samādhinā</seg> /</l>

<l xml:id="HV_App.I,29A.131"><seg type="pāda" n="a">svayaṃ caiva vidhir dṛṣṭo</seg> <seg type="pāda" n="b">vratakānāṃ vidhiḥ śubhaḥ</seg> //</l>

<l xml:id="HV_App.I,29A.132"><seg type="pāda" n="a">adbhir dadyāt satī sarvā</seg> <seg type="pāda" n="b">yā mūlavratinī bhavet</seg> /</l>

<l xml:id="HV_App.I,29A.133"><seg type="pāda" n="a">tāsāṃ tu niṣkrayo deyo</seg> <seg type="pāda" n="b">deśakālānurūpataḥ</seg> //</l>

<l xml:id="HV_App.I,29A.134"><seg type="pāda" n="a">tato māsāntaśuklasya</seg> <seg type="pāda" n="b">tithau ca navamī tathā</seg> /</l>

<l xml:id="HV_App.I,29A.135"><seg type="pāda" n="a">ārādhayitvā kartavyaṃ</seg> <seg type="pāda" n="b">vratakasyāpavarjanam</seg> //</l>

<l xml:id="HV_App.I,29A.136"><seg type="pāda" n="a">upavāsam ahorātraṃ</seg> <seg type="pāda" n="b">vratakasyāpi niścitā</seg> /</l>

<l xml:id="HV_App.I,29A.137"><seg type="pāda" n="a">ādau cānte ca kurvīta</seg> <seg type="pāda" n="b">vratakasyāpi siddhaye</seg> //</l>

<l xml:id="HV_App.I,29A.138"><seg type="pāda" n="a">kṣurakarma tato bhartur</seg> <seg type="pāda" n="b">ātmanaś caiva kārayet</seg> /</l>

<l xml:id="HV_App.I,29A.139"><seg type="pāda" n="a">utsādanaṃ na snānaṃ ca</seg> <seg type="pāda" n="b">tasminn ahani saṃsmṛtam</seg> //</l>

<l xml:id="HV_App.I,29A.140"><seg type="pāda" n="a">tato vivāhavat snānaṃ</seg> <seg type="pāda" n="b">vihitaṃ puṇyake śubhe</seg> /</l>

<l xml:id="HV_App.I,29A.141"><seg type="pāda" n="a">maṇḍanaṃ caiva vihitaṃ</seg> <seg type="pāda" n="b">mālyadhāraṇam eva ca</seg> //</l>

<l xml:id="HV_App.I,29A.142"><seg type="pāda" n="a">kumbhais tu snāpyamānemaṃ</seg> <seg type="pāda" n="b">sādhvī mantram udīrayet</seg> /</l>

<l xml:id="HV_App.I,29A.143"><seg type="pāda" n="a">bhartuḥ pādau namaskṛtya</seg> <seg type="pāda" n="b">manasā vātha vā girā</seg> //</l>

<l xml:id="HV_App.I,29A.144">āpo devyo ṛṣīṇāṃ hi viśvadhātryo @</l>
<l xml:id="HV_App.I,29A.145">divyā mādantyā yāḥ śaṃkarā dharmadhātryaḥ |</l>
<l xml:id="HV_App.I,29A.146">hiraṇyavarṇāḥ pāvakāḥ śivatamena @</l>
<l xml:id="HV_App.I,29A.147">rasena śreyase māṃ juṣantu ||</l>
<l xml:id="HV_App.I,29A.148"><seg type="pāda" n="a">apām eṣa smṛto mantraḥ</seg> <seg type="pāda" n="b">sarvatrānyatra me śṛṇu</seg> /</l>

<l xml:id="HV_App.I,29A.149"><seg type="pāda" n="a">mantraṃ purāṇavihitaṃ</seg> <seg type="pāda" n="b">strīṇāṃ sarvāṅgaśobhane</seg> //</l>

<l xml:id="HV_App.I,29A.150">śubhāvyayā guṇinī yuktadharmā @</l>
<l xml:id="HV_App.I,29A.151">bhartrā sākaṃ mama dāsyā vateṇyā |</l>
<l xml:id="HV_App.I,29A.152">mā karmaṇā manasā vāpi vācā @</l>
<l xml:id="HV_App.I,29A.153">bhartur bhaveyaṃ ruśatī syāṃ vaśaṃgā ||</l>
<l xml:id="HV_App.I,29A.154">sapatnīnām adhi nityaṃ bhaveyaṃ @</l>
<l xml:id="HV_App.I,29A.155">suputrā syāṃ subhagā cārurūpā |</l>
<l xml:id="HV_App.I,29A.156">saṃpannahastā guṇavādinī ca @</l>
<l xml:id="HV_App.I,29A.157">sarvāmanā syāṃ na daridrā bhaveyam ||</l>
<l xml:id="HV_App.I,29A.158">patiś ca me syāt sumukho matpratīkṣo @</l>
<l xml:id="HV_App.I,29A.159">nityaṃ madbhaktaḥ syāmn manmatir madgatiś ca |</l>
<l xml:id="HV_App.I,29A.160">prītiś ca nau syāc cakravākānurūpā @</l>
<l xml:id="HV_App.I,29A.161">manovirāgo na bhavet sādhu ca syāt ||</l>
<l xml:id="HV_App.I,29A.162">lokān sādhvānām uttamānāṃ vrajeyaṃ @</l>
<l xml:id="HV_App.I,29A.163">yābhiḥ sarvaṃ dhāryate viśvarūpam |</l>
<l xml:id="HV_App.I,29A.164">ubhe ule yāḥ śubhāḥ pāvayanti @</l>
<l xml:id="HV_App.I,29A.165">pitur bhartuś ca patibhaktyorjitāś ca ||</l>
<l xml:id="HV_App.I,29A.166">bhūmir vāyur jalam ākāśam agnir @</l>
<l xml:id="HV_App.I,29A.167">antaḥkṣetrajñaḥ prakṛtir yo mahāṃś ca |</l>
<l xml:id="HV_App.I,29A.168">ahaṃkāra7s ca mama sākṣye niyuktāḥ @</l>
<l xml:id="HV_App.I,29A.169">smareyur me niścayaṃ ca vrataṃ ca ||</l>
<l xml:id="HV_App.I,29A.170">yair ārabdho dehināṃ bhautiko 'yaṃ @</l>
<l xml:id="HV_App.I,29A.171">vidhiḥ sattvādyair bhūtayuktaiḥ sabījaiḥ |</l>
<l xml:id="HV_App.I,29A.172">santv ete me sākṣiṇaḥ sarvasaṃsthā @</l>
<l xml:id="HV_App.I,29A.173">vrate cāsmin niścaye cāpi vṛtte ||</l>
<l xml:id="HV_App.I,29A.174">candrādityau puṇyasākṣī yamaś ca @</l>
<l xml:id="HV_App.I,29A.175">diśaḥ sarvā daśa cātmā ca me 'yam |</l>
<l xml:id="HV_App.I,29A.176">santv ete vai sākṣiṇaḥ sarva eva @</l>
<l xml:id="HV_App.I,29A.177">vrate cāsmin niścaye cāpi nityam ||</l>
<l xml:id="HV_App.I,29A.178"><seg type="pāda" n="a">mantrair etaiḥ purāṇoktaiḥ</seg> <seg type="pāda" n="b">sarvadravyabhimantraṇam</seg> /</l>

<l xml:id="HV_App.I,29A.179"><seg type="pāda" n="a">vratacaryāprabhṛti vai</seg> <seg type="pāda" n="b">purāṇe samudāhṛtam</seg> //</l>

<l xml:id="HV_App.I,29A.180"><seg type="pāda" n="a">snātvātha vāsasī dadyād</seg> <seg type="pāda" n="b">bhartuḥ kartya svayaṃ śubhe</seg> /</l>

<l xml:id="HV_App.I,29A.181"><seg type="pāda" n="a">athātmakartitaṃ na syāc</seg> <seg type="pāda" n="b">chubhe vighnena kenacit</seg> //</l>

<l xml:id="HV_App.I,29A.182"><seg type="pāda" n="a">vāso 'nyad eva dadyāc ca</seg> <seg type="pāda" n="b">śvetaṃ mukhyaṃ navaṃ śuci</seg> /</l>

<l xml:id="HV_App.I,29A.183"><seg type="pāda" n="a">svakartitaṃ sūtratantuṃ</seg> <seg type="pāda" n="b">vāsasā tena miśrayet</seg> //</l>

<l xml:id="HV_App.I,29A.184"><seg type="pāda" n="a">tato dvijaṃ śuciṃ dāntaṃ</seg> <seg type="pāda" n="b">jñānavijñānakovidam</seg> /</l>

<l xml:id="HV_App.I,29A.185"><seg type="pāda" n="a">bhojayec ca yathāśakti</seg> <seg type="pāda" n="b">saha bhartrā sumadhyame</seg> //</l>

<l xml:id="HV_App.I,29A.186"><seg type="pāda" n="a">brāhmaṇasyāpi dātavyaṃ</seg> <seg type="pāda" n="b">vāsoyugmaṃ mahāmate</seg> /</l>

<l xml:id="HV_App.I,29A.187"><seg type="pāda" n="a">śayyā yānaṃ gṛhaṃ dhānyaṃ</seg> <seg type="pāda" n="b">dāsīdāsaṃ tathaiva ca</seg> //</l>

<l xml:id="HV_App.I,29A.188"><seg type="pāda" n="a">alaṃkāraḥ śaktitaś ca</seg> <seg type="pāda" n="b">ratnaparvata eva ca</seg> /</l>

<l xml:id="HV_App.I,29A.189"><seg type="pāda" n="a">sarvadhānyasamunmiśras</seg> <seg type="pāda" n="b">tilaiś ca saviśeṣataḥ</seg> /</l>

<l xml:id="HV_App.I,29A.190"><seg type="pāda" n="a">vāsobhiś ca praticchanno</seg> <seg type="pāda" n="b">nānāvarṇair arundhati</seg> //</l>

<l xml:id="HV_App.I,29A.191"><seg type="pāda" n="a">hastyaśvājarathāś caiva</seg> <seg type="pāda" n="b">deyā gaur eva ca dhruvam</seg> //</l>

<l xml:id="HV_App.I,29A.192"><seg type="pāda" n="a">lavaṇapratimāṃ dadyān</seg> <seg type="pāda" n="b">navanītasya cāparām</seg> /</l>

<l xml:id="HV_App.I,29A.193"><seg type="pāda" n="a">guḍasya madhunaś caiva</seg> <seg type="pāda" n="b">suvarṇasya ca śobhanām</seg> //</l>

<l xml:id="HV_App.I,29A.194"><seg type="pāda" n="a">tathaiva sarvagandhānāṃ</seg> <seg type="pāda" n="b">rasānāṃ pṛthag eva ca</seg> /</l>

<l xml:id="HV_App.I,29A.195"><seg type="pāda" n="a">tathā sumanasāṃ dadyād</seg> <seg type="pāda" n="b">rūpasyaudumbarasya ca</seg> //</l>

<l xml:id="HV_App.I,29A.196"><seg type="pāda" n="a">phalānāṃ caiva sarveṣāṃ</seg> <seg type="pāda" n="b">vāsasām api nandini</seg> /</l>

<l xml:id="HV_App.I,29A.197"><seg type="pāda" n="a">citrapratikṛtiṃ caiva</seg> <seg type="pāda" n="b">yāṃś cānyān apy abhīpsyati</seg> //</l>

<l xml:id="HV_App.I,29A.198"><seg type="pāda" n="a">śilāpratikṛtiṃ caiva</seg> <seg type="pāda" n="b">dadhno 'tha payasas tathā</seg> /</l>

<l xml:id="HV_App.I,29A.199"><seg type="pāda" n="a">sarpiṣā dūrvayā caiva</seg> <seg type="pāda" n="b">yāṃś cānyān apy abhīpsati</seg> //</l>

<l xml:id="HV_App.I,29A.200"><seg type="pāda" n="a">kāladeśānurūpaṃ ca</seg> <seg type="pāda" n="b">deyaṃ vibhavataḥ sati</seg> /</l>

<l xml:id="HV_App.I,29A.201"><seg type="pāda" n="a">alpaṃ vā bahulaṃ vāpi</seg> <seg type="pāda" n="b">bhartuś chandena sarvadā</seg> //</l>

<l xml:id="HV_App.I,29A.202"><seg type="pāda" n="a">tilapātraṃ pradātavyaṃ</seg> <seg type="pāda" n="b">na deyaṃ na tu śobhane</seg> /</l>

<l xml:id="HV_App.I,29A.203"><seg type="pāda" n="a">gaus tv avaśyaṃ pradātavyā</seg> <seg type="pāda" n="b">kapilā kāṃsyam eva ca</seg> //</l>

<l xml:id="HV_App.I,29A.204"><seg type="pāda" n="a">kṛṣṇājinaṃ ca subhage</seg> <seg type="pāda" n="b">satilaṃ vāsasānvitam</seg> /</l>

<l xml:id="HV_App.I,29A.205"><seg type="pāda" n="a">ādarśaś caiva kūrcaś ca</seg> <seg type="pāda" n="b">tathājinam anindite</seg> //</l>

<l xml:id="HV_App.I,29A.206"><seg type="pāda" n="a">etad dattvā sarvakāmān</seg> <seg type="pāda" n="b">āpnoti varavarṇinī</seg> /</l>

<l xml:id="HV_App.I,29A.207"><seg type="pāda" n="a">purodhikā putravatī</seg> <seg type="pāda" n="b">subhagā rūpabhāvinī</seg> //</l>

<l xml:id="HV_App.I,29A.208"><seg type="pāda" n="a">mṛṣṭahastā dhanāḍhyā ca</seg> <seg type="pāda" n="b">strī bhavaty amalekṣāṇā</seg> /</l>

<l xml:id="HV_App.I,29A.209"><seg type="pāda" n="a">icchayā labhate caiva</seg> <seg type="pāda" n="b">kanyāṃ rūpaguṇānvitām</seg> /</l>

<l xml:id="HV_App.I,29A.210"><seg type="pāda" n="a">bhavanti subhagāś cāḍhyās</seg> <seg type="pāda" n="b">tathaiva ca purodhikāḥ</seg> /</l>

<l xml:id="HV_App.I,29A.211"><seg type="pāda" n="a">putravatyo dhanāḍhyāś ca</seg> <seg type="pāda" n="b">śīlavatyaś ca nityadā</seg> //</l>

<l xml:id="HV_App.I,29A.212"><seg type="pāda" n="a">arundhati kṛtaṃ hy etan</seg> <seg type="pāda" n="b">mayaiva prathamaṃ yataḥ</seg> /</l>

<l xml:id="HV_App.I,29A.213"><seg type="pāda" n="a">umāvratakam ity evaṃ</seg> <seg type="pāda" n="b">khyātam atra mahītale</seg> //</l>

<l xml:id="HV_App.I,29A.214"><seg type="pāda" n="a">etad evottamaṃ strīṇāṃ</seg> <seg type="pāda" n="b">vrataṃ tasmāt samācaret</seg> /</l>

<l xml:id="HV_App.I,29A.215"><seg type="pāda" n="a">sarvakāmān avāpnoti</seg> <seg type="pāda" n="b">strī dattvaivam anindite</seg> //</l>

<l xml:id="HV_App.I,29A.216"><seg type="pāda" n="a">etad vratakarāje ca</seg> <seg type="pāda" n="b">devadevo vṛṣadhvajaḥ</seg> /</l>

<l xml:id="HV_App.I,29A.217"><seg type="pāda" n="a">purābhiṣiktavān saumye</seg> <seg type="pāda" n="b">priyārthaṃ mama sarvakṛt</seg> //</l>

<l xml:id="HV_App.I,29A.218"><seg type="pāda" n="a">vratakasyāvasāne tu</seg> <seg type="pāda" n="b">deyaṃ bhojyaṃ ca nityadā</seg> /</l>

<l xml:id="HV_App.I,29A.219"><seg type="pāda" n="a">strīṇāṃ pradeyāḥ kāmāś ca</seg> <seg type="pāda" n="b">sadṛśāḥ kāladeśayoḥ</seg> //</l>

<l xml:id="HV_App.I,29A.220"><seg type="pāda" n="a">ekaikasya pradātavyaṃ</seg> <seg type="pāda" n="b">vratakaṃ varavarṇini</seg> /</l>

<l xml:id="HV_App.I,29A.221"><seg type="pāda" n="a">chandato brāhmaṇānāṃ tu</seg> <seg type="pāda" n="b">deyam annaṃ sadakṣiṇam</seg> //</l>

<l xml:id="HV_App.I,29A.222"><seg type="pāda" n="a">pāyasaṃ tatra dātavyaṃ</seg> <seg type="pāda" n="b">vratake nānyad iṣyate</seg> /</l>

<l xml:id="HV_App.I,29A.223"><seg type="pāda" n="a">nātra prāṇivadhaḥ kāryaḥ</seg> <seg type="pāda" n="b">purāṇe niyatā śrutiḥ</seg> //</l>

<l xml:id="HV_App.I,29A.224"><seg type="pāda" n="a">atha dvitīyaṃ vakṣyāmi</seg> <seg type="pāda" n="b">vratakaṃ somasaṃbhave</seg> /</l>

<l xml:id="HV_App.I,29A.225"><seg type="pāda" n="a">mahādevaprasādeva</seg> <seg type="pāda" n="b">dṛṣṭavaty asmi yac chubhe</seg> //</l>

<l xml:id="HV_App.I,29A.226"><seg type="pāda" n="a">sarvāḥ putraphalāḥ nāryaḥ</seg> <seg type="pāda" n="b">sadbhir etad udāhṛtam</seg> /</l>

<l xml:id="HV_App.I,29A.227"><seg type="pāda" n="a">tasmād anviṣyatī dadyāt</seg> <seg type="pāda" n="b">saputrakarakāñ śubhe</seg> //</l>

<l xml:id="HV_App.I,29A.228"><seg type="pāda" n="a">jyeṣṭhāṣāḍhau śubhau māsau</seg> <seg type="pāda" n="b">puroktaṃ vidhim ācaret</seg> /</l>

<l xml:id="HV_App.I,29A.229"><seg type="pāda" n="a">atha vā jyeṣṭham evaikam</seg> <seg type="pāda" n="b">āṣāḍhaṃ vā samācaret</seg> //</l>

<l xml:id="HV_App.I,29A.230"><seg type="pāda" n="a">tato māsadvaye pūrṇe</seg> <seg type="pāda" n="b">māse vā varavarṇini</seg> /</l>

<l xml:id="HV_App.I,29A.231"><seg type="pāda" n="a">saputrakarakān dadyāt</seg> <seg type="pāda" n="b">phāṇitapratipūritān</seg> //</l>

<l xml:id="HV_App.I,29A.232"><seg type="pāda" n="a">sarpiṣaḥ payasaś caiva</seg> <seg type="pāda" n="b">dadhno 'tha madhuno 'naghe</seg> /</l>

<l xml:id="HV_App.I,29A.233"><seg type="pāda" n="a">jalasya ca tathā dadyāt</seg> <seg type="pāda" n="b">pūrayitvā śaśiprabhe</seg> //</l>

<l xml:id="HV_App.I,29A.234"><seg type="pāda" n="a">ekasmai jñānavṛddhāya</seg> <seg type="pāda" n="b">suvratāya jitātmane</seg> /</l>

<l xml:id="HV_App.I,29A.235"><seg type="pāda" n="a">saputrakarakān dadyād</seg> <seg type="pāda" n="b">yāvanto manasaḥ priyāḥ</seg> //</l>

<l xml:id="HV_App.I,29A.236"><seg type="pāda" n="a">icched duhitaraṃ ced dhi</seg> <seg type="pāda" n="b">strīnāmnā kārayet tataḥ</seg> /</l>

<l xml:id="HV_App.I,29A.237"><seg type="pāda" n="a">kiṃcid dravyaṃ sutākāmāt</seg> <seg type="pāda" n="b">sutāṃ prāpnoty asaṃśayam</seg> //</l>

<l xml:id="HV_App.I,29A.238"><seg type="pāda" n="a">gaur vātha kāñcanaṃ vāpi</seg> <seg type="pāda" n="b">dakṣiṇārthaṃ praśasyate</seg> /</l>

<l xml:id="HV_App.I,29A.239"><seg type="pāda" n="a">viprasyācchādanaṃ deyam</seg> <seg type="pāda" n="b">avaśyaṃ tu śucismite</seg> //</l>

<l xml:id="HV_App.I,29A.240"><seg type="pāda" n="a">yajñopavītaṃ vratake</seg> <seg type="pāda" n="b">dadyān nārī śucivratā</seg> /</l>

<l xml:id="HV_App.I,29A.241"><seg type="pāda" n="a">saputrakarakāṇāṃ tu</seg> <seg type="pāda" n="b">vidhinaivaṃ vipaścitā</seg> //</l>

<l xml:id="HV_App.I,29A.242"><seg type="pāda" n="a">apatyākhyānayogena</seg> <seg type="pāda" n="b">brāhmaṇebhyaḥ śucismite</seg> /</l>

<l xml:id="HV_App.I,29A.243"><seg type="pāda" n="a">saṃvatsaraṃ susaṃpūrṇaṃ</seg> <seg type="pāda" n="b">vratadharmānupālinī</seg> //</l>

<l xml:id="HV_App.I,29A.244"><seg type="pāda" n="a">karakān api dadyāc ca</seg> <seg type="pāda" n="b">pūrṇe saṃvatsare śubhe</seg> /</l>

<l xml:id="HV_App.I,29A.245"><seg type="pāda" n="a">anujñayā sadā bhartuḥ</seg> <seg type="pāda" n="b">satyavādiny arundhati</seg> //</l>

<l xml:id="HV_App.I,29A.246"><seg type="pāda" n="a">suvarṇasūtraṃ viprāya</seg> <seg type="pāda" n="b">kaumudyāṃ dātum arhati</seg> /</l>

<l xml:id="HV_App.I,29A.247"><seg type="pāda" n="a">yajñopavītaṃ viprasya</seg> <seg type="pāda" n="b">vrataṃ saṃsthāpya kāmikam</seg> //</l>

<l xml:id="HV_App.I,29A.248"><seg type="pāda" n="a">yajñopavītaṃ karakaṃ</seg> <seg type="pāda" n="b">dakṣiṇāṃ ca svaśaktitaḥ</seg> /</l>

<note>k: D4 ins. :k</note>
<l xml:id="**HV_App.I,29A.48**2:1"><seg type="pāda" n="a">parasya putrīti hi tā</seg> <seg type="pāda" n="b">vaidhavyaṃ prāpnivanti hi</seg> /</l>

<l xml:id="**HV_App.I,29A.48**2:2"><seg type="pāda" n="a">brāhmaṇodvāhanaṃ tena</seg> <seg type="pāda" n="b">kartavyaṃ cāsya śaktaye</seg> //</l>

<l xml:id="HV_App.I,29A.249"><seg type="pāda" n="a">prayacchantī satī strībhiḥ</seg> <seg type="pāda" n="b">sarvān kāmān samaśnute</seg> //</l>

<l xml:id="HV_App.I,29A.250"><seg type="pāda" n="a">na ca saṃbhakṣayet kiṃcin</seg> <seg type="pāda" n="b">nārī dhānyam atho phalam</seg> /</l>

<l xml:id="HV_App.I,29A.251"><seg type="pāda" n="a">puṣpaṃ vā nopayuñjīta</seg> <seg type="pāda" n="b">yāvad evaṃ samācaret</seg> //</l>

<l xml:id="HV_App.I,29A.252"><seg type="pāda" n="a">ekabhaktena dharmajñe</seg> <seg type="pāda" n="b">sā tryahaṃ kṣantum arhati</seg> /</l>

<l xml:id="HV_App.I,29A.253"><seg type="pāda" n="a">brāhmaṇāya tato deyaṃ</seg> <seg type="pāda" n="b">bhartuś ca tadanantaram</seg> //</l>

<l xml:id="HV_App.I,29A.254"><seg type="pāda" n="a">evaṃ saṃvatsaraṃ kṛtvā</seg> <seg type="pāda" n="b">subhagā rūpaśālinī</seg> /</l>

<l xml:id="HV_App.I,29A.255"><seg type="pāda" n="a">bhavaty avidhavā caiva</seg> <seg type="pāda" n="b">strī dhanasya tatheśvarī</seg> //</l>

<l xml:id="HV_App.I,29A.256"><seg type="pāda" n="a">vārtākāni na khāded yā</seg> <seg type="pāda" n="b">strī pūrṇaṃ parivatsaram</seg> /</l>

<l xml:id="HV_App.I,29A.257"><seg type="pāda" n="a">na sā putravināśaṃ hi</seg> <seg type="pāda" n="b">paśyatīty avagamyatām</seg> //</l>

<l xml:id="HV_App.I,29A.258"><seg type="pāda" n="a">śaśakaṃ mṛgamāṃsaṃ ca</seg> <seg type="pāda" n="b">nityam eva vivarjayet</seg> /</l>

<l xml:id="HV_App.I,29A.259"><seg type="pāda" n="a">nāpnoti maraṇaṃ nārī</seg> <seg type="pāda" n="b">prāpnoti patidevatām</seg> //</l>

<l xml:id="HV_App.I,29A.260"><seg type="pāda" n="a">alābuṃ varjayen nārī</seg> <seg type="pāda" n="b">tathaivopodikām api</seg> /</l>

<l xml:id="HV_App.I,29A.261"><seg type="pāda" n="a">kalambūṃ kāñcanaṃ dadyād</seg> <seg type="pāda" n="b">yā bhartuḥ sukham icchati</seg> //</l>

<l xml:id="HV_App.I,29A.262"><seg type="pāda" n="a">pūrṇe saṃvatsare dadyād</seg> <seg type="pāda" n="b">ekaikaṃ śākam ādṛtā</seg> /</l>

<l xml:id="HV_App.I,29A.263"><seg type="pāda" n="a">sudakṣiṇaṃ putravatī</seg> <seg type="pāda" n="b">bhavaty eṣā purodhikā</seg> //</l>

<l xml:id="HV_App.I,29A.264"><seg type="pāda" n="a">svayaṃ prakṣālayānā strī</seg> <seg type="pāda" n="b">svapādāv evam āditaḥ</seg> /</l>

<l xml:id="HV_App.I,29A.265"><seg type="pāda" n="a">pratiṣṭhāṃ labhate nityam</seg> <seg type="pāda" n="b">udvegaṃ nādhigacchati</seg> //</l>

<l xml:id="HV_App.I,29A.266"><seg type="pāda" n="a">divā yā sūryapūtena</seg> <seg type="pāda" n="b">vartayet strī pativratā</seg> /</l>

<l xml:id="HV_App.I,29A.267"><seg type="pāda" n="a">evaṃ saṃvatsaraṃ pūrṇaṃ</seg> <seg type="pāda" n="b">rātrāv annaṃ vivarjayet</seg> //</l>

<l xml:id="HV_App.I,29A.268"><seg type="pāda" n="a">sā jīvaputrā subhagā</seg> <seg type="pāda" n="b">bhavaty amaravarṇinī</seg> /</l>

<l xml:id="HV_App.I,29A.269"><seg type="pāda" n="a">adhitiṣṭhati sarvāś ca</seg> <seg type="pāda" n="b">sapatnyo nātra saṃśayaḥ</seg> //</l>

<l xml:id="HV_App.I,29A.270"><seg type="pāda" n="a">pūrṇe saṃvatsare dadyāt</seg> <seg type="pāda" n="b">sauvarṇaṃ sūryam uttamam</seg> /</l>

<l xml:id="HV_App.I,29A.271"><seg type="pāda" n="a">brāhmaṇāyābhirūpāya</seg> <seg type="pāda" n="b">daridrāya yaśasvine</seg> //</l>

<l xml:id="HV_App.I,29A.272"><seg type="pāda" n="a">phalāni vātha puṣpāṇi</seg> <seg type="pāda" n="b">bhakṣāṇy api ca suvratā</seg> /</l>

<l xml:id="HV_App.I,29A.273"><seg type="pāda" n="a">dadyād anastamitake</seg> <seg type="pāda" n="b">caritavratakā tathā</seg> //</l>

<l xml:id="HV_App.I,29A.274"><seg type="pāda" n="a">athkāstaṃgamite sūrye</seg> <seg type="pāda" n="b">bhuṅkte strī niyatā satī</seg> /</l>

<l xml:id="HV_App.I,29A.275"><seg type="pāda" n="a">candranakṣatrapūtāni</seg> <seg type="pāda" n="b">bhojyāni varavarṇinī</seg> //</l>

<l xml:id="HV_App.I,29A.276"><seg type="pāda" n="a">sā dadyāt kāñcanaṃ candraṃ</seg> <seg type="pāda" n="b">nakṣatrtāṇi grahān api</seg> /</l>

<l xml:id="HV_App.I,29A.277"><seg type="pāda" n="a">abhirūpāya viprāya</seg> <seg type="pāda" n="b">vāsaś ca lavaṇānvitam</seg> //</l>

<l xml:id="HV_App.I,29A.278"><seg type="pāda" n="a">candraśītalagātrī sā</seg> <seg type="pāda" n="b">bhavaty amaravarṇini</seg> /</l>

<l xml:id="HV_App.I,29A.279"><seg type="pāda" n="a">subhagā darśanīyā ca</seg> <seg type="pāda" n="b">putravaty api bhāmini</seg> //</l>

<l xml:id="HV_App.I,29A.280"><seg type="pāda" n="a">paurṇamāsyāṃ tu satataṃ</seg> <seg type="pāda" n="b">prāpte somodaye 'ṅganā</seg> /</l>

<l xml:id="HV_App.I,29A.281"><seg type="pāda" n="a">arghyaṃ dadyāt sumanasā</seg> <seg type="pāda" n="b">sākṣataṃ sakuśaṃ tathā</seg> //</l>

<l xml:id="HV_App.I,29A.282"><seg type="pāda" n="a">yāvakaṃ ca baliṃ dadyād</seg> <seg type="pāda" n="b">dadhinā saha saṃyutam</seg> /</l>

<l xml:id="HV_App.I,29A.283"><seg type="pāda" n="a">evaṃ yā kurute nityaṃ</seg> <seg type="pāda" n="b">sarvān kāmān avāpnuyāt</seg> //</l>

<l xml:id="HV_App.I,29A.284"><seg type="pāda" n="a">adṛṣṭvā yā tu nāśnāti</seg> <seg type="pāda" n="b">sūryaṃ nārī pativratā</seg> /</l>

<l xml:id="HV_App.I,29A.285"><seg type="pāda" n="a">durdine vātha vā vyabhre</seg> <seg type="pāda" n="b">sarvān kāmān avāpnuyāt</seg> //</l>

<l xml:id="HV_App.I,29A.286"><seg type="pāda" n="a">kāñcanaṃ śaktito dadyāt</seg> <seg type="pāda" n="b">sā viprāya manasvinī</seg> /</l>

<l xml:id="HV_App.I,29A.287"><seg type="pāda" n="a">subhagā darśanīyā ca</seg> <seg type="pāda" n="b">bhavaty amaravarṇinī</seg> //</l>

<note>Colophon</note>

<milestone unit="speaker" n="umovāca"/>
<l xml:id="HV_App.I,29A.288"><seg type="pāda" n="a">niveṣṭavyaṃ śarīraṃ yair</seg> <seg type="pāda" n="b">vratakaiḥ puṇyair api</seg> /</l>

<l xml:id="HV_App.I,29A.289"><seg type="pāda" n="a">arundhati pravakṣyāmi</seg> <seg type="pāda" n="b">sahaitabhir vare śṛṇu</seg> //</l>

<l xml:id="HV_App.I,29A.290"><seg type="pāda" n="a">kṛṣṇāṣṭamīṃ yā kṣipati</seg> <seg type="pāda" n="b">syād vā mūlaphalāśinī</seg> /</l>

<l xml:id="HV_App.I,29A.291"><seg type="pāda" n="a">brāhmaṇāyaikam aśanaṃ</seg> <seg type="pāda" n="b">dattvā bhartṛdevatā</seg> //</l>

<l xml:id="HV_App.I,29A.292"><seg type="pāda" n="a">śuklavastrā śubhācārā</seg> <seg type="pāda" n="b">gurudaivatapūjakā</seg> /</l>

<l xml:id="HV_App.I,29A.293"><seg type="pāda" n="a">evaṃ saṃvatsaraṃ kṛtvā</seg> <seg type="pāda" n="b">tato dadyād dvijātaye</seg> //</l>

<l xml:id="HV_App.I,29A.294"><seg type="pāda" n="a">govājarajjusukṛtaṃ</seg> <seg type="pāda" n="b">cāmaraṃ balvajaṃ tathā</seg> /</l>

<l xml:id="HV_App.I,29A.295"><seg type="pāda" n="a">dakṣiṇāpūrvam iṣṭānnaṃ</seg> <seg type="pāda" n="b">śaktyā vāpi śucismite</seg> //</l>

<l xml:id="HV_App.I,29A.296"><seg type="pāda" n="a">urmimantaḥ svarālāgrāḥ</seg> <seg type="pāda" n="b">śroṇideśāvalambanaḥ</seg> /</l>

<l xml:id="HV_App.I,29A.297"><seg type="pāda" n="a">tasyā bhavanti keśās tu</seg> <seg type="pāda" n="b">bhavatīṣṭā hi bhartare</seg> //</l>

<l xml:id="HV_App.I,29A.298"><seg type="pāda" n="a">śiro nirveṣṭukāmā tu</seg> <seg type="pāda" n="b">gomayena śiraḥ satī</seg> /</l>

<l xml:id="HV_App.I,29A.299"><seg type="pāda" n="a">prakṣālayen malaṃ dhātryā</seg> <seg type="pāda" n="b">bilvena śrīphalena ca</seg> //</l>

<l xml:id="HV_App.I,29A.300"><seg type="pāda" n="a">gomūtraṃ ca sadā prāśec</seg> <seg type="pāda" n="b">chiraḥsnānaṃ ca miśrayet</seg> /</l>

<l xml:id="HV_App.I,29A.301"><seg type="pāda" n="a">kṛṣṇāṃ caturdaśīṃ tv etat</seg> <seg type="pāda" n="b">kartavyaṃ varavarṇini</seg> //</l>

<l xml:id="HV_App.I,29A.302"><seg type="pāda" n="a">bhavaty avidhavā caiva</seg> <seg type="pāda" n="b">subhagā vijvarā tathā</seg> /</l>

<l xml:id="HV_App.I,29A.303"><seg type="pāda" n="a">śirorogair naiva cāsyāḥ</seg> <seg type="pāda" n="b">śarīram abhitapyate</seg> //</l>

<l xml:id="HV_App.I,29A.304"><seg type="pāda" n="a">darśanīyaṃ lalāṭaṃ yā</seg> <seg type="pāda" n="b">kāṅkṣati strī śucismite</seg> /</l>

<l xml:id="HV_App.I,29A.305"><seg type="pāda" n="a">tithiṃ pratipadaṃ nityaṃ</seg> <seg type="pāda" n="b">sā kṣaped ekabhojanā</seg> //</l>

<l xml:id="HV_App.I,29A.306"><seg type="pāda" n="a">payasā ca tathāśnīyād</seg> <seg type="pāda" n="b">yāvat saṃvatsaro gataḥ</seg> /</l>

<l xml:id="HV_App.I,29A.307"><seg type="pāda" n="a">brāhmaṇasya tato dadyāt</seg> <seg type="pāda" n="b">paṭṭaṃ rūpyamayaṃ śubham</seg> //</l>

<l xml:id="HV_App.I,29A.308"><seg type="pāda" n="a">lalāṭaṃ rūpasaṃpannam</seg> <seg type="pāda" n="b">āpnoti strī sumadhyamā</seg> //</l>

<l xml:id="HV_App.I,29A.309"><seg type="pāda" n="a">satataṃ strī dvitīyāyāṃ</seg> <seg type="pāda" n="b">bhruvor icchet surūpatām</seg> /</l>

<l xml:id="HV_App.I,29A.310"><seg type="pāda" n="a">anantaropavāsane</seg> <seg type="pāda" n="b">śākabhaktāśanā satī</seg> //</l>

<l xml:id="HV_App.I,29A.311"><seg type="pāda" n="a">tataḥ saṃvatsare pūrṇe</seg> <seg type="pāda" n="b">brāhmaṇaṃ svasti vācayet</seg> /</l>

<l xml:id="HV_App.I,29A.312"><seg type="pāda" n="a">phalaiḥ pariṇataiḥ saumye</seg> <seg type="pāda" n="b">māsāṇāṃ dakṣiṇānvitaiḥ</seg> /</l>

<l xml:id="HV_App.I,29A.313"><seg type="pāda" n="a">lavaṇena ca bhadraṃ te</seg> <seg type="pāda" n="b">ghṛtapātreṇa cānaghe</seg> //</l>

<note>k: G2 Cal. ed. ins. :k</note>
<l xml:id="**HV_App.I,29A.313**3:1"><seg type="pāda" n="a">bhruvau vidhāya sā dadyān</seg> <seg type="pāda" n="b">mṛganābhimaye śubhe</seg> /</l>

<l xml:id="HV_App.I,29A.314"><seg type="pāda" n="a">ātmanaḥ śobhanau karṇāv</seg> <seg type="pāda" n="b">icchantī strī sumadhyamā</seg> /</l>

<l xml:id="HV_App.I,29A.315"><seg type="pāda" n="a">nakṣatre śravaṇe prāpte</seg> <seg type="pāda" n="b">dhruvaṃ bhuñjīta yāvakam</seg> //</l>

<l xml:id="HV_App.I,29A.316"><seg type="pāda" n="a">tataḥ saṃvatsare pūrṇe</seg> <seg type="pāda" n="b">karṇau dadyād dhiraṇmayau</seg> /</l>

<l xml:id="HV_App.I,29A.317"><seg type="pāda" n="a">ghṛte prakṣipya viprāya</seg> <seg type="pāda" n="b">payasā sahitau śubhe</seg> /</l>

<l xml:id="HV_App.I,29A.318"><seg type="pāda" n="a">nāsām icchel lalāṭāntām</seg> <seg type="pāda" n="b">avyaṅgāṃ vyādhivarjitām</seg> /</l>

<l xml:id="HV_App.I,29A.319"><seg type="pāda" n="a">tilagulmaṃ sadā siñced</seg> <seg type="pāda" n="b">yāvat puṣped dhi rakṣitaḥ</seg> //</l>

<l xml:id="HV_App.I,29A.320"><seg type="pāda" n="a">anantaropavāsena</seg> <seg type="pāda" n="b">sektavyaḥ salilaiḥ sadā</seg> /</l>

<l xml:id="HV_App.I,29A.321"><seg type="pāda" n="a">tasmād ādāya puṣpāṇi</seg> <seg type="pāda" n="b">ghṛte prakṣipya dāpayet</seg> //</l>

<l xml:id="HV_App.I,29A.322"><seg type="pāda" n="a">svakṣī bhaveyam iti yā</seg> <seg type="pāda" n="b">strī kāṅkṣaty amṛtodbhave</seg> /</l>

<l xml:id="HV_App.I,29A.323"><seg type="pāda" n="a">anantaraṃ vai bhuñjānā</seg> <seg type="pāda" n="b">payasā vā ghṛtena vā</seg> //</l>

<l xml:id="HV_App.I,29A.324"><seg type="pāda" n="a">tataḥ saṃvatsare pūrṇe</seg> <seg type="pāda" n="b">padmapatrāṇi paṇḍitā</seg> /</l>

<l xml:id="HV_App.I,29A.325"><seg type="pāda" n="a">tathaivotpalapatrāṇi</seg> <seg type="pāda" n="b">nyaset kṣīre śucismite</seg> //</l>

<l xml:id="HV_App.I,29A.326"><seg type="pāda" n="a">plavamānāni viprāya</seg> <seg type="pāda" n="b">tato dadyāt satī sati</seg> /</l>

<l xml:id="HV_App.I,29A.327"><seg type="pāda" n="a">kṛṣṇasārasamānākṣī</seg> <seg type="pāda" n="b">tad dattva bhavati sma vai</seg> //</l>

<l xml:id="HV_App.I,29A.328"><seg type="pāda" n="a">icched oṣṭhau cārurūpau</seg> <seg type="pāda" n="b">yā strī dharmaguṇānvitā</seg> /</l>

<l xml:id="HV_App.I,29A.329"><seg type="pāda" n="a">sā mṛṇmayena tu pibed</seg> <seg type="pāda" n="b">udakaṃ vatsaraṃ satī</seg> /</l>

<l xml:id="HV_App.I,29A.330"><seg type="pāda" n="a">ayācitena bhuñjīta</seg> <seg type="pāda" n="b">navamyāṃ dharmabhāginī</seg> /</l>

<l xml:id="HV_App.I,29A.331"><seg type="pāda" n="a">tataḥ saṃvatsare pūrṇe</seg> <seg type="pāda" n="b">vidrumaṃ dātum arhati</seg> //</l>

<l xml:id="HV_App.I,29A.332"><seg type="pāda" n="a">tena bimbaphalābhoṣṭhī</seg> <seg type="pāda" n="b">strī bhavaty eva śobhane</seg> /</l>

<l xml:id="HV_App.I,29A.333"><seg type="pāda" n="a">subhagāyavapuḥputra+</seg> <seg type="pāda" n="b">+dhanāḍhyā gomatī tathā</seg> //</l>

<l xml:id="HV_App.I,29A.334"><seg type="pāda" n="a">yā cārurūpān iccheta</seg> <seg type="pāda" n="b">dantān amaravarṇini</seg> /</l>

<l xml:id="HV_App.I,29A.335"><seg type="pāda" n="a">śuklāṣṭamīṃ na sāśnīyād</seg> <seg type="pāda" n="b">bhaktadvayam aninditā</seg> //</l>

<l xml:id="HV_App.I,29A.336"><seg type="pāda" n="a">tataḥ saṃvatsare pūrṇe</seg> <seg type="pāda" n="b">dadyād rūpyamayān satī</seg> /</l>

<l xml:id="HV_App.I,29A.337"><seg type="pāda" n="a">dantān prkṣipya dharmajñe</seg> <seg type="pāda" n="b">payasy atiguṇodite</seg> //</l>

<l xml:id="HV_App.I,29A.338"><seg type="pāda" n="a">tena sā tilapuṣpābhān</seg> <seg type="pāda" n="b">dantān āpnoti sā satī</seg> /</l>

<l xml:id="HV_App.I,29A.339"><seg type="pāda" n="a">saubhāgyam api cāpnoti</seg> <seg type="pāda" n="b">saputratvaṃ tathānaghe</seg> //</l>

<l xml:id="HV_App.I,29A.340"><seg type="pāda" n="a">sarvam eva mukhaṃ kāntam</seg> <seg type="pāda" n="b">icched yā rucirānane</seg> /</l>

<l xml:id="HV_App.I,29A.341"><seg type="pāda" n="a">sā paurṇamāsyām aśnātu</seg> <seg type="pāda" n="b">prāpte candrodaye śubhe</seg> //</l>

<l xml:id="HV_App.I,29A.342"><seg type="pāda" n="a">yāvakaṃ payasā siddhaṃ</seg> <seg type="pāda" n="b">dattvā viprāya bhāminī</seg> /</l>

<l xml:id="HV_App.I,29A.343"><seg type="pāda" n="a">tataḥ saṃvatsare pūrṇe</seg> <seg type="pāda" n="b">candraṃ rūpyamayaṃ śubham</seg> //</l>

<l xml:id="HV_App.I,29A.344"><seg type="pāda" n="a">padme phulle tu vinyasya</seg> <seg type="pāda" n="b">brāhmaṇān svasti vācayet</seg> /</l>

<l xml:id="HV_App.I,29A.345"><seg type="pāda" n="a">pūrṇacandramukhī tena</seg> <seg type="pāda" n="b">dānena strī śubhe bhavet</seg> //</l>

<l xml:id="HV_App.I,29A.346"><seg type="pāda" n="a">stanāv icchati yā nārī</seg> <seg type="pāda" n="b">tṛṇarājaphalopamau</seg> /</l>

<l xml:id="HV_App.I,29A.347"><seg type="pāda" n="a">ayācitaṃ daśamyāṃ sā</seg> <seg type="pāda" n="b">nityam aśnīta vāgyatā</seg> //</l>

<l xml:id="HV_App.I,29A.348"><seg type="pāda" n="a">saṃvatsare tataḥ pūrṇe</seg> <seg type="pāda" n="b">dve bilve kāñcane śubhe</seg> /</l>

<l xml:id="HV_App.I,29A.349"><seg type="pāda" n="a">sadakṣiṇe brāhmaṇāya</seg> <seg type="pāda" n="b">prayacchatu dhṛtātmane</seg> //</l>

<l xml:id="HV_App.I,29A.350"><seg type="pāda" n="a">saubhāgyaṃ param āpnoti</seg> <seg type="pāda" n="b">bahūn putrāṃs tathaiva ca</seg> /</l>

<l xml:id="HV_App.I,29A.351"><seg type="pāda" n="a">sadonnatau stanau sā strī</seg> <seg type="pāda" n="b">bibharty amaravarṇini</seg> //</l>

<l xml:id="HV_App.I,29A.352"><seg type="pāda" n="a">śātodāratvam icchantī</seg> <seg type="pāda" n="b">kṣaped ekānnabhojinī</seg> /</l>

<l xml:id="HV_App.I,29A.353"><seg type="pāda" n="a">pañcamyāṃ tu na bhoktavyaṃ</seg> <seg type="pāda" n="b">annaṃ toyena nityadā</seg> //</l>

<l xml:id="HV_App.I,29A.354"><seg type="pāda" n="a">tataḥ saṃvatsare pūrṇe</seg> <seg type="pāda" n="b">dadyāj jatilatāṃ śubhe</seg> /</l>

<l xml:id="HV_App.I,29A.355"><seg type="pāda" n="a">phullāṃ sadakṣiṇāṃ dhanye</seg> <seg type="pāda" n="b">brāhmaṇāya dhṛtāmane</seg> //</l>

<l xml:id="HV_App.I,29A.356"><seg type="pāda" n="a">hastāv icchati yā nārī</seg> <seg type="pāda" n="b">rūpayuktau sumadhyame</seg> /</l>

<l xml:id="HV_App.I,29A.357"><seg type="pāda" n="a">dvādaśīṃ sā kṣaped evaṃ</seg> <seg type="pāda" n="b">śākaiḥ sarvair aninditaiḥ</seg> //</l>

<l xml:id="HV_App.I,29A.358"><seg type="pāda" n="a">saṃvatsare tataḥ pūrṇe</seg> <seg type="pāda" n="b">raukme padme dadātu sā</seg> /</l>

<l xml:id="HV_App.I,29A.359"><seg type="pāda" n="a">brāhmaṇāyābhirūpāya</seg> <seg type="pāda" n="b">tathā padmadvayaṃ śubhe</seg> //</l>

<l xml:id="HV_App.I,29A.360"><seg type="pāda" n="a">śroṇīṃ viśālām anvicchet</seg> <seg type="pāda" n="b">strī kṣapetv eva suvratā</seg> /</l>

<l xml:id="HV_App.I,29A.361"><seg type="pāda" n="a">trayodaśīm ekabhaktam</seg> <seg type="pāda" n="b">aśnātv evam ayācitam</seg> //</l>

<l xml:id="HV_App.I,29A.362"><seg type="pāda" n="a">tataḥ saṃvatsare pūrṇe</seg> <seg type="pāda" n="b">lavaṇaṃ saṃprayacchatu</seg> /</l>

<l xml:id="HV_App.I,29A.363"><seg type="pāda" n="a">prajāpatimukhākāraṃ</seg> <seg type="pāda" n="b">kṛtvā tajjñā varānane</seg> //</l>

<l xml:id="HV_App.I,29A.364"><seg type="pāda" n="a">kāñcanaṃ caiva dātavyaṃ</seg> <seg type="pāda" n="b">tadākārasya sarvadā</seg> /</l>

<l xml:id="HV_App.I,29A.365"><seg type="pāda" n="a">añjanena ca dharmajñe</seg> <seg type="pāda" n="b">śanakair avacūrṇayet</seg> //</l>

<l xml:id="HV_App.I,29A.366"><seg type="pāda" n="a">ratnāni caiva pūrṇāni</seg> <seg type="pāda" n="b">vāso raktaṃ ca dāpayet</seg> /</l>

<l xml:id="HV_App.I,29A.367"><seg type="pāda" n="a">tena śroṇīm abhimatāṃ</seg> <seg type="pāda" n="b">strī saumye pratipadyate</seg> //</l>

<l xml:id="HV_App.I,29A.368"><seg type="pāda" n="a">madhurāṃ vācam icchantī</seg> <seg type="pāda" n="b">varjayel lavaṇaṃ satī</seg> /</l>

<l xml:id="HV_App.I,29A.369"><seg type="pāda" n="a">saṃvatsare vā māsaṃ vā</seg> <seg type="pāda" n="b">dāpayel lavaṇaṃ tataḥ</seg> //</l>

<l xml:id="HV_App.I,29A.370"><seg type="pāda" n="a">sadakṣiṇaṃ brāhmaṇāya</seg> <seg type="pāda" n="b">paraṃ mādhuryam icchatī</seg> /</l>

<l xml:id="HV_App.I,29A.371"><seg type="pāda" n="a">śukavākyāc chataguṇaṃ</seg> <seg type="pāda" n="b">bhavaty amaravarṇini</seg> //</l>

<l xml:id="HV_App.I,29A.372"><seg type="pāda" n="a">gūḍhagulphaśirau pādāv</seg> <seg type="pāda" n="b">icchantyā somanandini</seg> /</l>

<l xml:id="HV_App.I,29A.373"><seg type="pāda" n="a">ṣaṣṭhyāṃ ṣaṣṭhyāṃ varārohe</seg> <seg type="pāda" n="b">bhoktavyaṃ satilaudanam</seg> //</l>

<l xml:id="HV_App.I,29A.374"><seg type="pāda" n="a">agnir vā brāhmaṇo vāpi</seg> <seg type="pāda" n="b">na spraṣṭavyaḥ padā sadā</seg> /</l>

<l xml:id="HV_App.I,29A.375"><seg type="pāda" n="a">padā yadā spṛśet taṃ ca</seg> <seg type="pāda" n="b">vandeta tapasānvitā</seg> //</l>

<l xml:id="HV_App.I,29A.376"><seg type="pāda" n="a">pādena caiva pādaṃ na</seg> <seg type="pāda" n="b">prakṣālayitum arhati</seg> /</l>

<l xml:id="HV_App.I,29A.377"><seg type="pāda" n="a">etair nityavratair yuktā</seg> <seg type="pāda" n="b">dharmajñā patidevatā</seg> //</l>

<l xml:id="HV_App.I,29A.378"><seg type="pāda" n="a">kūrmau rukmamayau dadyād</seg> <seg type="pāda" n="b">brāhmaṇāya pativrate</seg> /</l>

<l xml:id="HV_App.I,29A.379"><seg type="pāda" n="a">tau vācayed brāhmanāya</seg> <seg type="pāda" n="b">sthāpayitvā ghṛte 'naghe</seg> //</l>

<l xml:id="HV_App.I,29A.380"><seg type="pāda" n="a">padme cādhomukhe kṛtvā</seg> <seg type="pāda" n="b">dadyād viprāya nandini</seg> /</l>

<l xml:id="HV_App.I,29A.381"><seg type="pāda" n="a">raktair dravyair miśrayitvā</seg> <seg type="pāda" n="b">kāñcanenābhyalaṃkṛtau</seg> //</l>

<l xml:id="HV_App.I,29A.382"><seg type="pāda" n="a">sarvam eva tu yā gātram</seg> <seg type="pāda" n="b">icchaty atimanoharam</seg> /</l>

<l xml:id="HV_App.I,29A.383"><seg type="pāda" n="a">trirātraṃ puṣpakāle sā</seg> <seg type="pāda" n="b">karoti patidevatā</seg> //</l>

<l xml:id="HV_App.I,29A.384"><seg type="pāda" n="a">kaumudyām atha vāṣāḍhyāṃ</seg> <seg type="pāda" n="b">māghyāṃ cāśvayuje tathā</seg> /</l>

<l xml:id="HV_App.I,29A.385"><seg type="pāda" n="a">mātaraṃ pitaraṃ caiva</seg> <seg type="pāda" n="b">manyate yadi daivatam</seg> //</l>

<l xml:id="HV_App.I,29A.386"><seg type="pāda" n="a">ghṛtaṃ ca nityaṃ viprebhyo</seg> <seg type="pāda" n="b">dadātu lavaṇaṃ tathā</seg> /</l>

<l xml:id="HV_App.I,29A.387"><seg type="pāda" n="a">saṃmārjanaṃ gṛhe caiva</seg> <seg type="pāda" n="b">karotu patidevatā</seg> //</l>

<l xml:id="HV_App.I,29A.388"><seg type="pāda" n="a">upalepanaṃ ca dharmajñe</seg> <seg type="pāda" n="b">balikarma ca mānini</seg> /</l>

<l xml:id="HV_App.I,29A.389"><seg type="pāda" n="a">vāgduṣṭā caiva mā śubhre</seg> <seg type="pāda" n="b">bhavatv ātmārthapaṇḍitā</seg> //</l>

<l xml:id="HV_App.I,29A.390"><seg type="pāda" n="a">paryaśnātu ca sā kaṃcid</seg> <seg type="pāda" n="b">api śākaṃ yaśasvini</seg> /</l>

<l xml:id="HV_App.I,29A.391"><seg type="pāda" n="a">baliṃ sṛjatv atathyaṃ ca</seg> <seg type="pāda" n="b">parityajatu bhāmini</seg> //</l>

<l xml:id="HV_App.I,29A.392"><seg type="pāda" n="a">bāndhavān saguṇān icched</seg> <seg type="pāda" n="b">ekabhaktena nityadā</seg> /</l>

<l xml:id="HV_App.I,29A.393"><seg type="pāda" n="a">saptamīṃ saptamīṃ nityaṃ</seg> <seg type="pāda" n="b">kṣapet strī patidevatā</seg> //</l>

<l xml:id="HV_App.I,29A.394"><seg type="pāda" n="a">tataḥ saṃvatsare pūrṇe</seg> <seg type="pāda" n="b">vṛkṣaṃ dadyād dhiraṇmayam</seg> /</l>

<l xml:id="HV_App.I,29A.395"><seg type="pāda" n="a">sadakṣiṇaṃ brāhmaṇāya</seg> <seg type="pāda" n="b">śubhabandhumatī bhavet</seg> //</l>

<l xml:id="HV_App.I,29A.396"><seg type="pāda" n="a">karañje dīpakaṃ dadyāt</seg> <seg type="pāda" n="b">sadā yā pramadā vare</seg> /</l>

<l xml:id="HV_App.I,29A.397"><seg type="pāda" n="a">pūrṇe saṃvatsare dadyāt</seg> <seg type="pāda" n="b">sauvarṇaṃ dīpakaṃ tathā</seg> //</l>

<l xml:id="HV_App.I,29A.398"><seg type="pāda" n="a">rucyā sā strī bhaved bhartur</seg> <seg type="pāda" n="b">iṣṭā putravatī tathā</seg> /</l>

<l xml:id="HV_App.I,29A.399"><seg type="pāda" n="a">sapatnīnām adhi tathā</seg> <seg type="pāda" n="b">dīpavaj jvalate śubhe</seg> //</l>

<l xml:id="HV_App.I,29A.400"><seg type="pāda" n="a">yā śeṣabhojinī nityaṃ</seg> <seg type="pāda" n="b">naiva ca syād aruṃtudā</seg> /</l>

<l xml:id="HV_App.I,29A.401"><seg type="pāda" n="a">na ca syād vyaśanā saumye</seg> <seg type="pāda" n="b">nityaṃ ca patidevatā</seg> //</l>

<l xml:id="HV_App.I,29A.402"><seg type="pāda" n="a">śaucānvitā ca satataṃ</seg> <seg type="pāda" n="b">na ca rūkṣābhibhāṣiṇī</seg> /</l>

<l xml:id="HV_App.I,29A.403"><seg type="pāda" n="a">śvaśrūśvaśurayor nityaṃ</seg> <seg type="pāda" n="b">śuśrūṣaniratā satī</seg> //</l>

<l xml:id="HV_App.I,29A.404"><seg type="pāda" n="a">kiṃ tasyā vratakaiḥ kāryaṃ</seg> <seg type="pāda" n="b">kiṃ vā syād upavāsakaiḥ</seg> /</l>

<l xml:id="HV_App.I,29A.405"><seg type="pāda" n="a">yā bhartur devatā nityaṃ</seg> <seg type="pāda" n="b">satyadharmaguṇānvitā</seg> //</l>

<note>k: DS1(marg.) ins. :k</note>
<l xml:id="**HV_App.I,29A.405**4:1"><seg type="pāda" n="a">yā yonim icchate nārī</seg> <seg type="pāda" n="b">śubhāṃ saṃkucitām api</seg> /</l>

<l xml:id="**HV_App.I,29A.405**4:2"><seg type="pāda" n="a">kṛṣṇāṃ caturdaśīṃ sā tu</seg> <seg type="pāda" n="b">saṃvatsaram upoṣya ca</seg> //</l>

<l xml:id="**HV_App.I,29A.405**4:3"><seg type="pāda" n="a">dadyād dhaimamayīṃ yoniṃ</seg> <seg type="pāda" n="b">dadhipūrṇāṃ dvijanmane</seg> /</l>

<l xml:id="**HV_App.I,29A.405**4:4"><seg type="pāda" n="a">muktāyugmena saṃyuktāṃ</seg> <seg type="pāda" n="b">śubhāṃ yoniṃ labhet tataḥ</seg> //</l>

<l xml:id="HV_App.I,29A.406"><seg type="pāda" n="a">vidhavā strī tu yā syād</seg> <seg type="pāda" n="b">daivayogāt satī sati</seg> /</l>

<l xml:id="HV_App.I,29A.407"><seg type="pāda" n="a">tasyā vakṣyāmi yo dharmaḥ</seg> <seg type="pāda" n="b">purāṇoktaḥ sumadhyame</seg> //</l>

<l xml:id="HV_App.I,29A.408"><seg type="pāda" n="a">patiṃ sṃakalpayitvā sā</seg> <seg type="pāda" n="b">citrasthaṃ vātha mṛnmayam</seg> /</l>

<l xml:id="HV_App.I,29A.409"><seg type="pāda" n="a">tasya pūjāṃ sadā kuryāt</seg> <seg type="pāda" n="b">satāṃ dharmam anusmaret</seg> //</l>

<l xml:id="HV_App.I,29A.410"><seg type="pāda" n="a">tata evābhyanujñāṃ ca</seg> <seg type="pāda" n="b">nityaṃ yācate suvratā</seg> /</l>

<l xml:id="HV_App.I,29A.411"><seg type="pāda" n="a">vratake copavāse ca</seg> <seg type="pāda" n="b">bhojane ca viśeṣataḥ</seg> //</l>

<l xml:id="HV_App.I,29A.412"><seg type="pāda" n="a">bhartṛlokān vrajaty evaṃ</seg> <seg type="pāda" n="b">na ced vyuccarate patim</seg> /</l>

<l xml:id="HV_App.I,29A.413"><seg type="pāda" n="a">śāṇḍilī sūryavad bhāti</seg> <seg type="pāda" n="b">satataṃ patidevatā</seg> //</l>

<l xml:id="HV_App.I,29A.414"><seg type="pāda" n="a">adyaprabhṛti sarveṣāṃ</seg> <seg type="pāda" n="b">devānāṃ caiva yoṣitaḥ</seg> /</l>

<l xml:id="HV_App.I,29A.415"><seg type="pāda" n="a">drakṣyanti puṇyakavidhiṃ</seg> <seg type="pāda" n="b">paurāṇo yaḥ sanātanaḥ</seg> //</l>

<l xml:id="HV_App.I,29A.416"><seg type="pāda" n="a">muniś ca nāradaḥ kṛtsnaṃ</seg> <seg type="pāda" n="b">paurāṇaṃ jñāsyate vidhim</seg> /</l>

<l xml:id="HV_App.I,29A.417"><seg type="pāda" n="a">upavāsasya dharmātmā</seg> <seg type="pāda" n="b">vratakānāṃ tathaiva ca</seg> //</l>

<l xml:id="HV_App.I,29A.418"><seg type="pāda" n="a">aditiś cāpi sendrāṇī</seg> <seg type="pāda" n="b">tvaṃ ca somasute vare</seg> /</l>

<l xml:id="HV_App.I,29A.419"><seg type="pāda" n="a">pravartane vratakānāṃ</seg> <seg type="pāda" n="b">puṇyakānāṃ ca sarvadā</seg> /</l>

<l xml:id="HV_App.I,29A.420"><seg type="pāda" n="a">kīrtanīyāḥ satīnāṃ hi</seg> <seg type="pāda" n="b">bhaviṣyatha guṇānvitāḥ</seg> //</l>

<l xml:id="HV_App.I,29A.421"><seg type="pāda" n="a">upavāsavratavidhiṃ</seg> <seg type="pāda" n="b">yathāvad iha kṛtsnaśaḥ</seg> /</l>

<l xml:id="HV_App.I,29A.422"><seg type="pāda" n="a">prādurbhāveṣu sarveṣu</seg> <seg type="pāda" n="b">viṣṇor bhāryā mahātmanaḥ</seg> /</l>

<l xml:id="HV_App.I,29A.423"><seg type="pāda" n="a">jñāsyanti puṇyakavidhiṃ</seg> <seg type="pāda" n="b">nityam eva sanātanam</seg> //</l>

<l xml:id="HV_App.I,29A.424"><seg type="pāda" n="a">saviśeṣaṃ ca dharmāṇāṃ</seg> <seg type="pāda" n="b">strīdharmeṣu praśasyate</seg> /</l>

<l xml:id="HV_App.I,29A.425"><seg type="pāda" n="a">patibhaktir aduṣṭatvam</seg> <seg type="pāda" n="b">avāgduṣṭatvam eva ca</seg> //</l>

<note>k: DS1 (marg,) ins. :k</note>
<l xml:id="**HV_App.I,29A.425**5:1"><seg type="pāda" n="a">yā patiṃ dūṣayen nārī</seg> <seg type="pāda" n="b">duṣṭair vākyaiś ca nīcavat</seg> /</l>

<l xml:id="**HV_App.I,29A.425**5:2"><seg type="pāda" n="a">sā yāti narakān ghorān</seg> <seg type="pāda" n="b">yāvat tapati bhāskaraḥ</seg> //</l>

<l xml:id="**HV_App.I,29A.425**5:3"><seg type="pāda" n="a">bhojanaṃ kurute yā tu</seg> <seg type="pāda" n="b">agrato bhartur eva ca</seg> /</l>

<l xml:id="**HV_App.I,29A.425**5:4"><seg type="pāda" n="a">yāvanti pāṃśavo bhūmau</seg> <seg type="pāda" n="b">tāvad varṣāṇi valgulī</seg> //</l>


<milestone unit="speaker" n="nārada uvāca"/>
<l xml:id="HV_App.I,29A.426"><seg type="pāda" n="a">evam uktās tu tāḥ sādhvyo</seg> <seg type="pāda" n="b">mahādevyā tapodhanāḥ</seg> /</l>

<l xml:id="HV_App.I,29A.427"><seg type="pāda" n="a">jagmur hṛṣṭā mahādevīṃ</seg> <seg type="pāda" n="b">praṇipatya harapriyām</seg> //</l>

<l xml:id="HV_App.I,29A.428"><seg type="pāda" n="a">aditir vratakaṃ cakre</seg> <seg type="pāda" n="b">śṛṇu yad dharmacāriṇī</seg> /</l>

<l xml:id="HV_App.I,29A.429"><seg type="pāda" n="a">umāvratavidhiḥ sarvaḥ</seg> <seg type="pāda" n="b">pūrvoddiṣṭas tayā kṛtaḥ</seg> //</l>

<l xml:id="HV_App.I,29A.430"><seg type="pāda" n="a">pārijāte nibadhyātha</seg> <seg type="pāda" n="b">mama dattas tu kaśyapaḥ</seg> /</l>

<l xml:id="HV_App.I,29A.431"><seg type="pāda" n="a">aditivratakaṃ nāma</seg> <seg type="pāda" n="b">tad dattaṃ satyabhāmayā</seg> //</l>

<l xml:id="HV_App.I,29A.432"><seg type="pāda" n="a">tad eva vratakaṃ dattaṃ</seg> <seg type="pāda" n="b">sāvitryā dharmanityayā</seg> //</l>

<l xml:id="HV_App.I,29A.433"><seg type="pāda" n="a">tair eva yuktaiḥ saṃyuktam</seg> <seg type="pāda" n="b">idaṃ tv abhyadhikaṃ kṛtam</seg> //</l>

<l xml:id="HV_App.I,29A.434"><seg type="pāda" n="a">saṃdhyākāle ca saṃprāpte</seg> <seg type="pāda" n="b">sthāne sthāne tathaiva ca</seg> /</l>

<l xml:id="HV_App.I,29A.435"><seg type="pāda" n="a">pūjanaṃ vā namaskāro</seg> <seg type="pāda" n="b">japaś ca dviguṇaḥ smṛtaḥ</seg> //</l>

<l xml:id="HV_App.I,29A.436"><seg type="pāda" n="a">sāvitryā vratakaṃ kṛtvā</seg> <seg type="pāda" n="b">tathādityā vrataṃ satī</seg> /</l>

<l xml:id="HV_App.I,29A.437"><seg type="pāda" n="a">bhartuḥ kulaṃ pitṛkulaṃ</seg> <seg type="pāda" n="b">tathātmānaṃ ca tārayet</seg> //</l>

<l xml:id="HV_App.I,29A.438"><seg type="pāda" n="a">indrāṇī vratakaṃ cakre</seg> <seg type="pāda" n="b">tathaivomā yathāvidhi</seg> /</l>

<l xml:id="HV_App.I,29A.439"><seg type="pāda" n="a">raktaṃ abhyadhikaṃ vāso</seg> <seg type="pāda" n="b">bhojanaṃ caiva sāmiṣam</seg> //</l>

<l xml:id="HV_App.I,29A.440"><seg type="pāda" n="a">caturthe divase cāpi</seg> <seg type="pāda" n="b">puṇyakārthavidhiḥ punaḥ</seg> /</l>

<l xml:id="HV_App.I,29A.441"><seg type="pāda" n="a">ahorātropavāsaś ca</seg> <seg type="pāda" n="b">deyaṃ kumbhaśataṃ tathā</seg> //</l>

<l xml:id="HV_App.I,29A.442"><seg type="pāda" n="a">gaṅgayā vratakaṃ dattaṃ</seg> <seg type="pāda" n="b">tad evaumaṃ yaśaskari</seg> /</l>

<l xml:id="HV_App.I,29A.443"><seg type="pāda" n="a">snānam abhyadhikaṃ kāryaṃ</seg> <seg type="pāda" n="b">pratyūṣasyātmano jale</seg> //</l>

<l xml:id="HV_App.I,29A.444"><seg type="pāda" n="a">anyatra vā jale māgha</seg><seg type="pāda" n="b">śuklapakṣe haripriye</seg> /</l>

<l xml:id="HV_App.I,29A.445"><seg type="pāda" n="a">etad gaṅgāvrataṃ nāma</seg> <seg type="pāda" n="b">sarvakāmapradaṃ smṛtam</seg> //</l>

<l xml:id="HV_App.I,29A.446"><seg type="pāda" n="a">sapta sapta ca saptātha</seg> <seg type="pāda" n="b">kulāni harivallabhe</seg> /</l>

<l xml:id="HV_App.I,29A.447"><seg type="pāda" n="a">strī tārayati dharmajñā</seg> <seg type="pāda" n="b">gaṅgāvratakacāriṇī</seg> //</l>

<l xml:id="HV_App.I,29A.448"><seg type="pāda" n="a">deyaṃ kumbhasahasraṃ tu</seg> <seg type="pāda" n="b">gaṅgāyā vratake śubhe</seg> /</l>

<l xml:id="HV_App.I,29A.449"><seg type="pāda" n="a">tāraṇaṃ pāraṇaṃ caiva</seg> <seg type="pāda" n="b">tad vrataṃ sārvakāmikam</seg> //</l>

<l xml:id="HV_App.I,29A.450"><seg type="pāda" n="a">yamabhāryā cakārātha</seg> <seg type="pāda" n="b">vrataṃ yāmarathaṃ śubham</seg> /</l>

<l xml:id="HV_App.I,29A.451"><seg type="pāda" n="a">hemante tat tukartavyam</seg> <seg type="pāda" n="b">ākāśe harivallabhe</seg> //</l>

<l xml:id="HV_App.I,29A.452"><seg type="pāda" n="a">imāni caiva vākyāni</seg> <seg type="pāda" n="b">brūyād ākāśam āsthitā</seg> /</l>

<l xml:id="HV_App.I,29A.453"><seg type="pāda" n="a">snātā śucisamācārā</seg> <seg type="pāda" n="b">namaskṛtya patiṃ śubhe</seg> //</l>

<l xml:id="HV_App.I,29A.454"><seg type="pāda" n="a">carāmy ahaṃ yāmarathaṃ</seg> <seg type="pāda" n="b">himaṃ pṛṣṭhena dhāraye</seg> /</l>

<l xml:id="HV_App.I,29A.455"><seg type="pāda" n="a">pativratā jīvaputrā</seg> <seg type="pāda" n="b">bhaveyaṃ ca purodhikā</seg> //</l>

<l xml:id="HV_App.I,29A.456"><seg type="pāda" n="a">sapatnīś cādhitiṣṭheyaṃ</seg> <seg type="pāda" n="b">paśyeyaṃ caiva mā yamam</seg> /</l>

<l xml:id="HV_App.I,29A.457"><seg type="pāda" n="a">sabhartṛputrā jīveyaṃ</seg> <seg type="pāda" n="b">ciraṃ sumukham eva ca</seg> //</l>

<l xml:id="HV_App.I,29A.458"><seg type="pāda" n="a">patilokaṃ ca gaccheyaṃ</seg> <seg type="pāda" n="b">bhaveyaṃ nandinī tathā</seg> /</l>

<l xml:id="HV_App.I,29A.459"><seg type="pāda" n="a">sucelā mṛṣṭahastā ca</seg> <seg type="pāda" n="b">svajaneṣṭā guṇānvitā</seg> //</l>

<l xml:id="HV_App.I,29A.460"><seg type="pāda" n="a">evaṃ kṛtvā tato vipraṃ</seg> <seg type="pāda" n="b">madhunā svasti vācayet</seg> /</l>

<l xml:id="HV_App.I,29A.461"><seg type="pāda" n="a">tilair api tathā kṛṣṇaiḥ</seg> <seg type="pāda" n="b">pāyasena tu bhojayet</seg> //</l>

<l xml:id="HV_App.I,29A.462"><seg type="pāda" n="a">evaṃ vratāni devībhiḥ</seg> <seg type="pāda" n="b">kṛtāny amaravarṇini</seg> /</l>

<l xml:id="HV_App.I,29A.463"><seg type="pāda" n="a">mahādevyā puroktāni</seg> <seg type="pāda" n="b">rudrapatnyā haripriye</seg> //</l>

<l xml:id="HV_App.I,29A.464"><seg type="pāda" n="a">ahaṃ bravīmi tapasā</seg> <seg type="pāda" n="b">madīyena samanvitā</seg> /</l>

<l xml:id="HV_App.I,29A.465"><seg type="pāda" n="a">sarvā drakṣyatha puṇyāni</seg> <seg type="pāda" n="b">vratakāni tathaiva ca</seg> //</l>

<l xml:id="HV_App.I,29A.466"><seg type="pāda" n="a">paurāṇāny umayā devyā</seg> <seg type="pāda" n="b">yāni dṛṣṭāni vai purā</seg> /</l>

<l xml:id="HV_App.I,29A.467"><seg type="pāda" n="a">kalyāṇaguṇayuktāni</seg> <seg type="pāda" n="b">pāvanāni śubhāni ca</seg> //</l>


<milestone unit="speaker" n="vaiśaṃpāyana uvāca"/>
<l xml:id="HV_App.I,29A.468"><seg type="pāda" n="a">rukmiṇī vratakaṃ cakre</seg> <seg type="pāda" n="b">dṛṣṭvā vratakavistaram</seg> /</l>

<l xml:id="HV_App.I,29A.469"><seg type="pāda" n="a">umāyā varadānena</seg> <seg type="pāda" n="b">dṛṣṭvā divyena cakṣuṣā</seg> //</l>

<l xml:id="HV_App.I,29A.470"><seg type="pāda" n="a">umāvrateṣu sarveṣu</seg> <seg type="pāda" n="b">vṛṣadānaṃ tathādhikam</seg> /</l>

<l xml:id="HV_App.I,29A.471"><seg type="pāda" n="a">ratnamālāpradānaṃ ca</seg> <seg type="pāda" n="b">tathānnaṃ sārvakāmikam</seg> //</l>

<l xml:id="HV_App.I,29A.472"><seg type="pāda" n="a">tathā jāmbavatī cakre</seg> <seg type="pāda" n="b">puromāvratakaṃ tathā</seg> /</l>

<l xml:id="HV_App.I,29A.473"><seg type="pāda" n="a">dadāv abhyadhikaṃ sā tu</seg> <seg type="pāda" n="b">ratnavṛkṣaṃ manoharam</seg> //</l>

<l xml:id="HV_App.I,29A.474"><seg type="pāda" n="a">satyā dadau tathaivātha</seg> <seg type="pāda" n="b">puromāvratakaṃ yathā</seg> /</l>

<l xml:id="HV_App.I,29A.475"><seg type="pāda" n="a">pītam abhyadhikaṃ vāsas</seg> <seg type="pāda" n="b">tayā dattam umāvrate</seg> //</l>

<l xml:id="HV_App.I,29A.476"><seg type="pāda" n="a">rohiṇyātha ca phālgunyā</seg> <seg type="pāda" n="b">maghayā ca purātane</seg> /</l>

<l xml:id="HV_App.I,29A.477"><seg type="pāda" n="a">vratāni khalu dattāni</seg> <seg type="pāda" n="b">bahūni kulavardhane</seg> //</l>

<l xml:id="HV_App.I,29A.478"><seg type="pāda" n="a">dadau śatabhiṣā caiva</seg> <seg type="pāda" n="b">vratakaṃ puṇyalakṣaṇam</seg> /</l>

<l xml:id="HV_App.I,29A.479"><seg type="pāda" n="a">yena nakṣatramukhyatvaṃ</seg> <seg type="pāda" n="b">jagāma kurunandana</seg> //</l>

<note>k: D4 ins. :k</note>
<l xml:id="**HV_App.I,29A.479**6:1"><seg type="pāda" n="a">amāmaheśvaraṃ dānaṃ</seg> <seg type="pāda" n="b">kāryaṃ sarvavratāśane</seg> /</l>

<l xml:id="**HV_App.I,29A.479**6:2"><seg type="pāda" n="a">kapilāgopradānena</seg> <seg type="pāda" n="b">vivāhe nīlam utsṛjet</seg> //</l>

<l xml:id="**HV_App.I,29A.479**6:3"><seg type="pāda" n="a">sarvair evāsahendraś ca (sic)</seg> <seg type="pāda" n="b">umā vai rudrasaṃyutā</seg> /</l>

<l xml:id="**HV_App.I,29A.479**6:4"><seg type="pāda" n="a">sve sthānena gatā rājan</seg> <seg type="pāda" n="b">viṣṇor vratakaśāsanāt (sic)</seg> //</l>

<note>Colophon</note>

<note>h: HV (CE) Appendix 29B, transliterated by Renate Söhnen--Thieme, proof--read by , version of August, 2004 :h</note>
<note>k: After App I (No. 29A), K Ñ2 V B D T G M4 cont. with a passage given in App. I (No. 29B). :k</note>

<milestone unit="speaker" n="janamejaya uvāca"/>
<l xml:id="HV_App.I,29B.1"><seg type="pāda" n="a">vaiśaṃpāyana dharmajña</seg> <seg type="pāda" n="b">vyāsaśiṣya tapodhana</seg> /</l>

<l xml:id="HV_App.I,29B.2"><seg type="pāda" n="a">pārijātasya haraṇe</seg> <seg type="pāda" n="b">ṣaṭpuraṃ parikīrtitam</seg> //</l>

<l xml:id="HV_App.I,29B.3"><seg type="pāda" n="a">nivāso 'suramukhyānāṃ</seg> <seg type="pāda" n="b">dāruṇānāṃ tapodhana</seg> /</l>

<l xml:id="HV_App.I,29B.4"><seg type="pāda" n="a">teṣāṃ vadhaṃ muniśreṣṭha</seg> <seg type="pāda" n="b">kīrtayasvāndhakasya ca</seg> //</l>


<milestone unit="speaker" n="vaiśaṃpāyana uvāca"/>
<l xml:id="HV_App.I,29B.5"><seg type="pāda" n="a">tripure nihate vīre</seg> <seg type="pāda" n="b">rudreṇākliṣṭakarmaṇā</seg> /</l>

<l xml:id="HV_App.I,29B.6"><seg type="pāda" n="a">tatra pradhānā bahavo</seg> <seg type="pāda" n="b">babhūvur asurottamāḥ</seg> //</l>

<l xml:id="HV_App.I,29B.7"><seg type="pāda" n="a">śarāgninā na dagdhāste</seg> <seg type="pāda" n="b">rudreṇa tripurālayāḥ</seg> /</l>

<l xml:id="HV_App.I,29B.8"><seg type="pāda" n="a">ṣaṣṭiḥ śatasahasrāṇi</seg> <seg type="pāda" n="b">na nyūnāny adhikāni ca</seg> //</l>

<l xml:id="HV_App.I,29B.9"><seg type="pāda" n="a">te jñātivadhasaṃtaptāś</seg> <seg type="pāda" n="b">cakrur vīrāḥ purā tapaḥ</seg> /</l>

<l xml:id="HV_App.I,29B.10"><seg type="pāda" n="a">jambumārge satām iṣṭe</seg> <seg type="pāda" n="b">maharṣigaṇasevite</seg> //</l>

<l xml:id="HV_App.I,29B.11"><seg type="pāda" n="a">ādityābhimukhāvīrāḥ</seg> <seg type="pāda" n="b">sahasrāṇāṃ śataṃ samāḥ</seg> /</l>

<l xml:id="HV_App.I,29B.12"><seg type="pāda" n="a">vāyubhakṣā nṛpaśreṣṭha</seg> <seg type="pāda" n="b">stuvantaḥ padmasaṃbhavam</seg> //</l>

<l xml:id="HV_App.I,29B.13"><seg type="pāda" n="a">teṣām udumbaraṃ rājan</seg> <seg type="pāda" n="b">gaṇa ekaḥ samāśritaḥ</seg> /</l>

<l xml:id="HV_App.I,29B.14"><seg type="pāda" n="a">vṛkṣaṃ tatrāvasan vīra</seg> <seg type="pāda" n="b">te kurvanto mahat tapaḥ</seg> //</l>

<l xml:id="HV_App.I,29B.15"><seg type="pāda" n="a">kapitthaṃ vṛkṣam āśritya</seg> <seg type="pāda" n="b">kecit tatroṣitāḥ purā</seg> /</l>

<l xml:id="HV_App.I,29B.16"><seg type="pāda" n="a">sṛgālavāṭīṃ tv aparre</seg> <seg type="pāda" n="b">cerur ugraṃ tathā tapaḥ</seg> //</l>

<l xml:id="HV_App.I,29B.17"><seg type="pāda" n="a">vaṭamūle tathā cerus</seg> <seg type="pāda" n="b">tapaḥ kauravanandana</seg> /</l>

<l xml:id="HV_App.I,29B.18"><seg type="pāda" n="a">adhīyantaḥ pare brahma</seg> <seg type="pāda" n="b">vaṭaṃ gatvāsurātmajāḥ</seg> //</l>

<l xml:id="HV_App.I,29B.19"><seg type="pāda" n="a">teṣāṃ tuṣṭaḥ prajākartā</seg> <seg type="pāda" n="b">naradeva pitāmahaḥ</seg> /</l>

<l xml:id="HV_App.I,29B.20"><seg type="pāda" n="a">varaṃ dātuṃ suraśreṣṭhaḥ</seg> <seg type="pāda" n="b">prāpto dharmabhṛtāṃ varaḥ</seg> //</l>

<l xml:id="HV_App.I,29B.21"><seg type="pāda" n="a">varaṃ varayatety uktās</seg> <seg type="pāda" n="b">te rājan padmayoninā</seg> /</l>

<l xml:id="HV_App.I,29B.22"><seg type="pāda" n="a">te neṣur varadānaṃ tu</seg> <seg type="pāda" n="b">dviṣantas tryambakaṃ vibhum</seg> /</l>

<l xml:id="HV_App.I,29B.23"><seg type="pāda" n="a">icchanti 'pacitiṃ gantuṃ</seg> <seg type="pāda" n="b">jñātīnāṃ kurunandana</seg> //</l>

<l xml:id="HV_App.I,29B.24"><seg type="pāda" n="a">tān uvāca tato brahmā</seg> <seg type="pāda" n="b">sarvajñaḥ kurunandana</seg> /</l>

<l xml:id="HV_App.I,29B.25"><seg type="pāda" n="a">viśvasya jagataḥ kartuḥ</seg> <seg type="pāda" n="b">saṃhartuś ca mahātmanaḥ</seg> /</l>

<l xml:id="HV_App.I,29B.26"><seg type="pāda" n="a">kaḥ śakto 'pacitiṃ gantum</seg> <seg type="pāda" n="b">māstu vo 'tha vṛthā śramaḥ</seg> //</l>

<l xml:id="HV_App.I,29B.27"><seg type="pāda" n="a">anādimadhyanidhanaḥ</seg> <seg type="pāda" n="b">somo devo maheśvaraḥ</seg> /</l>

<l xml:id="HV_App.I,29B.28"><seg type="pāda" n="a">tam astūya sukhaṃ svarge</seg> <seg type="pāda" n="b">vastum icchanti ye 'surāḥ</seg> //</l>

<l xml:id="HV_App.I,29B.29"><seg type="pāda" n="a">te neṣus tatra kecit tu</seg> <seg type="pāda" n="b">durātmāno mahāsurāḥ</seg> /</l>

<l xml:id="HV_App.I,29B.30"><seg type="pāda" n="a">atheṣur apare rājann</seg> <seg type="pāda" n="b">asurā bhavyabhāvanāḥ</seg> //</l>

<l xml:id="HV_App.I,29B.31"><seg type="pāda" n="a">neṣur ye sudurātmānas</seg> <seg type="pāda" n="b">tān uvāca tāmaḥ</seg> /</l>

<l xml:id="HV_App.I,29B.32"><seg type="pāda" n="a">varayadhvaṃ varaṃ vīrā</seg> <seg type="pāda" n="b">rudrakrodham kṛte 'surāḥ</seg> //</l>

<l xml:id="HV_App.I,29B.33"><seg type="pāda" n="a">te ūcuḥ sarvadevānām</seg> <seg type="pāda" n="b">avadhyāḥ syāma he vibho</seg> /</l>

<l xml:id="HV_App.I,29B.34"><seg type="pāda" n="a">purāṇi ṣaṭ ca no deva</seg> <seg type="pāda" n="b">bhavantv antar mahītale</seg> //</l>

<l xml:id="HV_App.I,29B.35"><seg type="pāda" n="a">sarvakāmasamṛddhārthaṃ</seg> <seg type="pāda" n="b">ṣaṭpuraṃ cāstu naḥ prabho</seg> /</l>

<l xml:id="HV_App.I,29B.36"><seg type="pāda" n="a">vayaṃ ca ṣaṭpuragatās</seg> <seg type="pāda" n="b">vasema ca sukhaṃ vibho</seg> //</l>

<l xml:id="HV_App.I,29B.37"><seg type="pāda" n="a">rudrāc ca no bhayaṃ na syād</seg> <seg type="pāda" n="b">yena no jñātayo hatāḥ</seg> /</l>

<l xml:id="HV_App.I,29B.38"><seg type="pāda" n="a">nihataṃ tripuraṃ dṛṣṭvā</seg> <seg type="pāda" n="b">bhītāḥ sma tapasāṃ nidhe</seg> //</l>


<milestone unit="speaker" n="pitāmaha uvāca"/>
<l xml:id="HV_App.I,29B.39"><seg type="pāda" n="a">asurā bhavatāvadhyā</seg> <seg type="pāda" n="b">devānāṃ śaṃkarasya ca</seg> /</l>

<l xml:id="HV_App.I,29B.40"><seg type="pāda" n="a">na bādhiṣyatha ced viprān</seg> <seg type="pāda" n="b">satpathasthān satāṃ priyān</seg> //</l>

<l xml:id="HV_App.I,29B.41"><seg type="pāda" n="a">vipropaghātaṃ mohāc cet</seg> <seg type="pāda" n="b">kariṣyatha kathaṃcana</seg> /</l>

<l xml:id="HV_App.I,29B.42"><seg type="pāda" n="a">nāśaṃ yāsyatha viprā hi</seg> <seg type="pāda" n="b">jagataḥ paramā gatiḥ</seg> //</l>

<l xml:id="HV_App.I,29B.43"><seg type="pāda" n="a">nārāyaṇād dhi bhetavyaṃ</seg> <seg type="pāda" n="b">kurvadbhir brāhmaṇāhitam</seg> /</l>

<l xml:id="HV_App.I,29B.44"><seg type="pāda" n="a">sarvabhūteṣu bhagavān</seg> <seg type="pāda" n="b">hitaṃ dhatte janārdanaḥ</seg> //</l>

<l xml:id="HV_App.I,29B.45"><seg type="pāda" n="a">te gatā asurā rājan</seg> <seg type="pāda" n="b">brahmaṇā ye visarjitāḥ</seg> /</l>

<note>k: D2.3.5 ins. :k</note>
<l xml:id="**HV_App.I,29B.45**1:1"><seg type="pāda" n="a">antar makhītale kṛtvā</seg> <seg type="pāda" n="b">ṣaṭpuraṃ roṣavarjitāḥ</seg> /</l>

<l xml:id="HV_App.I,29B.46"><seg type="pāda" n="a">ye 'pi bhaktā mahādevam</seg> <seg type="pāda" n="b">asurā dharmacāriṇaḥ</seg> //</l>

<l xml:id="HV_App.I,29B.47"><seg type="pāda" n="a">svaṃ hi darśanaṃ teṣāṃ</seg> <seg type="pāda" n="b">dadau tripuranāśanaḥ</seg> /</l>

<l xml:id="HV_App.I,29B.48"><seg type="pāda" n="a">śvetaṃ vṛṣabham āruhya</seg> <seg type="pāda" n="b">somaḥ sapravaraḥ prabhuḥ</seg> /</l>

<l xml:id="HV_App.I,29B.49"><seg type="pāda" n="a">uvāca cedaṃ bhagavān</seg> <seg type="pāda" n="b">asurān sa satāṃ gatiḥ</seg> //</l>

<l xml:id="HV_App.I,29B.50"><seg type="pāda" n="a">vairaṃ utsṛjya dambhaṃ ca</seg> <seg type="pāda" n="b">hiṃsāṃ cāsurasattamāḥ</seg> /</l>

<l xml:id="HV_App.I,29B.51"><seg type="pāda" n="a">mām eva cāśritās tasmād</seg> <seg type="pāda" n="b">varaṃ sādhu dadāmi vaḥ</seg> //</l>

<l xml:id="HV_App.I,29B.52"><seg type="pāda" n="a">yair dīkṣitāḥ stha munibhiḥ</seg> <seg type="pāda" n="b">satkriyāparamair dvijaiḥ</seg> /</l>

<l xml:id="HV_App.I,29B.53"><seg type="pāda" n="a">saha tair gamyatāṃ svargaḥ</seg> <seg type="pāda" n="b">prīto 'haṃ vaḥ sukarmaṇā</seg> //</l>

<l xml:id="HV_App.I,29B.54"><seg type="pāda" n="a">iha ye caiva vatsyanti</seg> <seg type="pāda" n="b">tāpasā brahmavādinaḥ</seg> /</l>

<l xml:id="HV_App.I,29B.55"><seg type="pāda" n="a">api kāpitthikāvṛkṣe</seg> <seg type="pāda" n="b">teṣāṃ lokā yathā mama</seg> //</l>

<l xml:id="HV_App.I,29B.56"><seg type="pāda" n="a">iha māsāntapakṣāntau</seg> <seg type="pāda" n="b">yaḥ kariṣyati mānavaḥ</seg> /</l>

<l xml:id="HV_App.I,29B.57"><seg type="pāda" n="a">vānaprathena vidhinā</seg> <seg type="pāda" n="b">pūjayan māṃ tapodhanaḥn</seg> //</l>

<l xml:id="HV_App.I,29B.58"><seg type="pāda" n="a">varṣāṇāṃ sa sahasraṃ tu</seg> <seg type="pāda" n="b">tapasāṃ prāpsyate phalam</seg> /</l>

<l xml:id="HV_App.I,29B.59"><seg type="pāda" n="a">kṛtvā trirātraṃ vidhival</seg> <seg type="pāda" n="b">lapsyate cepsitaṃ gatim</seg> //</l>

<l xml:id="HV_App.I,29B.60"><seg type="pāda" n="a">arkadvīpe nivasato</seg> <seg type="pāda" n="b">dviguṇaṃ tad bhaviṣyati</seg> /</l>

<l xml:id="HV_App.I,29B.61"><seg type="pāda" n="a">nīce deśe ca bhadraṃ vo</seg> <seg type="pāda" n="b">varam etaṃ dadāmy aham</seg> //</l>

<l xml:id="HV_App.I,29B.62"><seg type="pāda" n="a">śvetavāhananāmānaṃ</seg> <seg type="pāda" n="b">yaś ca māṃ pūjayiṣyati</seg> /</l>

<l xml:id="HV_App.I,29B.63"><seg type="pāda" n="a">sarvato bhayacitto 'pi</seg> <seg type="pāda" n="b">gatiṃ sa mama yāsyati</seg> //</l>

<l xml:id="HV_App.I,29B.64"><seg type="pāda" n="a">audumbarān vāṭamūlān</seg> <seg type="pāda" n="b">dvijān kāpitthikān api</seg> /</l>

<l xml:id="HV_App.I,29B.65"><seg type="pāda" n="a">tathā sṛgālavāṭīyān</seg> <seg type="pāda" n="b">dharmātmāno dṛḍhavratān</seg> //</l>

<l xml:id="HV_App.I,29B.66"><seg type="pāda" n="a">munīṃś ca brahmavāṭīyān</seg> <seg type="pāda" n="b">saviśeṣeṇa ye narāḥ</seg> /</l>

<l xml:id="HV_App.I,29B.67"><seg type="pāda" n="a">pūjayiṣyanti satataṃ</seg> <seg type="pāda" n="b">te yāsyantīpsitāṃ gatim</seg> //</l>

<l xml:id="HV_App.I,29B.68"><seg type="pāda" n="a">ity uktvātha mahādevo</seg> <seg type="pāda" n="b">bhagavāñ śvetavāhanaḥ</seg> /</l>

<l xml:id="HV_App.I,29B.69"><seg type="pāda" n="a">tair eva sahitaḥ sarvai</seg> <seg type="pāda" n="b">rudralokaṃ jagāma vai</seg> //</l>

<l xml:id="HV_App.I,29B.70"><seg type="pāda" n="a">jambūmārgaṃ gamiṣyāmi</seg> <seg type="pāda" n="b">jambūmārge vasāmy aham</seg> /</l>

<l xml:id="HV_App.I,29B.71"><seg type="pāda" n="a">evaṃ saṃkalpamāno 'pi</seg> <seg type="pāda" n="b">rudraloke mahīyate</seg> //</l>

<note>Colophon</note>

<milestone unit="speaker" n="vaiśaṃpāyana uvāca"/>
<l xml:id="HV_App.I,29B.72"><seg type="pāda" n="a">etasminn eva kāle tu</seg> <seg type="pāda" n="b">caturvedaṣaḍaṅgavit</seg> /</l>

<l xml:id="HV_App.I,29B.73"><seg type="pāda" n="a">brāhmaṇo yājñyavalkasya</seg> <seg type="pāda" n="b">śiṣyo dharmaguṇānvitaḥ</seg> //</l>

<l xml:id="HV_App.I,29B.74"><seg type="pāda" n="a">brahmadatteti vikhyāto</seg> <seg type="pāda" n="b">vipro vājasaneyivān</seg> /</l>

<l xml:id="HV_App.I,29B.75"><seg type="pāda" n="a">aśvamedhaḥ kṛtas tena</seg> <seg type="pāda" n="b">vasudevasya dhīmataḥ</seg> //</l>

<l xml:id="HV_App.I,29B.76"><seg type="pāda" n="a">sa sāṃvatsaradīkṣāyāṃ</seg> <seg type="pāda" n="b">dīkṣitaḥ ṣaṭpurālayaḥ</seg> /</l>

<l xml:id="HV_App.I,29B.77"><seg type="pāda" n="a">āvartāyāḥ śubhe tīre</seg> <seg type="pāda" n="b">sunadyā munijuṣṭayā</seg> //</l>

<l xml:id="HV_App.I,29B.78"><seg type="pāda" n="a">sakhā tu vasudevasya</seg> <seg type="pāda" n="b">sahādhyāyī dvijottamaḥ</seg> /</l>

<l xml:id="HV_App.I,29B.79"><seg type="pāda" n="a">upādhyāyaś ca kauravya</seg> <seg type="pāda" n="b">kṣīrahotā mahātmanaḥ</seg> //</l>

<l xml:id="HV_App.I,29B.80"><seg type="pāda" n="a">vasudevas tatra yāto</seg> <seg type="pāda" n="b">devakyā sahitaḥ prabho</seg> /</l>

<l xml:id="HV_App.I,29B.81"><seg type="pāda" n="a">yajamānaṃ ṣaṭpurasthaṃ</seg> <seg type="pāda" n="b">yathā śakro bṛhaspatim</seg> //</l>

<l xml:id="HV_App.I,29B.82"><seg type="pāda" n="a">tat satraṃ brahmadattasya</seg> <seg type="pāda" n="b">bahvannaṃ bahudakṣiṇam</seg> /</l>

<l xml:id="HV_App.I,29B.83"><seg type="pāda" n="a">upāsanti muniśreṣṭhā</seg> <seg type="pāda" n="b">mahātmāno dṛḍhavratāḥ</seg> //</l>

<note>k: D3 (marg.) ins. :k</note>
<l xml:id="**HV_App.I,29B.83**2:1"><seg type="pāda" n="a">buddhyānurūpayā yuktyā</seg> <seg type="pāda" n="b">vasudevasya yājane</seg> /</l>

<l xml:id="HV_App.I,29B.84"><seg type="pāda" n="a">vyāso 'haṃ yājñavalkyaś ca</seg> <seg type="pāda" n="b">sumantur jaiminis tathā</seg> /</l>

<l xml:id="HV_App.I,29B.85"><seg type="pāda" n="a">dhṛtimāñ jājaliś caiva</seg> <seg type="pāda" n="b">devalādyāś ca bhārata</seg> //</l>

<l xml:id="HV_App.I,29B.86"><seg type="pāda" n="a">ṛddhyānurūpayā yuktaṃ</seg> <seg type="pāda" n="b">vasudevasya dhīmataḥ</seg> /</l>

<l xml:id="HV_App.I,29B.87"><seg type="pāda" n="a">yatrepsitān dadau kāmān</seg> <seg type="pāda" n="b">devakī dharmacāriṇī</seg> /</l>

<l xml:id="HV_App.I,29B.88"><seg type="pāda" n="a">vāsudevaprabhāvena</seg> <seg type="pāda" n="b">jagat sraṣṭuṃ mahīpate</seg> /</l>

<l xml:id="HV_App.I,29B.89"><seg type="pāda" n="a">tasmin satre vartamāne</seg> <seg type="pāda" n="b">daityāḥ ṣaṭpuravāsinaḥ</seg> /</l>

<l xml:id="HV_App.I,29B.90"><seg type="pāda" n="a">nikumbhādyāḥ samāgamya</seg> <seg type="pāda" n="b">tam ucur varadarpitāḥ</seg> //</l>

<l xml:id="HV_App.I,29B.91"><seg type="pāda" n="a">kalpyatāṃ yajñabhāgo naḥ</seg> <seg type="pāda" n="b">somaṃ pāsyāmahe vayam</seg> /</l>

<l xml:id="HV_App.I,29B.92"><seg type="pāda" n="a">kanyāś ca brahmadatto no</seg> <seg type="pāda" n="b">yajamānaḥ prayacchatu</seg> //</l>

<l xml:id="HV_App.I,29B.93"><seg type="pāda" n="a">bahvyaḥ santy asya kanyāś ca</seg> <seg type="pāda" n="b">rūpavatyo mahātmanaḥ</seg> /</l>

<l xml:id="HV_App.I,29B.94"><seg type="pāda" n="a">āhūya tāḥ pradātavyāḥ</seg> <seg type="pāda" n="b">sarvathaiva hi naḥ śrutam</seg> //</l>

<l xml:id="HV_App.I,29B.95"><seg type="pāda" n="a">ratnāni ca brahmadatto</seg> <seg type="pāda" n="b">viśiṣṭāni dadātu naḥ</seg> /</l>

<l xml:id="HV_App.I,29B.96"><seg type="pāda" n="a">anyathā tu na yaṣṭavyaṃ</seg> <seg type="pāda" n="b">vayam ājñāpayāmahe</seg> //</l>

<l xml:id="HV_App.I,29B.97"><seg type="pāda" n="a">etac chrutvā brahmadattas</seg> <seg type="pāda" n="b">tān uvāca mahāsurān</seg> /</l>

<l xml:id="HV_App.I,29B.98"><seg type="pāda" n="a">yajñabhāgo na vihitaḥ</seg> <seg type="pāda" n="b">purā vo 'surasattamāḥ</seg> //</l>

<l xml:id="HV_App.I,29B.99"><seg type="pāda" n="a">kathaṃ sattre somapānaṃ</seg> <seg type="pāda" n="b">śakyaṃ dātuṃ mayā hi vaḥ</seg> /</l>

<l xml:id="HV_App.I,29B.100"><seg type="pāda" n="a">pṛcchatheha muniśreṣṭhān</seg> <seg type="pāda" n="b">vedabhāṣyārthakovidān</seg> //</l>

<l xml:id="HV_App.I,29B.101"><seg type="pāda" n="a">kanyā hi mama yā deyās</seg> <seg type="pāda" n="b">tāś ca saṃkalpitā mayā</seg> /</l>

<l xml:id="HV_App.I,29B.102"><seg type="pāda" n="a">antarvedyāṃ pradātavyāḥ</seg> <seg type="pāda" n="b">sadṛśānām asaṃśayam</seg> //</l>

<l xml:id="HV_App.I,29B.103"><seg type="pāda" n="a">ratnāni tu prayacchāmi</seg> <seg type="pāda" n="b">sāntvenāhaṃ vicintya vai</seg> /</l>

<l xml:id="HV_App.I,29B.104"><seg type="pāda" n="a">balān naiva pradāsyāmi</seg> <seg type="pāda" n="b">devakīputram āśritaḥ</seg> //</l>

<l xml:id="HV_App.I,29B.105"><seg type="pāda" n="a">nikumbhādyās tu ruṣitāḥ</seg> <seg type="pāda" n="b">pāpāḥ ṣaṭpuravāsinaḥ</seg> /</l>

<l xml:id="HV_App.I,29B.106"><seg type="pāda" n="a">yajñavāṭaṃ vilulupur</seg> <seg type="pāda" n="b">jahruḥ kanyāś ca tās tathā</seg> //</l>

<l xml:id="HV_App.I,29B.107"><seg type="pāda" n="a">taṃ dṛṣṭvā saṃpravṛttaṃ tu</seg> <seg type="pāda" n="b">dadhyāv ānakaduṃdubhiḥ</seg> /</l>

<l xml:id="HV_App.I,29B.108"><seg type="pāda" n="a">vāsudevaṃ mahātmānaṃ</seg> <seg type="pāda" n="b">balabhadraṃ gadaṃ tathā</seg> //</l>

<l xml:id="HV_App.I,29B.109"><seg type="pāda" n="a">viditārthas tataḥ kṛṣṇaḥ</seg> <seg type="pāda" n="b">pradyumnam idam abravīt</seg> /</l>

<l xml:id="HV_App.I,29B.110"><seg type="pāda" n="a">gaccha kanyāparitrāṇaṃ</seg> <seg type="pāda" n="b">kuru putrāśu māyayā</seg> /</l>

<l xml:id="HV_App.I,29B.111"><seg type="pāda" n="a">yāvad yāvanasainyena</seg> <seg type="pāda" n="b">ṣaṭpuraṃ yāmy ahaṃ prabho</seg> //</l>

<l xml:id="HV_App.I,29B.112"><seg type="pāda" n="a">sa yayau ṣaṭpuraṃ vīraḥ</seg> <seg type="pāda" n="b">pitur ājñākaras tadā</seg> //</l>

<l xml:id="HV_App.I,29B.113"><seg type="pāda" n="a">nimeṣāntaramātreṇa</seg> <seg type="pāda" n="b">gatvā kāmo mahābalaḥ</seg> /</l>

<l xml:id="HV_App.I,29B.114"><seg type="pāda" n="a">kanyās tā māyayā dhīmān</seg> <seg type="pāda" n="b">ājahre sa mahābalaḥ</seg> //</l>

<l xml:id="HV_App.I,29B.115"><seg type="pāda" n="a">māyāmayīś ca kṛtvānyā</seg> <seg type="pāda" n="b">nyastavān rukmiṇīsutaḥ</seg> /</l>

<l xml:id="HV_App.I,29B.116"><seg type="pāda" n="a">mā bhair iti ca dharmātmā</seg> <seg type="pāda" n="b">devakīm uktavāṃs tadā</seg> //</l>

<l xml:id="HV_App.I,29B.117"><seg type="pāda" n="a">māyāmayīs tu tā hatvā</seg> <seg type="pāda" n="b">sutā hy asya durāsadāḥ</seg> /</l>

<l xml:id="HV_App.I,29B.118"><seg type="pāda" n="a">ṣaṭpuraṃ viviśur daityāḥ</seg> <seg type="pāda" n="b">parituṣṭā nārādhipa</seg> //</l>

<l xml:id="HV_App.I,29B.119"><seg type="pāda" n="a">karma cāsārya te tatra</seg> <seg type="pāda" n="b">vidhidṛṣṭena karmaṇā</seg> /</l>

<l xml:id="HV_App.I,29B.120"><seg type="pāda" n="a">yad viśiṣṭaṃ bahuguṇaṃ</seg> <seg type="pāda" n="b">tad abhūc ca narādhipa</seg> //</l>

<l xml:id="HV_App.I,29B.121"><seg type="pāda" n="a">etasminn antare prāptā</seg> <seg type="pāda" n="b">rājānas tatra bhārata</seg> /</l>

<l xml:id="HV_App.I,29B.122"><seg type="pāda" n="a">satre nimantritāḥ pūrvaṃ</seg> <seg type="pāda" n="b">brahmadattena dhīmatā</seg> //</l>

<l xml:id="HV_App.I,29B.123"><seg type="pāda" n="a">jarāsaṃdho danta vaktraḥ</seg> <seg type="pāda" n="b">śiśupālas tathaiva ca</seg> /</l>

<l xml:id="HV_App.I,29B.124"><seg type="pāda" n="a">pāṇḍavā dhārtarāṣṭrāś ca</seg> <seg type="pāda" n="b">mālavānāṃ gaṇās tathā</seg> //</l>

<l xml:id="HV_App.I,29B.125"><seg type="pāda" n="a">rukmī caivāhvṛtiś caiva</seg> <seg type="pāda" n="b">nīlo nādhrama eva ca</seg> /</l>

<l xml:id="HV_App.I,29B.126"><seg type="pāda" n="a">vindānuvindāv āvantyau</seg> <seg type="pāda" n="b">ślayaḥ śakunir eva ca</seg> //</l>

<l xml:id="HV_App.I,29B.127"><seg type="pāda" n="a">rājānaś cāpare vīrā</seg> <seg type="pāda" n="b">mahātmāno dṛḍhāyudhāḥ</seg> /</l>

<note>k: G2 subst. for l. 127:k</note>
<l xml:id="**HV_App.I,29B.127**3:1"><seg type="pāda" n="a">ete caiva mahātejā</seg> <seg type="pāda" n="b">rājānaś ca dṛḍhavratāḥ</seg> /</l>

<l xml:id="HV_App.I,29B.128"><seg type="pāda" n="a">āvāsitā nātidūre</seg> <seg type="pāda" n="b">ṣaṭpurasya ca bhārata</seg> //</l>

<l xml:id="HV_App.I,29B.129"><seg type="pāda" n="a">tān dṛṣṭvā nāradaḥ śrīmān</seg> <seg type="pāda" n="b">acintayad aninditaḥ</seg> /</l>

<l xml:id="HV_App.I,29B.130"><seg type="pāda" n="a">kṣatrasya yādavānāṃ ca</seg> <seg type="pāda" n="b">bhaviṣyati samāgamaḥ</seg> //</l>

<l xml:id="HV_App.I,29B.131"><seg type="pāda" n="a">atra hetur ayaṃ yuddhe</seg> <seg type="pāda" n="b">tasmāt tat prayatāmy aham</seg> /</l>

<l xml:id="HV_App.I,29B.132"><seg type="pāda" n="a">evaṃ saṃcintayitvā sa</seg> <seg type="pāda" n="b">nikumbhabhavanaṃ gataḥ</seg> //</l>

<l xml:id="HV_App.I,29B.133"><seg type="pāda" n="a">pūjitaḥ sa nikumbhena</seg> <seg type="pāda" n="b">dānavaiś ca tathāparaiḥ</seg> /</l>

<l xml:id="HV_App.I,29B.134"><seg type="pāda" n="a">upaviṣṭaḥ sa dharmātmā</seg> <seg type="pāda" n="b">nikumbham idam abravīt</seg> //</l>

<l xml:id="HV_App.I,29B.135"><seg type="pāda" n="a">kathaṃ virodhaṃ yadubhiḥ</seg> <seg type="pāda" n="b">kṛtvā svasthair ihāsyate</seg> /</l>

<l xml:id="HV_App.I,29B.136"><seg type="pāda" n="a">yo brahmadattaḥ sa kṛṣṇaḥ</seg> <seg type="pāda" n="b">sa hi tasya pituḥ sakhā</seg> //</l>

<l xml:id="HV_App.I,29B.137"><seg type="pāda" n="a">śatāni pañca bhāryāṇāṃ</seg> <seg type="pāda" n="b">brahmadattasya dhīmataḥ</seg> /</l>

<l xml:id="HV_App.I,29B.138"><seg type="pāda" n="a">ānītā vasudevasya</seg> <seg type="pāda" n="b">sutasya priyakāmyayā</seg> //</l>

<l xml:id="HV_App.I,29B.139"><seg type="pāda" n="a">śatadvayaṃ brahmaṇīnāṃ</seg> <seg type="pāda" n="b">rājanyānāṃ tathā śatam</seg> /</l>

<l xml:id="HV_App.I,29B.140"><seg type="pāda" n="a">vaiśyānāṃ śataṃ ekaṃ ca</seg> <seg type="pāda" n="b">śādrīṇāṃ śatam eva ca</seg> //</l>

<l xml:id="HV_App.I,29B.141"><seg type="pāda" n="a">tābhiḥ śuśrūṣito dhīmān</seg> <seg type="pāda" n="b">durvāsa dharmavittamaḥ</seg> /</l>

<l xml:id="HV_App.I,29B.142"><seg type="pāda" n="a">tena tāsāṃ varo datto</seg> <seg type="pāda" n="b">muninā puṇyakarmaṇā</seg> //</l>

<l xml:id="HV_App.I,29B.143"><seg type="pāda" n="a">ekaikas tanayo rānn</seg> <seg type="pāda" n="b">ekekā duhitā tathā</seg> /</l>

<l xml:id="HV_App.I,29B.144"><seg type="pāda" n="a">rūpeṇānupamāḥ sarvā</seg> <seg type="pāda" n="b">varadānena dhīmataḥ</seg> //</l>

<l xml:id="HV_App.I,29B.145"><seg type="pāda" n="a">kanyā bhavanti tanayās</seg> <seg type="pāda" n="b">tasyāsure punaḥ punaḥ</seg> /</l>

<l xml:id="HV_App.I,29B.146"><seg type="pāda" n="a">saṃgame saṃgame vīra</seg> <seg type="pāda" n="b">bhartṛbhiḥ śayane saha</seg> //</l>

<l xml:id="HV_App.I,29B.147"><seg type="pāda" n="a">sarvaṃ puṣpamayaṃ gandhaṃ</seg> <seg type="pāda" n="b">sravanti ca varāṅganāḥ</seg> /</l>

<l xml:id="HV_App.I,29B.148"><seg type="pāda" n="a">sarvadā yauvane nyastāḥ</seg> <seg type="pāda" n="b">sarvāś caiva pativratāḥ</seg> //</l>

<l xml:id="HV_App.I,29B.149"><seg type="pāda" n="a">sarvaguṇair apsarasāṃ</seg> <seg type="pāda" n="b">gītanṛtyaguṇodayaṃ</seg> /</l>

<l xml:id="HV_App.I,29B.150"><seg type="pāda" n="a">jānanti sarvā daiteya</seg> <seg type="pāda" n="b">varadānena dhīmataḥ</seg> //</l>

<l xml:id="HV_App.I,29B.151"><seg type="pāda" n="a">putrāś ca rūpasaṃpannāḥ</seg> <seg type="pāda" n="b">śāstrārthakuśalās tathā</seg> /</l>

<note>k: K4 ins. :k</note>
<l xml:id="**HV_App.I,29B.151**4:1"><seg type="pāda" n="a">svīkariṣyanti tāṃś caiva</seg> <seg type="pāda" n="b">ye samiṣyanti vai nṛpāḥ</seg> /</l>

<l xml:id="HV_App.I,29B.152"><seg type="pāda" n="a">sve sve sthitā varṇadharme</seg> <seg type="pāda" n="b">yathāvad anupūrvaśaḥ</seg> //</l>

<l xml:id="HV_App.I,29B.153"><seg type="pāda" n="a">tāḥ kanyā bhaimamukhyānāṃ</seg> <seg type="pāda" n="b">dattāḥ prāyeṇa dhīmatā</seg> /</l>

<l xml:id="HV_App.I,29B.154"><seg type="pāda" n="a">avaśeṣaṃ śataṃ tv ekaṃ</seg> <seg type="pāda" n="b">yad ānītaṃ kila tvayā</seg> //</l>

<l xml:id="HV_App.I,29B.155"><seg type="pāda" n="a">tadarthe yādavān vīrān</seg> <seg type="pāda" n="b">yodhayiṣyasi sarvathā</seg> /</l>

<l xml:id="HV_App.I,29B.156"><seg type="pāda" n="a">sāhāyyārthe tu rājāno</seg> <seg type="pāda" n="b">vriyantāṃ hetupūrvakam</seg> //</l>

<l xml:id="HV_App.I,29B.157"><seg type="pāda" n="a">brahmadattasutārthaṃ ca</seg> <seg type="pāda" n="b">rātnāni vividhāni ca</seg> /</l>

<l xml:id="HV_App.I,29B.158"><seg type="pāda" n="a">dīyantāṃ bhūmipālānāṃ</seg> <seg type="pāda" n="b">sāhāyyārthaṃ mahātmanām</seg> //</l>

<l xml:id="HV_App.I,29B.159"><seg type="pāda" n="a">ātithyaṃ kriyatāṃ caiva</seg> <seg type="pāda" n="b">ye sameṣyanti vai nṛpāḥ</seg> /</l>

<l xml:id="HV_App.I,29B.160"><seg type="pāda" n="a">evam ukte tathā cakrur</seg> <seg type="pāda" n="b">asurās te 'tihṛṣṭavat</seg> //</l>

<l xml:id="HV_App.I,29B.161"><seg type="pāda" n="a">labdhvā pañcaśataṃ kanyā</seg> <seg type="pāda" n="b">ratnāni vividhāni ca</seg> /</l>

<l xml:id="HV_App.I,29B.162"><seg type="pāda" n="a">yathārheṇa narendrais tā</seg> <seg type="pāda" n="b">vibhaktā bhaktivatsalāḥ</seg> //</l>

<l xml:id="HV_App.I,29B.163"><seg type="pāda" n="a">ṛte pāṇḍusutān vīrān</seg> <seg type="pāda" n="b">vāritā nāradena te</seg> /</l>

<l xml:id="HV_App.I,29B.164"><seg type="pāda" n="a">nimeṣāntaramātreṇa</seg> <seg type="pāda" n="b">tatra gatvā mahātmnanā</seg> //</l>

<l xml:id="HV_App.I,29B.165"><seg type="pāda" n="a">tuṣṭais tair asurā hy uktā</seg> <seg type="pāda" n="b">rājan bhūmipasattamaiḥ</seg> /</l>

<l xml:id="HV_App.I,29B.166"><seg type="pāda" n="a">sarvakāmasamṛddhārthkair</seg> <seg type="pāda" n="b">bhavadbhiḥ khagamaiḥ svayam</seg> //</l>

<l xml:id="HV_App.I,29B.167"><seg type="pāda" n="a">arcitāḥ sma yathānyāyaṃ</seg> <seg type="pāda" n="b">kṣatraṃ suraripus tadā</seg> /</l>

<l xml:id="HV_App.I,29B.168"><seg type="pāda" n="a">kṣatraṃ nārcitapūrvaṃ hi</seg> <seg type="pāda" n="b">divyair vīrair bhavadvidhaiḥ</seg> //</l>

<l xml:id="HV_App.I,29B.169"><seg type="pāda" n="a">nikumbho 'thābravīd dhṛṣṭaḥ</seg> <seg type="pāda" n="b">kṣatraṃ suraripus tadā</seg> /</l>

<l xml:id="HV_App.I,29B.170"><seg type="pāda" n="a">anuvarṇayitvā kṣatrasya</seg> <seg type="pāda" n="b">mahātmyaṃ satyam eva ca</seg> //</l>

<l xml:id="HV_App.I,29B.171"><seg type="pāda" n="a">yuddhaṃ no ripubhiḥ sārdhaṃ</seg> <seg type="pāda" n="b">bhaviṣyati nṛpottamāḥ</seg> /</l>

<l xml:id="HV_App.I,29B.172"><seg type="pāda" n="a">sāhāyyaṃ dattam iccchāmo</seg> <seg type="pāda" n="b">bhavadbhis tatra sarvathā</seg> //</l>

<l xml:id="HV_App.I,29B.173"><seg type="pāda" n="a">evam astv iti tān ūcuḥ</seg> <seg type="pāda" n="b">kṣatriyāḥ kṣīṇakilbiṣāḥ</seg> /</l>

<l xml:id="HV_App.I,29B.174"><seg type="pāda" n="a">pāṇḍaveyān ṛte vīrāñ</seg> <seg type="pāda" n="b">śrutārthān nāradād vibho</seg> //</l>

<l xml:id="HV_App.I,29B.175"><seg type="pāda" n="a">kṣatriyāḥ saṃniviṣṭās te</seg> <seg type="pāda" n="b">yuddhārthaṃ kurunandana</seg> /</l>

<l xml:id="HV_App.I,29B.176"><seg type="pāda" n="a">patnyas tu brahmadattasya</seg> <seg type="pāda" n="b">yajñavāṭaṃ gatā api</seg> //</l>

<l xml:id="HV_App.I,29B.177"><seg type="pāda" n="a">kṛṣṇo 'pi senayā sārdhaṃ</seg> <seg type="pāda" n="b">prayayau ṣaṭpuraṃ vibhuḥ</seg> /</l>

<l xml:id="HV_App.I,29B.178"><seg type="pāda" n="a">mahādevasya vacanam</seg> <seg type="pāda" n="b">udvahan manasā nṛpa</seg> //</l>

<l xml:id="HV_App.I,29B.179"><seg type="pāda" n="a">sthāpayitvā dvāravatyāṃ</seg> <seg type="pāda" n="b">āhukaṃ pārthivaṃ tadā</seg> /</l>

<l xml:id="HV_App.I,29B.180"><seg type="pāda" n="a">sa tayā senayā sārdhaṃ</seg> <seg type="pāda" n="b">paurāṇāṃ hitakāmyayā</seg> //</l>

<l xml:id="HV_App.I,29B.181"><seg type="pāda" n="a">yajñyavāṭasyāvidūre</seg> <seg type="pāda" n="b">devo niviviśe vibhuḥ</seg> /</l>

<l xml:id="HV_App.I,29B.182"><seg type="pāda" n="a">deśe pravarakalyāṇe</seg> <seg type="pāda" n="b">vasudevapracoditaḥ</seg> /</l>

<l xml:id="HV_App.I,29B.183"><seg type="pāda" n="a">dattāgulmāpratisaraṃ</seg> <seg type="pāda" n="b">kṛtvā taṃ vidhivat prabhuḥ</seg> /</l>

<l xml:id="HV_App.I,29B.184"><seg type="pāda" n="a">pradyumnam aṭane śrīmān</seg> <seg type="pāda" n="b">rakṣārthaṃ viniyujya ca</seg> //</l>

<note>Colophon</note>

<milestone unit="speaker" n="vaiśaṃpāyana uvāca"/>
<l xml:id="HV_App.I,29B.185"><seg type="pāda" n="a">muhūrtābhyudite sūrye</seg> <seg type="pāda" n="b">janacakṣuṣi nirmale</seg> /</l>

<l xml:id="HV_App.I,29B.186"><seg type="pāda" n="a">balaḥ kṛṣṇaḥ sātyakiś ca</seg> <seg type="pāda" n="b">tārkṣyam āruruhur mudā</seg> //</l>

<l xml:id="HV_App.I,29B.187"><seg type="pāda" n="a">baddhagodhāṅgulitrāṇā</seg> <seg type="pāda" n="b">daṃśitā yuddhakāṅkṣiṇaḥ</seg> /</l>

<l xml:id="HV_App.I,29B.188"><seg type="pāda" n="a">bilvodakeśvaraṃ devaṃ</seg> <seg type="pāda" n="b">namaskṛtyāsurottamam</seg> //</l>

<l xml:id="HV_App.I,29B.189"><seg type="pāda" n="a">āvartāyā jale snātvā</seg> <seg type="pāda" n="b">rudreṇa varadattayā</seg> /</l>

<l xml:id="HV_App.I,29B.190"><seg type="pāda" n="a">gaṅgāyāḥ kuruśārdūla</seg> <seg type="pāda" n="b">rudravākyena puṇyayā</seg> //</l>

<l xml:id="HV_App.I,29B.191"><seg type="pāda" n="a">pradyumnam agre sainyasya</seg> <seg type="pāda" n="b">viyati sthāpya mānada</seg> /</l>

<l xml:id="HV_App.I,29B.192"><seg type="pāda" n="a">rakṣārthaṃ yajñavāṭasya</seg> <seg type="pāda" n="b">pāṇḍavān viniyujya ca</seg> //</l>

<l xml:id="HV_App.I,29B.193"><seg type="pāda" n="a">śeṣāṃ senāṃ guhādvāri</seg> <seg type="pāda" n="b">bhagavān viniyujya ca</seg> /</l>

<l xml:id="HV_App.I,29B.194"><seg type="pāda" n="a">jayantam atha sasmāra</seg> <seg type="pāda" n="b">pravaraṃ ca satāṃ gatiḥ</seg> //</l>

<l xml:id="HV_App.I,29B.195"><seg type="pāda" n="a">tāv āpetatur evātha</seg> <seg type="pāda" n="b">svayaṃ cāpaśyatāṃ tathā</seg> /</l>

<l xml:id="HV_App.I,29B.196"><seg type="pāda" n="a">viyaty eva niyuktau tau</seg> <seg type="pāda" n="b">pradyumna iva bhārata</seg> //</l>

<l xml:id="HV_App.I,29B.197"><seg type="pāda" n="a">tataḥ kṛṣṇasya vacanād</seg> <seg type="pāda" n="b">āhato raṇaduṃdubhiḥ</seg> /</l>

<l xml:id="HV_App.I,29B.198"><seg type="pāda" n="a">jalajā murajāś caiva</seg> <seg type="pāda" n="b">vādyāny apy aparāṇi ca</seg> //</l>

<l xml:id="HV_App.I,29B.199"><seg type="pāda" n="a">mākaro racito vyūhaḥ</seg> <seg type="pāda" n="b">sāmbena ca gadena ca</seg> /</l>

<l xml:id="HV_App.I,29B.200"><seg type="pāda" n="a">sāraṇaś coddhavaś cobhau</seg> <seg type="pāda" n="b">bhojo vaitaraṇas tathā</seg> //</l>

<l xml:id="HV_App.I,29B.201"><seg type="pāda" n="a">anādhṛṣṭiś ca dharmātmā</seg> <seg type="pāda" n="b">vipṛthuḥ pṛthur eva ca</seg> /</l>

<l xml:id="HV_App.I,29B.202"><seg type="pāda" n="a">k,rtavarmā ca daṃṣṭre dve</seg> <seg type="pāda" n="b">vicakṣur arimardanaḥ</seg> //</l>

<l xml:id="HV_App.I,29B.203"><seg type="pāda" n="a">sanatkumāro dhkarmātmā</seg> <seg type="pāda" n="b">cārudeṇṣaś ca bhārata</seg> /</l>

<l xml:id="HV_App.I,29B.204"><seg type="pāda" n="a">aniruddhasahāyau tau</seg> <seg type="pāda" n="b">pṛṣṭhānīkaṃ rarakṣatuḥ</seg> //</l>

<l xml:id="HV_App.I,29B.205"><seg type="pāda" n="a">śeṣā yādavasenā tu</seg> <seg type="pāda" n="b">vyūhamadhye vyavasthitā</seg> /</l>

<l xml:id="HV_App.I,29B.206"><seg type="pāda" n="a">rathair aśvair narair nāgair</seg> <seg type="pāda" n="b">ākulā kulavardhana</seg> //</l>

<l xml:id="HV_App.I,29B.207"><seg type="pāda" n="a">ṣaṭpurād api niṣkrāntā</seg> <seg type="pāda" n="b">dānavā yuddhadurmadāḥ</seg> /</l>

<l xml:id="HV_App.I,29B.208"><seg type="pāda" n="a">āruhya meghanādāṃś ca</seg> <seg type="pāda" n="b">gardabhān api hastinaḥ</seg> //</l>

<l xml:id="HV_App.I,29B.209"><seg type="pāda" n="a">makarāñ śiśumārāṃś ca</seg> <seg type="pāda" n="b">hayān api ca bhārata</seg> /</l>

<l xml:id="HV_App.I,29B.210"><seg type="pāda" n="a">mahiṣān atha khaḍgāṃś ca</seg> <seg type="pāda" n="b">drutān api ca kacchapān</seg> //</l>

<l xml:id="HV_App.I,29B.211"><seg type="pāda" n="a">etair eva rathair yuktair</seg> <seg type="pāda" n="b">vividhāyudhapāṇayaḥ</seg> /</l>

<l xml:id="HV_App.I,29B.212"><seg type="pāda" n="a">kirīṭāpīḍamukuṭair</seg> <seg type="pāda" n="b">aṅgadair api maṇḍitāḥ</seg> //</l>

<l xml:id="HV_App.I,29B.213"><seg type="pāda" n="a">nānardamānair vividhais</seg> <seg type="pāda" n="b">tūryair nemisvanākulaiḥ</seg> /</l>

<l xml:id="HV_App.I,29B.214"><seg type="pāda" n="a">pradhmāyamānaiḥ śaṅkhaiś ca</seg> <seg type="pāda" n="b">mahkkāmbudasamasvanaiḥ</seg> //</l>

<l xml:id="HV_App.I,29B.215"><seg type="pāda" n="a">tāsām asurasenāsām</seg> <seg type="pāda" n="b">udyatānāṃ janeśvara</seg> /</l>

<l xml:id="HV_App.I,29B.216"><seg type="pāda" n="a">nikumbho niryayau agre</seg> <seg type="pāda" n="b">devānām iva vāsavaḥ</seg> //</l>

<l xml:id="HV_App.I,29B.217"><seg type="pāda" n="a">bhūmiṃ dyāṃ ca vavṛdhire</seg> <seg type="pāda" n="b">dānavās te balotkaṭāḥ</seg> /</l>

<l xml:id="HV_App.I,29B.218"><seg type="pāda" n="a">nadanto vividhān nādān</seg> <seg type="pāda" n="b">kṣveḍantaś ca punaḥ punaḥ</seg> //</l>

<l xml:id="HV_App.I,29B.219"><seg type="pāda" n="a">rājasenāpi saṃyattā</seg> <seg type="pāda" n="b">cedirājapurogamā</seg> /</l>

<l xml:id="HV_App.I,29B.220"><seg type="pāda" n="a">asurāṇāṃ sahāyārthaṃ</seg> <seg type="pāda" n="b">niścitā janamejaya</seg> //</l>

<l xml:id="HV_App.I,29B.221"><seg type="pāda" n="a">duryodhanabhrātṛśataṃ</seg> <seg type="pāda" n="b">cedirājānugāgragam</seg> /</l>

<l xml:id="HV_App.I,29B.222"><seg type="pāda" n="a">sthitaṃ narair naravyāghra</seg> <seg type="pāda" n="b">gandharvanagarupamaiḥ</seg> //</l>

<l xml:id="HV_App.I,29B.223"><seg type="pāda" n="a">kaṭhinā nādino vīrā</seg> <seg type="pāda" n="b">drupadasyandanās tathā</seg> /</l>

<l xml:id="HV_App.I,29B.224"><seg type="pāda" n="a">rukmī caivāhvṛtiś caiva</seg> <seg type="pāda" n="b">tasthatur niścitau raṇe</seg> /</l>

<l xml:id="HV_App.I,29B.225"><seg type="pāda" n="a">tālavṛkṣapratīkāśe</seg> <seg type="pāda" n="b">dhunvānau dhanuṣī śubhe</seg> //</l>

<l xml:id="HV_App.I,29B.226"><seg type="pāda" n="a">śalyaś ca śakuniś cobhau</seg> <seg type="pāda" n="b">bhagadattaś ca pārthivaḥ</seg> /</l>

<l xml:id="HV_App.I,29B.227"><seg type="pāda" n="a">jarāsaṃdhas trijgartaś ca</seg> <seg type="pāda" n="b">virāṭaś ca sahottaraḥ</seg> //</l>

<l xml:id="HV_App.I,29B.228"><seg type="pāda" n="a">yuddhārtham udyatā vīrā</seg> <seg type="pāda" n="b">nikumbhādyā jayaiṣiṇaḥ</seg> /</l>

<l xml:id="HV_App.I,29B.229"><seg type="pāda" n="a">yuyutsamānā yadubhir</seg> <seg type="pāda" n="b">devair iva mahāsurāḥ</seg> //</l>

<l xml:id="HV_App.I,29B.230"><seg type="pāda" n="a">tato nikumbhaḥ samare</seg> <seg type="pāda" n="b">śarair āśīviṣopamaiḥ</seg> /</l>

<l xml:id="HV_App.I,29B.231"><seg type="pāda" n="a">mamarda samare senāṃ</seg> <seg type="pāda" n="b">bhaimnānāṃ bhīmadarśanām</seg> //</l>

<l xml:id="HV_App.I,29B.232"><seg type="pāda" n="a">senāpatir anādṛṣṭir</seg> <seg type="pāda" n="b">mamṛṣe tan na yādavaḥ</seg> /</l>

<l xml:id="HV_App.I,29B.233"><seg type="pāda" n="a">mamarda ghorair bāṇaughaiś</seg> <seg type="pāda" n="b">citrapuṅkhaiḥ śilāśitaiḥ</seg> //</l>

<l xml:id="HV_App.I,29B.234"><seg type="pāda" n="a">na ratho 'suramukhyasya</seg> <seg type="pāda" n="b">dadṛśe na ca vājinaḥ</seg> /</l>

<l xml:id="HV_App.I,29B.235"><seg type="pāda" n="a">na dhvajo na nikumbhaś ca</seg> <seg type="pāda" n="b">sarvaṃ bāṇābhisaṃvṛtam</seg> //</l>

<l xml:id="HV_App.I,29B.236"><seg type="pāda" n="a">sa parītya tato vīro</seg> <seg type="pāda" n="b">nikumbho māyināṃ varaḥ</seg> /</l>

<l xml:id="HV_App.I,29B.237"><seg type="pāda" n="a">astambhayad anāvṛṣṭiṃ</seg> <seg type="pāda" n="b">māyayā bhaimasattamam</seg> //</l>

<l xml:id="HV_App.I,29B.238"><seg type="pāda" n="a">stambhayitvānayad vīraṃ</seg> <seg type="pāda" n="b">guhāṃ ṣaṭpurasaṃjñitām</seg> /</l>

<l xml:id="HV_App.I,29B.239"><seg type="pāda" n="a">ruddhvā cābhyagamad vīraṃ</seg> <seg type="pāda" n="b">māyābalam upāśritaḥ</seg> //</l>

<l xml:id="HV_App.I,29B.240"><seg type="pāda" n="a">punar eva nikumbhas tu</seg> <seg type="pāda" n="b">kṛtavarmāṇam āhave</seg> /</l>

<l xml:id="HV_App.I,29B.241"><seg type="pāda" n="a">anayac cārudeṣṇaṃ ca</seg> <seg type="pāda" n="b">bhojaṃ vaitaraṇaṃ tathā</seg> //</l>

<l xml:id="HV_App.I,29B.242"><seg type="pāda" n="a">sanatkumāraṃ tārkṣyaṃ ca</seg> <seg type="pāda" n="b">tathaiva niśaṭholmukau</seg> /</l>

<l xml:id="HV_App.I,29B.243"><seg type="pāda" n="a">bahūṃś caivāparān bhojān</seg> <seg type="pāda" n="b">māyābalasamāśritaḥ</seg> //</l>

<l xml:id="HV_App.I,29B.244"><seg type="pāda" n="a">na tasya dadṛśe deho</seg> <seg type="pāda" n="b">māyācchanno janeśvara</seg> /</l>

<l xml:id="HV_App.I,29B.245"><seg type="pāda" n="a">nayato yādavān ghorān</seg> <seg type="pāda" n="b">guhāṃ ṣaṭpurasaṃjñitām</seg> //</l>

<l xml:id="HV_App.I,29B.246"><seg type="pāda" n="a">tad dṛṣṭvā kadanaṃ ghoraṃ</seg> <seg type="pāda" n="b">bhaimānāṃ bhītivardhanam</seg> /</l>

<l xml:id="HV_App.I,29B.247"><seg type="pāda" n="a">cukopa bhagavān kṛṣṇo</seg> <seg type="pāda" n="b">balaḥ satyaka eva ca</seg> //</l>

<l xml:id="HV_App.I,29B.248"><seg type="pāda" n="a">saviśeṣaṃ tathā kāmaḥ</seg> <seg type="pāda" n="b">sāmbaś ca paravīrahā</seg> /</l>

<l xml:id="HV_App.I,29B.249"><seg type="pāda" n="a">aniruddhaś ca durdharṣo</seg> <seg type="pāda" n="b">bhaimāś ca bahavo 'pare</seg> //</l>

<l xml:id="HV_App.I,29B.250"><seg type="pāda" n="a">tataḥ śārṅgāyudhaḥ śārṅgaṃ</seg> <seg type="pāda" n="b">kṛtvā sajyaṃ nareśvara</seg> /</l>

<l xml:id="HV_App.I,29B.251"><seg type="pāda" n="a">dānaveṣu pravṛtteṣu</seg> <seg type="pāda" n="b">tṛṇeṣv iva hutāśanaḥ</seg> //</l>

<l xml:id="HV_App.I,29B.252"><seg type="pāda" n="a">taṃ dṛṣṭvā dānavā devam</seg> <seg type="pāda" n="b">abhidudruvur īśvaram</seg> /</l>

<l xml:id="HV_App.I,29B.253"><seg type="pāda" n="a">śalabhāḥ kālapāśārtāḥ</seg> <seg type="pāda" n="b">pradīptam iva pāvakam</seg> //</l>

<l xml:id="HV_App.I,29B.254"><seg type="pāda" n="a">samutsṛjya śataghnīś ca</seg> <seg type="pāda" n="b">parighāṃś ca sahasraśaḥ</seg> /</l>

<l xml:id="HV_App.I,29B.255"><seg type="pāda" n="a">śūlāni cāgnitulyāni</seg> <seg type="pāda" n="b">pradīptāṃś ca paraśvadhān</seg> //</l>

<l xml:id="HV_App.I,29B.256"><seg type="pāda" n="a">parvatāgrāṇi vṛkṣāṃś ca</seg> <seg type="pāda" n="b">ghorāś ca vipulāḥ śilāḥ</seg> /</l>

<l xml:id="HV_App.I,29B.257"><seg type="pāda" n="a">utkṣipya ca gajān mattān</seg> <seg type="pāda" n="b">rathān api hayān api</seg> //</l>

<l xml:id="HV_App.I,29B.258"><seg type="pāda" n="a">nārāyaṇāgnis tān sarvān</seg> <seg type="pāda" n="b">dadāha prahasann iva</seg> /</l>

<l xml:id="HV_App.I,29B.259"><seg type="pāda" n="a">bāṇārciṣā mahātejā</seg> <seg type="pāda" n="b">jagaddhitakaro hariḥ</seg> //</l>

<l xml:id="HV_App.I,29B.260"><seg type="pāda" n="a">śāradaṃ varṣaṇaṃ yadvat</seg> <seg type="pāda" n="b">sahed vīra gavāṃ patiḥ</seg> /</l>

<l xml:id="HV_App.I,29B.261"><seg type="pāda" n="a">tadvad yaduvṛṣaḥ sehe</seg> <seg type="pāda" n="b">bāṇavarṣam ariṃdamaḥ</seg> //</l>

<l xml:id="HV_App.I,29B.262"><seg type="pāda" n="a">na sehire 'surā bāṇān</seg> <seg type="pāda" n="b">nārāyaṇadhanuścyutān</seg> /</l>

<l xml:id="HV_App.I,29B.263"><seg type="pāda" n="a">varṣaṃ parjanyavihitaṃ</seg> <seg type="pāda" n="b">vālukāsetavo yathā</seg> //</l>

<l xml:id="HV_App.I,29B.264"><seg type="pāda" n="a">na śekuḥ pramukhe sthātuṃ</seg> <seg type="pāda" n="b">kṛṣṇasyāsurasattamāḥ</seg> /</l>

<l xml:id="HV_App.I,29B.265"><seg type="pāda" n="a">vyāditāsyasya siṃhasya</seg> <seg type="pāda" n="b">vṛṣabhā iva bhārata</seg> //</l>

<l xml:id="HV_App.I,29B.266"><seg type="pāda" n="a">te vadhyamānāḥ kṛṣṇena</seg> <seg type="pāda" n="b">divam ācakramus tadā</seg> /</l>

<l xml:id="HV_App.I,29B.267"><seg type="pāda" n="a">jīvitāśāṃ vahantas tu</seg> <seg type="pāda" n="b">nārāyaṇabhayārditāḥ</seg> //</l>

<l xml:id="HV_App.I,29B.268"><seg type="pāda" n="a">tān ākāśagatān aindrir</seg> <seg type="pāda" n="b">jayantaḥ pravaras tadā</seg> /</l>

<l xml:id="HV_App.I,29B.269"><seg type="pāda" n="a">nijaghnatuḥ śarair ghorair</seg> <seg type="pāda" n="b">jvalanārciḥsamaprabhaiḥ</seg> //</l>

<l xml:id="HV_App.I,29B.270"><seg type="pāda" n="a">nipetur asurāṇāṃ tu</seg> <seg type="pāda" n="b">śirāṃsi dharaṇītale</seg> /</l>

<l xml:id="HV_App.I,29B.271"><seg type="pāda" n="a">tṛṇarājaphalānīva</seg> <seg type="pāda" n="b">muktāni śikharāt taroḥ</seg> //</l>

<l xml:id="HV_App.I,29B.272"><seg type="pāda" n="a">nipetur bahavaś cchinnā</seg> <seg type="pāda" n="b">daityānāṃ vasudhātale</seg> /</l>

<l xml:id="HV_App.I,29B.273"><seg type="pāda" n="a">kālenopahatā vīra</seg> <seg type="pāda" n="b">pañcavaktrā ivoragāḥ</seg> //</l>

<l xml:id="HV_App.I,29B.274"><seg type="pāda" n="a">raukmiṇeyas tataḥ sṛṣṭvā</seg> <seg type="pāda" n="b">ghorāṃ māyāmayīṃ guhām</seg> /</l>

<l xml:id="HV_App.I,29B.275"><seg type="pāda" n="a">adṛśyaniṣkramāṃ vīraḥ</seg> <seg type="pāda" n="b">kṣatraṃ prakṣeptum udyataḥ</seg> //</l>

<l xml:id="HV_App.I,29B.276"><seg type="pāda" n="a">gadena saha dharmātmā</seg> <seg type="pāda" n="b">sāraṇena śaṭhena ca</seg> /</l>

<l xml:id="HV_App.I,29B.277"><seg type="pāda" n="a">sāmbena cāparaiś cāpi</seg> <seg type="pāda" n="b">pūrvaṃ yena praveśitāḥ</seg> //</l>

<l xml:id="HV_App.I,29B.278"><seg type="pāda" n="a">pramathya tarasā karṇaṃ</seg> <seg type="pāda" n="b">yatantaṃ raṇamūrdhani</seg> /</l>

<l xml:id="HV_App.I,29B.279"><seg type="pāda" n="a">jagrāha balavān kārṣṇiḥ</seg> <seg type="pāda" n="b">prasphurantaṃ tatas tataḥ</seg> //</l>

<l xml:id="HV_App.I,29B.280"><seg type="pāda" n="a">vinadya ca guhāṃ vīro</seg> <seg type="pāda" n="b">ghorāṃ māyāmayīṃ nṛpa</seg> /</l>

<l xml:id="HV_App.I,29B.281"><seg type="pāda" n="a">duryodhanaṃ ca rājānaṃ</seg> <seg type="pāda" n="b">virāṭadrupadāv api</seg> //</l>

<l xml:id="HV_App.I,29B.282"><seg type="pāda" n="a">śakuniṃ caiva śalyaṃ ca</seg> <seg type="pāda" n="b">nīlaṃ cāpi nadīsutam</seg> /</l>

<l xml:id="HV_App.I,29B.283"><seg type="pāda" n="a">vindānuvindau rājānau</seg> <seg type="pāda" n="b">jarāsaṃdhaṃ ca bhārata</seg> //</l>

<l xml:id="HV_App.I,29B.284"><seg type="pāda" n="a">trigartān mālavāṃś caiva</seg> <seg type="pāda" n="b">vasātīṃś ca mahābalān</seg> /</l>

<l xml:id="HV_App.I,29B.285"><seg type="pāda" n="a">dhṛṣṭadyumnādikāṃś caiva</seg> <seg type="pāda" n="b">pañcālām astrakovidām</seg> //</l>

<l xml:id="HV_App.I,29B.286"><seg type="pāda" n="a">tathāhvṛtim uvācedaṃ</seg> <seg type="pāda" n="b">mātulaṃ rukmim eva ca</seg> /</l>

<l xml:id="HV_App.I,29B.287"><seg type="pāda" n="a">śiśupālaṃ ca rājānaṃ</seg> <seg type="pāda" n="b">bhagadattaṃ ca bhārata</seg> //</l>

<l xml:id="HV_App.I,29B.288"><seg type="pāda" n="a">saṃbamdhaṃ ca gurutvaṃ ca</seg> <seg type="pāda" n="b">mānayāmi narādhipāḥ</seg> /</l>

<l xml:id="HV_App.I,29B.289"><seg type="pāda" n="a">guhām imāṃ ghorarūpāṃ</seg> <seg type="pāda" n="b">yena prakṣepayāmi vaḥ</seg> //</l>

<l xml:id="HV_App.I,29B.290"><seg type="pāda" n="a">bilvodakeśvareṇāham</seg> <seg type="pāda" n="b">ājñaptaḥ śūlapāṇinā</seg> /</l>

<l xml:id="HV_App.I,29B.291"><seg type="pāda" n="a">prakṣeptavyā narendrās te</seg> <seg type="pāda" n="b">guhāyām iti dhīmatā</seg> //</l>

<l xml:id="HV_App.I,29B.292"><seg type="pāda" n="a">āśritya śāmbarīṃ māyāṃ</seg> <seg type="pāda" n="b">nikumbhena mahātmanā</seg> /</l>

<l xml:id="HV_App.I,29B.293"><seg type="pāda" n="a">prakṣiptān yādavāṃś caiva</seg> <seg type="pāda" n="b">mākṣayiṣyāmi sarvathā</seg> //</l>

<l xml:id="HV_App.I,29B.294"><seg type="pāda" n="a">ity ukte śiśupālas tu</seg> <seg type="pāda" n="b">rājā senapatis tathā</seg> /</l>

<l xml:id="HV_App.I,29B.295"><seg type="pāda" n="a">śarais tatarda tān bhaimān</seg> <seg type="pāda" n="b">pradyumnaṃ saviśeṣataḥ</seg> //</l>

<l xml:id="HV_App.I,29B.296"><seg type="pāda" n="a">bilvodakeśvaraṃ devaṃ</seg> <seg type="pāda" n="b">raukmiṇeyo namasya ca</seg> /</l>

<l xml:id="HV_App.I,29B.297"><seg type="pāda" n="a">ārambhan nṛpatiṃ baddhuṃ</seg> <seg type="pāda" n="b">śiśupālaṃ mahābalam</seg> //</l>

<l xml:id="HV_App.I,29B.298"><seg type="pāda" n="a">tataḥ pāśasahasrāṇi</seg> <seg type="pāda" n="b">grahāya pravarottamaḥ</seg> /</l>

<l xml:id="HV_App.I,29B.299"><seg type="pāda" n="a">śailādir abravīd vīraṃ</seg> <seg type="pāda" n="b">raukmiṇeyaṃ mahābalam</seg> //</l>

<l xml:id="HV_App.I,29B.300"><seg type="pāda" n="a">bilvodakeśvaro devaḥ</seg> <seg type="pāda" n="b">prāha tvāṃ yadunandana</seg> /</l>

<l xml:id="HV_App.I,29B.301"><seg type="pāda" n="a">sarvaṃ kuru yathā rātryāṃ</seg> <seg type="pāda" n="b">proktas tvaṃ bhaima māyayā</seg> //</l>

<l xml:id="HV_App.I,29B.302"><seg type="pāda" n="a">kanyārthaṃ ratnalubdhāṃs tu</seg> <seg type="pāda" n="b">badhānemān narādhipān</seg> /</l>

<l xml:id="HV_App.I,29B.303"><seg type="pāda" n="a">pāśais tvam eva moktuṃ ca</seg> <seg type="pāda" n="b">pramāṇaṃ yadunandana</seg> //</l>

<l xml:id="HV_App.I,29B.304"><seg type="pāda" n="a">asurāṃs tu mahābāho</seg> <seg type="pāda" n="b">niḥśeṣān kartum arhasi</seg> /</l>

<l xml:id="HV_App.I,29B.305"><seg type="pāda" n="a">evam eva ca vaktavyas</seg> <seg type="pāda" n="b">tvayā vīra janārdanaḥ</seg> //</l>

<l xml:id="HV_App.I,29B.306"><seg type="pāda" n="a">tataḥ sa bhagadattaṃ ca</seg> <seg type="pāda" n="b">śiśupālaṃ ca bhūmipam</seg> /</l>

<l xml:id="HV_App.I,29B.307"><seg type="pāda" n="a">āhvṛtiṃ caiva rumiṃ ca</seg> <seg type="pāda" n="b">śeṣāṃś cānyān narādhipān</seg> //</l>

<l xml:id="HV_App.I,29B.308"><seg type="pāda" n="a">babandha haradattais taiḥ</seg> <seg type="pāda" n="b">pāśair uttamavīryavān</seg> /</l>

<l xml:id="HV_App.I,29B.309"><seg type="pāda" n="a">māyāmayīṃ guhāṃ caiva</seg> <seg type="pāda" n="b">nināya kurunandana</seg> //</l>

<l xml:id="HV_App.I,29B.310"><seg type="pāda" n="a">baddhvā ca raukmiṇeyo 'tha</seg> <seg type="pāda" n="b">niḥśvasanta ivoragān</seg> /</l>

<l xml:id="HV_App.I,29B.311"><seg type="pāda" n="a">aniruddhaṃ cakārātha</seg> <seg type="pāda" n="b">rakṣitāraṃ svam ātmajam</seg> //</l>

<l xml:id="HV_App.I,29B.312"><seg type="pāda" n="a">teṣāṃ niravaśeṣeṇa</seg> <seg type="pāda" n="b">babandha yadunandanaḥ</seg> /</l>

<l xml:id="HV_App.I,29B.313"><seg type="pāda" n="a">senapatiṃ kṣatriyāṃś ca</seg> <seg type="pāda" n="b">kośādhyakṣāṃś ca bhārata</seg> //</l>

<l xml:id="HV_App.I,29B.314"><seg type="pāda" n="a">hastyaśvarathavṛndāṃś ca</seg> <seg type="pāda" n="b">cakāra ca tathātmasāt</seg> /</l>

<l xml:id="HV_App.I,29B.315"><seg type="pāda" n="a">avyagras tu tato hantum</seg> <seg type="pāda" n="b">asurān udyataḥ prabho</seg> //</l>

<l xml:id="HV_App.I,29B.316"><seg type="pāda" n="a">saṃnaddha eva covāca</seg> <seg type="pāda" n="b">brahmadattaṃ dvijottamam</seg> /</l>

<l xml:id="HV_App.I,29B.317"><seg type="pāda" n="a">viśrabdhaṃ vartatāṃ karma</seg> <seg type="pāda" n="b">mā bhaiḥ paśya dhanaṃjayam</seg> //</l>

<l xml:id="HV_App.I,29B.318"><seg type="pāda" n="a">na devebhyo nāsurebhyo</seg> <seg type="pāda" n="b">nānyebhyo dvijasattama</seg> /</l>

<l xml:id="HV_App.I,29B.319"><seg type="pāda" n="a">bhayaṃ hi vidyate tasya</seg> <seg type="pāda" n="b">goptāro yasya pāṇḍavāḥ</seg> //</l>

<l xml:id="HV_App.I,29B.320"><seg type="pāda" n="a">na cāsurais tava sutāḥ</seg> <seg type="pāda" n="b">spṛṣṭāḥ khalv api tejasā</seg> /</l>

<l xml:id="HV_App.I,29B.321"><seg type="pāda" n="a">yajñavaṭe nirīkṣyaitān</seg> <seg type="pāda" n="b">māyayā nihitā mayā</seg> //</l>

<note>Colophon.</note>

<milestone unit="speaker" n="vaiśaṃpāyana uvāca"/>
<l xml:id="HV_App.I,29B.322"><seg type="pāda" n="a">rudreṣu bhūmipāleṣu</seg> <seg type="pāda" n="b">sānugeṣu viśāṃ pate</seg> /</l>

<l xml:id="HV_App.I,29B.323"><seg type="pāda" n="a">āviveśāsurāṃś caiva</seg> <seg type="pāda" n="b">kaśmalaṃ janamejaya</seg> //</l>

<l xml:id="HV_App.I,29B.324"><seg type="pāda" n="a">diśaḥ prasasrus te vārā</seg> <seg type="pāda" n="b">vadhyamānāḥ samantataḥ</seg> /</l>

<l xml:id="HV_App.I,29B.325"><seg type="pāda" n="a">kṛṣṇānantaprabhṛtibhir</seg> <seg type="pāda" n="b">yadubhir yuddhadurmadaiḥ</seg> //</l>

<l xml:id="HV_App.I,29B.326"><seg type="pāda" n="a">nikumbhas tān athovāca</seg> <seg type="pāda" n="b">ruṣito dānavottamaḥ</seg> /</l>

<l xml:id="HV_App.I,29B.327"><seg type="pāda" n="a">bhittvā pratijñāṃ kiṃ mohād</seg> <seg type="pāda" n="b">bhayārtā yātha vihvalāḥ</seg> //</l>

<l xml:id="HV_App.I,29B.328"><seg type="pāda" n="a">hīnapratijñāḥ kāṃl lokān</seg> <seg type="pāda" n="b">prayāsyatha palāyitāḥ</seg> /</l>

<l xml:id="HV_App.I,29B.329"><seg type="pāda" n="a">agatvāpacitiṃ yuddhe</seg> <seg type="pāda" n="b">jñātīnāṃ kṛtaniścayāḥ</seg> //</l>

<l xml:id="HV_App.I,29B.330"><seg type="pāda" n="a">phalaṃ jitveha bhoktavyaṃ</seg> <seg type="pāda" n="b">ripūn samarakarkaśān</seg> /</l>

<l xml:id="HV_App.I,29B.331"><seg type="pāda" n="a">hatena cāpi śūreṇa</seg> <seg type="pāda" n="b">vastavyaṃ tridive sukham</seg> //</l>

<l xml:id="HV_App.I,29B.332"><seg type="pāda" n="a">palāyitvā grḥaṃ gatvā</seg> <seg type="pāda" n="b">kasya drakṣyatha he mukham</seg> /</l>

<l xml:id="HV_App.I,29B.333"><seg type="pāda" n="a">dārān vakṣyatha kiṃ cāpi</seg> <seg type="pāda" n="b">dhig dhik kiṃ kiṃ na lajjatha</seg> //</l>

<l xml:id="HV_App.I,29B.334"><seg type="pāda" n="a">evam uktā nivṛttās te</seg> <seg type="pāda" n="b">lajjamānā nṛpāsurāḥ</seg> /</l>

<l xml:id="HV_App.I,29B.335"><seg type="pāda" n="a">dviguṇena ca vegena</seg> <seg type="pāda" n="b">yuyudhur yadubhiḥ saha</seg> //</l>

<l xml:id="HV_App.I,29B.336"><seg type="pāda" n="a">utsave yuddhaśauṇḍānāṃ</seg> <seg type="pāda" n="b">nānāpraharaṇair nṛpa</seg> /</l>

<l xml:id="HV_App.I,29B.337"><seg type="pāda" n="a">ye yānti yajñavāṭaṃ tu</seg> <seg type="pāda" n="b">tān nihati dhanaṃjayaḥ</seg> //</l>

<l xml:id="HV_App.I,29B.338"><seg type="pāda" n="a">yamau bhīmaś ca rājā ca</seg> <seg type="pāda" n="b">dharmaputro yudhiṣṭhiraḥ</seg> /</l>

<l xml:id="HV_App.I,29B.339"><seg type="pāda" n="a">dyāṃ prayātāj jaghānaindriḥ</seg> <seg type="pāda" n="b">pravaraśca dvijottamaḥ</seg> //</l>

<l xml:id="HV_App.I,29B.340"><seg type="pāda" n="a">athāsurāsṛktoyāḍhyā</seg> <seg type="pāda" n="b">keśaśaivalaśāḍvalā</seg> /</l>

<l xml:id="HV_App.I,29B.341"><seg type="pāda" n="a">cakrakūrmarathāvartā</seg> <seg type="pāda" n="b">gajaśailānuśobhinī</seg> //</l>

<l xml:id="HV_App.I,29B.342"><seg type="pāda" n="a">dhvajakuntatarucchannā</seg> <seg type="pāda" n="b">stanitotkruṣṭaśabdinī</seg> /</l>

<l xml:id="HV_App.I,29B.343"><seg type="pāda" n="a">govindaśailaprabhavā</seg> <seg type="pāda" n="b">bhīrucittapramāthinī</seg> //</l>

<l xml:id="HV_App.I,29B.344"><seg type="pāda" n="a">asṛgbudbudaphenāṣhyā</seg> <seg type="pāda" n="b">asimatsyataraṃgiṇī</seg> /</l>

<l xml:id="HV_App.I,29B.345"><seg type="pāda" n="a">susrāva śoṇitanadī</seg> <seg type="pāda" n="b">nadīva jalād āgame</seg> //</l>

<l xml:id="HV_App.I,29B.346"><seg type="pāda" n="a">tāṃ dṛṣṭvaiva nikumbhas tu</seg> <seg type="pāda" n="b">vardhamānāṃś ca śātravān</seg> /</l>

<l xml:id="HV_App.I,29B.347"><seg type="pāda" n="a">hatān sarvān sahāyāṃś ca</seg> <seg type="pāda" n="b">vīryād evotpapāta ha</seg> //</l>

<l xml:id="HV_App.I,29B.348"><seg type="pāda" n="a">sa vārito jayantena</seg> <seg type="pāda" n="b">pravareṇa ca bhārata</seg> /</l>

<l xml:id="HV_App.I,29B.349"><seg type="pāda" n="a">śaraiḥ kuliśasaṃkāśair</seg> <seg type="pāda" n="b">nikumbho raṇakarkaśaḥ</seg> //</l>

<l xml:id="HV_App.I,29B.350"><seg type="pāda" n="a">saṃnivṛtyātha daṣṭauṣṭaiḥ</seg> <seg type="pāda" n="b">parigheṇa durāsadaḥ</seg> /</l>

<l xml:id="HV_App.I,29B.351"><seg type="pāda" n="a">pravaraṃ tāḍayām āsa</seg> <seg type="pāda" n="b">sa papāta mahītale</seg> //</l>

<l xml:id="HV_App.I,29B.352"><seg type="pāda" n="a">aindris taṃ patitaṃ bhūmau</seg> <seg type="pāda" n="b">bāhubhyāṃ parṣasvaje</seg> /</l>

<note>k: K4 ins. :k</note>
<l xml:id="**HV_App.I,29B.352**5:1"><seg type="pāda" n="a">tataḥ suniścayaṃ kṛtvā</seg> <seg type="pāda" n="b">pravaraṃ mucya satvaram</seg> /</l>

<l xml:id="HV_App.I,29B.353"><seg type="pāda" n="a">viditvā caiva saprāṇaṃ</seg> <seg type="pāda" n="b">hitvāsuram abhidrutaḥ</seg> //</l>

<l xml:id="HV_App.I,29B.354"><seg type="pāda" n="a">abhidrutya nikumbhaṃ ca</seg> <seg type="pāda" n="b">nistriṃśena jaghana ha</seg> /</l>

<l xml:id="HV_App.I,29B.355"><seg type="pāda" n="a">parigheṇāpi daiteyo</seg> <seg type="pāda" n="b">jayantaṃ samatāḍayat</seg> //</l>

<l xml:id="HV_App.I,29B.356"><seg type="pāda" n="a">tatakṣa bahulaṃ gātraṃ</seg> <seg type="pāda" n="b">nikumbhasyaindrir āhave</seg> /</l>

<l xml:id="HV_App.I,29B.357"><seg type="pāda" n="a">sa cintayām āsa tadā</seg> <seg type="pāda" n="b">vadhyamāno mahāsuraḥ</seg> //</l>

<l xml:id="HV_App.I,29B.358"><seg type="pāda" n="a">kṛṣṇena saha yoddhavyaṃ</seg> <seg type="pāda" n="b">vairiṇā jñātighātinā</seg> /</l>

<l xml:id="HV_App.I,29B.359"><seg type="pāda" n="a">śrāvayāmi kim ātmānam</seg> <seg type="pāda" n="b">āhave śakrasūnunā</seg> //</l>

<l xml:id="HV_App.I,29B.360"><seg type="pāda" n="a">evaṃ sa niścayaṃ kṛtvā</seg> <seg type="pāda" n="b">tattraivāntaradhīyata</seg> /</l>

<l xml:id="HV_App.I,29B.361"><seg type="pāda" n="a">jagāma caiva yuddhārthaṃ</seg> <seg type="pāda" n="b">yatra kṛṣṇo mahābalaḥn</seg> //</l>

<l xml:id="HV_App.I,29B.362"><seg type="pāda" n="a">taṃ dṛṣvairāvataskandham</seg> <seg type="pāda" n="b">āsthito balanāśanaḥ</seg> /</l>

<l xml:id="HV_App.I,29B.363"><seg type="pāda" n="a">draṣṭum abhyāgato yuddhaṃ</seg> <seg type="pāda" n="b">jahṛṣe saha daivataiḥ</seg> //</l>

<l xml:id="HV_App.I,29B.364"><seg type="pāda" n="a">sāghu sādhv iti putraṃ ca</seg> <seg type="pāda" n="b">parituṣṭaḥ sa sasvaje</seg> /</l>

<l xml:id="HV_App.I,29B.365"><seg type="pāda" n="a">pravaraṃ cāpi dharmātmā</seg> <seg type="pāda" n="b">sasvaje mohavarjitam</seg> //</l>

<l xml:id="HV_App.I,29B.366"><seg type="pāda" n="a">devaduṃdubhayaś cāpi</seg> <seg type="pāda" n="b">praṇedur vāsavājñayā</seg> /</l>

<l xml:id="HV_App.I,29B.367"><seg type="pāda" n="a">jayamānaṃ raṇe dṛṣṭvā</seg> <seg type="pāda" n="b">jayantaṃ raṇadurjayam</seg> //</l>

<l xml:id="HV_App.I,29B.368"><seg type="pāda" n="a">dadarśātha nikumbhas tu</seg> <seg type="pāda" n="b">keśavaṃ raṇadurjayam</seg> /</l>

<l xml:id="HV_App.I,29B.369"><seg type="pāda" n="a">arjunena sthitaṃ sārdhaṃ</seg> <seg type="pāda" n="b">yajñavāṭāvidūrataḥ</seg> //</l>

<l xml:id="HV_App.I,29B.370"><seg type="pāda" n="a">sa nādaṃ sumahat kṛtvā</seg> <seg type="pāda" n="b">pakṣirājam atāḍayat</seg> /</l>

<l xml:id="HV_App.I,29B.371"><seg type="pāda" n="a">parigheṇa sughoreṇa</seg> <seg type="pāda" n="b">balaṃ sātyakim eva ca</seg> //</l>

<l xml:id="HV_App.I,29B.372"><seg type="pāda" n="a">nārāyaṇaṃ cārjunaṃ ca</seg> <seg type="pāda" n="b">bhīmaṃ cātha yudhiṣṭhiram</seg> /</l>

<l xml:id="HV_App.I,29B.373"><seg type="pāda" n="a">yamau ca vasudevaṃ ca</seg> <seg type="pāda" n="b">sāmbaṃ kāmaṃ ca vīryavān</seg> //</l>

<l xml:id="HV_App.I,29B.374"><seg type="pāda" n="a">yuyudhe māyayā daityaḥ</seg> <seg type="pāda" n="b">śīghrakārī ca bhārata</seg> /</l>

<l xml:id="HV_App.I,29B.375"><seg type="pāda" n="a">na cainaṃ dadṛśuḥ sarve</seg> <seg type="pāda" n="b">sarvaśastraviśāradāḥ</seg> //</l>

<l xml:id="HV_App.I,29B.376"><seg type="pāda" n="a">yadā tu naiva paśyanti</seg> <seg type="pāda" n="b">tadā bilvodakeśvaram</seg> /</l>

<l xml:id="HV_App.I,29B.377"><seg type="pāda" n="a">dadhyau devaṃ hṛṣīkeśaḥ</seg> <seg type="pāda" n="b">pramathānāṃ gaṇeśvaram</seg> //</l>

<note>k: M4 ins. :k</note>
<l xml:id="**HV_App.I,29B.377**6:1"><seg type="pāda" n="a">yadā tu naiva paśyanti</seg> <seg type="pāda" n="b">tadā devaṃ janārdanam</seg> /</l>

<l xml:id="**HV_App.I,29B.377**6:2"><seg type="pāda" n="a">dadhyur devaṃ jagannātham</seg> <seg type="pāda" n="b">arjunādyā janādhipa</seg> //</l>

<l xml:id="HV_App.I,29B.378"><seg type="pāda" n="a">tatas te dadṛśuḥ sarve</seg> <seg type="pāda" n="b">prabhāvād atitejasaḥ</seg> /</l>

<l xml:id="HV_App.I,29B.379"><seg type="pāda" n="a">bilvodakeśvarasyāśu</seg> <seg type="pāda" n="b">nikumbhaṃ māyināṃ varam</seg> //</l>

<l xml:id="HV_App.I,29B.380"><seg type="pāda" n="a">kailāsaśikharākāraṃ</seg> <seg type="pāda" n="b">grasantam iva dhiṣṭhitam</seg> /</l>

<l xml:id="HV_App.I,29B.381"><seg type="pāda" n="a">āhvayantaṃ raṇe kṛṣṇaṃ</seg> <seg type="pāda" n="b">vairiṇaṃ jñātināśanam</seg> //</l>

<l xml:id="HV_App.I,29B.382"><seg type="pāda" n="a">sajjagāṇḍīva evātha</seg> <seg type="pāda" n="b">pārthas tasya ratheṣubhiḥ</seg> /</l>

<l xml:id="HV_App.I,29B.383"><seg type="pāda" n="a">parighaṃ caiva gātreṣu</seg> <seg type="pāda" n="b">vivyādhainam athāsakṛt</seg> //</l>

<l xml:id="HV_App.I,29B.384"><seg type="pāda" n="a">te bāṇās tasya gātreṣu</seg> <seg type="pāda" n="b">parighaś ca janādhipa</seg> /</l>

<l xml:id="HV_App.I,29B.385"><seg type="pāda" n="a">bhagnāḥ śilāśitāḥ sarve</seg> <seg type="pāda" n="b">nipetuḥ kuñcitāḥ kṣitau</seg> //</l>

<l xml:id="HV_App.I,29B.386"><seg type="pāda" n="a">viphalān astrayuktāṃs tān</seg> <seg type="pāda" n="b">dṛṣṭvā bāṇān dhanaṃjayaḥ</seg> /</l>

<l xml:id="HV_App.I,29B.387"><seg type="pāda" n="a">papraccha keśavaṃ vīraḥ</seg> <seg type="pāda" n="b">kim etad iti bhārata</seg> //</l>

<l xml:id="HV_App.I,29B.388"><seg type="pāda" n="a">parvatān api bhindanti</seg> <seg type="pāda" n="b">mama vajropamāḥ śarāḥ</seg> /</l>

<l xml:id="HV_App.I,29B.389"><seg type="pāda" n="a">kim idaṃ devakīputra</seg> <seg type="pāda" n="b">vismayo 'tra mahān mama</seg> //</l>

<l xml:id="HV_App.I,29B.390"><seg type="pāda" n="a">tam uvāca tataḥ kṛṣṇaḥ</seg> <seg type="pāda" n="b">prahasann iva bhārata</seg> /</l>

<l xml:id="HV_App.I,29B.391"><seg type="pāda" n="a">mahadbhūtaṃ nikumbho 'yaṃ</seg> <seg type="pāda" n="b">kaunteya śṛṇu vistaram</seg> //</l>

<l xml:id="HV_App.I,29B.392"><seg type="pāda" n="a">purā gatvottarakurūṃs</seg> <seg type="pāda" n="b">tapaś cakre mahāsuraḥ</seg> /</l>

<l xml:id="HV_App.I,29B.393"><seg type="pāda" n="a">śataṃ varṣasahasrāṇāṃ</seg> <seg type="pāda" n="b">devaśatrur durāsadaḥ</seg> //</l>

<l xml:id="HV_App.I,29B.394"><seg type="pāda" n="a">athainaṃ chandayām āsa</seg> <seg type="pāda" n="b">vareṇa bhagavān haraḥ</seg> /</l>

<l xml:id="HV_App.I,29B.395"><seg type="pāda" n="a">sa vavre trīṇi rūpāṇi</seg> <seg type="pāda" n="b">navadhyāni surāsuraiḥ</seg> //</l>

<note>k: D3 ins. :k</note>
<l xml:id="**HV_App.I,29B.395**7:1"><seg type="pāda" n="a">tvatprasādāt paśupate</seg> <seg type="pāda" n="b">etad evārthayāmy aham</seg> /</l>

<l xml:id="HV_App.I,29B.396"><seg type="pāda" n="a">tam uvāca mahādevo</seg> <seg type="pāda" n="b">bhagavān vṛṣabhadhvajaḥ</seg> /</l>

<l xml:id="HV_App.I,29B.397"><seg type="pāda" n="a">mama vā brāhmaṇānāṃ vā</seg> <seg type="pāda" n="b">viṣṇor vāpriyam ācaran</seg> //</l>

<l xml:id="HV_App.I,29B.398"><seg type="pāda" n="a">bhaviṣyasi harer vadhyo</seg> <seg type="pāda" n="b">na tv anyasya mahāsura</seg> /</l>

<l xml:id="HV_App.I,29B.399"><seg type="pāda" n="a">bramaṇyo 'haṃ ca viṣṇuś ca</seg> <seg type="pāda" n="b">viprā naḥ paramā gatiḥ</seg> //</l>

<l xml:id="HV_App.I,29B.400"><seg type="pāda" n="a">sa eṣa sarvaśastrāṇām</seg> <seg type="pāda" n="b">avadhyaḥ pāṇḍunandana</seg> /</l>

<l xml:id="HV_App.I,29B.401"><seg type="pāda" n="a">trideho 'tipramāthī ca</seg> <seg type="pāda" n="b">varadattaś ca dānavaḥ</seg> //</l>

<l xml:id="HV_App.I,29B.402"><seg type="pāda" n="a">bhānumatyāpahataṇe</seg> <seg type="pāda" n="b">deho 'syaiko hato mayā</seg> /</l>

<l xml:id="HV_App.I,29B.403"><seg type="pāda" n="a">avadhyaṃ ṣaṭpuraṃ deham</seg> <seg type="pāda" n="b">idam asya durātmanaḥ</seg> //</l>

<l xml:id="HV_App.I,29B.404"><seg type="pāda" n="a">ditiṃ śuśrūṣati tv eko</seg> <seg type="pāda" n="b">deho 'sya tapasānvitaḥ</seg> /</l>

<l xml:id="HV_App.I,29B.405"><seg type="pāda" n="a">anyas tu deho ghoro 'sya</seg> <seg type="pāda" n="b">yenāvasati ṣaṭpuram</seg> //</l>

<l xml:id="HV_App.I,29B.406"><seg type="pāda" n="a">etat te sarvam akhyātaṃ</seg> <seg type="pāda" n="b">nikumbhacaritaṃ mayā</seg> /</l>

<l xml:id="HV_App.I,29B.407"><seg type="pāda" n="a">tvarayāsya vadhe vīra</seg> <seg type="pāda" n="b">kathā paścād bhaviṣyati</seg> //</l>

<l xml:id="HV_App.I,29B.408"><seg type="pāda" n="a">tayoḥ kathayator evaṃ</seg> <seg type="pāda" n="b">kṛṣṇayor asuras tadā</seg> /</l>

<l xml:id="HV_App.I,29B.409"><seg type="pāda" n="a">guhāṃ ṣaṭpurasaṃjñāṃ tāṃ</seg> <seg type="pāda" n="b">viveśa taṇadurjayaḥ</seg> //</l>

<l xml:id="HV_App.I,29B.410"><seg type="pāda" n="a">anviṣya tasya bhagavān</seg> <seg type="pāda" n="b">viveśa madhusūdanaḥ</seg> /</l>

<l xml:id="HV_App.I,29B.411"><seg type="pāda" n="a">tāṃ ṣaṭpuraguhāṃ ghrāṃ</seg> <seg type="pāda" n="b">durdharṣāṃ kurunandana</seg> //</l>

<l xml:id="HV_App.I,29B.412"><seg type="pāda" n="a">candrasūryaprabhāhīnāṃ</seg> <seg type="pāda" n="b">jvalantīṃ svena tejasā</seg> /</l>

<l xml:id="HV_App.I,29B.413"><seg type="pāda" n="a">sukhaduḥkhoṣṇaśītāni</seg> <seg type="pāda" n="b">prayacchantīṃ yathepsitam</seg> //</l>

<l xml:id="HV_App.I,29B.414"><seg type="pāda" n="a">yatra praviśya bhagavān</seg> <seg type="pāda" n="b">apaśyata janādhipān</seg> /</l>

<l xml:id="HV_App.I,29B.415"><seg type="pāda" n="a">yuyudhe saha ghoreṇa</seg> <seg type="pāda" n="b">nikumbhena janādhipa</seg> //</l>

<l xml:id="HV_App.I,29B.416"><seg type="pāda" n="a">kṛṣṇasyānu praviṣṭās tu</seg> <seg type="pāda" n="b">balādyā yādavās tathā</seg> /</l>

<l xml:id="HV_App.I,29B.417"><seg type="pāda" n="a">praviṣṭāś ca tataḥ sarve</seg> <seg type="pāda" n="b">pāṇḍavāś ca mahātmanaḥ</seg> /</l>

<l xml:id="HV_App.I,29B.418"><seg type="pāda" n="a">sametās tu praviṣṭās te</seg> <seg type="pāda" n="b">kṛṣṇasyānumatena vai</seg> //</l>

<l xml:id="HV_App.I,29B.419"><seg type="pāda" n="a">yuyudhe sa tu kṛṣṇena</seg> <seg type="pāda" n="b">raukmiṇeyaḥ pracoditaḥ</seg> /</l>

<note>k: After line 419[a], G5 M4 ins. :k</note>
<l xml:id="**HV_App.I,29B.419**8:1">nikumbho daityapuṃgavaḥ |</l>
<l xml:id="**HV_App.I,29B.419**8:2">tadā tu vasudevena @</l>
<l xml:id="HV_App.I,29B.420"><seg type="pāda" n="a">anayad yādavān sarvān</seg> <seg type="pāda" n="b">yān ayaṃ baddhavān purā</seg> //</l>

<l xml:id="HV_App.I,29B.421"><seg type="pāda" n="a">te muktā raukmiṇeyena</seg> <seg type="pāda" n="b">prāptā yatra janārdanaḥ</seg> /</l>

<l xml:id="HV_App.I,29B.422"><seg type="pāda" n="a">prahṛṣṭamanasaḥ sarve</seg> <seg type="pāda" n="b">nikumbhavadhakāṅkṣiṇaḥ</seg> //</l>

<l xml:id="HV_App.I,29B.423"><seg type="pāda" n="a">rājāno vīra muñceti</seg> <seg type="pāda" n="b">punaḥ kāmam athābruvan</seg> /</l>

<l xml:id="HV_App.I,29B.424"><seg type="pāda" n="a">mumoca cātha tān vīro</seg> <seg type="pāda" n="b">raukmiṇeyo pratāpavān</seg> //</l>

<l xml:id="HV_App.I,29B.425"><seg type="pāda" n="a">adhomukhamukhāḥ sarve</seg> <seg type="pāda" n="b">baddhamaunā narādhipāḥ</seg> /</l>

<l xml:id="HV_App.I,29B.426"><seg type="pāda" n="a">lajjayābhiplutā vīrās</seg> <seg type="pāda" n="b">tasthur naṣṭaśriyas tathā</seg> //</l>

<l xml:id="HV_App.I,29B.427"><seg type="pāda" n="a">nikumbham appi govindaḥ</seg> <seg type="pāda" n="b">prayatantaṃ jayaṃ prati</seg> /</l>

<l xml:id="HV_App.I,29B.428"><seg type="pāda" n="a">yodhayām āsa bhagavān</seg> <seg type="pāda" n="b">ghoram ātmaripuṃ hariḥ</seg> //</l>

<l xml:id="HV_App.I,29B.429"><seg type="pāda" n="a">parigheṇāhataḥ kṛṣṇo</seg> <seg type="pāda" n="b">nikumbhena bhṛśaṃ vibho</seg> /</l>

<l xml:id="HV_App.I,29B.430"><seg type="pāda" n="a">gadayā cāpi kṛṣṇena</seg> <seg type="pāda" n="b">nikumbhas tāḍito bhṛśam</seg> //</l>

<l xml:id="HV_App.I,29B.431"><seg type="pāda" n="a">tāv ubhau moham āpannau</seg> <seg type="pāda" n="b">suprahārahatau tadā</seg> //</l>

<l xml:id="HV_App.I,29B.432"><seg type="pāda" n="a">tataḥ pravyathitān dṛṣṭvā</seg> <seg type="pāda" n="b">pāṇḍavāṃś cātha yādavān</seg> /</l>

<l xml:id="HV_App.I,29B.433"><seg type="pāda" n="a">jepur muṇigaṇās tatra</seg> <seg type="pāda" n="b">kṛṣṇasya hitakāmyayā</seg> /</l>

<l xml:id="HV_App.I,29B.434"><seg type="pāda" n="a">tuṣṭuvuś ca mahātmānaṃ</seg> <seg type="pāda" n="b">vedaproktais tathā stavaiḥ</seg> //</l>

<l xml:id="HV_App.I,29B.435"><seg type="pāda" n="a">tataḥ pratyāgataprāṇo</seg> <seg type="pāda" n="b">bhagavān keśavas tadā</seg> /</l>

<l xml:id="HV_App.I,29B.436"><seg type="pāda" n="a">dānavaś ca punar vīrau</seg> <seg type="pāda" n="b">udyatau samaraṃ prati</seg> //</l>

<l xml:id="HV_App.I,29B.437"><seg type="pāda" n="a">vṛṣabhāv iva nardantau</seg> <seg type="pāda" n="b">gajāv iva ca bhārata</seg> /</l>

<l xml:id="HV_App.I,29B.438"><seg type="pāda" n="a">śālāvṛkāv iva kruddhau</seg> <seg type="pāda" n="b">praharantau raṇotkaṭau</seg> //</l>

<l xml:id="HV_App.I,29B.439"><seg type="pāda" n="a">atha kṛṣṇaṃ tadovāca</seg> <seg type="pāda" n="b">nṛpa vāg aśarīriṇī</seg> /</l>

<l xml:id="HV_App.I,29B.440"><seg type="pāda" n="a">cakreṇa śamasyasvainaṃ</seg> <seg type="pāda" n="b">devabrāhmaṇakaṇṭakam</seg> //</l>

<l xml:id="HV_App.I,29B.441"><seg type="pāda" n="a">iti hovāca bhagavān</seg> <seg type="pāda" n="b">devo bilvodakeśvaraḥ</seg> /</l>

<l xml:id="HV_App.I,29B.442"><seg type="pāda" n="a">dharmaṃ yaśaś ca vipulaṃ</seg> <seg type="pāda" n="b">prāpnuhi tvaṃ mahābala</seg> //</l>

<l xml:id="HV_App.I,29B.443"><seg type="pāda" n="a">tathety uktvā namaskṛtvā</seg> <seg type="pāda" n="b">lokanāthaḥ satāṃ gatiḥ</seg> /</l>

<l xml:id="HV_App.I,29B.444"><seg type="pāda" n="a">sudarśanaṃ mumocātha</seg> <seg type="pāda" n="b">cakraṃ daityakulāntakam</seg> //</l>

<l xml:id="HV_App.I,29B.445"><seg type="pāda" n="a">tan nikumbhasya ciccheda</seg> <seg type="pāda" n="b">śiraḥ pravarakuṇḍalam</seg> /</l>

<l xml:id="HV_App.I,29B.446"><seg type="pāda" n="a">nārāyaṇabhujotsṛṣṭaṃ</seg> <seg type="pāda" n="b">sūryamaṇḍalavarcasam</seg> //</l>

<l xml:id="HV_App.I,29B.447"><seg type="pāda" n="a">tat papāta śiras tasya</seg> <seg type="pāda" n="b">bhūmau jvalitakuṇḍalam</seg> /</l>

<l xml:id="HV_App.I,29B.448"><seg type="pāda" n="a">meghamatto gireḥ śṛṅgān</seg> <seg type="pāda" n="b">mayūra iva bhūtale</seg> //</l>

<l xml:id="HV_App.I,29B.449"><seg type="pāda" n="a">nikumbhe nihate tasmin</seg> <seg type="pāda" n="b">devo bilvodakeśvaraḥ</seg> /</l>

<l xml:id="HV_App.I,29B.450"><seg type="pāda" n="a">tutoṣa ca naravyāghra</seg> <seg type="pāda" n="b">jagattrāsakare vibho</seg> //</l>

<l xml:id="HV_App.I,29B.451"><seg type="pāda" n="a">papāta puṣpavṛṣṭiś ca</seg> <seg type="pāda" n="b">śakrasṛṣṭā nabhastalāt</seg> /</l>

<l xml:id="HV_App.I,29B.452"><seg type="pāda" n="a">devaduṃdubhayś caiva</seg> <seg type="pāda" n="b">praṇedur arināśana</seg> /</l>

<l xml:id="HV_App.I,29B.453"><seg type="pāda" n="a">nananda ca jagat kṛtsnaṃ</seg> <seg type="pāda" n="b">munayaś ca viśeṣataḥ</seg> //</l>

<l xml:id="HV_App.I,29B.454"><seg type="pāda" n="a">daityakanyāś ca bhagavān</seg> <seg type="pāda" n="b">yadubhyaḥ śataśo dadau</seg> /</l>

<l xml:id="HV_App.I,29B.455"><seg type="pāda" n="a">kṣatriyāṇāṃ ca bhagavān</seg> <seg type="pāda" n="b">sāntvayitvā punaḥ punaḥ</seg> /</l>

<l xml:id="HV_App.I,29B.456"><seg type="pāda" n="a">ratnāni ca vicitrāṇi</seg> <seg type="pāda" n="b">vāsāṃsi pravarāṇi ca</seg> //</l>

<l xml:id="HV_App.I,29B.457"><seg type="pāda" n="a">rathānāṃ vājiyuktānāṃ</seg> <seg type="pāda" n="b">ṣaṭsahasrāṇi keśavaḥ</seg> /</l>

<note>k: G5 subst. for l. 457:k</note>
<l xml:id="**HV_App.I,29B.457**9:1"><seg type="pāda" n="a">rathānāṃ ṣaṭsahasrāṇi</seg> <seg type="pāda" n="b">vājiyuktāni keśavaḥ</seg> /</l>

<l xml:id="HV_App.I,29B.458"><seg type="pāda" n="a">adadāt pāṇdaveyebhyaḥ</seg> <seg type="pāda" n="b">prītātmā gadapūrvajaḥ</seg> //</l>

<l xml:id="HV_App.I,29B.459"><seg type="pāda" n="a">tad eva cātha pravaraṃ</seg> <seg type="pāda" n="b">saṭpuraṃ puravardhanaḥ</seg> /</l>

<l xml:id="HV_App.I,29B.460"><seg type="pāda" n="a">dvijāya brahmadattāya</seg> <seg type="pāda" n="b">dadau tārkṣyavaradhvajaḥ</seg> //</l>

<l xml:id="HV_App.I,29B.461"><seg type="pāda" n="a">sattre samāpte ca tadā</seg> <seg type="pāda" n="b">śaṅkhacakragadādharaḥ</seg> /</l>

<l xml:id="HV_App.I,29B.462"><seg type="pāda" n="a">visarjayitvā tat kṣatraṃ</seg> <seg type="pāda" n="b">pāṇḍavāṃś ca mahābalaḥ</seg> //</l>

<l xml:id="HV_App.I,29B.463"><seg type="pāda" n="a">bilvodakeśvarasyātha</seg> <seg type="pāda" n="b">samājam akarot prabhuḥ</seg> /</l>

<l xml:id="HV_App.I,29B.464"><seg type="pāda" n="a">māṃsasūpasamākīrṇaṃ</seg> <seg type="pāda" n="b">bahvannaṃ vyañjanākulam</seg> //</l>

<l xml:id="HV_App.I,29B.465"><seg type="pāda" n="a">niyuddhakuśalān mallān</seg> <seg type="pāda" n="b">devo mallapriyas tadā</seg> /</l>

<l xml:id="HV_App.I,29B.466"><seg type="pāda" n="a">yodhayitvā dadau bhūri</seg> <seg type="pāda" n="b">vittaṃ vastrāṇi cātmavān</seg> //</l>

<l xml:id="HV_App.I,29B.467"><seg type="pāda" n="a">mātāpitṛbhyāṃ sahito</seg> <seg type="pāda" n="b">yadubhiś ca mahābalaḥ</seg> /</l>

<l xml:id="HV_App.I,29B.468"><seg type="pāda" n="a">abhivādya brahmadattaṃ</seg> <seg type="pāda" n="b">yayau dvāravatīṃ purīm</seg> //</l>

<l xml:id="HV_App.I,29B.469"><seg type="pāda" n="a">sa viveśa purīṃ ramyāṃ</seg> <seg type="pāda" n="b">hṛṣṭapuṣṭajanākulām</seg> /</l>

<l xml:id="HV_App.I,29B.470"><seg type="pāda" n="a">puṣpacitrapathāṃ vīro</seg> <seg type="pāda" n="b">vandyamāno naraiḥ pathi</seg> //</l>

<l xml:id="HV_App.I,29B.471"><seg type="pāda" n="a">imaṃ yaḥ ṣaṭpuravadhaṃ</seg> <seg type="pāda" n="b">vijayaṃ cakrapāṇinaḥ</seg> /</l>

<l xml:id="HV_App.I,29B.472"><seg type="pāda" n="a">śṛṇuyād vā paṭhed vāppi</seg> <seg type="pāda" n="b">sa yuddhe jayam āpnuyāt</seg> //</l>

<l xml:id="HV_App.I,29B.473"><seg type="pāda" n="a">aputro labhate putram</seg> <seg type="pāda" n="b">adhano labhate dhanam</seg> /</l>

<l xml:id="HV_App.I,29B.474"><seg type="pāda" n="a">vyādhito mucyate rogād</seg> <seg type="pāda" n="b">baddhaś cpay atha bandhanāt</seg> //</l>

<l xml:id="HV_App.I,29B.475"><seg type="pāda" n="a">idaṃ puṃsavanaṃ proktaṃ</seg> <seg type="pāda" n="b">gaubhādhānaṃ ca bhārata</seg> /</l>

<l xml:id="HV_App.I,29B.476"><seg type="pāda" n="a">śrāddheṣu paṭhitaṃ samyag</seg> <seg type="pāda" n="b">akṣayyakaraṇaṃ smṛtam</seg> //</l>

<l xml:id="HV_App.I,29B.477">idam amaravarasya bhārate @</l>
<l xml:id="HV_App.I,29B.478">prathitabalasya jayaṃ mahātmanaḥ |</l>
<l xml:id="HV_App.I,29B.479">satatam iha hi yaḥ paṭhen naraḥ @</l>
<l xml:id="HV_App.I,29B.480">sugatim ito vrajate gatajvaraḥ ||</l>
<l xml:id="HV_App.I,29B.481">maṇikanakavicitrapāṇipādo @</l>
<l xml:id="HV_App.I,29B.482">niratiśayārkaguṇo 'rihādimadhyaḥ |</l>
<l xml:id="HV_App.I,29B.483">caturudadhiśayaś caturvidhātmā @</l>
<l xml:id="HV_App.I,29B.484">jayati jagatpuruṣaḥ sahasranāmā ||</l>
<note>Colophon</note>

<note>h: HV (CE) Appendix 29C, transliterated and proof--read by Renate Söhnen--Thieme, version of September 2004 :h</note>
<note>k: After App I (No. 29B), K Ñ2 V B D T G M4 cont. with a passage given in App. I (No. 29C). :k</note>

<milestone unit="speaker" n="janamejaya uvāca"/>
<l xml:id="HV_App.I,29C.1"><seg type="pāda" n="a">śruto 'yaṃ ṣaṭpuravadho</seg> <seg type="pāda" n="b">ramyo munivarottama</seg> /</l>

<l xml:id="HV_App.I,29C.2"><seg type="pāda" n="a">puroktam andhakavadhaṃ</seg> <seg type="pāda" n="b">vaiśaṃpāyana kīrtaya</seg> //</l>

<l xml:id="HV_App.I,29C.3"><seg type="pāda" n="a">bhānumatyāś ca haraṇaṃ</seg> <seg type="pāda" n="b">nikumbhasya vadhaṃ tathā</seg> /</l>

<l xml:id="HV_App.I,29C.4"><seg type="pāda" n="a">prabrūhi vadatāṃ śreṣṭha</seg> <seg type="pāda" n="b">paraṃ kautūhalaṃ hi me</seg> //</l>


<milestone unit="speaker" n="vaiśaṃpāyana uvāca"/>
<l xml:id="HV_App.I,29C.5"><seg type="pāda" n="a">ditir hateṣu putreṣu</seg> <seg type="pāda" n="b">viṣṇunā prabhaviṣṇunā</seg> /</l>

<l xml:id="HV_App.I,29C.6"><seg type="pāda" n="a">tapasārādhayām āsa</seg> <seg type="pāda" n="b">mārīcaṃ kaśyapaṃ purā</seg> //</l>

<l xml:id="HV_App.I,29C.7"><seg type="pāda" n="a">tapasā kālayuktena</seg> <seg type="pāda" n="b">tathā śuśrūṣayā muneḥ</seg> /</l>

<l xml:id="HV_App.I,29C.8"><seg type="pāda" n="a">ānukūlyena ca tathā</seg> <seg type="pāda" n="b">mādhuryeṇa ca bhārata</seg> //</l>

<l xml:id="HV_App.I,29C.9"><seg type="pāda" n="a">parituṣṭaḥ kaśyapas tu</seg> <seg type="pāda" n="b">tām uvāca tapodhanām</seg> /</l>

<l xml:id="HV_App.I,29C.10"><seg type="pāda" n="a">parituṣṭo 'haṃ te bhadre</seg> <seg type="pāda" n="b">varaṃ varaya suvrate</seg> //</l>


<milestone unit="speaker" n="ditir uvāca"/>
<l xml:id="HV_App.I,29C.11"><seg type="pāda" n="a">hataputrāsmi bhagavan</seg> <seg type="pāda" n="b">devair dharmabhṛtāṃ vara</seg> /</l>

<l xml:id="HV_App.I,29C.12"><seg type="pāda" n="a">avaśyaṃ putram icchāmi</seg> <seg type="pāda" n="b">devair amitavikramam</seg> //</l>


<milestone unit="speaker" n="kaśyapa uvāca"/>
<l xml:id="HV_App.I,29C.13"><seg type="pāda" n="a">avadhyas te suto devi</seg> <seg type="pāda" n="b">dākṣāyaṇi bhaved iti</seg> /</l>

<l xml:id="HV_App.I,29C.14"><seg type="pāda" n="a">devānāṃ saṃśayo nātra</seg> <seg type="pāda" n="b">kaścit kamalalocane</seg> //</l>

<l xml:id="HV_App.I,29C.15"><seg type="pāda" n="a">devadevam ṛte rudraṃ</seg> <seg type="pāda" n="b">tasya na prabhavāmy aham</seg> //</l>

<l xml:id="HV_App.I,29C.16"><seg type="pāda" n="a">ātmā tatas te putreṇa</seg> <seg type="pāda" n="b">rakṣitavyo hi sarvathā</seg> //</l>

<l xml:id="HV_App.I,29C.17"><seg type="pāda" n="a">anvālabhata tāṃ devīṃ</seg> <seg type="pāda" n="b">kaśyapaḥ satyavāg atha</seg> /</l>

<l xml:id="HV_App.I,29C.18"><seg type="pāda" n="a">aṅgulyodaradeśe tu</seg> <seg type="pāda" n="b">sā putraṃ suṣuve tataḥ</seg> //</l>

<l xml:id="HV_App.I,29C.19"><seg type="pāda" n="a">sahasrabahuṃ kauravya</seg> <seg type="pāda" n="b">sahasraśirasaṃ tathā</seg> /</l>

<l xml:id="HV_App.I,29C.20"><seg type="pāda" n="a">dvisahasrekṣaṇaṃ caiva</seg> <seg type="pāda" n="b">tāvaccaraṇam eva ca</seg> //</l>

<l xml:id="HV_App.I,29C.21"><seg type="pāda" n="a">sa vrajaty andhavad yasmād</seg> <seg type="pāda" n="b">anandho 'pi hi bhārata</seg> /</l>

<l xml:id="HV_App.I,29C.22"><seg type="pāda" n="a">tam andhako 'yaṃ nāmneti</seg> <seg type="pāda" n="b">procus tatranivāsinaḥ</seg> //</l>

<l xml:id="HV_App.I,29C.23"><seg type="pāda" n="a">avadhyo 'smīti lokān sa</seg> <seg type="pāda" n="b">sarvān bādhati bhārata</seg> /</l>

<l xml:id="HV_App.I,29C.24"><seg type="pāda" n="a">haraty api ca ratnāni</seg> <seg type="pāda" n="b">sarvāṇy ātmabalāśrayāt</seg> //</l>

<l xml:id="HV_App.I,29C.25"><seg type="pāda" n="a">vāsayaty ātmavīryeṇa</seg> <seg type="pāda" n="b">nigṛhyāpsarasāṃ guṇān</seg> /</l>

<l xml:id="HV_App.I,29C.26"><seg type="pāda" n="a">sa veśmany ūrjito 'tyarthaṃ</seg> <seg type="pāda" n="b">sarvalokabhayaṃkaraḥ</seg> //</l>

<l xml:id="HV_App.I,29C.27"><seg type="pāda" n="a">paradārāpaharaṇaṃ</seg> <seg type="pāda" n="b">pararatnavilopanam</seg> /</l>

<l xml:id="HV_App.I,29C.28"><seg type="pāda" n="a">cakāra satataṃ mohād</seg> <seg type="pāda" n="b">andhakaḥ pāpaniścayaḥ</seg> //</l>

<l xml:id="HV_App.I,29C.29"><seg type="pāda" n="a">trailokyavijayaṃ kartum</seg> <seg type="pāda" n="b">udyataḥ satu bhārata</seg> /</l>

<l xml:id="HV_App.I,29C.30"><seg type="pāda" n="a">sahāyair asuraiḥ sārdhaṃ</seg> <seg type="pāda" n="b">bahubhiḥ sarvadharṣibhiḥ</seg> //</l>

<l xml:id="HV_App.I,29C.31"><seg type="pāda" n="a">taṃ śrutvā bhagavāñ śakraḥ</seg> <seg type="pāda" n="b">kaśyapaṃ pitaraṃ bravīt</seg> /</l>

<l xml:id="HV_App.I,29C.32"><seg type="pāda" n="a">andhakenedam ārabdham</seg> <seg type="pāda" n="b">īdṛśam munisattama</seg> //</l>

<l xml:id="HV_App.I,29C.33"><seg type="pāda" n="a">ājñāpaya vibho kāryam</seg> <seg type="pāda" n="b">asmākaṃ samanantaram</seg> /</l>

<l xml:id="HV_App.I,29C.34"><seg type="pāda" n="a">yavīyasaḥ kathaṃ nāma</seg> <seg type="pāda" n="b">soḍhavyaṃ syān mune mayā</seg> //</l>

<l xml:id="HV_App.I,29C.35"><seg type="pāda" n="a">iṣṭaputre prahartavyaṃ</seg> <seg type="pāda" n="b">kathaṃ nāma mayā vibho</seg> /</l>

<l xml:id="HV_App.I,29C.36"><seg type="pāda" n="a">ihātrabhavatī kuryān</seg> <seg type="pāda" n="b">manyuṃ mayi hate sute</seg> //</l>

<l xml:id="HV_App.I,29C.37"><seg type="pāda" n="a">devendravacanaṃ śrutvā</seg> <seg type="pāda" n="b">kaśyapo 'bravīn muniḥ</seg> /</l>

<l xml:id="HV_App.I,29C.38"><seg type="pāda" n="a">vārayiṣyāmi devendra</seg> <seg type="pāda" n="b">sarvathā bhadram astu te</seg> //</l>

<l xml:id="HV_App.I,29C.39"><seg type="pāda" n="a">andhakaṃ vārayām āsa</seg> <seg type="pāda" n="b">dityā saha tu kaśyapaḥ</seg> /</l>

<l xml:id="HV_App.I,29C.40"><seg type="pāda" n="a">trailokyavijayād vīra</seg> <seg type="pāda" n="b">kṛcchrakṛcchreṇa bharata</seg> //</l>

<l xml:id="HV_App.I,29C.41"><seg type="pāda" n="a">vārito 'pi sa duṣṭātmā</seg> <seg type="pāda" n="b">bādhaty eva divaukasaḥ</seg> /</l>

<l xml:id="HV_App.I,29C.42"><seg type="pāda" n="a">tais tair upāyair duṣṭātmā</seg> <seg type="pāda" n="b">pramathya ca tathā parān</seg> //</l>

<l xml:id="HV_App.I,29C.43"><seg type="pāda" n="a">babhañja kānane vṛkān</seg> <seg type="pāda" n="b">udyānāni ca durmatiḥ</seg> /</l>

<l xml:id="HV_App.I,29C.44"><seg type="pāda" n="a">uccaiḥśravaḥsutān aśvān</seg> <seg type="pāda" n="b">balād apy ānayad divaḥ</seg> //</l>

<l xml:id="HV_App.I,29C.45"><seg type="pāda" n="a">nāgān diśāgajasutān</seg> <seg type="pāda" n="b">divyān āpi ca bhārata</seg> /</l>

<l xml:id="HV_App.I,29C.46"><seg type="pāda" n="a">balād dharati devānāṃ</seg> <seg type="pāda" n="b">paśyatāṃ baladarpitaḥ</seg> //</l>

<l xml:id="HV_App.I,29C.47"><seg type="pāda" n="a">devān āpyāyante tu ye</seg> <seg type="pāda" n="b">yajñais tapasā balāt</seg> /</l>

<l xml:id="HV_App.I,29C.48"><seg type="pāda" n="a">teṣāṃ cakāra vidhvaṃsaṃ</seg> <seg type="pāda" n="b">duṣṭātmā devakaṇṭakaḥ</seg> //</l>

<l xml:id="HV_App.I,29C.49"><seg type="pāda" n="a">nejur yajñais trayo varṇās</seg> <seg type="pāda" n="b">tepur naiva tapāṃsy api</seg> /</l>

<l xml:id="HV_App.I,29C.50"><seg type="pāda" n="a">andhakasya bhayād rājan</seg> <seg type="pāda" n="b">yajñavighnāni kurvataḥ</seg> //</l>

<l xml:id="HV_App.I,29C.51"><seg type="pāda" n="a">tasyecchayā vāti vāyur</seg> <seg type="pāda" n="b">ādityaś ca tapaty uta</seg> /</l>

<l xml:id="HV_App.I,29C.52"><seg type="pāda" n="a">candramāś ca sanakṣatro</seg> <seg type="pāda" n="b">dṛśyate naiva vā punaḥ</seg> //</l>

<l xml:id="HV_App.I,29C.53"><seg type="pāda" n="a">na bhajanti vimānāni</seg> <seg type="pāda" n="b">vihāyasy prabhāṃ prabho</seg> /</l>

<l xml:id="HV_App.I,29C.54"><seg type="pāda" n="a">andhakasyātighorasya</seg> <seg type="pāda" n="b">baladṛptasya durmateḥ</seg> //</l>

<l xml:id="HV_App.I,29C.55"><seg type="pāda" n="a">niroṃkāravaṣaṭkāraṃ</seg> <seg type="pāda" n="b">jagad vīra tadābhavat</seg> /</l>

<l xml:id="HV_App.I,29C.56"><seg type="pāda" n="a">andhakasyātighorasya</seg> <seg type="pāda" n="b">bhayāt kurukulodvaha</seg> //</l>

<l xml:id="HV_App.I,29C.57"><seg type="pāda" n="a">kurūn athottarān pāpo</seg> <seg type="pāda" n="b">drāvayām āsa bhārata</seg> /</l>

<l xml:id="HV_App.I,29C.58"><seg type="pāda" n="a">bhadrāśvān ketumālāṃś ca</seg> <seg type="pāda" n="b">jambudvīpāṃs tathaiva ca</seg> //</l>

<l xml:id="HV_App.I,29C.59"><seg type="pāda" n="a">mānayanti ca taṃ devā</seg> <seg type="pāda" n="b">dānavāś ca durāsadāḥ</seg> /</l>

<l xml:id="HV_App.I,29C.60"><seg type="pāda" n="a">bhūtāni ca tathānyāni</seg> <seg type="pāda" n="b">samarthāny api sarvathā</seg> //</l>

<l xml:id="HV_App.I,29C.61"><seg type="pāda" n="a">ṛṣayo vadhyamānās tu</seg> <seg type="pāda" n="b">sametā brahmavādinaḥ</seg> /</l>

<l xml:id="HV_App.I,29C.62"><seg type="pāda" n="a">acintayann andhakasya</seg> <seg type="pāda" n="b">vadhaṃ dharmabhṛtāṃ vara</seg> //</l>

<l xml:id="HV_App.I,29C.63"><seg type="pāda" n="a">teṣāṃ bṛhaspatir madhye</seg> <seg type="pāda" n="b">dhīmān idam athābravīt</seg> /</l>

<l xml:id="HV_App.I,29C.64"><seg type="pāda" n="a">nāsya rudrād ṛte mṛtyur</seg> <seg type="pāda" n="b">vidyate ca kathaṃcana</seg> //</l>

<l xml:id="HV_App.I,29C.65"><seg type="pāda" n="a">tathā vare dīyamāne</seg> <seg type="pāda" n="b">kaśyapenāpi śabditaḥ</seg> /</l>

<l xml:id="HV_App.I,29C.66"><seg type="pāda" n="a">nāhaṃ rudrāt paritrātuṃ</seg> <seg type="pāda" n="b">śakta ity eva dhīmatā</seg> //</l>

<l xml:id="HV_App.I,29C.67"><seg type="pāda" n="a">tad upāyaṃ cintayāmaḥ</seg> <seg type="pāda" n="b">śarvo yena sanātanaḥ</seg> /</l>

<l xml:id="HV_App.I,29C.68"><seg type="pāda" n="a">jānīyāt sarvabhūtāni</seg> <seg type="pāda" n="b">pīḍyamānāni śaṃkaraḥ</seg> //</l>

<l xml:id="HV_App.I,29C.69"><seg type="pāda" n="a">viditārtho hi bhagavān</seg> <seg type="pāda" n="b">avaśyaṃ jagataḥ prabhuḥ</seg> /</l>

<l xml:id="HV_App.I,29C.70"><seg type="pāda" n="a">aśrupramarjanaṃ devaḥ</seg> <seg type="pāda" n="b">kariṣyati satāṃ gatiḥ</seg> //</l>

<l xml:id="HV_App.I,29C.71"><seg type="pāda" n="a">vrataṃ hi devadevasya</seg> <seg type="pāda" n="b">bhavasya jagato guroḥ</seg> /</l>

<l xml:id="HV_App.I,29C.72"><seg type="pāda" n="a">santo 'sadbhyo rakṣitavyā</seg> <seg type="pāda" n="b">brāhmaṇās tu viśeṣataḥ</seg> //</l>

<l xml:id="HV_App.I,29C.73"><seg type="pāda" n="a">te vayaṃ nāradaṃ sarve</seg> <seg type="pāda" n="b">prayāmaḥ śaraṇaṃ dvijaṃ</seg> /</l>

<l xml:id="HV_App.I,29C.74"><seg type="pāda" n="a">upāyaṃ vetsyate tatra</seg> <seg type="pāda" n="b">vayasyo hi bhavasya saḥ</seg> //</l>

<l xml:id="HV_App.I,29C.75"><seg type="pāda" n="a">bṛhaspativacaḥ śrutvā</seg> <seg type="pāda" n="b">sarve te 'tha tapodhanāḥ</seg> /</l>

<note>k: Ds1 (marg.) Bom. Poona eds, G(ed.) ins. :k</note>
<l xml:id="**HV_App.I,29C.75**1:1"><seg type="pāda" n="a">tāvad dadṛśur ākāśe</seg> <seg type="pāda" n="b">prāptaṃ devarṣisattamam</seg> /</l>

<l xml:id="**HV_App.I,29C.75**1:2"><seg type="pāda" n="a">pūjayitvā yathānyāyaṃ</seg> <seg type="pāda" n="b">satkṛtya vidhivan munim</seg> //</l>


<milestone unit="speaker" n="devā ūcuḥ"/>
<l xml:id="**HV_App.I,29C.75**1:3"><seg type="pāda" n="a">devarṣe bhagavan sādho</seg> <seg type="pāda" n="b">kailāsaṃ vraja satvaram</seg> /</l>

<l xml:id="**HV_App.I,29C.75**1:4"><seg type="pāda" n="a">vijñaptum arhase devam</seg> <seg type="pāda" n="b">andhakasya vadhe haram</seg> //</l>

<l xml:id="HV_App.I,29C.76"><seg type="pāda" n="a">trāṇārthaṃ nāradaṃ procus</seg> <seg type="pāda" n="b">tāṃs tatheti sa coktavān</seg> //</l>

<l xml:id="HV_App.I,29C.77"><seg type="pāda" n="a">ṛṣiṣv atha prayāteṣu</seg> <seg type="pāda" n="b">tat kāryaṃ nārado muniḥ</seg> /</l>

<l xml:id="HV_App.I,29C.78"><seg type="pāda" n="a">vicārya manasā vidvān</seg> <seg type="pāda" n="b">iti kāryaṃ sa dṛṣṭavān</seg> //</l>

<l xml:id="HV_App.I,29C.79"><seg type="pāda" n="a">sa devadevaṃ bhagavān</seg> <seg type="pāda" n="b">draṣṭuṃ munir athāyayau</seg> /</l>

<l xml:id="HV_App.I,29C.80"><seg type="pāda" n="a">mandāravanamadhyastho</seg> <seg type="pāda" n="b">yatra nityaṃ vṛṣadhvajaḥ</seg> //</l>

<l xml:id="HV_App.I,29C.81"><seg type="pāda" n="a">sa tatra rajanīm ekām</seg> <seg type="pāda" n="b">uṣitvā munisattamaḥ</seg> /</l>

<l xml:id="HV_App.I,29C.82"><seg type="pāda" n="a">mandārāṇāṃ vane ramnye</seg> <seg type="pāda" n="b">dayitaḥ śūlapāṇinaḥ</seg> //</l>

<l xml:id="HV_App.I,29C.83"><seg type="pāda" n="a">ājagāma punaḥ svargaṃ</seg> <seg type="pāda" n="b">labdhvānujñāṃ vṛṣadhvajāt</seg> /</l>

<l xml:id="HV_App.I,29C.84"><seg type="pāda" n="a">mandārapuṣpaiḥ sukṛtāṃ</seg> <seg type="pāda" n="b">mālām ābadhya bhārata</seg> //</l>

<l xml:id="HV_App.I,29C.85"><seg type="pāda" n="a">grathitāṃ saviśeṣāṃ tāṃ</seg> <seg type="pāda" n="b">sarvagandhottamottamām</seg> /</l>

<l xml:id="HV_App.I,29C.86"><seg type="pāda" n="a">saṃtānamālyadāmaṃ ca</seg> <seg type="pāda" n="b">sarvais taiḥ kusumaiḥ kṛtam</seg> //</l>

<l xml:id="HV_App.I,29C.87"><seg type="pāda" n="a">tac ca kaṇṭhe samāsajya</seg> <seg type="pāda" n="b">mahāgandhaṃ nārādhipa</seg> /</l>

<l xml:id="HV_App.I,29C.88"><seg type="pāda" n="a">āyayāv andhako yatra</seg> <seg type="pāda" n="b">durātmā baladarpitaḥ</seg> //</l>

<l xml:id="HV_App.I,29C.89"><seg type="pāda" n="a">andhakas tv atha taṃ dṛṣṭvā</seg> <seg type="pāda" n="b">gandham āghrāya cottamam</seg> /</l>

<l xml:id="HV_App.I,29C.90"><seg type="pāda" n="a">saṃtānakānāṃ sraṅmālāṃ</seg> <seg type="pāda" n="b">mahāgandhāṃ mahāmuneḥ</seg> //</l>

<l xml:id="HV_App.I,29C.91"><seg type="pāda" n="a">kuto 'yaṃ puṣpajātir vā</seg> <seg type="pāda" n="b">kamanīyā tapodhana</seg> /</l>

<l xml:id="HV_App.I,29C.92"><seg type="pāda" n="a">gandhān varṇāñ śubhāṃs tān hi</seg> <seg type="pāda" n="b">bhoḥ puṣyati muhur muhuḥ</seg> //</l>

<l xml:id="HV_App.I,29C.93"><seg type="pāda" n="a">svarge saṃtānakusumāny</seg> <seg type="pāda" n="b">ativartanti sarvathā</seg> //</l>

<l xml:id="HV_App.I,29C.94"><seg type="pāda" n="a">kaḥ prabhus tasya deśasya</seg> <seg type="pāda" n="b">yaḥ sa sukṛtavān mune</seg> /</l>

<l xml:id="HV_App.I,29C.95"><seg type="pāda" n="a">ācakṣya yady anugrāhyā</seg> <seg type="pāda" n="b">vayaṃ te devatātithe</seg> //</l>

<note>k: For line 95, K1.4 subst. :k</note>
<l xml:id="**HV_App.I,29C.95**2:1"><seg type="pāda" n="a">ācakṣva me mune sarvaṃ</seg> <seg type="pāda" n="b">saṃsiśasva varaṃ hi vai</seg> /</l>

<note>k: K4 cont. :k</note>
<l xml:id="**HV_App.I,29C.95**3:1"><seg type="pāda" n="a">yad yad iṣṭaṃ mamāpi syāt</seg> <seg type="pāda" n="b">tad deyaṃ devatātithau</seg> /</l>

<l xml:id="HV_App.I,29C.96"><seg type="pāda" n="a">tam uvāca muniśreṣṭhaḥ</seg> <seg type="pāda" n="b">prahasann iva bhārata</seg> /</l>

<l xml:id="HV_App.I,29C.97"><seg type="pāda" n="a">grahāya dakṣiṇe haste</seg> <seg type="pāda" n="b">mahatas tapaso nidhiḥ</seg> //</l>

<l xml:id="HV_App.I,29C.98"><seg type="pāda" n="a">mandaraḥ parvataśreṣṭho</seg> <seg type="pāda" n="b">vīra kāmagamaṃ vanam</seg> /</l>

<l xml:id="HV_App.I,29C.99"><seg type="pāda" n="a">tatra caivaṃvidhaṃ puṣpaṃ</seg> <seg type="pāda" n="b">bhoḥ sṛṣṭiḥ śūlapāṇinaḥ</seg> /</l>

<l xml:id="HV_App.I,29C.100"><seg type="pāda" n="a">na tu tatra vanaṃ kaścid</seg> <seg type="pāda" n="b">acchandena mahātmanaḥ</seg> /</l>

<l xml:id="HV_App.I,29C.101"><seg type="pāda" n="a">praveṣṭuṃ labhate tad dhi</seg> <seg type="pāda" n="b">rakṣanti pramathottamāḥ</seg> //</l>

<l xml:id="HV_App.I,29C.102"><seg type="pāda" n="a">nānāpraharaṇā ghorā</seg> <seg type="pāda" n="b">nānāveṣā durāsadāḥ</seg> /</l>

<l xml:id="HV_App.I,29C.103"><seg type="pāda" n="a">avadhyāḥ sarvabhūtānāṃ</seg> <seg type="pāda" n="b">mahādevābhirakṣitāḥ</seg> //</l>

<l xml:id="HV_App.I,29C.104"><seg type="pāda" n="a">nityaṃ prakrīḍate tatra</seg> <seg type="pāda" n="b">somaḥ sapravaro haraḥ</seg> /</l>

<l xml:id="HV_App.I,29C.105"><seg type="pāda" n="a">mandāradrumaṣaṇḍeṣu</seg> <seg type="pāda" n="b">sarvātmā sarvabhāvanaḥ</seg> //</l>

<l xml:id="HV_App.I,29C.106"><seg type="pāda" n="a">tapoviśeṣair ārādhya</seg> <seg type="pāda" n="b">haraṃ tribhuvaneśvaram</seg> /</l>

<l xml:id="HV_App.I,29C.107"><seg type="pāda" n="a">śakyaṃ mandārapuṣpāṇi</seg> <seg type="pāda" n="b">prāptuṃ kaśyapavaṃśaja</seg> //</l>

<l xml:id="HV_App.I,29C.108"><seg type="pāda" n="a">strīratnamaṇiratnāni</seg> <seg type="pāda" n="b">yāni cānyāni cāpy atha</seg> /</l>

<l xml:id="HV_App.I,29C.109"><seg type="pāda" n="a">kāṅkṣitāni phalanti sma</seg> <seg type="pāda" n="b">te drumā haravallabhāḥ</seg> //</l>

<l xml:id="HV_App.I,29C.110"><seg type="pāda" n="a">na tatra sūryaḥ somo 'tha</seg> <seg type="pāda" n="b">tapaty atulavikrama</seg> /</l>

<l xml:id="HV_App.I,29C.111"><seg type="pāda" n="a">svayaṃprabhaṃ taruvanaṃ</seg> <seg type="pāda" n="b">tad bho duḥkhavivarjitam</seg> //</l>

<l xml:id="HV_App.I,29C.112"><seg type="pāda" n="a">tatra gandhāḥ sravanty anye</seg> <seg type="pāda" n="b">ratnāny anye mahādrumāḥ</seg> /</l>

<l xml:id="HV_App.I,29C.113"><seg type="pāda" n="a">vāsāṃsi vividhāny anye</seg> <seg type="pāda" n="b">sugandhāni mahābala</seg> //</l>

<l xml:id="HV_App.I,29C.114"><seg type="pāda" n="a">bhakṣyaṃ bhojyaṃ ca peyaṃ ca</seg> <seg type="pāda" n="b">coṣyaṃ lehyaṃ tathaiva ca</seg> /</l>

<l xml:id="HV_App.I,29C.115"><seg type="pāda" n="a">tarubhyaḥ sravate tebhyo</seg> <seg type="pāda" n="b">vividhaṃ manasepsitam</seg> //</l>

<l xml:id="HV_App.I,29C.116"><seg type="pāda" n="a">pipāsā vā bubhukṣā vā</seg> <seg type="pāda" n="b">glāniś cintāpi vānagha</seg> /</l>

<l xml:id="HV_App.I,29C.117"><seg type="pāda" n="a">na mandāravane vīra</seg> <seg type="pāda" n="b">bhavatīty upadhāryatām</seg> //</l>

<l xml:id="HV_App.I,29C.118"><seg type="pāda" n="a">na te varṇayituṃ śakyā</seg> <seg type="pāda" n="b">guṇā varṣaśatair api</seg> /</l>

<l xml:id="HV_App.I,29C.119"><seg type="pāda" n="a">guṇā ye tatra vartante</seg> <seg type="pāda" n="b">svargād bahuguṇottarāḥ</seg> //</l>

<l xml:id="HV_App.I,29C.120"><seg type="pāda" n="a">atīva vijayel lokān</seg> <seg type="pāda" n="b">samahendrān na saṃśayaḥ</seg> /</l>

<l xml:id="HV_App.I,29C.121"><seg type="pāda" n="a">ekāham api yas tatra</seg> <seg type="pāda" n="b">vased vai ditijottama</seg> //</l>

<l xml:id="HV_App.I,29C.122"><seg type="pāda" n="a">svargasyāpi hi tat svargaṃ</seg> <seg type="pāda" n="b">sukhānām api sat sukham</seg> /</l>

<l xml:id="HV_App.I,29C.123"><seg type="pāda" n="a">babhūva jagataḥ sarvam</seg> <seg type="pāda" n="b">iti me dhīyate manaḥ</seg> //</l>

<note>Colophon.</note>

<milestone unit="speaker" n="vaiśaṃpāyana uvāca"/>
<l xml:id="HV_App.I,29C.124"><seg type="pāda" n="a">andhako nāradavacaḥ</seg> <seg type="pāda" n="b">śrutvā tattvena bhārata</seg> /</l>

<l xml:id="HV_App.I,29C.125"><seg type="pāda" n="a">mandaraṃ parvataṃ gantuṃ</seg> <seg type="pāda" n="b">mano dadhre mahāsuraḥ</seg> //</l>

<l xml:id="HV_App.I,29C.126"><seg type="pāda" n="a">so 'surān sumahātejāḥ</seg> <seg type="pāda" n="b">samānīya mahābalaḥ</seg> /</l>

<l xml:id="HV_App.I,29C.127"><seg type="pāda" n="a">jagāma mandaraṃ kruddho</seg> <seg type="pāda" n="b">mahādevālayaṃ tadā</seg> //</l>

<l xml:id="HV_App.I,29C.128"><seg type="pāda" n="a">taṃ mahābhrapraticchannaṃ</seg> <seg type="pāda" n="b">mahauṣadhisamākulam</seg> /</l>

<l xml:id="HV_App.I,29C.129"><seg type="pāda" n="a">nānāsiddhasamākīrṇaṃ</seg> <seg type="pāda" n="b">maharṣigaṇasevitam</seg> //</l>

<l xml:id="HV_App.I,29C.130"><seg type="pāda" n="a">candanāgaruvṛkṣāḍhyaṃ</seg> <seg type="pāda" n="b">saraladrumasaṃkulam</seg> /</l>

<l xml:id="HV_App.I,29C.131"><seg type="pāda" n="a">kiṃnarodgītaramyaṃ ca</seg> <seg type="pāda" n="b">bahunāgakulākulam</seg> //</l>

<l xml:id="HV_App.I,29C.132"><seg type="pāda" n="a">vātoddhūtair vanaiḥ phullair</seg> <seg type="pāda" n="b">nṛtyantam iva ca kvacit</seg> /</l>

<l xml:id="HV_App.I,29C.133"><seg type="pāda" n="a">prasrutair dhātubhiś citrair</seg> <seg type="pāda" n="b">viliptam iva ca kvacit</seg> //</l>

<l xml:id="HV_App.I,29C.134"><seg type="pāda" n="a">pakṣisvanaiḥ sumadhurair</seg> <seg type="pāda" n="b">nadantam iva ca kvacit</seg> /</l>

<l xml:id="HV_App.I,29C.135"><seg type="pāda" n="a">haṃsaiḥ śucipadaiḥ kīrṇaṃ</seg> <seg type="pāda" n="b">saṃpatadbhir itas tataḥ</seg> //</l>

<l xml:id="HV_App.I,29C.136"><seg type="pāda" n="a">mahābalaiś ca mahiṣaiś</seg> <seg type="pāda" n="b">caradbhir daityanāśanaiḥ</seg> /</l>

<l xml:id="HV_App.I,29C.137"><seg type="pāda" n="a">candrāṃśuvimalaiḥ siṃhair</seg> <seg type="pāda" n="b">bhūṣitaṃ himasaṃcayam</seg> //</l>

<l xml:id="HV_App.I,29C.138"><seg type="pāda" n="a">mṛgarājaśatākīrṇaṃ</seg> <seg type="pāda" n="b">mṛgavṛndaniṣevitam</seg> //</l>

<note>k: V2 ins. :k</note>
<l xml:id="**HV_App.I,29C.138**4:1"><seg type="pāda" n="a">camarīgaṇasaṃkīrṇaṃ</seg> <seg type="pāda" n="b">śabarīgaṇasaṃkulam</seg> /</l>

<l xml:id="HV_App.I,29C.139"><seg type="pāda" n="a">sa mandaraṃ giriṃ prāha</seg> <seg type="pāda" n="b">rūpiṇaṃ baladarppitaḥ</seg> /</l>

<l xml:id="HV_App.I,29C.140"><seg type="pāda" n="a">vetsi tvaṃ hi yathāvadhyo</seg> <seg type="pāda" n="b">varadānād ahaṃ pituḥ</seg> //</l>

<l xml:id="HV_App.I,29C.141"><seg type="pāda" n="a">mama caiva vaśe sarvaṃ</seg> <seg type="pāda" n="b">trailokyaṃ sacarācaram</seg> /</l>

<l xml:id="HV_App.I,29C.142"><seg type="pāda" n="a">pratiyoddhuṃ na māṃ kaścid</seg> <seg type="pāda" n="b">icchaty api gire bhayāt</seg> //</l>

<l xml:id="HV_App.I,29C.143"><seg type="pāda" n="a">pārijātavanaṃ cāsti</seg> <seg type="pāda" n="b">tava sānau mahāgire</seg> /</l>

<l xml:id="HV_App.I,29C.144"><seg type="pāda" n="a">sarvakāmapradaiḥ puṣpair</seg> <seg type="pāda" n="b">bhūṣitaṃ ratnam uttamam</seg> //</l>

<l xml:id="HV_App.I,29C.145"><seg type="pāda" n="a">tad ācakṣvopabhokṣyāmi</seg> <seg type="pāda" n="b">tad vanaṃ tava sānujam</seg> //</l>

<l xml:id="HV_App.I,29C.146"><seg type="pāda" n="a">kiṃ kariṣyasi kruddhas tvaṃ</seg> <seg type="pāda" n="b">mano hi tvarate mama</seg> //</l>

<l xml:id="HV_App.I,29C.147"><seg type="pāda" n="a">trātāraṃ nānupaśyāmi</seg> <seg type="pāda" n="b">mayā khalv arditasya te</seg> /</l>

<l xml:id="HV_App.I,29C.148"><seg type="pāda" n="a">ity ukto mandaras tena</seg> <seg type="pāda" n="b">tatraivāntarhito 'bhavat</seg> /</l>

<l xml:id="HV_App.I,29C.149"><seg type="pāda" n="a">tato 'ndhako 'tiruṣito</seg> <seg type="pāda" n="b">varadānena darpitaḥ</seg> /</l>

<l xml:id="HV_App.I,29C.150"><seg type="pāda" n="a">mumoca nādaṃ sumahad</seg> <seg type="pāda" n="b">idaṃ vacanam abravīt</seg> //</l>

<l xml:id="HV_App.I,29C.151"><seg type="pāda" n="a">mayā nāma yācyamāno</seg> <seg type="pāda" n="b">yasmān na bahu manyase</seg> /</l>

<l xml:id="HV_App.I,29C.152"><seg type="pāda" n="a">ahaṃ cūrṇīkaromi tvāṃ</seg> <seg type="pāda" n="b">balaṃ parvata paśya me</seg> //</l>

<l xml:id="HV_App.I,29C.153"><seg type="pāda" n="a">evam uktvā gireḥ śṛṅgam</seg> <seg type="pāda" n="b">utpāṭya bahuyojanam</seg> /</l>

<l xml:id="HV_App.I,29C.154"><seg type="pāda" n="a">niṣpipeṣa gires tasya</seg> <seg type="pāda" n="b">śṛṅge 'thānyatra vīryavān</seg> /</l>

<l xml:id="HV_App.I,29C.155"><seg type="pāda" n="a">saha tair asuraiḥ sarvair</seg> <seg type="pāda" n="b">varadānena darpitaḥ</seg> //</l>

<l xml:id="HV_App.I,29C.156"><seg type="pāda" n="a">taṃ pracchannanadījālaṃ</seg> <seg type="pāda" n="b">bhajyamānaṃ mahāgirim</seg> /</l>

<l xml:id="HV_App.I,29C.157"><seg type="pāda" n="a">viditvā bhagavān rudraś</seg> <seg type="pāda" n="b">cakārānugrahaṃ gireḥ</seg> //</l>

<l xml:id="HV_App.I,29C.158"><seg type="pāda" n="a">saviśeṣataraṃ vīra</seg> <seg type="pāda" n="b">mattadvipamṛgāyutam</seg> /</l>

<l xml:id="HV_App.I,29C.159"><seg type="pāda" n="a">nadījālair bahutarair</seg> <seg type="pāda" n="b">ācitaṃ citrakānanam</seg> /</l>

<l xml:id="HV_App.I,29C.160"><seg type="pāda" n="a">nabhaścyutaiḥ purā yadvat</seg> <seg type="pāda" n="b">tadvad eva virājate</seg> //</l>

<l xml:id="HV_App.I,29C.161"><seg type="pāda" n="a">atha devaprabhāvena</seg> <seg type="pāda" n="b">śṛṅgāṇy utpāṭitāni tu</seg> /</l>

<l xml:id="HV_App.I,29C.162"><seg type="pāda" n="a">kṣiptāni cāsurān eva</seg> <seg type="pāda" n="b">ghnanti ghorāṇi bhārata</seg> //</l>

<l xml:id="HV_App.I,29C.163"><seg type="pāda" n="a">kṣiptvā ye prapalāyante</seg> <seg type="pāda" n="b">śṛṅgāṇi tu mahāsurāḥ</seg> /</l>

<l xml:id="HV_App.I,29C.164"><seg type="pāda" n="a">śṛṅais tais taiḥ sma vadhyante</seg> <seg type="pāda" n="b">parvatasya janādhipa</seg> //</l>

<l xml:id="HV_App.I,29C.165"><seg type="pāda" n="a">ye svasthās tv asurās tatra</seg> <seg type="pāda" n="b">tiṣṭhanti girisānuṣu</seg> /</l>

<l xml:id="HV_App.I,29C.166"><seg type="pāda" n="a">śṛṅgais te tasya vadhyante</seg> <seg type="pāda" n="b">mandarasya mahāgireḥ</seg> //</l>

<l xml:id="HV_App.I,29C.167"><seg type="pāda" n="a">tato 'ndhakas tadā dṛṣṭvā</seg> <seg type="pāda" n="b">senāṃ tāṃ sūditāṃ tathā</seg> /</l>

<l xml:id="HV_App.I,29C.168"><seg type="pāda" n="a">ruṣitaḥ sumahānādaṃ</seg> <seg type="pāda" n="b">naditvedaṃ tadābravīt</seg> //</l>

<l xml:id="HV_App.I,29C.169"><seg type="pāda" n="a">āhvayaitaṃ vanaṃ yasya</seg> <seg type="pāda" n="b">yuddhārtham upatiṣṭhatu</seg> /</l>

<l xml:id="HV_App.I,29C.170"><seg type="pāda" n="a">kiṃ tvayācala yuddhena</seg> <seg type="pāda" n="b">hatāḥ sma cchadmanā raṇe</seg> //</l>

<l xml:id="HV_App.I,29C.171"><seg type="pāda" n="a">evam ukte tv andhakena</seg> <seg type="pāda" n="b">vṛṣabheṇa maheśvaraḥ</seg> /</l>

<l xml:id="HV_App.I,29C.172"><seg type="pāda" n="a">saṃprāptaḥ śūlam udyamya</seg> <seg type="pāda" n="b">devo 'ndhakajighāṃsayā</seg> //</l>

<l xml:id="HV_App.I,29C.173"><seg type="pāda" n="a">pramathānāṃ gaṇair dhīmān</seg> <seg type="pāda" n="b">vṛto vai bahulocanaḥ</seg> /</l>

<l xml:id="HV_App.I,29C.174"><seg type="pāda" n="a">tathā bhūtagaṇaiś caiva</seg> <seg type="pāda" n="b">dhīmān bhūtagaṇeśvaraḥ</seg> //</l>

<l xml:id="HV_App.I,29C.175"><seg type="pāda" n="a">pracakampe tataḥ kṛtsnaṃ</seg> <seg type="pāda" n="b">trailokyaṃ ruṣite hare</seg> /</l>

<l xml:id="HV_App.I,29C.176"><seg type="pāda" n="a">sindhavaś ca pratisrotam</seg> <seg type="pāda" n="b">ūhuḥ prajvalitodakāḥ</seg> //</l>

<l xml:id="HV_App.I,29C.177"><seg type="pāda" n="a">jagmur diśo 'gnidāhaṃ ca</seg> <seg type="pāda" n="b">sarvato haratejasā</seg> /</l>

<l xml:id="HV_App.I,29C.178"><seg type="pāda" n="a">yuyudhuś ca grahāḥ sarve</seg> <seg type="pāda" n="b">viparītā janādhipa</seg> //</l>

<l xml:id="HV_App.I,29C.179"><seg type="pāda" n="a">celuś ca girayas tatra</seg> <seg type="pāda" n="b">kāle kurukulodvaha</seg> /</l>

<l xml:id="HV_App.I,29C.180"><seg type="pāda" n="a">pravavarṣātha parjanyaḥ</seg> <seg type="pāda" n="b">sadhūmāṅgāravṛṣṭimān</seg> //</l>

<l xml:id="HV_App.I,29C.181"><seg type="pāda" n="a">uṣṇabhāś candramāś cāsīt</seg> <seg type="pāda" n="b">sūryaḥ śītaprabhas tathā</seg> /</l>

<l xml:id="HV_App.I,29C.182"><seg type="pāda" n="a">na brahma vividus tatra</seg> <seg type="pāda" n="b">munayyo brahmavādinaḥ</seg> //</l>

<l xml:id="HV_App.I,29C.183"><seg type="pāda" n="a">vaḍavāḥ suṣuvur gāś ca</seg> <seg type="pāda" n="b">gāvo 'śvān api cānagha</seg> /</l>

<l xml:id="HV_App.I,29C.184"><seg type="pāda" n="a">petur vṛkṣāś ca medinyām</seg> <seg type="pāda" n="b">acchinna bhasmasātkṛtāḥ</seg> //</l>

<l xml:id="HV_App.I,29C.185"><seg type="pāda" n="a">bādhante vṛṣabhā gāś ca</seg> <seg type="pāda" n="b">gāvaś cāruruhur vṛṣān</seg> /</l>

<l xml:id="HV_App.I,29C.186"><seg type="pāda" n="a">rākṣasā yātudhānāś ca</seg> <seg type="pāda" n="b">piśācāś cāpi sarvaśaḥ</seg> //</l>

<note>k: T1.3 G3 ins. :k</note>
<l xml:id="**HV_App.I,29C.86**5:1"><seg type="pāda" n="a">andhakaṃ purataḥ kṛtvā</seg> <seg type="pāda" n="b">parivavrur vṛṣabhadhvajam</seg> /</l>

<l xml:id="**HV_App.I,29C.86**5:2"><seg type="pāda" n="a">andhako 'pi mahātejā</seg> <seg type="pāda" n="b">bāṇair api vavarṣa tam</seg> //</l>

<l xml:id="HV_App.I,29C.187"><seg type="pāda" n="a">viparītaṃ jagad dṛṣṭvā</seg> <seg type="pāda" n="b">mahādevas tathā gatam</seg> /</l>

<l xml:id="HV_App.I,29C.188"><seg type="pāda" n="a">mumoca bhagavāñ śūlaṃ</seg> <seg type="pāda" n="b">pradīptāgnisamaprabham</seg> //</l>

<l xml:id="HV_App.I,29C.189"><seg type="pāda" n="a">tat papāta harotsṛṣṭam</seg> <seg type="pāda" n="b">andhakorasi durdharam</seg> /</l>

<l xml:id="HV_App.I,29C.190"><seg type="pāda" n="a">bhasmasāc cākarod raudram</seg> <seg type="pāda" n="b">andhakaṃ sādhukaṇṭakam</seg> //</l>

<l xml:id="HV_App.I,29C.191"><seg type="pāda" n="a">tato devagaṇāḥ sarve</seg> <seg type="pāda" n="b">munayaś ca tapodhanāḥ</seg> /</l>

<l xml:id="HV_App.I,29C.192"><seg type="pāda" n="a">śaṃkaraṃ tuṣṭuvuś caiva</seg> <seg type="pāda" n="b">jagacchatrau nibarhite</seg> //</l>

<l xml:id="HV_App.I,29C.193"><seg type="pāda" n="a">devaduṃdubhayo neduḥ</seg> <seg type="pāda" n="b">puṣpavṛṣṭiḥ papāta ha</seg> /</l>

<l xml:id="HV_App.I,29C.194"><seg type="pāda" n="a">trailokyaṃ virvṛtaṃ cāsīn</seg> <seg type="pāda" n="b">narendra vigatajvaram</seg> //</l>

<l xml:id="HV_App.I,29C.195"><seg type="pāda" n="a">prajagur devagandharvā</seg> <seg type="pāda" n="b">nanṛtuś cāpsarogaṇāḥ</seg> /</l>

<l xml:id="HV_App.I,29C.196"><seg type="pāda" n="a">jepuś ca brāhmaṇā vedān</seg> <seg type="pāda" n="b">ījuś ca kratubhis tathā</seg> //</l>

<l xml:id="HV_App.I,29C.197"><seg type="pāda" n="a">grahāḥ prakṛtim āpedur</seg> <seg type="pāda" n="b">ūhur nadyo yathā purā</seg> /</l>

<l xml:id="HV_App.I,29C.198"><seg type="pāda" n="a">na jajvāla jale vahnir</seg> <seg type="pāda" n="b">āśāḥ sarvāḥ prasedire</seg> //</l>

<l xml:id="HV_App.I,29C.199"><seg type="pāda" n="a">mandaraḥ parvataśreṣṭhaḥ</seg> <seg type="pāda" n="b">pureva virarāja ha</seg> /</l>

<l xml:id="HV_App.I,29C.200"><seg type="pāda" n="a">śriyā paramayā juṣṭaḥ</seg> <seg type="pāda" n="b">sarvatejaḥsamucchrayāt</seg> //</l>

<l xml:id="HV_App.I,29C.201"><seg type="pāda" n="a">reme somaś ca bhagavān</seg> <seg type="pāda" n="b">pārijātavane haraḥ</seg> /</l>

<l xml:id="HV_App.I,29C.202"><seg type="pāda" n="a">supracārān surān kṛtvā</seg> <seg type="pāda" n="b">śakrādīn dharmataḥ prabhuḥ</seg> //</l>

<note>Colophon</note>

<note>h: HV (CE) Appendix I, No. 29D, transliterated by François Painchaud, proof--read by André Couture, version of January 2005 :h</note>
<note>k: K Ñ2 V B D T G M4 cont. :k</note>

<milestone unit="speaker" n="janamejaya uvāca"/>
<l xml:id="HV_App.I,29D.1"><seg type="pāda" n="a">mune 'ndhakavadhaḥ śrāvyaḥ</seg> <seg type="pāda" n="b">śruto 'yaṃ khalu bho mayā</seg> /</l>

<l xml:id="HV_App.I,29D.2"><seg type="pāda" n="a">śāntis trayāṇāṃ lokānāṃ</seg> <seg type="pāda" n="b">kṛtā devena dhīmatā</seg> //</l>

<l xml:id="HV_App.I,29D.3"><seg type="pāda" n="a">nikumbhasya hataṃ dehaṃ</seg> <seg type="pāda" n="b">dvitīyaṃ cakrapāṇinā</seg> /</l>

<l xml:id="HV_App.I,29D.4"><seg type="pāda" n="a">yadarthaṃ ca yathā caiva</seg> <seg type="pāda" n="b">tad bhavān vaktum arhati</seg> //</l>


<milestone unit="speaker" n="vaiśaṃpāyana uvāca"/>
<l xml:id="HV_App.I,29D.5"><seg type="pāda" n="a">śraddadhānasya rājendra</seg> <seg type="pāda" n="b">vaktavyaṃ bhavato 'nagha</seg> /</l>

<l xml:id="HV_App.I,29D.6"><seg type="pāda" n="a">caritaṃ lokanāthasya</seg> <seg type="pāda" n="b">harer amitatejasaḥ</seg> //</l>

<l xml:id="HV_App.I,29D.7"><seg type="pāda" n="a">dvāravatyāṃ nivasato</seg> <seg type="pāda" n="b">viṣṇor atulatejasaḥ</seg> /</l>

<l xml:id="HV_App.I,29D.8"><seg type="pāda" n="a">samudrayātrā saṃprāptā</seg> <seg type="pāda" n="b">tīrthe piṇḍārake nṛpa</seg> //</l>

<l xml:id="HV_App.I,29D.9"><seg type="pāda" n="a">ugraseno narapatir</seg> <seg type="pāda" n="b">vasudevaś ca bhārata</seg> /</l>

<l xml:id="HV_App.I,29D.10"><seg type="pāda" n="a">nikṣiptau nagarādhyakṣau</seg> <seg type="pāda" n="b">śeṣāḥ sarve vinirgatāḥ</seg> //</l>

<l xml:id="HV_App.I,29D.11"><seg type="pāda" n="a">pṛthag balaḥ pṛthag dhīmāl</seg> <seg type="pāda" n="b">lokanātho janārdanaḥ</seg> /</l>

<l xml:id="HV_App.I,29D.12"><seg type="pāda" n="a">goṣṭhyaḥ pṛthak kumārāṇāṃ</seg> <seg type="pāda" n="b">nṛdevāmaratejasām</seg> //</l>

<l xml:id="HV_App.I,29D.13"><seg type="pāda" n="a">gaṇikānāṃ sahasrāṇi</seg> <seg type="pāda" n="b">niḥsṛtāni narādhipa</seg> /</l>

<l xml:id="HV_App.I,29D.14"><seg type="pāda" n="a">kumaraiḥ saha vārṣṇeyai</seg> <seg type="pāda" n="b">rūpavadbhiḥ svalaṃkṛtaiḥ</seg> //</l>

<l xml:id="HV_App.I,29D.15"><seg type="pāda" n="a">daityādhivāsaṃ nirjitya</seg> <seg type="pāda" n="b">yadubhir dṛḍhavikramaiḥ</seg> /</l>

<l xml:id="HV_App.I,29D.16"><seg type="pāda" n="a">veśyā niveśitā vīra</seg> <seg type="pāda" n="b">dvāravatyāṃ sahasraśaḥ</seg> //</l>

<l xml:id="HV_App.I,29D.17"><seg type="pāda" n="a">sāmānyās tāḥ kumārāṇāṃ</seg> <seg type="pāda" n="b">krīḍānāryo mahātmanām</seg> /</l>

<l xml:id="HV_App.I,29D.18"><seg type="pāda" n="a">icchābhojyā guṇair eva</seg> <seg type="pāda" n="b">rājanyā veśayoṣitaḥ</seg> /</l>

<l xml:id="HV_App.I,29D.19"><seg type="pāda" n="a">sthitir eṣā hi bhaimānāṃ</seg> <seg type="pāda" n="b">kṛtā kṛṣṇena dhīmatā</seg> /</l>

<l xml:id="HV_App.I,29D.20"><seg type="pāda" n="a">strīnimittaṃ bhaved vairaṃ</seg> <seg type="pāda" n="b">mā yadunām iti prabho</seg> //</l>

<l xml:id="HV_App.I,29D.21"><seg type="pāda" n="a">revatyā caikayā sārdhaṃ</seg> <seg type="pāda" n="b">balo reme 'nukūlayā</seg> /</l>

<l xml:id="HV_App.I,29D.22"><seg type="pāda" n="a">cakravākānurāgeṇa</seg> <seg type="pāda" n="b">yaduśreṣṭhaḥ pratāpavān</seg> //</l>

<l xml:id="HV_App.I,29D.23"><seg type="pāda" n="a">kādambarīpānakalo</seg> <seg type="pāda" n="b">bhūṣito vanamālayā</seg> /</l>

<l xml:id="HV_App.I,29D.24"><seg type="pāda" n="a">cikrīḍa sāgarajale</seg> <seg type="pāda" n="b">revatyā sahito balaḥ</seg> //</l>

<l xml:id="HV_App.I,29D.25"><seg type="pāda" n="a">ṣoḍaśa strīsahasrāṇi</seg> <seg type="pāda" n="b">jale jalajalocanaḥ</seg> /</l>

<l xml:id="HV_App.I,29D.26"><seg type="pāda" n="a">ramayām āsa govindo</seg> <seg type="pāda" n="b">vaiśvarūpyeṇa sarvakṛt</seg> //</l>

<l xml:id="HV_App.I,29D.27"><seg type="pāda" n="a">aham iṣṭā mayā sārdhaṃ</seg> <seg type="pāda" n="b">jale vasati keśavaḥ</seg> /</l>

<l xml:id="HV_App.I,29D.28"><seg type="pāda" n="a">iti tā menire sarvā</seg> <seg type="pāda" n="b">nārāyaṇaparāḥ striyaḥ</seg> //</l>

<l xml:id="HV_App.I,29D.29"><seg type="pāda" n="a">sarvāḥ suratacihnāṅgyaḥ</seg> <seg type="pāda" n="b">sarvāḥ suratatarpitāḥ</seg> /</l>

<l xml:id="HV_App.I,29D.30"><seg type="pāda" n="a">mānam ūhuś ca tāḥ sarvā</seg> <seg type="pāda" n="b">govinde bahumānajam</seg> //</l>

<l xml:id="HV_App.I,29D.31"><seg type="pāda" n="a">aham iṣṭaham iṣṭeti</seg> <seg type="pāda" n="b">snigdhe parijane tadā</seg> /</l>

<l xml:id="HV_App.I,29D.32"><seg type="pāda" n="a">nārāyaṇās triyaḥ sarvā</seg> <seg type="pāda" n="b">mudā śaślāghire śubhāḥ</seg> //</l>

<l xml:id="HV_App.I,29D.33"><seg type="pāda" n="a">karajadvijacihnāni</seg> <seg type="pāda" n="b">kucādharagatāni tāḥ</seg> /</l>

<l xml:id="HV_App.I,29D.34"><seg type="pāda" n="a">dṛṣṭvā dṛṣṭvā jahṛṣire</seg> <seg type="pāda" n="b">darpaṇeṣv aṅgalakṣaṇam</seg> //</l>

<l xml:id="HV_App.I,29D.35"><seg type="pāda" n="a">gotram uddiśya kṛṣṇasya</seg> <seg type="pāda" n="b">jagire kṛṣṇayoṣitaḥ</seg> /</l>

<l xml:id="HV_App.I,29D.36"><seg type="pāda" n="a">pibantya iva kṛṣṇasya</seg> <seg type="pāda" n="b">nayanair vadanāmbujam</seg> //</l>

<l xml:id="HV_App.I,29D.37"><seg type="pāda" n="a">kṛṣṇārpitamanodṛṣṭyaḥ</seg> <seg type="pāda" n="b">kāntā nārāyaṇastriyaḥ</seg> /</l>

<l xml:id="HV_App.I,29D.38"><seg type="pāda" n="a">manoharatarā rājann</seg> <seg type="pāda" n="b">abhavann ekaniścayāḥ</seg> //</l>

<l xml:id="HV_App.I,29D.39"><seg type="pāda" n="a">ekārpitamanodṛṣṭyo</seg> <seg type="pāda" n="b">nerṣyā tāś cakrire 'ṅganāḥ</seg> //</l>

<l xml:id="HV_App.I,29D.40"><seg type="pāda" n="a">nārāyaṇena devena</seg> <seg type="pāda" n="b">tarpyamāṇamanorathāḥ</seg> //</l>

<l xml:id="HV_App.I,29D.41"><seg type="pāda" n="a">śirāṃsi garvitāny ūhuḥ</seg> <seg type="pāda" n="b">sarvā niravaśeṣataḥ</seg> /</l>

<l xml:id="HV_App.I,29D.42"><seg type="pāda" n="a">vāllabhyaṃ keśavamayaṃ</seg> <seg type="pāda" n="b">vahantyaś cārudarśanāḥ</seg> //</l>

<l xml:id="HV_App.I,29D.43"><seg type="pāda" n="a">tābhis tu saha cikrīḍa</seg> <seg type="pāda" n="b">sarvābhir harir ātmavān</seg> /</l>

<l xml:id="HV_App.I,29D.44"><seg type="pāda" n="a">vaiśvarūpyeṇa vidhinā</seg> <seg type="pāda" n="b">samudre vimale jale</seg> //</l>

<l xml:id="HV_App.I,29D.45"><seg type="pāda" n="a">uvāha sarvagandhāḍhyaṃ</seg> <seg type="pāda" n="b">svacchaṃ vāri mahodadhiḥ</seg> /</l>

<l xml:id="HV_App.I,29D.46"><seg type="pāda" n="a">toyaṃ cālavaṇaṃ vīra</seg> <seg type="pāda" n="b">vāsudevasya śāsanāt</seg> //</l>

<l xml:id="HV_App.I,29D.47"><seg type="pāda" n="a">gulphadaghnaṃ jānudaghnam</seg> <seg type="pāda" n="b">ūrudaghnam athāpi vā</seg> /</l>

<l xml:id="HV_App.I,29D.48"><seg type="pāda" n="a">nāryas tāḥ stanadaghnaṃ vā</seg> <seg type="pāda" n="b">jalaṃ samabhikāṅkṣitam</seg> //</l>

<l xml:id="HV_App.I,29D.49"><seg type="pāda" n="a">siṣicuḥ keśavaṃ patnyo</seg> <seg type="pāda" n="b">dhārā iva mahodadhim</seg> /</l>

<l xml:id="HV_App.I,29D.50"><seg type="pāda" n="a">siṣeca taśca govindo</seg> <seg type="pāda" n="b">meghaḥ phullalatā iva</seg> //</l>

<l xml:id="HV_App.I,29D.51"><seg type="pāda" n="a">avalambyāparāḥ kaṇṭhe</seg> <seg type="pāda" n="b">hariṃ hariṇalocanāḥ</seg> /</l>

<l xml:id="HV_App.I,29D.52"><seg type="pāda" n="a">upagūhasva māṃ vīra</seg> <seg type="pāda" n="b">patāmīty abruvan striyaḥ</seg> //</l>

<l xml:id="HV_App.I,29D.53"><seg type="pāda" n="a">kāścit kāṣṭhamayais teruḥ</seg> <seg type="pāda" n="b">plavaiḥ sarvāṅgaśobhanāḥ</seg> /</l>

<l xml:id="HV_App.I,29D.54"><seg type="pāda" n="a">krauñcabarhiṇanāgānām</seg> <seg type="pāda" n="b">ākārasadṛśaiḥ striyaḥ</seg> //</l>

<l xml:id="HV_App.I,29D.55"><seg type="pāda" n="a">makarākṛtibhiś cānyā</seg> <seg type="pāda" n="b">mīnābhair api cāparāḥ</seg> /</l>

<l xml:id="HV_App.I,29D.56"><seg type="pāda" n="a">bahurūpākṛtidharaiḥ</seg> <seg type="pāda" n="b">pupluvuś cāparāḥ striyaḥ</seg> //</l>

<l xml:id="HV_App.I,29D.57"><seg type="pāda" n="a">stanakumbhais tathā terūḥ</seg> <seg type="pāda" n="b">kumbhair iva tathāparāḥ</seg> /</l>

<l xml:id="HV_App.I,29D.58"><seg type="pāda" n="a">samudrasalile ramye</seg> <seg type="pāda" n="b">harṣayantyo janārdanam</seg> //</l>

<l xml:id="HV_App.I,29D.59"><seg type="pāda" n="a">rarāma saha rūkmiṇyā</seg> <seg type="pāda" n="b">jale tasmin mudā yutaḥ</seg> /</l>

<l xml:id="HV_App.I,29D.60"><seg type="pāda" n="a">yenaiva kāryayogena</seg> <seg type="pāda" n="b">ramaty amarasattamaḥ</seg> /</l>

<l xml:id="HV_App.I,29D.61"><seg type="pāda" n="a">tat tad eva hi tāś cakrur</seg> <seg type="pāda" n="b">mudā nārāyaṇastriyaḥ</seg> //</l>

<l xml:id="HV_App.I,29D.62"><seg type="pāda" n="a">tanuvastrāvṛtās tanvyo</seg> <seg type="pāda" n="b">lilāyantyas tathāparāḥ</seg> /</l>

<l xml:id="HV_App.I,29D.63"><seg type="pāda" n="a">cikrīḍur vāsudevasya</seg> <seg type="pāda" n="b">jale jalajalocanāḥ</seg> //</l>

<l xml:id="HV_App.I,29D.64"><seg type="pāda" n="a">yasyā yasyās tu yo bhāvas</seg> <seg type="pāda" n="b">tāṃ tāṃ tenaiva keśavaḥ</seg> /</l>

<l xml:id="HV_App.I,29D.65"><seg type="pāda" n="a">anupraviśya bhāvajño</seg> <seg type="pāda" n="b">nināyātmavaśaṃ vaśī</seg> //</l>

<l xml:id="HV_App.I,29D.66"><seg type="pāda" n="a">hṛṣīkeśo 'pi bhagavān</seg> <seg type="pāda" n="b">hṛṣīkeśaḥ sanātanaḥ</seg> /</l>

<l xml:id="HV_App.I,29D.67"><seg type="pāda" n="a">babhūva vaiśvarūpyeṇa</seg> <seg type="pāda" n="b">kāntāvaśagataḥ prabhuḥ</seg> //</l>

<l xml:id="HV_App.I,29D.68"><seg type="pāda" n="a">kulaśīlasamo 'smākaṃ</seg> <seg type="pāda" n="b">yogyo 'yam iti menire</seg> /</l>

<l xml:id="HV_App.I,29D.69"><seg type="pāda" n="a">vaiśvarūpyeṇa vartantam</seg> <seg type="pāda" n="b">aṅganās tā janārdanam</seg> //</l>

<l xml:id="HV_App.I,29D.70"><seg type="pāda" n="a">dakṣā dākṣiṇyayuktaṃ taṃ</seg> <seg type="pāda" n="b">smitapūrvābhibhāṣiṇam</seg> /</l>

<l xml:id="HV_App.I,29D.71"><seg type="pāda" n="a">kṛṣṇaṃ bhāryāś cakamire</seg> <seg type="pāda" n="b">bhaktyā ca bahu menire</seg> //</l>

<l xml:id="HV_App.I,29D.72"><seg type="pāda" n="a">pṛthag goṣṭhyaḥ kumārāṇāṃ</seg> <seg type="pāda" n="b">prakāśaṃ strīgaṇaiḥ saha</seg> /</l>

<l xml:id="HV_App.I,29D.73"><seg type="pāda" n="a">alaṃcakrur jalaṃ vīrāḥ</seg> <seg type="pāda" n="b">sāgarasya guṇākarāḥ</seg> //</l>

<l xml:id="HV_App.I,29D.74"><seg type="pāda" n="a">gītanṛtyavidhijñānāṃ</seg> <seg type="pāda" n="b">tāsāṃ strīṇāṃ janeśvara</seg> /</l>

<l xml:id="HV_App.I,29D.75"><seg type="pāda" n="a">tejasāpy āhṛtānāṃ te</seg> <seg type="pāda" n="b">dākṣaṇyāt tasthire vaśe</seg> /</l>

<l xml:id="HV_App.I,29D.76"><seg type="pāda" n="a">śṛṇvantaś cārugītāni</seg> <seg type="pāda" n="b">tathā svabhinayāny api</seg> /</l>

<l xml:id="HV_App.I,29D.77"><seg type="pāda" n="a">tūryāṇy uttamanārīṇāṃ</seg> <seg type="pāda" n="b">mumudur yadupuṃgavāḥ</seg> //</l>

<l xml:id="HV_App.I,29D.78"><seg type="pāda" n="a">pañcacūḍās tataḥ kṛṣṇaḥ</seg> <seg type="pāda" n="b">kauberyaś ca varāpsarāḥ</seg> /</l>

<l xml:id="HV_App.I,29D.79"><seg type="pāda" n="a">māhendrīś cānayām āsa</seg> <seg type="pāda" n="b">vaiśvarūpyeṇa hetunā</seg> //</l>

<l xml:id="HV_App.I,29D.80"><seg type="pāda" n="a">tāḥ provācāprameyātmā</seg> <seg type="pāda" n="b">sāntvayitvā jagat prabhuḥ</seg> /</l>

<l xml:id="HV_App.I,29D.81"><seg type="pāda" n="a">upasthitāś ca praṇatāḥ</seg> <seg type="pāda" n="b">kṛtāñjalipuṭās tathā</seg> //</l>

<l xml:id="HV_App.I,29D.82"><seg type="pāda" n="a">krīḍāyuvatyo bhaimānāṃ</seg> <seg type="pāda" n="b">praviśadhvam aśaṅkitāḥ</seg> /</l>

<l xml:id="HV_App.I,29D.83"><seg type="pāda" n="a">matpriyārthaṃ varārohā</seg> <seg type="pāda" n="b">ramayadhvaṃ ca yādavān</seg> //</l>

<l xml:id="HV_App.I,29D.84"><seg type="pāda" n="a">darśayadhvaṃ guṇān sarvān</seg> <seg type="pāda" n="b">nṛtyagītai rahaḥsu ca</seg> /</l>

<l xml:id="HV_App.I,29D.85"><seg type="pāda" n="a">tathābhinayayogeṣu</seg> <seg type="pāda" n="b">vādyeṣu vividheṣu ca</seg> //</l>

<l xml:id="HV_App.I,29D.86"><seg type="pāda" n="a">evaṃ kṛte vidhāsyāmi</seg> <seg type="pāda" n="b">śreyo vo manasepsitam</seg> /</l>

<l xml:id="HV_App.I,29D.87"><seg type="pāda" n="a">maccharīrasamā hy ete</seg> <seg type="pāda" n="b">sarve niravaśeṣataḥ</seg> //</l>

<l xml:id="HV_App.I,29D.88"><seg type="pāda" n="a">śirasājñāṃ tu tāḥ sarvāḥ</seg> <seg type="pāda" n="b">pratigṛhya hares tadā</seg> /</l>

<l xml:id="HV_App.I,29D.89"><seg type="pāda" n="a">krīḍāyuvatyo viviśur</seg> <seg type="pāda" n="b">bhaimānām apsarovarāḥ</seg> //</l>

<l xml:id="HV_App.I,29D.90"><seg type="pāda" n="a">tābhiḥ praviṣṭamātrābhir</seg> <seg type="pāda" n="b">dyotitaḥ sa mahārṇavaḥ</seg> /</l>

<l xml:id="HV_App.I,29D.91"><seg type="pāda" n="a">saudāminībhir nabhasi</seg> <seg type="pāda" n="b">ghanavṛnda ivānagha</seg> //</l>

<l xml:id="HV_App.I,29D.92"><seg type="pāda" n="a">tā jale sthalavat sthitvā</seg> <seg type="pāda" n="b">jaguś cāthāpy avādayan</seg> /</l>

<l xml:id="HV_App.I,29D.93"><seg type="pāda" n="a">cakruś cābhinayaṃ samyak</seg> <seg type="pāda" n="b">svargāvāsa ivāṅganāḥ</seg> //</l>

<l xml:id="HV_App.I,29D.94"><seg type="pāda" n="a">gandhair mālyaiś ca tā divyair</seg> <seg type="pāda" n="b">vastraiś cāyatalocanāḥ</seg> /</l>

<l xml:id="HV_App.I,29D.95"><seg type="pāda" n="a">helābhir hāsabhāvaiś ca</seg> <seg type="pāda" n="b">jahrur bhaimamanāṃsy atha</seg> //</l>

<l xml:id="HV_App.I,29D.96"><seg type="pāda" n="a">kaṭākṣair iṅgitair hāsaiḥ</seg> <seg type="pāda" n="b">kalaroṣaiḥ prasāditaiḥ</seg> /</l>

<l xml:id="HV_App.I,29D.97"><seg type="pāda" n="a">manonukūlair bhaimānāṃ</seg> <seg type="pāda" n="b">samājahrur manāṃsi tāḥ</seg> //</l>

<l xml:id="HV_App.I,29D.98"><seg type="pāda" n="a">utkṣipyotkṣipya cākāśaṃ</seg> <seg type="pāda" n="b">vātaskandhān bahūṃś ca tān</seg> /</l>

<l xml:id="HV_App.I,29D.99"><seg type="pāda" n="a">madirāvaśagā bhaimā</seg> <seg type="pāda" n="b">mānayanti varāpsarāḥ</seg> /</l>

<l xml:id="HV_App.I,29D.100"><seg type="pāda" n="a">kṛṣṇo 'pi teṣāṃ prītyarthaṃ</seg> <seg type="pāda" n="b">vijahre viyati prabhuḥ</seg> /</l>

<l xml:id="HV_App.I,29D.101"><seg type="pāda" n="a">sarvaiḥ ṣoḍaśabhiḥ sārdhaṃ</seg> <seg type="pāda" n="b">strīsahasrair mudānvitaḥ</seg> //</l>

<l xml:id="HV_App.I,29D.102"><seg type="pāda" n="a">prabhāvajñās tu te vīrāḥ</seg> <seg type="pāda" n="b">kṛṣṇasyāmitatejasaḥ</seg> /</l>

<l xml:id="HV_App.I,29D.103"><seg type="pāda" n="a">na jagmur vismayaṃ bhaimā</seg> <seg type="pāda" n="b">gāmbhīryaṃ paramāsthitāḥ</seg> //</l>

<l xml:id="HV_App.I,29D.104"><seg type="pāda" n="a">kecid raivatakaṃ gatvā</seg> <seg type="pāda" n="b">punar āyānti bhārata</seg> /</l>

<l xml:id="HV_App.I,29D.105"><seg type="pāda" n="a">gṛhān anye vanāny anye</seg> <seg type="pāda" n="b">kāṅkṣitāny arimardana</seg> //</l>

<l xml:id="HV_App.I,29D.106"><seg type="pāda" n="a">apeyaḥ peyasalilaḥ</seg> <seg type="pāda" n="b">sāgaraś cābhavat tadā</seg> /</l>

<l xml:id="HV_App.I,29D.107"><seg type="pāda" n="a">ājñayā lokanāthasya</seg> <seg type="pāda" n="b">viṣṇor atulatejasaḥ</seg> //</l>

<l xml:id="HV_App.I,29D.108"><seg type="pāda" n="a">adhāvan sthalavac cāpi</seg> <seg type="pāda" n="b">jale jalajalocanāḥ</seg> /</l>

<l xml:id="HV_App.I,29D.109"><seg type="pāda" n="a">gṛhya haste tathā nāryo</seg> <seg type="pāda" n="b">yuktā majjaṃs tathāpi ca</seg> //</l>

<l xml:id="HV_App.I,29D.110"><seg type="pāda" n="a">bhakṣyabhojyāni peyāni</seg> <seg type="pāda" n="b">coṣyaṃ lehyaṃ tathaica ca</seg> /</l>

<l xml:id="HV_App.I,29D.111"><seg type="pāda" n="a">bahuprakāraṃ manasā</seg> <seg type="pāda" n="b">dhyāte teṣāṃ bhavaty uta</seg> //</l>

<l xml:id="HV_App.I,29D.112"><seg type="pāda" n="a">amlānamālyadhāriṇyas</seg> <seg type="pāda" n="b">tāḥ striyas tān aninditān</seg> /</l>

<l xml:id="HV_App.I,29D.113"><seg type="pāda" n="a">rahaḥsu ramayāṃ cakruḥ</seg> <seg type="pāda" n="b">svarge devaratānugāḥ</seg> //</l>

<l xml:id="HV_App.I,29D.114"><seg type="pāda" n="a">naubhir gṛhaprakārābhiś</seg> <seg type="pāda" n="b">cikrīḍur aparājitāḥ</seg> /</l>

<l xml:id="HV_App.I,29D.115"><seg type="pāda" n="a">snātānuliptamuditāḥ</seg> <seg type="pāda" n="b">sāyāhne 'ndhakavṛṣṇayaḥ</seg> //</l>

<l xml:id="HV_App.I,29D.116"><seg type="pāda" n="a">āyatāś caturasrāś ca</seg> <seg type="pāda" n="b">vṛttāś ca svastikās tathā</seg> /</l>

<l xml:id="HV_App.I,29D.117"><seg type="pāda" n="a">prāsādā nauṣu kauravya</seg> <seg type="pāda" n="b">vihitā viśvakarmaṇā</seg> //</l>

<l xml:id="HV_App.I,29D.118"><seg type="pāda" n="a">kailāsamandaracchandā</seg> <seg type="pāda" n="b">merucchandās tathaiva ca</seg> /</l>

<l xml:id="HV_App.I,29D.119"><seg type="pāda" n="a">tathā nānāvayaśchandās</seg> <seg type="pāda" n="b">tathehāmṛgarūpiṇaḥ</seg> //</l>

<l xml:id="HV_App.I,29D.120"><seg type="pāda" n="a">vaidūryatoraṇaiś citrāś</seg> <seg type="pāda" n="b">citrābhir maṇibhaktibhiḥ</seg> /</l>

<l xml:id="HV_App.I,29D.121"><seg type="pāda" n="a">masāragalvarkamayaiś</seg> <seg type="pāda" n="b">citrabhaktiśatair api</seg> //</l>

<l xml:id="HV_App.I,29D.122"><seg type="pāda" n="a">prakrīḍagaruḍacchandāś</seg> <seg type="pāda" n="b">citrā kanakarītibhiḥ</seg> /</l>

<l xml:id="HV_App.I,29D.123"><seg type="pāda" n="a">krauñcacchandāḥ śukacchandā</seg> <seg type="pāda" n="b">gajacchandās tathāpare</seg> //</l>

<l xml:id="HV_App.I,29D.124"><seg type="pāda" n="a">karṇadhārair gṛhītās tā</seg> <seg type="pāda" n="b">nāvaḥ kārtasvarojjvalāḥ</seg> /</l>

<l xml:id="HV_App.I,29D.125"><seg type="pāda" n="a">salilaṃ śobhayām āsuḥ</seg> <seg type="pāda" n="b">sāgarasya mahormimat</seg> //</l>

<l xml:id="HV_App.I,29D.126"><seg type="pāda" n="a">samucchritaiḥ sitaiḥ potair</seg> <seg type="pāda" n="b">yānapātrais tathaiva ca</seg> /</l>

<l xml:id="HV_App.I,29D.127"><seg type="pāda" n="a">naubhiś ca jhillikābhiś ca</seg> <seg type="pāda" n="b">śuśubhe varuṇālayaḥ</seg> //</l>

<l xml:id="HV_App.I,29D.128"><seg type="pāda" n="a">purāṇy ākāśagāmīni</seg> <seg type="pāda" n="b">gandharvāṇām itas tataḥ</seg> /</l>

<l xml:id="HV_App.I,29D.129"><seg type="pāda" n="a">babhramuḥ sāgarajale</seg> <seg type="pāda" n="b">bhaimayānāni bhārata</seg> //</l>

<l xml:id="HV_App.I,29D.130"><seg type="pāda" n="a">nandanacchandayukteṣu</seg> <seg type="pāda" n="b">yānapātreṣu bhārata</seg> /</l>

<l xml:id="HV_App.I,29D.131"><seg type="pāda" n="a">nandanapratimaṃ sarvaṃ</seg> <seg type="pāda" n="b">vihitaṃ viśvakarmaṇā</seg> //</l>

<l xml:id="HV_App.I,29D.132"><seg type="pāda" n="a">udyānāni sabhā vṛkṣā</seg> <seg type="pāda" n="b">dīrghikāḥ syandanāni ca</seg> /</l>

<l xml:id="HV_App.I,29D.133"><seg type="pāda" n="a">niveśitāni svalpāni</seg> <seg type="pāda" n="b">tādṛśāny eva sarvathā</seg> //</l>

<l xml:id="HV_App.I,29D.134"><seg type="pāda" n="a">svargacchandeṣu cānyeṣu</seg> <seg type="pāda" n="b">samāsāt svargasaṃnibhāḥ</seg> /</l>

<l xml:id="HV_App.I,29D.135"><seg type="pāda" n="a">nārāyaṇājñayā vīra</seg> <seg type="pāda" n="b">vihitā viśvakarmaṇā</seg> //</l>

<l xml:id="HV_App.I,29D.136"><seg type="pāda" n="a">vaneṣu ruruvur hṛdyaṃ</seg> <seg type="pāda" n="b">madhuraṃ caiva pakṣiṇaḥ</seg> /</l>

<l xml:id="HV_App.I,29D.137"><seg type="pāda" n="a">manoharataraṃ caiva</seg> <seg type="pāda" n="b">bhaimānām atitejasām</seg> //</l>

<l xml:id="HV_App.I,29D.138"><seg type="pāda" n="a">devalokodbhavāḥ śvetā</seg> <seg type="pāda" n="b">vilepuḥ kokilās tadā</seg> /</l>

<l xml:id="HV_App.I,29D.139"><seg type="pāda" n="a">madhurāṇi vicitrāṇi</seg> <seg type="pāda" n="b">yadūnāṃ kāṅkṣitāni ca</seg> //</l>

<l xml:id="HV_App.I,29D.140"><seg type="pāda" n="a">candrāṃśusamarūpeṣu</seg> <seg type="pāda" n="b">harmyapṛṣṭheṣu barhiṇaḥ</seg> /</l>

<l xml:id="HV_App.I,29D.141"><seg type="pāda" n="a">nanṛtur madhurārāvāḥ</seg> <seg type="pāda" n="b">śikhaṇḍigaṇasaṃvṛtāḥ</seg> //</l>

<l xml:id="HV_App.I,29D.142"><seg type="pāda" n="a">patākā yānapātrāṇāṃ</seg> <seg type="pāda" n="b">sarvāḥ pakṣigaṇāyutāḥ</seg> /</l>

<l xml:id="HV_App.I,29D.143"><seg type="pāda" n="a">bhramarair upagītāś ca</seg> <seg type="pāda" n="b">sragdāmāsaktavāsibhiḥ</seg> //</l>

<l xml:id="HV_App.I,29D.144"><seg type="pāda" n="a">nārāyaṇājñayā vṛkṣāḥ</seg> <seg type="pāda" n="b">puṣpāṇi mumucur bhṛśam</seg> /</l>

<l xml:id="HV_App.I,29D.145"><seg type="pāda" n="a">ṛtavaś cānurūpāṇi</seg> <seg type="pāda" n="b">vihāyasigatās tadā</seg> //</l>

<l xml:id="HV_App.I,29D.146"><seg type="pāda" n="a">vavau manoharo vāto</seg> <seg type="pāda" n="b">ratikhedaharaḥ sukhaḥ</seg> /</l>

<l xml:id="HV_App.I,29D.147"><seg type="pāda" n="a">rajobhiḥ sarvapuṣpāṇāṃ</seg> <seg type="pāda" n="b">yuktaś candanaśaityabhṛt</seg> //</l>

<l xml:id="HV_App.I,29D.148"><seg type="pāda" n="a">śītoṣṇam icchatāṃ tatra</seg> <seg type="pāda" n="b">babhūva vasudhāpate</seg> /</l>

<l xml:id="HV_App.I,29D.149"><seg type="pāda" n="a">vāsudevaprasādena</seg> <seg type="pāda" n="b">bhaimānāṃ krīḍatāṃ tadā</seg> //</l>

<l xml:id="HV_App.I,29D.150"><seg type="pāda" n="a">na kṣutpipāsā na glānir</seg> <seg type="pāda" n="b">na cintā śoka eva ca</seg> /</l>

<l xml:id="HV_App.I,29D.151"><seg type="pāda" n="a">āviveśa tadā bhaimān</seg> <seg type="pāda" n="b">prabhāvāc cakrapāninaḥ</seg> //</l>

<l xml:id="HV_App.I,29D.152"><seg type="pāda" n="a">apraśāntamahātūryā</seg> <seg type="pāda" n="b">gītanṛtyopaśobhitāḥ</seg> /</l>

<l xml:id="HV_App.I,29D.153"><seg type="pāda" n="a">babhūvuḥ sāgarakrīḍā</seg> <seg type="pāda" n="b">bhaimānām atitejasām</seg> //</l>

<l xml:id="HV_App.I,29D.154"><seg type="pāda" n="a">bahuyojanavistīrṇaṃ</seg> <seg type="pāda" n="b">samudraṃ salilāśayam</seg> /</l>

<l xml:id="HV_App.I,29D.155"><seg type="pāda" n="a">rūdhvā cikrīḍur indrābhā</seg> <seg type="pāda" n="b">bhaimāḥ kṛṣṇābhirakṣitāḥ</seg> //</l>

<l xml:id="HV_App.I,29D.156"><seg type="pāda" n="a">paricchadasyānurūpaṃ</seg> <seg type="pāda" n="b">yānapātraṃ mahātmanaḥ</seg> /</l>

<l xml:id="HV_App.I,29D.157"><seg type="pāda" n="a">nārāyaṇasya devasya</seg> <seg type="pāda" n="b">vihitaṃ viśvakarmaṇā</seg> //</l>

<l xml:id="HV_App.I,29D.158"><seg type="pāda" n="a">ratnāni yāni trailaukye</seg> <seg type="pāda" n="b">viśiṣṭāni viśāṃ pate</seg> /</l>

<l xml:id="HV_App.I,29D.159"><seg type="pāda" n="a">kṛṣṇasya tāni sarvāṇi</seg> <seg type="pāda" n="b">yānapātre 'titejasaḥ</seg> //</l>

<l xml:id="HV_App.I,29D.160"><seg type="pāda" n="a">pṛthak pṛthaṅ nivāsāś ca</seg> <seg type="pāda" n="b">strīṇāṃ kṛṣṇasya bhārata</seg> /</l>

<l xml:id="HV_App.I,29D.161"><seg type="pāda" n="a">maṇivaidūryacitrāntāḥ</seg> <seg type="pāda" n="b">kārtasvaravibhūṣitāḥ</seg> //</l>

<l xml:id="HV_App.I,29D.162"><seg type="pāda" n="a">sarvartukusumākīrṇāḥ</seg> <seg type="pāda" n="b">sarvagandhādhivāsitāḥ</seg> /</l>

<l xml:id="HV_App.I,29D.163"><seg type="pāda" n="a">yadusiṃhāḥ śubhair juṣṭāḥ</seg> <seg type="pāda" n="b">śakunaiḥ svargavāsibhiḥ</seg> //</l>

<note>Colophon</note>

<milestone unit="speaker" n="vaiśaṃpāyana uvāca"/>
<l xml:id="HV_App.I,29D.164">reme balaś candanapaṅkadigdhaḥ @</l>
<l xml:id="HV_App.I,29D.165">kādambarīpānakalaḥ pṛthuśrīḥ |</l>
<l xml:id="HV_App.I,29D.166">raktekṣaṇo revatim āśrayitvā @</l>
<l xml:id="HV_App.I,29D.167">pralambabāhuḥ skhalitaprayātaḥ ||</l>
<l xml:id="HV_App.I,29D.168">nīlāmbudābhe vasane vasānaś @</l>
<l xml:id="HV_App.I,29D.169">candrāṃśugauro madirāvilākṣaḥ |</l>
<l xml:id="HV_App.I,29D.170">rarāja rāmo 'mbudamadhyam etya @</l>
<l xml:id="HV_App.I,29D.171">saṃpūrṇabimbo bhagavān ivenduḥ ||</l>
<l xml:id="HV_App.I,29D.172">vāmaikakarṇāmalakuṇḍalaśrīḥ @</l>
<l xml:id="HV_App.I,29D.173">smeraṃ manojñābjakṛtāvataṃsaḥ |</l>
<l xml:id="HV_App.I,29D.174">tiryakkaṭākṣaṃ priyayā mumoda @</l>
<l xml:id="HV_App.I,29D.175">rāmo mukhaṃ cārvabhivīkṣamāṇaḥ ||</l>
<l xml:id="HV_App.I,29D.176">athājñayā kaṃsanikumbhaśatror @</l>
<l xml:id="HV_App.I,29D.177">udārarūpo 'psarasāṃ gaṇaḥ saḥ |</l>
<l xml:id="HV_App.I,29D.178">draṣṭuḥ mudā revatim ājagāma @</l>
<l xml:id="HV_App.I,29D.179">balālayaṃ svargasamānam ṛddhyā ||</l>
<l xml:id="HV_App.I,29D.180">tāṃ revatīṃ cāpy atha vāpi rāmaṃ @</l>
<l xml:id="HV_App.I,29D.181">sarvā namaskṛtya varāṅgayaṣṭyaḥ |</l>
<l xml:id="HV_App.I,29D.182">vādyānurūpaṃ nanṛtuḥ sugātryaḥ @</l>
<l xml:id="HV_App.I,29D.183">samantato 'nyā jagire ca samyak ||</l>
<l xml:id="HV_App.I,29D.184">cakrus tathaivābhinayena labdhaṃ @</l>
<l xml:id="HV_App.I,29D.185">yathāvad eṣāṃ priyam arthayuktam ||</l>
<l xml:id="HV_App.I,29D.186">hṛdyānukūlaṃ ca valasya tasya @</l>
<l xml:id="HV_App.I,29D.187">tathājñayā raivatarājaputryāḥ ||</l>
<l xml:id="HV_App.I,29D.188">cikrīḍur anyāś ca tathaiva tāsāṃ @</l>
<l xml:id="HV_App.I,29D.189">taddeśabhāṣākṛtiveṣayuktaḥ |</l>
<l xml:id="HV_App.I,29D.190">sahastatālaṃ lalitaṃ salīlaṃ @</l>
<l xml:id="HV_App.I,29D.191">varāṅganāḥ sarvaratānatāṅgyaḥ ||</l>
<l xml:id="HV_App.I,29D.192">saṃkarṣaṇādhokṣajanandanāni @</l>
<l xml:id="HV_App.I,29D.193">saṃkīrtayantyo 'tha ca maṅgalāni |</l>
<l xml:id="HV_App.I,29D.194">kaṃsapralambādivadhaṃ ca ramyaṃ @</l>
<l xml:id="HV_App.I,29D.195">cāṇūraghātaṃ ca tathaiva raṅge ||</l>
<l xml:id="HV_App.I,29D.196">yaśodayā ca prathitaṃ yaśo 'tha @</l>
<l xml:id="HV_App.I,29D.197">dāmodaratvaṃ ca janārdanasya |</l>
<l xml:id="HV_App.I,29D.198">vadhaṃ tathāriṣṭakadhenukābhyāṃ @</l>
<l xml:id="HV_App.I,29D.199">vraje ca vāsaṃ śakunīvadhaṃ ca ||</l>
<l xml:id="HV_App.I,29D.200">tathā ca bhagnau yamalārjunau ca @</l>
<l xml:id="HV_App.I,29D.201">sṛṣṭiṃ vṛkāṇām api kālamuktām |</l>
<l xml:id="HV_App.I,29D.202">sa kāliyo nāgapatir hrade ca @</l>
<l xml:id="HV_App.I,29D.203">kṛṣṇena dāntaś ca yathā durātmā ||</l>
<l xml:id="HV_App.I,29D.204">śaṅkhahradād uddharaṇaṃ ca vīra @</l>
<l xml:id="HV_App.I,29D.205">padmotpalānāṃ madhusūdanena |</l>
<l xml:id="HV_App.I,29D.206">govardhano 'rthe ca gavāṃ dhṛto 'bhūd @</l>
<l xml:id="HV_App.I,29D.207">yathā ca kṛṣṇena janārdanena ||</l>
<l xml:id="HV_App.I,29D.208">kubjāṃ yathā gandhakapeṣikāṃ ca @</l>
<l xml:id="HV_App.I,29D.209">kubjatvahīnāṃ kṛtavāṃś ca krṣṇaḥ |</l>
<l xml:id="HV_App.I,29D.210">avāmanaṃ vāmanakaṃ ca cakre @</l>
<l xml:id="HV_App.I,29D.211">kṛṣṇo yathātmānam ajo 'py anindyaḥ ||</l>
<l xml:id="HV_App.I,29D.212">saubhapramāthaṃ ca halāyudhatvaṃ @</l>
<l xml:id="HV_App.I,29D.213">vadhaṃ murasyāpy atha devaśatroḥ |</l>
<l xml:id="HV_App.I,29D.214">gandhārakanyāvahane nṛpāṇāṃ @</l>
<l xml:id="HV_App.I,29D.215">rathe tathāyojanam ūrjitānām ||</l>
<l xml:id="HV_App.I,29D.216">tataḥ subhadrāharaṇe jayaṃ ca @</l>
<l xml:id="HV_App.I,29D.217">yuddhe ca bālāhakajambumāle |</l>
<l xml:id="HV_App.I,29D.218">ratnapravekaṃ ca yudhā jitair yat @</l>
<l xml:id="HV_App.I,29D.219">samāhṛtaṃ śakrasamakṣam āsīt ||</l>
<l xml:id="HV_App.I,29D.220">etāni cānyāni ca cārurūpā @</l>
<l xml:id="HV_App.I,29D.221">jaguḥ striyaḥ prītikarāṇi rājan |</l>
<l xml:id="HV_App.I,29D.222">saṃkarṣaṇādhokṣajaharṣaṇāni @</l>
<l xml:id="HV_App.I,29D.223">citrāṇi cānekakathāśrayāṇi ||</l>
<l xml:id="HV_App.I,29D.224">kādambarīpānamadotkaṭas tu @</l>
<l xml:id="HV_App.I,29D.225">balaḥ pṛthuśrīḥ sa cukūrda rāmaḥ |</l>
<l xml:id="HV_App.I,29D.226">sahastatālaṃ madhuraṃ samaṃ ca @</l>
<l xml:id="HV_App.I,29D.227">sa bhāryayā revatarājaputryā ||</l>
<l xml:id="HV_App.I,29D.228">taṃ kūrdamānaṃ madhusūdanaś ca @</l>
<l xml:id="HV_App.I,29D.229">dṛṣṭvā mahātmā harṣānvitātmā |</l>
<l xml:id="HV_App.I,29D.230">cukūrda satyāsahito mahātmā @</l>
<l xml:id="HV_App.I,29D.231">balasya bhīmān harṣāgamārtham ||</l>
<l xml:id="HV_App.I,29D.232">samudrayātrārtham athāgataś ca @</l>
<l xml:id="HV_App.I,29D.233">cukūrda pārtho naralokavīraḥ |</l>
<l xml:id="HV_App.I,29D.234">kṛṣṇena sārdhaṃ muditaś cukūrda @</l>
<l xml:id="HV_App.I,29D.235">subhadrayā caiva varāṅgayaṣṭyā ||</l>
<l xml:id="HV_App.I,29D.236">gadaś ca dhīmān atha sāraṇaś ca @</l>
<l xml:id="HV_App.I,29D.237">pradyumnasāmbau nṛpa satyakaś ca |</l>
<l xml:id="HV_App.I,29D.238">sātrājitīsūnur udāravīryaḥ @</l>
<l xml:id="HV_App.I,29D.239">sa cārūdeṣṇaś ca sucārūrūpaḥ ||</l>
<l xml:id="HV_App.I,29D.240">vīrau kumārau niśaṭholmukau ca @</l>
<l xml:id="HV_App.I,29D.241">rāmātmajau vīratamau cukūrdatuḥ |</l>
<l xml:id="HV_App.I,29D.242">akrūrasenāpatiśaṃkaraś ca @</l>
<l xml:id="HV_App.I,29D.243">tathāpare bhaimakulapradhānāḥ ||</l>
<l xml:id="HV_App.I,29D.244">tad yānapātraṃ vavṛdhe tadānīṃ @</l>
<l xml:id="HV_App.I,29D.245">kṛṣṇaprabhāvena janendraputra |</l>
<l xml:id="HV_App.I,29D.246">āpūrṇam āpūrṇam udārakīrteś @</l>
<l xml:id="HV_App.I,29D.247">cukūrdayadbhir nṛpa bhaimamukhyaiḥ ||</l>
<l xml:id="HV_App.I,29D.248">tai rāsasaktair atikūrdamānair @</l>
<l xml:id="HV_App.I,29D.249">yadupravīrair amaraprakāśaiḥ |</l>
<l xml:id="HV_App.I,29D.250">harṣānvitaṃ vīra jagat tadābhūc @</l>
<l xml:id="HV_App.I,29D.251">chemuś ca pāpāni janendrasūno ||</l>
<l xml:id="HV_App.I,29D.252">devātithis tatra ca nārado 'tha @</l>
<l xml:id="HV_App.I,29D.253">vipraḥ priyārthaṃ madhukeśiśatroḥ |</l>
<l xml:id="HV_App.I,29D.254">cukūrda madhye yadusattamānāṃ @</l>
<l xml:id="HV_App.I,29D.255">jaṭākalāpāgalitaikadeśaḥ ||</l>
<l xml:id="HV_App.I,29D.256">rāsapraṇetā dhuri rājaputra @</l>
<l xml:id="HV_App.I,29D.257">sa eva tatrābhavad aprameyaḥ |</l>
<l xml:id="HV_App.I,29D.258">madhyaṃ ca gatvā sa cukūrda bhūyo @</l>
<l xml:id="HV_App.I,29D.259">helāvikāraiḥ saviḍ ambitāṅgaiḥ ||</l>
<l xml:id="HV_App.I,29D.260">sa satyabhāmām atha keśavaṃ ca @</l>
<l xml:id="HV_App.I,29D.261">pārthaṃ subhadrāṃ ca balaṃ ca devam |</l>
<l xml:id="HV_App.I,29D.262">devīṃ tathā raivatarājaputrīṃ @</l>
<l xml:id="HV_App.I,29D.263">saṃdṛśya saṃdṛśya jahāsa dhīmān ||</l>
<l xml:id="HV_App.I,29D.264">tā hāsayām āsa sudhairyayuktās @</l>
<l xml:id="HV_App.I,29D.265">tais tair ūpāyaiḥ parihāsaśīlaḥ |</l>
<l xml:id="HV_App.I,29D.266">ceṣṭānukārair hasitānukārair @</l>
<l xml:id="HV_App.I,29D.267">līlānukārair aparaiś ca dhīmān ||</l>
<l xml:id="HV_App.I,29D.268">ābhāṣitaṃ kiṃcid ivopalakṣya @</l>
<l xml:id="HV_App.I,29D.269">nādātinādān bhagavān mumoca |</l>
<l xml:id="HV_App.I,29D.270">hasan vihāsāṃś ca jahāsa harṣād @</l>
<l xml:id="HV_App.I,29D.271">dhāsyāgame kṛṣṇavinodanārtham ||</l>
<l xml:id="HV_App.I,29D.272">kṛṣṇājñayā sātiśayāni tatra @</l>
<l xml:id="HV_App.I,29D.273">yathānurūpāṇi dadur yuvatyaḥ |</l>
<l xml:id="HV_App.I,29D.274">ratnāni vastrāṇi ca rūpavanti @</l>
<l xml:id="HV_App.I,29D.275">jagat pradhānāni nṛdevasūno ||</l>
<l xml:id="HV_App.I,29D.276">mālyāni ca svargasamudbhavāni @</l>
<l xml:id="HV_App.I,29D.277">saṃtānadāmāny atimuktakāni |</l>
<l xml:id="HV_App.I,29D.278">sarvartukāny apy anayaṃs tadānīṃ @</l>
<l xml:id="HV_App.I,29D.279">dadur harer iṅgitakālatajjñāḥ ||</l>
<l xml:id="HV_App.I,29D.280">rāsāvasāne tv atha gṛhya haste @</l>
<l xml:id="HV_App.I,29D.281">mahāmuniṃ nāradam aprameyaḥ |</l>
<l xml:id="HV_App.I,29D.282">papāta kṛṣṇo bhagavān samudre @</l>
<l xml:id="HV_App.I,29D.283">sātrājitīṃ cārjunam eva cātha ||</l>
<l xml:id="HV_App.I,29D.284">uvāca cāmeyaparākramo 'tha @</l>
<l xml:id="HV_App.I,29D.285">śaineyam īṣatprahasan pṛthuśrīḥ |</l>
<l xml:id="HV_App.I,29D.286">dvidhākṛtāḥ sma patitāḥ sma bhūtvā @</l>
<l xml:id="HV_App.I,29D.287">krīḍā jale no 'stu sahāṅganābhiḥ ||</l>
<l xml:id="HV_App.I,29D.288">sarevatīko 'stu balo 'rdhanetā @</l>
<l xml:id="HV_App.I,29D.289">putrā madīyāś ca sahārdhabhaimāḥ |</l>
<l xml:id="HV_App.I,29D.290">bhaimārdham evātha balātmajāś ca @</l>
<l xml:id="HV_App.I,29D.291">matpakṣiṇaḥ santu samudratoye ||</l>
<l xml:id="HV_App.I,29D.292">ājñāpayām āsa tataḥ samudraṃ @</l>
<l xml:id="HV_App.I,29D.293">kṛṣṇaḥ sthitaṃ prāñjalinaṃ pratītaḥ |</l>
<l xml:id="HV_App.I,29D.294">sugandhatoyo bhava mṛṣṭatoyas @</l>
<l xml:id="HV_App.I,29D.295">tathā bhava grāhavivarjitaś ca ||</l>
<l xml:id="HV_App.I,29D.296">dṛśyā ca te ratnavibhūṣitā tu @</l>
<l xml:id="HV_App.I,29D.297">sā velikābhūr atha patsukhā ca |</l>
<l xml:id="HV_App.I,29D.298">manonukūlaṃ ca janasya yat tat @</l>
<l xml:id="HV_App.I,29D.299">prayaccha vijñāsyasi matprabhāvāt ||</l>
<l xml:id="HV_App.I,29D.300">bhavasva peyo 'py atha ceṣṭapeyo @</l>
<l xml:id="HV_App.I,29D.301">janasya sarvasya manonukūlaḥ |</l>
<l xml:id="HV_App.I,29D.302">vaidūryamuktāmaṇihemacitrā @</l>
<l xml:id="HV_App.I,29D.303">bhavantu matsyās tvayi saumyarūpāḥ ||</l>
<l xml:id="HV_App.I,29D.304">vidhatsva ca tvaṃ kamalotpalāni @</l>
<l xml:id="HV_App.I,29D.305">sugandhasusparśarasakṣamāṇi |</l>
<l xml:id="HV_App.I,29D.306">ṣaṭpādajuṣṭāni manoharāṇi @</l>
<l xml:id="HV_App.I,29D.307">cārūṇi kīlālasamanvitāni ||</l>
<l xml:id="HV_App.I,29D.308">maireyamādhvīkasurāsavānāṃ @</l>
<l xml:id="HV_App.I,29D.309">kumbhāṃś ca pūrṇānsthapayasva toye |</l>
<l xml:id="HV_App.I,29D.310">jāmbūnadaṃ pānanimittameṣāṃ @</l>
<l xml:id="HV_App.I,29D.311">pātraṃ papur yeṣu dadasva bhaimāḥ ||</l>
<l xml:id="HV_App.I,29D.312">puṣpoccayair vāsitaśītatoyo @</l>
<l xml:id="HV_App.I,29D.313">bhavāpramattaḥ khalu toyarāśe |</l>
<l xml:id="HV_App.I,29D.314">yathā vyalīkaṃ na bhaved yadūnāṃ @</l>
<l xml:id="HV_App.I,29D.315">sastrījanānāṃ kuru tat prayatnam ||</l>
<l xml:id="HV_App.I,29D.316">itīdam uktvā bhagavān samudraṃ @</l>
<l xml:id="HV_App.I,29D.317">tataḥ pracikrīḍa sahārjunena |</l>
<l xml:id="HV_App.I,29D.318">siṣeca pūrvaṃ nṛpa nāradaṃ tu @</l>
<l xml:id="HV_App.I,29D.319">sātrājitī kṛṣṇamukheṅgitajñā ||</l>
<note>k: G5 ins. :k</note>
<l xml:id="**HV_App.I,29D.319**1:2">sa cāpi satyām atha rukmiṇīṃ ca @</l>
<l xml:id="**HV_App.I,29D.319**1:3">siṣeca cānyāḥ parihāsapūrvam ||</l>
<l xml:id="HV_App.I,29D.320">tato madāvarjitacārudehaḥ @</l>
<l xml:id="HV_App.I,29D.321">papāta rāmaḥ salile salīlam |</l>
<l xml:id="HV_App.I,29D.322">sākāram ālambya karaṃ kareṇa @</l>
<l xml:id="HV_App.I,29D.323">manoharāṃ raivatarājaputrīm ||</l>
<l xml:id="HV_App.I,29D.324">kṛṣṇātmajā ye tv atha bhaimamukhyā @</l>
<l xml:id="HV_App.I,29D.325">rāmasya patnyaḥ patitāḥ samudre |</l>
<l xml:id="HV_App.I,29D.326">virāgavastrābharaṇāḥ prahṛṣṭāḥ @</l>
<l xml:id="HV_App.I,29D.327">kṛīḍābhirāmā madirāvilākṣāḥ ||</l>
<l xml:id="HV_App.I,29D.328">śeṣās tu bhaimā harim abhyupetāḥ @</l>
<l xml:id="HV_App.I,29D.329">krīḍābhirāmā niśaṭholmukādyāḥ |</l>
<l xml:id="HV_App.I,29D.330">vicitravastrābharaṇāś ca mattāḥ @</l>
<l xml:id="HV_App.I,29D.331">saṃtānamālyāvṛtakaṇṭhadeśāḥ ||</l>
<l xml:id="HV_App.I,29D.332">vīryopapannāḥ kṛtacārucihnā @</l>
<l xml:id="HV_App.I,29D.333">viliptagātrā jalayantrahastāḥ |</l>
<l xml:id="HV_App.I,29D.334">jītāni taddeśamanoharāṇi @</l>
<l xml:id="HV_App.I,29D.335">kharopapannāny atha gāyamānāḥ ||</l>
<l xml:id="HV_App.I,29D.336">tataḥ pracakrur jalavāditāni @</l>
<l xml:id="HV_App.I,29D.337">nānāsvarāṇi priyavādyaghoṣāḥ |</l>
<l xml:id="HV_App.I,29D.338">sahāpsarobhis tridivālayābhiḥ @</l>
<l xml:id="HV_App.I,29D.339">kṛṣṇājñayā veśavadhūśatāni ||</l>
<l xml:id="HV_App.I,29D.340">ākāśagaṅgājalavādyatajjñaḥ @</l>
<l xml:id="HV_App.I,29D.341">sadāyuvatyo madanaikacittāḥ |</l>
<l xml:id="HV_App.I,29D.342">avādayaṃs tā jaladardurāṃś ca @</l>
<l xml:id="HV_App.I,29D.343">vādyānurūpaṃ jagire ca hṛṣṭāḥ ||</l>
<l xml:id="HV_App.I,29D.344">kuśeśayākośaviśālanetrāḥ @</l>
<l xml:id="HV_App.I,29D.345">kuśeśayāpīḍavibhūṣitāś ca |</l>
<l xml:id="HV_App.I,29D.346">kuśeśayānāṃ ravibodhitānāṃ @</l>
<l xml:id="HV_App.I,29D.347">jahruḥ śriyaṃ tāḥ suravāramukhyāḥ ||</l>
<l xml:id="HV_App.I,29D.348">strīvaktracandraiḥ sakalendukalpai @</l>
<l xml:id="HV_App.I,29D.349">rarāja rājañ śataśaḥ samudraḥ |</l>
<l xml:id="HV_App.I,29D.350">yadṛcchayā devavidhānato vā @</l>
<l xml:id="HV_App.I,29D.351">nabho yathā candrasahasrakīrṇam ||</l>
<l xml:id="HV_App.I,29D.352">samudrameghaḥ sa rarāja rajañ @</l>
<l xml:id="HV_App.I,29D.353">śatahradās trīprabhayābhirāmaḥ |</l>
<l xml:id="HV_App.I,29D.354">saudāminībhinna ivāmbunātho @</l>
<l xml:id="HV_App.I,29D.355">dedīpyamāno nabhasīva meghaḥ ||</l>
<l xml:id="HV_App.I,29D.356">nārāyaṇaś caiva sa nāradaś ca @</l>
<l xml:id="HV_App.I,29D.357">siṣeca pakṣe kṛtacārucihnaḥ |</l>
<l xml:id="HV_App.I,29D.358">balaṃ sapakṣaṃ kṛtacārucihnaṃ @</l>
<l xml:id="HV_App.I,29D.359">sa caiva pakṣaṃ madhusūdanasya ||</l>
<l xml:id="HV_App.I,29D.360">hastapramuktair jalayantrakaiś ca @</l>
<l xml:id="HV_App.I,29D.361">prahṛṣṭarūpāḥ siṣicus tadānīm |</l>
<l xml:id="HV_App.I,29D.362">rāgoddhatā vāruṇimaṇḍamattāḥ @</l>
<l xml:id="HV_App.I,29D.363">saṃkarṣaṇādhokṣajadevapatnyaḥ ||</l>
<l xml:id="HV_App.I,29D.364">āraktanetrā jalamuktisiktāḥ @</l>
<l xml:id="HV_App.I,29D.365">strīṇāṃ samakṣaṃ puruṣāyamāṇāḥ |</l>
<l xml:id="HV_App.I,29D.366">te noparemuḥ suciraṃ ca bhaimā @</l>
<l xml:id="HV_App.I,29D.367">mānaṃ vahanto madanaṃ madaṃ ca ||</l>
<l xml:id="HV_App.I,29D.368">atiprasaṅgaṃ tu vicintya kṛṣṇas @</l>
<l xml:id="HV_App.I,29D.369">tān vārayām āsa rathāṅgapāṇiḥ |</l>
<l xml:id="HV_App.I,29D.370">svayaṃ nivṛtto jalavādyaśabdaiḥ @</l>
<l xml:id="HV_App.I,29D.371">sanāradaḥ pārthasahāyavāṃś ca ||</l>
<l xml:id="HV_App.I,29D.372">kṛṣṇeṅgitajñā jalayuddhasaṅgād @</l>
<l xml:id="HV_App.I,29D.373">bhaimā nivṛttā dṛḍhamānino 'pi |</l>
<l xml:id="HV_App.I,29D.374">nityaṃ tathānandakarāḥ priyāṇāṃ @</l>
<l xml:id="HV_App.I,29D.375">priyāś ca teṣāṃ nanṛtuḥ pratītāḥ ||</l>
<l xml:id="HV_App.I,29D.376">nṛtyāvasāne bhagavān upendras @</l>
<l xml:id="HV_App.I,29D.377">tatyāja dhīmān atha toyasaṅgān |</l>
<l xml:id="HV_App.I,29D.378">uttīrya toyād anukūlalepaṃ @</l>
<l xml:id="HV_App.I,29D.379">jagrāha dattvā munisattamāya ||</l>
<l xml:id="HV_App.I,29D.380">upendram uttīrṇam athāśu dṛṣṭvā @</l>
<l xml:id="HV_App.I,29D.381">bhaimā hi te tatyajur eva toyam ||</l>
<l xml:id="HV_App.I,29D.382">viliptagātrās tv atha pānabhūmiṃ @</l>
<l xml:id="HV_App.I,29D.383">kṛṣṇājñayā te yayur aprameyāḥ ||</l>
<l xml:id="HV_App.I,29D.384">yathānupūrvyā ca yathāvayaś ca @</l>
<l xml:id="HV_App.I,29D.385">yatsaṃniyaugaiś ca tadopaviṣṭāḥ |</l>
<l xml:id="HV_App.I,29D.386">annāni vīrā bubhujuḥ pratītāḥ @</l>
<l xml:id="HV_App.I,29D.387">papuś ca peyāni yathānukūlam ||</l>
<l xml:id="HV_App.I,29D.388">māṃsāni pakvāni phalāmlakāni @</l>
<l xml:id="HV_App.I,29D.389">cukrottareṇātha ca dāḍimena |</l>
<l xml:id="HV_App.I,29D.390">niṣṭaptaśūlān sakalān paśūṃś ca @</l>
<l xml:id="HV_App.I,29D.391">tatropajahruḥ śucayo 'tha sūdāḥ ||</l>
<l xml:id="HV_App.I,29D.392">susvinnaśūlyān mahiṣāṃś ca bālān @</l>
<l xml:id="HV_App.I,29D.393">sthūlān suniṣṭaptaghṛtāvasiktān |</l>
<l xml:id="HV_App.I,29D.394">vṛkṣāmlasauvarcalacukrapūrṇān @</l>
<l xml:id="HV_App.I,29D.395">paurogavoktān upajahrur eṣām ||</l>
<l xml:id="HV_App.I,29D.396">paurogavoktyā vidhinā mṛgāṇāṃ @</l>
<l xml:id="HV_App.I,29D.397">māṃsāni siddhāni ca pīvarāṇi |</l>
<l xml:id="HV_App.I,29D.398">nānāprakārāṇy upajahrur eṣāṃ @</l>
<l xml:id="HV_App.I,29D.399">mṛṣṭāni pakvāni ca cukracūtaiḥ ||</l>
<l xml:id="HV_App.I,29D.400">pārśvāni cānye śakalāni tatra @</l>
<l xml:id="HV_App.I,29D.401">daduḥ paśūnāṃ ghṛtamṛkṣitāni |</l>
<l xml:id="HV_App.I,29D.402">sāmudracūrṇair avacūrṇitāni @</l>
<l xml:id="HV_App.I,29D.403">cūrṇena mṛṣṭena samāricena ||</l>
<l xml:id="HV_App.I,29D.404">samūlakair dāḍimamātuluṅgaiḥ @</l>
<l xml:id="HV_App.I,29D.405">parṇāsahiṅgvārdrakabhūstṛṇaiś ca |</l>
<note>k: D2 ins. :k</note>
<l xml:id="**HV_App.I,29D.405**2:1">pāṭhīnamatsyair mahiṣaiś ca vanyaiḥ @</l>
<l xml:id="**HV_App.I,29D.405**2:2">paśūn haridrārdrakakarpaṭaiś ca ||</l>
<l xml:id="HV_App.I,29D.406">tadopadaṃśaiḥ sumukhottarais te @</l>
<l xml:id="HV_App.I,29D.407">pānāni hṛṣṭāḥ papur aprameyāḥ ||</l>
<l xml:id="HV_App.I,29D.408">kaṭvaṅgaśūlair api pakṣibhiś ca @</l>
<l xml:id="HV_App.I,29D.409">ghṛtāmlasauvarcalatailasiktaiḥ |</l>
<l xml:id="HV_App.I,29D.410">maireyamādhvīkasurāvāṃs te @</l>
<l xml:id="HV_App.I,29D.411">papuḥ priyābhiḥ parivāryamāṇāḥ ||</l>
<l xml:id="HV_App.I,29D.412">śvetena yuktān api śoṇitena @</l>
<l xml:id="HV_App.I,29D.413">bhakṣyān sugandhāṃl lavaṇānvitāṃś ca |</l>
<l xml:id="HV_App.I,29D.414">ārdrān kilāṭān ghṛtapūrṇakāṃś ca @</l>
<l xml:id="HV_App.I,29D.415">nānāprakārān api khaṇḍakhādyān ||</l>
<l xml:id="HV_App.I,29D.416">apānapāścoddhavabhojamiśrāḥ @</l>
<l xml:id="HV_App.I,29D.417">śākaiś ca sūpaiś ca bahuprakāraiḥ |</l>
<l xml:id="HV_App.I,29D.418">peyaiś ca dadhnā payasā ca vīrāḥ @</l>
<l xml:id="HV_App.I,29D.419">svinnāni rājan bubhujuḥ prahṛṣṭāḥ ||</l>
<l xml:id="HV_App.I,29D.420">tathā rasālāṃś ca bahuprakārān @</l>
<l xml:id="HV_App.I,29D.421">papuḥ sugandhān api pālavīṣu |</l>
<l xml:id="HV_App.I,29D.422">śṛtaṃ payaḥ śarkarayā ca yuktaṃ @</l>
<l xml:id="HV_App.I,29D.423">phalaprakārāṃś ca bahūṃś ca khādan ||</l>
<note>k: K2 ins. :k</note>
<l xml:id="**HV_App.I,29D.423**3:1">ardhāḍhakaṃ suciraparyuṣitasya dadhnaḥ @</l>
<l xml:id="**HV_App.I,29D.423**3:2">khaṇḍasya ṣoḍaśapalāni śaśiprabhasya |</l>
<l xml:id="**HV_App.I,29D.423**3:3">sarpiḥ palaṃ madhu palaṃ maricaṃ dvikarṣaṃ @</l>
<l xml:id="**HV_App.I,29D.423**3:4">śuṇṭhyāḥ palārdham api cārdhapalaṃ caturṇām ||</l>
<l xml:id="**HV_App.I,29D.423**3:5">ślakṣṇe paṭe lalanayā mṛdupāṇighṛṣṭe @</l>
<l xml:id="**HV_App.I,29D.423**3:6">karpūradhūlisurabhīkṛtacārubhāṇḍe |</l>
<l xml:id="**HV_App.I,29D.423**3:7">eṣā vṛkodarakṛtā sarasā rasālā @</l>
<l xml:id="**HV_App.I,29D.423**3:8">yāsvāditā bhagavatā madhusūdanena ||</l>
<l xml:id="HV_App.I,29D.424">tṛptāḥ pravṛttāḥ punar eva vīrās @</l>
<l xml:id="HV_App.I,29D.425">te bhaimamukhyā vanitāsahāyāḥ |</l>
<l xml:id="HV_App.I,29D.426">gītāni ramyāṇi jaguḥ prahṛṣṭāḥ @</l>
<l xml:id="HV_App.I,29D.427">kāntābhinītāni manoharāṇi ||</l>
<l xml:id="HV_App.I,29D.428">ājñāpayām āsa tataḥ sa tasyāṃ @</l>
<l xml:id="HV_App.I,29D.429">niśi prahṛṣṭo bhagavān upendraḥ |</l>
<l xml:id="HV_App.I,29D.430">chālikyageyaṃ bahusaṃvidhānaṃ @</l>
<l xml:id="HV_App.I,29D.431">yad devagāndharvam udāharanti ||</l>
<l xml:id="HV_App.I,29D.432">jagrāha vīṇām atha nāradas tu @</l>
<l xml:id="HV_App.I,29D.433">ṣaḍgrāmarāgādisamādhiyuktām |</l>
<l xml:id="HV_App.I,29D.434">hallīsakaṃ tu svayam eva kṛṣṇaḥ @</l>
<l xml:id="HV_App.I,29D.435">suvaṃśaghoṣaṃ naradeva pārthaḥ ||</l>
<l xml:id="HV_App.I,29D.436">mṛdaṅgavādyān aparāṃś ca vādyān @</l>
<l xml:id="HV_App.I,29D.437">varāpsarās tā jagṛhuḥ pratītāḥ |</l>
<l xml:id="HV_App.I,29D.438">āsāritān te ca tataḥ pratītā @</l>
<l xml:id="HV_App.I,29D.439">rambhotthitā sābhinayārthatajjñā ||</l>
<l xml:id="HV_App.I,29D.440">tayābhinīte varagātrayaṣṭyā @</l>
<l xml:id="HV_App.I,29D.441">tutoṣa rāmaś ca janārdanaś ca |</l>
<l xml:id="HV_App.I,29D.442">athorvaśī cāruviśālanetrā @</l>
<l xml:id="HV_App.I,29D.443">hemā ca rājann atha miśrakeśī ||</l>
<l xml:id="HV_App.I,29D.444">tilottamā cāpy atha menakā ca @</l>
<l xml:id="HV_App.I,29D.445">etās tathānyāś ca haripriyārtham |</l>
<l xml:id="HV_App.I,29D.446">jagus tathaivābhinayaṃ ca cakrur @</l>
<l xml:id="HV_App.I,29D.447">iṣṭaiś ca kāmair manaso 'nukūlaiḥ ||</l>
<l xml:id="HV_App.I,29D.448">tā vāsudeve 'py anuraktacittāḥ @</l>
<l xml:id="HV_App.I,29D.449">svagītanṛtyābhinayair udāraiḥ |</l>
<l xml:id="HV_App.I,29D.450">narendrasūno paritoṣitena @</l>
<l xml:id="HV_App.I,29D.451">tāmbūlayogāś ca varāpsarobhiḥ ||</l>
<l xml:id="HV_App.I,29D.452">tadāgatābhir nṛvarāhṛtās tu @</l>
<l xml:id="HV_App.I,29D.453">kṛṣṇepsayā mānamayās tathaiva |</l>
<l xml:id="HV_App.I,29D.454">phalāni gandhottamavanti vīrāś @</l>
<l xml:id="HV_App.I,29D.455">chālikyagāndharvam athāhṛtaṃ ca ||</l>
<l xml:id="HV_App.I,29D.456">kṛṣṇecchayā ca tridivān nṛdeva @</l>
<l xml:id="HV_App.I,29D.457">anugrahārtha bhuvi mānuṣāṇām |</l>
<l xml:id="HV_App.I,29D.458">sthitaṃ ca ramyaṃ haritejasaiva @</l>
<l xml:id="HV_App.I,29D.459">prayojayām āsa sa raukmiṇeyaḥ ||</l>
<l xml:id="HV_App.I,29D.460">chālikyagāndharvam udārabuddhis @</l>
<l xml:id="HV_App.I,29D.461">tenaiva tāmbūlam atha prayuktam |</l>
<l xml:id="HV_App.I,29D.462">prayojitaṃ pañcabhiri ndratulyaiś @</l>
<l xml:id="HV_App.I,29D.463">chālikyam iṣṭaṃ satataṃ narāṇām ||</l>
<note>k: G5 M4 ins. :k</note>
<l xml:id="**HV_App.I,29D.463**4:1">kṛṣṇārjunābhyāṃ gadarāmasāmbaiḥ ||</l>
<l xml:id="HV_App.I,29D.464">śubhāvahaṃ vṛddhikaraṃ praśastaṃ @</l>
<l xml:id="HV_App.I,29D.465">maṅgalyam evātha tathā yaśasyam |</l>
<l xml:id="HV_App.I,29D.466">puṇyaṃ ca puṣṭyabhyudayāvahaṃ ca @</l>
<l xml:id="HV_App.I,29D.467">nārāyaṇasyeṣṭam udārakīrteḥ ||</l>
<l xml:id="HV_App.I,29D.468">jayāvahaṃ dharmadhurāvahaṃ ca @</l>
<l xml:id="HV_App.I,29D.469">duḥsvapnanāśaṃ parikīrtyamānam |</l>
<l xml:id="HV_App.I,29D.470">karoti pāpaṃ ca tathā vihanti @</l>
<l xml:id="HV_App.I,29D.471">śṛṇvan surāvāsagato narendra ||</l>
<l xml:id="HV_App.I,29D.472">chālikyagāndharvam udārakīrtim @</l>
<note>k: T1 G3 (second occurrence) T2, 3 G1, 4 ins. :k</note>
<l xml:id="**HV_App.I,29D.472**5:1">vidheḥ sabhāyāṃ tadadhīnacetāḥ ||</l>
<l xml:id="HV_App.I,29D.473">mene kilaikaṃ divasaṃ sahasram |</l>
<l xml:id="HV_App.I,29D.474">caturyugānāṃ nṛpa raivato 'tha @</l>
<l xml:id="HV_App.I,29D.475">tataḥ pravṛttā ca kumārajātiḥ ||</l>
<l xml:id="HV_App.I,29D.476">gāndharvajātiś ca tathāparāpi @</l>
<l xml:id="HV_App.I,29D.477">dīpād yathā dīpaśatāni rājan |</l>
<l xml:id="HV_App.I,29D.478">viveda kṛṣṇaś ca sa nāradaś ca @</l>
<l xml:id="HV_App.I,29D.479">pradyumnamukhyair nṛpa bhaimamukhyaiḥ ||</l>
<l xml:id="HV_App.I,29D.480">vijñātam etad dhi parair yathāvad @</l>
<l xml:id="HV_App.I,29D.481">uddeśamātrāṇi janās tu loke |</l>
<l xml:id="HV_App.I,29D.482">jānanti chālikyaguṇodayānāṃ @</l>
<l xml:id="HV_App.I,29D.483">toyaṃ nadīnām atha vā samudraḥ ||</l>
<l xml:id="HV_App.I,29D.484">jñātuṃ hi śakyaṃ hi mahāgirir vā @</l>
<l xml:id="HV_App.I,29D.485">phalāgrato vā guṇato 'tha vāpi |</l>
<l xml:id="HV_App.I,29D.486">śakyaṃ na chālikyam ṛte tapobhis @</l>
<l xml:id="HV_App.I,29D.487">tālair vidhānāny atha mūrchanāsu ||</l>
<l xml:id="HV_App.I,29D.488">ṣaḍgrāmarāgeṣu ca tatra kāryaṃ @</l>
<l xml:id="HV_App.I,29D.489">tasyaikadeśāvayavena rājan |</l>
<note>k: T1, 2 G1, 3 ins. :k</note>
<l xml:id="**HV_App.I,29D.489**6:1">saṃgītaśāstraṃ bhuvi saṃpravṛttam ||</l>
<l xml:id="HV_App.I,29D.490">leśābhidhānaṃ sukumārajātiṃ @</l>
<l xml:id="HV_App.I,29D.491">niṣṭāṃ suduḥkhena narāḥ prayānti ||</l>
<l xml:id="HV_App.I,29D.492">chālikyagāndharvaguṇodayeṣu @</l>
<l xml:id="HV_App.I,29D.493">ye devagandharvamaharṣisattvāḥ |</l>
<note>k: a line seems to be missing in all Mss.; while D6 (marg.) ins. after line 493:k</note>
<l xml:id="**HV_App.I,29D.493**7:1">chālikyagāndharvam idaṃ manojñaṃ @</l>
<l xml:id="**HV_App.I,29D.493**7:2">sṛṣṭaṃ kilaikaṃ divasaṃ vicārya |</l>
<l xml:id="**HV_App.I,29D.493**7:3">caturyugānāṃ nṛpate sahasraṃ @</l>
<l xml:id="**HV_App.I,29D.493**7:4">savādyagītābhinayaṃ vidhātrā ||</l>
<l xml:id="HV_App.I,29D.494">niṣṭāṃ prāyāntīty avagaccha buddhyā ||</l>
<l xml:id="HV_App.I,29D.495">chālikyam evaṃ madhusūdanena @</l>
<l xml:id="HV_App.I,29D.496">bhaimottamānāṃ naradeva dattam ||</l>
<l xml:id="HV_App.I,29D.497">lokasya cānugrahakāmyayeha @</l>
<l xml:id="HV_App.I,29D.498">gataṃ pratiṣṭām amaropageyam ||</l>
<l xml:id="HV_App.I,29D.499">bālā yavānaś ca tathaiva vṛddhāḥ @</l>
<l xml:id="HV_App.I,29D.500">krīḍanti bhaimāḥ pravarotsaveṣu |</l>
<l xml:id="HV_App.I,29D.501">pūrvaṃ tu bālāḥ samudāharanti @</l>
<l xml:id="HV_App.I,29D.502">vṛddhās tu paścāt pratimānayanti ||</l>
<p xml:id="HV_App.I,29D.503">(sthāneṣu nityaṃ pratimānayanti) ||</p>
<note>k: Line 503 is printed with enclosing brackets. :k</note>
<l xml:id="HV_App.I,29D.504">martyeṣu martyān yadavo 'tivīrāḥ @</l>
<l xml:id="HV_App.I,29D.505">svavaṃśadharmaṃ samanusmarantaḥ |</l>
<l xml:id="HV_App.I,29D.506">purātanaṃ dharmavidhānatajjñāḥ @</l>
<l xml:id="HV_App.I,29D.507">prītipramāṇaṃ ha vayaḥpramāṇam ||</l>
<l xml:id="HV_App.I,29D.508">prītipramāṇāni ha sauhṛdāni @</l>
<l xml:id="HV_App.I,29D.509">prītiṃ puraskṛtya hi te daśārhāḥ |</l>
<l xml:id="HV_App.I,29D.510">vṛṇyandhakāḥ putrasakhā babhūvur @</l>
<l xml:id="HV_App.I,29D.511">visarjitāḥ keśivināśanena ||</l>
<l xml:id="HV_App.I,29D.512">svargaṃ gatāś cāpsarasāṃ samūhāḥ @</l>
<l xml:id="HV_App.I,29D.513">kṛtvā praṇāmaṃ madhukaṃsaśatroḥ |</l>
<l xml:id="HV_App.I,29D.514">prahṛṣṭarūpasya suhṛṣṭarūpāḥ @</l>
<l xml:id="HV_App.I,29D.515">vinoditāḥ keśiniṣūdanena ||</l>
<note>k: T1 ins. :k</note>
<l xml:id="**HV_App.I,29D.515**8:1">bhaimādayo mumuduḥ kṛṣṇacetasaḥ ||</l>
<note>k: while T4 G5 ins. :k</note>
<l xml:id="**HV_App.I,29D.515**9:1">yadupravīrā mumudus tadānīm ||</l>

<note>h: HV (CE) Appendix I, No. 29E, transliterated by François Painchaud, proof--read by André Couture, version of February 2005 :h</note>
<note>k: K Ñ2 V B D T G M4 cont. :k</note>

<milestone unit="speaker" n="vaiśaṃpāyana uvāca"/>
<l xml:id="HV_App.I,29E.1"><seg type="pāda" n="a">teṣāṃ krīḍāprasaktānāṃ</seg> <seg type="pāda" n="b">yadūnāṃ puṇyakarmaṇām</seg> /</l>

<l xml:id="HV_App.I,29E.2"><seg type="pāda" n="a">chidram āsādya durbuddhir</seg> <seg type="pāda" n="b">devaśatrur durāsadaḥ</seg> //</l>

<l xml:id="HV_App.I,29E.3"><seg type="pāda" n="a">kanyāṃ bhānumatīṃ nāma</seg> <seg type="pāda" n="b">bhānor duhitaraṃ nṛpa</seg> /</l>

<l xml:id="HV_App.I,29E.4"><seg type="pāda" n="a">jahārātmavadhākāṅkṣī</seg> <seg type="pāda" n="b">nikumbho nāma dānavaḥ</seg> //</l>

<l xml:id="HV_App.I,29E.5"><seg type="pāda" n="a">antarhito mohayitvā</seg> <seg type="pāda" n="b">yadūnāṃ pramadājanam</seg> /</l>

<l xml:id="HV_App.I,29E.6"><seg type="pāda" n="a">māyāvī māyayā rājan</seg> <seg type="pāda" n="b">pūrvavairam anusmaran</seg> //</l>

<l xml:id="HV_App.I,29E.7"><seg type="pāda" n="a">bhrātur hi vajranābhasya</seg> <seg type="pāda" n="b">tasya kanyā prabhāvatī</seg> /</l>

<l xml:id="HV_App.I,29E.8"><seg type="pāda" n="a">pradyūmnena hṛtā vīra</seg> <seg type="pāda" n="b">vajranābhas tathā hataḥ</seg> //</l>

<l xml:id="HV_App.I,29E.9"><seg type="pāda" n="a">bhānor eva tathāraṇye</seg> <seg type="pāda" n="b">vasaty avasareṇa hi</seg> /</l>

<l xml:id="HV_App.I,29E.10"><seg type="pāda" n="a">asvādhīne durādharṣe</seg> <seg type="pāda" n="b">chidrajño dānavādhamaḥ</seg> //</l>

<l xml:id="HV_App.I,29E.11"><seg type="pāda" n="a">kanyāpure mahānādaḥ</seg> <seg type="pāda" n="b">sahasā samupasthitaḥ</seg> /</l>

<l xml:id="HV_App.I,29E.12"><seg type="pāda" n="a">tasyāṃ hṛtāyāṃ kanyāyāṃ</seg> <seg type="pāda" n="b">rudantyāṃ samitiṃjaya</seg> //</l>

<l xml:id="HV_App.I,29E.13"><seg type="pāda" n="a">vasudevāhukau vīrau</seg> <seg type="pāda" n="b">daṃśitau nirgatāv ubhau</seg> /</l>

<l xml:id="HV_App.I,29E.14"><seg type="pāda" n="a">ārtanādam upaśrutya</seg> <seg type="pāda" n="b">bhānoḥ kanyāpure tadā</seg> //</l>

<l xml:id="HV_App.I,29E.15"><seg type="pāda" n="a">na dṛṣṭigocare tau tu</seg> <seg type="pāda" n="b">dadṛśate 'pakāriṇam</seg> /</l>

<l xml:id="HV_App.I,29E.16"><seg type="pāda" n="a">tathaiva daṃśitau yātau</seg> <seg type="pāda" n="b">yatra kṛṣṇo mahābalaḥ</seg> //</l>

<l xml:id="HV_App.I,29E.17"><seg type="pāda" n="a">śrutārthaḥ svaṃ vimānaṃ tad</seg> <seg type="pāda" n="b">āruroha janārdanaḥ</seg> /</l>

<l xml:id="HV_App.I,29E.18"><seg type="pāda" n="a">pārthena sahitas tārkṣyaṃ</seg> <seg type="pāda" n="b">nāgaśatrum ariṃdamaḥ</seg> //</l>

<l xml:id="HV_App.I,29E.19"><seg type="pāda" n="a">rathe tvam anugaccheti</seg> <seg type="pāda" n="b">saṃdiśya makaradhvajam</seg> /</l>

<l xml:id="HV_App.I,29E.20"><seg type="pāda" n="a">tvareti garuḍaṃ vīraḥ</seg> <seg type="pāda" n="b">saṃdideśa ca kāśyapam</seg> //</l>

<l xml:id="HV_App.I,29E.21"><seg type="pāda" n="a">vajraṃ nagaram āyāntaṃ</seg> <seg type="pāda" n="b">nikumbhaṃ raṇadurjayam</seg> /</l>

<l xml:id="HV_App.I,29E.22"><seg type="pāda" n="a">pārthakṛṣṇau mahātmānāv</seg> <seg type="pāda" n="b">āsedatur ariṃdamau</seg> /</l>

<l xml:id="HV_App.I,29E.23"><seg type="pāda" n="a">pradyumnaś ca mahātejā</seg> <seg type="pāda" n="b">māyināṃ pravaro nṛpa</seg> //</l>

<note>k: D6 (marg.) ins. :k</note>
<l xml:id="**HV_App.I,29E.23**1:1"><seg type="pāda" n="a">kṛṣṇāpradyumnapārthān sa</seg> <seg type="pāda" n="b">dṛṣṭvātmānaṃ dvidhākarot</seg> /</l>

<l xml:id="HV_App.I,29E.24"><seg type="pāda" n="a">nikumbhas tv atha taṃ dṛṣṭvā</seg> <seg type="pāda" n="b">tridhātmānam athākarot</seg> //</l>

<l xml:id="HV_App.I,29E.25"><seg type="pāda" n="a">tān sarvān yodhayām āsa</seg> <seg type="pāda" n="b">nikumbhaḥ prahasann iva</seg> /</l>

<l xml:id="HV_App.I,29E.26"><seg type="pāda" n="a">bahukaṇṭakagurvībhir</seg> <seg type="pāda" n="b">gadābhir amaropamaḥ</seg> //</l>

<l xml:id="HV_App.I,29E.27"><seg type="pāda" n="a">savyenālambya hastena</seg> <seg type="pāda" n="b">kanyāṃ bhānumatīṃ nṛpa</seg> /</l>

<l xml:id="HV_App.I,29E.28"><seg type="pāda" n="a">dakṣiṇenātha hastena</seg> <seg type="pāda" n="b">gadayā praharaty uta</seg> //</l>

<l xml:id="HV_App.I,29E.29"><seg type="pāda" n="a">kanyārthaṃ na ca kṛṇṣau vā</seg> <seg type="pāda" n="b">kāmo vā nṛpasattama</seg> /</l>

<l xml:id="HV_App.I,29E.30"><seg type="pāda" n="a">nirdayaṃ praharanti sma</seg> <seg type="pāda" n="b">nikumbhe ca mahāsure</seg> //</l>

<l xml:id="HV_App.I,29E.31"><seg type="pāda" n="a">samarthās te mahātmānaḥ</seg> <seg type="pāda" n="b">śatruṃ hantuṃ durāsadāḥ</seg> /</l>

<l xml:id="HV_App.I,29E.32"><seg type="pāda" n="a">niśaśvasur narapate</seg> <seg type="pāda" n="b">dayābhārāvapīḍitāḥ</seg> //</l>

<l xml:id="HV_App.I,29E.33"><seg type="pāda" n="a">śreṣṭho dhanuṣmatāṃ pārthaḥ</seg> <seg type="pāda" n="b">sarvathā kuśalo yudhi</seg> /</l>

<l xml:id="HV_App.I,29E.34"><seg type="pāda" n="a">nārācair vidhinā daityaṃ</seg> <seg type="pāda" n="b">śaraśaktyā jaghāna ha</seg> //</l>

<l xml:id="HV_App.I,29E.35"><seg type="pāda" n="a">te tu vaitastikair bāṇair</seg> <seg type="pāda" n="b">vividhur dānavaṃ yudhi</seg> /</l>

<l xml:id="HV_App.I,29E.36"><seg type="pāda" n="a">na kanyāṃ kalayā yuktyā</seg> <seg type="pāda" n="b">śikṣayā ca mahīpate</seg> //</l>

<l xml:id="HV_App.I,29E.37"><seg type="pāda" n="a">tataḥ sa kanyayā sārdhaṃ</seg> <seg type="pāda" n="b">tatraivāntaradhīyata</seg> /</l>

<l xml:id="HV_App.I,29E.38"><seg type="pāda" n="a">āsurīm āśrito māyāṃ</seg> <seg type="pāda" n="b">na tāṃ vetti hi kaś cana</seg> //</l>

<l xml:id="HV_App.I,29E.39"><seg type="pāda" n="a">taṃ kṛṣṇau raukmiṇeyaś ca</seg> <seg type="pāda" n="b">pṛṣṭhato 'nuyayus tadā</seg> /</l>

<l xml:id="HV_App.I,29E.40"><seg type="pāda" n="a">hārītaḥ śakuno bhūtvā</seg> <seg type="pāda" n="b">tasthāv atha mahāsuraḥ</seg> //</l>

<l xml:id="HV_App.I,29E.41"><seg type="pāda" n="a">taṃ bāṇaiḥ punar evātha</seg> <seg type="pāda" n="b">vīro bhūyo dhanaṃjayaḥ</seg> /</l>

<l xml:id="HV_App.I,29E.42"><seg type="pāda" n="a">vaitastikair marmabhidbhiḥ</seg> <seg type="pāda" n="b">kanyāṃ rakṣann atāḍayat</seg> //</l>

<l xml:id="HV_App.I,29E.43"><seg type="pāda" n="a">sa imāṃ pṛthivīṃ kṛtsnāṃ</seg> <seg type="pāda" n="b">saptadvīpāṃ mahāsuraḥ</seg> /</l>

<l xml:id="HV_App.I,29E.44"><seg type="pāda" n="a">babhrāmānugataś caiva</seg> <seg type="pāda" n="b">tair vīrair arimardanaḥ</seg> //</l>

<l xml:id="HV_App.I,29E.45"><seg type="pāda" n="a">gokarṇasyopariṣṭāt tu</seg> <seg type="pāda" n="b">parvatasya mahāsuraḥ</seg> /</l>

<l xml:id="HV_App.I,29E.46"><seg type="pāda" n="a">papāta celagaṅgāyāḥ</seg> <seg type="pāda" n="b">puline saha kanyayā</seg> //</l>

<l xml:id="HV_App.I,29E.47"><seg type="pāda" n="a">na devā nāsurā vāpi</seg> <seg type="pāda" n="b">laṅghayanti tapodhanāḥ</seg> /</l>

<l xml:id="HV_App.I,29E.48"><seg type="pāda" n="a">gokarṇaṃ tejasā guptaṃ</seg> <seg type="pāda" n="b">mahādevasya bhārata</seg> //</l>

<l xml:id="HV_App.I,29E.49"><seg type="pāda" n="a">etad antaram āsādya</seg> <seg type="pāda" n="b">pradyumnaḥ śīghravikramaḥ</seg> /</l>

<l xml:id="HV_App.I,29E.50"><seg type="pāda" n="a">kanyāṃ bhānumatīṃ bhaimo</seg> <seg type="pāda" n="b">jagrāha raṇadurjayaḥ</seg> //</l>

<l xml:id="HV_App.I,29E.51"><seg type="pāda" n="a">asuraḥ so 'rdito rājan</seg> <seg type="pāda" n="b">kṛṣṇābhyāṃ niśitaiḥ śaraiḥ</seg> /</l>

<l xml:id="HV_App.I,29E.52"><seg type="pāda" n="a">tyaktvāthottaragokarṇāṃ</seg> <seg type="pāda" n="b">nikumbho dakṣiṇāṃ diśam</seg> /</l>

<l xml:id="HV_App.I,29E.53"><seg type="pāda" n="a">jagāma pṛṣṭhato yātau</seg> <seg type="pāda" n="b">kṛṣṇau tārkṣyagatau tadā</seg> //</l>

<l xml:id="HV_App.I,29E.54"><seg type="pāda" n="a">viveśa ṣaṭpuraṃ caiva</seg> <seg type="pāda" n="b">jñātīnām ālayaṃ tadā</seg> /</l>

<l xml:id="HV_App.I,29E.55"><seg type="pāda" n="a">tatra vīrau guhādvāri</seg> <seg type="pāda" n="b">kṛṣṇau rātriṃ tadoṣatuḥ</seg> //</l>

<l xml:id="HV_App.I,29E.56"><seg type="pāda" n="a">raukmiṇeyo 'pi kṛṣṇena</seg> <seg type="pāda" n="b">saṃdiṣṭo dvārakāṃ purīm</seg> /</l>

<l xml:id="HV_App.I,29E.57"><seg type="pāda" n="a">anayad bhānutanayāṃ</seg> <seg type="pāda" n="b">prahṛṣṭenāntarātmanā</seg> //</l>

<l xml:id="HV_App.I,29E.58"><seg type="pāda" n="a">nayitvā cāyayau vīraḥ</seg> <seg type="pāda" n="b">ṣaṭpuraṃ dānavākulam</seg> /</l>

<l xml:id="HV_App.I,29E.59"><seg type="pāda" n="a">dadarśa ca guhādvāri</seg> <seg type="pāda" n="b">kṛṣṇau bhīmaparākramau</seg> //</l>

<l xml:id="HV_App.I,29E.60"><seg type="pāda" n="a">ūṣatur dvāram ākramya</seg> <seg type="pāda" n="b">ṣaṭpurasya mahābalau</seg> /</l>

<l xml:id="HV_App.I,29E.61"><seg type="pāda" n="a">kṛṣṇau pradyumnasahitau</seg> <seg type="pāda" n="b">nikumbhavadhakāṅkṣiṇau</seg> //</l>

<l xml:id="HV_App.I,29E.62"><seg type="pāda" n="a">tato 'nantaram etasmād</seg> <seg type="pāda" n="b">bilād atibalas tadā</seg> /</l>

<l xml:id="HV_App.I,29E.63"><seg type="pāda" n="a">nirjagāma balī yoddhuṃ</seg> <seg type="pāda" n="b">nikumbho bhīmavikramaḥ</seg> //</l>

<l xml:id="HV_App.I,29E.64"><seg type="pāda" n="a">tasya nirgacchatas tasmād</seg> <seg type="pāda" n="b">bilāt pārtho viśāṃ pate</seg> /</l>

<l xml:id="HV_App.I,29E.65"><seg type="pāda" n="a">rurodha sarvato mārgaṃ</seg> <seg type="pāda" n="b">śarair gāṇḍīvaniḥsṛtaiḥ</seg> //</l>

<l xml:id="HV_App.I,29E.66"><seg type="pāda" n="a">so 'bhisṛtya gadāṃ ghorām</seg> <seg type="pāda" n="b">udyamya bahukaṇṭakām</seg> /</l>

<l xml:id="HV_App.I,29E.67"><seg type="pāda" n="a">śirasy atāḍayat pārthaṃ</seg> <seg type="pāda" n="b">nikumbho balināṃ varaḥ</seg> //</l>

<l xml:id="HV_App.I,29E.68"><seg type="pāda" n="a">gadayābhihate pārthe</seg> <seg type="pāda" n="b">raktaṃ vamati muhyati</seg> /</l>

<l xml:id="HV_App.I,29E.69"><seg type="pāda" n="a">hasitvā so 'suro dṛpto</seg> <seg type="pāda" n="b">raukmiṇeyam atāḍayat</seg> //</l>

<l xml:id="HV_App.I,29E.70"><seg type="pāda" n="a">taṃ prāṅmukhamukhaṃ vīraṃ</seg> <seg type="pāda" n="b">māyāvī māyināṃ varam</seg> /</l>

<l xml:id="HV_App.I,29E.71"><seg type="pāda" n="a">adṛṣṭenāhato vīraḥ</seg> <seg type="pāda" n="b">śirasy atha mumoha saḥ</seg> //</l>

<l xml:id="HV_App.I,29E.72"><seg type="pāda" n="a">tathāgatau tu dṛṣṭvā tau</seg> <seg type="pāda" n="b">muhyamānau sutāḍitau</seg> /</l>

<l xml:id="HV_App.I,29E.73"><seg type="pāda" n="a">abhidudrāva govindo</seg> <seg type="pāda" n="b">nikumbhaṃ krodhamūrchitaḥ</seg> //</l>

<l xml:id="HV_App.I,29E.74"><seg type="pāda" n="a">kaumodakīṃ samudyamya</seg> <seg type="pāda" n="b">gadapūrvodbhavo gadām</seg> /</l>

<l xml:id="HV_App.I,29E.75"><seg type="pāda" n="a">tāv anyonyaṃ durādharṣau</seg> <seg type="pāda" n="b">garjantāv abhipetatuḥ</seg> //</l>

<l xml:id="HV_App.I,29E.76"><seg type="pāda" n="a">airāvatagataḥ śakraḥ</seg> <seg type="pāda" n="b">sarvair devagaṇaiḥ saha</seg> /</l>

<l xml:id="HV_App.I,29E.77"><seg type="pāda" n="a">dadarśa tan mahāyuddhaṃ</seg> <seg type="pāda" n="b">ghoraṃ devāsuraṃ tadā</seg> //</l>

<l xml:id="HV_App.I,29E.78"><seg type="pāda" n="a">dṛṣṭvā devān hṛṣīkeśaś</seg> <seg type="pāda" n="b">citrair yuddhair ariṃdamaḥ</seg> /</l>

<l xml:id="HV_App.I,29E.79"><seg type="pāda" n="a">iyeṣa dānavaṃ hantuṃ</seg> <seg type="pāda" n="b">devānāṃ hitakāmyayā</seg> //</l>

<l xml:id="HV_App.I,29E.80"><seg type="pāda" n="a">sa maṇḍalāni citrāṇi</seg> <seg type="pāda" n="b">darśayām āsa keśavaḥ</seg> /</l>

<l xml:id="HV_App.I,29E.81"><seg type="pāda" n="a">kaumodakīṃ mahābāhur</seg> <seg type="pāda" n="b">lālayan yuddhakovidaḥ</seg> //</l>

<l xml:id="HV_App.I,29E.82"><seg type="pāda" n="a">tathaivāsuramukhyo 'pi</seg> <seg type="pāda" n="b">gadāṃ tāṃ bahukaṇṭakām</seg> /</l>

<l xml:id="HV_App.I,29E.83"><seg type="pāda" n="a">śikṣayā bhrāmayāṇo 'tha</seg> <seg type="pāda" n="b">maṇḍalāni cacāra ha</seg> //</l>

<l xml:id="HV_App.I,29E.84"><seg type="pāda" n="a">ṛṣabhāv iva garjantau</seg> <seg type="pāda" n="b">bṛṃhantāv iva kuñjarau</seg> /</l>

<l xml:id="HV_App.I,29E.85"><seg type="pāda" n="a">vāsitāntaram āsādya</seg> <seg type="pāda" n="b">kruddhau sālāvṛkāv iva</seg> //</l>

<l xml:id="HV_App.I,29E.86"><seg type="pāda" n="a">ājaghāna nikumbhas tu</seg> <seg type="pāda" n="b">gadayā gadapūrvajam</seg> /</l>

<l xml:id="HV_App.I,29E.87"><seg type="pāda" n="a">spaṣṭāṣṭaghaṇṭayā vīra</seg> <seg type="pāda" n="b">nādaṃ muktvātidāruṇam</seg> //</l>

<l xml:id="HV_App.I,29E.88"><seg type="pāda" n="a">tatkālam eva kṛṣṇo 'pi</seg> <seg type="pāda" n="b">bhrāmayitvā mahāgadām</seg> /</l>

<l xml:id="HV_App.I,29E.89"><seg type="pāda" n="a">nikumbhamūrdhani tadā</seg> <seg type="pāda" n="b">pātayām āsa bhārata</seg> //</l>

<l xml:id="HV_App.I,29E.90"><seg type="pāda" n="a">avaṣṭabhya muhūrtaṃ tu</seg> <seg type="pāda" n="b">hariḥ kaumodakīṃ gadām</seg> /</l>

<l xml:id="HV_App.I,29E.91"><seg type="pāda" n="a">tasthau jagadgurur dhīmān</seg> <seg type="pāda" n="b">mumoha patitaḥ kṣitau</seg> //</l>

<l xml:id="HV_App.I,29E.92"><seg type="pāda" n="a">hāhābhūtaṃ jagat sarvaṃ</seg> <seg type="pāda" n="b">tatkālam abhavat tadā</seg> /</l>

<l xml:id="HV_App.I,29E.93"><seg type="pāda" n="a">tathā gate vāsudeve</seg> <seg type="pāda" n="b">naradeve mahātmani</seg> //</l>

<l xml:id="HV_App.I,29E.94"><seg type="pāda" n="a">ākāśagaṅgātoyena</seg> <seg type="pāda" n="b">śītena ca sugandhinā</seg> /</l>

<l xml:id="HV_App.I,29E.95"><seg type="pāda" n="a">siṣecāmṛtamiśreṇa</seg> <seg type="pāda" n="b">kṛṣṇaṃ deveśvaraḥ svayam</seg> //</l>

<l xml:id="HV_App.I,29E.96"><seg type="pāda" n="a">nūnam ātmecchayā kṛṣṇas</seg> <seg type="pāda" n="b">tathā cakre surottamaḥ</seg> /</l>

<l xml:id="HV_App.I,29E.97"><seg type="pāda" n="a">ko hi śakto mahātmānaṃ</seg> <seg type="pāda" n="b">yuddhe mohayituṃ harim</seg> //</l>

<l xml:id="HV_App.I,29E.98"><seg type="pāda" n="a">kṛṣṇaḥ pratyāgataprāṇaś</seg> <seg type="pāda" n="b">cakram udyamya bhārata</seg> /</l>

<l xml:id="HV_App.I,29E.99"><seg type="pāda" n="a">pratīccheti durātmānam</seg> <seg type="pāda" n="b">uvāca ripunāśanaḥ</seg> //</l>

<l xml:id="HV_App.I,29E.100"><seg type="pāda" n="a">nikumbho 'py atimāyāvī</seg> <seg type="pāda" n="b">utpapāta durāsadaḥ</seg> /</l>

<l xml:id="HV_App.I,29E.101"><seg type="pāda" n="a">śarīraṃ tat parityajya</seg> <seg type="pāda" n="b">na tu taṃ vetti keśavaḥ</seg> //</l>

<l xml:id="HV_App.I,29E.102"><seg type="pāda" n="a">mumūrṣati mṛto vāyam</seg> <seg type="pāda" n="b">iti matvā janārdanaḥ</seg> /</l>

<l xml:id="HV_App.I,29E.103"><seg type="pāda" n="a">rarakṣa smaramāṇo 'tha</seg> <seg type="pāda" n="b">vīro vīravrataṃ vibho</seg> //</l>

<l xml:id="HV_App.I,29E.104"><seg type="pāda" n="a">atha pradyumnakaunteyāv</seg> <seg type="pāda" n="b">āgatau labdhacetanau</seg> /</l>

<l xml:id="HV_App.I,29E.105"><seg type="pāda" n="a">sthitau nārāyaṇābhyāśe</seg> <seg type="pāda" n="b">nikumbhavadhaniścitau</seg> //</l>

<l xml:id="HV_App.I,29E.106"><seg type="pāda" n="a">pradyumno 'py atha māyāvī</seg> <seg type="pāda" n="b">viditaḥ kṛṣṇam abravīt</seg> /</l>

<l xml:id="HV_App.I,29E.107"><seg type="pāda" n="a">nikumbhas tāta nāsty atra</seg> <seg type="pāda" n="b">gataḥ kvāpi sudurmatiḥ</seg> //</l>

<l xml:id="HV_App.I,29E.108"><seg type="pāda" n="a">pradyumnenaiva mukte tu</seg> <seg type="pāda" n="b">tan nanāśa kalevaram</seg> /</l>

<l xml:id="HV_App.I,29E.109"><seg type="pāda" n="a">prajahāsātha bhagavān</seg> <seg type="pāda" n="b">arjunena saha prabhuḥ</seg> //</l>

<l xml:id="HV_App.I,29E.110"><seg type="pāda" n="a">tathāyutasahasrāṇi</seg> <seg type="pāda" n="b">nikumbhānāṃ janādhipa</seg> /</l>

<l xml:id="HV_App.I,29E.111"><seg type="pāda" n="a">dadṛśus te tadā vīrāḥ</seg> <seg type="pāda" n="b">kṣitau divi ca sarvataḥ</seg> //</l>

<l xml:id="HV_App.I,29E.112"><seg type="pāda" n="a">sahasrāṇy eva kṛṣṇaṃ tu</seg> <seg type="pāda" n="b">tathā pārtham ariṃdamam</seg> /</l>

<l xml:id="HV_App.I,29E.113"><seg type="pāda" n="a">raukmiṇeyaṃ tathā vīraṃ</seg> <seg type="pāda" n="b">tad adbhutam ivābhavat</seg> //</l>

<l xml:id="HV_App.I,29E.114"><seg type="pāda" n="a">pāṇḍavasya dhanuḥ kecit</seg> <seg type="pāda" n="b">kecid asya mahāśarān</seg> /</l>

<l xml:id="HV_App.I,29E.115"><seg type="pāda" n="a">anye 'sya jagṛhur hastāv</seg> <seg type="pāda" n="b">anye pādau mahāsurāḥ</seg> //</l>

<l xml:id="HV_App.I,29E.116"><seg type="pāda" n="a">evaṃ grahāya te vīram</seg> <seg type="pāda" n="b">agamaṃs te vihāyasi</seg> /</l>

<l xml:id="HV_App.I,29E.117"><seg type="pāda" n="a">pārthānām api koṭyas tu</seg> <seg type="pāda" n="b">gṛhītānāṃ tadābhavan</seg> //</l>

<l xml:id="HV_App.I,29E.118"><seg type="pāda" n="a">nāntaṃ dadarśa kṛṣṇaś ca</seg> <seg type="pāda" n="b">kārṣṇiś ca ripunāśanau</seg> /</l>

<l xml:id="HV_App.I,29E.119"><seg type="pāda" n="a">vicchidya tau śarair vīrau</seg> <seg type="pāda" n="b">nikumbhaṃ pārthavarjitau</seg> //</l>

<l xml:id="HV_App.I,29E.120"><seg type="pāda" n="a">ekaikas tu dvidhā chinno</seg> <seg type="pāda" n="b">dvaidhībhavati bhārata</seg> /</l>

<l xml:id="HV_App.I,29E.121"><seg type="pāda" n="a">divyajñānas tadā kṛṣṇo</seg> <seg type="pāda" n="b">bhagavān atra dṛṣṭvān</seg> //</l>

<l xml:id="HV_App.I,29E.122"><seg type="pāda" n="a">nikumbhaṃ tattvataś cāpi</seg> <seg type="pāda" n="b">dadarśa madhusūdanaḥ</seg> /</l>

<l xml:id="HV_App.I,29E.123"><seg type="pāda" n="a">sraṣṭāraṃ sarvamāyānāṃ</seg> <seg type="pāda" n="b">hartāraṃ phalgunasya ca</seg> //</l>

<l xml:id="HV_App.I,29E.124"><seg type="pāda" n="a">sa cakreṇa śiras tasya</seg> <seg type="pāda" n="b">cakartāsurasūdanaḥ</seg> /</l>

<l xml:id="HV_App.I,29E.125"><seg type="pāda" n="a">paśyatāṃ sarvabhūtānāṃ</seg> <seg type="pāda" n="b">bhūtabhavyabhavo hariḥ</seg> /</l>

<l xml:id="HV_App.I,29E.126"><seg type="pāda" n="a">sa muktvā phalgunaṃ rājaṃś</seg> <seg type="pāda" n="b">chinne śirasi bhārata</seg> /</l>

<l xml:id="HV_App.I,29E.127"><seg type="pāda" n="a">papātāsuramukhyo 'tha</seg> <seg type="pāda" n="b">chinnamūla iva drumaḥ</seg> //</l>

<l xml:id="HV_App.I,29E.128"><seg type="pāda" n="a">athākāśagataṃ pārthaṃ</seg> <seg type="pāda" n="b">patamānaṃ vihāyasaḥ</seg> /</l>

<l xml:id="HV_App.I,29E.129"><seg type="pāda" n="a">kṛṣṇavākyena jagraha</seg> <seg type="pāda" n="b">kārṣṇir viyati mānada</seg> //</l>

<l xml:id="HV_App.I,29E.130"><seg type="pāda" n="a">nikumbhe patite bhūmau</seg> <seg type="pāda" n="b">samāśvāsya dhanaṃjayam</seg> /</l>

<l xml:id="HV_App.I,29E.131"><seg type="pāda" n="a">jagāma dvārakāṃ devaḥ</seg> <seg type="pāda" n="b">pārthakāmasamanvitaḥ</seg> //</l>

<l xml:id="HV_App.I,29E.132"><seg type="pāda" n="a">samiyāyātha dāśarho</seg> <seg type="pāda" n="b">dvārakāṃ mudito vibhuḥ</seg> /</l>

<l xml:id="HV_App.I,29E.133"><seg type="pāda" n="a">nāradaṃ ca mahātmānaṃ</seg> <seg type="pāda" n="b">vavande yadunandanaḥ</seg> //</l>

<l xml:id="HV_App.I,29E.134"><seg type="pāda" n="a">nārado 'tha mahātejā</seg> <seg type="pāda" n="b">bhānuṃ yādavam abravīt</seg> /</l>

<l xml:id="HV_App.I,29E.135"><seg type="pāda" n="a">bhāno mā kārṣīr manyuṃ tvaṃ</seg> <seg type="pāda" n="b">śrūyatāṃ bhaimanandana</seg> //</l>

<l xml:id="HV_App.I,29E.136"><seg type="pāda" n="a">krīḍantyā raivatodyāne</seg> <seg type="pāda" n="b">durvāsāḥ kopito 'nayā</seg> /</l>

<l xml:id="HV_App.I,29E.137"><seg type="pāda" n="a">sa śaśāpa tato roṣān</seg> <seg type="pāda" n="b">munir duhitaraṃ tava</seg> //</l>

<l xml:id="HV_App.I,29E.138"><seg type="pāda" n="a">atidurlalitaiḥ kanyā</seg> <seg type="pāda" n="b">śatruhastaṃ gamiṣyati</seg> /</l>

<l xml:id="HV_App.I,29E.139"><seg type="pāda" n="a">sutārthe te mayā sārdhaṃ</seg> <seg type="pāda" n="b">munibhiḥ sa prasāditaḥ</seg> //</l>

<l xml:id="HV_App.I,29E.140"><seg type="pāda" n="a">bālāṃ vratavatīṃ kanyām</seg> <seg type="pāda" n="b">anāgasam imāṃ mune</seg> /</l>

<l xml:id="HV_App.I,29E.141"><seg type="pāda" n="a">śaptavān asi dharmajña</seg> <seg type="pāda" n="b">kathaṃ dharmabhṛtāṃ vara</seg> /</l>

<l xml:id="HV_App.I,29E.142"><seg type="pāda" n="a">anantaraṃ vidhatsvātra</seg> <seg type="pāda" n="b">vayaṃ vijñāpayāmahe</seg> //</l>

<l xml:id="HV_App.I,29E.143"><seg type="pāda" n="a">asmābhir evam uktas tu</seg> <seg type="pāda" n="b">durvāsā bhaimanandana</seg> /</l>

<l xml:id="HV_App.I,29E.144"><seg type="pāda" n="a">uvācādhomukho bhūtvā</seg> <seg type="pāda" n="b">muhūrtaṃ kṛpayānvitaḥ</seg> //</l>

<l xml:id="HV_App.I,29E.145"><seg type="pāda" n="a">yad avocam ahaṃ vākyaṃ</seg> <seg type="pāda" n="b">tat tathā na tad anyathā</seg> /</l>

<l xml:id="HV_App.I,29E.146"><seg type="pāda" n="a">ripuhastam avaśyaṃ hi</seg> <seg type="pāda" n="b">gamiṣyati na saṃśayaḥ</seg> //</l>

<l xml:id="HV_App.I,29E.147"><seg type="pāda" n="a">adūṣitā tu dharmeṇa</seg> <seg type="pāda" n="b">bhartāram upalapsyati</seg> //</l>

<l xml:id="HV_App.I,29E.148"><seg type="pāda" n="a">bahuputrā bahudhanā</seg> <seg type="pāda" n="b">subhagā ca bhaviṣyati</seg> //</l>

<l xml:id="HV_App.I,29E.149"><seg type="pāda" n="a">sugandhagandhā ca sadā</seg> <seg type="pāda" n="b">kumārī ca punaḥ punaḥ</seg> /</l>

<l xml:id="HV_App.I,29E.150"><seg type="pāda" n="a">na ca śokām imaṃ ghoraṃ</seg> <seg type="pāda" n="b">tan vaṅgī dhārayiṣyati</seg> //</l>

<l xml:id="HV_App.I,29E.151"><seg type="pāda" n="a">evaṃ bhānumatī vīra</seg> <seg type="pāda" n="b">sahadevāya dīyatām</seg> /</l>

<l xml:id="HV_App.I,29E.152"><seg type="pāda" n="a">śraddadhānaḥ sa śūraś ca</seg> <seg type="pāda" n="b">dharmaśīlaś ca pāṇḍavaḥ</seg> //</l>

<l xml:id="HV_App.I,29E.153"><seg type="pāda" n="a">tato bhānumatīṃ bhānur</seg> <seg type="pāda" n="b">dadau mādrīsutāya vai</seg> /</l>

<l xml:id="HV_App.I,29E.154"><seg type="pāda" n="a">sahadevāya dharmātmā</seg> <seg type="pāda" n="b">nāradasya vacaḥ smaran</seg> //</l>

<l xml:id="HV_App.I,29E.155"><seg type="pāda" n="a">ānītaḥ sahadevaś ca</seg> <seg type="pāda" n="b">preṣite cakrapāṇinā</seg> /</l>

<l xml:id="HV_App.I,29E.156"><seg type="pāda" n="a">vivāhe ca tadā vṛtte</seg> <seg type="pāda" n="b">sabhāryaḥ svapuraṃ gataḥ</seg> //</l>

<l xml:id="HV_App.I,29E.157"><seg type="pāda" n="a">imaṃ kṛṣṇasya vijayaṃ</seg> <seg type="pāda" n="b">yaḥ paṭhec chṛṇuyād atha</seg> /</l>

<l xml:id="HV_App.I,29E.158"><seg type="pāda" n="a">vijayaṃ sarvakṛtyeṣu</seg> <seg type="pāda" n="b">śraddadhāno labhen naraḥ</seg> //</l>

<note>Colophon.</note>

<note>h: HV (CE) Appendix I, No. 29F, transliterated by François Painchaud, proof--read by André Couture, version of March 2005 :h</note>
<note>k: K Ñ2 V B D T G M4 cont. :k</note>

<milestone unit="speaker" n="janamejaya uvāca"/>
<l xml:id="HV_App.I,29F.1"><seg type="pāda" n="a">bhānumatyāpaharaṇaṃ</seg> <seg type="pāda" n="b">vijayaṃ keśavasya ca</seg> /</l>

<l xml:id="HV_App.I,29F.2"><seg type="pāda" n="a">chālikyānayanaṃ caiva</seg> <seg type="pāda" n="b">devalokān mahāmune</seg> //</l>

<l xml:id="HV_App.I,29F.3"><seg type="pāda" n="a">krīḍāṃ ca sāgare divyāṃ</seg> <seg type="pāda" n="b">kṛṣṇīnām atitejasām</seg> /</l>

<l xml:id="HV_App.I,29F.4"><seg type="pāda" n="a">aśrauṣaṃ paramāścaryaṃ</seg> <seg type="pāda" n="b">mune dharmabhṛtāṃ vara</seg> //</l>

<l xml:id="HV_App.I,29F.5"><seg type="pāda" n="a">vajranābhavadhaṃ hy uktaṃ</seg> <seg type="pāda" n="b">nikumbhavadhakīrtane</seg> /</l>

<l xml:id="HV_App.I,29F.6"><seg type="pāda" n="a">tan me kautūhalaṃ śrotuṃ</seg> <seg type="pāda" n="b">prasādād bhavato mune</seg> //</l>


<milestone unit="speaker" n="vaiśaṃpāyana uvāca"/>
<l xml:id="HV_App.I,29F.7"><seg type="pāda" n="a">hanta te kīrtayiṣyāmi</seg> <seg type="pāda" n="b">vajranābhavadhaṃ nṛpa</seg> /</l>

<l xml:id="HV_App.I,29F.8"><seg type="pāda" n="a">vijayaṃ caiva kāmasya</seg> <seg type="pāda" n="b">sāmbasya ca mahātmanaḥ</seg> //</l>

<l xml:id="HV_App.I,29F.9"><seg type="pāda" n="a">meroḥ sānau narapate</seg> <seg type="pāda" n="b">tapaś cakre mahāsuraḥ</seg> /</l>

<l xml:id="HV_App.I,29F.10"><seg type="pāda" n="a">vajranābha iti khyāto</seg> <seg type="pāda" n="b">niścitaḥ samitiṃjayaḥ</seg> //</l>

<l xml:id="HV_App.I,29F.11"><seg type="pāda" n="a">tasya tuṣṭo mahātejā</seg> <seg type="pāda" n="b">brahmā lokapitāmahaḥ</seg> /</l>

<l xml:id="HV_App.I,29F.12"><seg type="pāda" n="a">vareṇa cchandayām āsa</seg> <seg type="pāda" n="b">tapasā paritoṣitaḥ</seg> //</l>

<l xml:id="HV_App.I,29F.13"><seg type="pāda" n="a">avadhyatāṃ sa devebhyo</seg> <seg type="pāda" n="b">vavre dānavasattamaḥ</seg> /</l>

<l xml:id="HV_App.I,29F.14"><seg type="pāda" n="a">puraṃ vajrapuraṃ caiva</seg> <seg type="pāda" n="b">sarvaratnamayaṃ śubham</seg> //</l>

<l xml:id="HV_App.I,29F.15"><seg type="pāda" n="a">svacchandena praveśaś ca</seg> <seg type="pāda" n="b">na vāyor api bhārata</seg> /</l>

<l xml:id="HV_App.I,29F.16"><seg type="pāda" n="a">acintitena kāmānām</seg> <seg type="pāda" n="b">upapattir narādhipa</seg> //</l>

<l xml:id="HV_App.I,29F.17"><seg type="pāda" n="a">śākhānagaramukhyānāṃ</seg> <seg type="pāda" n="b">saṃvāhānāṃ śatāni ca</seg> /</l>

<l xml:id="HV_App.I,29F.18"><seg type="pāda" n="a">nagarasyāprameyasya</seg> <seg type="pāda" n="b">samantāj janamejaya</seg> //</l>

<l xml:id="HV_App.I,29F.19"><seg type="pāda" n="a">tathā tad abhavat tasya</seg> <seg type="pāda" n="b">varadānena bhārata</seg> /</l>

<l xml:id="HV_App.I,29F.20"><seg type="pāda" n="a">uvāsa vajranagare</seg> <seg type="pāda" n="b">vajranābho mahāsuraḥ</seg> //</l>

<l xml:id="HV_App.I,29F.21"><seg type="pāda" n="a">koṭiśo varalabdhaṃ tam</seg> <seg type="pāda" n="b">asurāḥ parivārya te</seg> /</l>

<l xml:id="HV_App.I,29F.22"><seg type="pāda" n="a">ūṣur vajrapure rājan</seg> <seg type="pāda" n="b">saṃvāheṣu tathaiva ca</seg> //</l>

<l xml:id="HV_App.I,29F.23"><seg type="pāda" n="a">śākhānagaramukhyeṣu</seg> <seg type="pāda" n="b">ramyeṣu ca narādhipa</seg> /</l>

<l xml:id="HV_App.I,29F.24"><seg type="pāda" n="a">hṛṣṭapuṣṭapramuditā</seg> <seg type="pāda" n="b">nṛpa devasya śatravaḥ</seg> //</l>

<l xml:id="HV_App.I,29F.25"><seg type="pāda" n="a">vajranābho 'tha duṣṭātmā</seg> <seg type="pāda" n="b">varadānena darpitaḥ</seg> /</l>

<l xml:id="HV_App.I,29F.26"><seg type="pāda" n="a">purasya cātmanaś caiva</seg> <seg type="pāda" n="b">jagad bādhitum udyataḥ</seg> //</l>

<l xml:id="HV_App.I,29F.27"><seg type="pāda" n="a">mahendram abravīd gatvā</seg> <seg type="pāda" n="b">devalokaṃ viśāṃ pate</seg> /</l>

<l xml:id="HV_App.I,29F.28"><seg type="pāda" n="a">aham īśitum icchāmi</seg> <seg type="pāda" n="b">trailokyaṃ pākaśāsana</seg> //</l>

<l xml:id="HV_App.I,29F.29"><seg type="pāda" n="a">atha vā me prayacchasva</seg> <seg type="pāda" n="b">yuddhaṃ devagaṇeśvara</seg> /</l>

<l xml:id="HV_App.I,29F.30"><seg type="pāda" n="a">sāmānyaṃ hi jagat kṛtsnaṃ</seg> <seg type="pāda" n="b">kāśyapānāṃ mahātmanām</seg> //</l>

<l xml:id="HV_App.I,29F.31"><seg type="pāda" n="a">sa bṛhaspatinā sārdhaṃ</seg> <seg type="pāda" n="b">mantrayitvā sureśvaraḥ</seg> /</l>

<l xml:id="HV_App.I,29F.32"><seg type="pāda" n="a">vajranābhaṃ suraśreṣṭhaḥ</seg> <seg type="pāda" n="b">provāca kuruvaṃśaja</seg> //</l>

<l xml:id="HV_App.I,29F.33"><seg type="pāda" n="a">satreṣu dīkṣitaḥ saumya</seg> <seg type="pāda" n="b">kaśyapo naḥ pitā muniḥ</seg> /</l>

<l xml:id="HV_App.I,29F.34"><seg type="pāda" n="a">tasmin vṛtte yathā nyāyyaṃ</seg> <seg type="pāda" n="b">tathā sa hi kariṣyati</seg> //</l>

<l xml:id="HV_App.I,29F.35"><seg type="pāda" n="a">tataḥ sa pitaraṃ gatvā</seg> <seg type="pāda" n="b">kaśyapaṃ dānavo 'bravīt</seg> /</l>

<l xml:id="HV_App.I,29F.36"><seg type="pāda" n="a">yathoktaṃ devarājena</seg> <seg type="pāda" n="b">tam uvācātha kaśyapaḥ</seg> //</l>

<l xml:id="HV_App.I,29F.37"><seg type="pāda" n="a">satre kṛtte kariṣyāmi</seg> <seg type="pāda" n="b">yathā nyāyyaṃ bhaviṣyati</seg> /</l>

<l xml:id="HV_App.I,29F.38"><seg type="pāda" n="a">tvaṃ tu vajrapure putra</seg> <seg type="pāda" n="b">vasa gaccha samāśritaḥ</seg> //</l>

<l xml:id="HV_App.I,29F.39"><seg type="pāda" n="a">evam ukte vajranābhaḥ</seg> <seg type="pāda" n="b">svam eva nagaraṃ gataḥ</seg> /</l>

<l xml:id="HV_App.I,29F.40"><seg type="pāda" n="a">mahendro 'pi yayau devo</seg> <seg type="pāda" n="b">dvārakāṃ dvāramālinīm</seg> //</l>

<l xml:id="HV_App.I,29F.41"><seg type="pāda" n="a">gatvā cāntarhito devo</seg> <seg type="pāda" n="b">vāsudevam athābravīt</seg> /</l>

<l xml:id="HV_App.I,29F.42"><seg type="pāda" n="a">vajranābhasya vṛttāntaṃ</seg> <seg type="pāda" n="b">tam uvāca janārdanaḥ</seg> //</l>

<l xml:id="HV_App.I,29F.43"><seg type="pāda" n="a">śaurer upasthito deva</seg> <seg type="pāda" n="b">vājimedho mahākratuḥ</seg> /</l>

<l xml:id="HV_App.I,29F.44"><seg type="pāda" n="a">tasmin vṛtte vajranābhaṃ</seg> <seg type="pāda" n="b">pātayiṣyāmi vāsava</seg> //</l>

<l xml:id="HV_App.I,29F.45"><seg type="pāda" n="a">tatropāyaṃ praveśe tu</seg> <seg type="pāda" n="b">cintayāvaḥ satāṃ gate</seg> /</l>

<l xml:id="HV_App.I,29F.46"><seg type="pāda" n="a">nānicchayā praveśo 'sti</seg> <seg type="pāda" n="b">tatra vāyor api prabho</seg> //</l>

<l xml:id="HV_App.I,29F.47"><seg type="pāda" n="a">tato gato devarājo</seg> <seg type="pāda" n="b">vāsudevena satkṛtaḥ</seg> /</l>

<l xml:id="HV_App.I,29F.48"><seg type="pāda" n="a">vājimedhe ca saṃprāpte</seg> <seg type="pāda" n="b">vasudevasya bhārata</seg> //</l>

<l xml:id="HV_App.I,29F.49"><seg type="pāda" n="a">tasmin yajñe vartamāne</seg> <seg type="pāda" n="b">praveśārthaṃ surottamau</seg> /</l>

<l xml:id="HV_App.I,29F.50"><seg type="pāda" n="a">cintayām āsatur vīrau</seg> <seg type="pāda" n="b">devarājācyutāv ubhau</seg> //</l>

<l xml:id="HV_App.I,29F.51"><seg type="pāda" n="a">tatra yajñe vartamāne</seg> <seg type="pāda" n="b">sunāṭyena naṭas tadā</seg> /</l>

<l xml:id="HV_App.I,29F.52"><seg type="pāda" n="a">maharṣīṃs toṣayām āsa</seg> <seg type="pāda" n="b">bhadranāmeti nāmataḥ</seg> //</l>

<l xml:id="HV_App.I,29F.53"><seg type="pāda" n="a">taṃ vareṇa muniśreṣṭhāś</seg> <seg type="pāda" n="b">chandayām āsur ātmavān</seg> /</l>

<l xml:id="HV_App.I,29F.54"><seg type="pāda" n="a">sa vavre tu naṭo bhadro</seg> <seg type="pāda" n="b">varaṃ deveśvaropamaḥ</seg> //</l>

<l xml:id="HV_App.I,29F.55"><seg type="pāda" n="a">devendrakṛṣṇacchandena</seg> <seg type="pāda" n="b">sarasvatyā pracoditaḥ</seg> /</l>

<l xml:id="HV_App.I,29F.56"><seg type="pāda" n="a">prāṇipatya muniśreṣṭhān</seg> <seg type="pāda" n="b">aśvamedhe samāgatān</seg> //</l>

<l xml:id="HV_App.I,29F.57"><seg type="pāda" n="a">bhojyo dvijānāṃ sarveṣāṃ</seg> <seg type="pāda" n="b">bhaveyaṃ munisattamāḥ</seg> /</l>

<l xml:id="HV_App.I,29F.58"><seg type="pāda" n="a">saptadvīpāṃ ca pṛthivīṃ</seg> <seg type="pāda" n="b">vicareyam imām aham</seg> //</l>

<l xml:id="HV_App.I,29F.59"><seg type="pāda" n="a">prasiddhākāśagamanaḥ</seg> <seg type="pāda" n="b">satkurvaṃś ca viśeṣataḥ</seg> /</l>

<l xml:id="HV_App.I,29F.60"><seg type="pāda" n="a">avadhyaḥ sarvabhūtānāṃ</seg> <seg type="pāda" n="b">sthāvarā ye ca jaṅgamāḥ</seg> //</l>

<l xml:id="HV_App.I,29F.61"><seg type="pāda" n="a">yasya yasya va veṣeṇa</seg> <seg type="pāda" n="b">praviśeyam ahaṃ khalu</seg> /</l>

<l xml:id="HV_App.I,29F.62"><seg type="pāda" n="a">mṛtasya jīvato vāpi</seg> <seg type="pāda" n="b">bhāvenotpāditasya vā</seg> //</l>

<l xml:id="HV_App.I,29F.63"><seg type="pāda" n="a">sa bhūyas tādṛśaḥ syāṃ vai</seg> <seg type="pāda" n="b">jarārogavivarjitaḥ</seg> /</l>

<l xml:id="HV_App.I,29F.64"><seg type="pāda" n="a">tuṣyeyur munayo nityam</seg> <seg type="pāda" n="b">anye ca mama sarvadā</seg> //</l>

<l xml:id="HV_App.I,29F.65"><seg type="pāda" n="a">evam astv iti sa prokto</seg> <seg type="pāda" n="b">brāhmaṇair nṛpate naṭaḥ</seg> /</l>

<l xml:id="HV_App.I,29F.66"><seg type="pāda" n="a">saptadvīpāṃ vasumatīṃ</seg> <seg type="pāda" n="b">paryaṭaty amaropamaḥ</seg> //</l>

<l xml:id="HV_App.I,29F.67"><seg type="pāda" n="a">purāṇi dānavendrāṇām</seg> <seg type="pāda" n="b">uttarāṃś ca kurūṃs tathā</seg> /</l>

<l xml:id="HV_App.I,29F.68"><seg type="pāda" n="a">bhadrāśvān ketumālāṃś ca</seg> <seg type="pāda" n="b">kālāpadvīpam eva ca</seg> //</l>

<l xml:id="HV_App.I,29F.69"><seg type="pāda" n="a">parvaṇīsu tu sarvāsu</seg> <seg type="pāda" n="b">dvārakāṃ yadumaṇḍitām</seg> /</l>

<l xml:id="HV_App.I,29F.70"><seg type="pāda" n="a">āyāti varadattaḥ sa</seg> <seg type="pāda" n="b">lokavīra mahānaṭaḥ</seg> //</l>

<l xml:id="HV_App.I,29F.71"><seg type="pāda" n="a">tato haṃsān dhārtarāṣṭrān</seg> <seg type="pāda" n="b">devalokanivāsinaḥ</seg> /</l>

<l xml:id="HV_App.I,29F.72"><seg type="pāda" n="a">uvāca bhagavāñ śakraḥ</seg> <seg type="pāda" n="b">sāntvayitvā sureśvaraḥ</seg> //</l>

<l xml:id="HV_App.I,29F.73"><seg type="pāda" n="a">bhavanto bhrātaro 'smākaṃ</seg> <seg type="pāda" n="b">kāśyapā devapakṣiṇaḥ</seg> /</l>

<l xml:id="HV_App.I,29F.74"><seg type="pāda" n="a">vimānavāhā devānāṃ</seg> <seg type="pāda" n="b">sukṛtīnāṃ tathaiva ca</seg> //</l>

<l xml:id="HV_App.I,29F.75"><seg type="pāda" n="a">devānām asti kartavyaṃ</seg> <seg type="pāda" n="b">kāryaṃ śatruvadhānvitam</seg> /</l>

<l xml:id="HV_App.I,29F.76"><seg type="pāda" n="a">tat kartavyaṃ na mantraś ca</seg> <seg type="pāda" n="b">bhettavyo vaḥ kathaṃcana</seg> //</l>

<l xml:id="HV_App.I,29F.77"><seg type="pāda" n="a">akurvatāṃ devatājñām</seg> <seg type="pāda" n="b">ugro daṇḍaḥ pated api</seg> /</l>

<l xml:id="HV_App.I,29F.78"><seg type="pāda" n="a">sarvatrāpratiṣiddhaṃ vo</seg> <seg type="pāda" n="b">gamanaṃ haṃsasattamāḥ</seg> //</l>

<l xml:id="HV_App.I,29F.79"><seg type="pāda" n="a">gatvāpraveśyam anyeṣāṃ</seg> <seg type="pāda" n="b">vajranābhapurottamam</seg> /</l>

<l xml:id="HV_App.I,29F.80"><seg type="pāda" n="a">ito 'ntaḥpuravāpīṣu</seg> <seg type="pāda" n="b">caradhvam ucitaṃ hi vaḥ</seg> //</l>

<l xml:id="HV_App.I,29F.81"><seg type="pāda" n="a">tasyāsti kanyāratnaṃ hi</seg> <seg type="pāda" n="b">trailokyātiśayaṃ śubham</seg> /</l>

<l xml:id="HV_App.I,29F.82"><seg type="pāda" n="a">nāmnā prabhāvatī nāma</seg> <seg type="pāda" n="b">candrābheva prabhāvatī</seg> //</l>

<l xml:id="HV_App.I,29F.83"><seg type="pāda" n="a">varadānena sā labdhā</seg> <seg type="pāda" n="b">mātrā kila varānanā</seg> /</l>

<l xml:id="HV_App.I,29F.84"><seg type="pāda" n="a">haimavatyā mahādevyāḥ</seg> <seg type="pāda" n="b">sakāśād iti naḥ śrutam</seg> //</l>

<l xml:id="HV_App.I,29F.85"><seg type="pāda" n="a">svayaṃvarā ca sā kanyā</seg> <seg type="pāda" n="b">bandhubhiḥ sthāpitā satī</seg> /</l>

<l xml:id="HV_App.I,29F.86"><seg type="pāda" n="a">ātmecchayā patiṃ haṃsā</seg> <seg type="pāda" n="b">varayiṣyati śobhanā</seg> //</l>

<l xml:id="HV_App.I,29F.87"><seg type="pāda" n="a">tad bhavadbhir guṇā vācyāḥ</seg> <seg type="pāda" n="b">pradyumnasya mahātmanaḥ</seg> /</l>

<l xml:id="HV_App.I,29F.88"><seg type="pāda" n="a">sadbhūtāḥ kularūpasya</seg> <seg type="pāda" n="b">śīlasya vayasas tathā</seg> //</l>

<l xml:id="HV_App.I,29F.89"><seg type="pāda" n="a">yadā sā raktabhāvā ca</seg> <seg type="pāda" n="b">vajranābhasutā satī</seg> /</l>

<l xml:id="HV_App.I,29F.90"><seg type="pāda" n="a">tasyāḥ sakāśāt saṃdeśo</seg> <seg type="pāda" n="b">nayitavyaḥ samādhinā</seg> //</l>

<l xml:id="HV_App.I,29F.91"><seg type="pāda" n="a">pradyumnasya punas tasmād</seg> <seg type="pāda" n="b">ānayadhvaṃ tathaiva ca</seg> /</l>

<l xml:id="HV_App.I,29F.92"><seg type="pāda" n="a">svabuddhyā prāptakālaṃ ca</seg> <seg type="pāda" n="b">saṃvidheyaṃ hitaṃ mama</seg> /</l>

<l xml:id="HV_App.I,29F.93"><seg type="pāda" n="a">netravaktraprasādaś ca</seg> <seg type="pāda" n="b">kartavyas tatra sarvathā</seg> //</l>

<l xml:id="HV_App.I,29F.94"><seg type="pāda" n="a">tathā tathā guṇā vācyāḥ</seg> <seg type="pāda" n="b">pradyumnasya mahātmanaḥ</seg> /</l>

<l xml:id="HV_App.I,29F.95"><seg type="pāda" n="a">yathā yathā prabhāvatyā</seg> <seg type="pāda" n="b">manas tatra bhavet sthiram</seg> //</l>

<l xml:id="HV_App.I,29F.96"><seg type="pāda" n="a">vṛttāntaś cānudivasaṃ</seg> <seg type="pāda" n="b">pradeyo mama sarvathā</seg> /</l>

<l xml:id="HV_App.I,29F.97"><seg type="pāda" n="a">dvāravatyāṃ ca kṛṣṇasya</seg> <seg type="pāda" n="b">bhratur mama yavīyasaḥ</seg> //</l>

<l xml:id="HV_App.I,29F.98"><seg type="pāda" n="a">tāvad yatnaś ca kartayaḥ</seg> <seg type="pāda" n="b">pradyumno yāvad ātmavit</seg> /</l>

<l xml:id="HV_App.I,29F.99"><seg type="pāda" n="a">paryāvarted varārohāṃ</seg> <seg type="pāda" n="b">vajranābhasutāṃ vibhuḥ</seg> //</l>

<l xml:id="HV_App.I,29F.100"><seg type="pāda" n="a">avadhyās te tu devānāṃ</seg> <seg type="pāda" n="b">brahmaṇo varadarpitāḥ</seg> /</l>

<l xml:id="HV_App.I,29F.101"><seg type="pāda" n="a">devaputrair hi hantavyāḥ</seg> <seg type="pāda" n="b">pradyumnapramukhair yudhi</seg> //</l>

<l xml:id="HV_App.I,29F.102"><seg type="pāda" n="a">naṭo dattavaras tasya</seg> <seg type="pāda" n="b">veṣam āsthāya yādavāḥ</seg> /</l>

<l xml:id="HV_App.I,29F.103"><seg type="pāda" n="a">pradyumnādyā gamiṣyanti</seg> <seg type="pāda" n="b">vajranābhavināśanāḥ</seg> //</l>

<l xml:id="HV_App.I,29F.104"><seg type="pāda" n="a">etac ca sarvaṃ kartavyam</seg> <seg type="pāda" n="b">anyac ca svayam eva hi</seg> /</l>

<l xml:id="HV_App.I,29F.105"><seg type="pāda" n="a">prāptakālaṃ vidhātavyam</seg> <seg type="pāda" n="b">asmākaṃ priyakāmyayā</seg> //</l>

<l xml:id="HV_App.I,29F.106"><seg type="pāda" n="a">praveśas tatra devānāṃ</seg> <seg type="pāda" n="b">nāsti haṃsāḥ kathaṃcana</seg> /</l>

<l xml:id="HV_App.I,29F.107"><seg type="pāda" n="a">vajranābhepsite tatra</seg> <seg type="pāda" n="b">praveśaḥ khalu sarvathā</seg> //</l>

<note>Colophon</note>

<milestone unit="speaker" n="vaiśaṃpāyana uvāca"/>
<l xml:id="HV_App.I,29F.108"><seg type="pāda" n="a">te vāsavavacaḥ śrutvā</seg> <seg type="pāda" n="b">haṃsā vajrapuraṃ yayuḥ</seg> /</l>

<l xml:id="HV_App.I,29F.109"><seg type="pāda" n="a">pūrvocitaṃ hi gamanaṃ</seg> <seg type="pāda" n="b">tatra teṣāṃ janādhipa</seg> //</l>

<l xml:id="HV_App.I,29F.110"><seg type="pāda" n="a">te dīrghikāsu ramyāsu</seg> <seg type="pāda" n="b">nipetur vīra pakṣiṇaḥ</seg> /</l>

<l xml:id="HV_App.I,29F.111"><seg type="pāda" n="a">padmotpalair āvṛtāsu</seg> <seg type="pāda" n="b">kañcanaiḥ sparśanakṣamaiḥ</seg> //</l>

<l xml:id="HV_App.I,29F.112"><seg type="pāda" n="a">te vai nadanto madhuraṃ</seg> <seg type="pāda" n="b">saṃskṛtāpūrvabhāṣiṇaḥ</seg> /</l>

<l xml:id="HV_App.I,29F.113"><seg type="pāda" n="a">pūrvam apy āgatās te tu</seg> <seg type="pāda" n="b">vismayaṃ janayanti hi</seg> //</l>

<l xml:id="HV_App.I,29F.114"><seg type="pāda" n="a">antaḥpuropabhogyāsu</seg> <seg type="pāda" n="b">cerūr vāpīṣu te nṛpa</seg> /</l>

<l xml:id="HV_App.I,29F.115"><seg type="pāda" n="a">iṣṭās te vajranābhasya</seg> <seg type="pāda" n="b">triviṣṭapanivāsinaḥ</seg> //</l>

<l xml:id="HV_App.I,29F.116"><seg type="pāda" n="a">ālapantaḥ sumadhuraṃ</seg> <seg type="pāda" n="b">dhārtarāṣṭrā janeśvara</seg> /</l>

<l xml:id="HV_App.I,29F.117"><seg type="pāda" n="a">sa tān uvāca daiteyo</seg> <seg type="pāda" n="b">dhartarāṣṭrān idaṃ vacaḥ</seg> //</l>

<l xml:id="HV_App.I,29F.118"><seg type="pāda" n="a">triviṣṭape nityaratā</seg> <seg type="pāda" n="b">bhavantaś cārubhāṣiṇaḥ</seg> /</l>

<l xml:id="HV_App.I,29F.119"><seg type="pāda" n="a">yadaivehotsavo 'smākaṃ</seg> <seg type="pāda" n="b">bhavadbhir avagamyate</seg> //</l>

<l xml:id="HV_App.I,29F.120"><seg type="pāda" n="a">āgantavyaṃ jālapādāḥ</seg> <seg type="pāda" n="b">svam idaṃ bhavatāṃ gṛham</seg> /</l>

<l xml:id="HV_App.I,29F.121"><seg type="pāda" n="a">viśrabdhaṃ ca praveṣṭavyaṃ</seg> <seg type="pāda" n="b">triviṣṭapanivāsibhiḥ</seg> //</l>

<l xml:id="HV_App.I,29F.122"><seg type="pāda" n="a">te tathoktāḥ śakunayo</seg> <seg type="pāda" n="b">vajranābhena bhārata</seg> /</l>

<l xml:id="HV_App.I,29F.123"><seg type="pāda" n="a">tathoty uktvā hi viviśur</seg> <seg type="pāda" n="b">dānavendraniveśanam</seg> //</l>

<l xml:id="HV_App.I,29F.124"><seg type="pāda" n="a">cakruḥ paricayaṃ te ca</seg> <seg type="pāda" n="b">devakāryavyapekṣayā</seg> /</l>

<l xml:id="HV_App.I,29F.125"><seg type="pāda" n="a">mānuṣālāpinas te tu</seg> <seg type="pāda" n="b">kathāś cakruḥ pṛthagvidhāḥ</seg> //</l>

<l xml:id="HV_App.I,29F.126"><seg type="pāda" n="a">vaṃśabaddhāḥ kāśyapānāṃ</seg> <seg type="pāda" n="b">sarvakalyāṇabhāginām</seg> /</l>

<l xml:id="HV_App.I,29F.127"><seg type="pāda" n="a">striyo remur viśeṣeṇa</seg> <seg type="pāda" n="b">śṛṇvantyaḥ saṃgatāḥ kathāḥ</seg> //</l>

<l xml:id="HV_App.I,29F.128"><seg type="pāda" n="a">tato vicaratīṃ haṃsā</seg> <seg type="pāda" n="b">dadṛśuś cāruhāsinīm</seg> /</l>

<l xml:id="HV_App.I,29F.129"><seg type="pāda" n="a">prabhāvatīṃ varārohāṃ</seg> <seg type="pāda" n="b">vajranābhasutāṃ tadā</seg> /</l>

<l xml:id="HV_App.I,29F.130"><seg type="pāda" n="a">haṃsāḥ paricitāṃ cakrus</seg> <seg type="pāda" n="b">tāṃ tataś cāruhāsinīm</seg> //</l>

<l xml:id="HV_App.I,29F.131"><seg type="pāda" n="a">sakhīṃ śucimukhī cakre</seg> <seg type="pāda" n="b">haṃsī rājasutāṃ tadā</seg> //</l>

<l xml:id="HV_App.I,29F.132"><seg type="pāda" n="a">sā tāṃ kadācit papraccha</seg> <seg type="pāda" n="b">vajranābhasutāṃ sakhīm</seg> /</l>

<l xml:id="HV_App.I,29F.133"><seg type="pāda" n="a">viśrambhitāṃ pṛthagyuktair</seg> <seg type="pāda" n="b">ākhyānakaśatair varām</seg> //</l>

<l xml:id="HV_App.I,29F.134"><seg type="pāda" n="a">trailokyasundarīṃ vedmi</seg> <seg type="pāda" n="b">tvām ahaṃ hi prabhāvati</seg> /</l>

<l xml:id="HV_App.I,29F.135"><seg type="pāda" n="a">rūpaśīlaguṇair devi</seg> <seg type="pāda" n="b">kiṃcit tvāṃ vaktum utsahe</seg> //</l>

<l xml:id="HV_App.I,29F.136"><seg type="pāda" n="a">vyatikrāmati te bhīru</seg> <seg type="pāda" n="b">yauvanaṃ cāruhāsini</seg> /</l>

<l xml:id="HV_App.I,29F.137"><seg type="pāda" n="a">yad atītaṃ punar naiti</seg> <seg type="pāda" n="b">gataṃ srota ivāmbhasaḥ</seg> //</l>

<l xml:id="HV_App.I,29F.138"><seg type="pāda" n="a">kāmopabhogatulyā hi</seg> <seg type="pāda" n="b">ratir devi na vidyate</seg> /</l>

<l xml:id="HV_App.I,29F.139"><seg type="pāda" n="a">strīṇāṃ jagati kalyāṇi</seg> <seg type="pāda" n="b">satyam etad bravīmi te</seg> //</l>

<l xml:id="HV_App.I,29F.140"><seg type="pāda" n="a">svayaṃvaratve nyastā tvaṃ</seg> <seg type="pāda" n="b">pitrā sarvāṅgaśobhane</seg> /</l>

<l xml:id="HV_App.I,29F.141"><seg type="pāda" n="a">na ca kiṃcid varayase</seg> <seg type="pāda" n="b">devāsurakulodbhavam</seg> //</l>

<l xml:id="HV_App.I,29F.142"><seg type="pāda" n="a">vrīḍitā yānti suśroṇi</seg> <seg type="pāda" n="b">pratyākhyātās tvayā śubhe</seg> /</l>

<l xml:id="HV_App.I,29F.143"><seg type="pāda" n="a">rūpaśauryaguṇair yuktāḥ</seg> <seg type="pāda" n="b">sadṛśās tvatkulasya hi</seg> //</l>

<l xml:id="HV_App.I,29F.144"><seg type="pāda" n="a">āgatān necchase devi</seg> <seg type="pāda" n="b">sadṛśān kularūpayoḥ</seg> /</l>

<l xml:id="HV_App.I,29F.145"><seg type="pāda" n="a">ihaiṣyati kim arthaṃ tvāṃ</seg> <seg type="pāda" n="b">pradyumno rukmiṇīsutaḥ</seg> //</l>

<l xml:id="HV_App.I,29F.146"><seg type="pāda" n="a">trailokye yasya rūpeṇa</seg> <seg type="pāda" n="b">sadṛśo 'tha kulena vā</seg> /</l>

<l xml:id="HV_App.I,29F.147"><seg type="pāda" n="a">gunair vā cārusarvāṅgi</seg> <seg type="pāda" n="b">śauryeṇāpy atha vā śubhe</seg> //</l>

<l xml:id="HV_App.I,29F.148"><seg type="pāda" n="a">deveṣu devaḥ suśroṇi</seg> <seg type="pāda" n="b">dānaveṣu ca dānavaḥ</seg> /</l>

<l xml:id="HV_App.I,29F.149"><seg type="pāda" n="a">mānuṣeṣv api dharmātmā</seg> <seg type="pāda" n="b">mānuṣaḥ sa mahābalaḥ</seg> //</l>

<l xml:id="HV_App.I,29F.150"><seg type="pāda" n="a">yaṃ sadā devi dṛṣṭvā hi</seg> <seg type="pāda" n="b">sravanti jaghanāni hi</seg> /</l>

<l xml:id="HV_App.I,29F.151"><seg type="pāda" n="a">āpīnānīva dhenūnāṃ</seg> <seg type="pāda" n="b">srotāṃsi saritām iva</seg> //</l>

<l xml:id="HV_App.I,29F.152"><seg type="pāda" n="a">na pūrṇacandreṇa mukhaṃ</seg> <seg type="pāda" n="b">nayane vā kuśeśayaiḥ</seg> /</l>

<l xml:id="HV_App.I,29F.153"><seg type="pāda" n="a">utsahāmopamātuṃ hi</seg> <seg type="pāda" n="b">mṛgendreṇātha vā gatim</seg> //</l>

<l xml:id="HV_App.I,29F.154"><seg type="pāda" n="a">jagataḥ sāram uddhṛtya</seg> <seg type="pāda" n="b">putraḥ sa vihitaḥ śubhe</seg> /</l>

<l xml:id="HV_App.I,29F.155"><seg type="pāda" n="a">kṛtvānaṅgaṃ vaśe sāṅgaṃ</seg> <seg type="pāda" n="b">viṣṇunā prabhaviṣṇunā</seg> //</l>

<l xml:id="HV_App.I,29F.156"><seg type="pāda" n="a">hṛtena śambaro bālye</seg> <seg type="pāda" n="b">yena pāpo nibarhitaḥ</seg> /</l>

<l xml:id="HV_App.I,29F.157"><seg type="pāda" n="a">māyāś ca sarvāḥ saṃprāptā</seg> <seg type="pāda" n="b">na ca śīlaṃ vināśitam</seg> //</l>

<l xml:id="HV_App.I,29F.158"><seg type="pāda" n="a">yān yān guṇān pṛthuśroṇi</seg> <seg type="pāda" n="b">manasā kalpayiṣyasi</seg> /</l>

<l xml:id="HV_App.I,29F.159"><seg type="pāda" n="a">eṣṭavyās triṣu lokeṣu</seg> <seg type="pāda" n="b">pradyumne sarva eva te</seg> //</l>

<l xml:id="HV_App.I,29F.160"><seg type="pāda" n="a">rucyā vahnipratīkāśaḥ</seg> <seg type="pāda" n="b">kṣamayā pṛthivīsamaḥ</seg> /</l>

<l xml:id="HV_App.I,29F.161"><seg type="pāda" n="a">tejasā sūryasadṛśo</seg> <seg type="pāda" n="b">gāmbhīryeṇa hradopamaḥ</seg> //</l>

<l xml:id="HV_App.I,29F.162"><seg type="pāda" n="a">prabhāvatī śucimukhīm</seg> <seg type="pāda" n="b">iti hovāca bhāvinī</seg> /</l>

<l xml:id="HV_App.I,29F.163"><seg type="pāda" n="a">viṣṇur mānuṣalokasthaḥ</seg> <seg type="pāda" n="b">śrutaḥ sa bahuśo mayā</seg> //</l>

<l xml:id="HV_App.I,29F.164"><seg type="pāda" n="a">pituḥ kathayataḥ saumye</seg> <seg type="pāda" n="b">nāradasya ca dhīmataḥ</seg> /</l>

<l xml:id="HV_App.I,29F.165"><seg type="pāda" n="a">śatruḥ sa kila daityānāṃ</seg> <seg type="pāda" n="b">varjanīyaḥ kilānaghe</seg> //</l>

<l xml:id="HV_App.I,29F.166"><seg type="pāda" n="a">kulāni kila daityānāṃ</seg> <seg type="pāda" n="b">tena dagdhāni mānini</seg> /</l>

<l xml:id="HV_App.I,29F.167"><seg type="pāda" n="a">pradīptena rathāṅgena</seg> <seg type="pāda" n="b">śārṅgeṇa gadayā tathā</seg> //</l>

<l xml:id="HV_App.I,29F.168"><seg type="pāda" n="a">śākhānagaradeśeṣu</seg> <seg type="pāda" n="b">vasanti kila ye 'surāḥ</seg> /</l>

<l xml:id="HV_App.I,29F.169"><seg type="pāda" n="a">ity ete dānavendreṇa</seg> <seg type="pāda" n="b">saṃdiśyante hi taṃ prati</seg> //</l>

<l xml:id="HV_App.I,29F.170"><seg type="pāda" n="a">manoratho hi sarvāsāṃ</seg> <seg type="pāda" n="b">strīṇām evaṃ śucismite</seg> /</l>

<l xml:id="HV_App.I,29F.171"><seg type="pāda" n="a">bhaved dhi me patikulaṃ</seg> <seg type="pāda" n="b">śreṣṭhaṃ pitṛkulād iti</seg> //</l>

<l xml:id="HV_App.I,29F.172"><seg type="pāda" n="a">yadi nāmābhyupāyaḥ syāt</seg> <seg type="pāda" n="b">tasyehāgamanaṃ prati</seg> /</l>

<l xml:id="HV_App.I,29F.173"><seg type="pāda" n="a">mahān anugraho me syāt</seg> <seg type="pāda" n="b">kulaṃ syāt pāvitaṃ ca me</seg> //</l>

<l xml:id="HV_App.I,29F.174"><seg type="pāda" n="a">samarthanāṃ me pṛṣṭā tvaṃ</seg> <seg type="pāda" n="b">prayaccha śucilāpini</seg> /</l>

<l xml:id="HV_App.I,29F.175"><seg type="pāda" n="a">pradyumnaḥ syād yathā bhartā</seg> <seg type="pāda" n="b">mama vṛṣṇikulodbhavaḥ</seg> //</l>

<l xml:id="HV_App.I,29F.176"><seg type="pāda" n="a">atyantavairī daityānām</seg> <seg type="pāda" n="b">udvejanakaro hariḥ</seg> /</l>

<l xml:id="HV_App.I,29F.177"><seg type="pāda" n="a">asurāṇāṃ striyo vṛddhāḥ</seg> <seg type="pāda" n="b">kathayantyo mayā śrutāḥ</seg> //</l>

<l xml:id="HV_App.I,29F.178"><seg type="pāda" n="a">pradyumnasya tathā janma</seg> <seg type="pāda" n="b">purastād api me śrutam</seg> /</l>

<l xml:id="HV_App.I,29F.179"><seg type="pāda" n="a">yathā ca tena nihato</seg> <seg type="pāda" n="b">balavān kālaśambaraḥ</seg> //</l>

<l xml:id="HV_App.I,29F.180"><seg type="pāda" n="a">hṛdi me vartate nityaṃ</seg> <seg type="pāda" n="b">pradyumnaḥ khalu sattame</seg> /</l>

<l xml:id="HV_App.I,29F.181"><seg type="pāda" n="a">hetuḥ sa nāsti tasyārthe</seg> <seg type="pāda" n="b">yathā mama samāgamaḥ</seg> //</l>

<l xml:id="HV_App.I,29F.182"><seg type="pāda" n="a">dāsī tavāhaṃ sakhyārhe</seg> <seg type="pāda" n="b">dūtye tvāṃ ca visarjaye</seg> //</l>

<l xml:id="HV_App.I,29F.183"><seg type="pāda" n="a">paṇḍitāsi vadopāyaṃ</seg> <seg type="pāda" n="b">mama tasya ca saṃgame</seg> //</l>

<l xml:id="HV_App.I,29F.184"><seg type="pāda" n="a">tatas tāṃ sāntvayitvā sā</seg> <seg type="pāda" n="b">prahasantīdam abravīt</seg> /</l>

<l xml:id="HV_App.I,29F.185"><seg type="pāda" n="a">tatra dūtī gamiṣyāmi</seg> <seg type="pāda" n="b">tavāhaṃ cāruhāsini</seg> /</l>

<l xml:id="HV_App.I,29F.186"><seg type="pāda" n="a">imāṃ bhaktiṃ tavodārāṃ</seg> <seg type="pāda" n="b">pravakṣyāmi śucismite</seg> //</l>

<l xml:id="HV_App.I,29F.187"><seg type="pāda" n="a">tathā caiva kariṣyāmi</seg> <seg type="pāda" n="b">yathaiṣyati tavāntikam</seg> /</l>

<l xml:id="HV_App.I,29F.188"><seg type="pāda" n="a">sākṣāt kāmena suśroṇi</seg> <seg type="pāda" n="b">bhaviṣyasi sakāminī</seg> //</l>

<l xml:id="HV_App.I,29F.189"><seg type="pāda" n="a">iti me bhāṣitaṃ satyaṃ</seg> <seg type="pāda" n="b">smarethāḥ śucilocane</seg> /</l>

<l xml:id="HV_App.I,29F.190"><seg type="pāda" n="a">kathākuśalatāṃ pitre</seg> <seg type="pāda" n="b">kathayasvāyatekṣaṇe</seg> //</l>

<note>k: V1 subst. :k</note>
<l xml:id="**HV_App.I,29F.190**1:1"><seg type="pāda" n="a">kathānukūlatāṃ pitre</seg> <seg type="pāda" n="b">kathayāyatalocane</seg> /</l>

<l xml:id="HV_App.I,29F.191"><seg type="pāda" n="a">mama tvaṃ tatra me devi</seg> <seg type="pāda" n="b">hitaṃ samyak prapatsyase</seg> /</l>

<l xml:id="HV_App.I,29F.192"><seg type="pāda" n="a">ity uktvā sā tathā cakre</seg> <seg type="pāda" n="b">yat tat sā tām athābravīt</seg> //</l>

<l xml:id="HV_App.I,29F.193"><seg type="pāda" n="a">dānavendraś ca tāṃ haṃsīṃ</seg> <seg type="pāda" n="b">papracchāntaḥpure tadā</seg> /</l>

<l xml:id="HV_App.I,29F.194"><seg type="pāda" n="a">prabhāvatyā samākhyātā</seg> <seg type="pāda" n="b">kathākuśalatā tava</seg> //</l>

<l xml:id="HV_App.I,29F.195"><seg type="pāda" n="a">tattvaṃ śucimukhi brūhi</seg> <seg type="pāda" n="b">kathāṃ yogyatayā vare</seg> /</l>

<l xml:id="HV_App.I,29F.196"><seg type="pāda" n="a">kiṃ tvayā dṛṣṭam āścaryaṃ</seg> <seg type="pāda" n="b">jagaty uttamapakṣiṇi</seg> //</l>

<l xml:id="HV_App.I,29F.197"><seg type="pāda" n="a">adṛṣṭapūrvam anyair vā</seg> <seg type="pāda" n="b">yogyāyogyam anindite</seg> /</l>

<l xml:id="HV_App.I,29F.198"><seg type="pāda" n="a">sovāca vajranābhaṃ tu</seg> <seg type="pāda" n="b">haṃsī naravarottama</seg> //</l>

<l xml:id="HV_App.I,29F.199"><seg type="pāda" n="a">śrūyatām ity athāmantrya</seg> <seg type="pāda" n="b">dānavendraṃ mahādyutim</seg> /</l>

<l xml:id="HV_App.I,29F.200"><seg type="pāda" n="a">dṛṣṭā me śāṇḍilī nāma</seg> <seg type="pāda" n="b">sādhvī dānavasattama</seg> /</l>

<l xml:id="HV_App.I,29F.201"><seg type="pāda" n="a">āścaryaṃ karma kurvantī</seg> <seg type="pāda" n="b">merupārśve manasvinī</seg> //</l>

<l xml:id="HV_App.I,29F.202"><seg type="pāda" n="a">sumanā caiva kausalyā</seg> <seg type="pāda" n="b">sarvabhūtahite ratā</seg> /</l>

<l xml:id="HV_App.I,29F.203"><seg type="pāda" n="a">tathāvidūre śāṇḍilyāḥ</seg> <seg type="pāda" n="b">śailaputryāḥ śubhā sakhī</seg> //</l>

<l xml:id="HV_App.I,29F.204"><seg type="pāda" n="a">naṭaś caiva mayā dṛṣṭo</seg> <seg type="pāda" n="b">munidattavaraḥ śubhaḥ</seg> /</l>

<l xml:id="HV_App.I,29F.205"><seg type="pāda" n="a">kāmarūpī ca bhojyaś ca</seg> <seg type="pāda" n="b">trailokye nityasaṃmataḥ</seg> //</l>

<l xml:id="HV_App.I,29F.206"><seg type="pāda" n="a">kurūn yātyuttarān vīra</seg> <seg type="pāda" n="b">kālāmradvīpam eva ca</seg> /</l>

<l xml:id="HV_App.I,29F.207"><seg type="pāda" n="a">bhadrāśvān ketumālāṃś ca</seg> <seg type="pāda" n="b">dvīpān anyāṃs tathānagha</seg> //</l>

<l xml:id="HV_App.I,29F.208"><seg type="pāda" n="a">devagandharvageyāni</seg> <seg type="pāda" n="b">nṛtyāni vividhāni ca</seg> /</l>

<l xml:id="HV_App.I,29F.209"><seg type="pāda" n="a">sa vetti devān nṛtyena</seg> <seg type="pāda" n="b">vismāpayati sarvadā</seg> //</l>


<milestone unit="speaker" n="vajranābha uvāca"/>
<l xml:id="HV_App.I,29F.210"><seg type="pāda" n="a">śrutam etan mayā haṃsi</seg> <seg type="pāda" n="b">nacirād iva vistaram</seg> /</l>

<l xml:id="HV_App.I,29F.211"><seg type="pāda" n="a">cāraṇānāṃ kathayatāṃ</seg> <seg type="pāda" n="b">siddhānāṃ ca mahātmanām</seg> //</l>

<l xml:id="HV_App.I,29F.212"><seg type="pāda" n="a">kutūhalaṃ mamāpy asti</seg> <seg type="pāda" n="b">sarvathā pakṣinandini</seg> /</l>

<l xml:id="HV_App.I,29F.213"><seg type="pāda" n="a">naṭe dattavare tasmin</seg> <seg type="pāda" n="b">saṃstavas tu na vidyate</seg> //</l>


<milestone unit="speaker" n="haṃsy uvāca"/>
<l xml:id="HV_App.I,29F.214"><seg type="pāda" n="a">saptadvīpān vicarati</seg> <seg type="pāda" n="b">naṭaḥ sa ditijottama</seg> /</l>

<l xml:id="HV_App.I,29F.215"><seg type="pāda" n="a">guṇavantaṃ janaṃ śrutvā</seg> <seg type="pāda" n="b">guṇahāryaḥ sa sarvathā</seg> //</l>

<l xml:id="HV_App.I,29F.216"><seg type="pāda" n="a">tava cecchṛṇuyād vīra</seg> <seg type="pāda" n="b">sadbhūtaṃ guṇavistaram</seg> /</l>

<l xml:id="HV_App.I,29F.217"><seg type="pāda" n="a">naṭaṃ tadāgataṃ viddhi</seg> <seg type="pāda" n="b">puraṃ tava mahāsura</seg> //</l>


<milestone unit="speaker" n="vajranābha uvāca"/>
<l xml:id="HV_App.I,29F.218"><seg type="pāda" n="a">upāyaḥ sṛjyatāṃ haṃsi</seg> <seg type="pāda" n="b">yeneha sa naṭaḥ śubhe</seg> /</l>

<l xml:id="HV_App.I,29F.219"><seg type="pāda" n="a">āgacchen mama bhadraṃ te</seg> <seg type="pāda" n="b">viṣayaṃ pakṣinandini</seg> //</l>

<l xml:id="HV_App.I,29F.220"><seg type="pāda" n="a">te haṃsā vajranābhena</seg> <seg type="pāda" n="b">kāryahetor visarjitāḥ</seg> /</l>

<l xml:id="HV_App.I,29F.221"><seg type="pāda" n="a">devendrāyātha kṛṣṇāya</seg> <seg type="pāda" n="b">śaśaṃsuḥ sarvam eva tat</seg> //</l>

<l xml:id="HV_App.I,29F.222"><seg type="pāda" n="a">adhokṣajena pradyumno</seg> <seg type="pāda" n="b">niyuktas tatra karmaṇi</seg> /</l>

<l xml:id="HV_App.I,29F.223"><seg type="pāda" n="a">prabhāvatyāś ca saṃsarge</seg> <seg type="pāda" n="b">vajranābhavadhe tathā</seg> //</l>

<l xml:id="HV_App.I,29F.224"><seg type="pāda" n="a">daivīṃ māyāṃ samāśritya</seg> <seg type="pāda" n="b">saṃvidhāya harir naṭam</seg> /</l>

<l xml:id="HV_App.I,29F.225"><seg type="pāda" n="a">naṭaveṣeṇa bhaimānāṃ</seg> <seg type="pāda" n="b">preṣayām āsa bharata</seg> //</l>

<l xml:id="HV_App.I,29F.226"><seg type="pāda" n="a">pradyumnaṃ nāyakaṃ kṛtvā</seg> <seg type="pāda" n="b">sāmbaṃ kṛtvā vidūṣakam</seg> /</l>

<l xml:id="HV_App.I,29F.227"><seg type="pāda" n="a">pāripārśvaṃ gadaṃ vīram</seg> <seg type="pāda" n="b">anyān bhaimāṃs tathaiva ca</seg> //</l>

<note>k: K2 subst. :k</note>
<l xml:id="**HV_App.I,29F.227**2:1"><seg type="pāda" n="a">pārśve gadāṃ vīramatyāṃ</seg> <seg type="pāda" n="b">bhaimānāṃ ca tathaiva hi</seg> /</l>

<l xml:id="HV_App.I,29F.228"><seg type="pāda" n="a">vāramukhyā naṭīḥ kṛtvā</seg> <seg type="pāda" n="b">tat tūryasadṛśaṃ tadā</seg> /</l>

<l xml:id="HV_App.I,29F.229"><seg type="pāda" n="a">tathaiva bhadraṃbhadrasya</seg> <seg type="pāda" n="b">sahāyāṃś ca tathāvidhān</seg> //</l>

<l xml:id="HV_App.I,29F.230"><seg type="pāda" n="a">pradyumnavihitaṃ ramyaṃ</seg> <seg type="pāda" n="b">vimānaṃ te mahārathāḥ</seg> /</l>

<l xml:id="HV_App.I,29F.231"><seg type="pāda" n="a">jagmur āruhya kāryārthaṃ</seg> <seg type="pāda" n="b">devānām amitaijasām</seg> //</l>

<l xml:id="HV_App.I,29F.232"><seg type="pāda" n="a">ekaikasya samā rūpe</seg> <seg type="pāda" n="b">puruṣāḥ puruṣasya te</seg> /</l>

<l xml:id="HV_App.I,29F.233"><seg type="pāda" n="a">strīṇāṃ ca sadṛśāḥ sarve</seg> <seg type="pāda" n="b">svararūpair narādhipa</seg> //</l>

<l xml:id="HV_App.I,29F.234"><seg type="pāda" n="a">te vajranagarasyātha</seg> <seg type="pāda" n="b">śākhānagaram uttamam</seg> /</l>

<l xml:id="HV_App.I,29F.235"><seg type="pāda" n="a">jagmur dānavasaṃkīrṇaṃ</seg> <seg type="pāda" n="b">supuraṃ nāma nāmataḥ</seg> //</l>

<note>Colophon</note>

<milestone unit="speaker" n="vaiśaṃpāyana uvāca"/>
<l xml:id="HV_App.I,29F.236"><seg type="pāda" n="a">tataḥ supuravāsīnām</seg> <seg type="pāda" n="b">asurāṇāṃ narādhipa</seg> /</l>

<note>k: K1 Ñ2 Dn D5 ins. :k</note>
<l xml:id="**HV_App.I,29F.236**3:1"><seg type="pāda" n="a">dadāv ājñāṃ vajranābho</seg> <seg type="pāda" n="b">dīyatāṃ gṛham uttamam</seg> /</l>

<l xml:id="**HV_App.I,29F.236**3:2"><seg type="pāda" n="a">ātithyaṃ kriyatām eṣāṃ</seg> <seg type="pāda" n="b">bahuratnam upāyanam</seg> //</l>

<l xml:id="**HV_App.I,29F.236**3:3"><seg type="pāda" n="a">vāsāṃsi suvicitrāṇi</seg> <seg type="pāda" n="b">sukhāya janarañjanam</seg> /</l>

<l xml:id="**HV_App.I,29F.236**3:4"><seg type="pāda" n="a">bhartur ājñāṃ samālabhya</seg> <seg type="pāda" n="b">tathā cakruś ca sarvaśaḥ</seg> //</l>

<l xml:id="HV_App.I,29F.237"><seg type="pāda" n="a">pūrvaśruto naṭaḥ prāptaḥ</seg> <seg type="pāda" n="b">kautūhalam ajījanat</seg> //</l>

<l xml:id="HV_App.I,29F.238"><seg type="pāda" n="a">naṭasyātha dadur daityāḥ</seg> <seg type="pāda" n="b">satkāraṃ parayā mudā</seg> /</l>

<l xml:id="HV_App.I,29F.239"><seg type="pāda" n="a">pratyayārthaṃ daduś cāpi</seg> <seg type="pāda" n="b">ratnāni subahūny atha</seg> //</l>

<l xml:id="HV_App.I,29F.240"><seg type="pāda" n="a">tataḥ sa nanṛte tatra</seg> <seg type="pāda" n="b">varadatto naṭas tadā</seg> /</l>

<l xml:id="HV_App.I,29F.241"><seg type="pāda" n="a">supure puravāsīnāṃ</seg> <seg type="pāda" n="b">paraṃ harṣaṃ samādadhat</seg> //</l>

<l xml:id="HV_App.I,29F.242"><seg type="pāda" n="a">rāmāyaṇaṃ mahākāvyam</seg> <seg type="pāda" n="b">uddeśaṃ nāṭakīkṛtam</seg> /</l>

<l xml:id="HV_App.I,29F.243"><seg type="pāda" n="a">janma viṣṇor ameyasya</seg> <seg type="pāda" n="b">rākṣasendravadhepsayā</seg> //</l>

<l xml:id="HV_App.I,29F.244"><seg type="pāda" n="a">lomapādo daśaratha</seg> <seg type="pāda" n="b">ṛśyaśṛṅgaṃ mahāmunim</seg> /</l>

<l xml:id="HV_App.I,29F.245"><seg type="pāda" n="a">śāntāmānāyayām āsa</seg> <seg type="pāda" n="b">gaṇikābhiḥ sahānagha</seg> //</l>

<l xml:id="HV_App.I,29F.246"><seg type="pāda" n="a">rāmalakṣmaṇaśatrughnā</seg> <seg type="pāda" n="b">bharataś caiva bharata</seg> /</l>

<l xml:id="HV_App.I,29F.247"><seg type="pāda" n="a">ṛśyaśṛṅgaś ca śāntā ca</seg> <seg type="pāda" n="b">tathārūpair naṭaiḥ kṛtaiḥ</seg> //</l>

<l xml:id="HV_App.I,29F.248"><seg type="pāda" n="a">tatkālajīvito vṛddhā</seg> <seg type="pāda" n="b">dānavā vismayaṃ gatāḥ</seg> /</l>

<l xml:id="HV_App.I,29F.249"><seg type="pāda" n="a">ācacakṣuś ca teṣāṃ vai</seg> <seg type="pāda" n="b">rūpatulyatvam acyuta</seg> //</l>

<l xml:id="HV_App.I,29F.250"><seg type="pāda" n="a">saṃskārābhinayau teṣāṃ</seg> <seg type="pāda" n="b">prastāvānāṃ ca dhāraṇam</seg> /</l>

<l xml:id="HV_App.I,29F.251"><seg type="pāda" n="a">dṛṣṭvā sarve praveśaṃ ca</seg> <seg type="pāda" n="b">dānavā vismayaṃ gatāḥ</seg> //</l>

<l xml:id="HV_App.I,29F.252"><seg type="pāda" n="a">te raktā vismayaṃ nedur</seg> <seg type="pāda" n="b">asurāḥ parayā mudā</seg> /</l>

<l xml:id="HV_App.I,29F.253"><seg type="pāda" n="a">utthāyotthāya nāṭyasya</seg> <seg type="pāda" n="b">viśeṣeṣu punaḥ punaḥ</seg> //</l>

<l xml:id="HV_App.I,29F.254"><seg type="pāda" n="a">dadur vastrāṇi tuṣṭāś ca</seg> <seg type="pāda" n="b">graiveyavalayāni ca</seg> /</l>

<l xml:id="HV_App.I,29F.255"><seg type="pāda" n="a">hārān manoharāṃś caiva</seg> <seg type="pāda" n="b">hemavaidūryabhūṣitān</seg> //</l>

<l xml:id="HV_App.I,29F.256"><seg type="pāda" n="a">pṛthagartheṣu datteṣu</seg> <seg type="pāda" n="b">ślokais te tuṣṭuvur naṭāḥ</seg> /</l>

<l xml:id="HV_App.I,29F.257"><seg type="pāda" n="a">asurāṃś ca munīṃś caiva</seg> <seg type="pāda" n="b">gotrair abhijanair api</seg> //</l>

<l xml:id="HV_App.I,29F.258"><seg type="pāda" n="a">preṣitaṃ vajranābhasya</seg> <seg type="pāda" n="b">śākhānagaravāsibhiḥ</seg> /</l>

<l xml:id="HV_App.I,29F.259"><seg type="pāda" n="a">naṭasya divyarūpasya</seg> <seg type="pāda" n="b">narendrāgamanaṃ tadā</seg> //</l>

<l xml:id="HV_App.I,29F.260"><seg type="pāda" n="a">purā śrutārtho daityeśaḥ</seg> <seg type="pāda" n="b">preṣayām āsa bharata</seg> /</l>

<l xml:id="HV_App.I,29F.261"><seg type="pāda" n="a">ānīyatāṃ vajrapuraṃ</seg> <seg type="pāda" n="b">naṭo 'sāv iti harṣitaḥ</seg> //</l>

<l xml:id="HV_App.I,29F.262"><seg type="pāda" n="a">dānavendravacaḥ śrutvā</seg> <seg type="pāda" n="b">śākhānagaravāsibhiḥ</seg> /</l>

<l xml:id="HV_App.I,29F.263"><seg type="pāda" n="a">nītā vajrapuraṃ ramyaṃ</seg> <seg type="pāda" n="b">naṭaveṣeṇa yādavāḥ</seg> //</l>

<l xml:id="HV_App.I,29F.264"><seg type="pāda" n="a">āvāsaś ca tato dattaḥ</seg> <seg type="pāda" n="b">sukṛto viśvakarmaṇā</seg> /</l>

<l xml:id="HV_App.I,29F.265"><seg type="pāda" n="a">eṣṭavyaṃ yac ca tat sarvaṃ</seg> <seg type="pāda" n="b">dattaṃ śataguṇottaram</seg> //</l>

<l xml:id="HV_App.I,29F.266"><seg type="pāda" n="a">atha kālotsavaṃ cakre</seg> <seg type="pāda" n="b">vajranābho mahāsuraḥ</seg> /</l>

<l xml:id="HV_App.I,29F.267"><seg type="pāda" n="a">kārayām āsa ramyaṃ ca</seg> <seg type="pāda" n="b">raṅgavāṭaṃ prahṛṣṭavat</seg> //</l>

<l xml:id="HV_App.I,29F.268"><seg type="pāda" n="a">tatas tān pariviśrāntān</seg> <seg type="pāda" n="b">prekṣārthāya pracodayat</seg> /</l>

<l xml:id="HV_App.I,29F.269"><seg type="pāda" n="a">dattvā ratnāni bhūrīṇi</seg> <seg type="pāda" n="b">vajranābho mahāsuraḥ</seg> //</l>

<l xml:id="HV_App.I,29F.270"><seg type="pāda" n="a">upaviṣṭaś ca tān draṣṭuṃ</seg> <seg type="pāda" n="b">saha jñātibhir ātmavān</seg> /</l>

<l xml:id="HV_App.I,29F.271"><seg type="pāda" n="a">chatre cāntaḥpuraṃ sthāpya</seg> <seg type="pāda" n="b">cakṣur dṛśye janādhipa</seg> //</l>

<l xml:id="HV_App.I,29F.272"><seg type="pāda" n="a">bhaimāpi baddhanepathyā</seg> <seg type="pāda" n="b">naṭaveṣadharās tathā</seg> /</l>

<l xml:id="HV_App.I,29F.273"><seg type="pāda" n="a">kāryārthaṃ bhīmakarmāṇo</seg> <seg type="pāda" n="b">nṛtyārtham upacakramuḥ</seg> //</l>

<l xml:id="HV_App.I,29F.274"><seg type="pāda" n="a">tato ghanaṃ saśuṣiraṃ</seg> <seg type="pāda" n="b">murajānakabhūṣitam</seg> /</l>

<l xml:id="HV_App.I,29F.275"><seg type="pāda" n="a">tantrīsvaraguṇair viddham</seg> <seg type="pāda" n="b">ātodyān anvavādayan</seg> //</l>

<l xml:id="HV_App.I,29F.276"><seg type="pāda" n="a">tatas tu devagāndhāraṃ</seg> <seg type="pāda" n="b">chālikyaṃ śravaṇām ṛtam</seg> /</l>

<l xml:id="HV_App.I,29F.277"><seg type="pāda" n="a">bhaimastriyaḥ prajagire</seg> <seg type="pāda" n="b">manaḥśrotrasukhāvaham</seg> //</l>

<l xml:id="HV_App.I,29F.278"><seg type="pāda" n="a">āgāndhāragrāmarāgaṃ</seg> <seg type="pāda" n="b">gaṅgāvataraṇaṃ tadā</seg> /</l>

<l xml:id="HV_App.I,29F.279"><seg type="pāda" n="a">viddham āsāritaṃ ramyaṃ</seg> <seg type="pāda" n="b">jagire svarasaṃpadā</seg> //</l>

<l xml:id="HV_App.I,29F.280"><seg type="pāda" n="a">layatālasamaṃ śrutvā</seg> <seg type="pāda" n="b">gaṅgāvataraṇaṃ śubham</seg> /</l>

<l xml:id="HV_App.I,29F.281"><seg type="pāda" n="a">asurāṃs toṣayām āsur</seg> <seg type="pāda" n="b">utthāyothāya bhārata</seg> //</l>

<l xml:id="HV_App.I,29F.282"><seg type="pāda" n="a">nāndīṃ ca vādayām āsa</seg> <seg type="pāda" n="b">pradyumno gada eva ca</seg> /</l>

<l xml:id="HV_App.I,29F.283"><seg type="pāda" n="a">sāmbaś ca vīryasaṃpannaḥ</seg> <seg type="pāda" n="b">kāryārthaṃ naṭatāṃ gataḥ</seg> //</l>

<l xml:id="HV_App.I,29F.284"><seg type="pāda" n="a">nāndyante ca tadā ślokaṃ</seg> <seg type="pāda" n="b">gaṅgāvataraṇāśritam</seg> /</l>

<l xml:id="HV_App.I,29F.285"><seg type="pāda" n="a">raukmiṇeyas tadovāca</seg> <seg type="pāda" n="b">samyak svabhinayānvitam</seg> //</l>

<l xml:id="HV_App.I,29F.286"><seg type="pāda" n="a">rambhābhisāraṃ kauveraṃ</seg> <seg type="pāda" n="b">nāṭakaṃ nanṛtus tataḥ</seg> /</l>

<l xml:id="HV_App.I,29F.287"><seg type="pāda" n="a">śūro rāvaṇarūpeṇa</seg> <seg type="pāda" n="b">rambhāveṣā manovatī</seg> //</l>

<l xml:id="HV_App.I,29F.288"><seg type="pāda" n="a">nalakūbaras tu pradyumnaḥ</seg> <seg type="pāda" n="b">sāmbas tasya vidūṣakaḥ</seg> /</l>

<l xml:id="HV_App.I,29F.289"><seg type="pāda" n="a">kailāso rūpitaś cāpi</seg> <seg type="pāda" n="b">māyayā yadunandanaiḥ</seg> //</l>

<l xml:id="HV_App.I,29F.290"><seg type="pāda" n="a">śāpaś ca dattaḥ kruddhena</seg> <seg type="pāda" n="b">rāvaṇasya durātmanaḥ</seg> /</l>

<l xml:id="HV_App.I,29F.291"><seg type="pāda" n="a">nalakūbareṇātha yathā</seg> <seg type="pāda" n="b">rambho cāpy atha sāntvitā</seg> /</l>

<note>k: T1-3 G1, 3-5 M4 ins. :k</note>
<l xml:id="**HV_App.I,29F.291**4:1"><seg type="pāda" n="a">evaṃ rāmasya caritaṃ</seg> <seg type="pāda" n="b">ṣaṭkāṇḍam atha sottaram</seg> /</l>

<l xml:id="**HV_App.I,29F.291**4:2"><seg type="pāda" n="a">dhanyaṃ yaśasyam āyuṣyaṃ</seg> <seg type="pāda" n="b">rājñāṃ ca vijayāvaham</seg> //</l>

<l xml:id="**HV_App.I,29F.291**4:3"><seg type="pāda" n="a">pūrvaṃ vālmīkinā proktaṃ</seg> <seg type="pāda" n="b">śṛṅgārādirasānvitam</seg> /</l>

<l xml:id="**HV_App.I,29F.291**4:4"><seg type="pāda" n="a">niṣādādisvarair yuktaṃ</seg> <seg type="pāda" n="b">gāyanto madhurasvarāḥ</seg> //</l>

<l xml:id="HV_App.I,29F.292"><seg type="pāda" n="a">etat prakaraṇaṃ vīrā</seg> <seg type="pāda" n="b">nanṛtur yadunandanāḥ</seg> /</l>

<l xml:id="HV_App.I,29F.293"><seg type="pāda" n="a">nāradasya muneḥ kīrtiṃ</seg> <seg type="pāda" n="b">sarvajñasya mahātmanaḥ</seg> //</l>

<l xml:id="HV_App.I,29F.294"><seg type="pāda" n="a">pādoddhāreṇa nṛtyena</seg> <seg type="pāda" n="b">tathaivābhinayena ca</seg> /</l>

<l xml:id="HV_App.I,29F.295"><seg type="pāda" n="a">tuṣṭuvur dānavā vīrā</seg> <seg type="pāda" n="b">bhaimān amitatejasaḥ</seg> //</l>

<l xml:id="HV_App.I,29F.296"><seg type="pāda" n="a">te dadur vastramukhyāni</seg> <seg type="pāda" n="b">ratnāny ābharaṇāni ca</seg> /</l>

<l xml:id="HV_App.I,29F.297"><seg type="pāda" n="a">hārāṃs taralaviddhāṃś ca</seg> <seg type="pāda" n="b">vaidūryamaṇibhūṣitān</seg> //</l>

<l xml:id="HV_App.I,29F.298"><seg type="pāda" n="a">vimānāni vicitrāṇi</seg> <seg type="pāda" n="b">rathāṃś cākāśagāminaḥ</seg> /</l>

<l xml:id="HV_App.I,29F.299"><seg type="pāda" n="a">gajān ākāśagāṃś caiva</seg> <seg type="pāda" n="b">divyanāgakulodbhavān</seg> //</l>

<l xml:id="HV_App.I,29F.300"><seg type="pāda" n="a">candanāni ca divyāni</seg> <seg type="pāda" n="b">śītāni rasavanti ca</seg> /</l>

<l xml:id="HV_App.I,29F.301"><seg type="pāda" n="a">gurūṇy agurumukhyāni</seg> <seg type="pāda" n="b">gandhāḍhyāni ca bhārata</seg> /</l>

<l xml:id="HV_App.I,29F.302"><seg type="pāda" n="a">cintāmaṇīn udārāṃś ca</seg> <seg type="pāda" n="b">cintite sarvakāmadān</seg> //</l>

<l xml:id="HV_App.I,29F.303"><seg type="pāda" n="a">prekṣāsu tāsu bahvīṣu</seg> <seg type="pāda" n="b">dadanto dānavās tadā</seg> /</l>

<l xml:id="HV_App.I,29F.304"><seg type="pāda" n="a">dhanaratnair virahitāḥ</seg> <seg type="pāda" n="b">kṛtāḥ puruṣasattama</seg> /</l>

<l xml:id="HV_App.I,29F.305"><seg type="pāda" n="a">striyo dānavamukhyānāṃ</seg> <seg type="pāda" n="b">tathaiva ca janeśvara</seg> //</l>

<l xml:id="HV_App.I,29F.306"><seg type="pāda" n="a">tato haṃsī prabhāvatyāḥ</seg> <seg type="pāda" n="b">sakhī prāha prabhāvatīm</seg> /</l>

<l xml:id="HV_App.I,29F.307"><seg type="pāda" n="a">gatāsmi dvārakāṃ ramyāṃ</seg> <seg type="pāda" n="b">bhaimaguptām anindite</seg> //</l>

<l xml:id="HV_App.I,29F.308"><seg type="pāda" n="a">pradyumnaś ca mayā dṛṣṭo</seg> <seg type="pāda" n="b">vivikte cārulocane</seg> /</l>

<l xml:id="HV_App.I,29F.309"><seg type="pāda" n="a">bhaktiś ca kathitā tasya</seg> <seg type="pāda" n="b">mayā tava śucismite</seg> //</l>

<l xml:id="HV_App.I,29F.310"><seg type="pāda" n="a">tena hṛṣṭena kālaś ca</seg> <seg type="pāda" n="b">kṛtaḥ kamalalocane</seg> /</l>

<l xml:id="HV_App.I,29F.311"><seg type="pāda" n="a">adya pradoṣasamaye</seg> <seg type="pāda" n="b">tvayā saha samāgamaḥ</seg> //</l>

<l xml:id="HV_App.I,29F.312"><seg type="pāda" n="a">tad adya ruciraśroṇi</seg> <seg type="pāda" n="b">tava priyasamāgamaḥ</seg> /</l>

<l xml:id="HV_App.I,29F.313"><seg type="pāda" n="a">na hy ātmavanto bhāṣanti</seg> <seg type="pāda" n="b">mithyā bhaimakulodbhavāḥ</seg> //</l>

<l xml:id="HV_App.I,29F.314"><seg type="pāda" n="a">tataḥ prabhāvatī hṛṣṭā</seg> <seg type="pāda" n="b">haṃsīṃ tām idam abravīt</seg> /</l>

<l xml:id="HV_App.I,29F.315"><seg type="pāda" n="a">uṣitāsi mamāvāse</seg> <seg type="pāda" n="b">svaptum arhasi sundari</seg> //</l>

<l xml:id="HV_App.I,29F.316"><seg type="pāda" n="a">tvayāhaṃ sahitāvāse</seg> <seg type="pāda" n="b">draṣṭum icchāmi kaiśavim</seg> /</l>

<l xml:id="HV_App.I,29F.317"><seg type="pāda" n="a">niḥsādhvasā bhaviṣyāmi</seg> <seg type="pāda" n="b">tvayā saha vihaṃgame</seg> //</l>

<l xml:id="HV_App.I,29F.318"><seg type="pāda" n="a">haṃsī tatheti covāca</seg> <seg type="pāda" n="b">sakhīṃ kamalalocanām</seg> /</l>

<l xml:id="HV_App.I,29F.319"><seg type="pāda" n="a">āruroha ca tad dharmyaṃ</seg> <seg type="pāda" n="b">prabhāvatyā vihaṃgamā</seg> //</l>

<l xml:id="HV_App.I,29F.320"><seg type="pāda" n="a">viśvakarmakṛte tasmin</seg> <seg type="pāda" n="b">harmyapṛṣṭhe prabhāvatī</seg> /</l>

<l xml:id="HV_App.I,29F.321"><seg type="pāda" n="a">saṃvidhānaṃ cakārāśu</seg> <seg type="pāda" n="b">pradyumnāgamanakṣamam</seg> //</l>

<l xml:id="HV_App.I,29F.322"><seg type="pāda" n="a">tasmin kṛte saṃvidhāne</seg> <seg type="pāda" n="b">kāmam ānayituṃ yayau</seg> /</l>

<l xml:id="HV_App.I,29F.323"><seg type="pāda" n="a">prabhāvatīm anujñāpya</seg> <seg type="pāda" n="b">haṃsī vāyusamā gatau</seg> //</l>

<note>k: Ds1 Bom. Poona eds. G(ed.) ins. :k</note>
<l xml:id="**HV_App.I,29F.323**5:1"><seg type="pāda" n="a">naṭaveṣadharaṃ kāmaṃ</seg> <seg type="pāda" n="b">gatvovāca śucismitā</seg> //</l>

<l xml:id="**HV_App.I,29F.323**5:2"><seg type="pāda" n="a">adya bhūtaḥ sa bhagavan</seg> <seg type="pāda" n="b">samayo vartate niśi</seg> /</l>

<l xml:id="**HV_App.I,29F.323**5:3"><seg type="pāda" n="a">tatheti prāha tāṃ kāmaḥ</seg> <seg type="pāda" n="b">sā nivṛttātha pakṣiṇī</seg> //</l>

<l xml:id="HV_App.I,29F.324"><seg type="pāda" n="a">sā gatvābhyāgatā haṃsī</seg> <seg type="pāda" n="b">prabhāvatim athābravīt</seg> /</l>

<l xml:id="HV_App.I,29F.325"><seg type="pāda" n="a">abhyeti raukmiṇeyo 'sāv</seg> <seg type="pāda" n="b">āśvasāyatalocane</seg> //</l>

<l xml:id="HV_App.I,29F.326"><seg type="pāda" n="a">pradyumno nīyamānaṃ tu</seg> <seg type="pāda" n="b">dadṛśe mālyam ātmavān</seg> /</l>

<l xml:id="HV_App.I,29F.327"><seg type="pāda" n="a">bhramarair āvṛtaṃ vīraḥ</seg> <seg type="pāda" n="b">sugandham arimardana</seg> //</l>

<l xml:id="HV_App.I,29F.328"><seg type="pāda" n="a">nililye tatra mālye tu</seg> <seg type="pāda" n="b">bhūtvā madhukaras tadā</seg> /</l>

<l xml:id="HV_App.I,29F.329"><seg type="pāda" n="a">prabhāvatyā nīyamāne</seg> <seg type="pāda" n="b">viditārthaḥ pratāpavān</seg> //</l>

<l xml:id="HV_App.I,29F.330"><seg type="pāda" n="a">praveśitaṃ ca tan mālyaṃ</seg> <seg type="pāda" n="b">strībhir madhukarāyutam</seg> /</l>

<note>k: K1.3.4 V B Dn Ds D1.3.6 T1-3 G1-5 M3 ins. :k</note>
<l xml:id="**HV_App.I,29F.330**6:1"><seg type="pāda" n="a">upanītaṃ prabhāvatyai</seg> <seg type="pāda" n="b">strībhis tad bhramarāvṛtam</seg> /</l>

<l xml:id="HV_App.I,29F.331"><seg type="pāda" n="a">avidūre ca vinyastaṃ</seg> <seg type="pāda" n="b">prabhāvatyā janādhipa</seg> /</l>

<l xml:id="HV_App.I,29F.332"><seg type="pāda" n="a">bhramarās te yayuḥ saumya</seg> <seg type="pāda" n="b">saṃdhyākāle hy upasthite</seg> //</l>

<l xml:id="HV_App.I,29F.333"><seg type="pāda" n="a">sa bhaimapravaro vīras</seg> <seg type="pāda" n="b">taiḥ sahāyair vihinataḥ</seg> /</l>

<l xml:id="HV_App.I,29F.334"><seg type="pāda" n="a">karṇotpale prabhāvatyā</seg> <seg type="pāda" n="b">nililye śanakair iva</seg> //</l>

<l xml:id="HV_App.I,29F.335"><seg type="pāda" n="a">tataḥ prabhāvatī haṃsīm</seg> <seg type="pāda" n="b">uvāca vadatāṃ varā</seg> /</l>

<l xml:id="HV_App.I,29F.336"><seg type="pāda" n="a">udyacchantaṃ pūrṇacandraṃ</seg> <seg type="pāda" n="b">samīkṣyātimanoharam</seg> /</l>

<l xml:id="HV_App.I,29F.337"><seg type="pāda" n="a">sakhi dahyanti me 'ṅgāni</seg> <seg type="pāda" n="b">mukhaṃ ca pariśuṣyati</seg> /</l>

<l xml:id="HV_App.I,29F.338"><seg type="pāda" n="a">autsukyaṃ hṛdi cātīva</seg> <seg type="pāda" n="b">ko 'yaṃ vyādhir anauṣadhaḥ</seg> //</l>

<l xml:id="HV_App.I,29F.339"><seg type="pāda" n="a">dadhad dviguṇam autsukyam</seg> <seg type="pāda" n="b">asau pūrṇaniśākaraḥ</seg> /</l>

<l xml:id="HV_App.I,29F.340"><seg type="pāda" n="a">navoditaḥ śītaraśmiḥ</seg> <seg type="pāda" n="b">saṃvihārocitapriyaḥ</seg> //</l>

<l xml:id="HV_App.I,29F.341"><seg type="pāda" n="a">na dṛṣṭapūrvo hi mayā</seg> <seg type="pāda" n="b">śrutimātreṇa kāṅkṣitaḥ</seg> /</l>

<l xml:id="HV_App.I,29F.342"><seg type="pāda" n="a">aho dhūmayate 'ṅgāni</seg> <seg type="pāda" n="b">strīsvabhāvasya dhik khalu</seg> //</l>

<l xml:id="HV_App.I,29F.343"><seg type="pāda" n="a">kalpayāmi yathā buddhyā</seg> <seg type="pāda" n="b">yadi nābhyeti me priyaḥ</seg> /</l>

<l xml:id="HV_App.I,29F.344"><seg type="pāda" n="a">kumudvatīgataṃ mārgaṃ</seg> <seg type="pāda" n="b">hā gamiṣyāmy akiṃcanā</seg> /</l>

<l xml:id="HV_App.I,29F.345"><seg type="pāda" n="a">madanāśīviṣeṇāsmi</seg> <seg type="pāda" n="b">daṣṭā hāhā manasvinī</seg> //</l>

<l xml:id="HV_App.I,29F.346"><seg type="pāda" n="a">śītavīryāḥ prakṛtyaiva</seg> <seg type="pāda" n="b">jagato hlādanāḥ sukhāḥ</seg> /</l>

<l xml:id="HV_App.I,29F.347"><seg type="pāda" n="a">dahanti mama gātrāṇi</seg> <seg type="pāda" n="b">kiṃ nu candragabhastayaḥ</seg> //</l>

<l xml:id="HV_App.I,29F.348"><seg type="pāda" n="a">prakṛtyā śītalo vāyur</seg> <seg type="pāda" n="b">nānāpuṣparajovahaḥ</seg> /</l>

<l xml:id="HV_App.I,29F.349"><seg type="pāda" n="a">dāvāgnisadṛśo me 'dya</seg> <seg type="pāda" n="b">daṃdahīti śubhāṃ tanum</seg> //</l>

<l xml:id="HV_App.I,29F.350"><seg type="pāda" n="a">tataḥ saṃkalpaye eva</seg> <seg type="pāda" n="b">sthairyaṃ kāryam ivātmanaḥ</seg> /</l>

<l xml:id="HV_App.I,29F.351"><seg type="pāda" n="a">nāvatiṣṭhati nirvīryaṃ</seg> <seg type="pāda" n="b">manaḥ saṃkalpadharṣitam</seg> //</l>

<l xml:id="HV_App.I,29F.352"><seg type="pāda" n="a">vimanaskāsmi muhyāmi</seg> <seg type="pāda" n="b">vepathur me mahān hṛdi</seg> /</l>

<l xml:id="HV_App.I,29F.353"><seg type="pāda" n="a">baṃbhramīti ca me dṛṣṭir</seg> <seg type="pāda" n="b">hā hā yāmi dhruvaṃ kṣayam</seg> //</l>

<note>Colophon</note>

<milestone unit="speaker" n="vaiśaṃpāyana uvāca"/>
<l xml:id="HV_App.I,29F.354"><seg type="pāda" n="a">āviṣṭeyaṃ mayā bālā</seg> <seg type="pāda" n="b">sarvathety avagamya tu</seg> /</l>

<l xml:id="HV_App.I,29F.355"><seg type="pāda" n="a">kārṣṇir hṛṣṭena manasā</seg> <seg type="pāda" n="b">saṃsīm idam uvāca ha</seg> //</l>

<l xml:id="HV_App.I,29F.356"><seg type="pāda" n="a">daityendratanayāṃ prāptam</seg> <seg type="pāda" n="b">avagacchasva mām iha</seg> /</l>

<l xml:id="HV_App.I,29F.357"><seg type="pāda" n="a">ṣaṭpadaiḥ saha ṣaṭpādo</seg> <seg type="pāda" n="b">bhūtvā mālye nilīya tu</seg> //</l>

<l xml:id="HV_App.I,29F.358"><seg type="pāda" n="a">vidheyo 'smi prabhāvatyā</seg> <seg type="pāda" n="b">yatheṣṭaṃ mayi vartatām</seg> /</l>

<l xml:id="HV_App.I,29F.359"><seg type="pāda" n="a">ity uktvā darśayām āsa</seg> <seg type="pāda" n="b">surūpo rūpam ātmanaḥ</seg> //</l>

<l xml:id="HV_App.I,29F.360"><seg type="pāda" n="a">tad dharmyapṛṣṭhaṃ prabhayā</seg> <seg type="pāda" n="b">dyotitaṃ tasya dhīmataḥ</seg> /</l>

<l xml:id="HV_App.I,29F.361"><seg type="pāda" n="a">abhibhūtā prabhā caiva</seg> <seg type="pāda" n="b">rājaṃś candrodbhavā śubhā</seg> //</l>

<l xml:id="HV_App.I,29F.362"><seg type="pāda" n="a">prabhāvatyās tu taṃ dṛṣṭvā</seg> <seg type="pāda" n="b">vavṛve kāmasāgaraḥ</seg> /</l>

<l xml:id="HV_App.I,29F.363"><seg type="pāda" n="a">candrasyevodaye prāpte</seg> <seg type="pāda" n="b">parvaṇyāṃ saritāṃ patiḥ</seg> //</l>

<l xml:id="HV_App.I,29F.364"><seg type="pāda" n="a">salajjādhomukhī kiṃcit</seg> <seg type="pāda" n="b">kiṃcit tiryag avekṣiṇī</seg> /</l>

<l xml:id="HV_App.I,29F.365"><seg type="pāda" n="a">prabhāvatī tadā tasthau</seg> <seg type="pāda" n="b">niścalevāmalekṣaṇā</seg> //</l>

<l xml:id="HV_App.I,29F.366"><seg type="pāda" n="a">kareṇādhaḥpradeśe tāṃ</seg> <seg type="pāda" n="b">cārubhūṣaṇabhūṣitām</seg> /</l>

<l xml:id="HV_App.I,29F.367"><seg type="pāda" n="a">spṛṣṭvovāca varārohāṃ</seg> <seg type="pāda" n="b">romāñcitatanus tanum</seg> //</l>

<l xml:id="HV_App.I,29F.368"><seg type="pāda" n="a">manorathaśatair labdhaṃ</seg> <seg type="pāda" n="b">kiṃ pūrṇendusamaprabham</seg> /</l>

<l xml:id="HV_App.I,29F.369"><seg type="pāda" n="a">adhomukhaṃ mukhaṃ kṛtvā</seg> <seg type="pāda" n="b">na māṃ kiṃcit prabhāṣase</seg> //</l>

<l xml:id="HV_App.I,29F.370"><seg type="pāda" n="a">prabhopamardaṃ mā kārṣīr</seg> <seg type="pāda" n="b">vadanasya varānane</seg> /</l>

<l xml:id="HV_App.I,29F.371"><seg type="pāda" n="a">sādhvasaṃ tyajyatāṃ bhīru</seg> <seg type="pāda" n="b">dāsaḥ sādhv anugṛhyatām</seg> //</l>

<l xml:id="HV_App.I,29F.372"><seg type="pāda" n="a">na kālam iva paśyāmi</seg> <seg type="pāda" n="b">bhīru bhīrutvam utsṛja</seg> /</l>

<l xml:id="HV_App.I,29F.373"><seg type="pāda" n="a">yācāmy eṣo 'ñjalaṃ kṛtvā</seg> <seg type="pāda" n="b">prāptakālaṃ nibodha me</seg> //</l>

<l xml:id="HV_App.I,29F.374"><seg type="pāda" n="a">gāndharveṇa vivāhena</seg> <seg type="pāda" n="b">kuruṣvānugrahaṃ mama</seg> /</l>

<l xml:id="HV_App.I,29F.375"><seg type="pāda" n="a">deśakālānurūpeṇa</seg> <seg type="pāda" n="b">rūpeṇānuttamā satī</seg> //</l>

<l xml:id="HV_App.I,29F.376"><seg type="pāda" n="a">upaspṛśya tato bhaimo</seg> <seg type="pāda" n="b">maṇisthaṃ jātavedasam</seg> /</l>

<l xml:id="HV_App.I,29F.377"><seg type="pāda" n="a">juhāva samaye vīraḥ</seg> <seg type="pāda" n="b">puṣpair mantrān udīrayan</seg> //</l>

<l xml:id="HV_App.I,29F.378"><seg type="pāda" n="a">jagrahātha karaṃ tasyā</seg> <seg type="pāda" n="b">varābharaṇabhūṣitam</seg> /</l>

<l xml:id="HV_App.I,29F.379"><seg type="pāda" n="a">cakre pradakṣiṇaṃ caiva</seg> <seg type="pāda" n="b">taṃ maṇisthaṃ hutāśanam</seg> //</l>

<l xml:id="HV_App.I,29F.380"><seg type="pāda" n="a">prajajvāla sa tejasvī</seg> <seg type="pāda" n="b">mānayann acyutātmajam</seg> /</l>

<l xml:id="HV_App.I,29F.381"><seg type="pāda" n="a">bhagavāñ jagataḥ sākṣī</seg> <seg type="pāda" n="b">śubhasyāthāśubhasya ca</seg> //</l>

<l xml:id="HV_App.I,29F.382"><seg type="pāda" n="a">uddiśya dakṣiṇāṃ vīro</seg> <seg type="pāda" n="b">viprāṇāṃ yadunandanaḥ</seg> /</l>

<l xml:id="HV_App.I,29F.383"><seg type="pāda" n="a">uvāca haṃsīṃ dvārasthāṃ</seg> <seg type="pāda" n="b">tiṣṭhāvāṃ rakṣa pakṣiṇi</seg> //</l>

<l xml:id="HV_App.I,29F.384"><seg type="pāda" n="a">tasyāṃ praṇamya yātāyāṃ</seg> <seg type="pāda" n="b">kāmas tāṃ cārulocanām</seg> /</l>

<l xml:id="HV_App.I,29F.385"><seg type="pāda" n="a">grahāya dakṣiṇe haste</seg> <seg type="pāda" n="b">nināya śayanottamam</seg> //</l>

<l xml:id="HV_App.I,29F.386"><seg type="pāda" n="a">ūrāv evopaveśyaināṃ</seg> <seg type="pāda" n="b">sāntvayitvā punaḥ punaḥ</seg> /</l>

<l xml:id="HV_App.I,29F.387"><seg type="pāda" n="a">cucumba śanakair gaṇḍe</seg> <seg type="pāda" n="b">vāsayan mukhamārutaiḥ</seg> //</l>

<l xml:id="HV_App.I,29F.388"><seg type="pāda" n="a">tato 'syā āpapau vaktraṃ</seg> <seg type="pāda" n="b">padmaṃ madhukaro yathā</seg> /</l>

<l xml:id="HV_App.I,29F.389"><seg type="pāda" n="a">āliliṅge ca suśroṇīṃ</seg> <seg type="pāda" n="b">krameṇa ratikovidaḥ</seg> //</l>

<l xml:id="HV_App.I,29F.390"><seg type="pāda" n="a">arāmayad rahasy enāṃ na</seg> <seg type="pāda" n="b">codvejigavāṃs tadā</seg> /</l>

<l xml:id="HV_App.I,29F.391"><seg type="pāda" n="a">āpi kṛtsnaṃ caraty arthaṃ</seg> <seg type="pāda" n="b">ratikāryaviśāradaḥ</seg> /</l>

<l xml:id="HV_App.I,29F.392"><seg type="pāda" n="a">uvāsa sa tayā sārdhaṃ</seg> <seg type="pāda" n="b">raman kṛṣṇasutaḥ prabhuḥ</seg> //</l>

<l xml:id="HV_App.I,29F.393"><seg type="pāda" n="a">aruṇodayakāle ca</seg> <seg type="pāda" n="b">yayau yatra naṭālayaḥ</seg> /</l>

<l xml:id="HV_App.I,29F.394"><seg type="pāda" n="a">akāmayā prabhāvatyā</seg> <seg type="pāda" n="b">kathaṃcit sa visarjitaḥ</seg> /</l>

<l xml:id="HV_App.I,29F.395"><seg type="pāda" n="a">tām eva manasā kāntāṃ</seg> <seg type="pāda" n="b">kāntarupaḥ samudvahan</seg> //</l>

<l xml:id="HV_App.I,29F.396"><seg type="pāda" n="a">ta ūṣur naṭaveṣeṇa</seg> <seg type="pāda" n="b">kāryārthaṃ bhaimavaṃśajāḥ</seg> /</l>

<l xml:id="HV_App.I,29F.397"><seg type="pāda" n="a">pratīkṣantas tadā vākyam</seg> <seg type="pāda" n="b">indrakeśavayos tadā</seg> /</l>

<l xml:id="HV_App.I,29F.398"><seg type="pāda" n="a">udyogaṃ vajranābhasya</seg> <seg type="pāda" n="b">trailokyavijayaṃ prati</seg> //</l>

<l xml:id="HV_App.I,29F.399"><seg type="pāda" n="a">pratīkṣanto mahātmāno</seg> <seg type="pāda" n="b">guhyasaṃrakṣaṇe ratāḥ</seg> /</l>

<l xml:id="HV_App.I,29F.400"><seg type="pāda" n="a">kaśyapasya muneḥ satraṃ</seg> <seg type="pāda" n="b">yāvat tāvan narādhipa</seg> //</l>

<l xml:id="HV_App.I,29F.401"><seg type="pāda" n="a">devāsurāṇāṃ sarveṣām</seg> <seg type="pāda" n="b">avirodho mahātmanām</seg> /</l>

<l xml:id="HV_App.I,29F.402"><seg type="pāda" n="a">trailokyavijayārthāya</seg> <seg type="pāda" n="b">jayatāṃ dharmacāriṇām</seg> //</l>

<note>k: Ds1 (marg.) ins. :k</note>
<l xml:id="**HV_App.I,29F.402**7:1"><seg type="pāda" n="a">tāvad divāyāṃ daityendraḥ</seg> <seg type="pāda" n="b">nāṭayaṃś ca naṭān nṛpa</seg> /</l>

<l xml:id="**HV_App.I,29F.402**7:2"><seg type="pāda" n="a">divāsu nanṛtus te vai</seg> <seg type="pāda" n="b">rātrāv eva kadācana</seg> //</l>

<l xml:id="HV_App.I,29F.403"><seg type="pāda" n="a">evaṃ kālapratīkṣāṇāṃ</seg> <seg type="pāda" n="b">vasatāṃ tatra dhīmatām</seg> /</l>

<l xml:id="HV_App.I,29F.404"><seg type="pāda" n="a">saṃprāptaḥ prāvṛṣo ramyaḥ</seg> <seg type="pāda" n="b">sarvabhūtamanoharaḥ</seg> //</l>

<l xml:id="HV_App.I,29F.405"><seg type="pāda" n="a">ahar niśaṃ ca vṛttāntaṃ</seg> <seg type="pāda" n="b">prayacchanti manojavāḥ</seg> //</l>

<l xml:id="HV_App.I,29F.406"><seg type="pāda" n="a">śakrakeśavayor haṃsāḥ</seg> <seg type="pāda" n="b">kumārāṇāṃ mahātmanāṃ</seg> //</l>

<l xml:id="HV_App.I,29F.407"><seg type="pāda" n="a">reme saha prabhāvatyā</seg> <seg type="pāda" n="b">pradyumnaś cānurūpayā</seg> /</l>

<l xml:id="HV_App.I,29F.408"><seg type="pāda" n="a">rātrau rātrau mahātejā</seg> <seg type="pāda" n="b">dhārtarāṣṭrābhirakṣitaḥ</seg> //</l>

<l xml:id="HV_App.I,29F.409"><seg type="pāda" n="a">tair hi vajrapuraṃ haṃsair</seg> <seg type="pāda" n="b">vasadbhir vāsavājñayā</seg> /</l>

<l xml:id="HV_App.I,29F.410"><seg type="pāda" n="a">vyāptaṃ nṛpa naṭāṃs tāṃś ca</seg> <seg type="pāda" n="b">na viduḥ kālamohitāḥ</seg> //</l>

<l xml:id="HV_App.I,29F.411"><seg type="pāda" n="a">divāpi raukmiṇeyas tu</seg> <seg type="pāda" n="b">prabhāvatyā nṛpālaye</seg> /</l>

<l xml:id="HV_App.I,29F.412"><seg type="pāda" n="a">tiṣṭhaty antarhito vīro</seg> <seg type="pāda" n="b">haṃsasaṃghābhirakṣitaḥ</seg> //</l>

<l xml:id="HV_App.I,29F.413"><seg type="pāda" n="a">māyayāsya praticchāyā</seg> <seg type="pāda" n="b">dṛśyate hi naṭālaye</seg> /</l>

<l xml:id="HV_App.I,29F.414"><seg type="pāda" n="a">dehārdhena tu kauravya</seg> <seg type="pāda" n="b">siṣeva sa prabhāvatīm</seg> //</l>

<l xml:id="HV_App.I,29F.415"><seg type="pāda" n="a">saṃnatiṃ vinayaṃ śīlaṃ</seg> <seg type="pāda" n="b">līlāṃ dākṣyaṃ vilāsitām</seg> /</l>

<l xml:id="HV_App.I,29F.416"><seg type="pāda" n="a">spṛhayanty asurā dṛṣṭvā</seg> <seg type="pāda" n="b">vidvattāṃ ca mahātmanām</seg> //</l>

<l xml:id="HV_App.I,29F.417"><seg type="pāda" n="a">rūpaṃ vilāsaṃ gandhaṃ ca</seg> <seg type="pāda" n="b">mṛjāṃ bhāṣām athāryatām</seg> /</l>

<l xml:id="HV_App.I,29F.418"><seg type="pāda" n="a">tāsāṃ yādavanārīṇāṃ</seg> <seg type="pāda" n="b">spṛhayanty asurastriyaḥ</seg> //</l>

<l xml:id="HV_App.I,29F.419"><seg type="pāda" n="a">vajranābhasya tu bhrātā</seg> <seg type="pāda" n="b">sunābho nāma viśrutaḥ</seg> /</l>

<l xml:id="HV_App.I,29F.420"><seg type="pāda" n="a">duhitṛdvayaṃ ca nṛpates</seg> <seg type="pāda" n="b">tasya rūpaguṇānvitam</seg> //</l>

<l xml:id="HV_App.I,29F.421"><seg type="pāda" n="a">ekā candravatī nāmnā</seg> <seg type="pāda" n="b">guṇavaty atha cāparā</seg> /</l>

<l xml:id="HV_App.I,29F.422"><seg type="pāda" n="a">prabhāvatyālayaṃ te tu</seg> <seg type="pāda" n="b">vrajataḥ khalu nityadā</seg> //</l>

<l xml:id="HV_App.I,29F.423"><seg type="pāda" n="a">dadṛśāte tu te tatra</seg> <seg type="pāda" n="b">ratisaktāṃ prabhāvatīm</seg> /</l>

<l xml:id="HV_App.I,29F.424"><seg type="pāda" n="a">paripapracchatuś caiva</seg> <seg type="pāda" n="b">viśrambhopagatāṃ satīm</seg> //</l>

<l xml:id="HV_App.I,29F.425"><seg type="pāda" n="a">sovāca mama vidyāsti</seg> <seg type="pāda" n="b">yādhītā kāṅkṣitaṃ patim</seg> /</l>

<l xml:id="HV_App.I,29F.426"><seg type="pāda" n="a">ratyartham ānayaty āśu</seg> <seg type="pāda" n="b">saubhagyaṃ ca prayacchati</seg> /</l>

<l xml:id="HV_App.I,29F.427"><seg type="pāda" n="a">devaṃ vā dānavaṃ vāpi</seg> <seg type="pāda" n="b">vivaśaṃ sadya eva hi</seg> //</l>

<l xml:id="HV_App.I,29F.428"><seg type="pāda" n="a">sāhaṃ ramāmi kāntena</seg> <seg type="pāda" n="b">devaputreṇa dhīmatā</seg> /</l>

<l xml:id="HV_App.I,29F.429"><seg type="pāda" n="a">dṛśyatāṃ matprabhāvena</seg> <seg type="pāda" n="b">pradyumnaḥ supriyo mama</seg> /</l>

<l xml:id="HV_App.I,29F.430"><seg type="pāda" n="a">te dṛṣṭvā vismayaṃ yāte</seg> <seg type="pāda" n="b">rūpayauvanasaṃpadam</seg> //</l>

<l xml:id="HV_App.I,29F.431"><seg type="pāda" n="a">punar evābravīt te tu</seg> <seg type="pāda" n="b">bhaginyau cāruhāsinī</seg> /</l>

<l xml:id="HV_App.I,29F.432"><seg type="pāda" n="a">prabhāvatī varārohā</seg> <seg type="pāda" n="b">kālaprāptam idaṃ vacaḥ</seg> //</l>

<l xml:id="HV_App.I,29F.433"><seg type="pāda" n="a">devā dharmaratā nityaṃ</seg> <seg type="pāda" n="b">dambhaśīlā mahāsurāḥ</seg> /</l>

<l xml:id="HV_App.I,29F.434"><seg type="pāda" n="a">devās tapasi raktā hi</seg> <seg type="pāda" n="b">sukharaktā mahāsurāḥ</seg> //</l>

<l xml:id="HV_App.I,29F.435"><seg type="pāda" n="a">devāḥ satyaratā nityam</seg> <seg type="pāda" n="b">anṛte tu mahāsurāḥ</seg> /</l>

<l xml:id="HV_App.I,29F.436"><seg type="pāda" n="a">dharmastapaś ca satyaṃ ca</seg> <seg type="pāda" n="b">yatra tatra jayo dhruvam</seg> //</l>

<l xml:id="HV_App.I,29F.437"><seg type="pāda" n="a">devaputrau varayataṃ</seg> <seg type="pāda" n="b">patividyāṃ dadāmy aham</seg> /</l>

<l xml:id="HV_App.I,29F.438"><seg type="pāda" n="a">ucitau matprabhāvena</seg> <seg type="pāda" n="b">sadya evopalapsyatha</seg> //</l>

<l xml:id="HV_App.I,29F.439"><seg type="pāda" n="a">tāṃ tathety ūcatur hṛṣṭe</seg> <seg type="pāda" n="b">bhaginyau cārulocanām</seg> /</l>

<l xml:id="HV_App.I,29F.440"><seg type="pāda" n="a">paripapraccha bhaimaṃ ca</seg> <seg type="pāda" n="b">kāryaṃ tat prati māninī</seg> //</l>

<l xml:id="HV_App.I,29F.441"><seg type="pāda" n="a">sa pitṛvyaṃ gadaṃ vīraṃ</seg> <seg type="pāda" n="b">sāmbaṃ cāpy abravīt tadā</seg> /</l>

<l xml:id="HV_App.I,29F.442"><seg type="pāda" n="a">rūpānvitau suśīlau ca</seg> <seg type="pāda" n="b">śūrau ca raṇakarmaṇi</seg> //</l>


<milestone unit="speaker" n="prabhāvaty uvāca"/>
<l xml:id="HV_App.I,29F.443"><seg type="pāda" n="a">parituṣṭena dattā me</seg> <seg type="pāda" n="b">vidyā durvāsasā purā</seg> /</l>

<l xml:id="HV_App.I,29F.444"><seg type="pāda" n="a">parituṣṭena saubhāgyaṃ</seg> <seg type="pāda" n="b">sadā kanyātvam eva ca</seg> //</l>

<l xml:id="HV_App.I,29F.445"><seg type="pāda" n="a">devadānavayakṣāṇāṃ</seg> <seg type="pāda" n="b">yaṃ dhyāsyasi sa te patiḥ</seg> /</l>

<l xml:id="HV_App.I,29F.446"><seg type="pāda" n="a">bhaviteti mayā caiva</seg> <seg type="pāda" n="b">vīro 'yam abhikāṅkṣitaḥ</seg> //</l>

<note>k: T1-3 G1.3-5 ins. :k</note>
<l xml:id="**HV_App.I,29F.446**8:1"><seg type="pāda" n="a">pradyumnaṃ tv aham eṣyāmi</seg> <seg type="pāda" n="b">yuvāṃ tāv apy avāpsyatha</seg> /</l>

<l xml:id="HV_App.I,29F.447"><seg type="pāda" n="a">gṛhṇītaṃ tad imāṃ vidyāṃ</seg> <seg type="pāda" n="b">sadyo vāṃ priyasaṃgamaḥ</seg> /</l>

<l xml:id="HV_App.I,29F.448"><seg type="pāda" n="a">tato jagṛhatur hṛṣṭe</seg> <seg type="pāda" n="b">tāṃ vidyāṃ bhaginīmukhāt</seg> //</l>

<l xml:id="HV_App.I,29F.449"><seg type="pāda" n="a">dadhyatur gadasāmbau ca</seg> <seg type="pāda" n="b">vidyām abhyasya te śubhe</seg> /</l>

<l xml:id="HV_App.I,29F.450"><seg type="pāda" n="a">tau pradyumnena sahitau</seg> <seg type="pāda" n="b">praviṣṭau bhaimanandanau</seg> //</l>

<l xml:id="HV_App.I,29F.451"><seg type="pāda" n="a">pracchannau māyayā vīrau</seg> <seg type="pāda" n="b">kārṣṇinā māyinā nṛpa</seg> //</l>

<note>k: T1-3 G1.3-5 ins. :k</note>
<l xml:id="**HV_App.I,29F.451**9:1"><seg type="pāda" n="a">tataḥ prabhāvatī dṛṣṭvā</seg> <seg type="pāda" n="b">pradyumnapramukhān imān</seg> /</l>

<l xml:id="**HV_App.I,29F.451**9:2"><seg type="pāda" n="a">haṃsīmukhavinirdiṣṭān</seg> <seg type="pāda" n="b">harṣanirbharamānasā</seg> //</l>

<l xml:id="**HV_App.I,29F.451**9:3"><seg type="pāda" n="a">utthāya saṃbhramāviṣṭā</seg> <seg type="pāda" n="b">pradyumnaṃ parirabhya ca</seg> /</l>

<l xml:id="**HV_App.I,29F.451**9:4"><seg type="pāda" n="a">uvāca vākyaṃ vākyajñā</seg> <seg type="pāda" n="b">siñcantī netravāriṇā</seg> //</l>

<l xml:id="**HV_App.I,29F.451**9:5"><seg type="pāda" n="a">dhanyāsmy anugṛhītāsmi</seg> <seg type="pāda" n="b">yan mayāliṅgato bhavān</seg> /</l>

<l xml:id="**HV_App.I,29F.451**9:6"><seg type="pāda" n="a">adya mām anugṛhṇīṣva</seg> <seg type="pāda" n="b">bhartṛbhāvena mānada</seg> //</l>

<l xml:id="**HV_App.I,29F.451**9:7"><seg type="pāda" n="a">ity uktas tu prabhāvatyā</seg> <seg type="pāda" n="b">pradyumno hṛṣṭamānasaḥ</seg> /</l>

<l xml:id="**HV_App.I,29F.451**9:8"><seg type="pāda" n="a">gāndharveṇa vivāhena</seg> <seg type="pāda" n="b">pratijagrāha tāṃ tadā</seg> //</l>

<l xml:id="HV_App.I,29F.452"><seg type="pāda" n="a">gāndharveṇa vivāhena</seg> <seg type="pāda" n="b">tāv apy aribalārdanau</seg> /</l>

<l xml:id="HV_App.I,29F.453"><seg type="pāda" n="a">pāṇiṃ jagṛhatur vīrau</seg> <seg type="pāda" n="b">mantrapūrvaṃ satāṃ priyau</seg> /</l>

<l xml:id="HV_App.I,29F.454"><seg type="pāda" n="a">candravatyā gadaḥ sāmbo</seg> <seg type="pāda" n="b">guṇavatyā tu kaiśaviḥ</seg> //</l>

<l xml:id="HV_App.I,29F.455"><seg type="pāda" n="a">remire 'surakanyābhir</seg> <seg type="pāda" n="b">vīrās te yadupuṃgavāḥ</seg> /</l>

<l xml:id="HV_App.I,29F.456"><seg type="pāda" n="a">mārgamāṇās tv anujñāṃ te</seg> <seg type="pāda" n="b">śakrakeśavayos tadā</seg> //</l>

<note>Colophon</note>

<milestone unit="speaker" n="vaiśaṃpāyana uvāca"/>
<l xml:id="HV_App.I,29F.457">nabho nabhasye 'tha nirīkṣya māsi @</l>
<l xml:id="HV_App.I,29F.458">kāmas tadā toyadavṛndakīrṇam |</l>
<l xml:id="HV_App.I,29F.459">prabhāvatīṃ cāruviśālanetrām @</l>
<l xml:id="HV_App.I,29F.460">uvāca pūrṇendunikāśavaktraḥ ||</l>
<l xml:id="HV_App.I,29F.461">tavānanābho varagātri candro @</l>
<l xml:id="HV_App.I,29F.462">na dṛśyate sundari cārubimbaḥ |</l>
<l xml:id="HV_App.I,29F.463">tvatkeśapāśapratimair niruddho @</l>
<l xml:id="HV_App.I,29F.464">balāhakaiś cārunirantaroru ||</l>
<l xml:id="HV_App.I,29F.465">saṃdṛśyate subhru taḍid ghanasthā @</l>
<l xml:id="HV_App.I,29F.466">tvaṃ hemacārvābharaṇānviteva |</l>
<l xml:id="HV_App.I,29F.467">muñcanti dhārāś ca ghanā nadantas @</l>
<l xml:id="HV_App.I,29F.468">tvaddhārayaṣṭeḥ sadṛśā varāṅgi ||</l>
<l xml:id="HV_App.I,29F.469">ghanapradeśeṣu balākapaṅktayas @</l>
<l xml:id="HV_App.I,29F.470">tvadṛntapaṅktipratimā vibhānti |</l>
<l xml:id="HV_App.I,29F.471">nimagnapadmāni saraḥsu subhru @</l>
<l xml:id="HV_App.I,29F.472">na bhānti toyāni rayākulāni ||</l>
<l xml:id="HV_App.I,29F.473">amī ghanā vāyuvaśopayātā @</l>
<l xml:id="HV_App.I,29F.474">balākamālāmalacārudantāḥ |</l>
<l xml:id="HV_App.I,29F.475">anyonyam abhyāhanituṃ pravṛttā @</l>
<l xml:id="HV_App.I,29F.476">vaneṣu nāgā iva śukladantāḥ ||</l>
<l xml:id="HV_App.I,29F.477">dhanus trivarṇaṃ varagātri paśya @</l>
<l xml:id="HV_App.I,29F.478">kṛtaṃ tavāpāṅgam ivānanastham |</l>
<l xml:id="HV_App.I,29F.479">vibhūṣayantaṃ gaganaṃ ghanāṃś ca @</l>
<l xml:id="HV_App.I,29F.480">praharṣaṇaṃ kāmijanasya kānte ||</l>
<l xml:id="HV_App.I,29F.481">ghanānnadantaḥ pratinardamānān @</l>
<l xml:id="HV_App.I,29F.482">nirīkṣya suśroṇi śikhīn prahṛṣṭān |</l>
<l xml:id="HV_App.I,29F.483">samāhṛtān ucchritapicchabhārān @</l>
<l xml:id="HV_App.I,29F.484">priyābhirāmānupanṛtyamānān ||</l>
<l xml:id="HV_App.I,29F.485">harmyeṣu cānye śaśipāṇḍureṣu @</l>
<l xml:id="HV_App.I,29F.486">rājanti suśroṇi mayūrasaṃghāḥ |</l>
<l xml:id="HV_App.I,29F.487">muhūrtaśobhām aticārurūpāṃ @</l>
<l xml:id="HV_App.I,29F.488">dattvā patanto valabhīmukheṣu ||</l>
<l xml:id="HV_App.I,29F.489">praklinnapakṣās tarumastakeṣu @</l>
<l xml:id="HV_App.I,29F.490">muhūrtacūḍāmaṇitāṃ vidhāya |</l>
<l xml:id="HV_App.I,29F.491">prayānti bhūmiṃ navaśādvalānām @</l>
<l xml:id="HV_App.I,29F.492">āśaṅkamānā dhṛtacārudehāḥ ||</l>
<l xml:id="HV_App.I,29F.493">pravāti dhārāntaraniḥsṛtaś ca @</l>
<l xml:id="HV_App.I,29F.494">sukho 'nilaś candanapaṅkaśītaḥ |</l>
<l xml:id="HV_App.I,29F.495">kadambasarjārjunapuṣpabhūtaṃ @</l>
<l xml:id="HV_App.I,29F.496">samāvahan gandham naṅgabandhum ||</l>
<l xml:id="HV_App.I,29F.497">ratiśramasvedavināśahetur @</l>
<l xml:id="HV_App.I,29F.498">navodabhārānayane ca hetuḥ |</l>
<l xml:id="HV_App.I,29F.499">na mārutaḥ syād yadi cārugātri @</l>
<l xml:id="HV_App.I,29F.500">na meghakālo mama vallabhaḥ syāt ||</l>
<l xml:id="HV_App.I,29F.501">evaṃvidheṣu priyasaṃgameṣu @</l>
<l xml:id="HV_App.I,29F.502">ratāvasāne yad upaiti vāyuḥ |</l>
<l xml:id="HV_App.I,29F.503">ratiśramasvedaharaḥ sugandhī @</l>
<l xml:id="HV_App.I,29F.504">tataḥ paraṃ kiṃ sukham asti loke ||</l>
<l xml:id="HV_App.I,29F.505">jalāplutān īkṣya mahānadīnāṃ @</l>
<l xml:id="HV_App.I,29F.506">sugātri haṃsāḥ pulināny adhṛṣṭāḥ |</l>
<l xml:id="HV_App.I,29F.507">gatāḥ śramaṃ mānasavāsalubdhāḥ @</l>
<l xml:id="HV_App.I,29F.508">sasārasāḥ krauñcagaṇānuviddhāḥ ||</l>
<l xml:id="HV_App.I,29F.509">na bhānti nadyo 'dya sarāṃsi caiva @</l>
<l xml:id="HV_App.I,29F.510">hatatviṣaś cāyatacārunetre |</l>
<l xml:id="HV_App.I,29F.511">gateṣu haṃseṣv atha sāraseṣu @</l>
<l xml:id="HV_App.I,29F.512">rathāṅgatulyāhvayaneṣu caiva ||</l>
<l xml:id="HV_App.I,29F.513">bhogaikadeśena śubhaṃ śayānaṃ @</l>
<l xml:id="HV_App.I,29F.514">druvaṃ jagannātham upendram īśam |</l>
<l xml:id="HV_App.I,29F.515">nidrābhyupetā varakālatajjñā @</l>
<l xml:id="HV_App.I,29F.516">śriyaṃ praṇamyottamacārurūpām ||</l>
<l xml:id="HV_App.I,29F.517">nidrāyamāṇe bhagavaty upendre @</l>
<l xml:id="HV_App.I,29F.518">meghāmbarākrāntaniśākaro 'dya |</l>
<l xml:id="HV_App.I,29F.519">padmāmalābhaḥ kamalāyatākṣi @</l>
<l xml:id="HV_App.I,29F.520">kṛṣṇasya vaktrānukṛtiṃ karoti ||</l>
<l xml:id="HV_App.I,29F.521">kadambanīpārjunaketakānāṃ @</l>
<l xml:id="HV_App.I,29F.522">srajo dhruvaṃ kṛṣṇam upānayanti |</l>
<l xml:id="HV_App.I,29F.523">puṣpāṇi cānyāny ṛtavaḥ samastāḥ @</l>
<l xml:id="HV_App.I,29F.524">kṛṣṇāt prasādān abhikāṅkṣamāṇāḥ ||</l>
<l xml:id="HV_App.I,29F.525">nāgāś caranto viṣadigdhavaktrāḥ @</l>
<l xml:id="HV_App.I,29F.526">spṛśanti puṣpāṇy atha pādapānām |</l>
<l xml:id="HV_App.I,29F.527">pepīyamānān bhramarair janānāṃ @</l>
<l xml:id="HV_App.I,29F.528">kautūhalaṃ te janayanty atīva ||</l>
<l xml:id="HV_App.I,29F.529">toyātibhārāmbudavṛndanaddhaṃ @</l>
<l xml:id="HV_App.I,29F.530">nabhaḥ patiṣyantam ivābhīvīkṣya |</l>
<l xml:id="HV_App.I,29F.531">nipātagambhīram atipraviṣṭaṃ @</l>
<l xml:id="HV_App.I,29F.532">manoharaṃ cārumukhastanoru ||</l>
<l xml:id="HV_App.I,29F.533">balākamālākulamālyadāmnā @</l>
<l xml:id="HV_App.I,29F.534">nirīkṣya ramyaṃ ghanavṛndam etat |</l>
<l xml:id="HV_App.I,29F.535">sasyāni bhūmāv abhivarṣamāṇaṃ @</l>
<l xml:id="HV_App.I,29F.536">jagaddhitārthaṃ vimalāṅgayaṣṭi ||</l>
<l xml:id="HV_App.I,29F.537">jalāvalambāmbudavṛndakarṣī @</l>
<l xml:id="HV_App.I,29F.538">ghanair ghanān yodhayatīva vāyuḥ |</l>
<l xml:id="HV_App.I,29F.539">pravṛttacakro nṛpatir vanasthān @</l>
<l xml:id="HV_App.I,29F.540">gajān gajaiḥ svair iva vīryadṛptān ||</l>
<l xml:id="HV_App.I,29F.541">abhaumam ambho visṛjanti meghāḥ @</l>
<l xml:id="HV_App.I,29F.542">pūtaṃ pavitraṃ pavanaiḥ sugandhi |</l>
<l xml:id="HV_App.I,29F.543">harṣāvahaṃ cātakabarhiṇānāṃ @</l>
<l xml:id="HV_App.I,29F.544">varāṇḍajānāṃ jaladapriyāṇām ||</l>
<l xml:id="HV_App.I,29F.545">plavaṃgamaḥ ṣoḍaśapakṣaśāyī @</l>
<l xml:id="HV_App.I,29F.546">virauti goṣṭhaḥ saha kāminībhiḥ |</l>
<l xml:id="HV_App.I,29F.547">ṛco dvijātiḥ priyasatyadharmā @</l>
<l xml:id="HV_App.I,29F.548">yathā suśiṣyaiḥ paricaryamāṇaḥ ||</l>
<l xml:id="HV_App.I,29F.549">guṇo mahāṃs toyajakālajo 'yaṃ @</l>
<l xml:id="HV_App.I,29F.550">pravṛddhameghasvanabhīṣitā yat |</l>
<l xml:id="HV_App.I,29F.551">pariṣvajantyaḥ parivardhayanti @</l>
<l xml:id="HV_App.I,29F.552">vināpi śayyāsamayaṃ priyāṇām ||</l>
<l xml:id="HV_App.I,29F.553">doṣo 'yam ekaḥ salilāgamasya @</l>
<l xml:id="HV_App.I,29F.554">māṃ pratyudārān vayavarṇaśīle |</l>
<l xml:id="HV_App.I,29F.555">na dṛśyate yat tava vaktratulyo @</l>
<l xml:id="HV_App.I,29F.556">ghanagrahagrastatanuḥ śaśāṅkaḥ ||</l>
<l xml:id="HV_App.I,29F.557">pradṛśyate bhīru yadā śaśāṅko @</l>
<l xml:id="HV_App.I,29F.558">ghanāntarastho jagataḥ pradīpaḥ |</l>
<l xml:id="HV_App.I,29F.559">tadā nu paśyanti janāḥ prahṛṣṭā @</l>
<l xml:id="HV_App.I,29F.560">banduṃ pravāsād iva saṃnivṛttam ||</l>
<note>k: K2 ins. :k</note>
<l xml:id="**HV_App.I,29F.560**10:1">tatrotsavaḥ kāmasamāgamānāṃ @</l>
<l xml:id="**HV_App.I,29F.560**10:2">pradṛśyate yatra sudhāśaśāṅkaḥ ||</l>
<l xml:id="HV_App.I,29F.561">vilāpasākṣī priyahīnitānāṃ @</l>
<l xml:id="HV_App.I,29F.562">saṃdṛśyate bhīru yadā śaśāṅkaḥ |</l>
<l xml:id="HV_App.I,29F.563">netrotsavaḥ proṣitakāmukānāṃ @</l>
<l xml:id="HV_App.I,29F.564">dṛṣṭvaiva kāntaṃ bhavatīty avaimi ||</l>
<l xml:id="HV_App.I,29F.565">netrotsavaḥ kāntasamāgatānāṃ @</l>
<l xml:id="HV_App.I,29F.566">dāvāgnitulyaḥ priyahīnitānām |</l>
<l xml:id="HV_App.I,29F.567">tenaiva dehena varāṅganānāṃ @</l>
<l xml:id="HV_App.I,29F.568">candro 'pi tāvat priyavipriyaś ca ||</l>
<l xml:id="HV_App.I,29F.569">vināpi candreṇa pure pitus te @</l>
<l xml:id="HV_App.I,29F.570">yataḥ prabhā candragabhastigaurī |</l>
<l xml:id="HV_App.I,29F.571">guṇāguṇaṃ candramaso na vetsi @</l>
<l xml:id="HV_App.I,29F.572">yatas tato 'haṃ praśaśaṃsayiṣye ||</l>
<l xml:id="HV_App.I,29F.573">avāpa yo brāhmaṇarājyam īḍyo @</l>
<l xml:id="HV_App.I,29F.574">durāpamanyaiḥ sukṛtais tapobhiḥ |</l>
<l xml:id="HV_App.I,29F.575">gāyanti viprāḥ pavamānasaṃjñaṃ @</l>
<l xml:id="HV_App.I,29F.576">yaṃ sāmagāḥ parvaṇi cāpy udāram ||</l>
<l xml:id="HV_App.I,29F.577">pitā budhasyottamavīryakarmā @</l>
<l xml:id="HV_App.I,29F.578">purūravā yasya suto nṛdevaḥ |</l>
<l xml:id="HV_App.I,29F.579">prāṇāgnir īḍhyo 'gnim ajījanad yo @</l>
<l xml:id="HV_App.I,29F.580">naṣṭaṃ śamīgarbhabhavaṃ bhavātmā ||</l>
<l xml:id="HV_App.I,29F.581">tathaiva paścāc cakame mahātmā @</l>
<l xml:id="HV_App.I,29F.582">puror vaśīm apsarasāṃ variṣṭhām |</l>
<l xml:id="HV_App.I,29F.583">pītaḥ purā yo 'mṛtasarvadeho @</l>
<l xml:id="HV_App.I,29F.584">munipravīrair varagātri ghoraiḥ ||</l>
<l xml:id="HV_App.I,29F.585">nṛpaḥ kuśāgraiḥ punar eva yaś ca @</l>
<l xml:id="HV_App.I,29F.586">dhīmān gato 'gnir divi pūjyate ca |</l>
<l xml:id="HV_App.I,29F.587">āyuś ca vaṃśe nahuṣaś ca yasya @</l>
<l xml:id="HV_App.I,29F.588">yo devarājatvam avāpa vīraḥ ||</l>
<l xml:id="HV_App.I,29F.589">devātidevo bhagavān prasūto @</l>
<l xml:id="HV_App.I,29F.590">vaṃśe harir yasya jagat praṇetā |</l>
<l xml:id="HV_App.I,29F.591">bhaimapravīraḥ surakāryahetor @</l>
<l xml:id="HV_App.I,29F.592">yaḥ subhru dakṣasya vṛtaḥ sutābhiḥ ||</l>
<l xml:id="HV_App.I,29F.593">babhūva rājā ca vasuś ca yasya @</l>
<l xml:id="HV_App.I,29F.594">vaṃśe mahātmā śāśivaṃśaketuḥ |</l>
<l xml:id="HV_App.I,29F.595">yaś cakravartitvam avāpa vīraḥ @</l>
<l xml:id="HV_App.I,29F.596">svaiḥ karmabhiḥ śakrasamaprabhāvaḥ ||</l>
<l xml:id="HV_App.I,29F.597">yaduś ca rājā śāśivaṃśamukhyo @</l>
<l xml:id="HV_App.I,29F.598">yo 'vāpa mahyām adhirājabhāvam |</l>
<l xml:id="HV_App.I,29F.599">bhojāḥ kule yasya narādhipasya @</l>
<l xml:id="HV_App.I,29F.600">vīrāḥ prasūtāḥ surarājatulyāḥ ||</l>
<l xml:id="HV_App.I,29F.601">na kutsito yasya nṛpo 'sti vaṃśe @</l>
<l xml:id="HV_App.I,29F.602">na nāstiko naikṛtiko 'tha vāpi |</l>
<l xml:id="HV_App.I,29F.603">aśraddadhāno 'py atha vā kadaryaḥ @</l>
<l xml:id="HV_App.I,29F.604">śauryeṇa vā vāriruhākṣi hīnaḥ ||</l>
<l xml:id="HV_App.I,29F.605">vaṃśe vadhūs tvaṃ kamalāyatākṣi @</l>
<l xml:id="HV_App.I,29F.606">ślāghyā guṇānām api pātrabhūtā |</l>
<l xml:id="HV_App.I,29F.607">kuru praṇāmaṃ śikharāgradanti @</l>
<l xml:id="HV_App.I,29F.608">tasya tvamīśasya satāṃ priyasya ||</l>
<note>k: D3 ins. :k</note>
<l xml:id="**HV_App.I,29F.608**11:1">sadāśivenāpi dhṛtasya maulau ||</l>
<l xml:id="HV_App.I,29F.609">nārāyaṇātmabhavāyanāya @</l>
<l xml:id="HV_App.I,29F.610">lokāyanāya tridaśāyanāya |</l>
<l xml:id="HV_App.I,29F.611">khagendraketoḥ puruṣottamāya @</l>
<l xml:id="HV_App.I,29F.612">kuru praṇāmaṃ śvaśurāya devi ||</l>
<note>Colophon</note>

<milestone unit="speaker" n="vaiśaṃpāyana uvāca"/>
<l xml:id="HV_App.I,29F.613"><seg type="pāda" n="a">satrāvasāne tu muneḥ</seg> <seg type="pāda" n="b">kaśyapasyātitejasaḥ</seg> /</l>

<l xml:id="HV_App.I,29F.614"><seg type="pāda" n="a">jagmur devāsurāḥ svāni</seg> <seg type="pāda" n="b">sthānāny amitavikramāḥ</seg> //</l>

<l xml:id="HV_App.I,29F.615"><seg type="pāda" n="a">vajranābho 'pi nirvṛtte</seg> <seg type="pāda" n="b">satre kaśyapam abhyagāt</seg> /</l>

<l xml:id="HV_App.I,29F.616"><seg type="pāda" n="a">trailokyavijayākāṅkṣi</seg> <seg type="pāda" n="b">tam uvācātha kaśyapaḥ</seg> //</l>

<l xml:id="HV_App.I,29F.617"><seg type="pāda" n="a">vajranābha nibodhasva</seg> <seg type="pāda" n="b">śrotavyaṃ yadi cen mama</seg> /</l>

<l xml:id="HV_App.I,29F.618"><seg type="pāda" n="a">vasa vajrapure putra</seg> <seg type="pāda" n="b">svajanena samāvṛtaḥ</seg> //</l>

<l xml:id="HV_App.I,29F.619"><seg type="pāda" n="a">tapasābhyadhikaḥ śakraḥ</seg> <seg type="pāda" n="b">śaktaś caiva svabhāvataḥ</seg> /</l>

<l xml:id="HV_App.I,29F.620"><seg type="pāda" n="a">brahmaṇyaś ca kṛtajñaś ca</seg> <seg type="pāda" n="b">jyeṣṭhaḥ śreṣṭhatamo gunaiḥ</seg> //</l>

<l xml:id="HV_App.I,29F.621"><seg type="pāda" n="a">rājā kṛtsnasya jagataḥ</seg> <seg type="pāda" n="b">pātrabhūtaḥ satāṃ gatiḥ</seg> /</l>

<l xml:id="HV_App.I,29F.622"><seg type="pāda" n="a">saṃprāpto lokarājyaṃ sa</seg> <seg type="pāda" n="b">sarvabhūtahite rataḥ</seg> //</l>

<l xml:id="HV_App.I,29F.623"><seg type="pāda" n="a">naiva śakyas tvayā jetuṃ</seg> <seg type="pāda" n="b">vajranābha vihanyase</seg> /</l>

<l xml:id="HV_App.I,29F.624"><seg type="pāda" n="a">ahiṃ padā vyutkraman vai</seg> <seg type="pāda" n="b">na cirād vinaśiṣyasi</seg> //</l>

<l xml:id="HV_App.I,29F.625"><seg type="pāda" n="a">vajranābhas tu tad vākyaṃ</seg> <seg type="pāda" n="b">nābhinandati bharata</seg> /</l>

<l xml:id="HV_App.I,29F.626"><seg type="pāda" n="a">kālapāśaparītāṅgo</seg> <seg type="pāda" n="b">martukāma ivauṣadham</seg> /</l>

<l xml:id="HV_App.I,29F.627"><seg type="pāda" n="a">abhivādya sa durbuddhiḥ</seg> <seg type="pāda" n="b">kaśyapaṃ lokabhāvanam</seg> /</l>

<l xml:id="HV_App.I,29F.628"><seg type="pāda" n="a">trailokyavijayārambhe</seg> <seg type="pāda" n="b">matiṃ cakre durāsadaḥ</seg> //</l>

<l xml:id="HV_App.I,29F.629"><seg type="pāda" n="a">jñātiyodhān samānīya</seg> <seg type="pāda" n="b">mitrāṇi subahūni ca</seg> /</l>

<l xml:id="HV_App.I,29F.630"><seg type="pāda" n="a">pratasthe svargam evāgre</seg> <seg type="pāda" n="b">vijigīṣur viśāṃ pate</seg> //</l>

<l xml:id="HV_App.I,29F.631"><seg type="pāda" n="a">etasminn antare devau</seg> <seg type="pāda" n="b">kṛṣṇendrau ca mahābalau</seg> /</l>

<l xml:id="HV_App.I,29F.632"><seg type="pāda" n="a">preṣayām āsatur haṃsān</seg> <seg type="pāda" n="b">vajranābhavadhaṃ prati</seg> //</l>

<note>k: T1-3 G1. 3-5 ins. :k</note>
<l xml:id="**HV_App.I,29F.632**12:1"><seg type="pāda" n="a">tayos tad vacanaṃ śrutvā</seg> <seg type="pāda" n="b">haṃsā vajrapuraṃ yayuḥ</seg> /</l>

<l xml:id="**HV_App.I,29F.632**12:2"><seg type="pāda" n="a">ūcuś ca vacanaṃ teṣāṃ</seg> <seg type="pāda" n="b">śakrakeśavayos tadā</seg> //</l>

<l xml:id="HV_App.I,29F.633"><seg type="pāda" n="a">samāgatās tu tac chrutvā</seg> <seg type="pāda" n="b">yadumukhyā mahābalāḥ</seg> /</l>

<l xml:id="HV_App.I,29F.634"><seg type="pāda" n="a">mantrayitvā mahātmānaś</seg> <seg type="pāda" n="b">cintām āpedire tadā</seg> /</l>

<l xml:id="HV_App.I,29F.635"><seg type="pāda" n="a">vajranābho 'dya hantavyaḥ</seg> <seg type="pāda" n="b">pradyumnenety asaṃśayam</seg> /</l>

<l xml:id="HV_App.I,29F.636"><seg type="pāda" n="a">tayor duhitaro bhāryā</seg> <seg type="pāda" n="b">bhaktyā tāḥ sarvabhāvanāḥ</seg> //</l>

<l xml:id="HV_App.I,29F.637"><seg type="pāda" n="a">sarvāḥ sagarbhās tāś caiva</seg> <seg type="pāda" n="b">kiṃ tu kāryam anantaram</seg> /</l>

<l xml:id="HV_App.I,29F.638"><seg type="pāda" n="a">prāptaḥ prasavakālaś ca</seg> <seg type="pāda" n="b">tāsāṃ nāticirād iva</seg> //</l>

<l xml:id="HV_App.I,29F.639"><seg type="pāda" n="a">saṃmantrayitvaitad arthaṃ</seg> <seg type="pāda" n="b">haṃsān ūcur mahābalāḥ</seg> /</l>

<l xml:id="HV_App.I,29F.640"><seg type="pāda" n="a">ākhyeyam arthavat kṛtsnaṃ</seg> <seg type="pāda" n="b">śakrakeśavayos tadā</seg> //</l>

<l xml:id="HV_App.I,29F.641"><seg type="pāda" n="a">haṃsair gatvā tadākhyātaṃ</seg> <seg type="pāda" n="b">devayos tad yathātatham</seg> //</l>

<l xml:id="HV_App.I,29F.642"><seg type="pāda" n="a">tābhyāṃ haṃsās tu saṃdiṣṭā</seg> <seg type="pāda" n="b">na bhetavyam iti prabho</seg> //</l>

<l xml:id="HV_App.I,29F.643"><seg type="pāda" n="a">utpatsyanti gunaiḥ ślāghyāḥ</seg> <seg type="pāda" n="b">putrā vaḥ kāmarūpiṇaḥ</seg> /</l>

<l xml:id="HV_App.I,29F.644"><seg type="pāda" n="a">garbhasthāḥ sarvavedāṃś ca</seg> <seg type="pāda" n="b">sāṅgān vetsyanty aninditāḥ</seg> //</l>

<l xml:id="HV_App.I,29F.645"><seg type="pāda" n="a">tathā cānāgataṃ sarvam</seg> <seg type="pāda" n="b">astrāṇi vividhāni ca</seg> /</l>

<l xml:id="HV_App.I,29F.646"><seg type="pāda" n="a">sadya eṣa yuvānaś ca</seg> <seg type="pāda" n="b">bhaviṣyanti supaṇḍ itāḥ</seg> //</l>

<l xml:id="HV_App.I,29F.647"><seg type="pāda" n="a">evam uktvā gatā haṃsāḥ</seg> <seg type="pāda" n="b">punar vajrapuraṃ vibho</seg> /</l>

<l xml:id="HV_App.I,29F.648"><seg type="pāda" n="a">śaśaṃsuś caiva bhaimānāṃ</seg> <seg type="pāda" n="b">śakrakeśavabhāṣitam</seg> //</l>

<l xml:id="HV_App.I,29F.649"><seg type="pāda" n="a">prabhāvatī tadā putraṃ</seg> <seg type="pāda" n="b">suṣuve sadṛśaṃ pituḥ</seg> /</l>

<l xml:id="HV_App.I,29F.650"><seg type="pāda" n="a">sadyoyauvanasaṃprāptaṃ</seg> <seg type="pāda" n="b">sarvajñaṃ caiva bhārata</seg> //</l>

<l xml:id="HV_App.I,29F.651"><seg type="pāda" n="a">māsamātreṇa suṣuve</seg> <seg type="pāda" n="b">devī candravatī nṛpa</seg> /</l>

<l xml:id="HV_App.I,29F.652"><seg type="pāda" n="a">candraprabham iti khyātaṃ</seg> <seg type="pāda" n="b">tanayaṃ sadṛśaṃ pituḥ</seg> //</l>

<l xml:id="HV_App.I,29F.653"><seg type="pāda" n="a">sadyaś ca yauvanaprāptaṃ</seg> <seg type="pāda" n="b">sarvajñatvaṃ ca bhārata</seg> /</l>

<l xml:id="HV_App.I,29F.654"><seg type="pāda" n="a">guṇavaty- api putraṃ ca</seg> <seg type="pāda" n="b">guṇavantam aninditā</seg> //</l>

<l xml:id="HV_App.I,29F.655"><seg type="pāda" n="a">yuvānāv atha sadyas tau</seg> <seg type="pāda" n="b">sarvaśāstrārthakovidau</seg> /</l>

<l xml:id="HV_App.I,29F.656"><seg type="pāda" n="a">indropendraprasādena</seg> <seg type="pāda" n="b">saṃvṛttau yadunandanau</seg> //</l>

<l xml:id="HV_App.I,29F.657"><seg type="pāda" n="a">harmyapṛṣṭhe vardhamānā</seg> <seg type="pāda" n="b">hṛṣṭās te yadunandanāḥ</seg> /</l>

<l xml:id="HV_App.I,29F.658"><seg type="pāda" n="a">indropendrecchayā vīra</seg> <seg type="pāda" n="b">nānyathety avadhāryatām</seg> //</l>

<l xml:id="HV_App.I,29F.659"><seg type="pāda" n="a">niveditāś ca saṃbhrāntair</seg> <seg type="pāda" n="b">dautair ākāśarakṣibhiḥ</seg> /</l>

<l xml:id="HV_App.I,29F.660"><seg type="pāda" n="a">vajranābhāya vīrāya</seg> <seg type="pāda" n="b">triviṣṭapajayaiṣiṇe</seg> //</l>

<l xml:id="HV_App.I,29F.661"><seg type="pāda" n="a">vicārya sarve gṛhyantāṃ</seg> <seg type="pāda" n="b">mamaite gṛhadharṣakāḥ</seg> /</l>

<l xml:id="HV_App.I,29F.662"><seg type="pāda" n="a">ity uvācāsurapatir</seg> <seg type="pāda" n="b">vajranābho durāsadaḥ</seg> //</l>

<l xml:id="HV_App.I,29F.663"><seg type="pāda" n="a">tataḥ sainyaṃ samājñaptam</seg> <seg type="pāda" n="b">asurendreṇa dhīmatā</seg> /</l>

<l xml:id="HV_App.I,29F.664"><seg type="pāda" n="a">āvārayām āsa diśaḥ</seg> <seg type="pāda" n="b">sarvāḥ kurukulodvaha</seg> //</l>

<l xml:id="HV_App.I,29F.665"><seg type="pāda" n="a">gṛhyantām āśu vadhyantām</seg> <seg type="pāda" n="b">iti vācas tatas tataḥ</seg> /</l>

<l xml:id="HV_App.I,29F.666"><seg type="pāda" n="a">uccerur asurendrasya</seg> <seg type="pāda" n="b">śāsanād ariśāsana</seg> //</l>

<l xml:id="HV_App.I,29F.667"><seg type="pāda" n="a">tac chrutvā vyathitās teṣāṃ</seg> <seg type="pāda" n="b">mātaraḥ putravatsalāḥ</seg> /</l>

<l xml:id="HV_App.I,29F.668"><seg type="pāda" n="a">rurudus tā rudantyo 'tha</seg> <seg type="pāda" n="b">pradyumnaḥ sahasābravīt</seg> //</l>

<l xml:id="HV_App.I,29F.669"><seg type="pāda" n="a">mā bhaiṣṭa jīvamāneṣu</seg> <seg type="pāda" n="b">sthiteṣv asmāsu sarvathā</seg> /</l>

<l xml:id="HV_App.I,29F.670"><seg type="pāda" n="a">kiṃ no daityāḥ kariṣyanti</seg> <seg type="pāda" n="b">sarvathā bhadram astu vaḥ</seg> //</l>

<l xml:id="HV_App.I,29F.671"><seg type="pāda" n="a">prabhāvatīm athovāca</seg> <seg type="pāda" n="b">pradyumno viklavāṃ sthitām</seg> /</l>

<l xml:id="HV_App.I,29F.672"><seg type="pāda" n="a">pitā tava gadāpāṇiḥ</seg> <seg type="pāda" n="b">pitṛvyaś ca sthitas tava</seg> //</l>

<l xml:id="HV_App.I,29F.673"><seg type="pāda" n="a">bhrātaraś caiva te devi</seg> <seg type="pāda" n="b">jñātayaś ca tathāpare</seg> /</l>

<l xml:id="HV_App.I,29F.674"><seg type="pāda" n="a">ete pūjyāś ca mānyāś ca</seg> <seg type="pāda" n="b">tavārthe khalu sarvathā</seg> //</l>

<l xml:id="HV_App.I,29F.675"><seg type="pāda" n="a">bhaginyau pṛccha bhadraṃ te</seg> <seg type="pāda" n="b">kāle 'yaṃ khalu dāruṇaḥ</seg> /</l>

<l xml:id="HV_App.I,29F.676"><seg type="pāda" n="a">maraṇaṃ sahamānānāṃ</seg> <seg type="pāda" n="b">yudhyatāṃ vijayo dhruvam</seg> //</l>

<l xml:id="HV_App.I,29F.677"><seg type="pāda" n="a">dānavendrādayo hy ete</seg> <seg type="pāda" n="b">yotsyante 'smadvadhaiṣiṇaḥ</seg> /</l>

<l xml:id="HV_App.I,29F.678"><seg type="pāda" n="a">kim atra kāryam asmābhiḥ</seg> <seg type="pāda" n="b">sarvaiś cakrāntarasthitaiḥ</seg> //</l>

<l xml:id="HV_App.I,29F.679"><seg type="pāda" n="a">prabhāvatī rudantī tu</seg> <seg type="pāda" n="b">pradyumnam idam abravīt</seg> /</l>

<l xml:id="HV_App.I,29F.680"><seg type="pāda" n="a">śirasy añjalim ādhāya</seg> <seg type="pāda" n="b">jānubhyāṃ patitā kṣitau</seg> //</l>

<l xml:id="HV_App.I,29F.681"><seg type="pāda" n="a">gṛhāṇa śastram ātmānaṃ</seg> <seg type="pāda" n="b">rakṣa śatrunibarhaṇa</seg> /</l>

<l xml:id="HV_App.I,29F.682"><seg type="pāda" n="a">jīvanputrāṃś ca dārāṃś ca</seg> <seg type="pāda" n="b">draṣṭāsi yadunandana</seg> //</l>

<l xml:id="HV_App.I,29F.683"><seg type="pāda" n="a">āryāṃ nṛvara vaidarbhīm</seg> <seg type="pāda" n="b">aniruddhaṃ ca mānada</seg> /</l>

<l xml:id="HV_App.I,29F.684"><seg type="pāda" n="a">smṛtvaitān mokṣayātmānaṃ</seg> <seg type="pāda" n="b">vyasanād arimardana</seg> //</l>

<l xml:id="HV_App.I,29F.685"><seg type="pāda" n="a">durvāsasā varo datto</seg> <seg type="pāda" n="b">muninā mama dhīmatā</seg> /</l>

<l xml:id="HV_App.I,29F.686"><seg type="pāda" n="a">vaidhavyarahitā hṛdyā</seg> <seg type="pāda" n="b">jīvaputrā bhaviṣyasi</seg> //</l>

<l xml:id="HV_App.I,29F.687"><seg type="pāda" n="a">eṣa me hṛdayāśvāso</seg> <seg type="pāda" n="b">bhavitā na tad anyathā</seg> /</l>

<l xml:id="HV_App.I,29F.688"><seg type="pāda" n="a">sūryāgnitejaso vākyaṃ</seg> <seg type="pāda" n="b">muner indrānujātmaja</seg> //</l>

<l xml:id="HV_App.I,29F.689"><seg type="pāda" n="a">ity uktvā sāsim ādāya</seg> <seg type="pāda" n="b">sūpaspṛṣṭvā manasvinī</seg> /</l>

<l xml:id="HV_App.I,29F.690"><seg type="pāda" n="a">pradadau raukmiṇeyāya</seg> <seg type="pāda" n="b">jayasveti varaṃ varā</seg> //</l>

<l xml:id="HV_App.I,29F.691"><seg type="pāda" n="a">sa taṃ jagrāha dharmātmā</seg> <seg type="pāda" n="b">prahṛṣṭenāntarātmanā</seg> /</l>

<l xml:id="HV_App.I,29F.692"><seg type="pāda" n="a">praṇamya śirasā dattaṃ</seg> <seg type="pāda" n="b">priyayā bhaktiyuktayā</seg> //</l>

<l xml:id="HV_App.I,29F.693"><seg type="pāda" n="a">candravaty- api nistriṃśaṃ</seg> <seg type="pāda" n="b">gadāya pradadau mudā</seg> /</l>

<l xml:id="HV_App.I,29F.694"><seg type="pāda" n="a">tathā guṇavatī caiva</seg> <seg type="pāda" n="b">sāmbāyāsiṃ mahātmane</seg> //</l>

<l xml:id="HV_App.I,29F.695"><seg type="pāda" n="a">haṃsaketum athovāca</seg> <seg type="pāda" n="b">pradyumnaḥ praṇataṃ prabhuḥ</seg> /</l>

<l xml:id="HV_App.I,29F.696"><seg type="pāda" n="a">ihaiva sāmbasahitau</seg> <seg type="pāda" n="b">yudhyasva saha dānavaiḥ</seg> //</l>

<l xml:id="HV_App.I,29F.697"><seg type="pāda" n="a">ākāśe dikṣu sarvāsu</seg> <seg type="pāda" n="b">yotsyāmy aham āriṃdama</seg> /</l>

<l xml:id="HV_App.I,29F.698"><seg type="pāda" n="a">ity uktvātha rathaṃ cakre</seg> <seg type="pāda" n="b">māyayā māyināṃ varaḥ</seg> //</l>

<l xml:id="HV_App.I,29F.699"><seg type="pāda" n="a">sahasraśirasaṃ nāgaṃ</seg> <seg type="pāda" n="b">kṛtvā sārathim ātmavān</seg> /</l>

<l xml:id="HV_App.I,29F.700"><seg type="pāda" n="a">anantabhogaṃ kauravya</seg> <seg type="pāda" n="b">sarvanāgottamottamam</seg> //</l>

<l xml:id="HV_App.I,29F.701"><seg type="pāda" n="a">sa tena rathamukhyena</seg> <seg type="pāda" n="b">harṣayan vai prabhāvatīm</seg> /</l>

<l xml:id="HV_App.I,29F.702"><seg type="pāda" n="a">cacārāsurasainyeṣu</seg> <seg type="pāda" n="b">tṛṇeṣv iva hutāśanaḥ</seg> //</l>

<l xml:id="HV_App.I,29F.703"><seg type="pāda" n="a">śarair āśīviṣaprakhyair</seg> <seg type="pāda" n="b">ardhacandrānukāribhiḥ</seg> /</l>

<l xml:id="HV_App.I,29F.704"><seg type="pāda" n="a">bhedanair gādhanaiś caiva</seg> <seg type="pāda" n="b">tatarda ditisaṃbhavān</seg> //</l>

<l xml:id="HV_App.I,29F.705"><seg type="pāda" n="a">asurāś ca raṇe mattāḥ</seg> <seg type="pāda" n="b">kārṣṇiṃ śatrair itas tataḥ</seg> /</l>

<l xml:id="HV_App.I,29F.706"><seg type="pāda" n="a">jaghnuḥ kamalapatrākṣaṃ</seg> <seg type="pāda" n="b">paraṃ niścayam āsthitāḥ</seg> //</l>

<l xml:id="HV_App.I,29F.707"><seg type="pāda" n="a">ciccheda bāhūn keṣāṃcit</seg> <seg type="pāda" n="b">keyūravalayojjvalān</seg> /</l>

<l xml:id="HV_App.I,29F.708"><seg type="pāda" n="a">sukuṇḍalāni cānyeṣāṃ</seg> <seg type="pāda" n="b">śirāṃsy api sa cicchide</seg> //</l>

<l xml:id="HV_App.I,29F.709"><seg type="pāda" n="a">kṣuracchinnaiḥ śirobhis taiḥ</seg> <seg type="pāda" n="b">kāyaiś ca śakalair api</seg> //</l>

<l xml:id="HV_App.I,29F.710"><seg type="pāda" n="a">asurāṇāṃ mahī kīrṇā</seg> <seg type="pāda" n="b">pradyumnenātitejasā</seg> //</l>

<l xml:id="HV_App.I,29F.711"><seg type="pāda" n="a">deveśvaro devagaṇaiḥ</seg> <seg type="pāda" n="b">sahitaḥ samitiṃjayaḥ</seg> /</l>

<l xml:id="HV_App.I,29F.712"><seg type="pāda" n="a">dadarśa mudito yuddhaṃ</seg> <seg type="pāda" n="b">bhaimānāṃ ditijaiḥ saha</seg> //</l>

<l xml:id="HV_App.I,29F.713"><seg type="pāda" n="a">ye gadaṃ caiva sāmbaṃ ca</seg> <seg type="pāda" n="b">daityāḥ samabhidudruvuḥ</seg> /</l>

<l xml:id="HV_App.I,29F.714"><seg type="pāda" n="a">te yayur nidhanaṃ sarve</seg> <seg type="pāda" n="b">yādāṃsīva mahodadhau</seg> //</l>

<l xml:id="HV_App.I,29F.715"><seg type="pāda" n="a">viṣamaṃ tu tadā yuddhaṃ</seg> <seg type="pāda" n="b">dṛṣṭvā devapatir hariḥ</seg> /</l>

<l xml:id="HV_App.I,29F.716"><seg type="pāda" n="a">gadāya preṣayām āsa</seg> <seg type="pāda" n="b">svarathaṃ harivāhanaḥ</seg> //</l>

<l xml:id="HV_App.I,29F.717"><seg type="pāda" n="a">dideśa mātalisutaṃ</seg> <seg type="pāda" n="b">yantāraṃ ca suvarcasam</seg> /</l>

<l xml:id="HV_App.I,29F.718"><seg type="pāda" n="a">sāmbāyairāvaṇaṃ nāgaṃ</seg> <seg type="pāda" n="b">preṣayām āsa ceśvaraḥ</seg> //</l>

<l xml:id="HV_App.I,29F.719"><seg type="pāda" n="a">jayantaṃ raukmiṇeyasya</seg> <seg type="pāda" n="b">sahāyam adadād vibhuḥ</seg> /</l>

<l xml:id="HV_App.I,29F.720"><seg type="pāda" n="a">airāvaṇam adhiṣṭhātuṃ</seg> <seg type="pāda" n="b">pravaraṃ sa niyuktavān</seg> //</l>

<l xml:id="HV_App.I,29F.721"><seg type="pāda" n="a">devaputradvijau vīrāv</seg> <seg type="pāda" n="b">aprameyaparākramau</seg> /</l>

<l xml:id="HV_App.I,29F.722"><seg type="pāda" n="a">anujñāpya varādhyakṣaṃ</seg> <seg type="pāda" n="b">brahmāṇaṃ lokabhāvanam</seg> //</l>

<note>k: D3 subst. :k</note>
<l xml:id="**HV_App.I,29F.722**13:1"><seg type="pāda" n="a">anujñaptau vajriṇaivaṃ</seg> <seg type="pāda" n="b">kuśalau raṇakarmasu</seg> /</l>

<l xml:id="HV_App.I,29F.723"><seg type="pāda" n="a">taṃ mātalisutaṃ caiva</seg> <seg type="pāda" n="b">gajam airāvaṇaṃ tadā</seg> /</l>

<l xml:id="HV_App.I,29F.724"><seg type="pāda" n="a">devaḥ preṣitavāñ śakro</seg> <seg type="pāda" n="b">vidhijño varakarmasu</seg> //</l>

<l xml:id="HV_App.I,29F.725"><seg type="pāda" n="a">kṣīṇam asya tapo vadhyo</seg> <seg type="pāda" n="b">yadunām eṣa durmatiḥ</seg> /</l>

<l xml:id="HV_App.I,29F.726"><seg type="pāda" n="a">praviśanti tu bhūtāni</seg> <seg type="pāda" n="b">sarvatra tu yathepsitam</seg> //</l>

<l xml:id="HV_App.I,29F.727"><seg type="pāda" n="a">pradyumnaś ca jayantaś ca</seg> <seg type="pāda" n="b">prāptau harmyaṃ mahābalau</seg> /</l>

<l xml:id="HV_App.I,29F.728"><seg type="pāda" n="a">asurāñ śarajālaughair</seg> <seg type="pāda" n="b">vikrāmantau praṇeśatuḥ</seg> /</l>

<l xml:id="HV_App.I,29F.729"><seg type="pāda" n="a">parighair vikramantau ca</seg> <seg type="pāda" n="b">yudhyantau ca raṇājire</seg> //</l>

<l xml:id="HV_App.I,29F.730"><seg type="pāda" n="a">gadaṃ kārṣṇis tadovāca</seg> <seg type="pāda" n="b">durvāryaṃ raṇadurjayaḥ</seg> /</l>

<l xml:id="HV_App.I,29F.731"><seg type="pāda" n="a">upendrānuja śakreṇa</seg> <seg type="pāda" n="b">ratho 'yaṃ preṣitas tava</seg> //</l>

<l xml:id="HV_App.I,29F.732"><seg type="pāda" n="a">hariyuṅ mātalisuto</seg> <seg type="pāda" n="b">yantā cāyaṃ mahābalaḥ</seg> /</l>

<l xml:id="HV_App.I,29F.733"><seg type="pāda" n="a">pravarādhiṣṭhitaś cāyaṃ</seg> <seg type="pāda" n="b">sāmbasyairāvaṇo gajaḥ</seg> //</l>

<l xml:id="HV_App.I,29F.734"><seg type="pāda" n="a">adyopahāro rudrasya</seg> <seg type="pāda" n="b">dvārakāyāṃ mahābala</seg> /</l>

<l xml:id="HV_App.I,29F.735"><seg type="pāda" n="a">śva eṣyati hṛṣīkeśas</seg> <seg type="pāda" n="b">tasmin vṛtte 'cyutānuja</seg> //</l>

<l xml:id="HV_App.I,29F.736"><seg type="pāda" n="a">tasyājñayā vadhiṣyāmo</seg> <seg type="pāda" n="b">vajranābhaṃ sabāndhavam</seg> /</l>

<l xml:id="HV_App.I,29F.737"><seg type="pāda" n="a">abhyutthānakṛtaṃ pāpaṃ</seg> <seg type="pāda" n="b">triviṣṭapajayaṃ prati</seg> //</l>

<l xml:id="HV_App.I,29F.738"><seg type="pāda" n="a">kariṣyāmi vidhānaṃ tu</seg> <seg type="pāda" n="b">naiṣa śakraṃ sutānvitam</seg> /</l>

<l xml:id="HV_App.I,29F.739"><seg type="pāda" n="a">vijeṣyaty apramādas tu</seg> <seg type="pāda" n="b">kartavya iti me matiḥ</seg> //</l>

<l xml:id="HV_App.I,29F.740"><seg type="pāda" n="a">kalatrarakṣaṇaṃ kāryaṃ</seg> <seg type="pāda" n="b">sarvopāyair narair yudhi</seg> /</l>

<l xml:id="HV_App.I,29F.741"><seg type="pāda" n="a">kalatradharṣaṇaṃ loke</seg> <seg type="pāda" n="b">maraṇād atiricyate</seg> //</l>

<l xml:id="HV_App.I,29F.742"><seg type="pāda" n="a">evaṃ saṃdiśya bhaimaḥ sa</seg> <seg type="pāda" n="b">gadasāmbau mahābalau</seg> /</l>

<l xml:id="HV_App.I,29F.743"><seg type="pāda" n="a">pradyumnakoṭyaḥ sasṛje</seg> <seg type="pāda" n="b">māyayā divyarūpayā</seg> //</l>

<l xml:id="HV_App.I,29F.744"><seg type="pāda" n="a">tamaś ca nāśayām āsa</seg> <seg type="pāda" n="b">daityasṛṣṭaṃ durāsadam</seg> /</l>

<l xml:id="HV_App.I,29F.745"><seg type="pāda" n="a">jahṛṣe devarājaś ca</seg> <seg type="pāda" n="b">taṃ dṛṣṭvā ripumardanam</seg> //</l>

<l xml:id="HV_App.I,29F.746"><seg type="pāda" n="a">dadṛśuḥ sarvabhūtāni</seg> <seg type="pāda" n="b">kārṣṇiṃ sarveṣu śatruṣu</seg> /</l>

<l xml:id="HV_App.I,29F.747"><seg type="pāda" n="a">antarātmani vartantaṃ</seg> <seg type="pāda" n="b">kṣetrajñam iti taṃ viduḥ</seg> /</l>

<l xml:id="HV_App.I,29F.748"><seg type="pāda" n="a">evaṃ vyatītā rajanī</seg> <seg type="pāda" n="b">raukmiṇeyasya yudhyataḥ</seg> /</l>

<note>k: V3 ins. :k</note>
<l xml:id="**HV_App.I,29F.748**14:1"><seg type="pāda" n="a">sametya ca yathānyāyaṃ</seg> <seg type="pāda" n="b">kṛṣṇo vāsavasaṃnidhau</seg> /</l>

<l xml:id="HV_App.I,29F.749"><seg type="pāda" n="a">asurāṇāṃ tribhāgaś ca</seg> <seg type="pāda" n="b">nihato nātitejasā</seg> //</l>

<l xml:id="HV_App.I,29F.750"><seg type="pāda" n="a">yāvad dhi yodhayām āsa</seg> <seg type="pāda" n="b">kārṣṇir daityān raṇājire</seg> /</l>

<l xml:id="HV_App.I,29F.751"><seg type="pāda" n="a">saṃdhyopāstā jayantena</seg> <seg type="pāda" n="b">tāvad viṣṇupadījale</seg> //</l>

<l xml:id="HV_App.I,29F.752"><seg type="pāda" n="a">ayodhayaj jayantaś ca</seg> <seg type="pāda" n="b">yāvad daityān mahābalaḥ</seg> /</l>

<l xml:id="HV_App.I,29F.753"><seg type="pāda" n="a">tāvad ākāśagaṅgāyāṃ</seg> <seg type="pāda" n="b">bhaimaḥ saṃdhyām upāsta vān</seg> //</l>

<note>Colophon</note>

<milestone unit="speaker" n="vaiśaṃpāyana uvāca"/>
<l xml:id="HV_App.I,29F.754"><seg type="pāda" n="a">jagataś cakṣuṣi tatas</seg> <seg type="pāda" n="b">trimuhūrtodite ravau</seg> /</l>

<l xml:id="HV_App.I,29F.755"><seg type="pāda" n="a">prādurāsīd dharir devas</seg> <seg type="pāda" n="b">tārkṣyeṇoragaśatruṇā</seg> //</l>

<l xml:id="HV_App.I,29F.756"><seg type="pāda" n="a">haṃsavāyumanobhiś ca</seg> <seg type="pāda" n="b">suśīgrataragaḥ khagaḥ</seg> /</l>

<l xml:id="HV_App.I,29F.757"><seg type="pāda" n="a">tasthau viyati śakrasya</seg> <seg type="pāda" n="b">samīpe kurunandana</seg> //</l>

<l xml:id="HV_App.I,29F.758"><seg type="pāda" n="a">sametya ca yathānyāyaṃ</seg> <seg type="pāda" n="b">kṛṣṇo vāsavasaṃnidhau</seg> /</l>

<l xml:id="HV_App.I,29F.759"><seg type="pāda" n="a">pāñcajanyaṃ vibhur dadhmau</seg> <seg type="pāda" n="b">daityānāṃ bhayavardhanam</seg> /</l>

<l xml:id="HV_App.I,29F.760"><seg type="pāda" n="a">taṃ śrutvābhyāgatas tatra</seg> <seg type="pāda" n="b">pradyumnaḥ paravīrahā</seg> /</l>

<l xml:id="HV_App.I,29F.761"><seg type="pāda" n="a">vajranābhaṃ jahīty uktaḥ</seg> <seg type="pāda" n="b">keśavena tvareti ca</seg> //</l>

<l xml:id="HV_App.I,29F.762"><seg type="pāda" n="a">tārkṣyam āruhya gaccheti</seg> <seg type="pāda" n="b">punar eva pracoditaḥ</seg> /</l>

<l xml:id="HV_App.I,29F.763"><seg type="pāda" n="a">cakāra sa tathā vīraḥ</seg> <seg type="pāda" n="b">praṇipatya surottamau</seg> //</l>

<l xml:id="HV_App.I,29F.764"><seg type="pāda" n="a">sa manoraṃhasā vīras</seg> <seg type="pāda" n="b">tārkṣyeṇāśu yayau nṛpa</seg> /</l>

<l xml:id="HV_App.I,29F.765"><seg type="pāda" n="a">abhyāśaṃ vajranābhasya</seg> <seg type="pāda" n="b">mahādvaṃdvasya bhārata</seg> //</l>

<l xml:id="HV_App.I,29F.766"><seg type="pāda" n="a">tatas tārkṣyagato vīras</seg> <seg type="pāda" n="b">tatarda raṇamūrdhani</seg> /</l>

<l xml:id="HV_App.I,29F.767"><seg type="pāda" n="a">vajranābhaṃ sthiro bhūtvā</seg> <seg type="pāda" n="b">sarvāstravid aninditaḥ</seg> //</l>

<l xml:id="HV_App.I,29F.768"><seg type="pāda" n="a">tena tārkṣyagatenaiva</seg> <seg type="pāda" n="b">gadayā kṛṣṇasūnunā</seg> /</l>

<l xml:id="HV_App.I,29F.769"><seg type="pāda" n="a">urasy abhihato vīro</seg> <seg type="pāda" n="b">vajranābho mahātmanā</seg> //</l>

<l xml:id="HV_App.I,29F.770"><seg type="pāda" n="a">sa tenābhihato vīro</seg> <seg type="pāda" n="b">daityo mohavaśaṃ gataḥ</seg> /</l>

<l xml:id="HV_App.I,29F.771"><seg type="pāda" n="a">cakṣāra ca bhṛśaṃ raktaṃ</seg> <seg type="pāda" n="b">babhrāma ca gatāsuvat</seg> //</l>

<l xml:id="HV_App.I,29F.772"><seg type="pāda" n="a">āśvasety atha taṃ kārṣṇir</seg> <seg type="pāda" n="b">uvāca raṇadurjayaḥ</seg> /</l>

<l xml:id="HV_App.I,29F.773"><seg type="pāda" n="a">labdhasaṃjñaḥ sa vīras tu</seg> <seg type="pāda" n="b">pradyumnam idam abravīt</seg> //</l>

<l xml:id="HV_App.I,29F.774"><seg type="pāda" n="a">sādhu yādava vīryeṇa</seg> <seg type="pāda" n="b">ślāghyo mama ripur bhavān</seg> /</l>

<l xml:id="HV_App.I,29F.775"><seg type="pāda" n="a">pratiprahārakālo 'yaṃ</seg> <seg type="pāda" n="b">sthiro bhava mahābala</seg> //</l>

<l xml:id="HV_App.I,29F.776"><seg type="pāda" n="a">evam uktvā mahānādaṃ</seg> <seg type="pāda" n="b">muktvā meghaśatopamam</seg> /</l>

<l xml:id="HV_App.I,29F.777"><seg type="pāda" n="a">gadāṃ mumoca vegena</seg> <seg type="pāda" n="b">saghaṇṭāṃ bahukaṇṭakām</seg> //</l>

<l xml:id="HV_App.I,29F.778"><seg type="pāda" n="a">tayā lalāṭe 'bhihataḥ</seg> <seg type="pāda" n="b">pradyumno gadayā nṛpa</seg> /</l>

<l xml:id="HV_App.I,29F.779"><seg type="pāda" n="a">udvaman rudhiraṃ bhūri</seg> <seg type="pāda" n="b">mumoha yadupuṃgavaḥ</seg> //</l>

<l xml:id="HV_App.I,29F.780"><seg type="pāda" n="a">taṃ dṛṣṭvā bhagavān kṛṣṇaḥ</seg> <seg type="pāda" n="b">pāñcajanyaṃ jalodbhavam</seg> /</l>

<l xml:id="HV_App.I,29F.781"><seg type="pāda" n="a">dadhmāv āśvāsanakaraṃ</seg> <seg type="pāda" n="b">putrasya ripunāśanaḥ</seg> //</l>

<l xml:id="HV_App.I,29F.782"><seg type="pāda" n="a">taṃ pāñcajanyaśabdena</seg> <seg type="pāda" n="b">pratyāśvastaṃ mahābalam</seg> /</l>

<l xml:id="HV_App.I,29F.783"><seg type="pāda" n="a">dṛṣṭvā pramuditā lokā</seg> <seg type="pāda" n="b">viśeṣeṇendrakeśavau</seg> //</l>

<l xml:id="HV_App.I,29F.784"><seg type="pāda" n="a">tasya cakraṃ kare jātaṃ</seg> <seg type="pāda" n="b">kṛṣṇacchandena bhārata</seg> /</l>

<l xml:id="HV_App.I,29F.785"><seg type="pāda" n="a">kṣuranemisahasrāraṃ</seg> <seg type="pāda" n="b">daityasaṃghakulāntakam</seg> //</l>

<l xml:id="HV_App.I,29F.786"><seg type="pāda" n="a">taṃ mumocācyutasutaḥ</seg> <seg type="pāda" n="b">śatrunāśāya bhārata</seg> /</l>

<l xml:id="HV_App.I,29F.787"><seg type="pāda" n="a">namaskṛtvā surendrāya</seg> <seg type="pāda" n="b">namaskṛtvā mahātmane</seg> //</l>

<l xml:id="HV_App.I,29F.788"><seg type="pāda" n="a">vajranābhasya tatkāyād</seg> <seg type="pāda" n="b">uccakarta śiras tadā</seg> /</l>

<l xml:id="HV_App.I,29F.789"><seg type="pāda" n="a">nārāyaṇasutonmuktaṃ</seg> <seg type="pāda" n="b">daityānām anupaśyatām</seg> //</l>

<l xml:id="HV_App.I,29F.790"><seg type="pāda" n="a">gadaḥ sunābham avadhīd</seg> <seg type="pāda" n="b">yatamānaṃ raṇājire</seg> /</l>

<l xml:id="HV_App.I,29F.791"><seg type="pāda" n="a">harmyapṛṣṭhe jighāṃsantaṃ</seg> <seg type="pāda" n="b">raṇadṛptaṃ bhayānakam</seg> //</l>

<l xml:id="HV_App.I,29F.792"><seg type="pāda" n="a">sāmbaḥ samaramadhyasthān</seg> <seg type="pāda" n="b">asurān arimardanaḥ</seg> /</l>

<l xml:id="HV_App.I,29F.793"><seg type="pāda" n="a">nināya niśitair bāṇaiḥ</seg> <seg type="pāda" n="b">pretādhipaparigraham</seg> //</l>

<l xml:id="HV_App.I,29F.794"><seg type="pāda" n="a">nikumbho 'pi hate vīre</seg> <seg type="pāda" n="b">vajranābhe mahāsure</seg> /</l>

<l xml:id="HV_App.I,29F.795"><seg type="pāda" n="a">jagāma ṣaṭpuraṃ vīro</seg> <seg type="pāda" n="b">nārāyaṇabhayārditaḥ</seg> //</l>

<l xml:id="HV_App.I,29F.796"><seg type="pāda" n="a">nibarhite devaripau</seg> <seg type="pāda" n="b">vajranābhe durāsade</seg> /</l>

<l xml:id="HV_App.I,29F.797"><seg type="pāda" n="a">avatīrṇau mahātmānau</seg> <seg type="pāda" n="b">harī vajrapuraṃ tadā</seg> //</l>

<l xml:id="HV_App.I,29F.798"><seg type="pāda" n="a">labdhapraśamanaṃ caiva</seg> <seg type="pāda" n="b">cakratuḥ surasattamau</seg> /</l>

<note>k: T1-3 G1.3-5 ins. :k</note>
<l xml:id="**HV_App.I,29F.798**15:1"><seg type="pāda" n="a">rājyasyāciralabdhasya</seg> <seg type="pāda" n="b">praśamaṃ paripanthinām</seg> /</l>

<l xml:id="**HV_App.I,29F.798**15:2"><seg type="pāda" n="a">rañjanaṃ prakṛtīnāṃ ca</seg> <seg type="pāda" n="b">labdhapraśamanaṃ tadā</seg> //</l>

<l xml:id="HV_App.I,29F.799"><seg type="pāda" n="a">sāntvayām āsatuś caiva</seg> <seg type="pāda" n="b">bālavṛddhaṃ bhayārditam</seg> //</l>

<l xml:id="HV_App.I,29F.800"><seg type="pāda" n="a">indropendrau mahātmānau</seg> <seg type="pāda" n="b">mantrayitvā mahābalau</seg> /</l>

<l xml:id="HV_App.I,29F.801"><seg type="pāda" n="a">āyatyāṃ ca tadātve ca</seg> <seg type="pāda" n="b">bṛhaspatimatānugau</seg> //</l>

<l xml:id="HV_App.I,29F.802"><seg type="pāda" n="a">vajranābhasya tad rājyaṃ</seg> <seg type="pāda" n="b">caturdhā cakratur nṛpa</seg> /</l>

<l xml:id="HV_App.I,29F.803"><seg type="pāda" n="a">vijayasya caturbhāgaṃ</seg> <seg type="pāda" n="b">jayantatanayasya vai</seg> //</l>

<l xml:id="HV_App.I,29F.804"><seg type="pāda" n="a">pradyumnasya caturbhāgaṃ</seg> <seg type="pāda" n="b">raukmiṇeyasutasya ca</seg> /</l>

<note>k: M4 ins. :k</note>
<l xml:id="**HV_App.I,29F.804**16:1"><seg type="pāda" n="a">guṇavate caturbhāgaṃ</seg> <seg type="pāda" n="b">guṇavatyāḥ sutāya vai</seg> /</l>

<l xml:id="HV_App.I,29F.805"><seg type="pāda" n="a">candraprabhasya dadatuś</seg> <seg type="pāda" n="b">caturbhāgaṃ janeśvara</seg> //</l>

<note>k: Ñ2 ins. :k</note>
<l xml:id="**HV_App.I,29F.804**17:1"><seg type="pāda" n="a">sāmbaputrasya ca tadā</seg> <seg type="pāda" n="b">caturbhāgaṃ narādhipa</seg> /</l>

<note>k: while T1 G1. 3. 5 ins. :k</note>
<l xml:id="**HV_App.I,29F.804**18:1"><seg type="pāda" n="a">dadatuś ca caturbhāgaṃ</seg> <seg type="pāda" n="b">sāmbaputrasya dhīmataḥ</seg> /</l>

<l xml:id="HV_App.I,29F.806"><seg type="pāda" n="a">koṭyaś catasro grāmāṇām</seg> <seg type="pāda" n="b">adhikās tā viśāṃ pate</seg> /</l>

<l xml:id="HV_App.I,29F.807"><seg type="pāda" n="a">śākhāpurasahasraṃ ca</seg> <seg type="pāda" n="b">sphītaṃ vajrapuropamam</seg> /</l>

<l xml:id="HV_App.I,29F.808"><seg type="pāda" n="a">caturdhā cakratus tatra</seg> <seg type="pāda" n="b">saṃhṛṣṭau śakrakeśavau</seg> //</l>

<l xml:id="HV_App.I,29F.809"><seg type="pāda" n="a">kambalājinavāsāṃsi</seg> <seg type="pāda" n="b">ratnāni vividhāni ca</seg> /</l>

<l xml:id="HV_App.I,29F.810"><seg type="pāda" n="a">caturdhā cakratur vīrau</seg> <seg type="pāda" n="b">vīra vāsavakeśavau</seg> //</l>

<l xml:id="HV_App.I,29F.811"><seg type="pāda" n="a">tato 'bhiṣiktās te vīro</seg> <seg type="pāda" n="b">rājāno vāsavājñayā</seg> /</l>

<l xml:id="HV_App.I,29F.812"><seg type="pāda" n="a">devaduṃdubhivādyena</seg> <seg type="pāda" n="b">nṛpa viṣṇupadījalaiḥ</seg> //</l>

<l xml:id="HV_App.I,29F.813"><seg type="pāda" n="a">svayaṃ śakreṇa devena</seg> <seg type="pāda" n="b">keśavena ca dhīmatā</seg> /</l>

<l xml:id="HV_App.I,29F.814"><seg type="pāda" n="a">ṛṣivaṃśe mahātmānaḥ</seg> <seg type="pāda" n="b">śakramādhavanandanāḥ</seg> //</l>

<l xml:id="HV_App.I,29F.815"><seg type="pāda" n="a">vijayasya prasiddhaiva</seg> <seg type="pāda" n="b">gātir viyati dhīmataḥ</seg> /</l>

<l xml:id="HV_App.I,29F.816"><seg type="pāda" n="a">mātṛjane guṇenāpi</seg> <seg type="pāda" n="b">mādhavānāṃ mahātmanām</seg> //</l>

<l xml:id="HV_App.I,29F.817"><seg type="pāda" n="a">abhiṣicya jayantaṃ tu</seg> <seg type="pāda" n="b">bhagavān vāsavo 'bravīt</seg> /</l>

<l xml:id="HV_App.I,29F.818"><seg type="pāda" n="a">tvayaite vīra saṃrakṣyā</seg> <seg type="pāda" n="b">rājānaḥ samitiṃjaya</seg> //</l>

<l xml:id="HV_App.I,29F.819"><seg type="pāda" n="a">mama vaṃśakaro 'traikaḥ</seg> <seg type="pāda" n="b">keśavasya trayo 'nagha</seg> /</l>

<l xml:id="HV_App.I,29F.820"><seg type="pāda" n="a">avadhyāḥ sarvabhūtānāṃ</seg> <seg type="pāda" n="b">bhaviṣyanti mamājñayā</seg> //</l>

<l xml:id="HV_App.I,29F.821"><seg type="pāda" n="a">gamanāgamanaṃ caiva</seg> <seg type="pāda" n="b">divi siddhaṃ bhaviṣyati</seg> /</l>

<l xml:id="HV_App.I,29F.822"><seg type="pāda" n="a">triviṣṭapaṃ dvārakāṃ ca</seg> <seg type="pāda" n="b">ramyāṃ bhaimābhirakṣitām</seg> //</l>

<l xml:id="HV_App.I,29F.823"><seg type="pāda" n="a">diśāgajasutān nāgān</seg> <seg type="pāda" n="b">hayāṃś coccaiḥśravonvayān</seg> /</l>

<l xml:id="HV_App.I,29F.824"><seg type="pāda" n="a">icchayaiṣāṃ prayacchasva</seg> <seg type="pāda" n="b">rathāṃs tvaṣṭṛkṛtān api</seg> //</l>

<l xml:id="HV_App.I,29F.825"><seg type="pāda" n="a">gajāv airāvaṇasutau</seg> <seg type="pāda" n="b">śatruṃjayaripuṃjayau</seg> /</l>

<l xml:id="HV_App.I,29F.826"><seg type="pāda" n="a">prayacchākāśagau vīra</seg> <seg type="pāda" n="b">sāmbasya ca gadasya ca</seg> //</l>

<l xml:id="HV_App.I,29F.827"><seg type="pāda" n="a">ākāśena purīṃ yāntu</seg> <seg type="pāda" n="b">dvārakāṃ bhaimarakṣitām</seg> /</l>

<l xml:id="HV_App.I,29F.828"><seg type="pāda" n="a">āyāntu ca sutaṃ draṣṭuṃ</seg> <seg type="pāda" n="b">yatheṣṭaṃ bhimanandanau</seg> //</l>

<l xml:id="HV_App.I,29F.829"><seg type="pāda" n="a">iti saṃdiśya bhagavān</seg> <seg type="pāda" n="b">devarājaḥ puraṃdaraḥ</seg> /</l>

<l xml:id="HV_App.I,29F.830"><seg type="pāda" n="a">jagāma bhagavān svargaṃ</seg> <seg type="pāda" n="b">dvārakām api keśavaḥ</seg> //</l>

<l xml:id="HV_App.I,29F.831"><seg type="pāda" n="a">ṣaṇmāsān uṣitas tatra</seg> <seg type="pāda" n="b">gadaḥ pradyumna eva ca</seg> /</l>

<l xml:id="HV_App.I,29F.832"><seg type="pāda" n="a">sāmbaś ca dvārakāṃ yātā</seg> <seg type="pāda" n="b">yānārūḍhā mahābalāḥ</seg> //</l>

<l xml:id="HV_App.I,29F.833"><seg type="pāda" n="a">adyāpi tāni rājyāni</seg> <seg type="pāda" n="b">meroḥ pārśve nṛpottare</seg> /</l>

<l xml:id="HV_App.I,29F.834"><seg type="pāda" n="a">sthāsyanti ca jagad yāvat</seg> <seg type="pāda" n="b">tāvat te 'marasaṃnibhāḥ</seg> //</l>

<l xml:id="HV_App.I,29F.835"><seg type="pāda" n="a">nivṛtte mausale yuddhe</seg> <seg type="pāda" n="b">svargaṃ yāteṣu vṛṣṇiṣu</seg> /</l>

<l xml:id="HV_App.I,29F.836"><seg type="pāda" n="a">gadapradyumnasāmbās te</seg> <seg type="pāda" n="b">gatā vajrapuraṃ vibho</seg> //</l>

<l xml:id="HV_App.I,29F.837"><seg type="pāda" n="a">tataḥ proṣya punar yānti</seg> <seg type="pāda" n="b">svargaṃ svaiḥ karmabhiḥ śubhaiḥ</seg> /</l>

<l xml:id="HV_App.I,29F.838"><seg type="pāda" n="a">prasādena ca kṛṣṇasya</seg> <seg type="pāda" n="b">lokakartur janeśvara</seg> //</l>

<l xml:id="HV_App.I,29F.839"><seg type="pāda" n="a">pradyumnottaram etat te</seg> <seg type="pāda" n="b">nṛdeva kathitaṃ mayā</seg> /</l>

<l xml:id="HV_App.I,29F.840"><seg type="pāda" n="a">dhanyaṃ yaśasyam āyuṣyaṃ</seg> <seg type="pāda" n="b">śatrunāśanam eva ca</seg> //</l>

<l xml:id="HV_App.I,29F.841"><seg type="pāda" n="a">putrapautrā vivardhante</seg> <seg type="pāda" n="b">ārogyadhanasaṃpadaḥ</seg> /</l>

<l xml:id="HV_App.I,29F.842"><seg type="pāda" n="a">yaśo vipulam āpnoti</seg> <seg type="pāda" n="b">dvaipāyanavaco yathā</seg> //</l>

<note>Colophon</note>

<note>h: HV (CE) App. I No. 30, transliterated by André Couture, proof--read by André Couture, version of October 2, 2002 :h</note>
<note>k: After 99.26, all Mss. (except Ś1 Ñ1 M1-3) G(ed.) ins. App. I, No. 30 :k</note>
<l xml:id="HV_App.I,30.1"><seg type="pāda" n="a">sarvamāyāsv abhijño 'sau</seg> <seg type="pāda" n="b">nāma viśrāvya cāvyayaḥ</seg> //</l>

<l xml:id="HV_App.I,30.2"><seg type="pāda" n="a">aho dānava duṣṭātman</seg> <seg type="pāda" n="b">keśavasyātmajaṃ śiśum</seg> /</l>

<l xml:id="HV_App.I,30.3"><seg type="pāda" n="a">harate nirbhayaś caiva</seg> <seg type="pāda" n="b">bhayam adya karomy aham</seg> //</l>

<l xml:id="HV_App.I,30.4"><seg type="pāda" n="a">kathaṃ vai krodham āgacched</seg> <seg type="pāda" n="b">badhyate vā kathaṃ mayā</seg> /</l>

<l xml:id="HV_App.I,30.5"><seg type="pāda" n="a">prathamaṃ kiṃ kariṣyāmi</seg> <seg type="pāda" n="b">yena kupyati mandadhīḥ</seg> //</l>

<l xml:id="HV_App.I,30.6"><seg type="pāda" n="a">asti cāsya dhvajaṃ</seg> <seg type="pāda" n="b">siṃhaketuvibhūṣitam</seg> /</l>

<l xml:id="HV_App.I,30.7"><seg type="pāda" n="a">toraṇaṃ gṛham āsādya</seg> <seg type="pāda" n="b">ucchritaṃ meruśṛṅgavat</seg> //</l>

<l xml:id="HV_App.I,30.8"><seg type="pāda" n="a">etad unmathya pātiṣye</seg> <seg type="pāda" n="b">bhallena niśitena vai</seg> /</l>

<l xml:id="HV_App.I,30.9"><seg type="pāda" n="a">dhvajacchedaṃ viditvātha</seg> <seg type="pāda" n="b">śambaro niṣkramiṣyati</seg> /</l>

<l xml:id="HV_App.I,30.10"><seg type="pāda" n="a">tato yuddhena hatvājau</seg> <seg type="pāda" n="b">gantāsmi dvārakāṃ prati</seg> //</l>

<l xml:id="HV_App.I,30.11"><seg type="pāda" n="a">ity uktvā sajyam ācakre</seg> <seg type="pāda" n="b">saśaraṃ cāpam ojasā</seg> /</l>

<l xml:id="HV_App.I,30.12"><seg type="pāda" n="a">ciccheda dhvajaratnaṃ tu</seg> <seg type="pāda" n="b">śambarasya mahābhujaḥ</seg> //</l>

<l xml:id="HV_App.I,30.13"><seg type="pāda" n="a">tac chrutvā tu dhvajacchedaṃ</seg> <seg type="pāda" n="b">pradyumnena mahātmanā</seg> /</l>

<l xml:id="HV_App.I,30.14"><seg type="pāda" n="a">kruddhas tv ājñāpayām āsa</seg> <seg type="pāda" n="b">putrān vai kālaśambaraḥ</seg> //</l>

<l xml:id="HV_App.I,30.15"><seg type="pāda" n="a">jighāṃsata mahāvīrā</seg> <seg type="pāda" n="b">raukmiṇeyaṃ tvarānvitaḥ</seg> /</l>

<l xml:id="HV_App.I,30.16"><seg type="pāda" n="a">naitaṃ vai draṣṭum icchāmi</seg> <seg type="pāda" n="b">mama vipriyakārakam</seg> //</l>

<l xml:id="HV_App.I,30.17"><seg type="pāda" n="a">śrutvā tu śambarād vākyaṃ</seg> <seg type="pāda" n="b">sutās te śambarasya ha</seg> /</l>

<l xml:id="HV_App.I,30.18"><seg type="pāda" n="a">saṃnaddhā niryayur hṛṣṭāḥ</seg> <seg type="pāda" n="b">pradyumnavadhakāṅkṣayā</seg> //</l>

<l xml:id="HV_App.I,30.19"><seg type="pāda" n="a">citraseno 'tisenaś ca</seg> <seg type="pāda" n="b">viṣvakseno 'jitas tathā</seg> /</l>

<l xml:id="HV_App.I,30.20"><seg type="pāda" n="a">śrutesenaḥ suṣeṇaś ca</seg> <seg type="pāda" n="b">somaseno damas tathā</seg> //</l>

<l xml:id="HV_App.I,30.21"><seg type="pāda" n="a">senānīḥ sainyahantā ca</seg> <seg type="pāda" n="b">senahā sainikas tathā</seg> /</l>

<l xml:id="HV_App.I,30.22"><seg type="pāda" n="a">senaskandho 'tisenaś ca</seg> <seg type="pāda" n="b">senako 'sanakas tathā</seg> //</l>

<l xml:id="HV_App.I,30.23"><seg type="pāda" n="a">sutaḥ sākocavikalaḥ</seg> <seg type="pāda" n="b">sātulaḥ sarakaḥ śuciḥ</seg> /</l>

<l xml:id="HV_App.I,30.24"><seg type="pāda" n="a">kumbhaketuḥ sudaṃṣṭraś ca</seg> <seg type="pāda" n="b">keśir ity evam ādayaḥ</seg> //</l>

<l xml:id="HV_App.I,30.25"><seg type="pāda" n="a">cakratomaraśūlāni</seg> <seg type="pāda" n="b">paṭṭiśāni paraśvadhān</seg> /</l>

<l xml:id="HV_App.I,30.26"><seg type="pāda" n="a">gṛhītvā niryayur hṛṣṭā</seg> <seg type="pāda" n="b">manyunā paricoditāḥ</seg> /</l>

<l xml:id="HV_App.I,30.27"><seg type="pāda" n="a">āhvayantam amitraṃ vai</seg> <seg type="pāda" n="b">tasthuḥ saṃgrāmamūrdhani</seg> //</l>

<l xml:id="HV_App.I,30.28"><seg type="pāda" n="a">pradyumnas tu mahābāhū</seg> <seg type="pāda" n="b">ratham āruhya satvaraḥ</seg> /</l>

<l xml:id="HV_App.I,30.29"><seg type="pāda" n="a">niryayau cāpam ādāya</seg> <seg type="pāda" n="b">saṃgrāmābhimukhas tadā</seg> //</l>

<l xml:id="HV_App.I,30.30"><seg type="pāda" n="a">tataḥ pravavṛte yuddhaṃ</seg> <seg type="pāda" n="b">tumulaṃ lomaharṣaṇam</seg> /</l>

<l xml:id="HV_App.I,30.31"><seg type="pāda" n="a">śambarasya ca putrāṇāṃ</seg> <seg type="pāda" n="b">keśavasya ca sūnunā</seg> //</l>

<l xml:id="HV_App.I,30.32"><seg type="pāda" n="a">tato devāḥ sagandharvāḥ</seg> <seg type="pāda" n="b">samahoragacāraṇāḥ</seg> /</l>

<l xml:id="HV_App.I,30.33"><seg type="pāda" n="a">devarājaṃ puraskṛtya</seg> <seg type="pāda" n="b">vimānāgreṣu dhiṣṭhitāḥ</seg> //</l>

<l xml:id="HV_App.I,30.34"><seg type="pāda" n="a">nāradas tumbarus caiva</seg> <seg type="pāda" n="b">hāhā hūhūś ca gāyanāḥ</seg> /</l>

<l xml:id="HV_App.I,30.35"><seg type="pāda" n="a">apsarobhiḥ parivṛtāḥ</seg> <seg type="pāda" n="b">sarve tatrāvatasthire</seg> /</l>

<l xml:id="HV_App.I,30.36"><seg type="pāda" n="a">devarājapratīhāro</seg> <seg type="pāda" n="b">gandharvaś citram adbhutam</seg> /</l>

<l xml:id="HV_App.I,30.37"><seg type="pāda" n="a">śaśaṃsa devarājāya</seg> <seg type="pāda" n="b">vajriṇe citram adbhutam</seg> //</l>

<l xml:id="HV_App.I,30.38"><seg type="pāda" n="a">śambarasya śataṃ putrā</seg> <seg type="pāda" n="b">ekaḥ kṛṣṇasya cātmajaḥ</seg> /</l>

<l xml:id="HV_App.I,30.39"><seg type="pāda" n="a">bahūnāṃ yudhyatām eṣa</seg> <seg type="pāda" n="b">kathaṃ vijayam āpnuyāt</seg> //</l>

<l xml:id="HV_App.I,30.40"><seg type="pāda" n="a">tac chrutvā bhāṣitaṃ tasya</seg> <seg type="pāda" n="b">prahasya balasūdanaḥ</seg> /</l>

<l xml:id="HV_App.I,30.41"><seg type="pāda" n="a">uvāca vacanaṃ cedam</seg> <seg type="pāda" n="b">śṛṇu yo 'sya parākramaḥ</seg> //</l>

<l xml:id="HV_App.I,30.42"><seg type="pāda" n="a">kāmo 'yaṃ pūrvadehe tu</seg> <seg type="pāda" n="b">harakrodhāgninirjitaḥ</seg> /</l>

<l xml:id="HV_App.I,30.43"><seg type="pāda" n="a">ratyā prasādito devaḥ</seg> <seg type="pāda" n="b">kāmapatnyā trilocanaḥ</seg> /</l>

<l xml:id="HV_App.I,30.44"><seg type="pāda" n="a">parituṣṭena devena</seg> <seg type="pāda" n="b">varam asyāḥ pradīyate</seg> //</l>

<l xml:id="HV_App.I,30.45"><seg type="pāda" n="a">viṣṇur manuṣyadehas tu</seg> <seg type="pāda" n="b">dvārakāyāṃ bhaviṣyati</seg> /</l>

<l xml:id="HV_App.I,30.46"><seg type="pāda" n="a">tasya putratvam asyaiva</seg> <seg type="pāda" n="b">bhaviṣyati na saṃśayaḥ</seg> //</l>

<l xml:id="HV_App.I,30.47"><seg type="pāda" n="a">anaṅga iti vikhyātas</seg> <seg type="pāda" n="b">trilokeṣu mahāyaśāḥ</seg> /</l>

<l xml:id="HV_App.I,30.48"><seg type="pāda" n="a">tatrotpanno mahātejāḥ</seg> <seg type="pāda" n="b">śambaraṃ ghātayiṣyati</seg> //</l>

<l xml:id="HV_App.I,30.49"><seg type="pāda" n="a">saptāhajātamātraṃ tu</seg> <seg type="pāda" n="b">rukmiṇyāḥ kroḍasaṃsthitam</seg> /</l>

<l xml:id="HV_App.I,30.50"><seg type="pāda" n="a">āsthāya śambaro māyāṃ</seg> <seg type="pāda" n="b">pradyumnam apaneṣyati</seg> //</l>

<l xml:id="HV_App.I,30.51"><seg type="pāda" n="a">tac gaccha śambaragṛhaṃ</seg> <seg type="pāda" n="b">bhāryā māyāvatī bhava</seg> /</l>

<l xml:id="HV_App.I,30.52"><seg type="pāda" n="a">māyārūpapraticchannā</seg> <seg type="pāda" n="b">śambaraṃ mohayiṣyasi</seg> //</l>

<l xml:id="HV_App.I,30.53"><seg type="pāda" n="a">tatra tvam ātmanaḥ kāntaṃ</seg> <seg type="pāda" n="b">bālarūpaṃ vivardhaya</seg> /</l>

<l xml:id="HV_App.I,30.54"><seg type="pāda" n="a">prāptayauvanadehas tu</seg> <seg type="pāda" n="b">śambaraṃ nihaniṣyati</seg> //</l>

<l xml:id="HV_App.I,30.55"><seg type="pāda" n="a">tatas tvayā sahānaṅgo</seg> <seg type="pāda" n="b">dvārakāṃ vai gamiṣyati</seg> /</l>

<l xml:id="HV_App.I,30.56"><seg type="pāda" n="a">ramiṣyati tvayā sārdhaṃ</seg> <seg type="pāda" n="b">śailāputryā tv ahaṃ yathā</seg> //</l>

<l xml:id="HV_App.I,30.57"><seg type="pāda" n="a">evam ādiśya deveśo</seg> <seg type="pāda" n="b">jagāma puruṣottamaḥ</seg> /</l>

<l xml:id="HV_App.I,30.58"><seg type="pāda" n="a">kailāsaṃ merusaṃkāśaṃ</seg> <seg type="pāda" n="b">siddhacāraṇasevitam</seg> //</l>

<l xml:id="HV_App.I,30.59"><seg type="pāda" n="a">kāmapatnī praṇamyātha</seg> <seg type="pāda" n="b">devadevam umāpatim</seg> /</l>

<l xml:id="HV_App.I,30.60"><seg type="pāda" n="a">jagāma śambaragṛhaṃ</seg> <seg type="pāda" n="b">kālasyāntaṃ pratīkṣatī</seg> //</l>

<l xml:id="HV_App.I,30.61"><seg type="pāda" n="a">evam eṣa mahābāhuḥ</seg> <seg type="pāda" n="b">śambaraṃ nihaniṣyati</seg> /</l>

<l xml:id="HV_App.I,30.62"><seg type="pāda" n="a">saputriṇo vai pradyumno</seg> <seg type="pāda" n="b">hantā tasya durātmanaḥ</seg> //</l>

<note>k: After line 62, V3 ins. :k</note>
<l xml:id="**HV_App.I,30.62**1:1"><seg type="pāda" n="a">pradyumnaḥ śambaraṃ hatvā</seg> <seg type="pāda" n="b">dvārakāṃ pratiyāsyati</seg> /</l>

<l xml:id="**HV_App.I,30.62**1:2"><seg type="pāda" n="a">saha putreṇa govindo</seg> <seg type="pāda" n="b">bhaviṣyati na saṃśayaḥ</seg> //</l>

<note>Colophon</note>

<milestone unit="speaker" n="vaiśaṃpāyana uvāca"/>
<l xml:id="HV_App.I,30.63"><seg type="pāda" n="a">tataḥ pravavṛte yuddhaṃ</seg> <seg type="pāda" n="b">tumulaṃ lomaharṣaṇam</seg> /</l>

<l xml:id="HV_App.I,30.64"><seg type="pāda" n="a">śambarasya tu putrāṇāṃ</seg> <seg type="pāda" n="b">rukmiṇyā nandanasya ca</seg> //</l>

<l xml:id="HV_App.I,30.65"><seg type="pāda" n="a">tataḥ kruddhā mahādaityāḥ</seg> <seg type="pāda" n="b">śaraśaktiparaśvadhān</seg> /</l>

<l xml:id="HV_App.I,30.66"><seg type="pāda" n="a">cakratomarakuntāni</seg> <seg type="pāda" n="b">bhuśuṇḍīr musalāni ca</seg> /</l>

<l xml:id="HV_App.I,30.67"><seg type="pāda" n="a">yugapat pātayanti sma</seg> <seg type="pāda" n="b">pradyumnopari vegitāḥ</seg> //</l>

<l xml:id="HV_App.I,30.68"><seg type="pāda" n="a">kārṣṇāyanis tu saṃkruddhaḥ</seg> <seg type="pāda" n="b">sarvāstrair dhanuṣaś cyutaiḥ</seg> /</l>

<l xml:id="HV_App.I,30.69"><seg type="pāda" n="a">ekaikaṃ paṅcabhiḥ kruddhaś</seg> <seg type="pāda" n="b">ciccheda raṇamūrdhani</seg> //</l>

<l xml:id="HV_App.I,30.70"><seg type="pāda" n="a">tato 'surā kruddhatarāḥ</seg> <seg type="pāda" n="b">sarve te kṛtaniścayāḥ</seg> /</l>

<l xml:id="HV_App.I,30.71"><seg type="pāda" n="a">vavarṣuḥ śarajālāni</seg> <seg type="pāda" n="b">pradyumnavadhakāṅkṣayā</seg> //</l>

<l xml:id="HV_App.I,30.72"><seg type="pāda" n="a">tataḥ prakupito 'naṅgo</seg> <seg type="pāda" n="b">dhanur āyamya satvaraḥ</seg> /</l>

<l xml:id="HV_App.I,30.73"><seg type="pāda" n="a">śambarasya jaghānāśu</seg> <seg type="pāda" n="b">daśa putrān mahaujasaḥ</seg> //</l>

<l xml:id="HV_App.I,30.74"><seg type="pāda" n="a">tato 'pareṇa bhallena</seg> <seg type="pāda" n="b">kupitaḥ keśavātmajaḥ</seg> /</l>

<l xml:id="HV_App.I,30.75"><seg type="pāda" n="a">cicchedāśu śiras tasya</seg> <seg type="pāda" n="b">citrasenasya vīryavān</seg> //</l>

<l xml:id="HV_App.I,30.76"><seg type="pāda" n="a">tatas te hataśeṣās tu</seg> <seg type="pāda" n="b">sametya samayudhyata</seg> /</l>

<l xml:id="HV_App.I,30.77"><seg type="pāda" n="a">śaravarṣaṃ vimuñcanto</seg> <seg type="pāda" n="b">abhyadhāvañ jighāṃsitum</seg> //</l>

<l xml:id="HV_App.I,30.78"><seg type="pāda" n="a">tataḥ saṃdhāya bāṇāṃs tu</seg> <seg type="pāda" n="b">vimuṅcan sa raṇotsukaḥ</seg> /</l>

<l xml:id="HV_App.I,30.79"><seg type="pāda" n="a">krīḍann iva mahātejās</seg> <seg type="pāda" n="b">teṣāṃ śīrṣāṇy apātayat</seg> //</l>

<l xml:id="HV_App.I,30.80"><seg type="pāda" n="a">nihatya samare sarvāñ</seg> <seg type="pāda" n="b">śatam uttamadhanvinām</seg> /</l>

<l xml:id="HV_App.I,30.81"><seg type="pāda" n="a">pradyumnaḥ samarākaṅkṣī</seg> <seg type="pāda" n="b">tasthau saṃgrāmamūrdhani</seg> //</l>

<l xml:id="HV_App.I,30.82"><seg type="pāda" n="a">hataṃ putraśataṃ śrutvā</seg> <seg type="pāda" n="b">śambaraḥ krodham ādadhe</seg> /</l>

<l xml:id="HV_App.I,30.83"><seg type="pāda" n="a">sūtaṃ saṃcodayām āsa</seg> <seg type="pāda" n="b">rathaṃ me saṃprayojaya</seg> //</l>

<l xml:id="HV_App.I,30.84"><seg type="pāda" n="a">rājño vākyaṃ niśamyātha</seg> <seg type="pāda" n="b">praṇamya śirasā bhuvi</seg> /</l>

<l xml:id="HV_App.I,30.85"><seg type="pāda" n="a">sa sainyaṃ codayām āsa</seg> <seg type="pāda" n="b">rathaṃ ca susamāhitam</seg> //</l>

<note>k: After line 85, Ñ2 ins. :k</note>
<l xml:id="**HV_App.I,30.85**2:1"><seg type="pāda" n="a">aṣṭanalvapratīkāśaṃ</seg> <seg type="pāda" n="b">kāmagaṃ kāmabhinnabham</seg> /</l>

<l xml:id="HV_App.I,30.86"><seg type="pāda" n="a">yuktam ṛkṣasahasreṇa</seg> <seg type="pāda" n="b">sarpayoktreṇa yoktritam</seg> /</l>

<l xml:id="HV_App.I,30.87"><seg type="pāda" n="a">śārdūlacarmasaṃceṣṭaṃ</seg> <seg type="pāda" n="b">kiṃkiṇījālamālinam</seg> //</l>

<l xml:id="HV_App.I,30.88"><seg type="pāda" n="a">īhāmṛgagaṇākīrṇaṃ</seg> <seg type="pāda" n="b">paṅktibhaktivirājitam</seg> /</l>

<l xml:id="HV_App.I,30.89"><seg type="pāda" n="a">tārācitrapinaddhāṅgaṃ</seg> <seg type="pāda" n="b">svarṇakūbarabhūṣitam</seg> //</l>

<l xml:id="HV_App.I,30.90"><seg type="pāda" n="a">sapatākaṃ mahocchrāyaṃ</seg> <seg type="pāda" n="b">mṛgarājograketanam</seg> /</l>

<l xml:id="HV_App.I,30.91"><seg type="pāda" n="a">suvibhaktavarūthaṃ ca</seg> <seg type="pāda" n="b">loheṣāvajrabandhuram</seg> //</l>

<l xml:id="HV_App.I,30.92"><seg type="pāda" n="a">mandarodagraśikharaṃ</seg> <seg type="pāda" n="b">cārucāmarabhūṣitam</seg> /</l>

<l xml:id="HV_App.I,30.93"><seg type="pāda" n="a">nakṣatramālāpihitaṃ</seg> <seg type="pāda" n="b">hemadaṇḍasamāhitam</seg> /</l>

<l xml:id="HV_App.I,30.94"><seg type="pāda" n="a">virājamānaṃ śrīmantam</seg> <seg type="pāda" n="b">ārohac chambaras tadā</seg> //</l>

<l xml:id="HV_App.I,30.95"><seg type="pāda" n="a">kāñcanaṃ citrasaṃnāhaṃ</seg> <seg type="pāda" n="b">dhanur gṛhya śarāṃs tathā</seg> /</l>

<l xml:id="HV_App.I,30.96"><seg type="pāda" n="a">prasthitaḥ samarākāṅkṣī</seg> <seg type="pāda" n="b">mṛtyunā paricoditaḥ</seg> //</l>

<l xml:id="HV_App.I,30.97"><seg type="pāda" n="a">caturbhiḥ sacivaiḥ sārdhaṃ</seg> <seg type="pāda" n="b">sainyena mahatā vṛtaḥ</seg> /</l>

<l xml:id="HV_App.I,30.98"><seg type="pāda" n="a">durdharaḥ ketumālī ca</seg> <seg type="pāda" n="b">śatruhantā pramardanaḥ</seg> /</l>

<l xml:id="HV_App.I,30.99"><seg type="pāda" n="a">etaiḥ parivṛto 'mātyair</seg> <seg type="pāda" n="b">yuyutsuḥ prasthito raṇe</seg> //</l>

<l xml:id="HV_App.I,30.100"><seg type="pāda" n="a">daśa nāgasahasrāṇi</seg> <seg type="pāda" n="b">rathānāṃ dve śate tathā</seg> /</l>

<l xml:id="HV_App.I,30.101"><seg type="pāda" n="a">hayānāṃ cāṣṭasāhasraiḥ</seg> <seg type="pāda" n="b">prayutaiś ca padātinām</seg> /</l>

<l xml:id="HV_App.I,30.102"><seg type="pāda" n="a">etaiḥ parivṛto yodhaiḥ</seg> <seg type="pāda" n="b">śambaraḥ prayayau tadā</seg> //</l>

<l xml:id="HV_App.I,30.103"><seg type="pāda" n="a">prayātasya tu saṃgrāme</seg> <seg type="pāda" n="b">utpātāny utthitāni vai</seg> /</l>

<l xml:id="HV_App.I,30.104"><seg type="pāda" n="a">gṛdhracakrākule vyomni</seg> <seg type="pāda" n="b">saṃdhyākārābhranādite</seg> //</l>

<l xml:id="HV_App.I,30.105"><seg type="pāda" n="a">garjanti puruṣaṃ medhā</seg> <seg type="pāda" n="b">nirghātaś cāmbarāt patat</seg> /</l>

<l xml:id="HV_App.I,30.106"><seg type="pāda" n="a">śivā vinedur aśivaṃ</seg> <seg type="pāda" n="b">sainyaṃ saṃkālayan mahat</seg> //</l>

<l xml:id="HV_App.I,30.107"><seg type="pāda" n="a">dhvajaśīrṣe 'patad gṛdhraḥ</seg> <seg type="pāda" n="b">kāṅkṣan vai dānavāsṛjam</seg> /</l>

<l xml:id="HV_App.I,30.108"><seg type="pāda" n="a">rathāgre patitaś cāsya</seg> <seg type="pāda" n="b">kabandho bhuvi dṛśyate</seg> //</l>

<l xml:id="HV_App.I,30.109"><seg type="pāda" n="a">cīcīkūcīti vāśanti</seg> <seg type="pāda" n="b">śambarasya rathopari</seg> /</l>

<l xml:id="HV_App.I,30.110"><seg type="pāda" n="a">svarbhānugrasta ādityaḥ</seg> <seg type="pāda" n="b">parighaiḥ pariveṣṭitaḥ</seg> //</l>

<l xml:id="HV_App.I,30.111"><seg type="pāda" n="a">sphurate nayanaṃ cāsya</seg> <seg type="pāda" n="b">savyaṃ bhayanivedanam</seg> /</l>

<l xml:id="HV_App.I,30.112"><seg type="pāda" n="a">bāhuḥ prakampate savyaḥ</seg> <seg type="pāda" n="b">prāskhalan rathavājinaḥ</seg> //</l>

<l xml:id="HV_App.I,30.113"><seg type="pāda" n="a">dhvāṅkṣo mūrdhni nipatitaḥ</seg> <seg type="pāda" n="b">śambarasya surāriṇaḥ</seg> /</l>

<l xml:id="HV_App.I,30.114"><seg type="pāda" n="a">vavarṣa rudhiraṃ devaḥ</seg> <seg type="pāda" n="b">sīkarodgāramiśritam</seg> //</l>

<l xml:id="HV_App.I,30.115"><seg type="pāda" n="a">ulkāpātasahasrāṇi</seg> <seg type="pāda" n="b">nipetū raṇamūrdhani</seg> /</l>

<l xml:id="HV_App.I,30.116"><seg type="pāda" n="a">pratodo nyapatad dhastāt</seg> <seg type="pāda" n="b">sārather hayayāyinaḥ</seg> //</l>

<l xml:id="HV_App.I,30.117"><seg type="pāda" n="a">etān acintayitvā tu</seg> <seg type="pāda" n="b">utpātān samupasthitān</seg> /</l>

<l xml:id="HV_App.I,30.118"><seg type="pāda" n="a">prayayau śambaraḥ kruddhaḥ</seg> <seg type="pāda" n="b">pradyumnavadhakāṅkṣayā</seg> //</l>

<l xml:id="HV_App.I,30.119"><seg type="pāda" n="a">bherīśaṅkhamṛdaṅgānāṃ</seg> <seg type="pāda" n="b">paṇavānakaduṃdubheḥ</seg> /</l>

<l xml:id="HV_App.I,30.120"><seg type="pāda" n="a">yugapat tāḍyamānānāṃ</seg> <seg type="pāda" n="b">pṛthivī samakampata</seg> //</l>

<l xml:id="HV_App.I,30.121"><seg type="pāda" n="a">tena śabdena mahatā</seg> <seg type="pāda" n="b">saṃtrastā mṛgapakṣiṇaḥ</seg> /</l>

<l xml:id="HV_App.I,30.122"><seg type="pāda" n="a">samastād dudruvus tasmād</seg> <seg type="pāda" n="b">bhayaviklavacetanāḥ</seg> //</l>

<l xml:id="HV_App.I,30.123"><seg type="pāda" n="a">raṇamadhye sthitaḥ kārṣṇiś</seg> <seg type="pāda" n="b">cintayan nidhanaṃ ripoḥ</seg> /</l>

<note>k: After line 123, T1-2 G1,3-5 ins. :k</note>
<l xml:id="**HV_App.I,30.123**3:1"><seg type="pāda" n="a">taṃ dṛṣṭvā śambaro māyī</seg> <seg type="pāda" n="b">raukmiṇeyaṃ mahābalam</seg> /</l>

<l xml:id="HV_App.I,30.124"><seg type="pāda" n="a">sainyaiḥ parivṛtaḥ saṃkhye</seg> <seg type="pāda" n="b">yuddhāya kṛtaniścayaḥ</seg> //</l>

<l xml:id="HV_App.I,30.125"><seg type="pāda" n="a">kruddhaḥ śarasahasreṇa</seg> <seg type="pāda" n="b">pradyumnaṃ samatāḍayat</seg> /</l>

<l xml:id="HV_App.I,30.126"><seg type="pāda" n="a">asaṃprāptāṃś ca tān bāṇāṃś</seg> <seg type="pāda" n="b">ciccheda kṛtahastavat</seg> //</l>

<l xml:id="HV_App.I,30.127"><seg type="pāda" n="a">pradyumno dhanur ādāya</seg> <seg type="pāda" n="b">śaravarṣaṃ mumoca ha</seg> /</l>

<l xml:id="HV_App.I,30.128"><seg type="pāda" n="a">na tasya sainye 'bhimukho</seg> <seg type="pāda" n="b">yo na viddhaḥ śareṇa vai</seg> //</l>

<l xml:id="HV_App.I,30.129"><seg type="pāda" n="a">pradyumnaśarapātena</seg> <seg type="pāda" n="b">tat sainyaṃ vimukhīkṛtam</seg> /</l>

<l xml:id="HV_App.I,30.130"><seg type="pāda" n="a">śambarasya tathābhyāśe</seg> <seg type="pāda" n="b">sthitaṃ saṃhṛtya bhītavat</seg> //</l>

<l xml:id="HV_App.I,30.131"><seg type="pāda" n="a">svabalaṃ vidrutaṃ dṛṣṭvā</seg> <seg type="pāda" n="b">śambaraḥ krodhamūrchitaḥ</seg> /</l>

<l xml:id="HV_App.I,30.132"><seg type="pāda" n="a">ājñāpayām āsa tadā</seg> <seg type="pāda" n="b">sacivān dānaveśvaraḥ</seg> //</l>

<l xml:id="HV_App.I,30.133"><seg type="pāda" n="a">gacchadhvaṃ manniyogena</seg> <seg type="pāda" n="b">praharadhvaṃ ripoḥ sutam</seg> /</l>

<l xml:id="HV_App.I,30.134"><seg type="pāda" n="a">nopekṣaṇīyaḥ śatrur vai</seg> <seg type="pāda" n="b">vadhyatāṃ kṣipram eṣa vai</seg> //</l>

<l xml:id="HV_App.I,30.135"><seg type="pāda" n="a">upekṣita iva vyādhiḥ</seg> <seg type="pāda" n="b">śarīraṃ nāśayed dhruvam</seg> /</l>

<l xml:id="HV_App.I,30.136"><seg type="pāda" n="a">tad eṣa durgatiḥ pāpo</seg> <seg type="pāda" n="b">vadhyatāṃ matpriyecchayā</seg> //</l>

<l xml:id="HV_App.I,30.137"><seg type="pāda" n="a">tatas te sacivāḥ kruddhāḥ</seg> <seg type="pāda" n="b">śirasā gṛhya śāsanam</seg> /</l>

<l xml:id="HV_App.I,30.138"><seg type="pāda" n="a">śaravarṣaṃ pramuñcantas</seg> <seg type="pāda" n="b">tvaritāś codayan rathān</seg> //</l>

<l xml:id="HV_App.I,30.139"><seg type="pāda" n="a">tān dṛṣṭvā dhāvataḥ saṃkhye</seg> <seg type="pāda" n="b">kruddho makaraketanaḥ</seg> /</l>

<l xml:id="HV_App.I,30.140"><seg type="pāda" n="a">cāpam udyamya saṃbhrāntas</seg> <seg type="pāda" n="b">tasthau pramukhato balī</seg> //</l>

<l xml:id="HV_App.I,30.141"><seg type="pāda" n="a">durdharaṃ pañcaviṃśatyā</seg> <seg type="pāda" n="b">śaraiḥ saṃnataparvabhiḥ</seg> /</l>

<l xml:id="HV_App.I,30.142"><seg type="pāda" n="a">bibheda sumahātejāḥ</seg> <seg type="pāda" n="b">ketumāliṃ triṣaṣṭibhiḥ</seg> //</l>

<l xml:id="HV_App.I,30.143"><seg type="pāda" n="a">saptatyā śatruhantāraṃ</seg> <seg type="pāda" n="b">dvyaśītyā tu pramardanam</seg> /</l>

<l xml:id="HV_App.I,30.144"><seg type="pāda" n="a">bibheda paramāmarṣī</seg> <seg type="pāda" n="b">rukmiṇyā nandivardhanaḥ</seg> //</l>

<l xml:id="HV_App.I,30.145"><seg type="pāda" n="a">tatas te savicāḥ kruddhā</seg> <seg type="pāda" n="b">pradyumnaṃ śaravṛṣṭibhiḥ</seg> /</l>

<note>k: After line 145, Dn Cal. ed. ins. :k</note>
<l xml:id="**HV_App.I,30.145**4:1"><seg type="pāda" n="a">nijaghnuḥ samare vīrās</seg> <seg type="pāda" n="b">tad adbhūtam ivābhavat</seg> /</l>

<l xml:id="HV_App.I,30.146"><seg type="pāda" n="a">ekaikaśo bibhedājau</seg> <seg type="pāda" n="b">ṣaṣṭibhiḥ ṣaṣṭibhiḥ śaraiḥ</seg> /</l>

<l xml:id="HV_App.I,30.147"><seg type="pāda" n="a">tān aprāptāñ śarān bāṇaiś</seg> <seg type="pāda" n="b">ciccheda makaradhvajaḥ</seg> //</l>

<l xml:id="HV_App.I,30.148"><seg type="pāda" n="a">tato 'rdhacandram ādāya</seg> <seg type="pāda" n="b">durdharasya sa sārathim</seg> /</l>

<l xml:id="HV_App.I,30.149"><seg type="pāda" n="a">jaghāna paśyatāṃ rājñāṃ</seg> <seg type="pāda" n="b">sarveṣāṃ sainikasya vai</seg> //</l>

<l xml:id="HV_App.I,30.150"><seg type="pāda" n="a">caturbhir atha nārācaiḥ</seg> <seg type="pāda" n="b">suparvaiḥ kaṅkavājitaiḥ</seg> /</l>

<l xml:id="HV_App.I,30.151"><seg type="pāda" n="a">jaghāna caturaḥ so 'śvān</seg> <seg type="pāda" n="b">durdharasya rathaṃ prati</seg> //</l>

<l xml:id="HV_App.I,30.152"><seg type="pāda" n="a">ekena yoktraṃ chatraṃ ca</seg> <seg type="pāda" n="b">dhvajam ekena bandhuram</seg> /</l>

<l xml:id="HV_App.I,30.153"><seg type="pāda" n="a">ṣaṣṭyā ca yugacakrākṣaṃ</seg> <seg type="pāda" n="b">ciccheda makaradhvajaḥ</seg> //</l>

<l xml:id="HV_App.I,30.154"><seg type="pāda" n="a">athāparaṃ śaraṃ gṛhya</seg> <seg type="pāda" n="b">kaṅkapatraṃ sutejitam</seg> /</l>

<l xml:id="HV_App.I,30.155"><seg type="pāda" n="a">mumoca hṛdaye tasya</seg> <seg type="pāda" n="b">durdharasyālpajīvinaḥ</seg> //</l>

<l xml:id="HV_App.I,30.156"><seg type="pāda" n="a">sa gatāsur gataśrīko</seg> <seg type="pāda" n="b">gatasattvo gataprabhaḥ</seg> /</l>

<l xml:id="HV_App.I,30.157"><seg type="pāda" n="a">nipapāta rathopasthāt</seg> <seg type="pāda" n="b">kṣīṇapuṇya iva grahaḥ</seg> //</l>

<l xml:id="HV_App.I,30.158"><seg type="pāda" n="a">durdhare nihate śūre</seg> <seg type="pāda" n="b">dānave dānaveśvaraḥ</seg> /</l>

<l xml:id="HV_App.I,30.159"><seg type="pāda" n="a">ketumālī śaravrātair</seg> <seg type="pāda" n="b">abhidudrāva kṛṣṇajam</seg> //</l>

<l xml:id="HV_App.I,30.160"><seg type="pāda" n="a">pradyumnam abhisaṃkruddho</seg> <seg type="pāda" n="b">bhrukuṭībhīṣaṇānanam</seg> /</l>

<l xml:id="HV_App.I,30.161"><seg type="pāda" n="a">kṛtvābhyadhāvat sahasā</seg> <seg type="pāda" n="b">tiṣṭha tiṣṭheti cābravīt</seg> //</l>

<l xml:id="HV_App.I,30.162"><seg type="pāda" n="a">saṃkruddhaḥ kṛṣṇasūnus tu</seg> <seg type="pāda" n="b">śaravarṣair avākirat</seg> /</l>

<l xml:id="HV_App.I,30.163"><seg type="pāda" n="a">parvataṃ vāridhārābhiḥ</seg> <seg type="pāda" n="b">prāvṛṣīva yathā ghanaḥ</seg> //</l>

<l xml:id="HV_App.I,30.164"><seg type="pāda" n="a">sa viddho dānavāmātyaḥ</seg> <seg type="pāda" n="b">pradyumnena dhanuṣmatā</seg> /</l>

<l xml:id="HV_App.I,30.165"><seg type="pāda" n="a">cakram ādāya cikṣepa</seg> <seg type="pāda" n="b">pradyumnavadhakaṅkṣayā</seg> //</l>

<note>k: "vadhava" corrected. :k</note>
<l xml:id="HV_App.I,30.166"><seg type="pāda" n="a">tam aprāptaṃ sahasrāraṃ</seg> <seg type="pāda" n="b">kṛṣṇacakrasamadyutim</seg> /</l>

<l xml:id="HV_App.I,30.167"><seg type="pāda" n="a">nipatyotpatya jagrāha</seg> <seg type="pāda" n="b">sarveṣām eva paśyatām</seg> /</l>

<l xml:id="HV_App.I,30.168"><seg type="pāda" n="a">tenaiva tasya ciccheda</seg> <seg type="pāda" n="b">ketumāleḥ śiras tadā</seg> //</l>

<l xml:id="HV_App.I,30.169"><seg type="pāda" n="a">tad dṛṣṭvā karma vipulaṃ</seg> <seg type="pāda" n="b">raukmiṇeyasya devarāṭ</seg> /</l>

<l xml:id="HV_App.I,30.170"><seg type="pāda" n="a">vismayaṃ paramaṃ prāptaḥ</seg> <seg type="pāda" n="b">sarvair devagaṇaiḥ saha</seg> /</l>

<l xml:id="HV_App.I,30.171"><seg type="pāda" n="a">gandharvāpsarasaś caiva</seg> <seg type="pāda" n="b">puṣpavarṣair avākiran</seg> //</l>

<l xml:id="HV_App.I,30.172"><seg type="pāda" n="a">ketumāliṃ hataṃ dṛṣṭvā</seg> <seg type="pāda" n="b">śatruhantā pramardanaḥ</seg> /</l>

<l xml:id="HV_App.I,30.173"><seg type="pāda" n="a">mahābalasamūhena</seg> <seg type="pāda" n="b">pradyumnam atha dudruve</seg> //</l>

<l xml:id="HV_App.I,30.174"><seg type="pāda" n="a">te gadāṃ musalaṃ cakraṃ</seg> <seg type="pāda" n="b">prāsatomarasāyakān</seg> /</l>

<l xml:id="HV_App.I,30.175"><seg type="pāda" n="a">bhindipālān kuṭhārāṃś ca</seg> <seg type="pāda" n="b">bhāsvarān kūṭamudgarān</seg> /</l>

<l xml:id="HV_App.I,30.176"><seg type="pāda" n="a">yugapat saṃkṣipanti sma</seg> <seg type="pāda" n="b">vadhārthaṃ kṛṣṇanandane</seg> //</l>

<l xml:id="HV_App.I,30.177"><seg type="pāda" n="a">so 'pi tāny astrajālāni</seg> <seg type="pāda" n="b">śastrajālair anekadhā</seg> /</l>

<l xml:id="HV_App.I,30.178"><seg type="pāda" n="a">ciccheda bahudhā vīro</seg> <seg type="pāda" n="b">darśayan pāṇilāghavam</seg> //</l>

<l xml:id="HV_App.I,30.179"><seg type="pāda" n="a">gajān so 'bhyahanat kruddho</seg> <seg type="pāda" n="b">gajārohān sahasraśaḥ</seg> /</l>

<l xml:id="HV_App.I,30.180"><seg type="pāda" n="a">rathān sārathibhiḥ sārdhaṃ</seg> <seg type="pāda" n="b">hayāṃś caiva tu mardayan</seg> /</l>

<l xml:id="HV_App.I,30.181"><seg type="pāda" n="a">pātayaṃs tāñ śaravrātair</seg> <seg type="pāda" n="b">nāviddhaḥ kaś cid īkṣyate</seg> //</l>

<l xml:id="HV_App.I,30.182"><seg type="pāda" n="a">evaṃ sarvāṇi sainyāni</seg> <seg type="pāda" n="b">mamantha makaradhvajaḥ</seg> /</l>

<l xml:id="HV_App.I,30.183"><seg type="pāda" n="a">nadīṃ prāvartayad ghorāṃ</seg> <seg type="pāda" n="b">śoṇitāmbutaraṃgiṇīm</seg> //</l>

<l xml:id="HV_App.I,30.184"><seg type="pāda" n="a">muktāhārormibahulāṃ</seg> <seg type="pāda" n="b">māṃsamedosthipaṅkinīm</seg> /</l>

<l xml:id="HV_App.I,30.185"><seg type="pāda" n="a">chatradvīpaśarāvartāṃ</seg> <seg type="pāda" n="b">rathaiḥ pulinamaṇḍitām</seg> //</l>

<l xml:id="HV_App.I,30.186"><seg type="pāda" n="a">keyūrakuṇḍalākūrmāṃ</seg> <seg type="pāda" n="b">dhvajamatsyavibhūṣitām</seg> //</l>

<l xml:id="HV_App.I,30.187"><seg type="pāda" n="a">nāgagrāhavatīṃ raudrīṃ</seg> <seg type="pāda" n="b">matsyanakravibhūṣitām</seg> /</l>

<l xml:id="HV_App.I,30.188"><seg type="pāda" n="a">keśaśaivālasaṃchannāṃ</seg> <seg type="pāda" n="b">śroṇisūtramṛṇālikām</seg> /</l>

<l xml:id="HV_App.I,30.189"><seg type="pāda" n="a">narānanasupadmāṃ ca</seg> <seg type="pāda" n="b">haṃsacāmaravījitām</seg> //</l>

<l xml:id="HV_App.I,30.190"><seg type="pāda" n="a">śirastimisamākīrṇāṃ</seg> <seg type="pāda" n="b">śoṇitaughapravartinīm</seg> /</l>

<l xml:id="HV_App.I,30.191"><seg type="pāda" n="a">nadīṃ dustaraṇīṃ bhīmām</seg> <seg type="pāda" n="b">anaṅgena pravartitām</seg> //</l>

<l xml:id="HV_App.I,30.192"><seg type="pāda" n="a">duṣprekṣāṃ durgamāṃ raudrāṃ</seg> <seg type="pāda" n="b">hīnatejaḥsudustarām</seg> /</l>

<l xml:id="HV_App.I,30.193"><seg type="pāda" n="a">śastragrāhavatīṃ ghorāṃ</seg> <seg type="pāda" n="b">yamarāṣṭravivardhanīm</seg> //</l>

<l xml:id="HV_App.I,30.194"><seg type="pāda" n="a">tān rukmiṇīṣutaḥ śrīmān</seg> <seg type="pāda" n="b">viloḍayati dhanvinaḥ</seg> /</l>

<l xml:id="HV_App.I,30.195"><seg type="pāda" n="a">śatruhantāram āśritya</seg> <seg type="pāda" n="b">śarān abhyakiran bahūn</seg> //</l>

<l xml:id="HV_App.I,30.196"><seg type="pāda" n="a">śatruhantā punaḥ kruddho</seg> <seg type="pāda" n="b">mumoca śaram uttamam</seg> /</l>

<l xml:id="HV_App.I,30.197"><seg type="pāda" n="a">pradyumnaṃ sa samāsādya</seg> <seg type="pāda" n="b">hṛdaye nipapāta ha</seg> //</l>

<l xml:id="HV_App.I,30.198"><seg type="pāda" n="a">sa viddhas tena bāṇena</seg> <seg type="pāda" n="b">pradyumno na vyakampata</seg> /</l>

<l xml:id="HV_App.I,30.199"><seg type="pāda" n="a">śaktiṃ jagrāha balavāñ</seg> <seg type="pāda" n="b">śatruhantre mumūrṣave</seg> //</l>

<l xml:id="HV_App.I,30.200"><seg type="pāda" n="a">sā kṣiptā raukmiṇeyena</seg> <seg type="pāda" n="b">śaktir jvālākulā raṇe</seg> /</l>

<l xml:id="HV_App.I,30.201"><seg type="pāda" n="a">patāta hṛdayaṃ bhittvā</seg> <seg type="pāda" n="b">vajrāśanisamasvanā</seg> //</l>

<l xml:id="HV_App.I,30.202"><seg type="pāda" n="a">bhinnahṛdayaḥ srastāṅgo</seg> <seg type="pāda" n="b">muktamarmāsthibandhanaḥ</seg> /</l>

<l xml:id="HV_App.I,30.203"><seg type="pāda" n="a">papāta rudhirodgārī</seg> <seg type="pāda" n="b">śatruhantā mahābalaḥ</seg> //</l>

<l xml:id="HV_App.I,30.204"><seg type="pāda" n="a">patitaṃ śatruhantāraṃ</seg> <seg type="pāda" n="b">dṛṣṭvā tasthau pramardanaḥ</seg> /</l>

<l xml:id="HV_App.I,30.205"><seg type="pāda" n="a">jagrāha musalaṃ so'tha</seg> <seg type="pāda" n="b">vacanaṃ cedam ādade</seg> //</l>

<l xml:id="HV_App.I,30.206"><seg type="pāda" n="a">tiṣṭha kiṃ prākṛtair ebhiḥ</seg> <seg type="pāda" n="b">kariṣyasi raṇapriya</seg> /</l>

<l xml:id="HV_App.I,30.207"><seg type="pāda" n="a">māṃ yodhaya sudurbuddhe</seg> <seg type="pāda" n="b">tatas tvaṃ na bhaviṣyasi</seg> //</l>

<l xml:id="HV_App.I,30.208"><seg type="pāda" n="a">vṛṣṇivaṃśakule jātaḥ</seg> <seg type="pāda" n="b">śatrur asmatpitā tava</seg> /</l>

<l xml:id="HV_App.I,30.209"><seg type="pāda" n="a">putraṃ hantāsmy ahaṃ tasya</seg> <seg type="pāda" n="b">tato 'sau nihato bhavet</seg> //</l>

<l xml:id="HV_App.I,30.210"><seg type="pāda" n="a">mṛtena tena durbuddhe</seg> <seg type="pāda" n="b">sarvadevakṣayo bhavet</seg> /</l>

<l xml:id="HV_App.I,30.211"><seg type="pāda" n="a">daiteyā dānavāḥ sarve</seg> <seg type="pāda" n="b">modantāṃ hataśatravaḥ</seg> //</l>

<l xml:id="HV_App.I,30.212"><seg type="pāda" n="a">hate tvayi mamāstreṇa</seg> <seg type="pāda" n="b">tvatsamutthaiś ca śoṇitaiḥ</seg> /</l>

<l xml:id="HV_App.I,30.213"><seg type="pāda" n="a">śambarasya tu putrāṇāṃ</seg> <seg type="pāda" n="b">karomy udakasatkriyām</seg> //</l>

<l xml:id="HV_App.I,30.214"><seg type="pāda" n="a">adya bhīṣmasutā mandā</seg> <seg type="pāda" n="b">karuṇaṃ vilapiṣyati</seg> /</l>

<l xml:id="HV_App.I,30.215"><seg type="pāda" n="a">nihataṃ tvāṃ ca śrutvaiva</seg> <seg type="pāda" n="b">yauvanasthaṃ gatāyuṣam</seg> //</l>

<l xml:id="HV_App.I,30.216"><seg type="pāda" n="a">sa te pitā cakradharo</seg> <seg type="pāda" n="b">viphalāśo bhaviṣyati</seg> /</l>

<l xml:id="HV_App.I,30.217"><seg type="pāda" n="a">hataṃ tvāṃ sa viditvā tu</seg> <seg type="pāda" n="b">prāṇāṃs tyakṣyati mandadhīḥ</seg> /</l>

<l xml:id="HV_App.I,30.218"><seg type="pāda" n="a">ity uktvā parigheṇāśu</seg> <seg type="pāda" n="b">tāḍayad rukmiṇīsutam</seg> //</l>

<l xml:id="HV_App.I,30.219"><seg type="pāda" n="a">sa tāḍito mahātejā</seg> <seg type="pāda" n="b">raukmiṇeyaḥ pratāpavān</seg> /</l>

<note>k: Line 219: double daṇḍa corrected to single. :k</note>
<l xml:id="HV_App.I,30.220"><seg type="pāda" n="a">dorbhyām ākṣipya tasyaiva</seg> <seg type="pāda" n="b">rathamukhyaṃ vyacūrṇayat</seg> //</l>

<l xml:id="HV_App.I,30.221"><seg type="pāda" n="a">so 'vaplutya rathāt tasmāt</seg> <seg type="pāda" n="b">padātir avatasthivān</seg> /</l>

<l xml:id="HV_App.I,30.222"><seg type="pāda" n="a">tāṃ gadāṃ gṛhya sahasā</seg> <seg type="pāda" n="b">raukmiṇeyam upādravat</seg> /</l>

<l xml:id="HV_App.I,30.223"><seg type="pāda" n="a">tathaiva gadayā kāmaḥ</seg> <seg type="pāda" n="b">pramardanam apothayat</seg> //</l>

<l xml:id="HV_App.I,30.224"><seg type="pāda" n="a">hataṃ pramardanaṃ daityaṃ</seg> <seg type="pāda" n="b">dṛṣṭvā sarve pradudruvuḥ</seg> /</l>

<l xml:id="HV_App.I,30.225"><seg type="pāda" n="a">na śaktāḥ pramukhe sthātuṃ</seg> <seg type="pāda" n="b">siṃhatrāsād gajā iva</seg> //</l>

<l xml:id="HV_App.I,30.226"><seg type="pāda" n="a">sārameyaṃ yathā dṛṣṭvā</seg> <seg type="pāda" n="b">vigaṇo vipraṇaśyate</seg> /</l>

<l xml:id="HV_App.I,30.227"><seg type="pāda" n="a">tathā sainyā viṣīdanti</seg> <seg type="pāda" n="b">pradyumnasya bhayārditāḥ</seg> //</l>

<l xml:id="HV_App.I,30.228"><seg type="pāda" n="a">kṣatajādigdhavaktrā vai</seg> <seg type="pāda" n="b">muktakeśā hy aśobhata</seg> /</l>

<l xml:id="HV_App.I,30.229"><seg type="pāda" n="a">rajasvaleva yuvatiḥ</seg> <seg type="pāda" n="b">senā samavagūhate</seg> //</l>

<l xml:id="HV_App.I,30.230">madanaśaravibhinnā sainikān abhyupāyād @</l>
<l xml:id="HV_App.I,30.231">yuvatisadṛśaveṣā sādhvasaiḥ pīḍyamānā |</l>
<l xml:id="HV_App.I,30.232">ratisamaram aśaktā vīkṣituṃ socchvasantī @</l>
<l xml:id="HV_App.I,30.233">svagṛhagamanakāmā necchate sthātum atra ||</l>
<note>Colophon</note>

<milestone unit="speaker" n="vaiśaṃpāyana uvāca"/>
<l xml:id="HV_App.I,30.234"><seg type="pāda" n="a">śambaras tu tataḥ kruddhaḥ</seg> <seg type="pāda" n="b">sūtam āha viśāṃ pate</seg> /</l>

<l xml:id="HV_App.I,30.235"><seg type="pāda" n="a">śatrupramukhato vīra</seg> <seg type="pāda" n="b">rathaṃ me śīgram āvaha</seg> /</l>

<l xml:id="HV_App.I,30.236"><seg type="pāda" n="a">yāvad enaṃ śarair hanmi</seg> <seg type="pāda" n="b">mama vipriyakārakam</seg> //</l>

<l xml:id="HV_App.I,30.237"><seg type="pāda" n="a">tato bhartur vacaḥ śrutvā</seg> <seg type="pāda" n="b">sūtas tatpriyakārakaḥ</seg> /</l>

<l xml:id="HV_App.I,30.238"><seg type="pāda" n="a">ṛkṣān saṃcodayaām āsa</seg> <seg type="pāda" n="b">cāmīkaravibhūṣitān</seg> //</l>

<l xml:id="HV_App.I,30.239"><seg type="pāda" n="a">taṃ dṛṣṭvā ratham āyāntaṃ</seg> <seg type="pāda" n="b">pradyumnaḥ phullalocanaḥ</seg> /</l>

<l xml:id="HV_App.I,30.240"><seg type="pāda" n="a">saṃdadhe cāpam ādāya</seg> <seg type="pāda" n="b">śaraṃ kanakabhūṣaṇam</seg> /</l>

<l xml:id="HV_App.I,30.241"><seg type="pāda" n="a">tenāhanat susaṃkruddhaḥ</seg> <seg type="pāda" n="b">kopayañ śambaraṃ raṇe</seg> //</l>

<l xml:id="HV_App.I,30.242"><seg type="pāda" n="a">hṛdaye tāḍitas tena</seg> <seg type="pāda" n="b">devaśatruḥ suviklavaḥ</seg> /</l>

<l xml:id="HV_App.I,30.243"><seg type="pāda" n="a">rathopasthaṃ samāśritya</seg> <seg type="pāda" n="b">tasthau so 'tha vicetanaḥ</seg> //</l>

<l xml:id="HV_App.I,30.244"><seg type="pāda" n="a">sa cetanāṃ punaḥ prāpya</seg> <seg type="pāda" n="b">dhanur ādāya śambaraḥ</seg> /</l>

<l xml:id="HV_App.I,30.245"><seg type="pāda" n="a">vivyādha kārṣṇiṃ kupitaḥ</seg> <seg type="pāda" n="b">saptabhir niśitaiḥ śaraiḥ</seg> //</l>

<l xml:id="HV_App.I,30.246"><seg type="pāda" n="a">tān aprāptāñ śarān so 'tha</seg> <seg type="pāda" n="b">saptabhiḥ saptadhācchinat</seg> /</l>

<l xml:id="HV_App.I,30.247"><seg type="pāda" n="a">śambaraṃ ca jaghānātha</seg> <seg type="pāda" n="b">saptatyā niśitaiḥ śaraiḥ</seg> //</l>

<l xml:id="HV_App.I,30.248"><seg type="pāda" n="a">punaḥ śarasahasreṇa</seg> <seg type="pāda" n="b">kaṅkabarhiṇavāsasā</seg> /</l>

<l xml:id="HV_App.I,30.249"><seg type="pāda" n="a">ahanac chambaraṃ krodhād</seg> <seg type="pāda" n="b">dhārābhir iva parvatam</seg> //</l>

<l xml:id="HV_App.I,30.250"><seg type="pāda" n="a">pradiśo vidiśaś caiva</seg> <seg type="pāda" n="b">śaradhārāsamāvṛtāḥ</seg> /</l>

<note>k: After line 250, Bom. Poona eds. G(ed.) ins. :k</note>
<l xml:id="**HV_App.I,30.250**5:1"><seg type="pāda" n="a">sa diśo vidiśaś caiva</seg> <seg type="pāda" n="b">śaradhārāḥ samāvṛṇot</seg> /</l>

<l xml:id="HV_App.I,30.251"><seg type="pāda" n="a">andhakārīkṛtaṃ vyoma</seg> <seg type="pāda" n="b">dineśo naiva dṛśyate</seg> //</l>

<l xml:id="HV_App.I,30.252"><seg type="pāda" n="a">tato 'ndhakāram utsārya</seg> <seg type="pāda" n="b">vaidyutāstreṇa śambaraḥ</seg> /</l>

<l xml:id="HV_App.I,30.253"><seg type="pāda" n="a">pradyumnasya rathopasthe</seg> <seg type="pāda" n="b">śaravarṣaṃ mumoca ha</seg> //</l>

<l xml:id="HV_App.I,30.254"><seg type="pāda" n="a">tad astrajālaṃ pradyumnaḥ</seg> <seg type="pāda" n="b">śareṇānataparvaṇā</seg> /</l>

<l xml:id="HV_App.I,30.255"><seg type="pāda" n="a">ciccheda bahudhā rājan</seg> <seg type="pāda" n="b">darśayan pāṇilāghavam</seg> //</l>

<l xml:id="HV_App.I,30.256"><seg type="pāda" n="a">hate tasmin mahāvarṣe</seg> <seg type="pāda" n="b">śarāṇāṃ kārṣṇinā tadā</seg> /</l>

<l xml:id="HV_App.I,30.257"><seg type="pāda" n="a">drumavarṣaṃ mumocātha</seg> <seg type="pāda" n="b">māyayā kālaśambaraḥ</seg> //</l>

<l xml:id="HV_App.I,30.258"><seg type="pāda" n="a">drumavarṣocchritaṃ dṛṣṭvā</seg> <seg type="pāda" n="b">pradyumnaḥ krodhamūrchitaḥ</seg> /</l>

<l xml:id="HV_App.I,30.259"><seg type="pāda" n="a">āgneyāstraṃ mumocātha</seg> <seg type="pāda" n="b">tena vṛkṣān aśātayat</seg> //</l>

<l xml:id="HV_App.I,30.260"><seg type="pāda" n="a">bhasmībhūte vṛkṣvarṣe</seg> <seg type="pāda" n="b">śilāsaṃghātam utsṛjat</seg> /</l>

<l xml:id="HV_App.I,30.261"><seg type="pāda" n="a">pradyumnas taṃ tu vāyavyaiḥ</seg> <seg type="pāda" n="b">protsārayata saṃyuge</seg> /</l>

<l xml:id="HV_App.I,30.262"><seg type="pāda" n="a">tato māyāṃ parāṃ cakre</seg> <seg type="pāda" n="b">devaśatruḥ pratāpavān</seg> //</l>

<l xml:id="HV_App.I,30.263"><seg type="pāda" n="a">siṃhān vyāghrān varāhāṃś ca</seg> <seg type="pāda" n="b">tarakṣūn ṛkṣavānarān</seg> /</l>

<l xml:id="HV_App.I,30.264"><seg type="pāda" n="a">vāraṇān vāridaprakhyān</seg> <seg type="pāda" n="b">hayān uṣṭrān viśāṃ pate</seg> //</l>

<l xml:id="HV_App.I,30.265"><seg type="pāda" n="a">mumoca dhanur āyamya</seg> <seg type="pāda" n="b">pradyumnasya rathopari</seg> /</l>

<note>k: Line 265: pradyumnamya corrected. :k</note>
<l xml:id="HV_App.I,30.266"><seg type="pāda" n="a">gāndharvāstreṇa ciccheda</seg> <seg type="pāda" n="b">sarvāṃs tān khaṇḍaśas tadā</seg> //</l>

<l xml:id="HV_App.I,30.267"><seg type="pāda" n="a">pradyumnena tu sā māyā</seg> <seg type="pāda" n="b">hatā tāṃ vīkṣya śambaraḥ</seg> /</l>

<l xml:id="HV_App.I,30.268"><seg type="pāda" n="a">anyāṃ māyāṃ mumocātha</seg> <seg type="pāda" n="b">śambaraḥ krodhamūrchitaḥ</seg> //</l>

<l xml:id="HV_App.I,30.269"><seg type="pāda" n="a">gajendrān bhinnavadanān</seg> <seg type="pāda" n="b">ṣaṣṭihāyanayauvanān</seg> /</l>

<l xml:id="HV_App.I,30.270"><seg type="pāda" n="a">mahāmātrottamārūḍhān</seg> <seg type="pāda" n="b">kalpitān raṇagarvitān</seg> //</l>

<l xml:id="HV_App.I,30.271"><seg type="pāda" n="a">tām āpatantīṃ māyāṃ tu</seg> <seg type="pāda" n="b">kārṣṇiḥ kamalalocanaḥ</seg> /</l>

<l xml:id="HV_App.I,30.272"><seg type="pāda" n="a">saiṃhīṃ māyāṃ samutsraṣṭuṃ</seg> <seg type="pāda" n="b">cakre buddhiṃ mahāmanāḥ</seg> //</l>

<note>k: After line 272, T1.2 G1.3-5 M4 ins. :k</note>
<l xml:id="**HV_App.I,30.272**6:1"><seg type="pāda" n="a">utsraṣṭukāmaṃ taṃ dṛṣṭā</seg> <seg type="pāda" n="b">śambaro 'pi mumoca tām</seg> /</l>

<l xml:id="HV_App.I,30.273"><seg type="pāda" n="a">sṛṣṭāyāṃ siṃhamāyāyāṃ</seg> <seg type="pāda" n="b">raukmiṇeyena dhīmatā</seg> /</l>

<l xml:id="HV_App.I,30.274"><seg type="pāda" n="a">māyā nāgamayī naṣṭā</seg> <seg type="pāda" n="b">ādityeneva śarvarī</seg> //</l>

<l xml:id="HV_App.I,30.275"><seg type="pāda" n="a">nihatāṃ hastimāyāṃ tu</seg> <seg type="pāda" n="b">dṛṣṭvāsau dānaveśvaraḥ</seg> /</l>

<l xml:id="HV_App.I,30.276"><seg type="pāda" n="a">māyāṃ saṃmohanīṃ nāma</seg> <seg type="pāda" n="b">so 'sṛjad dānaveśvaraḥ</seg> //</l>

<l xml:id="HV_App.I,30.277"><seg type="pāda" n="a">tāṃ sṛṣṭāṃ mohinīṃ nāma</seg> <seg type="pāda" n="b">māyāṃ mayavinirmitām</seg> /</l>

<l xml:id="HV_App.I,30.278"><seg type="pāda" n="a">saṃjñāstreṇa tu pradyumno</seg> <seg type="pāda" n="b">nāśayām āsa vīryavān</seg> //</l>

<l xml:id="HV_App.I,30.279"><seg type="pāda" n="a">śambaras tu tataḥ kruddho</seg> <seg type="pāda" n="b">māyayā naṣṭayā tathā</seg> /</l>

<l xml:id="HV_App.I,30.280"><seg type="pāda" n="a">saiṃhīṃ māyāṃ mahātejāḥ</seg> <seg type="pāda" n="b">so 'sṛjad dānaveśvaraḥ</seg> //</l>

<l xml:id="HV_App.I,30.281"><seg type="pāda" n="a">siṃhān āpatato dṛṣṭvā</seg> <seg type="pāda" n="b">raukmiṇeyaḥ pratāpavān</seg> /</l>

<l xml:id="HV_App.I,30.282"><seg type="pāda" n="a">astraṃ gāndharvam ādāya</seg> <seg type="pāda" n="b">śarabhān asṛjat tadā</seg> //</l>

<l xml:id="HV_App.I,30.283"><seg type="pāda" n="a">te 'ṣṭāpadā balodagrā</seg> <seg type="pāda" n="b">nakhadaṃṣṭrāyudhā raṇe</seg> /</l>

<l xml:id="HV_App.I,30.284"><seg type="pāda" n="a">siṃhān vidrāvayām āsur</seg> <seg type="pāda" n="b">vāyur jaladharān iva</seg> //</l>

<l xml:id="HV_App.I,30.285"><seg type="pāda" n="a">siṃhān vidrāvitān dṛṣṭvā</seg> <seg type="pāda" n="b">māyayāṣṭāpadena vai</seg> /</l>

<l xml:id="HV_App.I,30.286"><seg type="pāda" n="a">śambaraś cintayām āsa</seg> <seg type="pāda" n="b">katham enaṃ nihanmi vai</seg> //</l>

<l xml:id="HV_App.I,30.287"><seg type="pāda" n="a">aho mūrkhasvabhāvo 'haṃ</seg> <seg type="pāda" n="b">yan mayā na hataḥ śiśuḥ</seg> /</l>

<note>k: Line 287: manmayā corrected. The vulgate reading "yan mayā" is not recorded by the CE; so I deduce it is a misprint. :k</note>
<l xml:id="HV_App.I,30.288"><seg type="pāda" n="a">prāptayauvanadehas tu</seg> <seg type="pāda" n="b">kṛtāstraś cāpi durmatiḥ</seg> /</l>

<l xml:id="HV_App.I,30.289"><seg type="pāda" n="a">tat kathaṃ nihaniṣyāmi</seg> <seg type="pāda" n="b">śatruṃ raṇaśiraḥsthitam</seg> //</l>

<l xml:id="HV_App.I,30.290"><seg type="pāda" n="a">māyā sā tiṣṭhate tīvrā</seg> <seg type="pāda" n="b">pannagī nāma bhīṣaṇā</seg> /</l>

<l xml:id="HV_App.I,30.291"><seg type="pāda" n="a">dattā me devadevena</seg> <seg type="pāda" n="b">hareṇāsuraghātinā</seg> //</l>

<l xml:id="HV_App.I,30.292"><seg type="pāda" n="a">tāṃ sṛjāmi mahāmāyām</seg> <seg type="pāda" n="b">āśīviṣasamākulām</seg> /</l>

<l xml:id="HV_App.I,30.293"><seg type="pāda" n="a">tayā dahyeta duṣṭātmā hy</seg> <seg type="pāda" n="b">eṣa māyāmayena vai</seg> //</l>

<l xml:id="HV_App.I,30.294"><seg type="pāda" n="a">sā sṛṣṭā pānnagī māyā</seg> <seg type="pāda" n="b">viṣajvālāsamākulā</seg> /</l>

<l xml:id="HV_App.I,30.295"><seg type="pāda" n="a">tayā pannagamayyā tu</seg> <seg type="pāda" n="b">sarathaṃ sahavājinam</seg> /</l>

<l xml:id="HV_App.I,30.296"><seg type="pāda" n="a">sasūtaṃ sa hi pradyumnaṃ</seg> <seg type="pāda" n="b">babandha śarabandhanaiḥ</seg> //</l>

<l xml:id="HV_App.I,30.297"><seg type="pāda" n="a">badhyamānaṃ tadā dṛṣṭvā</seg> <seg type="pāda" n="b">ātmānaṃ vṛṣṇivaṃśajaḥ</seg> /</l>

<l xml:id="HV_App.I,30.298"><seg type="pāda" n="a">māyāṃ saṃcintayām āsa</seg> <seg type="pāda" n="b">sauparṇīṃ sarpanāśanīm</seg> //</l>

<l xml:id="HV_App.I,30.299"><seg type="pāda" n="a">sā cintitā mahāmāyā</seg> <seg type="pāda" n="b">pradyumnena mahātmanā</seg> /</l>

<note>k: After line 299, T1.2 G1.3-5 M4 ins. :k</note>
<l xml:id="**HV_App.I,30.299**7:1"><seg type="pāda" n="a">abhyājagāma tāṃ so 'pi</seg> <seg type="pāda" n="b">mumocāsyā vinirgataḥ</seg> /</l>

<l xml:id="HV_App.I,30.300"><seg type="pāda" n="a">suparṇā vicaranti sma</seg> <seg type="pāda" n="b">sarpā naṣṭā mahāviṣāḥ</seg> //</l>

<l xml:id="HV_App.I,30.301"><seg type="pāda" n="a">bhagnāyāṃ sarpamāyāyāṃ</seg> <seg type="pāda" n="b">praśaṃsanti surāsurāḥ</seg> //</l>

<l xml:id="HV_App.I,30.302"><seg type="pāda" n="a">sādhu vīra mahābāho</seg> <seg type="pāda" n="b">sādhu rukmiṇinandana</seg> /</l>

<l xml:id="HV_App.I,30.303"><seg type="pāda" n="a">yat tvayā dharṣitā māyā</seg> <seg type="pāda" n="b">tena sma paritoṣitāḥ</seg> //</l>

<l xml:id="HV_App.I,30.304"><seg type="pāda" n="a">hatāyāṃ sarpamāyāyāṃ</seg> <seg type="pāda" n="b">śambaro 'cintayat punaḥ</seg> /</l>

<l xml:id="HV_App.I,30.305"><seg type="pāda" n="a">asti me kāladaṇḍābho</seg> <seg type="pāda" n="b">mudgaro hemabhūṣitaḥ</seg> //</l>

<l xml:id="HV_App.I,30.306"><seg type="pāda" n="a">tam apratihataṃ yuddhe</seg> <seg type="pāda" n="b">devadānavamānuṣaiḥ</seg> /</l>

<l xml:id="HV_App.I,30.307"><seg type="pāda" n="a">mayā sṛṣṭaṃ svadehena</seg> <seg type="pāda" n="b">tapas taptvā suduścaram</seg> //</l>

<l xml:id="HV_App.I,30.308"><seg type="pāda" n="a">purā yo mama pārvatyā</seg> <seg type="pāda" n="b">dattaḥ paramatuṣṭayā</seg> /</l>

<l xml:id="HV_App.I,30.309"><seg type="pāda" n="a">gṛhāṇa śambaremaṃ tvaṃ</seg> <seg type="pāda" n="b">mudgaraṃ hemabhūṣitam</seg> //</l>

<l xml:id="HV_App.I,30.310"><seg type="pāda" n="a">māyāntakaraṇaṃ nāma</seg> <seg type="pāda" n="b">sarvāsuravināśanam</seg> //</l>

<l xml:id="HV_App.I,30.311"><seg type="pāda" n="a">anena dānavau raudrau</seg> <seg type="pāda" n="b">balinau nagacāriṇau</seg> /</l>

<l xml:id="HV_App.I,30.312"><seg type="pāda" n="a">śumbhaś caiva niśumbhaś ca</seg> <seg type="pāda" n="b">sagaṇau sūditau mayā</seg> //</l>

<l xml:id="HV_App.I,30.313"><seg type="pāda" n="a">prāṇasaṃśayam āpanne</seg> <seg type="pāda" n="b">tvayā mokṣyaḥ sa śatrave</seg> /</l>

<l xml:id="HV_App.I,30.314"><seg type="pāda" n="a">ity uktvā pārvatī devī</seg> <seg type="pāda" n="b">tatraivāntaradhīyata</seg> //</l>

<l xml:id="HV_App.I,30.315"><seg type="pāda" n="a">tad ahaṃ mudgaraśreṣṭhaṃ</seg> <seg type="pāda" n="b">mocayiṣyāmi śatrave</seg> //</l>

<l xml:id="HV_App.I,30.316"><seg type="pāda" n="a">tasya vijñāya cittaṃ tu</seg> <seg type="pāda" n="b">devarājo 'bhyabhāṣata</seg> /</l>

<l xml:id="HV_App.I,30.317"><seg type="pāda" n="a">gaccha nārada śīgraṃ tvaṃ</seg> <seg type="pāda" n="b">pradyumnasya rathaṃ prati</seg> //</l>

<l xml:id="HV_App.I,30.318"><seg type="pāda" n="a">saṃbodhaya mahābāhuṃ</seg> <seg type="pāda" n="b">pūrvajātiṃ ca smāraya</seg> /</l>

<l xml:id="HV_App.I,30.319"><seg type="pāda" n="a">vaiṣṇavāstraṃ prayacchāsmai</seg> <seg type="pāda" n="b">vadhārthaṃ śambarasya ca</seg> /</l>

<l xml:id="HV_App.I,30.320"><seg type="pāda" n="a">abhedyaṃ kavacaṃ cāsya</seg> <seg type="pāda" n="b">prayacchāsurasūdanam</seg> //</l>

<l xml:id="HV_App.I,30.321"><seg type="pāda" n="a">evam ukto maghavatā</seg> <seg type="pāda" n="b">nāradaḥ prayayau tvaran</seg> /</l>

<l xml:id="HV_App.I,30.322"><seg type="pāda" n="a">ākāśo 'dhiṣṭhito 'vocan</seg> <seg type="pāda" n="b">makaradhvajaketanam</seg> //</l>

<l xml:id="HV_App.I,30.323"><seg type="pāda" n="a">kumāra paśya māṃ prāptaṃ</seg> <seg type="pāda" n="b">devagandharvanāradam</seg> /</l>

<l xml:id="HV_App.I,30.324"><seg type="pāda" n="a">preṣitaṃ devarājena</seg> <seg type="pāda" n="b">tava saṃbodhanāya vai</seg> //</l>

<l xml:id="HV_App.I,30.325"><seg type="pāda" n="a">smara tvaṃ pūrvakaṃ bhāvaṃ</seg> <seg type="pāda" n="b">kāmadevo 'si mānada</seg> /</l>

<l xml:id="HV_App.I,30.326"><seg type="pāda" n="a">harakopānalād dagdhas</seg> <seg type="pāda" n="b">tenānaṅga ihocyase</seg> //</l>

<l xml:id="HV_App.I,30.327"><seg type="pāda" n="a">tvaṃ vṛṣṇivaṃśe jāto 'si</seg> <seg type="pāda" n="b">rukmiṇyā garbhasaṃbhavaḥ</seg> /</l>

<l xml:id="HV_App.I,30.328"><seg type="pāda" n="a">jāto 'si keśavena tvaṃ</seg> <seg type="pāda" n="b">pradyumna iti kīrtyase</seg> //</l>

<l xml:id="HV_App.I,30.329"><seg type="pāda" n="a">āhṛtya śambareṇa tvam</seg> <seg type="pāda" n="b">ihānīto 'si mānada</seg> /</l>

<l xml:id="HV_App.I,30.330"><seg type="pāda" n="a">saptarātre tv asaṃpūrṇe</seg> <seg type="pāda" n="b">sūtikāgāramadhyataḥ</seg> //</l>

<l xml:id="HV_App.I,30.331"><seg type="pāda" n="a">vadhārthaṃ śambarasya tvaṃ</seg> <seg type="pāda" n="b">hriyamāṇo hy apekṣitaḥ</seg> /</l>

<l xml:id="HV_App.I,30.332"><seg type="pāda" n="a">keśavena mahābāho</seg> <seg type="pāda" n="b">devakāryārthasiddhaye</seg> //</l>

<l xml:id="HV_App.I,30.333"><seg type="pāda" n="a">yaiṣā māyāvatī nāma</seg> <seg type="pāda" n="b">bhāryā vai śambarasya tu</seg> /</l>

<l xml:id="HV_App.I,30.334"><seg type="pāda" n="a">ratiṃ tāṃ viddhi kalyāṇīṃ</seg> <seg type="pāda" n="b">tava bhāryāṃ purātanīm</seg> /</l>

<l xml:id="HV_App.I,30.335"><seg type="pāda" n="a">tava sā rakṣaṇārthāya</seg> <seg type="pāda" n="b">śambarasya gṛhe 'vasat</seg> //</l>

<l xml:id="HV_App.I,30.336"><seg type="pāda" n="a">māyāṃ śarīrajāṃ nyasya</seg> <seg type="pāda" n="b">mohanārthaṃ durātmanaḥ</seg> //</l>

<l xml:id="HV_App.I,30.337"><seg type="pāda" n="a">rater utpādanārthāya</seg> <seg type="pāda" n="b">preṣayaty aniśaṃ tadā</seg> /</l>

<l xml:id="HV_App.I,30.338"><seg type="pāda" n="a">evaṃ pradyumna buddhyā vai</seg> <seg type="pāda" n="b">tava bhāryā pratiṣṭhitā</seg> //</l>

<l xml:id="HV_App.I,30.339"><seg type="pāda" n="a">hatvā tvaṃ śambaraṃ vīra</seg> <seg type="pāda" n="b">vaiṣṇavāstreṇa saṃyuge</seg> /</l>

<l xml:id="HV_App.I,30.340"><seg type="pāda" n="a">gṛhya māyāvatīṃ bhāryāṃ</seg> <seg type="pāda" n="b">dvārakāṃ gantum arhasi</seg> //</l>

<l xml:id="HV_App.I,30.341"><seg type="pāda" n="a">gṛhāṇa vaiṣṇavaṃ cāstraṃ</seg> <seg type="pāda" n="b">kavacaṃ ca mahāprabham</seg> /</l>

<l xml:id="HV_App.I,30.342"><seg type="pāda" n="a">śakreṇa tava saṃgṛhya</seg> <seg type="pāda" n="b">preṣitaṃ śatrusūdana</seg> //</l>

<l xml:id="HV_App.I,30.343"><seg type="pāda" n="a">śṛṇu me hy aparaṃ vākyaṃ</seg> <seg type="pāda" n="b">kriyatām aviśaṅkayā</seg> /</l>

<l xml:id="HV_App.I,30.344"><seg type="pāda" n="a">asya devaripos tāta</seg> <seg type="pāda" n="b">mudgaro nityapūjitaḥ</seg> //</l>

<l xml:id="HV_App.I,30.345"><seg type="pāda" n="a">pārvatyā tuṣṭayā dattaḥ</seg> <seg type="pāda" n="b">sarvaśatrubarhaṇaḥ</seg> /</l>

<l xml:id="HV_App.I,30.346"><seg type="pāda" n="a">amoghaś caiva saṃgrāme</seg> <seg type="pāda" n="b">devadānavamānavaiḥ</seg> //</l>

<l xml:id="HV_App.I,30.347"><seg type="pāda" n="a">tad astrapratighātārthaṃ</seg> <seg type="pāda" n="b">devīṃ saṃsmartum arhasi</seg> /</l>

<note>k: After line 347, G2 M4 ins :k</note>
<l xml:id="**HV_App.I,30.347**8:1"><seg type="pāda" n="a">gṛhāṇa vaiṣṇavaṃ cāstraṃ</seg> <seg type="pāda" n="b">devyai caiva namasya ca</seg> /</l>

<l xml:id="HV_App.I,30.348"><seg type="pāda" n="a">stavyā caiva namasyā ca</seg> <seg type="pāda" n="b">mahādevī raṇotsukaiḥ</seg> //</l>

<l xml:id="HV_App.I,30.349"><seg type="pāda" n="a">tatra vai kriyatāṃ yatnaḥ</seg> <seg type="pāda" n="b">saṃgrāme ripuṇā saha</seg> /</l>

<l xml:id="HV_App.I,30.350"><seg type="pāda" n="a">ity uktvā nārado vākyaṃ</seg> <seg type="pāda" n="b">prayayau yatra vāsavaḥ</seg> //</l>

<note>Colophon</note>

<milestone unit="speaker" n="vaiśaṃpāyana uvāca"/>
<l xml:id="HV_App.I,30.351"><seg type="pāda" n="a">śambaras tu tataḥ kruddho</seg> <seg type="pāda" n="b">mudgaraṃ taṃ samādade</seg> /</l>

<l xml:id="HV_App.I,30.352"><seg type="pāda" n="a">mudgare gṛhyamāṇe tu</seg> <seg type="pāda" n="b">dvādaśārkāḥ samutthitāḥ</seg> //</l>

<l xml:id="HV_App.I,30.353"><seg type="pāda" n="a">parvatāś calitāḥ sarve</seg> <seg type="pāda" n="b">calitaṃ vasudhātalam</seg> /</l>

<l xml:id="HV_App.I,30.354"><seg type="pāda" n="a">udmārgāḥ sāgarā jātāḥ</seg> <seg type="pāda" n="b">saṃkṣubdhāś cāpi devatāḥ</seg> /</l>

<l xml:id="HV_App.I,30.355"><seg type="pāda" n="a">gṛdhracakrākulaṃ vyoma</seg> <seg type="pāda" n="b">ulkāpāto babhūva ha</seg> /</l>

<l xml:id="HV_App.I,30.356"><seg type="pāda" n="a">vavarṣa rudhiraṃ devaḥ</seg> <seg type="pāda" n="b">puruṣaṃ pavano vavau</seg> //</l>

<l xml:id="HV_App.I,30.357"><seg type="pāda" n="a">evaṃ dṛṣṭvā mahotpātān</seg> <seg type="pāda" n="b">pradyumnaḥ sa tvarānvitaḥ</seg> /</l>

<l xml:id="HV_App.I,30.358"><seg type="pāda" n="a">avatīrya rathād vīraḥ</seg> <seg type="pāda" n="b">kṛtāñjalipuṭaḥ sthitaḥ</seg> //</l>

<l xml:id="HV_App.I,30.359"><seg type="pāda" n="a">devīṃ sasmāra manasā</seg> <seg type="pāda" n="b">pārvatīṃ śaṃkarapriyām</seg> /</l>

<l xml:id="HV_App.I,30.360"><seg type="pāda" n="a">praṇamya śirasā devīṃ</seg> <seg type="pāda" n="b">stotuṃ samupacakrame</seg> //</l>


<milestone unit="speaker" n="pradyumna uvāca"/>
<l xml:id="HV_App.I,30.361"><seg type="pāda" n="a">oṃ namaḥ kātyāyanyai</seg> <seg type="pāda" n="b">guhasya jananyai namaḥ</seg> /</l>

<l xml:id="HV_App.I,30.362"><seg type="pāda" n="a">namas trailokyamāyāyai</seg> <seg type="pāda" n="b">kātyāyanyai namo namaḥ</seg> //</l>

<l xml:id="HV_App.I,30.363"><seg type="pāda" n="a">namaḥ śatruvināśinyai</seg> <seg type="pāda" n="b">namo gārgyai girīśaye</seg> /</l>

<l xml:id="HV_App.I,30.364"><seg type="pāda" n="a">namasye śumbhahananīṃ</seg> <seg type="pāda" n="b">niśumbhahṛdidāraṇīm</seg> //</l>

<l xml:id="HV_App.I,30.365"><seg type="pāda" n="a">kālarātriṃ namasye 'haṃ</seg> <seg type="pāda" n="b">kumārīṃ cāpi nityaśaḥ</seg> /</l>

<l xml:id="HV_App.I,30.366"><seg type="pāda" n="a">kāntāravāsinīṃ devīṃ</seg> <seg type="pāda" n="b">namasyāmi kṛtāñjaliḥ</seg> //</l>

<l xml:id="HV_App.I,30.367"><seg type="pāda" n="a">vindhyavāsinīṃ durgaghnīṃ</seg> <seg type="pāda" n="b">raṇadurgāṃ raṇapriyām</seg> /</l>

<l xml:id="HV_App.I,30.368"><seg type="pāda" n="a">namasyāmi mahādevīṃ</seg> <seg type="pāda" n="b">jayāṃ ca vijayāṃ tathā</seg> //</l>

<l xml:id="HV_App.I,30.369"><seg type="pāda" n="a">aparājitāṃ namasye 'ham</seg> <seg type="pāda" n="b">ajitāṃ śatrutāpanīm</seg> /</l>

<l xml:id="HV_App.I,30.370"><seg type="pāda" n="a">ghaṇṭāhastāṃ namasyāmi</seg> <seg type="pāda" n="b">ghaṇṭāmālākulāṃ tathā</seg> //</l>

<l xml:id="HV_App.I,30.371"><seg type="pāda" n="a">triśūlinīṃ namasyāmi</seg> <seg type="pāda" n="b">mahiṣāsuraghātinīm</seg> /</l>

<l xml:id="HV_App.I,30.372"><seg type="pāda" n="a">siṃhavāhāṃ namasyāmi</seg> <seg type="pāda" n="b">siṃhapravaraketanām</seg> //</l>

<l xml:id="HV_App.I,30.373"><seg type="pāda" n="a">ekānaṃśāṃ namasyāmi</seg> <seg type="pāda" n="b">gāyatrīṃ yajñasatkriyām</seg> /</l>

<l xml:id="HV_App.I,30.374"><seg type="pāda" n="a">sāvitrīṃ cāpi viprāṇāṃ</seg> <seg type="pāda" n="b">namasye 'haṃ kṛtāñjaliḥ</seg> /</l>

<l xml:id="HV_App.I,30.375"><seg type="pāda" n="a">rakṣa māṃ devi satataṃ</seg> <seg type="pāda" n="b">saṃgrāme vijayaṃ kuru</seg> //</l>

<l xml:id="HV_App.I,30.376"><seg type="pāda" n="a">iti kāmavacaḥ śrutvā</seg> <seg type="pāda" n="b">durgā suprītamānasā</seg> /</l>

<l xml:id="HV_App.I,30.377"><seg type="pāda" n="a">uvāca vacanaṃ devī</seg> <seg type="pāda" n="b">suprītenāntarātmanā</seg> //</l>

<l xml:id="HV_App.I,30.378"><seg type="pāda" n="a">paśya paśya mahābāho</seg> <seg type="pāda" n="b">rukmiṇyānandavardhana</seg> /</l>

<l xml:id="HV_App.I,30.379"><seg type="pāda" n="a">varaṃ varaya vatsa tvam</seg> <seg type="pāda" n="b">amoghaṃ darśanaṃ mama</seg> //</l>

<l xml:id="HV_App.I,30.380"><seg type="pāda" n="a">devyāstu vacanaṃ śrutvā</seg> <seg type="pāda" n="b">romāñ codgatamānasaḥ</seg> /</l>

<l xml:id="HV_App.I,30.381"><seg type="pāda" n="a">praṇamya śirasā devīṃ</seg> <seg type="pāda" n="b">vijñaptum upacakrame</seg> //</l>

<l xml:id="HV_App.I,30.382"><seg type="pāda" n="a">yadi tvaṃ devi tuṣṭāsi</seg> <seg type="pāda" n="b">dīyatāṃ me yadīpsitam</seg> /</l>

<l xml:id="HV_App.I,30.383"><seg type="pāda" n="a">varaṃ ca varade yāce</seg> <seg type="pāda" n="b">sarvāmitreṣu me jayaḥ</seg> //</l>

<l xml:id="HV_App.I,30.384"><seg type="pāda" n="a">yas tvayā mudgaro dattaḥ</seg> <seg type="pāda" n="b">śambarasyātmasaṃbhavaḥ</seg> /</l>

<l xml:id="HV_App.I,30.385"><seg type="pāda" n="a">eṣa me gātram āsādya</seg> <seg type="pāda" n="b">mālā padmamayī bhavet</seg> //</l>

<l xml:id="HV_App.I,30.386"><seg type="pāda" n="a">tathāstv iti ca sāpy uktvā</seg> <seg type="pāda" n="b">tatraivantaradhīyata</seg> /</l>

<l xml:id="HV_App.I,30.387"><seg type="pāda" n="a">pradyumnas tu mahātejā</seg> <seg type="pāda" n="b">hṛṣṭo ratham athāruhat</seg> //</l>

<l xml:id="HV_App.I,30.388"><seg type="pāda" n="a">mudgaraṃ tu gṛhītvā ca</seg> <seg type="pāda" n="b">śambaraḥ krodhamūrchitaḥ</seg> /</l>

<l xml:id="HV_App.I,30.389"><seg type="pāda" n="a">bhrāmayitvā sa cikṣepa</seg> <seg type="pāda" n="b">pradyumnorasi vīryavān</seg> //</l>

<l xml:id="HV_App.I,30.390"><seg type="pāda" n="a">sa gatvā madanābhyāśaṃ</seg> <seg type="pāda" n="b">mālā bhūtvātha pauṣkarī</seg> /</l>

<l xml:id="HV_App.I,30.391"><seg type="pāda" n="a">pradyumnasya ca kaṇṭhe sā</seg> <seg type="pāda" n="b">samāyuktā vyarājata</seg> /</l>

<l xml:id="HV_App.I,30.392"><seg type="pāda" n="a">nakṣatrāṇāṃ tu mālāyāṃ</seg> <seg type="pāda" n="b">yathā parivṛto vidhuḥ</seg> //</l>

<l xml:id="HV_App.I,30.393"><seg type="pāda" n="a">tato devāḥ sagandharvāḥ</seg> <seg type="pāda" n="b">siddhāś ca paramarṣayaḥ</seg> /</l>

<l xml:id="HV_App.I,30.394"><seg type="pāda" n="a">sādhu sādhv iti vācocuḥ</seg> <seg type="pāda" n="b">pūjayan keśavātmajam</seg> //</l>

<l xml:id="HV_App.I,30.395"><seg type="pāda" n="a">mudgaraṃ puṣpabhūtaṃ tu</seg> <seg type="pāda" n="b">dṛṣṭvā pradyumnasaṃnidhau</seg> /</l>

<l xml:id="HV_App.I,30.396"><seg type="pāda" n="a">vaiṣṇavaṃ paramāstraṃ tu</seg> <seg type="pāda" n="b">nāradena yadāhṛtam</seg> /</l>

<l xml:id="HV_App.I,30.397"><seg type="pāda" n="a">saṃdadhe cāpam āyamya</seg> <seg type="pāda" n="b">idaṃ vacanam abravīt</seg> //</l>

<l xml:id="HV_App.I,30.398"><seg type="pāda" n="a">yady ahaṃ rukmiṇīputraḥ</seg> <seg type="pāda" n="b">keśavasyātmajo hy aham</seg> /</l>

<l xml:id="HV_App.I,30.399"><seg type="pāda" n="a">tena satyena bāṇemaṃ</seg> <seg type="pāda" n="b">jahi tvaṃ śambaraṃ raṇe</seg> //</l>

<l xml:id="HV_App.I,30.400"><seg type="pāda" n="a">ity uktvā cāpam ākṛṣya</seg> <seg type="pāda" n="b">saṃdhāya ca mahāmanāḥ</seg> /</l>

<l xml:id="HV_App.I,30.401"><seg type="pāda" n="a">cikṣepa śambarāāyātha</seg> <seg type="pāda" n="b">dahaṃl lokatrayaṃ tviṣā</seg> //</l>

<l xml:id="HV_App.I,30.402"><seg type="pāda" n="a">sa kṣipto vṛṣṇisiṃhena</seg> <seg type="pāda" n="b">bāṇaḥ kravyādamohanaḥ</seg> /</l>

<l xml:id="HV_App.I,30.403"><seg type="pāda" n="a">hṛdayaṃ śambarasyātha</seg> <seg type="pāda" n="b">bhittvā dharaṇim āgamat</seg> //</l>

<l xml:id="HV_App.I,30.404"><seg type="pāda" n="a">naivāsya māṃsaṃ na snāyur</seg> <seg type="pāda" n="b">nāsthi na tvaṅ na śoṇitam</seg> /</l>

<l xml:id="HV_App.I,30.405"><seg type="pāda" n="a">sarvaṃ tadbhasmasādbhūtaṃ</seg> <seg type="pāda" n="b">vaiṣṇavāstrasya tejasā</seg> //</l>

<l xml:id="HV_App.I,30.406"><seg type="pāda" n="a">hate daitye mahākāye</seg> <seg type="pāda" n="b">dānave śambare 'dhame</seg> /</l>

<l xml:id="HV_App.I,30.407"><seg type="pāda" n="a">jahṛṣur devagandharvā</seg> <seg type="pāda" n="b">nanṛtuś cāpsarogaṇāḥ</seg> //</l>

<l xml:id="HV_App.I,30.408"><seg type="pāda" n="a">ūrvaśī menakā rambhā</seg> <seg type="pāda" n="b">vipracittis tilottamā</seg> /</l>

<l xml:id="HV_App.I,30.409"><seg type="pāda" n="a">nanṛtur hṛṣṭamanaso</seg> <seg type="pāda" n="b">jagatsthāvarajaṃgamam</seg> //</l>

<l xml:id="HV_App.I,30.410"><seg type="pāda" n="a">devarājas tu suprītaḥ</seg> <seg type="pāda" n="b">sarvair devagaṇaiḥ saha</seg> /</l>

<l xml:id="HV_App.I,30.411"><seg type="pāda" n="a">pradyumnaṃ puṣpavarṣeṇa</seg> <seg type="pāda" n="b">samabhyarcya prahṛṣṭavat</seg> //</l>

<l xml:id="HV_App.I,30.412">atha samarahate tu daityarāje @</l>
<l xml:id="HV_App.I,30.413">madhumathanasya sutena vaiṣṇavāstraiḥ |</l>
<l xml:id="HV_App.I,30.414">vigataripubhayāḥ surāś ca jagmur @</l>
<l xml:id="HV_App.I,30.415">makaravibhūṣaṇaketanaṃ stuvantaḥ ||</l>
<l xml:id="HV_App.I,30.416">sa ca samarapariśramaṃ vahan vai @</l>
<l xml:id="HV_App.I,30.417">nagaramukhaṃ praviveśa raukmiṇeyaḥ |</l>
<l xml:id="HV_App.I,30.418">priyatama iva kāntayā prahṛṣṭas @</l>
<l xml:id="HV_App.I,30.419">tvaritapadaṃ ratidarśanaṃ cakāra ||</l>
<note>Colophon</note>

<note>h: HV (CE) App. I, No. 31, transliterated by Anne Mossner and Horst Brinkhaus, proof--read by Horst Brinkhaus, version of June 3, 2005 :h</note>
<note>k: T2.4 G M1-3 ins. after adhyāya 105, Dn Ds2 D6 T1 M4 after App. I, No. 42B :k</note>

<milestone unit="speaker" n="janamejaya uvāca"/>
<l xml:id="HV_App.I,31.1"><seg type="pāda" n="a">kimarthaṃ bhagavān viṣṇur</seg> <seg type="pāda" n="b">devadevo janārdanaḥ</seg> /</l>

<l xml:id="HV_App.I,31.2"><seg type="pāda" n="a">gataḥ kailāsaśikharam</seg> <seg type="pāda" n="b">ālayaṃ śaṃkarasya ha</seg> //</l>

<l xml:id="HV_App.I,31.3"><seg type="pāda" n="a">nāradād yais tapo vṛddhair</seg> <seg type="pāda" n="b">munibhis tattvadarśibhiḥ</seg> /</l>

<l xml:id="HV_App.I,31.4"><seg type="pāda" n="a">tatra dṛṣṭo mahādevaḥ</seg> <seg type="pāda" n="b">śaṃkaro nīlalohitaḥ</seg> //</l>

<l xml:id="HV_App.I,31.5"><seg type="pāda" n="a">keśavena purā vipra</seg> <seg type="pāda" n="b">kurvatā tapa uttamam</seg> /</l>

<l xml:id="HV_App.I,31.6"><seg type="pāda" n="a">arcitas tena devena</seg> <seg type="pāda" n="b">śaṃkaraś ceti viśrutam</seg> //</l>

<l xml:id="HV_App.I,31.7"><seg type="pāda" n="a">devās tatra jagannāthaṃ</seg> <seg type="pāda" n="b">dṛṣṭavantaḥ purātanam</seg> /</l>

<l xml:id="HV_App.I,31.8"><seg type="pāda" n="a">arcayāṃ cakrire sākṣāc</seg> <seg type="pāda" n="b">chakrādyās taṃ hariṃ haram</seg> //</l>

<l xml:id="HV_App.I,31.9"><seg type="pāda" n="a">tau tu devau mahādevāv</seg> <seg type="pāda" n="b">ekībhūtau dvidhā kṛtau</seg> /</l>

<l xml:id="HV_App.I,31.10"><seg type="pāda" n="a">ekātmānau jagadyonī</seg> <seg type="pāda" n="b">sṛṣṭisaṃhārakārakau</seg> //</l>

<l xml:id="HV_App.I,31.11"><seg type="pāda" n="a">parasparasamāveśāj</seg> <seg type="pāda" n="b">jagataḥ pālane sthitau</seg> /</l>

<l xml:id="HV_App.I,31.12"><seg type="pāda" n="a">tayos tatra yathāvṛttaṃ</seg> <seg type="pāda" n="b">kailāse parvatottame</seg> //</l>

<l xml:id="HV_App.I,31.13"><seg type="pāda" n="a">ṛṣayaḥ kim aceṣṭanta</seg> <seg type="pāda" n="b">dṛṣṭvā tau puruṣottamau</seg> /</l>

<l xml:id="HV_App.I,31.14"><seg type="pāda" n="a">etat sarvam aśeṣeṇa</seg> <seg type="pāda" n="b">vaktum arhasi sattama</seg> //</l>

<l xml:id="HV_App.I,31.15"><seg type="pāda" n="a">yathāgato harir viṣṇuḥ</seg> <seg type="pāda" n="b">kṛṣṇo jiṣṇuḥ purātanaḥ</seg> /</l>

<l xml:id="HV_App.I,31.16"><seg type="pāda" n="a">yathā ca śaṃkaraḥ sākṣāt</seg> <seg type="pāda" n="b">kṛtavān nāgabhūṣaṇaḥ</seg> /</l>

<l xml:id="HV_App.I,31.17"><seg type="pāda" n="a">etat sarvaṃ vipravarya</seg> <seg type="pāda" n="b">brūhi tattvena yatnataḥ</seg> //</l>


<milestone unit="speaker" n="vaiśaṃpāyana uvāca"/>
<l xml:id="HV_App.I,31.18"><seg type="pāda" n="a">śṛṇuṣvāvahito rājan</seg> <seg type="pāda" n="b">yathā kṛṣṇo gato nagam</seg> /</l>

<l xml:id="HV_App.I,31.19"><seg type="pāda" n="a">yathā ca dṛṣṭo deveśaḥ</seg> <seg type="pāda" n="b">śaṃkaro vṛṣavāhanaḥ</seg> //</l>

<l xml:id="HV_App.I,31.20"><seg type="pāda" n="a">yathā cacāra ca tapo</seg> <seg type="pāda" n="b">yathā te munayo gatāḥ</seg> /</l>

<l xml:id="HV_App.I,31.21"><seg type="pāda" n="a">ekatvaṃ ca tayor yadvat</seg> <seg type="pāda" n="b">tathā śṛṇu nṛpottama</seg> //</l>

<l xml:id="HV_App.I,31.22"><seg type="pāda" n="a">dvaipāyano 'tha bhagavān</seg> <seg type="pāda" n="b">yathā provāca māṃ tathā</seg> /</l>

<l xml:id="HV_App.I,31.23"><seg type="pāda" n="a">namas kṛtvā pravakṣyāmi</seg> <seg type="pāda" n="b">keśavaṃ khagavāhanam</seg> /</l>

<l xml:id="HV_App.I,31.24"><seg type="pāda" n="a">yathāśakti yathāprajñaṃ</seg> <seg type="pāda" n="b">śṛṇu yatnena suvrata</seg> //</l>

<l xml:id="HV_App.I,31.25"><seg type="pāda" n="a">na hy aśuśrūṣave vācyaṃ</seg> <seg type="pāda" n="b">nṛśaṃsāyātapasvine</seg> /</l>

<l xml:id="HV_App.I,31.26"><seg type="pāda" n="a">nānadhītāya vaktavyaṃ</seg> <seg type="pāda" n="b">puṇyaṃ puṇyavatāṃ sadā</seg> //</l>

<l xml:id="HV_App.I,31.27"><seg type="pāda" n="a">svargyaṃ yaśasyaṃ dhanyaṃ ca</seg> <seg type="pāda" n="b">buddhiśuddhikaraṃ sadā</seg> /</l>

<l xml:id="HV_App.I,31.28"><seg type="pāda" n="a">dhyeyaṃ puṇyātmanā nityam</seg> <seg type="pāda" n="b">idaṃ vedārthaniścitam</seg> //</l>

<l xml:id="HV_App.I,31.29"><seg type="pāda" n="a">anekāraṇyasaṃyuktaṃ</seg> <seg type="pāda" n="b">sevante nityam īdṛṣam</seg> /</l>

<l xml:id="HV_App.I,31.30"><seg type="pāda" n="a">munayo vedaniratā</seg> <seg type="pāda" n="b">nāradādyās tapodhanāḥ</seg> //</l>

<l xml:id="HV_App.I,31.31"><seg type="pāda" n="a">atyadbhutaṃ mahāpuṇyaṃ</seg> <seg type="pāda" n="b">vṛttaṃ kailāsaparvate</seg> /</l>

<l xml:id="HV_App.I,31.32"><seg type="pāda" n="a">śivayor devayos tatra</seg> <seg type="pāda" n="b">hareś caiva bhavasya ha</seg> //</l>

<l xml:id="HV_App.I,31.33"><seg type="pāda" n="a">hateṣv asurasaṃgheṣu</seg> <seg type="pāda" n="b">narakādiṣu bhūmipa</seg> /</l>

<l xml:id="HV_App.I,31.34"><seg type="pāda" n="a">hateṣv atha nṛpeṣv eva</seg> <seg type="pāda" n="b">kiṃcic chiṣṭeṣu śatruṣu</seg> //</l>

<l xml:id="HV_App.I,31.35"><seg type="pāda" n="a">śāsati sma tadā viṣṇuḥ</seg> <seg type="pāda" n="b">pṛthivīṃ puruṣottamaḥ</seg> /</l>

<l xml:id="HV_App.I,31.36"><seg type="pāda" n="a">dvāravatyāṃ jagannātho</seg> <seg type="pāda" n="b">vasan vṛṣṇibhir īśvaraḥ</seg> //</l>

<l xml:id="HV_App.I,31.37"><seg type="pāda" n="a">rukmiṇīsaṃgato devo</seg> <seg type="pāda" n="b">vasaṃs tatra pure hariḥ</seg> /</l>

<l xml:id="HV_App.I,31.38"><seg type="pāda" n="a">kadācic ca tayā sārdhaṃ</seg> <seg type="pāda" n="b">śete rātrau jagatpatiḥ</seg> /</l>

<l xml:id="HV_App.I,31.39"><seg type="pāda" n="a">viharaṃś ca yathāyogaṃ</seg> <seg type="pāda" n="b">prītaḥ prītiyujā tayā</seg> //</l>

<l xml:id="HV_App.I,31.40"><seg type="pāda" n="a">athovāca tadā devī</seg> <seg type="pāda" n="b">rukmiṇī rukmabhūṣaṇā</seg> /</l>

<l xml:id="HV_App.I,31.41"><seg type="pāda" n="a">putram icchāmi deveśa</seg> <seg type="pāda" n="b">tvatto devakinandana</seg> //</l>

<l xml:id="HV_App.I,31.42"><seg type="pāda" n="a">balinaṃ rūpasaṃpannaṃ</seg> <seg type="pāda" n="b">tvayaiva sadṛṣaṃ prabho</seg> /</l>

<l xml:id="HV_App.I,31.43"><seg type="pāda" n="a">vṛṣṇīnām api netāraṃ</seg> <seg type="pāda" n="b">vīryayuktaṃ taponvitam</seg> //</l>

<l xml:id="HV_App.I,31.44"><seg type="pāda" n="a">sarvaśāstrārthakuśalaṃ</seg> <seg type="pāda" n="b">rājavidyāpuraskṛtam</seg> /</l>

<l xml:id="HV_App.I,31.45"><seg type="pāda" n="a">evam ādiguṇair yuktaṃ</seg> <seg type="pāda" n="b">dātum arhasi sattama</seg> //</l>

<l xml:id="HV_App.I,31.46"><seg type="pāda" n="a">tvayi sarvasya dātṛtvaṃ</seg> <seg type="pāda" n="b">nityam eva pratiṣṭhitam</seg> /</l>

<l xml:id="HV_App.I,31.47"><seg type="pāda" n="a">tvaṃ hi sarvasya kartā ca</seg> <seg type="pāda" n="b">dātā bhoktā jagatpate</seg> /</l>

<l xml:id="HV_App.I,31.48"><seg type="pāda" n="a">viśeṣatas tu bhṛtyānāṃ</seg> <seg type="pāda" n="b">śuśrūṣāniyatātmanām</seg> //</l>

<l xml:id="HV_App.I,31.49"><seg type="pāda" n="a">vaktavyaṃ kim u deveśa</seg> <seg type="pāda" n="b">yadi bhaktāsmi keśava</seg> /</l>

<l xml:id="HV_App.I,31.50"><seg type="pāda" n="a">anugraho yadi syān me</seg> <seg type="pāda" n="b">devadeva jagatpate</seg> /</l>

<l xml:id="HV_App.I,31.51"><seg type="pāda" n="a">dātum arhasi putraṃ tvaṃ</seg> <seg type="pāda" n="b">vīryavantaṃ janārdana</seg> //</l>


<milestone unit="speaker" n="vaiśaṃpāyana uvāca"/>
<l xml:id="HV_App.I,31.52"><seg type="pāda" n="a">ity ukto devadeveśaḥ</seg> <seg type="pāda" n="b">priyayā prīyamāṇayā</seg> /</l>

<l xml:id="HV_App.I,31.53"><seg type="pāda" n="a">tayā mahiṣyā rukmiṇyā</seg> <seg type="pāda" n="b">rukmiśatrur yadūdvahaḥ</seg> //</l>

<l xml:id="HV_App.I,31.54"><seg type="pāda" n="a">provāca vacanaṃ kāle</seg> <seg type="pāda" n="b">rukmiṇīṃ yādaveśvaraḥ</seg> /</l>

<l xml:id="HV_App.I,31.55"><seg type="pāda" n="a">dātāsmi tādṛśaṃ putraṃ</seg> <seg type="pāda" n="b">yaṃ tvam icchasi bhāmini</seg> //</l>

<l xml:id="HV_App.I,31.56"><seg type="pāda" n="a">nityabhaktāsi me devi</seg> <seg type="pāda" n="b">nātra kāryā vicāraṇā</seg> /</l>

<l xml:id="HV_App.I,31.57"><seg type="pāda" n="a">avaśyaṃ tava dāsyāmi</seg> <seg type="pāda" n="b">putraṃ śatrunibarhaṇam</seg> //</l>

<l xml:id="HV_App.I,31.58"><seg type="pāda" n="a">putreṇa lokāñ jayati</seg> <seg type="pāda" n="b">satām kāmadughā hi ye</seg> /</l>

<l xml:id="HV_App.I,31.59"><seg type="pāda" n="a">pud iti narakasyākhyā</seg> <seg type="pāda" n="b">duḥkaṃ ca narakaṃ viduḥ</seg> //</l>

<l xml:id="HV_App.I,31.60"><seg type="pāda" n="a">pudas trāṇāt tataḥ putram</seg> <seg type="pāda" n="b">ihecchanti paratra ca</seg> /</l>

<l xml:id="HV_App.I,31.61"><seg type="pāda" n="a">anantāḥ putriṇo lokāḥ</seg> <seg type="pāda" n="b">puruṣasya priye śubhāḥ</seg> //</l>

<l xml:id="HV_App.I,31.62"><seg type="pāda" n="a">patir jāyāṃ praviśati</seg> <seg type="pāda" n="b">garbho bhūtvā sa mātaram</seg> /</l>

<l xml:id="HV_App.I,31.63"><seg type="pāda" n="a">tasyāṃ punar navo bhūtvā</seg> <seg type="pāda" n="b">daśame māsi jāyate</seg> //</l>

<note>k: D6 T4 ins. :k</note>
<l xml:id="**HV_App.I,31.63**1:1"><seg type="pāda" n="a">tajjāyā jāyā bhavati</seg> <seg type="pāda" n="b">yad asyāṃ jāyate punaḥ</seg> /</l>

<l xml:id="HV_App.I,31.64"><seg type="pāda" n="a">putravatāṃ bibhetīndraḥ</seg> <seg type="pāda" n="b">kiṃ nu te nājitaṃ bhavet</seg> /</l>

<l xml:id="HV_App.I,31.65"><seg type="pāda" n="a">nāputro vindate lokān</seg> <seg type="pāda" n="b">kuputrād vandhyatā varā</seg> //</l>

<l xml:id="HV_App.I,31.66"><seg type="pāda" n="a">kuputro narako yasmāt</seg> <seg type="pāda" n="b">suputrāt svarga eva hi</seg> /</l>

<l xml:id="HV_App.I,31.67"><seg type="pāda" n="a">tasmād vinītaṃ satputraṃ</seg> <seg type="pāda" n="b">śrutavantaṃ dayāparam</seg> //</l>

<l xml:id="HV_App.I,31.68"><seg type="pāda" n="a">vidyā hi vinatir yasmād</seg> <seg type="pāda" n="b">vidyāyuktaṃ sudhārmikam</seg> /</l>

<l xml:id="HV_App.I,31.69"><seg type="pāda" n="a">icchet putraṃ sadā putrī</seg> <seg type="pāda" n="b">puruṣo yatnavān budhaḥ</seg> //</l>

<l xml:id="HV_App.I,31.70"><seg type="pāda" n="a">tasmād dāsyāmi te putraṃ</seg> <seg type="pāda" n="b">vidyāvantaṃ sudhārmikam</seg> /</l>

<l xml:id="HV_App.I,31.71"><seg type="pāda" n="a">eṣa gacchāmi putrārthaṃ</seg> <seg type="pāda" n="b">kailāsaṃ parvatottamam</seg> //</l>

<l xml:id="HV_App.I,31.72"><seg type="pāda" n="a">tatropāsya mahādevaṃ</seg> <seg type="pāda" n="b">śaṃkaraṃ nīlalohitam</seg> /</l>

<l xml:id="HV_App.I,31.73"><seg type="pāda" n="a">tato labdhāsmi putraṃ te</seg> <seg type="pāda" n="b">bhavād bhūtahite ratāt</seg> //</l>

<l xml:id="HV_App.I,31.74"><seg type="pāda" n="a">tapasā brahmacaryeṇa</seg> <seg type="pāda" n="b">bhavaṃ śaṃkaram avyayam</seg> /</l>

<l xml:id="HV_App.I,31.75"><seg type="pāda" n="a">toṣayitvā virūpākṣam</seg> <seg type="pāda" n="b">ādidevam ajaṃ vibhum</seg> //</l>

<l xml:id="HV_App.I,31.76"><seg type="pāda" n="a">gamiṣyāmy aham adyaiva</seg> <seg type="pāda" n="b">draṣṭuṃ śaṃkaram avyayam</seg> /</l>

<l xml:id="HV_App.I,31.77"><seg type="pāda" n="a">sa ca me dāsyate putraṃ</seg> <seg type="pāda" n="b">toṣitas tapasā mayā</seg> //</l>

<l xml:id="HV_App.I,31.78"><seg type="pāda" n="a">tatra gatvā mahādevaṃ</seg> <seg type="pāda" n="b">namaskṛtya sahomayā</seg> /</l>

<l xml:id="HV_App.I,31.79"><seg type="pāda" n="a">praviśya badarīṃ puṇyām</seg> <seg type="pāda" n="b">ṛṣijuṣṭāṃ tapomayīm</seg> //</l>

<l xml:id="HV_App.I,31.80"><seg type="pāda" n="a">agnihotrākulāṃ divyāṃ</seg> <seg type="pāda" n="b">gaṅgāmbuplāvitāṃ sadā</seg> /</l>

<l xml:id="HV_App.I,31.81"><seg type="pāda" n="a">mṛgapakṣisamāyuktāṃ</seg> <seg type="pāda" n="b">siṃhadvīpiśatākulām</seg> //</l>

<l xml:id="HV_App.I,31.82"><seg type="pāda" n="a">badarīphalasaṃpūrṇāṃ</seg> <seg type="pāda" n="b">vānarakṣobhitadrumām</seg> /</l>

<l xml:id="HV_App.I,31.83"><seg type="pāda" n="a">vetrārūḍhamahāvṛkṣāṃ</seg> <seg type="pāda" n="b">kadalīkhaṇḍamaṇḍitām</seg> //</l>

<l xml:id="HV_App.I,31.84"><seg type="pāda" n="a">munibhir vedatattvārtha+</seg> <seg type="pāda" n="b">vicāranipuṇaiḥ sadā</seg> /</l>

<l xml:id="HV_App.I,31.85"><seg type="pāda" n="a">tarkaniścitatattvārthaiḥ</seg> <seg type="pāda" n="b">pramāṇakuśalair yutām</seg> //</l>

<l xml:id="HV_App.I,31.86"><seg type="pāda" n="a">idam ekam idaṃ tattvam</seg> <seg type="pāda" n="b">iti niścitamānasaiḥ</seg> /</l>

<l xml:id="HV_App.I,31.87"><seg type="pāda" n="a">upāsamānām anyatra</seg> <seg type="pāda" n="b">siddhaiḥ siddhārthatatparaiḥ</seg> //</l>

<l xml:id="HV_App.I,31.88"><seg type="pāda" n="a">śrutismṛtipurāṇajñaiḥ</seg> <seg type="pāda" n="b">sevyamānaṃ maharṣibhiḥ</seg> /</l>

<l xml:id="HV_App.I,31.89"><seg type="pāda" n="a">gacchadbhiḥ svarganilayaṃ</seg> <seg type="pāda" n="b">parityajya kalevaram</seg> //</l>

<l xml:id="HV_App.I,31.90"><seg type="pāda" n="a">prasiddhāṃ mahatīṃ devi</seg> <seg type="pāda" n="b">yāsyāmi sukṛtālayām</seg> /</l>

<l xml:id="HV_App.I,31.91"><seg type="pāda" n="a">ity uktvā virarāmaiva</seg> <seg type="pāda" n="b">devadevo janārdanaḥ</seg> //</l>

<note>Colophon</note>

<milestone unit="speaker" n="vaiśaṃpāyana uvāca"/>
<l xml:id="HV_App.I,31.92"><seg type="pāda" n="a">prabhātāyāṃ tu śarvaryāṃ</seg> <seg type="pāda" n="b">gantum icchañ janārdanaḥ</seg> /</l>

<l xml:id="HV_App.I,31.93"><seg type="pāda" n="a">hutāgniḥ kṛtakalyāṇaḥ</seg> <seg type="pāda" n="b">samāptavaradakṣiṇaḥ</seg> //</l>

<l xml:id="HV_App.I,31.94"><seg type="pāda" n="a">gāś ca dattvātha viprebhyo</seg> <seg type="pāda" n="b">namaskṛtya dvijottamān</seg> /</l>

<l xml:id="HV_App.I,31.95"><seg type="pāda" n="a">āsthānam aṇḍapaṃ kṛṣṇaḥ</seg> <seg type="pāda" n="b">praviveśa jagatpatiḥ</seg> //</l>

<l xml:id="HV_App.I,31.96"><seg type="pāda" n="a">āsanaṃ mahad āsthāya</seg> <seg type="pāda" n="b">vṛṣṇīn āhūya sarvaśaḥ</seg> /</l>

<l xml:id="HV_App.I,31.97"><seg type="pāda" n="a">balabhadraṃ śineḥ putraṃ</seg> <seg type="pāda" n="b">hārdikyaṃ śaṭhasāraṇau</seg> //</l>

<l xml:id="HV_App.I,31.98"><seg type="pāda" n="a">ugrasenaṃ mahābuddhim</seg> <seg type="pāda" n="b">uddhavaṃ nītimattaram</seg> /</l>

<l xml:id="HV_App.I,31.99"><seg type="pāda" n="a">yasya nītiṃ samāśritya</seg> <seg type="pāda" n="b">jīvanti yadavaḥ sukham</seg> //</l>

<l xml:id="HV_App.I,31.100"><seg type="pāda" n="a">netā ca yaduvṛṣṇīnāṃ</seg> <seg type="pāda" n="b">sa tu dharmaparaḥ sadā</seg> /</l>

<l xml:id="HV_App.I,31.101"><seg type="pāda" n="a">yasya bibhyati devāś ca</seg> <seg type="pāda" n="b">nītes tasya mahātmanaḥ</seg> //</l>

<l xml:id="HV_App.I,31.102"><seg type="pāda" n="a">yasya buddhivaśād viṣṇuḥ</seg> <seg type="pāda" n="b">śaśāsa pṛthivīṃ sadā</seg> /</l>

<l xml:id="HV_App.I,31.103"><seg type="pāda" n="a">taṃ ca vṛṣṇivaraṃ vīram</seg> <seg type="pāda" n="b">uddhavaṃ devasaprabham</seg> //</l>

<l xml:id="HV_App.I,31.104"><seg type="pāda" n="a">anyān api yadūn sarvān</seg> <seg type="pāda" n="b">uvāca bhagavān hariḥ</seg> /</l>

<l xml:id="HV_App.I,31.105"><seg type="pāda" n="a">śṛṇvantu mama vākyāni</seg> <seg type="pāda" n="b">yādavāḥ sarva eva hi</seg> /</l>

<l xml:id="HV_App.I,31.106"><seg type="pāda" n="a">śṛṇu cāpi vaco mahyaṃ</seg> <seg type="pāda" n="b">pitar uddhava me sakhe</seg> //</l>

<l xml:id="HV_App.I,31.107"><seg type="pāda" n="a">bālyāt prabhṛti yo yatno</seg> <seg type="pāda" n="b">mama duṣṭanibarhaṇe</seg> /</l>

<l xml:id="HV_App.I,31.108"><seg type="pāda" n="a">pratyakṣaṃ bhavatā dṛṣṭaṃ</seg> <seg type="pāda" n="b">pūtanānidhanaṃ nṛpāḥ</seg> //</l>

<l xml:id="HV_App.I,31.109"><seg type="pāda" n="a">keśī ca nihato bālye</seg> <seg type="pāda" n="b">mayā bālena yādavāḥ</seg> /</l>

<l xml:id="HV_App.I,31.110"><seg type="pāda" n="a">govardhano dhṛtaḥ śailo</seg> <seg type="pāda" n="b">gāvaś ca paripālitāḥ</seg> //</l>

<l xml:id="HV_App.I,31.111"><seg type="pāda" n="a">abhiṣikto 'smi śakreṇa</seg> <seg type="pāda" n="b">devānām agrataḥ sthitaḥ</seg> /</l>

<l xml:id="HV_App.I,31.112"><seg type="pāda" n="a">kaṃso 'pi nidhanaṃ nīto</seg> <seg type="pāda" n="b">mayā cāṇūramallakaḥ</seg> //</l>

<l xml:id="HV_App.I,31.113"><seg type="pāda" n="a">ugraseno 'bhiṣiktaś ca</seg> <seg type="pāda" n="b">kṛtā dvāravatī mayā</seg> /</l>

<l xml:id="HV_App.I,31.114"><seg type="pāda" n="a">anye cāpi nṛpā rājan</seg> <seg type="pāda" n="b">balino nihatā mayā</seg> //</l>

<l xml:id="HV_App.I,31.115"><seg type="pāda" n="a">yo 'pi vīro jarāsaṃdho</seg> <seg type="pāda" n="b">nigṛhīto balān mayā</seg> /</l>

<l xml:id="HV_App.I,31.116"><seg type="pāda" n="a">bhīmena balinā rājan</seg> <seg type="pāda" n="b">nayena mama yādavāḥ</seg> //</l>

<l xml:id="HV_App.I,31.117"><seg type="pāda" n="a">sṛgālo nihataḥ saṃkhye</seg> <seg type="pāda" n="b">gomantād gacchatā mayā</seg> /</l>

<l xml:id="HV_App.I,31.118"><seg type="pāda" n="a">yo 'pi vīro durātmāsau</seg> <seg type="pāda" n="b">dānavo narako hataḥ</seg> /</l>

<l xml:id="HV_App.I,31.119"><seg type="pāda" n="a">niṣkaṇṭakam imaṃ lokaṃ</seg> <seg type="pāda" n="b">kṛtavān rājasattamāḥ</seg> //</l>

<l xml:id="HV_App.I,31.120"><seg type="pāda" n="a">kiṃ tu vīro nṛpo jajñe</seg> <seg type="pāda" n="b">sakhā bhaumasya yādavāḥ</seg> /</l>

<l xml:id="HV_App.I,31.121"><seg type="pāda" n="a">pauṇḍro vīryavatāṃ netā</seg> <seg type="pāda" n="b">dveṣṭā cāsau sadā mama</seg> //</l>

<l xml:id="HV_App.I,31.122"><seg type="pāda" n="a">śiṣyo droṇasya rājendro</seg> <seg type="pāda" n="b">balī brahmāstravitkṛtī</seg> /</l>

<l xml:id="HV_App.I,31.123"><seg type="pāda" n="a">śāstrajño nītimān sākṣān</seg> <seg type="pāda" n="b">netā sainyasya yatnavān</seg> /</l>

<l xml:id="HV_App.I,31.124"><seg type="pāda" n="a">yoddhā yuddhapriyo rājā</seg> <seg type="pāda" n="b">jāmadagnya ivāparaḥ</seg> //</l>

<l xml:id="HV_App.I,31.125"><seg type="pāda" n="a">ekāntaśatrur asmākaṃ</seg> <seg type="pāda" n="b">chidrānveṣī sadā mama</seg> /</l>

<l xml:id="HV_App.I,31.126"><seg type="pāda" n="a">bādhiṣyate purīṃ yoddhā</seg> <seg type="pāda" n="b">chidraṃ yadi labheta saḥ</seg> //</l>

<l xml:id="HV_App.I,31.127"><seg type="pāda" n="a">na hy alpasādhyo balavān</seg> <seg type="pāda" n="b">puṇḍrasyeśo nṛpottamāḥ</seg> /</l>

<l xml:id="HV_App.I,31.128"><seg type="pāda" n="a">yattā bhavantas tiṣṭhantu</seg> <seg type="pāda" n="b">pragṛhītaśarāsanāḥ</seg> /</l>

<l xml:id="HV_App.I,31.129"><seg type="pāda" n="a">yathā na bādhate rājā</seg> <seg type="pāda" n="b">purīṃ yadukulāśrayām</seg> //</l>

<l xml:id="HV_App.I,31.130"><seg type="pāda" n="a">ahaṃ tu yās ye kailāsaṃ</seg> <seg type="pāda" n="b">kutaścit kāraṇān nṛpāḥ</seg> /</l>

<l xml:id="HV_App.I,31.131"><seg type="pāda" n="a">śaṃkaraṃ draṣṭukāmo 'smi</seg> <seg type="pāda" n="b">bhūtabhāvanabhāvanam</seg> /</l>

<l xml:id="HV_App.I,31.132"><seg type="pāda" n="a">yāvad āgamanaṃ mahyaṃ</seg> <seg type="pāda" n="b">tāvad yattā bhavantv iha</seg> //</l>

<l xml:id="HV_App.I,31.133"><seg type="pāda" n="a">mayā virahatāṃ cemaṃ</seg> <seg type="pāda" n="b">yadi jānāti pauṇḍrakaḥ</seg> /</l>

<l xml:id="HV_App.I,31.134"><seg type="pāda" n="a">āgamiṣyati rājendro</seg> <seg type="pāda" n="b">rotsyate ca purīm imām</seg> /</l>

<l xml:id="HV_App.I,31.135"><seg type="pāda" n="a">imāṃ niryādavāṃ kartuṃ</seg> <seg type="pāda" n="b">śaknotīti ca me matiḥ</seg> //</l>

<l xml:id="HV_App.I,31.136"><seg type="pāda" n="a">yattā bhavata rājendrāḥ</seg> <seg type="pāda" n="b">khaḍgaiḥ pāśaiḥ paraśvadhaiḥ</seg> /</l>

<note>k: G2 ins. :k</note>

<milestone unit="speaker" n="{vaiśaṃpāyanaḥ} **HV_App.I,31.136**2:1"/>
<l xml:id="**HV_App.I,31.136**2:2"><seg type="pāda" n="a">ity uktā vāsudevena</seg> <seg type="pāda" n="b">vṛṣṇayo yadupuṃgavāḥ</seg> /</l>

<l xml:id="**HV_App.I,31.136**2:3"><seg type="pāda" n="a">teṣāṃ madhye mahābāhur</seg> <seg type="pāda" n="b">uddhavaḥ kṛṣṇam abravīt</seg> /</l>

<l xml:id="HV_App.I,31.137"><seg type="pāda" n="a">pāṣāṇaiḥ karpaṇasthaiś ca</seg> <seg type="pāda" n="b">saṃnaddhā bhavata svakaiḥ</seg> /</l>

<l xml:id="HV_App.I,31.138"><seg type="pāda" n="a">pidhāya ca kapāṭāni</seg> <seg type="pāda" n="b">mahādvārāṇi yatnataḥ</seg> //</l>

<l xml:id="HV_App.I,31.139"><seg type="pāda" n="a">eka eva mahādvāro</seg> <seg type="pāda" n="b">gamanāgamane sadā</seg> /</l>

<l xml:id="HV_App.I,31.140"><seg type="pāda" n="a">mudrayā saha gacchantu</seg> <seg type="pāda" n="b">rājāno gantum īpsavaḥ</seg> //</l>

<l xml:id="HV_App.I,31.141"><seg type="pāda" n="a">na cāmudraḥ praveṣṭavyo</seg> <seg type="pāda" n="b">dvārapālasya rakṣataḥ</seg> /</l>

<l xml:id="HV_App.I,31.142"><seg type="pāda" n="a">yāvad āgamanaṃ mahyaṃ</seg> <seg type="pāda" n="b">tāvad evaṃ bhaviṣyati</seg> //</l>

<l xml:id="HV_App.I,31.143"><seg type="pāda" n="a">mṛgayā nātra kartavyā</seg> <seg type="pāda" n="b">na ca krīḍā bahiḥ purāt</seg> /</l>

<l xml:id="HV_App.I,31.144"><seg type="pāda" n="a">jñātavyāś ca pare sve ca</seg> <seg type="pāda" n="b">gamanāgamane sadā</seg> //</l>

<note>k: D6 ins. :k</note>
<l xml:id="**HV_App.I,31.144**3:1"><seg type="pāda" n="a">cakrāṅkitāḥ praveṣṭavyāḥ</seg> <seg type="pāda" n="b">yāvad āgamanaṃ mama</seg> /</l>

<l xml:id="**HV_App.I,31.144**3:2"><seg type="pāda" n="a">nāmudritāḥ praveṣṭavyāḥ</seg> <seg type="pāda" n="b">yāvad āgamanaṃ mama</seg> /</l>

<l xml:id="HV_App.I,31.145"><seg type="pāda" n="a">evamādi kriyā kāryā</seg> <seg type="pāda" n="b">yāvad āgamanaṃ mama</seg> /</l>

<l xml:id="HV_App.I,31.146"><seg type="pāda" n="a">ity uktvā yādavān sarvān</seg> <seg type="pāda" n="b">sātyakiṃ punar āha ca</seg> //</l>

<note>Colophon</note>

<milestone unit="speaker" n="śrībhagavān uvāca"/>
<l xml:id="HV_App.I,31.147"><seg type="pāda" n="a">sātyake śṛṇu madvākyaṃ</seg> <seg type="pāda" n="b">yatto bhava yudhāṃ vara</seg> /</l>

<l xml:id="HV_App.I,31.148"><seg type="pāda" n="a">tvaṃ tu khaḍgī gadī bhūtvā</seg> <seg type="pāda" n="b">cāpī bāṇī talatravān</seg> /</l>

<l xml:id="HV_App.I,31.149"><seg type="pāda" n="a">tiṣṭha yatnena rakṣasva</seg> <seg type="pāda" n="b">purīṃ bahunṛpāśrayām</seg> //</l>

<l xml:id="HV_App.I,31.150"><seg type="pāda" n="a">na ca nidrā tvayā kāryā</seg> <seg type="pāda" n="b">rātrau yaduvṛṣa prabho</seg> /</l>

<l xml:id="HV_App.I,31.151"><seg type="pāda" n="a">na ca vyākhyā tvayā kāryā</seg> <seg type="pāda" n="b">śāstrāṇāṃ śāstratatpara</seg> /</l>

<l xml:id="HV_App.I,31.152"><seg type="pāda" n="a">na ca vādas tvayā kāryo</seg> <seg type="pāda" n="b">vādibhiḥ saha vṛṣṇipa</seg> //</l>

<l xml:id="HV_App.I,31.153"><seg type="pāda" n="a">tvaṃ hi yoddhā balī jetā</seg> <seg type="pāda" n="b">dhanurvedasya vedavit</seg> /</l>

<l xml:id="HV_App.I,31.154"><seg type="pāda" n="a">tathā kuru yathā vīra</seg> <seg type="pāda" n="b">nopahāsyā bhavemahi</seg> //</l>


<milestone unit="speaker" n="sātyakir uvāca"/>
<l xml:id="HV_App.I,31.155"><seg type="pāda" n="a">kariṣyāmi vacas tubhyaṃ</seg> <seg type="pāda" n="b">yathāśakti janārdana</seg> /</l>

<l xml:id="HV_App.I,31.156"><seg type="pāda" n="a">ājñā tava jagannātha</seg> <seg type="pāda" n="b">dhāryā yatnena me sadā</seg> //</l>

<l xml:id="HV_App.I,31.157"><seg type="pāda" n="a">bhṛtyavat pracariṣyāmi</seg> <seg type="pāda" n="b">kāmapālasya mādhava</seg> /</l>

<l xml:id="HV_App.I,31.158"><seg type="pāda" n="a">yāvad āgamanaṃ tubhyaṃ</seg> <seg type="pāda" n="b">tāvat sthāsyāmi yatnataḥ</seg> //</l>

<l xml:id="HV_App.I,31.159"><seg type="pāda" n="a">prasādas tava govinda</seg> <seg type="pāda" n="b">yadi syān mayi mādhava</seg> /</l>

<l xml:id="HV_App.I,31.160"><seg type="pāda" n="a">kiṃ nāma mama duḥsādhyaṃ</seg> <seg type="pāda" n="b">śatrūṇāṃ nigrahe hare</seg> //</l>

<l xml:id="HV_App.I,31.161"><seg type="pāda" n="a">yadi śakraṃ yamaṃ vāpi</seg> <seg type="pāda" n="b">kuberam api pāśinam</seg> /</l>

<l xml:id="HV_App.I,31.162"><seg type="pāda" n="a">sarvān etān vijeṣyāmi</seg> <seg type="pāda" n="b">kim u pauṇḍraṃ nṛpottamam</seg> /</l>

<l xml:id="HV_App.I,31.163"><seg type="pāda" n="a">gaccha kāryaṃ kuruṣvedaṃ</seg> <seg type="pāda" n="b">yatto 'haṃ satataṃ hare</seg> //</l>

<l xml:id="HV_App.I,31.164"><seg type="pāda" n="a">uddhavaṃ punar āhendaṃ</seg> <seg type="pāda" n="b">kṛṣṇaḥ padmanibhekṣaṇaḥ</seg> /</l>

<l xml:id="HV_App.I,31.165"><seg type="pāda" n="a">śṛṇūddhava tvaṃ vākyaṃ me</seg> <seg type="pāda" n="b">kuryās tv etat prayatnavān</seg> //</l>

<l xml:id="HV_App.I,31.166"><seg type="pāda" n="a">rakṣyā nayena rājendra</seg> <seg type="pāda" n="b">purī dvāravatī tvayā</seg> /</l>

<l xml:id="HV_App.I,31.167"><seg type="pāda" n="a">yatto bhava sadā tāta</seg> <seg type="pāda" n="b">kuru sāhāyyam atra naḥ</seg> /</l>

<l xml:id="HV_App.I,31.168"><seg type="pāda" n="a">lajjā mama samutpannā</seg> <seg type="pāda" n="b">vadatas tava sāṃpratam</seg> //</l>

<l xml:id="HV_App.I,31.169"><seg type="pāda" n="a">tvaṃ hi netā samas tasya</seg> <seg type="pāda" n="b">vidyāpārasya sarvataḥ</seg> /</l>

<l xml:id="HV_App.I,31.170"><seg type="pāda" n="a">ko nu śakṣyati medhāvī</seg> <seg type="pāda" n="b">vaktuṃ vidyāvataḥ puraḥ</seg> //</l>

<l xml:id="HV_App.I,31.171"><seg type="pāda" n="a">yat kāryaṃ tad bhavān vetti hy</seg> <seg type="pāda" n="b">akāryaṃ cāpi sarvataḥ</seg> /</l>

<l xml:id="HV_App.I,31.172"><seg type="pāda" n="a">ato 'haṃ virame tāta</seg> <seg type="pāda" n="b">vaktuṃ saṃprati vṛṣṇipa</seg> //</l>


<milestone unit="speaker" n="uddhava uvāca"/>
<l xml:id="HV_App.I,31.173"><seg type="pāda" n="a">kim idaṃ tava govinda</seg> <seg type="pāda" n="b">vartate māṃ prati prabho</seg> /</l>

<l xml:id="HV_App.I,31.174"><seg type="pāda" n="a">aho prasannatā mahyaṃ</seg> <seg type="pāda" n="b">kiṃ tu prītir iyaṃ tava</seg> //</l>

<l xml:id="HV_App.I,31.175"><seg type="pāda" n="a">jānāmy ahaṃ jagannātha</seg> <seg type="pāda" n="b">prasādasyaiṣa vistaraḥ</seg> /</l>

<l xml:id="HV_App.I,31.176"><seg type="pāda" n="a">yasya prasanno bhavasi</seg> <seg type="pāda" n="b">tasya kiṃ nāsti keśava</seg> //</l>

<l xml:id="HV_App.I,31.177"><seg type="pāda" n="a">tvaṃ hi sarvasya jagataḥ</seg> <seg type="pāda" n="b">kartā hartā pradhānakṛt</seg> /</l>

<l xml:id="HV_App.I,31.178"><seg type="pāda" n="a">prabhavaḥ sarvakāryāṇāṃ</seg> <seg type="pāda" n="b">vaktā śrotā pramāṇavit</seg> //</l>

<l xml:id="HV_App.I,31.179"><seg type="pāda" n="a">dhyātā dhyānamayo dhyeya</seg> <seg type="pāda" n="b">iti brahmavido viduḥ</seg> /</l>

<l xml:id="HV_App.I,31.180"><seg type="pāda" n="a">jetā devaripūṇāṃ ca</seg> <seg type="pāda" n="b">goptā nākasadāṃ bhavān</seg> //</l>

<l xml:id="HV_App.I,31.181"><seg type="pāda" n="a">tvannāthā vayam eveti</seg> <seg type="pāda" n="b">jīvāmo nihatadviṣaḥ</seg> /</l>

<l xml:id="HV_App.I,31.182"><seg type="pāda" n="a">iyaṃ nītir ahaṃ manye</seg> <seg type="pāda" n="b">netā nīter yato bhavān</seg> //</l>

<l xml:id="HV_App.I,31.183"><seg type="pāda" n="a">ko nu nāma na yo veda</seg> <seg type="pāda" n="b">tvāṃ vinā sāṃprataṃ vada</seg> /</l>

<l xml:id="HV_App.I,31.184"><seg type="pāda" n="a">nītis tvaṃ sarvakāryāṇām</seg> <seg type="pāda" n="b">iti me niścitā matiḥ</seg> //</l>

<l xml:id="HV_App.I,31.185"><seg type="pāda" n="a">durgāḍho nayamārgo 'yam</seg> <seg type="pāda" n="b">ity āhus tadvido janāḥ</seg> /</l>

<l xml:id="HV_App.I,31.186"><seg type="pāda" n="a">caturdhā procyate nītiḥ</seg> <seg type="pāda" n="b">sāmadāne janārdana</seg> //</l>

<l xml:id="HV_App.I,31.187"><seg type="pāda" n="a">daṇḍo bhedo manuṣyāṇāṃ</seg> <seg type="pāda" n="b">nigrahāvagrahe sadā</seg> /</l>

<l xml:id="HV_App.I,31.188"><seg type="pāda" n="a">daṇḍyeṣu daṇḍam icchanti</seg> <seg type="pāda" n="b">sāmānyaṃ tu naye hare</seg> //</l>

<l xml:id="HV_App.I,31.189"><seg type="pāda" n="a">balavatsv atha dānaṃ tu</seg> <seg type="pāda" n="b">trayāṇāṃ cedagocare</seg> /</l>

<l xml:id="HV_App.I,31.190"><seg type="pāda" n="a">prayoktavyo mahābheda</seg> <seg type="pāda" n="b">iti nītimatāṃ matam</seg> //</l>

<l xml:id="HV_App.I,31.191"><seg type="pāda" n="a">teṣu teṣv atha sarveṣu</seg> <seg type="pāda" n="b">pramāṇaṃ tvāṃ vidur budhāḥ</seg> /</l>

<l xml:id="HV_App.I,31.192"><seg type="pāda" n="a">kim atra bahunoktena</seg> <seg type="pāda" n="b">sarvaṃ tvayi samarpitam</seg> /</l>

<l xml:id="HV_App.I,31.193"><seg type="pāda" n="a">ity uktvā virarāmaiva</seg> <seg type="pāda" n="b">uddhavo nītimattaraḥ</seg> //</l>

<l xml:id="HV_App.I,31.194"><seg type="pāda" n="a">tataḥ sa bhagavān viṣṇur</seg> <seg type="pāda" n="b">evam eva nṛpottama</seg> /</l>

<l xml:id="HV_App.I,31.195"><seg type="pāda" n="a">kāmapālaṃ mahābāhum</seg> <seg type="pāda" n="b">uvāca yadusaṃsadi</seg> /</l>

<l xml:id="HV_App.I,31.196"><seg type="pāda" n="a">ugrasenaṃ nṛpaṃ rājaṃs</seg> <seg type="pāda" n="b">tathā hārdikyam eva ca</seg> //</l>

<l xml:id="HV_App.I,31.197"><seg type="pāda" n="a">kāmapālaṃ punar viṣṇur</seg> <seg type="pāda" n="b">idaṃ hovāca yattvavit</seg> /</l>

<l xml:id="HV_App.I,31.198"><seg type="pāda" n="a">na pramādas tvayā kāryaḥ</seg> <seg type="pāda" n="b">sarvadā yatnavān bhava</seg> //</l>

<l xml:id="HV_App.I,31.199"><seg type="pāda" n="a">sthite tvayi mahābāho</seg> <seg type="pāda" n="b">ka pīḍā jagato bhavet</seg> //</l>

<l xml:id="HV_App.I,31.200"><seg type="pāda" n="a">gadī bhava sadā ārya</seg> <seg type="pāda" n="b">na krīḍā sarvadā bhavet</seg> //</l>

<l xml:id="HV_App.I,31.201"><seg type="pāda" n="a">rakṣa tvaṃ sarvadā yatnāt</seg> <seg type="pāda" n="b">purīṃ dvāravatīṃ prabho</seg> /</l>

<l xml:id="HV_App.I,31.202"><seg type="pāda" n="a">nopahāsyā yathā syāma</seg> <seg type="pāda" n="b">tathā kuru gadī bhava</seg> //</l>

<l xml:id="HV_App.I,31.203"><seg type="pāda" n="a">utsāhaḥ sarvathā kāryo</seg> <seg type="pāda" n="b">nirutsāho na yatnataḥ</seg> /</l>

<l xml:id="HV_App.I,31.204"><seg type="pāda" n="a">bāḍham ity abravīd rāmaḥ</seg> <seg type="pāda" n="b">kṛṣṇaṃ vṛṣṇikulodvaham</seg> //</l>

<l xml:id="HV_App.I,31.205"><seg type="pāda" n="a">vṛṣṇayaḥ sarva evaite</seg> <seg type="pāda" n="b">svaṃ svaṃ sadma samāyayuḥ</seg> /</l>

<l xml:id="HV_App.I,31.206"><seg type="pāda" n="a">gantum aicchaj jagannāthaḥ</seg> <seg type="pāda" n="b">kailāsaṃ parvatottamam</seg> //</l>

<note>Colophon</note>

<milestone unit="speaker" n="vaiśaṃpāyana uvāca"/>
<l xml:id="HV_App.I,31.207"><seg type="pāda" n="a">tataḥ sa cintayām āsa</seg> <seg type="pāda" n="b">garuḍaṃ pakṣipuṃgavam</seg> /</l>

<l xml:id="HV_App.I,31.208"><seg type="pāda" n="a">āgaccha tvaritaṃ tārkṣya</seg> <seg type="pāda" n="b">iti viṣnur jagatpatiḥ</seg> //</l>

<l xml:id="HV_App.I,31.209"><seg type="pāda" n="a">tataḥ sa bhagavāṃs tārkṣyo</seg> <seg type="pāda" n="b">vedarāśir iti smṛtaḥ</seg> /</l>

<l xml:id="HV_App.I,31.210"><seg type="pāda" n="a">balavān vikramī yogī</seg> <seg type="pāda" n="b">śāstranetā kurūdvaha</seg> //</l>

<l xml:id="HV_App.I,31.211"><seg type="pāda" n="a">yajñamūrtiḥ purāṇātmā</seg> <seg type="pāda" n="b">sāmamūrdhā ca pāvanaḥ</seg> /</l>

<l xml:id="HV_App.I,31.212"><seg type="pāda" n="a">ṛgvedapakṣavān pakṣī</seg> <seg type="pāda" n="b">piṅgalo jaṭilākṛtiḥ</seg> //</l>

<l xml:id="HV_App.I,31.213"><seg type="pāda" n="a">tāmratuṇḍaḥ somaharaḥ</seg> <seg type="pāda" n="b">śakrajetā mahāśirāḥ</seg> /</l>

<l xml:id="HV_App.I,31.214"><seg type="pāda" n="a">pannagāriḥ padmanetraḥ</seg> <seg type="pāda" n="b">sākṣād indra ivāparaḥ</seg> //</l>

<l xml:id="HV_App.I,31.215"><seg type="pāda" n="a">vāhanaṃ devadevasya</seg> <seg type="pāda" n="b">dānavīgarbhakṛntanaḥ</seg> /</l>

<l xml:id="HV_App.I,31.216"><seg type="pāda" n="a">rākṣasāsurasaṃghānāṃ</seg> <seg type="pāda" n="b">jetā pakṣabalena yaḥ</seg> //</l>

<l xml:id="HV_App.I,31.217"><seg type="pāda" n="a">prādur āsīn mahāvīryaḥ</seg> <seg type="pāda" n="b">keśavasyāgratas tadā</seg> /</l>

<l xml:id="HV_App.I,31.218"><seg type="pāda" n="a">jānubhyām apatad bhūmau</seg> <seg type="pāda" n="b">namo viṣṇo jagatpate</seg> //</l>

<l xml:id="HV_App.I,31.219"><seg type="pāda" n="a">namaste devadeveśa</seg> <seg type="pāda" n="b">hare svāminn iti bruvan</seg> /</l>

<l xml:id="HV_App.I,31.220"><seg type="pāda" n="a">pasparśa pāṇinā kṛṣṇaḥ</seg> <seg type="pāda" n="b">svāgataṃ tārkṣyapuṃgava</seg> //</l>

<l xml:id="HV_App.I,31.221"><seg type="pāda" n="a">ity uvāca tadā tārkṣyaṃ</seg> <seg type="pāda" n="b">yāsye kailāsaparvatam</seg> /</l>

<l xml:id="HV_App.I,31.222"><seg type="pāda" n="a">śūlinaṃ draṣṭum icchāmi</seg> <seg type="pāda" n="b">śaṃkaraṃ śāśvataṃ śivam</seg> //</l>

<l xml:id="HV_App.I,31.223"><seg type="pāda" n="a">bāḍham ity abravīt tārkṣya</seg> <seg type="pāda" n="b">āruhyainaṃ janārdanaḥ</seg> /</l>

<l xml:id="HV_App.I,31.224"><seg type="pāda" n="a">tiṣṭhadhvam iti hovāca</seg> <seg type="pāda" n="b">yādavān pārśvavartinaḥ</seg> //</l>

<l xml:id="HV_App.I,31.225"><seg type="pāda" n="a">tato yayau jagannātho</seg> <seg type="pāda" n="b">diśaṃ prāguttarāṃ hariḥ</seg> /</l>

<l xml:id="HV_App.I,31.226"><seg type="pāda" n="a">raveṇa mahatā tārkṣyas</seg> <seg type="pāda" n="b">trailokyaṃ samakampayat</seg> //</l>

<l xml:id="HV_App.I,31.227"><seg type="pāda" n="a">sāgaraṃ kṣobhayām āsa</seg> <seg type="pāda" n="b">padbhyāṃ pakṣī vrajaṃs tadā</seg> /</l>

<l xml:id="HV_App.I,31.228"><seg type="pāda" n="a">pakṣeṇa parvatān sarvān</seg> <seg type="pāda" n="b">vahan devaṃ janārdanam</seg> //</l>

<l xml:id="HV_App.I,31.229"><seg type="pāda" n="a">tato devāḥ sagandharvā</seg> <seg type="pāda" n="b">ākāśe 'dhiṣṭhitās tadā</seg> /</l>

<l xml:id="HV_App.I,31.230"><seg type="pāda" n="a">tuṣṭuvuḥ puṇḍarīkākṣaṃ</seg> <seg type="pāda" n="b">vāgbhir iṣṭābhir īśvaram</seg> //</l>

<l xml:id="HV_App.I,31.231"><seg type="pāda" n="a">jaya deva jagannātha</seg> <seg type="pāda" n="b">naya viṣṇo jagatpate</seg> /</l>

<l xml:id="HV_App.I,31.232"><seg type="pāda" n="a">jayājeya namo deva</seg> <seg type="pāda" n="b">bhūtabhāvanabhāvana</seg> //</l>

<l xml:id="HV_App.I,31.233"><seg type="pāda" n="a">namaḥ paramasiṃhāya</seg> <seg type="pāda" n="b">daityadānavanāśana</seg> /</l>

<l xml:id="HV_App.I,31.234"><seg type="pāda" n="a">jayājeya hare deva</seg> <seg type="pāda" n="b">yogidhyeya bhayāpaha</seg> //</l>

<l xml:id="HV_App.I,31.235"><seg type="pāda" n="a">nārāyaṇa namo deva</seg> <seg type="pāda" n="b">kṛṣṇa kṛṣṇa hare hare</seg> /</l>

<l xml:id="HV_App.I,31.236"><seg type="pāda" n="a">ādikartaḥ purāṇātman</seg> <seg type="pāda" n="b">brahmayone sanātana</seg> /</l>

<l xml:id="HV_App.I,31.237"><seg type="pāda" n="a">namas te sakaleśāya</seg> <seg type="pāda" n="b">nirguṇāya guṇātmane</seg> /</l>

<l xml:id="HV_App.I,31.238"><seg type="pāda" n="a">bhaktapriyāya bhaktāya</seg> <seg type="pāda" n="b">namo dānavanāśana</seg> //</l>

<l xml:id="HV_App.I,31.239"><seg type="pāda" n="a">acintyamūrtaye tubhyaṃ</seg> <seg type="pāda" n="b">namas te sakaleśvara</seg> /</l>

<l xml:id="HV_App.I,31.240"><seg type="pāda" n="a">ity ādibhis tadā devaṃ</seg> <seg type="pāda" n="b">vāgbhir īśānam avyayam</seg> /</l>

<l xml:id="HV_App.I,31.241"><seg type="pāda" n="a">tuṣṭuvur devagandharvā</seg> <seg type="pāda" n="b">ṛṣayaḥ siddhacāraṇāḥ</seg> //</l>

<l xml:id="HV_App.I,31.242"><seg type="pāda" n="a">śṛṇvann eva jagannāthaḥ</seg> <seg type="pāda" n="b">stutivākyāni tāni ca</seg> /</l>

<l xml:id="HV_App.I,31.243"><seg type="pāda" n="a">yayau sārdhaṃ suragaṇair</seg> <seg type="pāda" n="b">munibhir vedapāragaiḥ</seg> //</l>

<l xml:id="HV_App.I,31.244"><seg type="pāda" n="a">yatra pūrvaṃ svayaṃ viṣṇus</seg> <seg type="pāda" n="b">tapas tepe sudāruṇam</seg> /</l>

<l xml:id="HV_App.I,31.245"><seg type="pāda" n="a">lokavṛddhikaraḥ śrīmāṃl</seg> <seg type="pāda" n="b">lokānāṃ hitakāmyayā</seg> //</l>

<l xml:id="HV_App.I,31.246"><seg type="pāda" n="a">varṣāyutaṃ tapas taptaṃ</seg> <seg type="pāda" n="b">viṣṇunā prabhaviṣṇunā</seg> /</l>

<l xml:id="HV_App.I,31.247"><seg type="pāda" n="a">yatra viṣṇur jagannāthas</seg> <seg type="pāda" n="b">tapas taptvā sudāruṇam</seg> /</l>

<l xml:id="HV_App.I,31.248"><seg type="pāda" n="a">dvidhākarot svam ātmānaṃ</seg> <seg type="pāda" n="b">naranārāyaṇākhyayā</seg> //</l>

<l xml:id="HV_App.I,31.249"><seg type="pāda" n="a">gaṅgā yatra saricchreṣṭhā</seg> <seg type="pāda" n="b">madhye dhāvati pāvanī</seg> /</l>

<l xml:id="HV_App.I,31.250"><seg type="pāda" n="a">yatra śakraḥ svayaṃ hatvā</seg> <seg type="pāda" n="b">vṛtraṃ vedārthatattvagam</seg> //</l>

<l xml:id="HV_App.I,31.251"><seg type="pāda" n="a">brahmahatyā vināśārthaṃ</seg> <seg type="pāda" n="b">tapo varṣāyutaṃ carat</seg> /</l>

<l xml:id="HV_App.I,31.252"><seg type="pāda" n="a">yatra siddhāś ca siddhāḥ syur</seg> <seg type="pāda" n="b">dhyātvā devaṃ janārdanam</seg> //</l>

<l xml:id="HV_App.I,31.253"><seg type="pāda" n="a">yatra hatvā raṇe rāmo</seg> <seg type="pāda" n="b">rāvaṇaṃ lokarāvaṇam</seg> /</l>

<l xml:id="HV_App.I,31.254"><seg type="pāda" n="a">etacchāsanam icchaṃś ca</seg> <seg type="pāda" n="b">tapo ghoram atapyata</seg> //</l>

<l xml:id="HV_App.I,31.255"><seg type="pāda" n="a">devāś ca munayaś caiva</seg> <seg type="pāda" n="b">siddhiṃ yānti śucivratāḥ</seg> /</l>

<l xml:id="HV_App.I,31.256"><seg type="pāda" n="a">yatra nityaṃ jagannāthaḥ</seg> <seg type="pāda" n="b">sākṣād vasati keśavaḥ</seg> //</l>

<l xml:id="HV_App.I,31.257"><seg type="pāda" n="a">yatra yajñāḥ pravartante</seg> <seg type="pāda" n="b">nityaṃ munigaṇaiḥ saha</seg> /</l>

<l xml:id="HV_App.I,31.258"><seg type="pāda" n="a">yasyāḥ smaraṇamātreṇa</seg> <seg type="pāda" n="b">naraḥ svargaṃ gamiṣyati</seg> //</l>

<l xml:id="HV_App.I,31.259"><seg type="pāda" n="a">svargasopānam icchanti</seg> <seg type="pāda" n="b">yāṃ puṇyāṃ munisattamāḥ</seg> /</l>

<l xml:id="HV_App.I,31.260"><seg type="pāda" n="a">śatravo mitratāṃ yānti</seg> <seg type="pāda" n="b">yatra nityaṃ nṛpottama</seg> //</l>

<l xml:id="HV_App.I,31.261"><seg type="pāda" n="a">yām āhuḥ puṇyaśīlānāṃ</seg> <seg type="pāda" n="b">sthānam uttamadharmiṇām</seg> /</l>

<l xml:id="HV_App.I,31.262"><seg type="pāda" n="a">yatra viṣṇuṃ samārādhya</seg> <seg type="pāda" n="b">devāḥ svargaṃ samāyayuḥ</seg> //</l>

<l xml:id="HV_App.I,31.263"><seg type="pāda" n="a">siddhikṣetram idaṃ prāhur</seg> <seg type="pāda" n="b">ṛṣayo vītamatsarāḥ</seg> /</l>

<l xml:id="HV_App.I,31.264"><seg type="pāda" n="a">viśālāṃ badarīṃ viṣṇus</seg> <seg type="pāda" n="b">tāṃ draṣṭuṃ sakaleśvaraḥ</seg> //</l>

<l xml:id="HV_App.I,31.265"><seg type="pāda" n="a">sāyāhne cāmaragaṇair</seg> <seg type="pāda" n="b">munibhis tattva darśibhiḥ</seg> /</l>

<l xml:id="HV_App.I,31.266"><seg type="pāda" n="a">praviveśa mahāpuṇyām</seg> <seg type="pāda" n="b">ṛṣijuṣṭāṃ tapomayīm</seg> //</l>

<l xml:id="HV_App.I,31.267"><seg type="pāda" n="a">agnihotrākule kāle</seg> <seg type="pāda" n="b">pakṣivyāhārasaṃkule</seg> /</l>

<l xml:id="HV_App.I,31.268"><seg type="pāda" n="a">nīḍastheṣu vihaṃgeṣu</seg> <seg type="pāda" n="b">duhyamānāsu goṣu ca</seg> //</l>

<l xml:id="HV_App.I,31.269"><seg type="pāda" n="a">bṛsīṣv atha ca tiṣṭhatsu</seg> <seg type="pāda" n="b">munivīreṣu sarvataḥ</seg> /</l>

<l xml:id="HV_App.I,31.270"><seg type="pāda" n="a">samādhistheṣu siddheṣu</seg> <seg type="pāda" n="b">cintayatsu janārdanam</seg> //</l>

<l xml:id="HV_App.I,31.271"><seg type="pāda" n="a">adhiśriteṣu haviḥṣu</seg> <seg type="pāda" n="b">jvālyamāneṣu cāgniṣu</seg> /</l>

<l xml:id="HV_App.I,31.272"><seg type="pāda" n="a">hūyamāneṣu tatraiva</seg> <seg type="pāda" n="b">pāvakeṣu samantataḥ</seg> /</l>

<l xml:id="HV_App.I,31.273"><seg type="pāda" n="a">atithau pūjyamāne ca</seg> <seg type="pāda" n="b">saṃdhyāviṣṭe jaganmaye</seg> //</l>

<l xml:id="HV_App.I,31.274"><seg type="pāda" n="a">sa tasyām atha velāyāṃ</seg> <seg type="pāda" n="b">devaiḥ saha janārdanaḥ</seg> /</l>

<l xml:id="HV_App.I,31.275"><seg type="pāda" n="a">viveśa badarīṃ viṣṇur</seg> <seg type="pāda" n="b">munijuṣṭāṃ tapomayīm</seg> //</l>

<l xml:id="HV_App.I,31.276"><seg type="pāda" n="a">āśramasyātha madhyaṃ tu</seg> <seg type="pāda" n="b">praviśya harir īśvaraḥ</seg> /</l>

<l xml:id="HV_App.I,31.277"><seg type="pāda" n="a">garuḍād avaruhyātha</seg> <seg type="pāda" n="b">dīpikādīpite tadā</seg> /</l>

<l xml:id="HV_App.I,31.278"><seg type="pāda" n="a">pradeśe puṇḍarīkākṣaḥ</seg> <seg type="pāda" n="b">sthitas tāvat sahāmaraiḥ</seg> //</l>

<note>Colophon</note>

<milestone unit="speaker" n="vaiśaṃpāyana uvāca"/>
<l xml:id="HV_App.I,31.279"><seg type="pāda" n="a">tato munigaṇā dṛṣṭvā</seg> <seg type="pāda" n="b">devadevam avasthitam</seg> /</l>

<l xml:id="HV_App.I,31.280"><seg type="pāda" n="a">samāpya cāgnihotrāṇi</seg> <seg type="pāda" n="b">saṃpūjyātithisattamān</seg> //</l>

<l xml:id="HV_App.I,31.281"><seg type="pāda" n="a">munayo dīrghatapasaḥ</seg> <seg type="pāda" n="b">samādhau kṛtaniścayāḥ</seg> /</l>

<l xml:id="HV_App.I,31.282"><seg type="pāda" n="a">jaṭino muṇḍinaḥ kecic</seg> <seg type="pāda" n="b">chirādhamanisaṃtatāḥ</seg> //</l>

<l xml:id="HV_App.I,31.283"><seg type="pāda" n="a">nirmajjānīrasāḥ kecid</seg> <seg type="pāda" n="b">vetālā iva kecana</seg> /</l>

<l xml:id="HV_App.I,31.284"><seg type="pāda" n="a">aśmakuṭṭāśanaparāḥ</seg> <seg type="pāda" n="b">parṇabhakṣās tathāpare</seg> //</l>

<l xml:id="HV_App.I,31.285"><seg type="pāda" n="a">vedavidyāvratasnātā</seg> <seg type="pāda" n="b">nirāhārā mahātapāḥ</seg> /</l>

<l xml:id="HV_App.I,31.286"><seg type="pāda" n="a">smarantaḥ sarvadā viṣṇuṃ</seg> <seg type="pāda" n="b">tadbhaktās tatparāyaṇāḥ</seg> //</l>

<l xml:id="HV_App.I,31.287"><seg type="pāda" n="a">āsannamuktayaḥ kecit</seg> <seg type="pāda" n="b">kecid dhyānaikatatparāḥ</seg> /</l>

<l xml:id="HV_App.I,31.288"><seg type="pāda" n="a">dhyānena manasā viṣṇuṃ</seg> <seg type="pāda" n="b">dṛṣṭavantas tapodhanāḥ</seg> //</l>

<l xml:id="HV_App.I,31.289"><seg type="pāda" n="a">saṃvatsarāśinaḥ kecit</seg> <seg type="pāda" n="b">kecij jalavicāriṇaḥ</seg> /</l>

<l xml:id="HV_App.I,31.290"><seg type="pāda" n="a">śakrasya bhayadātāraḥ</seg> <seg type="pāda" n="b">śrutismṛtiprāyaṇāḥ</seg> //</l>

<l xml:id="HV_App.I,31.291"><seg type="pāda" n="a">vasiṣṭho vāmadevaś ca</seg> <seg type="pāda" n="b">raibhyo dhūmras tathaiva ca</seg> /</l>

<l xml:id="HV_App.I,31.292"><seg type="pāda" n="a">jābāliḥ kāśyapaḥ kaṇvo</seg> <seg type="pāda" n="b">bharadvājo 'tha gautamaḥ</seg> //</l>

<l xml:id="HV_App.I,31.293"><seg type="pāda" n="a">atrir aśvaśirā bhadraḥ</seg> <seg type="pāda" n="b">śaṅkhaḥ śaṇkhanidhiḥ kuṇiḥ</seg> /</l>

<l xml:id="HV_App.I,31.294"><seg type="pāda" n="a">pārāśaryaḥ pavitrākṣo</seg> <seg type="pāda" n="b">yājñavalkyo mahāmanāḥ</seg> //</l>

<l xml:id="HV_App.I,31.295"><seg type="pāda" n="a">kakṣīvān aṅgirāś caiva</seg> <seg type="pāda" n="b">munir dīrghatamās tathā</seg> /</l>

<l xml:id="HV_App.I,31.296"><seg type="pāda" n="a">asito devalas tāta</seg> <seg type="pāda" n="b">vālmīkiś ca mahātapāḥ</seg> //</l>

<l xml:id="HV_App.I,31.297"><seg type="pāda" n="a">ete cānye ca munayo</seg> <seg type="pāda" n="b">draṣṭum īśvaram avyayam</seg> /</l>

<l xml:id="HV_App.I,31.298"><seg type="pāda" n="a">ādāyārghyaṃ yathāyogam</seg> <seg type="pāda" n="b">uṭajāt svāt samāyayuḥ</seg> //</l>

<l xml:id="HV_App.I,31.299"><seg type="pāda" n="a">te ca gatvā hariṃ kṛṣṇaṃ</seg> <seg type="pāda" n="b">viṣṇum īśaṃ janārdanam</seg> /</l>

<l xml:id="HV_App.I,31.300"><seg type="pāda" n="a">bhaktinamrās tadā devaṃ</seg> <seg type="pāda" n="b">praṇemur bhaktavatsalam</seg> //</l>

<l xml:id="HV_App.I,31.301"><seg type="pāda" n="a">namo 'stu kṛṣṇa krṣneti</seg> <seg type="pāda" n="b">devadeveti keśavam</seg> /</l>

<l xml:id="HV_App.I,31.302"><seg type="pāda" n="a">praṇavātmañ jagannātha</seg> <seg type="pāda" n="b">natāḥ sma śirasā hare</seg> //</l>

<l xml:id="HV_App.I,31.303"><seg type="pāda" n="a">viṣṇo jiṣṇo hṛṣīkeśa</seg> <seg type="pāda" n="b">keśaveti ca sarvadā</seg> /</l>

<l xml:id="HV_App.I,31.304"><seg type="pāda" n="a">praṇām apraṇatā viprāḥ</seg> <seg type="pāda" n="b">prāhur itthaṃ jagatpatim</seg> //</l>

<l xml:id="HV_App.I,31.305"><seg type="pāda" n="a">idam arghyam idaṃ pādyam</seg> <seg type="pāda" n="b">idaṃ viṣṭaram eva ca</seg> /</l>

<l xml:id="HV_App.I,31.306"><seg type="pāda" n="a">kṛtārthāḥ sarvathā deva</seg> <seg type="pāda" n="b">prasanno no jagatpatiḥ</seg> //</l>

<l xml:id="HV_App.I,31.307"><seg type="pāda" n="a">kiṃ kurmaḥ kiṃ nu naḥ kṛtyaṃ</seg> <seg type="pāda" n="b">kaścid doṣaḥ prabho hare</seg> /</l>

<l xml:id="HV_App.I,31.308"><seg type="pāda" n="a">iti prāñjalayaḥ sarve</seg> <seg type="pāda" n="b">sthitā devasya pārśvataḥ</seg> //</l>

<l xml:id="HV_App.I,31.309"><seg type="pāda" n="a">kṛṣno 'pi tad yathāyogam</seg> <seg type="pāda" n="b">upayujya sahāmaraiḥ</seg> /</l>

<l xml:id="HV_App.I,31.310"><seg type="pāda" n="a">kṛtaṃ sarvaṃ munivarā</seg> <seg type="pāda" n="b">vardhatāṃ tapa uttamam</seg> //</l>

<l xml:id="HV_App.I,31.311"><seg type="pāda" n="a">iti bruvan purāṇātmā</seg> <seg type="pāda" n="b">prītas tena garutmatā</seg> /</l>

<l xml:id="HV_App.I,31.312"><seg type="pāda" n="a">āsanaṃ lambhayām āsa</seg> <seg type="pāda" n="b">rātrau devo janārdanaḥ</seg> //</l>

<l xml:id="HV_App.I,31.313"><seg type="pāda" n="a">kuśalaṃ pṛṣṭavān bhūyo</seg> <seg type="pāda" n="b">munīnāṃ bhāvitātmanām</seg> /</l>

<l xml:id="HV_App.I,31.314"><seg type="pāda" n="a">agnihotreṣu tapasi</seg> <seg type="pāda" n="b">tathā kṛtyeṣu sarvaśaḥ</seg> //</l>

<l xml:id="HV_App.I,31.315"><seg type="pāda" n="a">evamādi jagannāthaḥ</seg> <seg type="pāda" n="b">pṛṣṭavān īśvaras tadā</seg> /</l>

<l xml:id="HV_App.I,31.316"><seg type="pāda" n="a">sarvatra kuśalaṃ te tu</seg> <seg type="pāda" n="b">brūyuḥ kṛṣṇasya tattvataḥ</seg> //</l>

<l xml:id="HV_App.I,31.317"><seg type="pāda" n="a">ātithyaṃ cakrire te tu</seg> <seg type="pāda" n="b">nīvāraiḥ phalamūlakaiḥ</seg> /</l>

<l xml:id="HV_App.I,31.318"><seg type="pāda" n="a">devānām atha sarveṣāṃ</seg> <seg type="pāda" n="b">viṣṇoḥ kṛṣṇasya yatnataḥ</seg> /</l>

<l xml:id="HV_App.I,31.319"><seg type="pāda" n="a">ātithyam upayuñjānas</seg> <seg type="pāda" n="b">tataḥ prīto 'bhavad dhariḥ</seg> //</l>

<note>Colophon</note>

<milestone unit="speaker" n="vaiśaṃpāyana uvāca"/>
<l xml:id="HV_App.I,31.320"><seg type="pāda" n="a">tataḥ sa bhagavān viṣṇur</seg> <seg type="pāda" n="b">durvijñeyagatiḥ prabhuḥ</seg> /</l>

<l xml:id="HV_App.I,31.321"><seg type="pāda" n="a">yatra pūrvaṃ tapas taptam</seg> <seg type="pāda" n="b">ātmanā yādaveśvaraḥ</seg> //</l>

<l xml:id="HV_App.I,31.322"><seg type="pāda" n="a">gaṅgāyāś cottare tīre</seg> <seg type="pāda" n="b">deśaṃ draṣṭum upāgataḥ</seg> /</l>

<l xml:id="HV_App.I,31.323"><seg type="pāda" n="a">svayam eva hariḥ sākṣāt</seg> <seg type="pāda" n="b">praviveśa tamālayam</seg> //</l>

<l xml:id="HV_App.I,31.324"><seg type="pāda" n="a">praviśya suciraṃ kālaṃ</seg> <seg type="pāda" n="b">dadarśa ca manoramam</seg> /</l>

<l xml:id="HV_App.I,31.325"><seg type="pāda" n="a">niṣasāda tatas tasminn</seg> <seg type="pāda" n="b">āśrame puṇyavardhane</seg> //</l>

<l xml:id="HV_App.I,31.326"><seg type="pāda" n="a">samādhau yojayām āsa</seg> <seg type="pāda" n="b">manaḥ padmanibhekṣaṇaḥ</seg> /</l>

<l xml:id="HV_App.I,31.327"><seg type="pāda" n="a">kim apy eṣa jagannātho</seg> <seg type="pāda" n="b">dhyātvā deveśvaraḥ sthitaḥ</seg> //</l>

<l xml:id="HV_App.I,31.328"><seg type="pāda" n="a">sthite devagurau tatra</seg> <seg type="pāda" n="b">samādhau dīpavad dharau</seg> /</l>

<l xml:id="HV_App.I,31.329"><seg type="pāda" n="a">tatra śabdo mahān ghoraḥ</seg> <seg type="pāda" n="b">prādur āsīt samantataḥ</seg> //</l>

<l xml:id="HV_App.I,31.330"><seg type="pāda" n="a">khāda khāda namo deva</seg> <seg type="pāda" n="b">yāta yāta mṛgān imān</seg> /</l>

<l xml:id="HV_App.I,31.331"><seg type="pāda" n="a">preṣayeha śunaḥ sarvān</seg> <seg type="pāda" n="b">prasādāc chārṅgadhanvanaḥ</seg> //</l>

<l xml:id="HV_App.I,31.332"><seg type="pāda" n="a">eṣa viṣṇur ayaṃ kṛṣṇo</seg> <seg type="pāda" n="b">harir īśa ito 'cyutaḥ</seg> /</l>

<l xml:id="HV_App.I,31.333"><seg type="pāda" n="a">namo 'stu viṣṇo deveśa</seg> <seg type="pāda" n="b">svāmin mādhava keśava</seg> //</l>

<l xml:id="HV_App.I,31.334"><seg type="pāda" n="a">ity ādiśabdaḥ sumahān</seg> <seg type="pāda" n="b">āvir āsīt tadā niśi</seg> /</l>

<l xml:id="HV_App.I,31.335"><seg type="pāda" n="a">tataś ca sumahānādaḥ</seg> <seg type="pāda" n="b">siṃhānāṃ mṛgavidviṣām</seg> /</l>

<l xml:id="HV_App.I,31.336"><seg type="pāda" n="a">dhāvatāṃ ca śunāṃ rajan</seg> <seg type="pāda" n="b">mṛgān anu vinardatām</seg> //</l>

<l xml:id="HV_App.I,31.337"><seg type="pāda" n="a">mṛgāṇāṃ bhītiyuktānām</seg> <seg type="pāda" n="b">ṛkṣāṇāṃ dvīpināṃ tathā</seg> /</l>

<l xml:id="HV_App.I,31.338"><seg type="pāda" n="a">gajānāṃ nardatāṃ rājan</seg> <seg type="pāda" n="b">bṛṃhitāni tatas tataḥ</seg> //</l>

<l xml:id="HV_App.I,31.339"><seg type="pāda" n="a">mahāvātasamuddhūta+</seg> <seg type="pāda" n="b">kṣubhitasyeva vāridheḥ</seg> /</l>

<l xml:id="HV_App.I,31.340"><seg type="pāda" n="a">nādas trailokyavitrāsaḥ</seg> <seg type="pāda" n="b">prādur āsīt tadā niśi</seg> //</l>

<l xml:id="HV_App.I,31.341"><seg type="pāda" n="a">śrutvā taṃ tu harir devas</seg> <seg type="pāda" n="b">tādṛśaṃ tatra viṣṭhitaḥ</seg> /</l>

<l xml:id="HV_App.I,31.342"><seg type="pāda" n="a">samādhi kṣobhanipuṇaṃ</seg> <seg type="pāda" n="b">niḥśvasya ca jagatpatiḥ</seg> //</l>

<l xml:id="HV_App.I,31.343"><seg type="pāda" n="a">tataḥ sa cintayām āsa</seg> <seg type="pāda" n="b">ko 'yam eṣa mahāsvanaḥ</seg> /</l>

<l xml:id="HV_App.I,31.344"><seg type="pāda" n="a">kasyāyam īdṛśaḥ śabdaḥ</seg> <seg type="pāda" n="b">stutiyukto mama tv iti</seg> //</l>

<l xml:id="HV_App.I,31.345"><seg type="pāda" n="a">āhosvin mṛgayā śabdaḥ</seg> <seg type="pāda" n="b">śunāṃ saṃcaratāṃ vane</seg> /</l>

<l xml:id="HV_App.I,31.346"><seg type="pāda" n="a">mṛgāṇām atha sarveṣāṃ</seg> <seg type="pāda" n="b">nādaś ca sumahān ayam</seg> /</l>

<l xml:id="HV_App.I,31.347"><seg type="pāda" n="a">vyāmiśraḥ stutiyuktābhir</seg> <seg type="pāda" n="b">vāgbhir mama samantataḥ</seg> //</l>

<l xml:id="HV_App.I,31.348"><seg type="pāda" n="a">iti saṃcintya manasā</seg> <seg type="pāda" n="b">diśo viprekṣya sarvataḥ</seg> /</l>

<l xml:id="HV_App.I,31.349"><seg type="pāda" n="a">tata āste haris tatra</seg> <seg type="pāda" n="b">jñātuṃ tasya samudbhavam</seg> //</l>

<l xml:id="HV_App.I,31.350"><seg type="pāda" n="a">tato mṛgāḥ samāyānti</seg> <seg type="pāda" n="b">yatra tiṣṭhati keśavaḥ</seg> /</l>

<l xml:id="HV_App.I,31.351"><seg type="pāda" n="a">tāṃś caivānucaro rājañ</seg> <seg type="pāda" n="b">śvagaṇaḥ samapadyata</seg> //</l>

<l xml:id="HV_App.I,31.352"><seg type="pāda" n="a">atha vai dīpikā rājañ</seg> <seg type="pāda" n="b">śataśo 'tha sahasraśaḥ</seg> /</l>

<l xml:id="HV_App.I,31.353"><seg type="pāda" n="a">tatas tamo 'pi vyanaśad</seg> <seg type="pāda" n="b">diveva samapadyata</seg> //</l>

<l xml:id="HV_App.I,31.354"><seg type="pāda" n="a">tato 'nu bhūtasaṃghāś ca</seg> <seg type="pāda" n="b">samadṛśyanta tatra ha</seg> /</l>

<l xml:id="HV_App.I,31.355"><seg type="pāda" n="a">piśācāś ca mahāghorā</seg> <seg type="pāda" n="b">nardanto bahuvisvaram</seg> //</l>

<l xml:id="HV_App.I,31.356"><seg type="pāda" n="a">bhakṣayanto 'tha piśitaṃ</seg> <seg type="pāda" n="b">pibanto rudhiraṃ bahu</seg> /</l>

<note>k: D6 T4 G2 ins. :k</note>
<l xml:id="**HV_App.I,31.356**4:1"><seg type="pāda" n="a">yatrāsau tiṣṭhate deva</seg> <seg type="pāda" n="b">tāni tatraiva bhārata</seg> //</l>

<l xml:id="**HV_App.I,31.356**4:2"><seg type="pāda" n="a">tato mṛgasahasrāṇi</seg> <seg type="pāda" n="b">samudīrṇāni bhārata</seg> /</l>

<l xml:id="HV_App.I,31.357"><seg type="pāda" n="a">prādur āsan mahāghorāḥ</seg> <seg type="pāda" n="b">piśācā vikṛtānanāḥ</seg> //</l>

<l xml:id="HV_App.I,31.358"><seg type="pāda" n="a">hanyamānā hatā rājan</seg> <seg type="pāda" n="b">patantaḥ patitā mṛgāḥ</seg> /</l>

<l xml:id="HV_App.I,31.359"><seg type="pāda" n="a">itaś cetaś ca dhāvanto</seg> <seg type="pāda" n="b">bāṇair viddhā mṛgadviṣaḥ</seg> //</l>

<l xml:id="HV_App.I,31.360"><seg type="pāda" n="a">tato mṛgasahasrāṇi</seg> <seg type="pāda" n="b">samudīrṇāni bhārata</seg> /</l>

<l xml:id="HV_App.I,31.361"><seg type="pāda" n="a">yatrāsau tiṣṭhate devas</seg> <seg type="pāda" n="b">tatra yātāni bhārata</seg> //</l>

<l xml:id="HV_App.I,31.362"><seg type="pāda" n="a">antarīkṛtya deveśaṃ</seg> <seg type="pāda" n="b">sthitānīty anuśuśrumaḥ</seg> /</l>

<l xml:id="HV_App.I,31.363"><seg type="pāda" n="a">piśācyo vikṛtākārāḥ</seg> <seg type="pāda" n="b">karālā lomaharṣaṇāḥ</seg> //</l>

<l xml:id="HV_App.I,31.364"><seg type="pāda" n="a">putravatyaḥ samāpetur</seg> <seg type="pāda" n="b">yatra tiṣṭhati keśavaḥ</seg> /</l>

<l xml:id="HV_App.I,31.365"><seg type="pāda" n="a">śvagaṇas tatra rājendra</seg> <seg type="pāda" n="b">caraty eva tatas tataḥ</seg> //</l>

<l xml:id="HV_App.I,31.366"><seg type="pāda" n="a">tataḥ sa bhagavān viṣṇuḥ</seg> <seg type="pāda" n="b">sarvam ālokya viṣṭhitaḥ</seg> /</l>

<l xml:id="HV_App.I,31.367"><seg type="pāda" n="a">vismayaṃ paramaṃ gatvā</seg> <seg type="pāda" n="b">paśyann āste sma keśavaḥ</seg> //</l>

<l xml:id="HV_App.I,31.368"><seg type="pāda" n="a">kasyaiṣa visṛto nādaḥ</seg> <seg type="pāda" n="b">kasya vāyaṃ janaḥ patan</seg> /</l>

<l xml:id="HV_App.I,31.369"><seg type="pāda" n="a">ko nu māṃ stauti bhaktyā tu</seg> <seg type="pāda" n="b">bhaviṣye prītimān aham</seg> //</l>

<l xml:id="HV_App.I,31.370"><seg type="pāda" n="a">kasya muktiḥ samāyātā</seg> <seg type="pāda" n="b">prīte mayi sudurlabhā</seg> /</l>

<l xml:id="HV_App.I,31.371"><seg type="pāda" n="a">iti saṃcintya bhagavān</seg> <seg type="pāda" n="b">āste prākṛtavad dhariḥ</seg> //</l>

<note>Colophon</note>

<milestone unit="speaker" n="vaiśaṃpāyana uvāca"/>
<l xml:id="HV_App.I,31.372"><seg type="pāda" n="a">teṣām anu mahāghorau</seg> <seg type="pāda" n="b">piśācau vikṛtānanau</seg> /</l>

<l xml:id="HV_App.I,31.373"><seg type="pāda" n="a">prāṃśū piṅgalalomānau</seg> <seg type="pāda" n="b">dīrghajihvau mahāhanū</seg> //</l>

<l xml:id="HV_App.I,31.374"><seg type="pāda" n="a">lambakeśau virūpākṣau</seg> <seg type="pāda" n="b">hīhīhāhetivādinau</seg> /</l>

<l xml:id="HV_App.I,31.375"><seg type="pāda" n="a">khādantau māṃsapiṭakaṃ</seg> <seg type="pāda" n="b">pibantau śoṇitaṃ bahu</seg> //</l>

<l xml:id="HV_App.I,31.376"><seg type="pāda" n="a">āntraveṣṭitasarvāṅgau</seg> <seg type="pāda" n="b">dīrghau kṛśakṛśodarau</seg> /</l>

<l xml:id="HV_App.I,31.377"><seg type="pāda" n="a">lambamānamahāpretau</seg> <seg type="pāda" n="b">śūlaprotaśirodharau</seg> //</l>

<l xml:id="HV_App.I,31.378"><seg type="pāda" n="a">karṣantau śavayūthāni</seg> <seg type="pāda" n="b">bāhubhyāṃ tatra tatra ha</seg> /</l>

<l xml:id="HV_App.I,31.379"><seg type="pāda" n="a">hasantau vividhaṃ hāsaṃ</seg> <seg type="pāda" n="b">svajātisadṛśaṃ nṛpa</seg> //</l>

<l xml:id="HV_App.I,31.380"><seg type="pāda" n="a">vadantau bahurūpāṇi</seg> <seg type="pāda" n="b">vacāṃsi prākṛtāni ca</seg> /</l>

<l xml:id="HV_App.I,31.381"><seg type="pāda" n="a">kampayantau mahāvṛkṣāv</seg> <seg type="pāda" n="b">ūrupādapraghaṭṭanaiḥ</seg> //</l>

<l xml:id="HV_App.I,31.382"><seg type="pāda" n="a">sṛkkiṇī lelihantau ca</seg> <seg type="pāda" n="b">dantān kaṭakaṭāyinau</seg> /</l>

<l xml:id="HV_App.I,31.383"><seg type="pāda" n="a">asthisnāyusamākīrṇau</seg> <seg type="pāda" n="b">dhamanīrajjusaṃtatau</seg> //</l>

<l xml:id="HV_App.I,31.384"><seg type="pāda" n="a">vadantau kṛṣṇa kṛṣṇeti</seg> <seg type="pāda" n="b">mādhaveti ca saṃtatam</seg> //</l>

<l xml:id="HV_App.I,31.385"><seg type="pāda" n="a">kadā nu drakṣyate viṣṇuḥ</seg> <seg type="pāda" n="b">sa idānīṃ kva tiṣṭhati</seg> //</l>

<l xml:id="HV_App.I,31.386"><seg type="pāda" n="a">svāmī naḥ kutra vasati</seg> <seg type="pāda" n="b">kuto draṣṭuṃ yatāmahe</seg> /</l>

<l xml:id="HV_App.I,31.387"><seg type="pāda" n="a">atra vā kutra deveśaḥ</seg> <seg type="pāda" n="b">kuto nu sthāsyate hariḥ</seg> //</l>

<l xml:id="HV_App.I,31.388"><seg type="pāda" n="a">kutaḥ padmapalāśākṣaḥ</seg> <seg type="pāda" n="b">sākṣād indrānujo hariḥ</seg> /</l>

<l xml:id="HV_App.I,31.389"><seg type="pāda" n="a">yam āhuḥ puṇḍarīkākṣaṃ</seg> <seg type="pāda" n="b">brahma brahmavido janāḥ</seg> /</l>

<l xml:id="HV_App.I,31.390"><seg type="pāda" n="a">tam ajaṃ puruṣaṃ viṣṇuṃ</seg> <seg type="pāda" n="b">draṣṭum abhyudyatā vayam</seg> //</l>

<l xml:id="HV_App.I,31.391"><seg type="pāda" n="a">antakāle jagannāthaṃ</seg> <seg type="pāda" n="b">praviveśa jagattrayam</seg> /</l>

<l xml:id="HV_App.I,31.392"><seg type="pāda" n="a">tam ajaṃ viśvakartāraṃ</seg> <seg type="pāda" n="b">kuto drakṣyāma sāṃpratam</seg> //</l>

<l xml:id="HV_App.I,31.393"><seg type="pāda" n="a">yasya vistāra evaiṣa</seg> <seg type="pāda" n="b">lokaḥ prāṇinivāsitaḥ</seg> /</l>

<l xml:id="HV_App.I,31.394"><seg type="pāda" n="a">taṃ devaṃ draṣṭum īśānaṃ</seg> <seg type="pāda" n="b">yatāmaḥ sāṃprataṃ harim</seg> //</l>

<l xml:id="HV_App.I,31.395"><seg type="pāda" n="a">daśā ghoratamā loke</seg> <seg type="pāda" n="b">vidviṣṭā sarvajantubhiḥ</seg> /</l>

<l xml:id="HV_App.I,31.396"><seg type="pāda" n="a">paiśācīyaṃ samutpannā</seg> <seg type="pāda" n="b">kathaṃ nau prāviśad balāt</seg> /</l>

<l xml:id="HV_App.I,31.397"><seg type="pāda" n="a">naramāṃsāsthikalilā</seg> <seg type="pāda" n="b">sarvabhītipradāyinī</seg> //</l>

<l xml:id="HV_App.I,31.398"><seg type="pāda" n="a">aho nau duṣkṛtaṃ karma</seg> <seg type="pāda" n="b">prāktane janmasaṃcaye</seg> /</l>

<l xml:id="HV_App.I,31.399"><seg type="pāda" n="a">atraiva mahatī prītir</seg> <seg type="pāda" n="b">vartate sarvadā tadā</seg> //</l>

<l xml:id="HV_App.I,31.400"><seg type="pāda" n="a">yāvanno duṣkṛtaṃ karma</seg> <seg type="pāda" n="b">tāvat sthāsyati tādṛśī</seg> /</l>

<l xml:id="HV_App.I,31.401"><seg type="pāda" n="a">daśā sā sarvavidviṣṭā</seg> <seg type="pāda" n="b">prāṇipīḍanakāriṇī</seg> //</l>

<l xml:id="HV_App.I,31.402"><seg type="pāda" n="a">sarvathā duṣkṛtaṃ karma</seg> <seg type="pāda" n="b">bahubhir janmasaṃcayaiḥ</seg> /</l>

<l xml:id="HV_App.I,31.403"><seg type="pāda" n="a">tathā hi tat phalaṃ ghoram</seg> <seg type="pāda" n="b">adyāpi na nivartate</seg> //</l>

<l xml:id="HV_App.I,31.404"><seg type="pāda" n="a">yat tāḥ smaḥ prāṇino hantuṃ</seg> <seg type="pāda" n="b">śvagaṇaiḥ saha sāṃpratam</seg> /</l>

<l xml:id="HV_App.I,31.405"><seg type="pāda" n="a">tathā hi prāṇino loke</seg> <seg type="pāda" n="b">bālyam ādau samāsthitāḥ</seg> /</l>

<l xml:id="HV_App.I,31.406"><seg type="pāda" n="a">ajñānāvṛtacittāś ca</seg> <seg type="pāda" n="b">kṛtyākṛtyaṃ na jānate</seg> //</l>

<l xml:id="HV_App.I,31.407"><seg type="pāda" n="a">tathā yauvanino mattā</seg> <seg type="pāda" n="b">viṣayair bahulīkṛtāḥ</seg> /</l>

<l xml:id="HV_App.I,31.408"><seg type="pāda" n="a">yatante śreyase naiva</seg> <seg type="pāda" n="b">tato viṣayasaṃsthitāḥ</seg> /</l>

<l xml:id="HV_App.I,31.409"><seg type="pāda" n="a">viṣayākṛṣṭacittā hi</seg> <seg type="pāda" n="b">manuṣyā vijānate</seg> //</l>

<l xml:id="HV_App.I,31.410"><seg type="pāda" n="a">tathā ca vṛddhabhāve tu</seg> <seg type="pāda" n="b">vyādhibhir bahubhir vṛtāḥ</seg> /</l>

<l xml:id="HV_App.I,31.411"><seg type="pāda" n="a">jarādibhir mahāghorair</seg> <seg type="pāda" n="b">nānāduḥkhavidhāyibhiḥ</seg> /</l>

<l xml:id="HV_App.I,31.412"><seg type="pāda" n="a">yatante na hi vai śreyo</seg> <seg type="pāda" n="b">vinaṣṭendriyagocarāḥ</seg> //</l>

<l xml:id="HV_App.I,31.413"><seg type="pāda" n="a">tato mṛtā garbhavāse</seg> <seg type="pāda" n="b">vasanti satataṃ narāḥ</seg> /</l>

<l xml:id="HV_App.I,31.414"><seg type="pāda" n="a">viṇmūtrakalile ghore</seg> <seg type="pāda" n="b">duḥkhair bahubhir ācitāḥ</seg> //</l>

<l xml:id="HV_App.I,31.415"><seg type="pāda" n="a">cyavante tu tato ghorād</seg> <seg type="pāda" n="b">garbhāt saṃsāramaṇḍale</seg> /</l>

<l xml:id="HV_App.I,31.416"><seg type="pāda" n="a">parasparaṃ vihiṃsantaḥ</seg> <seg type="pāda" n="b">kurvantaḥ karmasaṃcayam</seg> //</l>

<l xml:id="HV_App.I,31.417"><seg type="pāda" n="a">mahaty evaṃ sadā ghore</seg> <seg type="pāda" n="b">saṃsāre duḥkhasaṃkule</seg> /</l>

<l xml:id="HV_App.I,31.418"><seg type="pāda" n="a">pāpāni bahurūpāṇi</seg> <seg type="pāda" n="b">kurvate 'jñānataḥ sadā</seg> //</l>

<l xml:id="HV_App.I,31.419"><seg type="pāda" n="a">saṃsārasyaiṣa mahimā</seg> <seg type="pāda" n="b">visṛtaḥ sarvajantuṣu</seg> /</l>

<l xml:id="HV_App.I,31.420"><seg type="pāda" n="a">acchedyaḥ śastrasaṃpātair</seg> <seg type="pāda" n="b">upāyair bahubhiḥ sadā</seg> /</l>

<l xml:id="HV_App.I,31.421"><seg type="pāda" n="a">etasmān na nivartante</seg> <seg type="pāda" n="b">martyāḥ prākṛtabuddhayaḥ</seg> //</l>

<l xml:id="HV_App.I,31.422"><seg type="pāda" n="a">imaṃ hatvā manuṣyendram</seg> <seg type="pāda" n="b">idam asmād dharāmy aham</seg> /</l>

<l xml:id="HV_App.I,31.423"><seg type="pāda" n="a">corayitvā dhanam idaṃ</seg> <seg type="pāda" n="b">hariṣyāmy adya yāmy aham</seg> //</l>

<l xml:id="HV_App.I,31.424"><seg type="pāda" n="a">nirbhartsyainam idaṃ śāntaṃ</seg> <seg type="pāda" n="b">hariṣyāmi dhanaṃ balī</seg> /</l>

<l xml:id="HV_App.I,31.425"><seg type="pāda" n="a">ityādi vyākulā mūrkhā</seg> <seg type="pāda" n="b">yatante prāṇipīḍanam</seg> /</l>

<l xml:id="HV_App.I,31.426"><seg type="pāda" n="a">asyaiva duḥkhamūlasya</seg> <seg type="pāda" n="b">saṃsārasya sadā hariḥ</seg> //</l>

<l xml:id="HV_App.I,31.427"><seg type="pāda" n="a">bheṣajaṃ sarvathā devaḥ</seg> <seg type="pāda" n="b">śaṅkhacakragadādharaḥ</seg> /</l>

<l xml:id="HV_App.I,31.428"><seg type="pāda" n="a">ādidevaḥ purāṇātmā</seg> <seg type="pāda" n="b">ātmā brahmavidāṃ sadā</seg> /</l>

<l xml:id="HV_App.I,31.429"><seg type="pāda" n="a">taṃ vayaṃ sarvayatnena</seg> <seg type="pāda" n="b">drakṣyāmaḥ sarvathā harim</seg> /</l>

<l xml:id="HV_App.I,31.430"><seg type="pāda" n="a">itthaṃ piśācau bhāṣantau</seg> <seg type="pāda" n="b">prādur āstāṃ hareḥ puraḥ</seg> //</l>

<note>Colophon</note>

<milestone unit="speaker" n="vaiśaṃpāyana uvāca"/>
<l xml:id="HV_App.I,31.431"><seg type="pāda" n="a">tataḥ sa bhagavān viṣṇuḥ</seg> <seg type="pāda" n="b">piśācau māṃsabhakṣakau</seg> /</l>

<l xml:id="HV_App.I,31.432"><seg type="pāda" n="a">dadarśātha mahāghorau</seg> <seg type="pāda" n="b">dīpikāsthakarau hariḥ</seg> //</l>

<l xml:id="HV_App.I,31.433"><seg type="pāda" n="a">vilokayāṃ cakratus tau</seg> <seg type="pāda" n="b">piśācau devakīsutam</seg> /</l>

<l xml:id="HV_App.I,31.434"><seg type="pāda" n="a">sthitaṃ sukhāsane viṣṇuṃ</seg> <seg type="pāda" n="b">dṛṣṭvā lokeśvaraṃ harim</seg> //</l>

<l xml:id="HV_App.I,31.435"><seg type="pāda" n="a">tau ca gatvā samuddeśaṃ</seg> <seg type="pāda" n="b">piśācau keśavasya ha</seg> /</l>

<l xml:id="HV_App.I,31.436"><seg type="pāda" n="a">tatas tāv ūcatur viṣṇum</seg> <seg type="pāda" n="b">antarīkṛtya keśavam</seg> //</l>

<l xml:id="HV_App.I,31.437"><seg type="pāda" n="a">ko bhavān kasya vā martya</seg> <seg type="pāda" n="b">kutaś cāgamyate tvayā</seg> /</l>

<l xml:id="HV_App.I,31.438"><seg type="pāda" n="a">kimartham iha saṃprāpto</seg> <seg type="pāda" n="b">vane ghoramṛgākule</seg> //</l>

<l xml:id="HV_App.I,31.439"><seg type="pāda" n="a">nirmanuṣye dvīpivṛte</seg> <seg type="pāda" n="b">piśācagaṇasevite</seg> /</l>

<l xml:id="HV_App.I,31.440"><seg type="pāda" n="a">śvāpadaiḥ sevyamāne ca</seg> <seg type="pāda" n="b">vipine vyāghrasaṃkule</seg> //</l>

<l xml:id="HV_App.I,31.441"><seg type="pāda" n="a">sa kumāro 'navadyāṅgaḥ</seg> <seg type="pāda" n="b">sākṣād viṣṇur ivāparaḥ</seg> /</l>

<l xml:id="HV_App.I,31.442"><seg type="pāda" n="a">padmapatrekṣaṇaḥ śyāmaḥ</seg> <seg type="pāda" n="b">padmābhaḥ śrīpatiḥ svayam</seg> //</l>

<l xml:id="HV_App.I,31.443"><seg type="pāda" n="a">asmatprītikaraḥ sākṣāt</seg> <seg type="pāda" n="b">prāpto viṣṇur ivāparaḥ</seg> /</l>

<l xml:id="HV_App.I,31.444"><seg type="pāda" n="a">devo vā yadi vā yakṣo</seg> <seg type="pāda" n="b">gandharvaḥ kiṃnaro 'pi vā</seg> //</l>

<l xml:id="HV_App.I,31.445"><seg type="pāda" n="a">indro vā dhanado vāpi</seg> <seg type="pāda" n="b">yamo 'tha varuṇo 'pi vā</seg> /</l>

<l xml:id="HV_App.I,31.446"><seg type="pāda" n="a">ekākī vipine ghore</seg> <seg type="pāda" n="b">dhyānārpitamanā iva</seg> //</l>

<l xml:id="HV_App.I,31.447"><seg type="pāda" n="a">brūhi martya yathātattvaṃ</seg> <seg type="pāda" n="b">jñātum icchāmi mānada</seg> /</l>

<l xml:id="HV_App.I,31.448"><seg type="pāda" n="a">evaṃ pṛṣṭaḥ piśācābhyām</seg> <seg type="pāda" n="b">āha viṣṇur urukramaḥ</seg> //</l>

<l xml:id="HV_App.I,31.449"><seg type="pāda" n="a">kṣatriyo 'smīti māṃ prāhur</seg> <seg type="pāda" n="b">manuṣyāḥ prakṛtisthitāḥ</seg> /</l>

<l xml:id="HV_App.I,31.450"><seg type="pāda" n="a">yaduvaṃśe samutpannaḥ</seg> <seg type="pāda" n="b">kṣātraṃ vṛttam anuṣṭhitaḥ</seg> //</l>

<l xml:id="HV_App.I,31.451"><seg type="pāda" n="a">lokānām atha pātāsmi</seg> <seg type="pāda" n="b">śāstā duṣṭasya sarvadā</seg> /</l>

<l xml:id="HV_App.I,31.452"><seg type="pāda" n="a">kailāsaṃ gantukāmo 'smi</seg> <seg type="pāda" n="b">draṣṭuṃ devam upāpatim</seg> //</l>

<l xml:id="HV_App.I,31.453"><seg type="pāda" n="a">ity evaṃ mama vṛttāntaḥ</seg> <seg type="pāda" n="b">kathyatāṃ kau yuvām iti</seg> /</l>

<l xml:id="HV_App.I,31.454"><seg type="pāda" n="a">yuvām iha samāyātau</seg> <seg type="pāda" n="b">kiṃarthaṃ brāhmaṇāśramam</seg> //</l>

<l xml:id="HV_App.I,31.455"><seg type="pāda" n="a">eṣā hi badarī puṇyā</seg> <seg type="pāda" n="b">nānāvipraniṣevitā</seg> /</l>

<l xml:id="HV_App.I,31.456"><seg type="pāda" n="a">badarīyaṃ samākhyātā</seg> <seg type="pāda" n="b">na kṣudrair āśritā kvacit</seg> //</l>

<l xml:id="HV_App.I,31.457"><seg type="pāda" n="a">tapasvibhis tapoyuktair</seg> <seg type="pāda" n="b">juṣṭā siddhaniṣevitā</seg> /</l>

<l xml:id="HV_App.I,31.458"><seg type="pāda" n="a">śvagaṇā nātra dṛśyante</seg> <seg type="pāda" n="b">piśācā māṃsabhojanāḥ</seg> //</l>

<l xml:id="HV_App.I,31.459"><seg type="pāda" n="a">na hantavyā mṛgāś cātra</seg> <seg type="pāda" n="b">mṛgayā nātra vartate</seg> /</l>

<l xml:id="HV_App.I,31.460"><seg type="pāda" n="a">na tu kṣudraiḥ praveṣṭavyā</seg> <seg type="pāda" n="b">na kṛtaghnair na nāstikaiḥ</seg> //</l>

<l xml:id="HV_App.I,31.461"><seg type="pāda" n="a">aham asya tu deśasya</seg> <seg type="pāda" n="b">rakṣitā nātra saṃśayaḥ</seg> /</l>

<l xml:id="HV_App.I,31.462"><seg type="pāda" n="a">vyatikramo yadi bhavet</seg> <seg type="pāda" n="b">tasya śāstāsmi yatnataḥ</seg> //</l>

<l xml:id="HV_App.I,31.463"><seg type="pāda" n="a">kau bhavantau kva nu yuvāṃ</seg> <seg type="pāda" n="b">kasyeyaṃ mahatī camūḥ</seg> /</l>

<l xml:id="HV_App.I,31.464"><seg type="pāda" n="a">nātaḥ paraṃ praveṣṭavyam</seg> <seg type="pāda" n="b">ṛṣayas tatra saṃsthitāḥ</seg> //</l>

<l xml:id="HV_App.I,31.465"><seg type="pāda" n="a">vighnas tatra pravarteta</seg> <seg type="pāda" n="b">tapaḥsu ca tapasvinām</seg> /</l>

<l xml:id="HV_App.I,31.466"><seg type="pāda" n="a">ihaiva sthīyatāṃ tāvad</seg> <seg type="pāda" n="b">vaktavyaṃ ca tataḥ sukham</seg> //</l>

<l xml:id="HV_App.I,31.467"><seg type="pāda" n="a">anyathāhaṃ niṣeddhā syāṃ</seg> <seg type="pāda" n="b">balād bāhvos tathaiva ca</seg> /</l>

<l xml:id="HV_App.I,31.468"><seg type="pāda" n="a">evaṃ pṛṣṭau piśācau tu</seg> <seg type="pāda" n="b">vaktum evaṃ pracakratuḥ</seg> //</l>

<l xml:id="HV_App.I,31.469"><seg type="pāda" n="a">tayor eko mahāghoraḥ</seg> <seg type="pāda" n="b">piśāco dīrghabāhukaḥ</seg> /</l>

<l xml:id="HV_App.I,31.470"><seg type="pāda" n="a">uvāca vacanaṃ tatra</seg> <seg type="pāda" n="b">yathā hṛdi samarpitam</seg> /</l>

<l xml:id="HV_App.I,31.471"><seg type="pāda" n="a">śrūyatām abhidhāsyāmi</seg> <seg type="pāda" n="b">samāhitamanā bhava</seg> //</l>

<l xml:id="HV_App.I,31.472"><seg type="pāda" n="a">namaskṛtya jagannāthaṃ</seg> <seg type="pāda" n="b">hariṃ kṛṣṇaṃ jagatpatim</seg> /</l>

<l xml:id="HV_App.I,31.473"><seg type="pāda" n="a">ādidevam ajaṃ viṣṇuṃ</seg> <seg type="pāda" n="b">vareṇyam anaghaṃ śucim</seg> /</l>

<l xml:id="HV_App.I,31.474"><seg type="pāda" n="a">vakṣyāmi sakalaṃ yadvat</seg> <seg type="pāda" n="b">tathā śṛṇu yadīcchasi</seg> //</l>

<l xml:id="HV_App.I,31.475"><seg type="pāda" n="a">ghaṇṭākarṇo 'smi nāmnāhaṃ</seg> <seg type="pāda" n="b">piśāco ghoradarśanaḥ</seg> /</l>

<l xml:id="HV_App.I,31.476"><seg type="pāda" n="a">māṃsādo vikṛto ghoraḥ</seg> <seg type="pāda" n="b">sākṣān mṛtyur ivāparaḥ</seg> //</l>

<l xml:id="HV_App.I,31.477"><seg type="pāda" n="a">dhanadasyānugantāhaṃ</seg> <seg type="pāda" n="b">sākṣād rudrasakhasya ca</seg> /</l>

<l xml:id="HV_App.I,31.478"><seg type="pāda" n="a">mamāyam anujaḥ sākṣād</seg> <seg type="pāda" n="b">antakasyāntako hy ayam</seg> //</l>

<l xml:id="HV_App.I,31.479"><seg type="pāda" n="a">mṛgayāyāṃ samāyātā</seg> <seg type="pāda" n="b">viṣṇoḥ pūjārtham ity uta</seg> /</l>

<l xml:id="HV_App.I,31.480"><seg type="pāda" n="a">mameyaṃ vartate senā</seg> <seg type="pāda" n="b">śvagaṇo 'pi mamaiva tu</seg> //</l>

<l xml:id="HV_App.I,31.481"><seg type="pāda" n="a">āgato 'yaṃ mahāśailāt</seg> <seg type="pāda" n="b">kailāsād bhūtasevitāt</seg> /</l>

<l xml:id="HV_App.I,31.482"><seg type="pāda" n="a">ahaṃ piśācaveṣeṇa</seg> <seg type="pāda" n="b">saṃviṣṭaḥ pāpakarmakṛt</seg> //</l>

<l xml:id="HV_App.I,31.483"><seg type="pāda" n="a">satataṃ dūṣayan viṣṇuṃ</seg> <seg type="pāda" n="b">ghaṇṭām ābadhya karṇayoḥ</seg> /</l>

<l xml:id="HV_App.I,31.484"><seg type="pāda" n="a">mama na praviśen nāma</seg> <seg type="pāda" n="b">viṣṇor iti vicintayan</seg> //</l>

<l xml:id="HV_App.I,31.485"><seg type="pāda" n="a">ahaṃ kailāsanilayam</seg> <seg type="pāda" n="b">āsādya vṛṣabhadhvajam</seg> /</l>

<l xml:id="HV_App.I,31.486"><seg type="pāda" n="a">ārādhya taṃ mahādevam</seg> <seg type="pāda" n="b">astuvaṃ satataṃ śivam</seg> //</l>

<l xml:id="HV_App.I,31.487"><seg type="pāda" n="a">tataḥ prasanno mām āha</seg> <seg type="pāda" n="b">vṛṇīṣveti varaṃ haraḥ</seg> /</l>

<l xml:id="HV_App.I,31.488"><seg type="pāda" n="a">tato muktir mayā tatra</seg> <seg type="pāda" n="b">prārthitā devasaṃnidhau</seg> //</l>

<l xml:id="HV_App.I,31.489"><seg type="pāda" n="a">muktiṃ prārthayamānaṃ māṃ</seg> <seg type="pāda" n="b">punar āha trilocanaḥ</seg> /</l>

<l xml:id="HV_App.I,31.490"><seg type="pāda" n="a">muktipradātā sarveṣāṃ</seg> <seg type="pāda" n="b">viṣṇur eva na saṃśayaḥ</seg> //</l>

<l xml:id="HV_App.I,31.491"><seg type="pāda" n="a">tasmād gatvā ca badarīṃ</seg> <seg type="pāda" n="b">tatrārādhya janārdanam</seg> /</l>

<l xml:id="HV_App.I,31.492"><seg type="pāda" n="a">muktiṃ prāpnuhi govindān</seg> <seg type="pāda" n="b">naranārāyaṇāśrame</seg> //</l>

<l xml:id="HV_App.I,31.493"><seg type="pāda" n="a">ity ukto devadevena</seg> <seg type="pāda" n="b">śūlinā jñātavān aham</seg> /</l>

<l xml:id="HV_App.I,31.494"><seg type="pāda" n="a">tam eva paramaṃ matvā</seg> <seg type="pāda" n="b">govindaṃ garuḍadhvajam</seg> /</l>

<l xml:id="HV_App.I,31.495"><seg type="pāda" n="a">tasmāt prārthayamānaḥ san</seg> <seg type="pāda" n="b">muktideśam imaṃ gataḥ</seg> //</l>

<l xml:id="HV_App.I,31.496"><seg type="pāda" n="a">anyac ca śṛṇu me kāryaṃ</seg> <seg type="pāda" n="b">yadi kautūhalaṃ tava</seg> /</l>

<l xml:id="HV_App.I,31.497"><seg type="pāda" n="a">purī dvāravatī nāma</seg> <seg type="pāda" n="b">paścimasyodadhes taṭe</seg> //</l>

<l xml:id="HV_App.I,31.498"><seg type="pāda" n="a">yaduvṛṣṇisamākīrṇā</seg> <seg type="pāda" n="b">sāgarormisamākulā</seg> /</l>

<l xml:id="HV_App.I,31.499"><seg type="pāda" n="a">adhyuvāsa harir viṣṇus</seg> <seg type="pāda" n="b">tāṃ purīṃ puruṣottamaḥ</seg> //</l>

<l xml:id="HV_App.I,31.500"><seg type="pāda" n="a">draṣṭuṃ lokahitārthāya</seg> <seg type="pāda" n="b">vasantaṃ dvārakāpure</seg> /</l>

<l xml:id="HV_App.I,31.501"><seg type="pāda" n="a">nirgatāḥ sāṃprataṃ martya</seg> <seg type="pāda" n="b">vayam etaiḥ sahānugaiḥ</seg> /</l>

<l xml:id="HV_App.I,31.502"><seg type="pāda" n="a">viṣṇuḥ sarveśvaraḥ sākṣād</seg> <seg type="pāda" n="b">draṣṭavyo 'smābhir adya hi</seg> //</l>

<l xml:id="HV_App.I,31.503"><seg type="pāda" n="a">lokānāṃ prabhavaḥ pātā</seg> <seg type="pāda" n="b">kartā hartā jagatpatiḥ</seg> /</l>

<l xml:id="HV_App.I,31.504"><seg type="pāda" n="a">āder ādiḥ samastasya</seg> <seg type="pāda" n="b">prabhavaṃ kāraṇaṃ hariḥ</seg> //</l>

<l xml:id="HV_App.I,31.505">kartā samastasya hariḥ purātanaḥ @</l>
<l xml:id="HV_App.I,31.506">prabhuḥ prabhūṇām api yaḥ sadātmakaḥ |</l>
<l xml:id="HV_App.I,31.507">tam ādidevaṃ varadaṃ vareṇyaṃ @</l>
<l xml:id="HV_App.I,31.508">draṣṭuṃ hariṃ saṃprati saṃyatāḥ smaḥ ||</l>
<l xml:id="HV_App.I,31.509">yasya prasādāj jagad evam āsīt @</l>
<l xml:id="HV_App.I,31.510">saprāṇigandharvamahoragaugham |</l>
<l xml:id="HV_App.I,31.511">devaṃ jagadyonim ajaṃ janārdanaṃ @</l>
<l xml:id="HV_App.I,31.512">draṣṭuṃ hariṃ saṃprati saṃyatāḥ smaḥ ||</l>
<l xml:id="HV_App.I,31.513">yasyodarād viśvam idaṃ prabhūtaṃ @</l>
<l xml:id="HV_App.I,31.514">layaṃ ca yasmin samupaiti kalpe |</l>
<l xml:id="HV_App.I,31.515">yasyaiva sākṣād vaśavarti viśvaṃ @</l>
<l xml:id="HV_App.I,31.516">drakṣyāma devaṃ puruṣottamaṃ harim ||</l>
<l xml:id="HV_App.I,31.517">sraṣṭā ca yo 'sau sakalasya devaḥ @</l>
<l xml:id="HV_App.I,31.518">pātā ca hartā ca hariḥ sa eva |</l>
<l xml:id="HV_App.I,31.519">drakṣyāma nityaṃ bhuvaneśvaraṃ hariṃ @</l>
<l xml:id="HV_App.I,31.520">purāṇamādyaṃ prabhaviṣṇum avyayam ||</l>
<note>k: G2 ins. :k</note>
<l xml:id="**HV_App.I,31.520**5:1">draṣṭuṃ hariṃ saṃprati saṃyatāḥ sma ||</l>
<l xml:id="HV_App.I,31.521">ajasya kartā bhuvanasya goptā @</l>
<l xml:id="HV_App.I,31.522">bhuvaś ca kartā harir eka eva |</l>
<l xml:id="HV_App.I,31.523">taṃ yoginaṃ yogaviśuddhabuddiṃ @</l>
<l xml:id="HV_App.I,31.524">labhema keneti matiḥ samākulā ||</l>
<l xml:id="HV_App.I,31.525">nigīrya viśvaṃ sakalaṃ jagatpatiḥ @</l>
<l xml:id="HV_App.I,31.526">śete śiśutvaṃ samavāpya sākṣāt |</l>
<l xml:id="HV_App.I,31.527">vaṭasya patre jagatāṃ nivāsaḥ @</l>
<l xml:id="HV_App.I,31.528">pādau ca vikṣipya karau ca dhūnvan ||</l>
<l xml:id="HV_App.I,31.529">yasyodare devamuniḥ purātano @</l>
<l xml:id="HV_App.I,31.530">dadarśa lokān akhilān svamāyayā |</l>
<l xml:id="HV_App.I,31.531">praviśya viśvaṃ sakalaṃ yathāvad @</l>
<l xml:id="HV_App.I,31.532">bahir yathābhūtam abhūd idaṃ mahat ||</l>
<l xml:id="HV_App.I,31.533">nigīrya viśvaṃ jagadādikāle @</l>
<l xml:id="HV_App.I,31.534">śete mahāhau jaladher jalaughe |</l>
<l xml:id="HV_App.I,31.535">devyā śriyā cāmaralolahas tayā @</l>
<l xml:id="HV_App.I,31.536">niṣevyamāṇaḥ puruṣottamas tadā ||</l>
<l xml:id="HV_App.I,31.537">nābheś ca yasyāvir abhūt sapatraṃ @</l>
<l xml:id="HV_App.I,31.538">padmaṃ mahat kāñcanasaprabhaṃ prabho |</l>
<l xml:id="HV_App.I,31.539">janmāspadaṃ lokaguror yadāsīd @</l>
<l xml:id="HV_App.I,31.540">vistāri padmaṃ jagadādisṛṣṭau ||</l>
<l xml:id="HV_App.I,31.541">dadhāra yo bhūtapatir mahān mahīṃ @</l>
<l xml:id="HV_App.I,31.542">daṃṣṭrāgrasaṃsthāpitarūḍhamūlām |</l>
<l xml:id="HV_App.I,31.543">nadan mahāmegha ivādikāle @</l>
<l xml:id="HV_App.I,31.544">kurvan varāho munigītakīrtiḥ ||</l>
<l xml:id="HV_App.I,31.545">hariḥ purāṇaḥ puruṣottamaḥ prabhuḥ @</l>
<l xml:id="HV_App.I,31.546">kartā samastasya samastasākṣī |</l>
<l xml:id="HV_App.I,31.547">yajñātmako yajñapatir jagatpatir @</l>
<l xml:id="HV_App.I,31.548">draṣṭuṃ tam īśaṃ vayam udyatāḥ smaḥ ||</l>
<l xml:id="HV_App.I,31.549">kecid bahutvena vadanti devam @</l>
<l xml:id="HV_App.I,31.550">ekātmanā kecid imaṃ purātanāḥ |</l>
<l xml:id="HV_App.I,31.551">vedāntasaṃsthāpitasattvayuktaṃ @</l>
<l xml:id="HV_App.I,31.552">draṣṭuṃ tam īśaṃ vayam udyatāḥ smaḥ ||</l>
<l xml:id="HV_App.I,31.553">anekam ekaṃ bahudhā vadanti @</l>
<l xml:id="HV_App.I,31.554">śrutismṛtinyāyaniviṣṭacittāḥ |</l>
<l xml:id="HV_App.I,31.555">āhur yamātmānam ajaṃ purāvido @</l>
<l xml:id="HV_App.I,31.556">draṣṭuṃ tam īśaṃ vayam udyatāḥ smaḥ ||</l>
<l xml:id="HV_App.I,31.557">yaṃ prāhur īḍyaṃ varadaṃ vareṇyam @</l>
<l xml:id="HV_App.I,31.558">ekāntatattvaṃ munayaḥ purātanāḥ |</l>
<l xml:id="HV_App.I,31.559">yaṃ sarvagaṃ devam ajaṃ janārdanaṃ @</l>
<l xml:id="HV_App.I,31.560">draṣṭuṃ hariṃ saṃprati saṃyatāḥ smaḥ ||</l>
<l xml:id="HV_App.I,31.561"><seg type="pāda" n="a">yasmin sarvam idaṃ protam</seg> <seg type="pāda" n="b">ādikāle jagatpatau</seg> /</l>

<l xml:id="HV_App.I,31.562"><seg type="pāda" n="a">taṃ draṣṭum adya saṃvṛttāḥ</seg> <seg type="pāda" n="b">kiṃ nu vakṣyāma sāṃpratam</seg> //</l>

<l xml:id="HV_App.I,31.563"><seg type="pāda" n="a">gacchāmo vayam anyatra</seg> <seg type="pāda" n="b">gaccha tvaṃ kāmam anyataḥ</seg> /</l>

<l xml:id="HV_App.I,31.564"><seg type="pāda" n="a">niyamo 'py asti no martya</seg> <seg type="pāda" n="b">yatheṣṭaṃ gaccha sāṃpratam</seg> /</l>

<l xml:id="HV_App.I,31.565"><seg type="pāda" n="a">rātrimadhyam anuprāptaṃ</seg> <seg type="pāda" n="b">nātra kāryā vicāraṇā</seg> //</l>

<l xml:id="HV_App.I,31.566"><seg type="pāda" n="a">ity uktvā ghorarūpo 'sau</seg> <seg type="pāda" n="b">piśāco vikṛtānanaḥ</seg> /</l>

<l xml:id="HV_App.I,31.567"><seg type="pāda" n="a">tasminn eva same deśe</seg> <seg type="pāda" n="b">pītvā ca rudhiraṃ bahu</seg> //</l>

<l xml:id="HV_App.I,31.568"><seg type="pāda" n="a">bhakṣayitvā yathākāmaṃ</seg> <seg type="pāda" n="b">māṃsarāśiṃ vicakṣaṇaḥ</seg> /</l>

<l xml:id="HV_App.I,31.569"><seg type="pāda" n="a">apaḥ samspṛśya tatraiva</seg> <seg type="pāda" n="b">pārśve saṃsthāpya sādhanam</seg> //</l>

<l xml:id="HV_App.I,31.570"><seg type="pāda" n="a">āntrapāśaṃ mahāghoraṃ</seg> <seg type="pāda" n="b">saṃsthāpya vipulaṃ mahat</seg> /</l>

<l xml:id="HV_App.I,31.571"><seg type="pāda" n="a">āsanaṃ kuśasaṃyuktaṃ</seg> <seg type="pāda" n="b">kṛtvā cābhyukṣya vāriṇā</seg> //</l>

<l xml:id="HV_App.I,31.572"><seg type="pāda" n="a">utsārya śvagaṇān sarvān</seg> <seg type="pāda" n="b">yatnena mahatā tadā</seg> /</l>

<l xml:id="HV_App.I,31.573"><seg type="pāda" n="a">sukhāsanaṃ samāsthāya</seg> <seg type="pāda" n="b">samādhau yatate śvapaḥ</seg> //</l>

<l xml:id="HV_App.I,31.574"><seg type="pāda" n="a">ekacittas tadā bhūtvā</seg> <seg type="pāda" n="b">namaskṛtya ca keśavam</seg> /</l>

<l xml:id="HV_App.I,31.575"><seg type="pāda" n="a">imaṃ mantraṃ paṭhan ghoraḥ</seg> <seg type="pāda" n="b">piśāco bhaktavatsalam</seg> //</l>

<l xml:id="HV_App.I,31.576"><seg type="pāda" n="a">namo bhagavate tasmai</seg> <seg type="pāda" n="b">vāsudevāya cakriṇe</seg> /</l>

<l xml:id="HV_App.I,31.577"><seg type="pāda" n="a">namaste gadine tubhyaṃ</seg> <seg type="pāda" n="b">vāsudevāya dhīmate</seg> //</l>

<l xml:id="HV_App.I,31.578"><seg type="pāda" n="a">oṃ namo nārāyaṇāya</seg> <seg type="pāda" n="b">viṣṇave prabhaviṣṇave</seg> /</l>

<l xml:id="HV_App.I,31.579"><seg type="pāda" n="a">mama bhūyān manaḥśuddhiḥ</seg> <seg type="pāda" n="b">kīrtanāt tava keśava</seg> //</l>

<l xml:id="HV_App.I,31.580"><seg type="pāda" n="a">janmedam īdṛśaṃ ghoraṃ</seg> <seg type="pāda" n="b">mā bhūn mama durāsadam</seg> /</l>

<l xml:id="HV_App.I,31.581"><seg type="pāda" n="a">devabhūto bhaviṣyāmi</seg> <seg type="pāda" n="b">smaraṇāt tava gopate</seg> //</l>

<note>k: D6 ins. :k</note>
<l xml:id="**HV_App.I,31.581**6:1"><seg type="pāda" n="a">atra pūto bhaviṣyāmi</seg> <seg type="pāda" n="b">smaraṇāt tava keśava</seg> /</l>

<l xml:id="HV_App.I,31.582"><seg type="pāda" n="a">tava cakraprahāreṇa</seg> <seg type="pāda" n="b">kāyo naśyatu māmakaḥ</seg> /</l>

<l xml:id="HV_App.I,31.583"><seg type="pāda" n="a">mama bhūyo bhavo mā bhūd</seg> <seg type="pāda" n="b">eṣā me prārthanā tava</seg> //</l>

<l xml:id="HV_App.I,31.584"><seg type="pāda" n="a">arthināṃ kalpavṛkṣo 'si</seg> <seg type="pāda" n="b">dātā sarvasya sarvadā</seg> /</l>

<l xml:id="HV_App.I,31.585"><seg type="pāda" n="a">yatra yatra bhavej janma</seg> <seg type="pāda" n="b">tatra tatra bhavān hṛdi</seg> //</l>

<l xml:id="HV_App.I,31.586"><seg type="pāda" n="a">vartatāṃ mama deveśa</seg> <seg type="pāda" n="b">prārthanaiṣā mamāparā</seg> /</l>

<l xml:id="HV_App.I,31.587"><seg type="pāda" n="a">namas tubhyaṃ namas tubhyaṃ</seg> <seg type="pāda" n="b">bhavatv evaṃ sadā mama</seg> //</l>

<l xml:id="HV_App.I,31.588"><seg type="pāda" n="a">nirvighnā prārthanā deva</seg> <seg type="pāda" n="b">namas te 'stu sadā mama</seg> //</l>

<l xml:id="HV_App.I,31.589"><seg type="pāda" n="a">yadā me maraṇaṃ bhūyāt</seg> <seg type="pāda" n="b">tadā mā bhūt smṛtibhramaḥ</seg> //</l>

<l xml:id="HV_App.I,31.590"><seg type="pāda" n="a">dine dine kṣaṇaṃ cittaṃ</seg> <seg type="pāda" n="b">tvayi saṃsthaṃ bhavatv iti</seg> /</l>

<l xml:id="HV_App.I,31.591"><seg type="pāda" n="a">evaṃ preraya māṃ deva</seg> <seg type="pāda" n="b">mā bhūt te cittam īdṛśam</seg> //</l>

<l xml:id="HV_App.I,31.592"><seg type="pāda" n="a">nṛśaṃso 'yaṃ piśāco 'yaṃ</seg> <seg type="pāda" n="b">dayā kāsmin bhaved iti</seg> /</l>

<l xml:id="HV_App.I,31.593"><seg type="pāda" n="a">evaṃ cintaya māṃ deva</seg> <seg type="pāda" n="b">bhṛtyo mahyam iti prabho</seg> //</l>

<l xml:id="HV_App.I,31.594"><seg type="pāda" n="a">parapīḍā na matto 'stu</seg> <seg type="pāda" n="b">namas te bhagavan prabho</seg> /</l>

<l xml:id="HV_App.I,31.595"><seg type="pāda" n="a">indriyāṇīndriyārtheṣu</seg> <seg type="pāda" n="b">mā bhūvan sāṃpratam hi me</seg> //</l>

<l xml:id="HV_App.I,31.596"><seg type="pāda" n="a">antakāle mamāpy evaṃ</seg> <seg type="pāda" n="b">prasādāt tava keśava</seg> /</l>

<l xml:id="HV_App.I,31.597"><seg type="pāda" n="a">pṛthivī pātu me ghrāṇam</seg> <seg type="pāda" n="b">rasanā pātu me payaḥ</seg> //</l>

<l xml:id="HV_App.I,31.598"><seg type="pāda" n="a">sūryaś ca pātu me cakṣuḥ</seg> <seg type="pāda" n="b">sparśaṃ pātu ca mārutaḥ</seg> /</l>

<l xml:id="HV_App.I,31.599"><seg type="pāda" n="a">śrotram ākāśam apyetu</seg> <seg type="pāda" n="b">manaḥ prāṇaṃ ca gacchatu</seg> //</l>

<l xml:id="HV_App.I,31.600"><seg type="pāda" n="a">jalaṃ māṃ rakṣatān nityam</seg> <seg type="pāda" n="b">pṛthivī rakṣatāṃ hare</seg> /</l>

<l xml:id="HV_App.I,31.601"><seg type="pāda" n="a">sūryo māṃ rakṣatāṃ viṣṇo</seg> <seg type="pāda" n="b">namas te sūryatejase</seg> //</l>

<l xml:id="HV_App.I,31.602"><seg type="pāda" n="a">vāyur māṃ rakṣatāṃ duḥkād</seg> <seg type="pāda" n="b">ākāśaṃ ca janārdana</seg> /</l>

<l xml:id="HV_App.I,31.603"><seg type="pāda" n="a">na manaḥ sarvagaṃ deva</seg> <seg type="pāda" n="b">rakṣatāṃ viṣayād dhare</seg> //</l>

<l xml:id="HV_App.I,31.604"><seg type="pāda" n="a">manoviparyayaṃ ghoraṃ</seg> <seg type="pāda" n="b">puruṣān hanti nityaśaḥ</seg> /</l>

<l xml:id="HV_App.I,31.605"><seg type="pāda" n="a">pāpeṣu yojayet puṃsaḥ</seg> <seg type="pāda" n="b">parapīḍādikeṣu ca</seg> //</l>

<l xml:id="HV_App.I,31.606"><seg type="pāda" n="a">manas tad rakṣatāṃ deva</seg> <seg type="pāda" n="b">bhūyo bhūyo janārdana</seg> /</l>

<l xml:id="HV_App.I,31.607"><seg type="pāda" n="a">mā bhūn manasi kāluṣyaṃ</seg> <seg type="pāda" n="b">mano me nirmalaṃ bhavet</seg> //</l>

<l xml:id="HV_App.I,31.608"><seg type="pāda" n="a">kaluṣaṃ yasya tac cittaṃ</seg> <seg type="pāda" n="b">narake pātayaty amum</seg> /</l>

<l xml:id="HV_App.I,31.609"><seg type="pāda" n="a">bāhyāni nirmalāny evam</seg> <seg type="pāda" n="b">indriyāṇi bhavanti cet</seg> /</l>

<l xml:id="HV_App.I,31.610"><seg type="pāda" n="a">na tāni kāryavantīha</seg> <seg type="pāda" n="b">manaś cet kaluṣaṃ bhavet</seg> //</l>

<l xml:id="HV_App.I,31.611"><seg type="pāda" n="a">tathā hi muṣṭināmedhyaṃ</seg> <seg type="pāda" n="b">gṛhītvā yo vyavasthitaḥ</seg> /</l>

<l xml:id="HV_App.I,31.612"><seg type="pāda" n="a">bahiḥ prakṣālanaṃ kurvan</seg> <seg type="pāda" n="b">kiṃ bhavet tasya keśava</seg> /</l>

<l xml:id="HV_App.I,31.613"><seg type="pāda" n="a">vyartho hi kevalaṃ tasya</seg> <seg type="pāda" n="b">pragraho bāhyagocaraḥ</seg> //</l>

<l xml:id="HV_App.I,31.614"><seg type="pāda" n="a">tasmāt sarvaprayatnena</seg> <seg type="pāda" n="b">cittaṃ rakṣa janārdana</seg> /</l>

<l xml:id="HV_App.I,31.615"><seg type="pāda" n="a">balavān indriyagrāmo</seg> <seg type="pāda" n="b">vārayainaṃ janārdana</seg> //</l>

<l xml:id="HV_App.I,31.616"><seg type="pāda" n="a">parivādāj jagannātha</seg> <seg type="pāda" n="b">vācaṃ rakṣa durudvahām</seg> /</l>

<l xml:id="HV_App.I,31.617"><seg type="pāda" n="a">paradravyān mano rakṣa</seg> <seg type="pāda" n="b">paradārāj janārdana</seg> /</l>

<l xml:id="HV_App.I,31.618"><seg type="pāda" n="a">sarvatra me dayā bhūyāt</seg> <seg type="pāda" n="b">prasādāt tava keśava</seg> //</l>

<l xml:id="HV_App.I,31.619"><seg type="pāda" n="a">tvayy eva bhaktir acalā</seg> <seg type="pāda" n="b">bhūyād bhūteṣu me dayā</seg> /</l>

<l xml:id="HV_App.I,31.620"><seg type="pāda" n="a">bahunātra kim uktena</seg> <seg type="pāda" n="b">śṛṇuṣvedaṃ vaco mama</seg> //</l>

<l xml:id="HV_App.I,31.621"><seg type="pāda" n="a">sukhe duḥkhe ca rāge ca</seg> <seg type="pāda" n="b">bhojane gamane tathā</seg> /</l>

<l xml:id="HV_App.I,31.622"><seg type="pāda" n="a">jāgratsvapneṣu sarvatra</seg> <seg type="pāda" n="b">tvayy eva ramatāṃ manaḥ</seg> //</l>

<l xml:id="HV_App.I,31.623"><seg type="pāda" n="a">māmakaṃ devadeveśa</seg> <seg type="pāda" n="b">namaste 'stu janārdana</seg> /</l>

<l xml:id="HV_App.I,31.624"><seg type="pāda" n="a">iti bruvan ghoratamo</seg> <seg type="pāda" n="b">jātyā hīno na cittatah</seg> //</l>

<l xml:id="HV_App.I,31.625"><seg type="pāda" n="a">piśāco bhagavad bhaktaḥ</seg> <seg type="pāda" n="b">samādhiṃ samapadyata</seg> /</l>

<l xml:id="HV_App.I,31.626"><seg type="pāda" n="a">dṛḍhaṃ badhvātmanaḥ kāyam</seg> <seg type="pāda" n="b">āntrapāśena māṃsapaḥ</seg> //</l>

<l xml:id="HV_App.I,31.627"><seg type="pāda" n="a">niścalenaiva manasā</seg> <seg type="pāda" n="b">sukham āste sa māṃsapaḥ</seg> /</l>

<l xml:id="HV_App.I,31.628"><seg type="pāda" n="a">dhyāyan hariṃ jagadyoniṃ</seg> <seg type="pāda" n="b">viṣṇuṃ pītāmbaraṃ śivam</seg> //</l>

<l xml:id="HV_App.I,31.629"><seg type="pāda" n="a">kundābham ādipuruṣam</seg> <seg type="pāda" n="b">ekākāram anāmayam</seg> /</l>

<l xml:id="HV_App.I,31.630"><seg type="pāda" n="a">nityam śuddhaṃ jñānagamyaṃ</seg> <seg type="pāda" n="b">kāraṇaṃ sarvadehinām</seg> //</l>

<l xml:id="HV_App.I,31.631"><seg type="pāda" n="a">nāsikāgraṃ samālokya</seg> <seg type="pāda" n="b">paṭhan brahma sanātanam</seg> /</l>

<l xml:id="HV_App.I,31.632"><seg type="pāda" n="a">nivātastho yathā dīpaḥ</seg> <seg type="pāda" n="b">proccaran praṇavaṃ sadā</seg> //</l>

<l xml:id="HV_App.I,31.633"><seg type="pāda" n="a">praṇavaṃ vācakaṃ matvā</seg> <seg type="pāda" n="b">vācyaṃ brahmeti niścitaḥ</seg> /</l>

<l xml:id="HV_App.I,31.634"><seg type="pāda" n="a">ekāgraṃ satataṃ kṛtvā</seg> <seg type="pāda" n="b">cittaṃ viṣṇau samarpitam</seg> //</l>

<l xml:id="HV_App.I,31.635"><seg type="pāda" n="a">vikalparahitaṃ cittaṃ</seg> <seg type="pāda" n="b">hṛdi madhye nyaveśayat</seg> /</l>

<l xml:id="HV_App.I,31.636"><seg type="pāda" n="a">puṇḍarīke śubhadale</seg> <seg type="pāda" n="b">samāveśya jagatpatim</seg> //</l>

<l xml:id="HV_App.I,31.637"><seg type="pāda" n="a">āste sukhaṃ mahāyogī</seg> <seg type="pāda" n="b">piśitāśas tadā mahān</seg> /</l>

<l xml:id="HV_App.I,31.638"><seg type="pāda" n="a">tridhāmānaṃ japaṃs tatra</seg> <seg type="pāda" n="b">smaran viṣṇuṃ sanātanam</seg> //</l>

<note>Colophon</note>

<milestone unit="speaker" n="vaiśaṃpāyana uvāca"/>
<l xml:id="HV_App.I,31.639"><seg type="pāda" n="a">tataḥ sa bhagvān viṣṇuḥ</seg> <seg type="pāda" n="b">piśācaṃ dṛṣṭavāṃs tadā</seg> /</l>

<l xml:id="HV_App.I,31.640"><seg type="pāda" n="a">cintayantaṃ svam ātmānaṃ</seg> <seg type="pāda" n="b">śuddhaṃ buddhisamanvitam</seg> //</l>

<l xml:id="HV_App.I,31.641"><seg type="pāda" n="a">ātmany eva sthitaṃ sākṣāt</seg> <seg type="pāda" n="b">paṭhantaṃ praṇavaṃ sakṛt</seg> /</l>

<l xml:id="HV_App.I,31.642"><seg type="pāda" n="a">prārthayantaṃ svam ātmānam</seg> <seg type="pāda" n="b">ekānte niyataṃ hariḥ</seg> /</l>

<l xml:id="HV_App.I,31.643"><seg type="pāda" n="a">acintayaj jagannāthaḥ</seg> <seg type="pāda" n="b">kāraṇaṃ puṇyasaṃcaye</seg> //</l>

<l xml:id="HV_App.I,31.644"><seg type="pāda" n="a">dhyātvā tu suciraṃ viṣṇuḥ</seg> <seg type="pāda" n="b">kāraṇaṃ puṇyakarmaṇaḥ</seg> /</l>

<l xml:id="HV_App.I,31.645"><seg type="pāda" n="a">dhanadasyopadeśena</seg> <seg type="pāda" n="b">paṭhan subahuśaḥ kṣitau</seg> /</l>

<l xml:id="HV_App.I,31.646"><seg type="pāda" n="a">vāsudeveti kṛṣṇeti</seg> <seg type="pāda" n="b">mādhaveti ca māṃ sadā</seg> //</l>

<l xml:id="HV_App.I,31.647"><seg type="pāda" n="a">janārdana hare viṣṇo</seg> <seg type="pāda" n="b">bhūtabhāvanabhāvana</seg> /</l>

<l xml:id="HV_App.I,31.648"><seg type="pāda" n="a">narakāre jagannātha</seg> <seg type="pāda" n="b">nārāyaṇa parāyaṇa</seg> //</l>

<l xml:id="HV_App.I,31.649"><seg type="pāda" n="a">iti māṃ nāmabhir nityaṃ</seg> <seg type="pāda" n="b">paṭhaty eṣa divāniśam</seg> /</l>

<l xml:id="HV_App.I,31.650"><seg type="pāda" n="a">svapañjāgrat tathā tiṣṭhan</seg> <seg type="pāda" n="b">bhuñjan gacchaṃs tathā vadan</seg> //</l>

<l xml:id="HV_App.I,31.651"><seg type="pāda" n="a">bhakṣayan māṃsapiṭakaṃ</seg> <seg type="pāda" n="b">pibañ śoṇitam eva ca</seg> /</l>

<l xml:id="HV_App.I,31.652"><seg type="pāda" n="a">bādhamānaṃ ca suciraṃ</seg> <seg type="pāda" n="b">hatvāpi ca mṛgān bahūn</seg> //</l>

<l xml:id="HV_App.I,31.653"><seg type="pāda" n="a">hanane bhojane caiva</seg> <seg type="pāda" n="b">jāgratsvapne tathaiva ca</seg> /</l>

<l xml:id="HV_App.I,31.654"><seg type="pāda" n="a">sarveṣv api ca kāryeṣu</seg> <seg type="pāda" n="b">kartāham iti manyate</seg> //</l>

<l xml:id="HV_App.I,31.655"><seg type="pāda" n="a">etasya karmaṇaḥ pāka</seg> <seg type="pāda" n="b">eṣa ghorasya sarvataḥ</seg> /</l>

<l xml:id="HV_App.I,31.656"><seg type="pāda" n="a">niścityaivaṃ jagannāthaḥ</seg> <seg type="pāda" n="b">prītas tasya babhūva ha</seg> //</l>

<l xml:id="HV_App.I,31.657"><seg type="pāda" n="a">adarśayat svam ātmānam</seg> <seg type="pāda" n="b">ananyasya jagatpatiḥ</seg> /</l>

<l xml:id="HV_App.I,31.658"><seg type="pāda" n="a">śuddhe 'ntaḥkaraṇe tasya</seg> <seg type="pāda" n="b">piśācasyātha bhūmipa</seg> //</l>

<l xml:id="HV_App.I,31.659"><seg type="pāda" n="a">sa ca ghoraḥ piśāco 'pi</seg> <seg type="pāda" n="b">dadarśātmani keśavam</seg> /</l>

<l xml:id="HV_App.I,31.660"><seg type="pāda" n="a">pītakauśeyavasanaṃ</seg> <seg type="pāda" n="b">padmākṣaṃ śyāmalaṃ harim</seg> //</l>

<l xml:id="HV_App.I,31.661"><seg type="pāda" n="a">śaṅkhinaṃ cakriṇaṃ viṣṇuṃ</seg> <seg type="pāda" n="b">sragviṇaṃ gadinaṃ vibhum</seg> /</l>

<l xml:id="HV_App.I,31.662"><seg type="pāda" n="a">kirīṭinaṃ kaustubhinaṃ</seg> <seg type="pāda" n="b">śrīvatsācchāditorasam</seg> //</l>

<l xml:id="HV_App.I,31.663"><seg type="pāda" n="a">nīlameghanibhaṃ kāntam</seg> <seg type="pāda" n="b">garuḍasthaṃ prabhañjanam</seg> /</l>

<l xml:id="HV_App.I,31.664"><seg type="pāda" n="a">caturbhujaṃ śubhagiraṃ</seg> <seg type="pāda" n="b">niścalaṃ sarvagaṃ śubham</seg> //</l>

<l xml:id="HV_App.I,31.665"><seg type="pāda" n="a">anādim ajaram nityaṃ</seg> <seg type="pāda" n="b">māyāvinam amāyinam</seg> /</l>

<l xml:id="HV_App.I,31.666"><seg type="pāda" n="a">satyayuktaṃ sadā śuddhaṃ</seg> <seg type="pāda" n="b">buddhigamyaṃ sadāmalam</seg> //</l>

<l xml:id="HV_App.I,31.667"><seg type="pāda" n="a">manasaiva jagannāthaṃ</seg> <seg type="pāda" n="b">dṛṣṭvā viṣṇum anekadhā</seg> /</l>

<l xml:id="HV_App.I,31.668"><seg type="pāda" n="a">animīlyaiva nayane</seg> <seg type="pāda" n="b">kṛtārtho 'smīty amanyata</seg> //</l>

<l xml:id="HV_App.I,31.669"><seg type="pāda" n="a">adya dṛṣṭo harir viṣṇuḥ</seg> <seg type="pāda" n="b">sākṣāt sarvatragaḥ śubhaḥ</seg> /</l>

<l xml:id="HV_App.I,31.670"><seg type="pāda" n="a">prasanno hi harir mahyaṃ</seg> <seg type="pāda" n="b">tenāhaṃ dṛṣṭavān harim</seg> //</l>

<l xml:id="HV_App.I,31.671"><seg type="pāda" n="a">siddhaṃ me janmanaḥ kṛtyaṃ</seg> <seg type="pāda" n="b">kim ataḥ kṛtyam asti me</seg> /</l>

<l xml:id="HV_App.I,31.672"><seg type="pāda" n="a">granthayo mama nirbhinnā</seg> <seg type="pāda" n="b">vaśyāny evendriyāṇi me</seg> //</l>

<l xml:id="HV_App.I,31.673"><seg type="pāda" n="a">prāyeṇa jitam ity eva</seg> <seg type="pāda" n="b">mano manye smṛte harau</seg> /</l>

<l xml:id="HV_App.I,31.674"><seg type="pāda" n="a">eṣaṇāś ca nirastā me</seg> <seg type="pāda" n="b">prasanno 'haṃ tathābhavam</seg> //</l>

<l xml:id="HV_App.I,31.675"><seg type="pāda" n="a">ebhyo 'thāpi piśācebhyo</seg> <seg type="pāda" n="b">nirmuktaḥ sāṃprataṃ tathā</seg> /</l>

<l xml:id="HV_App.I,31.676"><seg type="pāda" n="a">yo 'sau mamānujaḥ sākṣāt</seg> <seg type="pāda" n="b">sa ca bhaktas tathā harau</seg> /</l>

<l xml:id="HV_App.I,31.677"><seg type="pāda" n="a">kālena caiva nirmukto</seg> <seg type="pāda" n="b">viṣṇoḥ sāyujyam āpnuyāt</seg> //</l>

<l xml:id="HV_App.I,31.678"><seg type="pāda" n="a">ity evaṃ cintayitvā sa</seg> <seg type="pāda" n="b">āntrapāśaṃ vibhidya ca</seg> /</l>

<l xml:id="HV_App.I,31.679"><seg type="pāda" n="a">krameṇa prāṇam unmucya</seg> <seg type="pāda" n="b">vilokya ca diśas tathā</seg> /</l>

<l xml:id="HV_App.I,31.680"><seg type="pāda" n="a">śarīraṃ susamaṃ kṛtvā</seg> <seg type="pāda" n="b">prātiṣṭhat sa sukhena ha</seg> //</l>

<note>Colophon</note>

<milestone unit="speaker" n="vaiśaṃpāyana uvāca"/>
<l xml:id="HV_App.I,31.681"><seg type="pāda" n="a">piśitāśo jagannāthaṃ</seg> <seg type="pāda" n="b">dadarśa jagatāṃ patim</seg> /</l>

<l xml:id="HV_App.I,31.682"><seg type="pāda" n="a">samādhau ca yathā dṛṣṭaṃ</seg> <seg type="pāda" n="b">bhūmau caiva jagatpatim</seg> //</l>

<l xml:id="HV_App.I,31.683"><seg type="pāda" n="a">ayaṃ viṣṇur ayaṃ viṣṇur</seg> <seg type="pāda" n="b">ity ūce piśitāśanaḥ</seg> /</l>

<l xml:id="HV_App.I,31.684"><seg type="pāda" n="a">samādhau ca yathā dṛṣṭaḥ</seg> <seg type="pāda" n="b">so 'yam atrāpi dṛśyate</seg> /</l>

<l xml:id="HV_App.I,31.685"><seg type="pāda" n="a">ity uvāca punar brūte</seg> <seg type="pāda" n="b">nṛtyann iva hasann iva</seg> //</l>

<l xml:id="HV_App.I,31.686">ayaṃ sa cakrī śaraśārṅgadhanvā @</l>
<l xml:id="HV_App.I,31.687">gadī rathī sadhvajatūṇapāṇiḥ |</l>
<l xml:id="HV_App.I,31.688">sahasramūrdhā sakalāmareśo @</l>
<l xml:id="HV_App.I,31.689">jagatprasūtir jagatāṃ nivāsaḥ ||</l>
<l xml:id="HV_App.I,31.690"><seg type="pāda" n="a">viṣṇur jiṣṇur jagannāthaḥ</seg> <seg type="pāda" n="b">purāṇaḥ puruṣottamaḥ</seg> /</l>

<l xml:id="HV_App.I,31.691"><seg type="pāda" n="a">viśvātmā viśvakartā yaḥ</seg> <seg type="pāda" n="b">so 'yam eṣa sanātanaḥ</seg> //</l>

<l xml:id="HV_App.I,31.692">asyaiva devasya hareḥ stanāntare @</l>
<l xml:id="HV_App.I,31.693">virājate kaustubharatnadīpaḥ |</l>
<l xml:id="HV_App.I,31.694">yasya prasādāj jagad etad ādau @</l>
<l xml:id="HV_App.I,31.695">virājate candramas eva rātriḥ ||</l>
<l xml:id="HV_App.I,31.696"><seg type="pāda" n="a">yo 'sau pṛthvīṃ dadhārāśu</seg> <seg type="pāda" n="b">daṃṣṭrayā jalasaṃcayāt</seg> /</l>

<l xml:id="HV_App.I,31.697"><seg type="pāda" n="a">yo 'yam eṣa hariḥ sākṣād</seg> <seg type="pāda" n="b">vārāhaṃ vapur āsthitaḥ</seg> //</l>

<l xml:id="HV_App.I,31.698">badhvā tathā dānavam ugrapauruṣam @</l>
<l xml:id="HV_App.I,31.699">dattvā ca śakrāya tato 'nu rājyam |</l>
<l xml:id="HV_App.I,31.700">baliṃ balād eṣa hariḥ sa vāmanaḥ @</l>
<l xml:id="HV_App.I,31.701">stutaś ca bhaktyā munibhiḥ purātanaiḥ ||</l>
<l xml:id="HV_App.I,31.702"><seg type="pāda" n="a">daṃṣṭrākarālaḥ sumahān</seg> <seg type="pāda" n="b">hatvā yo dānavaṃ raṇe</seg> /</l>

<l xml:id="HV_App.I,31.703"><seg type="pāda" n="a">niḥśokaṃ nikhilaṃ lokaṃ</seg> <seg type="pāda" n="b">cakārāsau janārdanaḥ</seg> //</l>

<l xml:id="HV_App.I,31.704">ādau dadhāraikabhujena mandaraṃ @</l>
<l xml:id="HV_App.I,31.705">nirjitya sarvān asurān mahārṇave |</l>
<l xml:id="HV_App.I,31.706">dadau ca śakrāya sudhāmayaṃ mahat @</l>
<l xml:id="HV_App.I,31.707">sa eṣa sākṣād iha mām avasthitaḥ ||</l>
<l xml:id="HV_App.I,31.708"><seg type="pāda" n="a">yaḥ śete jaladhau nāge</seg> <seg type="pāda" n="b">devyā lakṣmyā sukhāvahe</seg> /</l>

<l xml:id="HV_App.I,31.709"><seg type="pāda" n="a">hatvā tau dānavau ghorau</seg> <seg type="pāda" n="b">madhukaiṭabhasaṃjñitau</seg> //</l>

<l xml:id="HV_App.I,31.710">yam āhur ādyaṃ vibudhā jagatpatiṃ @</l>
<l xml:id="HV_App.I,31.711">sarvasya dhātāram ajaṃ janitram |</l>
<l xml:id="HV_App.I,31.712">aṇor aṇīyāṃsam atipramāṇaṃ @</l>
<l xml:id="HV_App.I,31.713">sthūlāt sthaviṣṭhaṃ harim eva viṣṇum ||</l>
<l xml:id="HV_App.I,31.714"><seg type="pāda" n="a">yatra sthitam idaṃ sarvaṃ</seg> <seg type="pāda" n="b">prāpte lokasya nāśane</seg> /</l>

<l xml:id="HV_App.I,31.715"><seg type="pāda" n="a">ādau yasmāt samutpannaṃ</seg> <seg type="pāda" n="b">so 'yaṃ viṣṇur iha sthitaḥ</seg> //</l>

<l xml:id="HV_App.I,31.716">yasyecchayā sarvam idaṃ pravartate @</l>
<l xml:id="HV_App.I,31.717">nivartate cāpi janārdanasya |</l>
<l xml:id="HV_App.I,31.718">ayaṃ sa viṣṇuḥ puruṣottamaḥ śivaḥ @</l>
<l xml:id="HV_App.I,31.719">prapadyate mām iha yādaveśvaraḥ ||</l>
<l xml:id="HV_App.I,31.720"><seg type="pāda" n="a">bhṛgor vaṃśe samutpanno</seg> <seg type="pāda" n="b">jāmadagnya iti śrutaḥ</seg> /</l>

<l xml:id="HV_App.I,31.721"><seg type="pāda" n="a">śiṣyatvaṃ samavāpyaiva</seg> <seg type="pāda" n="b">mṛgavyādhasya yaḥ sthitaḥ</seg> //</l>

<l xml:id="HV_App.I,31.722">jaghāna vīryād balinaṃ mahāraṇe @</l>
<l xml:id="HV_App.I,31.723">kuṭhāraśastreṇa girīśaśiṣyaḥ |</l>
<l xml:id="HV_App.I,31.724">sahasrabāhuṃ kṛtavīryasaṃbhavaṃ @</l>
<l xml:id="HV_App.I,31.725">hayaiś ca nāgaiś ca rathaiś ca nirgatam ||</l>
<l xml:id="HV_App.I,31.726"><seg type="pāda" n="a">kurukṣetraṃ samāsādya</seg> <seg type="pāda" n="b">yaś cakāra pitṛkriyām</seg> /</l>

<l xml:id="HV_App.I,31.727"><seg type="pāda" n="a">niḥkṣatriyam imaṃ lokaṃ</seg> <seg type="pāda" n="b">kṛtavān ekaviṃśatim</seg> //</l>

<l xml:id="HV_App.I,31.728"><seg type="pāda" n="a">raghor atha kule jāto</seg> <seg type="pāda" n="b">rāmo nāma janārdanaḥ</seg> /</l>

<l xml:id="HV_App.I,31.729"><seg type="pāda" n="a">sītayā ca śriyā yukto</seg> <seg type="pāda" n="b">lakṣmaṇānucaraḥ kṛtī</seg> //</l>

<l xml:id="HV_App.I,31.730">kṛtvā ca setuṃ jaladhau janārdano @</l>
<l xml:id="HV_App.I,31.731">hatvā ca rakṣaḥpatim āśugaiḥ śaraiḥ |</l>
<l xml:id="HV_App.I,31.732">dattvā ca rājyaṃ sa vibhīṣaṇāya @</l>
<l xml:id="HV_App.I,31.733">daśāśvamedhān ayajac ca yo 'sau ||</l>
<l xml:id="HV_App.I,31.734"><seg type="pāda" n="a">vasudevakule jāto</seg> <seg type="pāda" n="b">vāsudeveti śabditaḥ</seg> /</l>

<l xml:id="HV_App.I,31.735"><seg type="pāda" n="a">gokule krīḍate yo 'sau</seg> <seg type="pāda" n="b">saṃkarṣaṇasahāyavān</seg> //</l>

<l xml:id="HV_App.I,31.736">uttānaśāyī śiśurūpadhārī @</l>
<l xml:id="HV_App.I,31.737">pītvā stanaṃ pūtanikāpradattam |</l>
<l xml:id="HV_App.I,31.738">vyasuṃ cakārāśu janārdanas tadā @</l>
<l xml:id="HV_App.I,31.739">danoḥ sutāṃ tām avasat sukhaṃ hariḥ ||</l>
<l xml:id="HV_App.I,31.740"><seg type="pāda" n="a">payaḥpānaṃ tathā kurvan</seg> <seg type="pāda" n="b">bhakṣayan dadhipiṇḍakam</seg> /</l>

<l xml:id="HV_App.I,31.741"><seg type="pāda" n="a">dāmnā baddhodaro viṣṇur</seg> <seg type="pāda" n="b">mātrā ruṣitayā dṛḍham</seg> //</l>

<l xml:id="HV_App.I,31.742">tataś ca dāmnā sudṛḍhena baddho @</l>
<l xml:id="HV_App.I,31.743">jaghāna yo 'sau yamalārjunau ca |</l>
<l xml:id="HV_App.I,31.744">krīḍan hariṛ gokulavāsavāsī @</l>
<l xml:id="HV_App.I,31.745">gopībhir āsvādya mukhaṃ stanaṃ ca ||</l>
<l xml:id="HV_App.I,31.746"><seg type="pāda" n="a">vṛndāvane vasan viṣṇur</seg> <seg type="pāda" n="b">gopair gokulavāsibhiḥ</seg> /</l>

<l xml:id="HV_App.I,31.747"><seg type="pāda" n="a">tatra hatvā hayaṃ ghoraṃ</seg> <seg type="pāda" n="b">virarājāṃśumān iva</seg> //</l>

<l xml:id="HV_App.I,31.748">yaḥ krīḍate nāgaphaṇe janārdano @</l>
<l xml:id="HV_App.I,31.749">niṣevyamāṇaḥ sa ha gopadārakaiḥ |</l>
<l xml:id="HV_App.I,31.750">mahāhrade nāgapatiṃ jagatpatir @</l>
<l xml:id="HV_App.I,31.751">mamarda vīryātiśayaṃ pradarśayan ||</l>
<l xml:id="HV_App.I,31.752"><seg type="pāda" n="a">yo dhenukaṃ tālavane</seg> <seg type="pāda" n="b">tatphalaiḥ samamacchinat</seg> /</l>

<l xml:id="HV_App.I,31.753"><seg type="pāda" n="a">hatvā dānavam ugraṃ taṃ</seg> <seg type="pāda" n="b">gopān vismāpayann iva</seg> //</l>

<l xml:id="HV_App.I,31.754">dadhāra yo godharam ugrapauruṣo @</l>
<l xml:id="HV_App.I,31.755">mahāmatir meghasamāgame sati |</l>
<l xml:id="HV_App.I,31.756">viḍambayañ śakrabalaṃ pramodayan @</l>
<l xml:id="HV_App.I,31.757">gopāṃś ca gopīś ca sagokulaṃ hariḥ ||</l>
<l xml:id="HV_App.I,31.758"><seg type="pāda" n="a">gopīnāṃ stanamadhye tu</seg> <seg type="pāda" n="b">krīḍate kāmam īśvaraḥ</seg> /</l>

<l xml:id="HV_App.I,31.759"><seg type="pāda" n="a">yo 'sau pibaṃs tadadharaṃ</seg> <seg type="pāda" n="b">māyāmānuṣadehavān</seg> //</l>

<l xml:id="HV_App.I,31.760">gopībhir āsvādya mukhaṃ vivikte @</l>
<l xml:id="HV_App.I,31.761">śete sma rātrau sukham eva keśavaḥ |</l>
<l xml:id="HV_App.I,31.762">stanāntareṣv eva tadā ca tāsāṃ @</l>
<l xml:id="HV_App.I,31.763">kāmīva kantādharapallavaṃ piban ||</l>
<l xml:id="HV_App.I,31.764"><seg type="pāda" n="a">akrūreṇa samāhūtas</seg> <seg type="pāda" n="b">tena gacchan hi yāmune</seg> /</l>

<l xml:id="HV_App.I,31.765"><seg type="pāda" n="a">jale yo 'bhyarcitas tena</seg> <seg type="pāda" n="b">nāgaloke sa eva hi</seg> //</l>

<l xml:id="HV_App.I,31.766">tataś ca gacchan balavāñ janārdano @</l>
<l xml:id="HV_App.I,31.767">hatvā tam ugraṃ rajakaṃ balāt pathi |</l>
<l xml:id="HV_App.I,31.768">hṛtvā ca vastrāṇi yatheṣṭam īśvaro @</l>
<l xml:id="HV_App.I,31.769">yayau sarāmo mathurāṃ purīṃ hariḥ ||</l>
<l xml:id="HV_App.I,31.770">labdhvā ca dāmāni bahūni kāmado @</l>
<l xml:id="HV_App.I,31.771">dattvā varaṃ mālyakṛte mahāntam |</l>
<l xml:id="HV_App.I,31.772">labdhvānulepaṃ surabhiṃ ca yādavaḥ @</l>
<l xml:id="HV_App.I,31.773">kubjāṃ cakārāśu mahārharūpām ||</l>
<l xml:id="HV_App.I,31.774"><seg type="pāda" n="a">yo 'sau cāpaṃ samādāya</seg> <seg type="pāda" n="b">madhye chittvā mahad dhanuḥ</seg> /</l>

<l xml:id="HV_App.I,31.775"><seg type="pāda" n="a">siṃhanādaṃ mahac cakre</seg> <seg type="pāda" n="b">kalpānte jalado yathā</seg> //</l>

<l xml:id="HV_App.I,31.776">hatvā gajaṃ ghoram udaghrarūpaṃ @</l>
<l xml:id="HV_App.I,31.777">viṣāṇam ādāya tato 'nu keśavaḥ |</l>
<l xml:id="HV_App.I,31.778">nanarta raṅge bahurūpam īśvaraḥ @</l>
<l xml:id="HV_App.I,31.779">kaṃsasya dattvā bhayam ugravīryaḥ ||</l>
<l xml:id="HV_App.I,31.780"><seg type="pāda" n="a">yo 'sau hatvā mahāmallaṃ</seg> <seg type="pāda" n="b">cāṇūraṃ nihatadviṣam</seg> /</l>

<l xml:id="HV_App.I,31.781"><seg type="pāda" n="a">yādavebhyo dadau prītiṃ</seg> <seg type="pāda" n="b">kaṃsasyaiva tu paśyataḥ</seg> //</l>

<l xml:id="HV_App.I,31.782">jaghāna kaṃsaṃ ripupakṣaghātinaṃ @</l>
<l xml:id="HV_App.I,31.783">pitṛdviṣaṃ yādavanāmadheyam |</l>
<l xml:id="HV_App.I,31.784">saṃsthāpya rājye harir ugrasenaṃ @</l>
<l xml:id="HV_App.I,31.785">sāṃdīpaniṃ kāśyam upāgamadyaḥ ||</l>
<l xml:id="HV_App.I,31.786"><seg type="pāda" n="a">vidyām avāpya sakalāṃ</seg> <seg type="pāda" n="b">dattvā putraṃ mahāmuneḥ</seg> /</l>

<l xml:id="HV_App.I,31.787"><seg type="pāda" n="a">sāgrajo 'tha jagāmāśu</seg> <seg type="pāda" n="b">mathurāṃ yādavīṃ purīm</seg> //</l>

<l xml:id="HV_App.I,31.788">hatvā niśumbhaṃ narakaṃ mahāmatiḥ @</l>
<l xml:id="HV_App.I,31.789">kṛtvā sughoraṃ kadanaṃ janārdanaḥ |</l>
<l xml:id="HV_App.I,31.790">rarakṣa viprān munivīrasaṃghān @</l>
<l xml:id="HV_App.I,31.791">devāṃś ca sarvāñ jagato jagatpatiḥ ||</l>
<l xml:id="HV_App.I,31.792"><seg type="pāda" n="a">sa eṣa bhagavān viṣṇur</seg> <seg type="pāda" n="b">adya dṛṣṭo janārdanaḥ</seg> /</l>

<l xml:id="HV_App.I,31.793"><seg type="pāda" n="a">kṛtakṛtyo 'smi saṃjātaḥ</seg> <seg type="pāda" n="b">sāyujyaṃ prāpnuyām aham</seg> //</l>

<l xml:id="HV_App.I,31.794"><seg type="pāda" n="a">yena dṛṣṭo hariḥ sākṣāt</seg> <seg type="pāda" n="b">tasya muktiḥ karasthitā</seg> /</l>

<l xml:id="HV_App.I,31.795"><seg type="pāda" n="a">so 'yam eṣa hariḥ sākṣāt</seg> <seg type="pāda" n="b">pratyakṣam iha vartate</seg> //</l>

<l xml:id="HV_App.I,31.796"><seg type="pāda" n="a">ko nu janmāntare pūrvaṃ</seg> <seg type="pāda" n="b">dharmaḥ saṃcita eva me</seg> /</l>

<l xml:id="HV_App.I,31.797"><seg type="pāda" n="a">yasya pākaḥ samutpanno</seg> <seg type="pāda" n="b">yenāsau dṛśyate mayā</seg> //</l>

<l xml:id="HV_App.I,31.798"><seg type="pāda" n="a">sarvathā puṇyavān asmi</seg> <seg type="pāda" n="b">naṣṭasaṃsārabandhanaḥ</seg> /</l>

<l xml:id="HV_App.I,31.799"><seg type="pāda" n="a">kim asmai dīyate vastu</seg> <seg type="pāda" n="b">kiṃ tu vakṣyāmi sāṃpratam</seg> /</l>

<l xml:id="HV_App.I,31.800"><seg type="pāda" n="a">kariṣye kim ahaṃ viṣṇo</seg> <seg type="pāda" n="b">vadasvādya yathepsitam</seg> //</l>

<l xml:id="HV_App.I,31.801"><seg type="pāda" n="a">ity uktvā visvaraṃ nādaṃ</seg> <seg type="pāda" n="b">nanāda bahuśas tadā</seg> /</l>

<l xml:id="HV_App.I,31.802"><seg type="pāda" n="a">jahāsa vikṛtaṃ bhūyo</seg> <seg type="pāda" n="b">nanarta piśitāśanaḥ</seg> //</l>

<l xml:id="HV_App.I,31.803"><seg type="pāda" n="a">namo namo hare kṛṣṇa</seg> <seg type="pāda" n="b">yādaveśvara keśava</seg> /</l>

<l xml:id="HV_App.I,31.804"><seg type="pāda" n="a">pratyakṣaṃ ca hares tatra</seg> <seg type="pāda" n="b">nanarta vividhaṃ nṛpa</seg> //</l>

<note>Colophon</note>

<milestone unit="speaker" n="vaiśaṃpāyana uvāca"/>
<l xml:id="HV_App.I,31.805"><seg type="pāda" n="a">vihasya vikṛtaṃ bhūyaḥ</seg> <seg type="pāda" n="b">pranṛtya ca yathābalam</seg> /</l>

<l xml:id="HV_App.I,31.806"><seg type="pāda" n="a">brāhmaṇasya hatasyātha</seg> <seg type="pāda" n="b">śavam ādāya satvaram</seg> //</l>

<l xml:id="HV_App.I,31.807"><seg type="pāda" n="a">dvidhākṛtya mahāghoraṃ</seg> <seg type="pāda" n="b">piśitaṃ keśaśāḍvalam</seg> /</l>

<l xml:id="HV_App.I,31.808"><seg type="pāda" n="a">tataḥ khaṇḍaṃ samādāya</seg> <seg type="pāda" n="b">adbhir abhyukṣya yatnataḥ</seg> //</l>

<l xml:id="HV_App.I,31.809"><seg type="pāda" n="a">nidhāya pātre suśubhe</seg> <seg type="pāda" n="b">namaskṛtya janārdanam</seg> /</l>

<l xml:id="HV_App.I,31.810"><seg type="pāda" n="a">idaṃ provāca deveśaṃ</seg> <seg type="pāda" n="b">prāñjaliḥ praṇataḥ sthitaḥ</seg> //</l>

<l xml:id="HV_App.I,31.811"><seg type="pāda" n="a">gṛhāṇedaṃ jagannātha</seg> <seg type="pāda" n="b">bhakṣyaṃ yogyaṃ tava prabho</seg> /</l>

<l xml:id="HV_App.I,31.812"><seg type="pāda" n="a">bhavādṛśair jagannātha</seg> <seg type="pāda" n="b">grāhyaṃ sarvātmanā hare</seg> //</l>

<l xml:id="HV_App.I,31.813"><seg type="pāda" n="a">bhaktinamrā vayaṃ viṣṇo</seg> <seg type="pāda" n="b">nātra kāryā vicāraṇā</seg> /</l>

<l xml:id="HV_App.I,31.814"><seg type="pāda" n="a">dattaṃ yadbhaktinamreṇa</seg> <seg type="pāda" n="b">grāhyaṃ tatsvāminā hare</seg> //</l>

<l xml:id="HV_App.I,31.815"><seg type="pāda" n="a">navaṃ susaṃskṛtaṃ bhakṣyaṃ</seg> <seg type="pāda" n="b">brāhmaṇaṃ śavam uttamam</seg> /</l>

<note>k: Ti G2 M3 ins. :k</note>
<l xml:id="**HV_App.I,31.815**7:1"><seg type="pāda" n="a">sarveṣām eva varṇānāṃ</seg> <seg type="pāda" n="b">śavaṃ brāhmaṇam uttamam</seg> /</l>

<l xml:id="HV_App.I,31.816"><seg type="pāda" n="a">asmākaṃ piśitāśānāṃ</seg> <seg type="pāda" n="b">śāstre niyatam eva hi</seg> /</l>

<l xml:id="HV_App.I,31.817"><seg type="pāda" n="a">tato gṛhāṇa bhagavan</seg> <seg type="pāda" n="b">yadi doṣo na vidyate</seg> //</l>

<l xml:id="HV_App.I,31.818"><seg type="pāda" n="a">ity uktvā vikṛtaṃ bhūyo</seg> <seg type="pāda" n="b">vihasya sa tu kāmataḥ</seg> /</l>

<l xml:id="HV_App.I,31.819"><seg type="pāda" n="a">dātum aicchat tadā khaṇḍam</seg> <seg type="pāda" n="b">aspṛśyasya śavasya ha</seg> //</l>

<l xml:id="HV_App.I,31.820"><seg type="pāda" n="a">tataḥ prīto haris tasmai</seg> <seg type="pāda" n="b">manasāpūjayac ca tam</seg> /</l>

<l xml:id="HV_App.I,31.821"><seg type="pāda" n="a">aho 'sya snehakāruṇyaṃ</seg> <seg type="pāda" n="b">mayi sarvatra vartate</seg> //</l>

<l xml:id="HV_App.I,31.822"><seg type="pāda" n="a">iti saṃcintya manasā</seg> <seg type="pāda" n="b">provāca yadupuṃgavaḥ</seg> /</l>

<l xml:id="HV_App.I,31.823"><seg type="pāda" n="a">alam etena sarvatra</seg> <seg type="pāda" n="b">piśāca piśitānana</seg> /</l>

<l xml:id="HV_App.I,31.824"><seg type="pāda" n="a">aspṛśyaṃ mādṛśair etad</seg> <seg type="pāda" n="b">brāhmaṇaṃ śavam uttamam</seg> //</l>

<l xml:id="HV_App.I,31.825"><seg type="pāda" n="a">brāhmaṇaḥ sarvathā pūjyo</seg> <seg type="pāda" n="b">jantubhir dharmakāṅkṣibhiḥ</seg> /</l>

<l xml:id="HV_App.I,31.826"><seg type="pāda" n="a">piṣācā ghorakaṛmāṇo</seg> <seg type="pāda" n="b">yatante brahmahiṃsane</seg> //</l>

<l xml:id="HV_App.I,31.827"><seg type="pāda" n="a">na hantavyāḥ sadā viprās</seg> <seg type="pāda" n="b">taddhiṃsā narakāvahā</seg> /</l>

<l xml:id="HV_App.I,31.828"><seg type="pāda" n="a">tasmād aspṛśyam asmābhir</seg> <seg type="pāda" n="b">nātra kāryā vicāraṇā</seg> //</l>

<l xml:id="HV_App.I,31.829"><seg type="pāda" n="a">tasmāt prīto 'smi bhadraṃ te</seg> <seg type="pāda" n="b">manonirmalatā yathā</seg> /</l>

<l xml:id="HV_App.I,31.830"><seg type="pāda" n="a">manaḥ śuddhiṃ yadāpannaṃ</seg> <seg type="pāda" n="b">tataḥ prīto 'smi māṃsapa</seg> //</l>

<l xml:id="HV_App.I,31.831"><seg type="pāda" n="a">asmatsaṃkīrtanācchaśvac</seg> <seg type="pāda" n="b">chuddaṃ hi karaṇaṃ tava</seg> /</l>

<l xml:id="HV_App.I,31.832"><seg type="pāda" n="a">atīva manasā prīta</seg> <seg type="pāda" n="b">ity uktvā bhagavān hariḥ</seg> //</l>

<l xml:id="HV_App.I,31.833"><seg type="pāda" n="a">paspaṛśāṇgaṃ tadā viṣṇuḥ</seg> <seg type="pāda" n="b">piśācasyātha sarvataḥ</seg> /</l>

<l xml:id="HV_App.I,31.834"><seg type="pāda" n="a">kareṇa mṛdunā devaḥ</seg> <seg type="pāda" n="b">pāpān nirmocayad dhariḥ</seg> /</l>

<l xml:id="HV_App.I,31.835"><seg type="pāda" n="a">tatas tasya babhau rūpaṃ</seg> <seg type="pāda" n="b">kāmarūpasamaprabham</seg> //</l>

<l xml:id="HV_App.I,31.836"><seg type="pāda" n="a">dīrghakuñcitakeśāḍhyo</seg> <seg type="pāda" n="b">dīrghabāhuḥ sulocanaḥ</seg> /</l>

<l xml:id="HV_App.I,31.837"><seg type="pāda" n="a">samāṅguliḥ samanakhaḥ</seg> <seg type="pāda" n="b">samavaktraḥ samunnasaḥ</seg> /</l>

<l xml:id="HV_App.I,31.838"><seg type="pāda" n="a">padmākṣaḥ padmavarṇābhaḥ</seg> <seg type="pāda" n="b">padmakesarabhūṣaṇaḥ</seg> //</l>

<l xml:id="HV_App.I,31.839"><seg type="pāda" n="a">keyūrī cāṅgadī caiva</seg> <seg type="pāda" n="b">kauśeyavasanas tadā</seg> /</l>

<l xml:id="HV_App.I,31.840"><seg type="pāda" n="a">jñānavān sattvasaṃpannaḥ</seg> <seg type="pāda" n="b">sākṣād indra ivāparaḥ</seg> /</l>

<l xml:id="HV_App.I,31.841"><seg type="pāda" n="a">gandharva iva gāyaṃs tu</seg> <seg type="pāda" n="b">siddhaḥ siddha iva svayam</seg> //</l>

<l xml:id="HV_App.I,31.842"><seg type="pāda" n="a">sākṣāt spṛṣṭaṃ tadā viṣṇoḥ</seg> <seg type="pāda" n="b">kareṇa mṛdupūrvakam</seg> /</l>

<l xml:id="HV_App.I,31.843"><seg type="pāda" n="a">na nūnaṃ tādṛśaṃ rūpam</seg> <seg type="pāda" n="b">āsīt kalpāntareṣv api</seg> //</l>

<l xml:id="HV_App.I,31.844"><seg type="pāda" n="a">adyāpi naiva munayo</seg> <seg type="pāda" n="b">labhante tādṛśaṃ vapuḥ</seg> /</l>

<l xml:id="HV_App.I,31.845"><seg type="pāda" n="a">kṛtvā subahuśo ghoraṃ</seg> <seg type="pāda" n="b">tapaḥ paramaduścaram</seg> //</l>

<l xml:id="HV_App.I,31.846"><seg type="pāda" n="a">yac ca labdhaṃ tadā tena</seg> <seg type="pāda" n="b">piśācena nṛpottama</seg> /</l>

<l xml:id="HV_App.I,31.847"><seg type="pāda" n="a">ko nu nāma jagannātham</seg> <seg type="pāda" n="b">āśritaḥ sīdate nṛpa</seg> //</l>

<l xml:id="HV_App.I,31.848"><seg type="pāda" n="a">na hi sarvatra kalyāṇo</seg> <seg type="pāda" n="b">yo hi nityaṃ janārdanam</seg> /</l>

<l xml:id="HV_App.I,31.849"><seg type="pāda" n="a">dhyāyan paṭhañ japan vāpi</seg> <seg type="pāda" n="b">tasya kiṃ nāsti bhūpate</seg> //</l>

<l xml:id="HV_App.I,31.850"><seg type="pāda" n="a">tataḥ provāca bhagavān</seg> <seg type="pāda" n="b">sthitaṃ kāmam ivāparam</seg> /</l>

<l xml:id="HV_App.I,31.851"><seg type="pāda" n="a">akṣayaḥ svargavāsas te</seg> <seg type="pāda" n="b">yāvad indro bhaviṣyati</seg> //</l>

<l xml:id="HV_App.I,31.852"><seg type="pāda" n="a">tāvat svargī bhavān astu</seg> <seg type="pāda" n="b">śāsanān mama nānyataḥ</seg> /</l>

<l xml:id="HV_App.I,31.853"><seg type="pāda" n="a">naṣṭe śakre tataḥ svargāt</seg> <seg type="pāda" n="b">sāyujyaṃ mama gaccatu</seg> //</l>

<l xml:id="HV_App.I,31.854"><seg type="pāda" n="a">yo 'yaṃ bhrātā tava svargī</seg> <seg type="pāda" n="b">yāvad indro bhavet tadā</seg> /</l>

<l xml:id="HV_App.I,31.855"><seg type="pāda" n="a">varaṃ varaya bhadraṃ te</seg> <seg type="pāda" n="b">yat te manasi vartate</seg> /</l>

<l xml:id="HV_App.I,31.856"><seg type="pāda" n="a">dātāsmi sarvataḥ sarvaṃ</seg> <seg type="pāda" n="b">nātra kāryā vicāraṇā</seg> //</l>


<milestone unit="speaker" n="ghaṇṭākarṇa uvāca"/>
<l xml:id="HV_App.I,31.857"><seg type="pāda" n="a">yaś cemaṃ saṃgamaṃ deva</seg> <seg type="pāda" n="b">saṃsmaren niyatātmavān</seg> /</l>

<l xml:id="HV_App.I,31.858"><seg type="pāda" n="a">bhaktis tasyācalā deva</seg> <seg type="pāda" n="b">tvayi bhūyāj janārdana</seg> //</l>

<l xml:id="HV_App.I,31.859"><seg type="pāda" n="a">manaḥśuddhir bhavet tasya</seg> <seg type="pāda" n="b">mā bhūt kaluṣatā hare</seg> /</l>

<l xml:id="HV_App.I,31.860"><seg type="pāda" n="a">kāluṣyaṃ manasas tasya</seg> <seg type="pāda" n="b">mā bhūd eṣa varo mama</seg> //</l>

<l xml:id="HV_App.I,31.861"><seg type="pāda" n="a">evam astv iti deveśaḥ</seg> <seg type="pāda" n="b">svargaṃ gaccheti keśavaḥ</seg> /</l>

<l xml:id="HV_App.I,31.862"><seg type="pāda" n="a">indrātithir bhavān astu</seg> <seg type="pāda" n="b">tvāṃ pratīkṣya hariḥ sthitaḥ</seg> //</l>

<l xml:id="HV_App.I,31.863"><seg type="pāda" n="a">ity uktvā bhagavān viṣṇus</seg> <seg type="pāda" n="b">tato deśād apāgamat</seg> /</l>

<note>k: Dn Ds2 T1.2 G3-5 M4 ins. :k</note>
<l xml:id="**HV_App.I,31.863**8:1"><seg type="pāda" n="a">tena stuto jagannāthaḥ</seg> <seg type="pāda" n="b">pūjayitvā ca taṃ dvijam</seg> /</l>

<l xml:id="**HV_App.I,31.863**8:2"><seg type="pāda" n="a">tato visṛjya govindas</seg> <seg type="pāda" n="b">tasmād deśād upāgamat</seg> //</l>

<l xml:id="HV_App.I,31.864"><seg type="pāda" n="a">yatra te munayaḥ siddhā</seg> <seg type="pāda" n="b">agnihotram upāsate</seg> /</l>

<l xml:id="HV_App.I,31.865"><seg type="pāda" n="a">sa ca svargī tataḥ svargam</seg> <seg type="pāda" n="b">ājñayā keśavasya ha</seg> //</l>

<l xml:id="HV_App.I,31.866"><seg type="pāda" n="a">tasmāt paṭha sadā rājan</seg> <seg type="pāda" n="b">manaḥśuddhiṃ yadīcchasi</seg> /</l>

<l xml:id="HV_App.I,31.867"><seg type="pāda" n="a">manaś ca śuddhaṃ bhavati</seg> <seg type="pāda" n="b">paṭhatas te jagatpate</seg> //</l>

<note>Colophon</note>

<milestone unit="speaker" n="vaiśaṃpāyana uvāca"/>
<l xml:id="HV_App.I,31.868"><seg type="pāda" n="a">tataḥ sa bhagavān viṣṇur</seg> <seg type="pāda" n="b">munibhyas tattvam āditaḥ</seg> /</l>

<l xml:id="HV_App.I,31.869"><seg type="pāda" n="a">kathayām āsa yad vṛttaṃ</seg> <seg type="pāda" n="b">piśācasya mahātmanaḥ</seg> //</l>

<l xml:id="HV_App.I,31.870"><seg type="pāda" n="a">tac chrutvā munayaḥ sarve</seg> <seg type="pāda" n="b">vismayaṃ paramaṃ gatāḥ</seg> /</l>

<l xml:id="HV_App.I,31.871"><seg type="pāda" n="a">aho 'sya karmaṇaḥ pākas</seg> <seg type="pāda" n="b">tava saṃdarśanād iti</seg> //</l>

<l xml:id="HV_App.I,31.872"><seg type="pāda" n="a">arcito munibhiḥ sarvaiḥ</seg> <seg type="pāda" n="b">prītaḥ prītimatāṃ priyaḥ</seg> /</l>

<l xml:id="HV_App.I,31.873"><seg type="pāda" n="a">tataḥ prabhāte vimale</seg> <seg type="pāda" n="b">sūrye cābhyudite sati</seg> //</l>

<l xml:id="HV_App.I,31.874"><seg type="pāda" n="a">āruhya garuḍaṃ viṣṇur</seg> <seg type="pāda" n="b">yayau kailāsam uttamam</seg> /</l>

<l xml:id="HV_App.I,31.875"><seg type="pāda" n="a">bhavadbhis tatra gantavyam</seg> <seg type="pāda" n="b">ity uktvā munisattamān</seg> //</l>

<l xml:id="HV_App.I,31.876"><seg type="pāda" n="a">yatra viśveśvarāḥ siddhās</seg> <seg type="pāda" n="b">tapasyanti yatavratāḥ</seg> /</l>

<l xml:id="HV_App.I,31.877"><seg type="pāda" n="a">yatra vaiśravaṇaḥ sākṣād</seg> <seg type="pāda" n="b">upāste śaṃkaraṃ sadā</seg> /</l>

<l xml:id="HV_App.I,31.878"><seg type="pāda" n="a">yatra tanmānasaṃ nāma</seg> <seg type="pāda" n="b">saro haṃsālayaṃ mahat</seg> //</l>

<l xml:id="HV_App.I,31.879"><seg type="pāda" n="a">yatra bhṛṅgī riṭir devam</seg> <seg type="pāda" n="b">upāste śaṃkaraṃ śivam</seg> /</l>

<l xml:id="HV_App.I,31.880"><seg type="pāda" n="a">gāṇapatyam avāpyātha</seg> <seg type="pāda" n="b">nityaṃ pārśvacaro hare</seg> //</l>

<l xml:id="HV_App.I,31.881"><seg type="pāda" n="a">yatra siṃhā varāhāś ca</seg> <seg type="pāda" n="b">dvipadvīpimṛgaiḥ saha</seg> /</l>

<l xml:id="HV_App.I,31.882"><seg type="pāda" n="a">krīḍanti vanyaratayaḥ</seg> <seg type="pāda" n="b">parasparahite ratāḥ</seg> //</l>

<l xml:id="HV_App.I,31.883"><seg type="pāda" n="a">yatra nadyaḥ samutpannā</seg> <seg type="pāda" n="b">gaṅgādyāḥ sāgaraṃgamāḥ</seg> /</l>

<l xml:id="HV_App.I,31.884"><seg type="pāda" n="a">yatra viśveśvaraḥ śaṃbhur</seg> <seg type="pāda" n="b">acchinad brahmaṇaḥ śiraḥ</seg> /</l>

<l xml:id="HV_App.I,31.885"><seg type="pāda" n="a">yatrotpannā mahāvetrā</seg> <seg type="pāda" n="b">bhūtānāṃ daṇḍatāṃ yayuḥ</seg> //</l>

<l xml:id="HV_App.I,31.886"><seg type="pāda" n="a">umayā yatra sahitaḥ</seg> <seg type="pāda" n="b">śaṃkaro nīlalohitaḥ</seg> /</l>

<l xml:id="HV_App.I,31.887"><seg type="pāda" n="a">ṛṣibhiḥ prārthitaḥ pūrvaṃ</seg> <seg type="pāda" n="b">dadau yatra nagaḥ sutām</seg> /</l>

<l xml:id="HV_App.I,31.888"><seg type="pāda" n="a">śaṃkarāya jagaddhātre</seg> <seg type="pāda" n="b">śivāya pṛthivīpate</seg> //</l>

<l xml:id="HV_App.I,31.889"><seg type="pāda" n="a">yatra lebhe hariś cakram</seg> <seg type="pāda" n="b">upāsya bahubhir dinaiḥ</seg> /</l>

<l xml:id="HV_App.I,31.890"><seg type="pāda" n="a">puṣkaraiḥ śatapatraiś ca</seg> <seg type="pāda" n="b">netreṇa ca jagatpatim</seg> //</l>

<l xml:id="HV_App.I,31.891"><seg type="pāda" n="a">guhāṃ yatra samāśritya</seg> <seg type="pāda" n="b">krīḍante siddhakiṃnarāḥ</seg> /</l>

<l xml:id="HV_App.I,31.892"><seg type="pāda" n="a">priyābhiḥ saha modante</seg> <seg type="pāda" n="b">pibante madhu cottamam</seg> //</l>

<l xml:id="HV_App.I,31.893"><seg type="pāda" n="a">yam uddhṛtya bhujaiḥ sarvaiḥ</seg> <seg type="pāda" n="b">paulastyo virarāma ha</seg> /</l>

<l xml:id="HV_App.I,31.894"><seg type="pāda" n="a">tam āruhya mahāśailaṃ</seg> <seg type="pāda" n="b">devakīnandano hariḥ</seg> /</l>

<l xml:id="HV_App.I,31.895"><seg type="pāda" n="a">mānasasyottaraṃ tīraṃ</seg> <seg type="pāda" n="b">jagāma yadunandanaḥ</seg> //</l>

<l xml:id="HV_App.I,31.896"><seg type="pāda" n="a">tapaś cartuṃ kila harir</seg> <seg type="pāda" n="b">viṣṇuḥ sarveśvaraḥ śivaḥ</seg> /</l>

<l xml:id="HV_App.I,31.897"><seg type="pāda" n="a">jaṭī cīrī jagannātho</seg> <seg type="pāda" n="b">mānuṣaṃ vapur āsthitaḥ</seg> /</l>

<l xml:id="HV_App.I,31.898"><seg type="pāda" n="a">tapase dhṛtacittas tu</seg> <seg type="pāda" n="b">śucau bhūmāv upāviśat</seg> //</l>

<l xml:id="HV_App.I,31.899"><seg type="pāda" n="a">avaruhya tato yānād</seg> <seg type="pāda" n="b">garuḍād vedasaṃmitāt</seg> /</l>

<l xml:id="HV_App.I,31.900"><seg type="pāda" n="a">dvādaśābdaṃ tapaś cartuṃ</seg> <seg type="pāda" n="b">mano dadhre jagatpatiḥ</seg> //</l>

<l xml:id="HV_App.I,31.901"><seg type="pāda" n="a">phālgunena tu māsena</seg> <seg type="pāda" n="b">samārebhe janārdanaḥ</seg> /</l>

<l xml:id="HV_App.I,31.902"><seg type="pāda" n="a">śākabhakṣaḥ kṛtajapo</seg> <seg type="pāda" n="b">vedādhyayanatatparaḥ</seg> //</l>

<l xml:id="HV_App.I,31.903"><seg type="pāda" n="a">kim uddiśya jagannāthas</seg> <seg type="pāda" n="b">tapaś carati mānadaḥ</seg> /</l>

<l xml:id="HV_App.I,31.904"><seg type="pāda" n="a">tan na vidmo yathākāmaṃ</seg> <seg type="pāda" n="b">durjñeyeśvaracintanā</seg> //</l>

<l xml:id="HV_App.I,31.905"><seg type="pāda" n="a">tapasyati tadā viṣṇau</seg> <seg type="pāda" n="b">parvate bhūtasevite</seg> /</l>

<l xml:id="HV_App.I,31.906"><seg type="pāda" n="a">garuḍas tārkṣyatanaya</seg> <seg type="pāda" n="b">indhanāni samācinot</seg> /</l>

<l xml:id="HV_App.I,31.907"><seg type="pāda" n="a">homārthaṃ vāsudevasya</seg> <seg type="pāda" n="b">caratas tapa uttamam</seg> //</l>

<l xml:id="HV_App.I,31.908"><seg type="pāda" n="a">cakrarājo 'tha puṣpāṇi</seg> <seg type="pāda" n="b">saṃcinoti tadā hareḥ</seg> /</l>

<l xml:id="HV_App.I,31.909"><seg type="pāda" n="a">dikṣu sarvāsu sarvatra</seg> <seg type="pāda" n="b">rarakṣa jalajas tadā</seg> //</l>

<l xml:id="HV_App.I,31.910"><seg type="pāda" n="a">khaḍga āhṛtya yatnena</seg> <seg type="pāda" n="b">kuśān subahuśas tadā</seg> /</l>

<l xml:id="HV_App.I,31.911"><seg type="pāda" n="a">gadā kaumodakī caiva</seg> <seg type="pāda" n="b">paricaryāṃ cakāra ha</seg> //</l>

<l xml:id="HV_App.I,31.912"><seg type="pāda" n="a">dhanuḥpravaram atyugraṃ</seg> <seg type="pāda" n="b">śārṅgaṃ dānavabhīṣaṇam</seg> /</l>

<l xml:id="HV_App.I,31.913"><seg type="pāda" n="a">sthitaṃ hi puratas tasya</seg> <seg type="pāda" n="b">yatheṣṭaṃ bhṛtyavat svayam</seg> /</l>

<l xml:id="HV_App.I,31.914"><seg type="pāda" n="a">juhoti bhagavān viṣṇur</seg> <seg type="pāda" n="b">edhobhir bahubhiḥ sadā</seg> //</l>

<l xml:id="HV_App.I,31.915"><seg type="pāda" n="a">ājyādibhis tadā havyair</seg> <seg type="pāda" n="b">agniṃ saṃpūjya mādhavaḥ</seg> /</l>

<l xml:id="HV_App.I,31.916"><seg type="pāda" n="a">saptārciṣaḥ samāptiṃ ca</seg> <seg type="pāda" n="b">samastavyas tataḥ kṛtī</seg> //</l>

<l xml:id="HV_App.I,31.917"><seg type="pāda" n="a">ekasminn ekadā māse</seg> <seg type="pāda" n="b">bhuñjāno niyatātmavān</seg> /</l>

<l xml:id="HV_App.I,31.918"><seg type="pāda" n="a">dvitīye tv atha paryāye</seg> <seg type="pāda" n="b">bhuñjann ekena kenacit</seg> //</l>

<l xml:id="HV_App.I,31.919"><seg type="pāda" n="a">ekasmin vatsare bhuñjaṃs</seg> <seg type="pāda" n="b">tathaivaikena kenacit</seg> /</l>

<l xml:id="HV_App.I,31.920"><seg type="pāda" n="a">samāpya vatsaraṃ sarvam</seg> <seg type="pāda" n="b">evam eva jagatpatiḥ</seg> //</l>

<l xml:id="HV_App.I,31.921"><seg type="pāda" n="a">dvādaśābde tathā pūrṇe</seg> <seg type="pāda" n="b">ūnamāse jagatpatiḥ</seg> /</l>

<l xml:id="HV_App.I,31.922"><seg type="pāda" n="a">juhvann agniṃ samādhyāyan</seg> <seg type="pāda" n="b">paṭhan mantrāñ janārdanaḥ</seg> //</l>

<l xml:id="HV_App.I,31.923"><seg type="pāda" n="a">āraṇyakaṃ paṭhan viṣṇuḥ</seg> <seg type="pāda" n="b">sākṣāt sarveśvaro hariḥ</seg> /</l>

<l xml:id="HV_App.I,31.924"><seg type="pāda" n="a">āste dhyānaparas tatra</seg> <seg type="pāda" n="b">paṭhan praṇavam uttamam</seg> //</l>

<note>Colophon</note>

<milestone unit="speaker" n="vaiśaṃpāyana uvāca"/>
<l xml:id="HV_App.I,31.925"><seg type="pāda" n="a">tata indraḥ svayaṃ tatra</seg> <seg type="pāda" n="b">āruhya gajam uttamam</seg> /</l>

<l xml:id="HV_App.I,31.926"><seg type="pāda" n="a">draṣṭuṃ sarveśvaraṃ viṣṇuṃ</seg> <seg type="pāda" n="b">tapasyantaṃ samāyayau</seg> //</l>

<l xml:id="HV_App.I,31.927"><seg type="pāda" n="a">tato yamas tu bhagavān</seg> <seg type="pāda" n="b">āruhya mahiṣaṃ varam</seg> /</l>

<l xml:id="HV_App.I,31.928"><seg type="pāda" n="a">kiṃ karaiś ca svayaṃ sākṣād</seg> <seg type="pāda" n="b">āyayau nagam uttamam</seg> //</l>

<l xml:id="HV_App.I,31.929"><seg type="pāda" n="a">pracetā haṃsam āruhya</seg> <seg type="pāda" n="b">vāruṇaiś ca samanvitaḥ</seg> /</l>

<l xml:id="HV_App.I,31.930"><seg type="pāda" n="a">śvetacchatrasamāyuktaḥ</seg> <seg type="pāda" n="b">śvetavyajanavījitaḥ</seg> /</l>

<l xml:id="HV_App.I,31.931"><seg type="pāda" n="a">yayau kailāsaśikharaṃ</seg> <seg type="pāda" n="b">draṣṭuṃ keśavam añjasā</seg> //</l>

<l xml:id="HV_App.I,31.932"><seg type="pāda" n="a">anye 'pi ca tathā devā</seg> <seg type="pāda" n="b">ādityā vasavas tathā</seg> /</l>

<l xml:id="HV_App.I,31.933"><seg type="pāda" n="a">rudrāś caiva tathā rājan</seg> <seg type="pāda" n="b">draṣṭuṃ keśavam āyayuḥ</seg> //</l>

<l xml:id="HV_App.I,31.934"><seg type="pāda" n="a">siddhāś ca munayaś caiva</seg> <seg type="pāda" n="b">gandharvā yakṣakiṃnarāḥ</seg> /</l>

<l xml:id="HV_App.I,31.935"><seg type="pāda" n="a">sarvāś cāpsaraso rājan</seg> <seg type="pāda" n="b">nṛttagītaviśāradāḥ</seg> //</l>

<l xml:id="HV_App.I,31.936"><seg type="pāda" n="a">tato devagaṇaḥ sarvaḥ</seg> <seg type="pāda" n="b">kailāsaṃ samapadyata</seg> /</l>

<l xml:id="HV_App.I,31.937"><seg type="pāda" n="a">parvato nāradaś caiva</seg> <seg type="pāda" n="b">tathānye munisattamāḥ</seg> /</l>

<l xml:id="HV_App.I,31.938"><seg type="pāda" n="a">vismayasthitalolākṣāḥ</seg> <seg type="pāda" n="b">sarve devagaṇās tathā</seg> //</l>

<note>k: T4 G2 ins. :k</note>
<l xml:id="**HV_App.I,31.938**9:1"><seg type="pāda" n="a">ko nv atra vismayo bhūyād</seg> <seg type="pāda" n="b">iti te menire gaṇāḥ</seg> /</l>

<l xml:id="HV_App.I,31.939"><seg type="pāda" n="a">āścaryaṃ khalu paśyadhvaṃ</seg> <seg type="pāda" n="b">na bhūtaṃ na bhaviṣyati</seg> /</l>

<l xml:id="HV_App.I,31.940"><seg type="pāda" n="a">yogidhyeyaḥ svayaṃ kṛṣṇo</seg> <seg type="pāda" n="b">yat tapyati guruḥ svayam</seg> /</l>

<l xml:id="HV_App.I,31.941"><seg type="pāda" n="a">ko nv atra samayo bhūyād</seg> <seg type="pāda" n="b">iti te menire gaṇāḥ</seg> //</l>

<l xml:id="HV_App.I,31.942">tatah samāpte sakale jagatpater @</l>
<l xml:id="HV_App.I,31.943">vrate samūle sakaleśvaraḥ śivaḥ |</l>
<l xml:id="HV_App.I,31.944">draṣṭuṃ hariḥ lokahitaiṣiṇaṃ prabhuṃ @</l>
<l xml:id="HV_App.I,31.945">yayau bhavānyā saha bhūtasaṃghaiḥ ||</l>
<l xml:id="HV_App.I,31.946">sārdhaṃ kubereṇa saguhyakena @</l>
<l xml:id="HV_App.I,31.947">priyeṇa sakhyā prabhur īśvaraḥ śivaḥ |</l>
<l xml:id="HV_App.I,31.948">svayaṃ jaṭī bhūtapiśācasaṃvṛtaḥ @</l>
<l xml:id="HV_App.I,31.949">śarī ca khaḍgī śaśiśekharaḥ śivaḥ ||</l>
<l xml:id="HV_App.I,31.950">kareṇa bibhrat saha darbhakuṇḍikāṃ @</l>
<l xml:id="HV_App.I,31.951">kareṇa sākṣād apareṇa dīpikām |</l>
<l xml:id="HV_App.I,31.952">anyena bibhran mahatīṃ saḍiṇḍimāṃ @</l>
<l xml:id="HV_App.I,31.953">śūlaṃ ca bibhrann apareṇa bāhunā ||</l>
<l xml:id="HV_App.I,31.954">guṇān sarudrākṣakṛtān samudvahañ @</l>
<l xml:id="HV_App.I,31.955">jaṭābhir āpiṅgalatāmramūrtibhiḥ |</l>
<l xml:id="HV_App.I,31.956">virājamānaḥ prabhur induśekharo @</l>
<l xml:id="HV_App.I,31.957">vṛṣeṇa yuktaḥ susitena śaṃkaraḥ ||</l>
<l xml:id="HV_App.I,31.958">umāstanadvaṃdvasamarpitānanas @</l>
<l xml:id="HV_App.I,31.959">tayā samāśliṣya nipīḍitādharaḥ |</l>
<l xml:id="HV_App.I,31.960">gaṅgāmbuvikṣālitacandraśekharas @</l>
<l xml:id="HV_App.I,31.961">tāṃ cāpi vīkṣan bahuśas tadā śivaḥ ||</l>
<l xml:id="HV_App.I,31.962">bhasmāṅgarāgair anulepitānano @</l>
<l xml:id="HV_App.I,31.963">mahoragair baddhajaṭaḥ sanātanaḥ |</l>
<l xml:id="HV_App.I,31.964">śiraḥkapālaiḥ pariśobhitas tadā @</l>
<l xml:id="HV_App.I,31.965">draṣṭuṃ hariṃ keśavam abhyayāc chivaḥ ||</l>
<l xml:id="HV_App.I,31.966">yam āhur agryaṃ puruṣaṃ mahāntaṃ @</l>
<l xml:id="HV_App.I,31.967">purātanaṃ sāṃkhyanibaddhadṛṣṭayaḥ |</l>
<l xml:id="HV_App.I,31.968">yasyāpi devasya guṇān samagrāṃs @</l>
<l xml:id="HV_App.I,31.969">tattvāṃś caturviṃśatim āhur eke ||</l>
<l xml:id="HV_App.I,31.970">yam āhur ekaṃ puruṣaṃ purātanaṃ @</l>
<l xml:id="HV_App.I,31.971">kaṇādanāmānam ajaṃ maheśvaram |</l>
<l xml:id="HV_App.I,31.972">dakṣasya jajñaṃ vinihatya yo vai @</l>
<l xml:id="HV_App.I,31.973">vināśya devāṃś ca purā purātanaḥ ||</l>
<l xml:id="HV_App.I,31.974"><seg type="pāda" n="a">yaṃ vidur bhūtatattvajñaṃ</seg> <seg type="pāda" n="b">bhūtaṃ bhuteśabhāvanam</seg> /</l>

<l xml:id="HV_App.I,31.975"><seg type="pāda" n="a">vāmadevaṃ virūpākṣam</seg> <seg type="pāda" n="b">āhus tattvavido janāḥ</seg> //</l>

<l xml:id="HV_App.I,31.976"><seg type="pāda" n="a">mahādevaṃ sahasrākṣaṃ</seg> <seg type="pāda" n="b">kālamurtiṃ caturbhujam</seg> /</l>

<l xml:id="HV_App.I,31.977"><seg type="pāda" n="a">rudraṃ rodananāmānam</seg> <seg type="pāda" n="b">āhur viśveśvaraṃ śivam</seg> //</l>

<l xml:id="HV_App.I,31.978"><seg type="pāda" n="a">aprameyam anādhāram</seg> <seg type="pāda" n="b">āhur māheśvarā janāḥ</seg> /</l>

<l xml:id="HV_App.I,31.979"><seg type="pāda" n="a">nagnaṃ nagnaparītaṃ tu</seg> <seg type="pāda" n="b">nāginaṃ nagnavarcasam</seg> /</l>

<l xml:id="HV_App.I,31.980"><seg type="pāda" n="a">āhur viśveśvaraṃ śāntaṃ</seg> <seg type="pāda" n="b">śivam ādiṃ sanātanam</seg> //</l>

<l xml:id="HV_App.I,31.981"><seg type="pāda" n="a">tasya mūrtir imāḥ sarvā</seg> <seg type="pāda" n="b">dharādyāḥ sakalā nṛpa</seg> //</l>

<l xml:id="HV_App.I,31.982"><seg type="pāda" n="a">bhūmir āpo 'nalo vāyuḥ</seg> <seg type="pāda" n="b">khaṃ sūryaś ca tathā śaśī</seg> /</l>

<l xml:id="HV_App.I,31.983"><seg type="pāda" n="a">agniś ca yajamānaś ca</seg> <seg type="pāda" n="b">prakṛtiś caivam aṣṭadhā</seg> //</l>

<l xml:id="HV_App.I,31.984"><seg type="pāda" n="a">mahādevo mahāyogī</seg> <seg type="pāda" n="b">girīśo nīlalohitaḥ</seg> /</l>

<l xml:id="HV_App.I,31.985"><seg type="pāda" n="a">ādikartā mahībhartā</seg> <seg type="pāda" n="b">śūlapāṇir umāpatiḥ</seg> /</l>

<l xml:id="HV_App.I,31.986"><seg type="pāda" n="a">draṣṭuṃ viśveśvaraṃ viṣṇuṃ</seg> <seg type="pāda" n="b">bhūtasaṃghaiḥ samāyayau</seg> //</l>

<note>Colophon</note>

<milestone unit="speaker" n="vaiśaṃpāyana uvāca"/>
<l xml:id="HV_App.I,31.987"><seg type="pāda" n="a">tasyāgre samapadyanta</seg> <seg type="pāda" n="b">bhūtasaṃghāḥ sahasraśaḥ</seg> /</l>

<l xml:id="HV_App.I,31.988"><seg type="pāda" n="a">ghaṇṭākarṇo virūpākṣaḥ</seg> <seg type="pāda" n="b">kuṇḍabhānuḥ kumudvahaḥ</seg> //</l>

<l xml:id="HV_App.I,31.989"><seg type="pāda" n="a">dīrghalomā dīrghaśikho</seg> <seg type="pāda" n="b">dīrghabāhur nirañjanaḥ</seg> /</l>

<l xml:id="HV_App.I,31.990"><seg type="pāda" n="a">uruvaktraḥ śatamukhaḥ</seg> <seg type="pāda" n="b">śatagrīvaḥ śatodaraḥ</seg> //</l>

<l xml:id="HV_App.I,31.991"><seg type="pāda" n="a">kuṇḍodaro mahāgrīvaḥ</seg> <seg type="pāda" n="b">sthūlajihvo dvibāhukaḥ</seg> /</l>

<l xml:id="HV_App.I,31.992"><seg type="pāda" n="a">pārśvavaktraḥ siṃhamukha</seg> <seg type="pāda" n="b">unnatāṃso mahāhanuḥ</seg> /</l>

<l xml:id="HV_App.I,31.993"><seg type="pāda" n="a">tribāhuḥ pañcabāhuś ca</seg> <seg type="pāda" n="b">vyāghravaktraḥ sitānanaḥ</seg> //</l>

<l xml:id="HV_App.I,31.994"><seg type="pāda" n="a">ete cānye ca bahavo</seg> <seg type="pāda" n="b">dīrghāsyā dīrghalocanāḥ</seg> /</l>

<l xml:id="HV_App.I,31.995"><seg type="pāda" n="a">nṛtyantaḥ prahasantaś ca</seg> <seg type="pāda" n="b">sphoṭayantaḥ parasparam</seg> //</l>

<l xml:id="HV_App.I,31.996"><seg type="pāda" n="a">tathānye ghorarūpāś ca</seg> <seg type="pāda" n="b">tathānye vikṛtānanāḥ</seg> /</l>

<l xml:id="HV_App.I,31.997"><seg type="pāda" n="a">pretabhakṣāḥ pretavahā</seg> <seg type="pāda" n="b">māṃsaśoṇitabhojanāḥ</seg> //</l>

<l xml:id="HV_App.I,31.998"><seg type="pāda" n="a">śavāni subahūny āśu</seg> <seg type="pāda" n="b">bhakṣayantas tatas tataḥ</seg> /</l>

<l xml:id="HV_App.I,31.999"><seg type="pāda" n="a">pibanto rudhiraṃ ghoraṃ</seg> <seg type="pāda" n="b">khaṇḍayantaḥ śavaṃ bahu</seg> //</l>

<l xml:id="HV_App.I,31.1000"><seg type="pāda" n="a">karālā vitatā dīrghā</seg> <seg type="pāda" n="b">dhamanisnāyusaṃtatāḥ</seg> /</l>

<l xml:id="HV_App.I,31.1001"><seg type="pāda" n="a">nagnāś caiva sacīrāś ca</seg> <seg type="pāda" n="b">śūlāgraprotamānuṣāḥ</seg> //</l>

<l xml:id="HV_App.I,31.1002"><seg type="pāda" n="a">śiromālāvṛtāḥ kecid</seg> <seg type="pāda" n="b">āntrapāśāvapāśitāḥ</seg> /</l>

<l xml:id="HV_App.I,31.1003"><seg type="pāda" n="a">ḍiṇḍibhair aṭṭahāsaiś ca</seg> <seg type="pāda" n="b">nādayanto vasuṃdharām</seg> /</l>

<l xml:id="HV_App.I,31.1004"><seg type="pāda" n="a">kapālino bhairavāś ca</seg> <seg type="pāda" n="b">jaṭilā muṇḍinas tathā</seg> /</l>

<l xml:id="HV_App.I,31.1005"><seg type="pāda" n="a">evaṃ bahuvidhā ghorāḥ</seg> <seg type="pāda" n="b">piśācā vikṛtānanāḥ</seg> //</l>

<l xml:id="HV_App.I,31.1006"><seg type="pāda" n="a">tathānye munivīrāś ca</seg> <seg type="pāda" n="b">dhyāyantaḥ parameśvaram</seg> /</l>

<l xml:id="HV_App.I,31.1007"><seg type="pāda" n="a">paṭhanto vedaśāstrāṇi</seg> <seg type="pāda" n="b">sāṅgāni vividhāni ca</seg> //</l>

<l xml:id="HV_App.I,31.1008"><seg type="pāda" n="a">kuṇḍikāsthakarāḥ kecit</seg> <seg type="pāda" n="b">kecit kapiśacīriṇaḥ</seg> /</l>

<l xml:id="HV_App.I,31.1009"><seg type="pāda" n="a">kecit kaupīnavasanāḥ</seg> <seg type="pāda" n="b">kecit karpaṭasaṃvṛtāḥ</seg> //</l>

<l xml:id="HV_App.I,31.1010"><seg type="pāda" n="a">stuvantaḥ śaṃkaraṃ bhaktyā</seg> <seg type="pāda" n="b">stotrair māheśvarais tatha</seg> /</l>

<l xml:id="HV_App.I,31.1011"><seg type="pāda" n="a">ekatra te munigaṇā</seg> <seg type="pāda" n="b">aparatra gaṇās tathā</seg> //</l>

<l xml:id="HV_App.I,31.1012"><seg type="pāda" n="a">anyatra siddhagandharvāḥ</seg> <seg type="pāda" n="b">priyābhiḥ saha saṃgatāḥ</seg> /</l>

<l xml:id="HV_App.I,31.1013"><seg type="pāda" n="a">nṛtyanti nṛtyakuśalā</seg> <seg type="pāda" n="b">gāyanti sma ca kanyakāḥ</seg> //</l>

<l xml:id="HV_App.I,31.1014"><seg type="pāda" n="a">vidyādharās tathānyatra</seg> <seg type="pāda" n="b">stuvantaḥ śaṃkaraṃ śivam</seg> /</l>

<l xml:id="HV_App.I,31.1015"><seg type="pāda" n="a">nanṛtus tasya purato</seg> <seg type="pāda" n="b">gacchanto 'psarasāṃ gaṇāḥ</seg> //</l>

<l xml:id="HV_App.I,31.1016"><seg type="pāda" n="a">evam etair mahāghoraiḥ</seg> <seg type="pāda" n="b">piśācair bhūtakiṃnaraiḥ</seg> /</l>

<l xml:id="HV_App.I,31.1017"><seg type="pāda" n="a">munibhiś cāpsarobhiś ca</seg> <seg type="pāda" n="b">samaṃ śarvaḥ samāyayau</seg> //</l>

<l xml:id="HV_App.I,31.1018"><seg type="pāda" n="a">yatra viśveśvaro viṣṇus</seg> <seg type="pāda" n="b">tapas tepe sudāruṇam</seg> /</l>

<l xml:id="HV_App.I,31.1019"><seg type="pāda" n="a">yatra te lokapālāś ca</seg> <seg type="pāda" n="b">tiṣṭhanti sma didṛkṣayā</seg> /</l>

<l xml:id="HV_App.I,31.1020"><seg type="pāda" n="a">umayā lokabhāvinyā</seg> <seg type="pāda" n="b">gaṅgayā candraśekharaḥ</seg> //</l>

<l xml:id="HV_App.I,31.1021">sa sarvalokaprabhavo hariḥ śivo @</l>
<l xml:id="HV_App.I,31.1022">jaṭī ca sākṣāt praṇavātmakaḥ kṛtī |</l>
<l xml:id="HV_App.I,31.1023">draṣṭuṃ hariṃ viṣṇum udāravikramo @</l>
<l xml:id="HV_App.I,31.1024">yayau yatheṣṭaṃ piśitāśanair vṛtaḥ ||</l>
<note>Colophon</note>

<milestone unit="speaker" n="vaiśaṃpāyana uvāca"/>
<l xml:id="HV_App.I,31.1025"><seg type="pāda" n="a">evaṃ bahuvidhair bhūtaiḥ</seg> <seg type="pāda" n="b">piśācair uragaiḥ saha</seg> /</l>

<l xml:id="HV_App.I,31.1026"><seg type="pāda" n="a">āgatya bhagavān rudraḥ</seg> <seg type="pāda" n="b">śaṃkaro vṛṣavāhanaḥ</seg> //</l>

<l xml:id="HV_App.I,31.1027"><seg type="pāda" n="a">dadarśa viṣṇuṃ deveśaṃ</seg> <seg type="pāda" n="b">tapantaṃ tapa uttamam</seg> /</l>

<l xml:id="HV_App.I,31.1028"><seg type="pāda" n="a">juhvānam agniṃ vidhivad</seg> <seg type="pāda" n="b">dhavyair medhyair jagatpatim</seg> //</l>

<l xml:id="HV_App.I,31.1029"><seg type="pāda" n="a">garuḍāhṛtakāṣṭhaṃ tu</seg> <seg type="pāda" n="b">jaṭilaṃ cīravāsasam</seg> /</l>

<l xml:id="HV_App.I,31.1030"><seg type="pāda" n="a">cakreṇānītakusumaṃ</seg> <seg type="pāda" n="b">khaḍgānītakuśaṃ tathā</seg> //</l>

<l xml:id="HV_App.I,31.1031"><seg type="pāda" n="a">gadākṛtasamācāraṃ</seg> <seg type="pāda" n="b">devadevaṃ janārdanam</seg> //</l>

<l xml:id="HV_App.I,31.1032"><seg type="pāda" n="a">indrādyair devasaṃghaiś ca</seg> <seg type="pāda" n="b">vṛtaṃ munigaṇaiḥ saha</seg> /</l>

<l xml:id="HV_App.I,31.1033"><seg type="pāda" n="a">acintyaṃ sarvabhūtānāṃ</seg> <seg type="pāda" n="b">dhyāyantaṃ kim api prabhum</seg> //</l>

<l xml:id="HV_App.I,31.1034"><seg type="pāda" n="a">avaruhya vṛṣāc charvo</seg> <seg type="pāda" n="b">bhagavān bhūtabhāvanaḥ</seg> /</l>

<l xml:id="HV_App.I,31.1035"><seg type="pāda" n="a">tataḥ prītaḥ prasannātmā</seg> <seg type="pāda" n="b">lalāṭākṣa umāpatiḥ</seg> /</l>

<l xml:id="HV_App.I,31.1036"><seg type="pāda" n="a">tato bhūtapiśācāś ca</seg> <seg type="pāda" n="b">rākṣasā guhyakās tathā</seg> /</l>

<l xml:id="HV_App.I,31.1037"><seg type="pāda" n="a">munayo vipravaryāś ca</seg> <seg type="pāda" n="b">jayaśabdaṃ pracakrire</seg> //</l>

<l xml:id="HV_App.I,31.1038"><seg type="pāda" n="a">jaya deva jagannātha</seg> <seg type="pāda" n="b">jaya rudra janārdana</seg> /</l>

<l xml:id="HV_App.I,31.1039"><seg type="pāda" n="a">jaya viṣṇo hṛṣīkeśa</seg> <seg type="pāda" n="b">nārāyaṇa parāyaṇa</seg> //</l>

<l xml:id="HV_App.I,31.1040"><seg type="pāda" n="a">jaya rudra purāṇātmañ</seg> <seg type="pāda" n="b">jaya deva hareśvara</seg> /</l>

<l xml:id="HV_App.I,31.1041"><seg type="pāda" n="a">ādideva jagannātha</seg> <seg type="pāda" n="b">jaya śaṃkara bhāvana</seg> //</l>

<l xml:id="HV_App.I,31.1042"><seg type="pāda" n="a">jaya kaustubhadīptāṅga</seg> <seg type="pāda" n="b">jaya bhasmavirājita</seg> /</l>

<l xml:id="HV_App.I,31.1043"><seg type="pāda" n="a">jaya cakragadāpāṇe</seg> <seg type="pāda" n="b">jaya śūliṃs trilocana</seg> //</l>

<l xml:id="HV_App.I,31.1044"><seg type="pāda" n="a">jaya mauktikadīptāṅga</seg> <seg type="pāda" n="b">jaya nāgavibhūṣaṇa</seg> /</l>

<l xml:id="HV_App.I,31.1045"><seg type="pāda" n="a">iti te munayaḥ sarve</seg> <seg type="pāda" n="b">praṇāmaṃ cakrire harim</seg> //</l>

<l xml:id="HV_App.I,31.1046"><seg type="pāda" n="a">tata utthāya bhagavān</seg> <seg type="pāda" n="b">dṛṣṭvā devam avasthitam</seg> /</l>

<l xml:id="HV_App.I,31.1047"><seg type="pāda" n="a">vṛṣadhvajaṃ virūpākṣaṃ</seg> <seg type="pāda" n="b">śaṃkaraṃ nīlalohitam</seg> /</l>

<l xml:id="HV_App.I,31.1048"><seg type="pāda" n="a">tato hṛṣṭamanā viśṇus</seg> <seg type="pāda" n="b">tuṣṭāva haram īśvaram</seg> //</l>


<milestone unit="speaker" n="bhagavān uvāca"/>
<l xml:id="HV_App.I,31.1049"><seg type="pāda" n="a">namas te śitikaṇṭhāya</seg> <seg type="pāda" n="b">nīlagrīvāya vedhase</seg> /</l>

<l xml:id="HV_App.I,31.1050"><seg type="pāda" n="a">namas te astu śociṣe</seg> <seg type="pāda" n="b">namas te upavāsine</seg> //</l>

<l xml:id="HV_App.I,31.1051"><seg type="pāda" n="a">namas te astu mīḍhuṣe</seg> <seg type="pāda" n="b">nams te gadine hara</seg> /</l>

<l xml:id="HV_App.I,31.1052"><seg type="pāda" n="a">namas te viśvamūrtaye</seg> <seg type="pāda" n="b">vṛṣāya vṛṣarūpiṇe</seg> //</l>

<note>k: G4 ins. :k</note>
<l xml:id="**HV_App.I,31.1052**10:1"><seg type="pāda" n="a">upaniryāya ca namo</seg> <seg type="pāda" n="b">vṛṣāya vṛṣrūpiṇe</seg> /</l>

<l xml:id="HV_App.I,31.1053"><seg type="pāda" n="a">amūrtāya ca devāya</seg> <seg type="pāda" n="b">namas te 'stu pinākine</seg> /</l>

<note>k: T4 ins. :k</note>
<l xml:id="**HV_App.I,31.1053**11:1"><seg type="pāda" n="a">namo ghorāya ghorāya</seg> <seg type="pāda" n="b">ghoraghorapriyāya ca</seg> /</l>

<note>k: The *--passage after line 1233 is also numbered as *11! :k</note>
<l xml:id="HV_App.I,31.1054"><seg type="pāda" n="a">nāmaḥ kubjāya kūpāya</seg> <seg type="pāda" n="b">śivāya śivarūpiṇe</seg> //</l>

<l xml:id="HV_App.I,31.1055"><seg type="pāda" n="a">namas tuṇḍāya tuṣṭāya</seg> <seg type="pāda" n="b">namas tuṭituṭāya ca</seg> /</l>

<l xml:id="HV_App.I,31.1056"><seg type="pāda" n="a">namaḥ śivāya śāntāya</seg> <seg type="pāda" n="b">giriśāya ca te namaḥ</seg> //</l>

<l xml:id="HV_App.I,31.1057"><seg type="pāda" n="a">namo harāya hiprāya</seg> <seg type="pāda" n="b">namo hariharāya ca</seg> /</l>

<l xml:id="HV_App.I,31.1058"><seg type="pāda" n="a">namo 'ghorāya ghorāya</seg> <seg type="pāda" n="b">ghoraghorapriyāya ca</seg> //</l>

<l xml:id="HV_App.I,31.1059"><seg type="pāda" n="a">namo 'ghaṇṭāya ghaṇṭāya</seg> <seg type="pāda" n="b">namo ghaṭighaṭāya ca</seg> /</l>

<l xml:id="HV_App.I,31.1060"><seg type="pāda" n="a">namaḥ śarvāya śāntāya</seg> <seg type="pāda" n="b">bhūtādhipataye namaḥ</seg> //</l>

<l xml:id="HV_App.I,31.1061"><seg type="pāda" n="a">namo namo virūpāya</seg> <seg type="pāda" n="b">purāya purahāriṇe</seg> /</l>

<l xml:id="HV_App.I,31.1062"><seg type="pāda" n="a">nama ādyāya bījāya</seg> <seg type="pāda" n="b">śucaye bhasmarūpiṇe</seg> //</l>

<l xml:id="HV_App.I,31.1063"><seg type="pāda" n="a">namaḥ pinākahastāya</seg> <seg type="pāda" n="b">namaḥ śūlāsidhāriṇe</seg> /</l>

<l xml:id="HV_App.I,31.1064"><seg type="pāda" n="a">namas te khaṭvahastāya</seg> <seg type="pāda" n="b">namas te kṛttivāsase</seg> //</l>

<l xml:id="HV_App.I,31.1065"><seg type="pāda" n="a">namas te vāmadevāya</seg> <seg type="pāda" n="b">nama ākāśamūrtaye</seg> /</l>

<l xml:id="HV_App.I,31.1066"><seg type="pāda" n="a">harāya harirūpāya</seg> <seg type="pāda" n="b">namas te tigmatejase</seg> //</l>

<l xml:id="HV_App.I,31.1067"><seg type="pāda" n="a">bhaktapriyāya bhaktāya</seg> <seg type="pāda" n="b">bhaktānāṃ varadāyine</seg> /</l>

<l xml:id="HV_App.I,31.1068"><seg type="pāda" n="a">namo 'bhramūrtaye deva</seg> <seg type="pāda" n="b">jalamūrtidharāya ca</seg> //</l>

<l xml:id="HV_App.I,31.1069"><seg type="pāda" n="a">namaś candrāya devāya</seg> <seg type="pāda" n="b">sūryāya ca namo namaḥ</seg> /</l>

<l xml:id="HV_App.I,31.1070"><seg type="pāda" n="a">namaḥ pradhānadevāya</seg> <seg type="pāda" n="b">bhūtānāṃ pataye namaḥ</seg> //</l>

<l xml:id="HV_App.I,31.1071"><seg type="pāda" n="a">namaḥ karālamuṇḍāya</seg> <seg type="pāda" n="b">vikṛtāya kapardine</seg> /</l>

<l xml:id="HV_App.I,31.1072"><seg type="pāda" n="a">ajāya ca namas tubhyaṃ</seg> <seg type="pāda" n="b">bhūtabhāvana bhāvana</seg> //</l>

<l xml:id="HV_App.I,31.1073"><seg type="pāda" n="a">namo 'stu harikeśāya</seg> <seg type="pāda" n="b">piṅgalāya namo namaḥ</seg> /</l>

<l xml:id="HV_App.I,31.1074"><seg type="pāda" n="a">namas te 'bhīśuhastāya</seg> <seg type="pāda" n="b">bhīrubhīruharāya ca</seg> //</l>

<l xml:id="HV_App.I,31.1075"><seg type="pāda" n="a">harāya bhītirūpāya</seg> <seg type="pāda" n="b">ghorāṇāṃ bhītidāyine</seg> /</l>

<l xml:id="HV_App.I,31.1076"><seg type="pāda" n="a">namo dakṣamakhaghnāya</seg> <seg type="pāda" n="b">bhaganetrāpahāriṇe</seg> //</l>

<l xml:id="HV_App.I,31.1077"><seg type="pāda" n="a">umāpate namas tubhyaṃ</seg> <seg type="pāda" n="b">kailāsanilayāya ca</seg> /</l>

<l xml:id="HV_App.I,31.1078"><seg type="pāda" n="a">ādidevāya devāya</seg> <seg type="pāda" n="b">bhavāya bhavarūpiṇe</seg> //</l>

<l xml:id="HV_App.I,31.1079"><seg type="pāda" n="a">namaḥ kapālahastāya</seg> <seg type="pāda" n="b">namo 'jamathanāya ca</seg> /</l>

<l xml:id="HV_App.I,31.1080"><seg type="pāda" n="a">tryambakāya namas tubhyaṃ</seg> <seg type="pāda" n="b">tryakṣāya ca śivāya ca</seg> //</l>

<l xml:id="HV_App.I,31.1081"><seg type="pāda" n="a">varadāya vareṇyāya</seg> <seg type="pāda" n="b">namas te candraśekhara</seg> /</l>

<l xml:id="HV_App.I,31.1082"><seg type="pāda" n="a">nama idhmāya haviṣe</seg> <seg type="pāda" n="b">dhruvāya ca kuśāya ca</seg> //</l>

<l xml:id="HV_App.I,31.1083"><seg type="pāda" n="a">namas te śatudyumnāya</seg> <seg type="pāda" n="b">nāgapāśapriyāya ca</seg> /</l>

<l xml:id="HV_App.I,31.1084"><seg type="pāda" n="a">virūpāya surūpāya</seg> <seg type="pāda" n="b">bhadrapānapriyāya ca</seg> //</l>

<l xml:id="HV_App.I,31.1085"><seg type="pāda" n="a">śmaśānarataye nityaṃ</seg> <seg type="pāda" n="b">jayaśabdapriyāya ca</seg> /</l>

<l xml:id="HV_App.I,31.1086"><seg type="pāda" n="a">kharapriyāya kharvāya</seg> <seg type="pāda" n="b">kharāya khararūpiṇe</seg> //</l>

<l xml:id="HV_App.I,31.1087"><seg type="pāda" n="a">bhadrapriyāya bhadrāya</seg> <seg type="pāda" n="b">bhadrarūpadharāya ca</seg> /</l>

<l xml:id="HV_App.I,31.1088"><seg type="pāda" n="a">virūpāya surūpāya</seg> <seg type="pāda" n="b">mahāghorāya te namaḥ</seg> //</l>

<l xml:id="HV_App.I,31.1089"><seg type="pāda" n="a">ghaṇṭāya ghaṇṭanādāya</seg> <seg type="pāda" n="b">ghaṇṭabhūṣaṇabhūṣiṇe</seg> /</l>

<l xml:id="HV_App.I,31.1090"><seg type="pāda" n="a">tīvrāya tīvrarūpāya</seg> <seg type="pāda" n="b">tīvrarūpapriyāya ca</seg> //</l>

<l xml:id="HV_App.I,31.1091"><seg type="pāda" n="a">nagnāya nagnarūpāya</seg> <seg type="pāda" n="b">nagnarūpapriyāya ca</seg> /</l>

<l xml:id="HV_App.I,31.1092"><seg type="pāda" n="a">bhūtāvāsa namas tubhyaṃ</seg> <seg type="pāda" n="b">sarvāvāsa namo namaḥ</seg> //</l>

<l xml:id="HV_App.I,31.1093"><seg type="pāda" n="a">namaḥ sarvātmane tubhyaṃ</seg> <seg type="pāda" n="b">namas te bhūtidāyine</seg> /</l>

<l xml:id="HV_App.I,31.1094"><seg type="pāda" n="a">nams te vāmadevāya</seg> <seg type="pāda" n="b">mahādevāya te namaḥ</seg> //</l>

<l xml:id="HV_App.I,31.1095"><seg type="pāda" n="a">kā nu vākstutirūpā te</seg> <seg type="pāda" n="b">ko nu stotuṃ praśaknuyāt</seg> /</l>

<l xml:id="HV_App.I,31.1096"><seg type="pāda" n="a">kasya vā sphurate jihvā</seg> <seg type="pāda" n="b">stutau stutimatāṃ vara</seg> //</l>

<l xml:id="HV_App.I,31.1097"><seg type="pāda" n="a">kṣamasva bhagavan deva</seg> <seg type="pāda" n="b">bhakto 'haṃ dhyāhi māṃ hara</seg> /</l>

<l xml:id="HV_App.I,31.1098"><seg type="pāda" n="a">sarvātman sarvabhūteśa</seg> <seg type="pāda" n="b">dhyāhi māṃ satataṃ hara</seg> //</l>

<l xml:id="HV_App.I,31.1099"><seg type="pāda" n="a">rakṣa deva jagannātha</seg> <seg type="pāda" n="b">lokān sarvātmanā hara</seg> /</l>

<l xml:id="HV_App.I,31.1100"><seg type="pāda" n="a">dhyāhi bhaktān sadā deva</seg> <seg type="pāda" n="b">bhaktapriya sadā hara</seg> //</l>

<note>Colophon</note>

<milestone unit="speaker" n="vaiśaṃpāyana uvāca"/>
<l xml:id="HV_App.I,31.1101"><seg type="pāda" n="a">tato vṛṣadhvajo devaḥ</seg> <seg type="pāda" n="b">śūlī sākṣād umāpatiḥ</seg> /</l>

<l xml:id="HV_App.I,31.1102"><seg type="pāda" n="a">karaṃ kareṇa saṃspṛśya</seg> <seg type="pāda" n="b">viṣṇoś cakradharasya ha</seg> //</l>

<l xml:id="HV_App.I,31.1103"><seg type="pāda" n="a">provāca bhagavān rudraḥ</seg> <seg type="pāda" n="b">keśavaṃ garuḍadhvajam</seg> /</l>

<l xml:id="HV_App.I,31.1104"><seg type="pāda" n="a">śṛṇvatāṃ sarvadevānāṃ</seg> <seg type="pāda" n="b">munīnāṃ bhāvitātmanām</seg> //</l>

<l xml:id="HV_App.I,31.1105"><seg type="pāda" n="a">kim idaṃ devadeveśa</seg> <seg type="pāda" n="b">cakrapāṇe janārdana</seg> /</l>

<l xml:id="HV_App.I,31.1106"><seg type="pāda" n="a">tapaścaryā kim arthaṃ te</seg> <seg type="pāda" n="b">prārthanā tava kā vibho</seg> /</l>

<l xml:id="HV_App.I,31.1107"><seg type="pāda" n="a">svayaṃ viṣṇur bhavān nityas</seg> <seg type="pāda" n="b">tapas tvaṃ tapasāṃ hare</seg> //</l>

<l xml:id="HV_App.I,31.1108"><seg type="pāda" n="a">putrārthaṃ yadi te deva</seg> <seg type="pāda" n="b">tapaścaryā janārdana</seg> /</l>

<l xml:id="HV_App.I,31.1109"><seg type="pāda" n="a">putro datto mayā deva</seg> <seg type="pāda" n="b">pūrvam eva jagatpate</seg> //</l>

<l xml:id="HV_App.I,31.1110"><seg type="pāda" n="a">śṛṇu tatrāpi bhagavan</seg> <seg type="pāda" n="b">kāraṇaṃ kāraṇātmaka</seg> //</l>

<l xml:id="HV_App.I,31.1111"><seg type="pāda" n="a">tapaś cartuṃ pravṛtto 'ham</seg> <seg type="pāda" n="b">kutaścit kāraṇād dhare</seg> /</l>

<l xml:id="HV_App.I,31.1112"><seg type="pāda" n="a">varṣāyutaṃ mahāghoram</seg> <seg type="pāda" n="b">purā kṛtayuge tadā</seg> //</l>

<l xml:id="HV_App.I,31.1113"><seg type="pāda" n="a">bhavānī tatra me deva</seg> <seg type="pāda" n="b">paricartuṃ tadābhavat</seg> /</l>

<l xml:id="HV_App.I,31.1114"><seg type="pāda" n="a">pitrā niyuktā deveśa</seg> <seg type="pāda" n="b">umaiṣā varavarṇinī</seg> /</l>

<l xml:id="HV_App.I,31.1115"><seg type="pāda" n="a">bhīta indras tadā deva</seg> <seg type="pāda" n="b">māraṃ māṃ praiṣayat tadā</seg> //</l>

<l xml:id="HV_App.I,31.1116"><seg type="pāda" n="a">madhunā saha saṃyukto</seg> <seg type="pāda" n="b">māro mām āgatas tadā</seg> /</l>

<l xml:id="HV_App.I,31.1117"><seg type="pāda" n="a">lakṣyaṃ mām akarot tatra</seg> <seg type="pāda" n="b">bāṇasya preṣitasya ha</seg> //</l>

<l xml:id="HV_App.I,31.1118"><seg type="pāda" n="a">eṣā māṃ sevate tatra</seg> <seg type="pāda" n="b">dānāt puṣpādinā hare</seg> //</l>

<l xml:id="HV_App.I,31.1119"><seg type="pāda" n="a">tataḥ kruddho 'ham abhavaṃ</seg> <seg type="pāda" n="b">dṛṣṭvā māraṃ tathāvidham</seg> /</l>

<l xml:id="HV_App.I,31.1120"><seg type="pāda" n="a">krudhyato mama deveśa</seg> <seg type="pāda" n="b">netrād agniḥ papāta ha</seg> //</l>

<l xml:id="HV_App.I,31.1121"><seg type="pāda" n="a">so 'yam agnis tadā māraṃ</seg> <seg type="pāda" n="b">bhasmasāt kṛtavāṃs tadā</seg> /</l>

<l xml:id="HV_App.I,31.1122"><seg type="pāda" n="a">acintayaṃ tadā viṣṇo</seg> <seg type="pāda" n="b">śakrasyaitac cikīrṣitam</seg> //</l>

<l xml:id="HV_App.I,31.1123"><seg type="pāda" n="a">tataḥprabhṛti deveśa</seg> <seg type="pāda" n="b">dayā taṃ prati vartate</seg> /</l>

<l xml:id="HV_App.I,31.1124"><seg type="pāda" n="a">brahmaṇā ca niyukto 'smi</seg> <seg type="pāda" n="b">prītas tatra janārdana</seg> //</l>

<l xml:id="HV_App.I,31.1125"><seg type="pāda" n="a">niyuktaḥ putrarūpeṇa</seg> <seg type="pāda" n="b">sa te deva jagatpate</seg> /</l>

<l xml:id="HV_App.I,31.1126"><seg type="pāda" n="a">jyeṣṭhas tava suto deva</seg> <seg type="pāda" n="b">pradyumnety abhiviśrutaḥ</seg> //</l>

<l xml:id="HV_App.I,31.1127"><seg type="pāda" n="a">smaraṃ taṃ viddhi deveśa</seg> <seg type="pāda" n="b">nātra kāryā vicāraṇā</seg> /</l>

<l xml:id="HV_App.I,31.1128"><seg type="pāda" n="a">ity uktvā punar āhedaṃ</seg> <seg type="pāda" n="b">yāthātmyaṃ darśayann iva</seg> /</l>

<l xml:id="HV_App.I,31.1129"><seg type="pāda" n="a">munīnāṃ śrotukāmānāṃ</seg> <seg type="pāda" n="b">yāthātmyaṃ tatra sattama</seg> //</l>

<l xml:id="HV_App.I,31.1130"><seg type="pāda" n="a">añjaliṃ saṃpuṭaṃ kṛtvā</seg> <seg type="pāda" n="b">viṣṇum uddiśya śaṃkaraḥ</seg> /</l>

<l xml:id="HV_App.I,31.1131"><seg type="pāda" n="a">umayā sārdham īśāno</seg> <seg type="pāda" n="b">yāthātmyaṃ vaktum aihata</seg> //</l>

<l xml:id="HV_App.I,31.1132"><seg type="pāda" n="a">hare kurvati tatraivam</seg> <seg type="pāda" n="b">añjaliṃ kurusattama</seg> /</l>

<l xml:id="HV_App.I,31.1133"><seg type="pāda" n="a">munayo devagandharvāḥ</seg> <seg type="pāda" n="b">siddhāś ca sahakiṃnarāḥ</seg> /</l>

<l xml:id="HV_App.I,31.1134"><seg type="pāda" n="a">añjaliṃ cakrire viṣṇau</seg> <seg type="pāda" n="b">devadeveśvare harau</seg> //</l>


<milestone unit="speaker" n="maheśvara uvāca"/>
<l xml:id="HV_App.I,31.1135"><seg type="pāda" n="a">yat tat kāraṇam āhus tat</seg> <seg type="pāda" n="b">sāṃkhyāḥ prakṛtisaṃjñitam</seg> /</l>

<l xml:id="HV_App.I,31.1136"><seg type="pāda" n="a">tridhābhūtaṃ jagadyoniṃ</seg> <seg type="pāda" n="b">pradhānaṃ kāraṇātmakam</seg> //</l>

<l xml:id="HV_App.I,31.1137"><seg type="pāda" n="a">sattvaṃ rajas tamo viṣṇo</seg> <seg type="pāda" n="b">jagadaṇḍaṃ janārdana</seg> /</l>

<l xml:id="HV_App.I,31.1138"><seg type="pāda" n="a">tasya kāraṇam āhus tvāṃ</seg> <seg type="pāda" n="b">sāṃkhyās tattvavido hare</seg> /</l>

<l xml:id="HV_App.I,31.1139"><seg type="pāda" n="a">tadrūpeṇa bhavān viṣṇo</seg> <seg type="pāda" n="b">pariṇamyādhitiṣṭhati</seg> //</l>

<l xml:id="HV_App.I,31.1140"><seg type="pāda" n="a">tato mahān samutpannaḥ</seg> <seg type="pāda" n="b">prakṛtir yasya kāraṇam</seg> /</l>

<l xml:id="HV_App.I,31.1141"><seg type="pāda" n="a">tasmāt tu mahato ghorād</seg> <seg type="pāda" n="b">ahaṃkāro mahān abhūt</seg> /</l>

<l xml:id="HV_App.I,31.1142"><seg type="pāda" n="a">sa tvam ādau jagannātha</seg> <seg type="pāda" n="b">pariṇāmas tathā hi saḥ</seg> //</l>

<l xml:id="HV_App.I,31.1143"><seg type="pāda" n="a">ahaṃkārāt prabho deva</seg> <seg type="pāda" n="b">kāraṇāni mahānti ca</seg> /</l>

<l xml:id="HV_App.I,31.1144"><seg type="pāda" n="a">tanmātrāṇi tathā pañca</seg> <seg type="pāda" n="b">bhūtāni prabhavanty uta</seg> //</l>

<l xml:id="HV_App.I,31.1145"><seg type="pāda" n="a">tāni tvām āhur īśānaṃ</seg> <seg type="pāda" n="b">bhūtānīti jagatpate</seg> /</l>

<l xml:id="HV_App.I,31.1146"><seg type="pāda" n="a">pṛthivī vāyur ākāśam</seg> <seg type="pāda" n="b">āpo jyotiś ca pañcamam</seg> //</l>

<l xml:id="HV_App.I,31.1147"><seg type="pāda" n="a">cakṣur ghrāṇaṃ tathā sparṣo</seg> <seg type="pāda" n="b">rasanā śrotram eva ca</seg> /</l>

<l xml:id="HV_App.I,31.1148"><seg type="pāda" n="a">manaḥ ṣaṣṭhaṃ tathā deva</seg> <seg type="pāda" n="b">prerakaṃ tatra tatra ha</seg> //</l>

<l xml:id="HV_App.I,31.1149"><seg type="pāda" n="a">karmendriyāṇi cāpy āhuḥ</seg> <seg type="pāda" n="b">pādādīni janārdana</seg> /</l>

<l xml:id="HV_App.I,31.1150"><seg type="pāda" n="a">tvam eva tāni sarvāṇi</seg> <seg type="pāda" n="b">karoṣi niyatātmavān</seg> //</l>

<l xml:id="HV_App.I,31.1151"><seg type="pāda" n="a">sveṣu sveṣu jagannātha</seg> <seg type="pāda" n="b">viṣayeṣu tathā hare</seg> /</l>

<l xml:id="HV_App.I,31.1152"><seg type="pāda" n="a">niveśayasi deveśa</seg> <seg type="pāda" n="b">yogyām indriyapaddhatim</seg> //</l>

<l xml:id="HV_App.I,31.1153"><seg type="pāda" n="a">yadā tvaṃ rajasā yuktas</seg> <seg type="pāda" n="b">tadā bhūtāni sṛṣṭavān</seg> /</l>

<l xml:id="HV_App.I,31.1154"><seg type="pāda" n="a">yadā ca sattvayukto 'si</seg> <seg type="pāda" n="b">tadā pātā jagattrayam</seg> //</l>

<l xml:id="HV_App.I,31.1155"><seg type="pāda" n="a">yadā te tama utkṛṣṭaṃ</seg> <seg type="pāda" n="b">tadā saṃharase jagat</seg> /</l>

<l xml:id="HV_App.I,31.1156"><seg type="pāda" n="a">tribhir eva guṇair yuktaḥ</seg> <seg type="pāda" n="b">sṛṣṭirakṣāvināśane</seg> //</l>

<l xml:id="HV_App.I,31.1157"><seg type="pāda" n="a">vartase vividhāṃ bhūtim</seg> <seg type="pāda" n="b">ādāya niyatātmavān</seg> /</l>

<l xml:id="HV_App.I,31.1158"><seg type="pāda" n="a">indriyāṇīndriyārtheṣu</seg> <seg type="pāda" n="b">niyojayasi mādhava</seg> //</l>

<l xml:id="HV_App.I,31.1159"><seg type="pāda" n="a">prāṇinām upabhogārtham</seg> <seg type="pāda" n="b">antaḥ sthitvā jagadguro</seg> /</l>

<l xml:id="HV_App.I,31.1160"><seg type="pāda" n="a">tasmāt sarvatra bhūteṣu</seg> <seg type="pāda" n="b">vartase sarvago bhavān</seg> //</l>

<l xml:id="HV_App.I,31.1161"><seg type="pāda" n="a">brahmā tvaṃ sṛṣṭikāle tu</seg> <seg type="pāda" n="b">sthitau viṣṇur asi prabho</seg> /</l>

<l xml:id="HV_App.I,31.1162"><seg type="pāda" n="a">saṃhāre rudranāmāsi</seg> <seg type="pāda" n="b">tridhāmā tvam iti prabho</seg> //</l>

<l xml:id="HV_App.I,31.1163"><seg type="pāda" n="a">bhūmir āpo 'nalo vāyuḥ</seg> <seg type="pāda" n="b">khaṃ mano buddhir eva ca</seg> /</l>

<l xml:id="HV_App.I,31.1164"><seg type="pāda" n="a">etāḥ prakṛtayo deva</seg> <seg type="pāda" n="b">bhinnāḥ sarvatra te hare</seg> //</l>

<l xml:id="HV_App.I,31.1165"><seg type="pāda" n="a">sahasraśīrṣā puruṣaḥ</seg> <seg type="pāda" n="b">sahasrākṣaḥ sahasrapāt</seg> /</l>

<l xml:id="HV_App.I,31.1166"><seg type="pāda" n="a">sahasrodarasāhasrī</seg> <seg type="pāda" n="b">sahasrātmā divaspatiḥ</seg> //</l>

<l xml:id="HV_App.I,31.1167"><seg type="pāda" n="a">bhūmiṃ sarvām imāṃ prāpya</seg> <seg type="pāda" n="b">saptadvīpāṃ sasāgarām</seg> /</l>

<l xml:id="HV_App.I,31.1168"><seg type="pāda" n="a">aṇuḥ sarvatrago bhūtvā</seg> <seg type="pāda" n="b">atyatiṣṭhad daśāṅgulam</seg> //</l>

<l xml:id="HV_App.I,31.1169"><seg type="pāda" n="a">tvam evedaṃ jagat sarvaṃ</seg> <seg type="pāda" n="b">yad bhūtaṃ yad bhaviṣyati</seg> /</l>

<l xml:id="HV_App.I,31.1170"><seg type="pāda" n="a">tvatto virāṭ prādur abhūt</seg> <seg type="pāda" n="b">samrāṭ caiva janārdana</seg> //</l>

<l xml:id="HV_App.I,31.1171"><seg type="pāda" n="a">tava vaktrāj jagannātha</seg> <seg type="pāda" n="b">brāhmaṇo lokarakṣakaḥ</seg> /</l>

<l xml:id="HV_App.I,31.1172"><seg type="pāda" n="a">prādur āsīt purāṇātman</seg> <seg type="pāda" n="b">ṣaṭkarmanirataḥ sadā</seg> //</l>

<l xml:id="HV_App.I,31.1173"><seg type="pāda" n="a">rājanyas tu tathā bāhvor</seg> <seg type="pāda" n="b">āsīt saṃrakṣaṇe rataḥ</seg> /</l>

<l xml:id="HV_App.I,31.1174"><seg type="pāda" n="a">ūrvor vaiśyas tathā viṣṇo</seg> <seg type="pāda" n="b">pādāc chūdra udāhṛtaḥ</seg> /</l>

<l xml:id="HV_App.I,31.1175"><seg type="pāda" n="a">evaṃ varṇā jagannātha</seg> <seg type="pāda" n="b">tava dehāt sanātanāt</seg> //</l>

<l xml:id="HV_App.I,31.1176"><seg type="pāda" n="a">manasas tava deveśa</seg> <seg type="pāda" n="b">candramāḥ samapadyata</seg> /</l>

<l xml:id="HV_App.I,31.1177"><seg type="pāda" n="a">sukhakṛt sarvabhūtānāṃ</seg> <seg type="pāda" n="b">śītāṃśur amṛtaprabhaḥ</seg> //</l>

<l xml:id="HV_App.I,31.1178"><seg type="pāda" n="a">akṣṇoḥ sūryaḥ samutpannaḥ</seg> <seg type="pāda" n="b">sarvaprāṇivilocanaḥ</seg> /</l>

<l xml:id="HV_App.I,31.1179"><seg type="pāda" n="a">yasya bhāsā jagat sarvaṃ</seg> <seg type="pāda" n="b">bhāsate bhānumānasau</seg> //</l>

<l xml:id="HV_App.I,31.1180"><seg type="pāda" n="a">mukhād indraś cāgniś ca</seg> <seg type="pāda" n="b">prāṇād vāyur ajāyata</seg> /</l>

<l xml:id="HV_App.I,31.1181"><seg type="pāda" n="a">nābher antarikṣam utpannaṃ</seg> <seg type="pāda" n="b">tava deva janārdana</seg> //</l>

<l xml:id="HV_App.I,31.1182"><seg type="pāda" n="a">dyaur āsīt tu mahāghorā</seg> <seg type="pāda" n="b">śirasas tava gopate</seg> /</l>

<l xml:id="HV_App.I,31.1183"><seg type="pāda" n="a">padbhyāṃ bhūmiḥ samutpannā</seg> <seg type="pāda" n="b">diśaḥ śrotrāj jagatpate</seg> /</l>

<l xml:id="HV_App.I,31.1184"><seg type="pāda" n="a">evaṃ sṛṣṭvā jagat sarvaṃ</seg> <seg type="pāda" n="b">vyāpya sarvaṃ vyavasthitaḥ</seg> //</l>

<l xml:id="HV_App.I,31.1185"><seg type="pāda" n="a">vyāpya sarvān imāṃl lokān</seg> <seg type="pāda" n="b">sthitaḥ sarvatra keśava</seg> /</l>

<l xml:id="HV_App.I,31.1186"><seg type="pāda" n="a">tataś ca viṣṇunāmāsi</seg> <seg type="pāda" n="b">dhātor vyāpteś ca darśanāt</seg> //</l>

<l xml:id="HV_App.I,31.1187"><seg type="pāda" n="a">nārā āpaḥ samākhyātās</seg> <seg type="pāda" n="b">tāsām ayanam āditaḥ</seg> /</l>

<l xml:id="HV_App.I,31.1188"><seg type="pāda" n="a">yatas tvaṃ bhūtabhavyeśa</seg> <seg type="pāda" n="b">tan nārāyaṇaśabditaḥ</seg> //</l>

<l xml:id="HV_App.I,31.1189"><seg type="pāda" n="a">vasanād devanād deva</seg> <seg type="pāda" n="b">vāsudeveti śabditaḥ</seg> /</l>

<l xml:id="HV_App.I,31.1190"><seg type="pāda" n="a">harasi prāṇino deva</seg> <seg type="pāda" n="b">tato harir iti smṛtaḥ</seg> //</l>

<l xml:id="HV_App.I,31.1191"><seg type="pāda" n="a">śaṃ karoṣi sadā deva</seg> <seg type="pāda" n="b">tataḥ śaṃkaranāmavān</seg> /</l>

<l xml:id="HV_App.I,31.1192"><seg type="pāda" n="a">bṛhattvād bṛṃhaṇatvāc ca</seg> <seg type="pāda" n="b">tasmād brahmeti śabditaḥ</seg> /</l>

<l xml:id="HV_App.I,31.1193"><seg type="pāda" n="a">madhur indriyanāmeti</seg> <seg type="pāda" n="b">tato madhuniṣūdanaḥ</seg> //</l>

<l xml:id="HV_App.I,31.1194"><seg type="pāda" n="a">hṛṣīkāṇīndriyāṇy āhus</seg> <seg type="pāda" n="b">teṣām īśo yato bhavān</seg> /</l>

<l xml:id="HV_App.I,31.1195"><seg type="pāda" n="a">hṛṣīkeśas tato viṣṇo</seg> <seg type="pāda" n="b">khyāto vedeṣu paṭhyate</seg> //</l>

<l xml:id="HV_App.I,31.1196"><seg type="pāda" n="a">ko brahmeti samākhyāta</seg> <seg type="pāda" n="b">īśo 'haṃ sarvadehiṣu</seg> /</l>

<l xml:id="HV_App.I,31.1197"><seg type="pāda" n="a">āvāṃ tavāṅge saṃbhūtau</seg> <seg type="pāda" n="b">tataḥ keśavanāmavān</seg> //</l>

<l xml:id="HV_App.I,31.1198"><seg type="pāda" n="a">mā vidyā ca hare proktā</seg> <seg type="pāda" n="b">tasyā īśo yato bhavān</seg> /</l>

<l xml:id="HV_App.I,31.1199"><seg type="pāda" n="a">tasmān mādhavanāmāsi</seg> <seg type="pāda" n="b">dhavaḥ svāmīti śabditaḥ</seg> //</l>

<l xml:id="HV_App.I,31.1200"><seg type="pāda" n="a">gaur eṣā tu yato vāṇī</seg> <seg type="pāda" n="b">tāṃ ca veda yato bhavān</seg> /</l>

<l xml:id="HV_App.I,31.1201"><seg type="pāda" n="a">govindas tu tato deva</seg> <seg type="pāda" n="b">munibhiḥ kathyate bhavān</seg> //</l>

<l xml:id="HV_App.I,31.1202"><seg type="pāda" n="a">trir ity eva trayo vedāḥ</seg> <seg type="pāda" n="b">kīrtitā munisattamaiḥ</seg> /</l>

<l xml:id="HV_App.I,31.1203"><seg type="pāda" n="a">kramate tāṃs tathā sarvāṃs</seg> <seg type="pāda" n="b">trivikrama iti smṛtaḥ</seg> //</l>

<l xml:id="HV_App.I,31.1204"><seg type="pāda" n="a">aṇur vāmananāmāsi</seg> <seg type="pāda" n="b">yatasvaṃ vāmanākhyayā</seg> /</l>

<l xml:id="HV_App.I,31.1205"><seg type="pāda" n="a">mananān munir evāsi</seg> <seg type="pāda" n="b">yamanād yatir ucyase</seg> //</l>

<l xml:id="HV_App.I,31.1206"><seg type="pāda" n="a">apaś carasi yasmāt tvaṃ</seg> <seg type="pāda" n="b">tapasvīti ca śabditaḥ</seg> /</l>

<l xml:id="HV_App.I,31.1207"><seg type="pāda" n="a">vasanti tvayi bhūtāni</seg> <seg type="pāda" n="b">bhūtāvāsas tato hare</seg> //</l>

<l xml:id="HV_App.I,31.1208"><seg type="pāda" n="a">īśas tvaṃ sarvabhūtānām</seg> <seg type="pāda" n="b">īśvaro 'si tato hare</seg> /</l>

<l xml:id="HV_App.I,31.1209"><seg type="pāda" n="a">praṇavaḥ sarvavedānāṃ</seg> <seg type="pāda" n="b">gāyatrī chandasāṃ prabho</seg> //</l>

<l xml:id="HV_App.I,31.1210"><seg type="pāda" n="a">akṣarāṇām akāras tvaṃ</seg> <seg type="pāda" n="b">sphoṭas tvaṃ varṇasaṃśrayaḥ</seg> /</l>

<l xml:id="HV_App.I,31.1211"><seg type="pāda" n="a">rudrāṇām aham evāsmi</seg> <seg type="pāda" n="b">vasūnāṃ pāvako bhavān</seg> /</l>

<l xml:id="HV_App.I,31.1212"><seg type="pāda" n="a">ādityānāṃ bhavān viṣṇur</seg> <seg type="pāda" n="b">indro deveśvaro bhavān</seg> //</l>

<l xml:id="HV_App.I,31.1213"><seg type="pāda" n="a">aśvattho vṛkṣajātīnāṃ</seg> <seg type="pāda" n="b">brahmā lokagurur bhavān</seg> /</l>

<l xml:id="HV_App.I,31.1214"><seg type="pāda" n="a">merus tvaṃ parvatendrāṇāṃ</seg> <seg type="pāda" n="b">devarṣīṇāṃ ca nāradaḥ</seg> //</l>

<l xml:id="HV_App.I,31.1215"><seg type="pāda" n="a">dānavānāṃ bhavān daityaḥ</seg> <seg type="pāda" n="b">prahrādo bhaktavatsala</seg> /</l>

<l xml:id="HV_App.I,31.1216"><seg type="pāda" n="a">sarpāṇām eva sarveṣāṃ</seg> <seg type="pāda" n="b">bhavān vāsukisaṃjñakaḥ</seg> //</l>

<l xml:id="HV_App.I,31.1217"><seg type="pāda" n="a">guhyakānāṃ ca sarveṣāṃ</seg> <seg type="pāda" n="b">bhavān dhanada eva ca</seg> /</l>

<l xml:id="HV_App.I,31.1218"><seg type="pāda" n="a">varuṇo yādasāṃ rājā</seg> <seg type="pāda" n="b">gaṅgā tripathagā bhavān</seg> //</l>

<l xml:id="HV_App.I,31.1219"><seg type="pāda" n="a">ādis tvaṃ sarvabhūtānāṃ</seg> <seg type="pāda" n="b">madhyam antas tathā bhavān</seg> /</l>

<l xml:id="HV_App.I,31.1220"><seg type="pāda" n="a">tvattaḥ samabhavad viśvaṃ</seg> <seg type="pāda" n="b">tvayi sarvaṃ pralīyate</seg> //</l>

<l xml:id="HV_App.I,31.1221"><seg type="pāda" n="a">ahaṃ tvaṃ sarvago deva</seg> <seg type="pāda" n="b">tvam evāhaṃ janārdana</seg> /</l>

<l xml:id="HV_App.I,31.1222"><seg type="pāda" n="a">āvayor antaraṃ nāsti</seg> <seg type="pāda" n="b">śabdair arthair jagatpate</seg> //</l>

<l xml:id="HV_App.I,31.1223"><seg type="pāda" n="a">nāmāni tava govinda</seg> <seg type="pāda" n="b">yāni loke mahānti ca</seg> /</l>

<l xml:id="HV_App.I,31.1224"><seg type="pāda" n="a">tāny eva mama nāmāni</seg> <seg type="pāda" n="b">nātra kāryā vicāraṇā</seg> //</l>

<l xml:id="HV_App.I,31.1225"><seg type="pāda" n="a">tvadupāsā jagannātha</seg> <seg type="pāda" n="b">saivāstu mama gopate</seg> /</l>

<l xml:id="HV_App.I,31.1226"><seg type="pāda" n="a">yaś ca tvāṃ dveṣṭi deveśa</seg> <seg type="pāda" n="b">sa māṃ dveṣṭi na saṃśayaḥ</seg> //</l>

<l xml:id="HV_App.I,31.1227"><seg type="pāda" n="a">tvadvistāro yato deva</seg> <seg type="pāda" n="b">ahaṃ bhūtapatis tataḥ</seg> /</l>

<l xml:id="HV_App.I,31.1228"><seg type="pāda" n="a">na tad asti vinā deva</seg> <seg type="pāda" n="b">yat te virahitaṃ hare</seg> //</l>

<l xml:id="HV_App.I,31.1229"><seg type="pāda" n="a">yad āsīd vartate yac ca</seg> <seg type="pāda" n="b">yac ca bhāvi jagatpate</seg> /</l>

<l xml:id="HV_App.I,31.1230"><seg type="pāda" n="a">sarvaṃ tvam eva deveśa</seg> <seg type="pāda" n="b">vinā kiṃcit tvayā na hi</seg> //</l>

<l xml:id="HV_App.I,31.1231"><seg type="pāda" n="a">stuvanti devāḥ satataṃ</seg> <seg type="pāda" n="b">bhavantaṃ svair guṇaiḥ prabho</seg> /</l>

<l xml:id="HV_App.I,31.1232"><seg type="pāda" n="a">ṛk ca tvaṃ yajur evāsi</seg> <seg type="pāda" n="b">sāmāsi satataṃ vibho</seg> //</l>

<l xml:id="HV_App.I,31.1233"><seg type="pāda" n="a">kiṃ ucyate mayā deva</seg> <seg type="pāda" n="b">sarvaṃ tvaṃ bhūtabhāvanaḥ</seg> /</l>

<note>k: T2 ins. :k</note>
<l xml:id="**HV_App.I,31.1233**11:1"><seg type="pāda" n="a">namaḥ sarvātmane deva</seg> <seg type="pāda" n="b">munīn āha punaḥ śivaḥ</seg> /</l>

<l xml:id="**HV_App.I,31.1233**11:2"><seg type="pāda" n="a">evaṃ jānīta he viprā</seg> <seg type="pāda" n="b">ye bhaktā draṣṭum āgatāḥ</seg> /</l>

<l xml:id="**HV_App.I,31.1233**11:3"><seg type="pāda" n="a">etad eva paraṃ vastu</seg> <seg type="pāda" n="b">naitasmāt param asti vaḥ</seg> //</l>

<note>k: This is a second occurrence of the reference *11. :k</note>
<l xml:id="HV_App.I,31.1234"><seg type="pāda" n="a">namaḥ sarvātmane deva</seg> <seg type="pāda" n="b">viṣṇo mādhava keśava</seg> //</l>

<l xml:id="HV_App.I,31.1235"><seg type="pāda" n="a">namas karomi sarvātman</seg> <seg type="pāda" n="b">namas te 'stu sadā hare</seg> /</l>

<l xml:id="HV_App.I,31.1236"><seg type="pāda" n="a">namaḥ puṣkaranābhāya</seg> <seg type="pāda" n="b">vande tvām aham īśvara</seg> //</l>

<note>Colophon</note>

<milestone unit="speaker" n="vaiśaṃpāyana uvāca"/>
<l xml:id="HV_App.I,31.1237"><seg type="pāda" n="a">ity uktvā devadeveśaṃ</seg> <seg type="pāda" n="b">munīn āha punaḥ śivaḥ</seg> /</l>

<l xml:id="HV_App.I,31.1238"><seg type="pāda" n="a">evaṃ jānīta he viprā</seg> <seg type="pāda" n="b">ye bhaktā draṣṭum āgatāḥ</seg> //</l>

<l xml:id="HV_App.I,31.1239"><seg type="pāda" n="a">etad eva paraṃ vastu</seg> <seg type="pāda" n="b">naitasmāt param asti vaḥ</seg> /</l>

<l xml:id="HV_App.I,31.1240"><seg type="pāda" n="a">etad eva vijānīdhvam</seg> <seg type="pāda" n="b">etad vaḥ paramaṃ tapaḥ</seg> //</l>

<l xml:id="HV_App.I,31.1241"><seg type="pāda" n="a">etad eva sadā viprā</seg> <seg type="pāda" n="b">dhyeyaṃ prathatamānasaiḥ</seg> /</l>

<l xml:id="HV_App.I,31.1242"><seg type="pāda" n="a">etad vaḥ paramaṃ śreya</seg> <seg type="pāda" n="b">etad vaḥ paramaṃ tapaḥ</seg> //</l>

<l xml:id="HV_App.I,31.1243"><seg type="pāda" n="a">etad vo janmanaḥ kṛtyam</seg> <seg type="pāda" n="b">etad vas tapasaḥ phalam</seg> /</l>

<l xml:id="HV_App.I,31.1244"><seg type="pāda" n="a">eṣa vaḥ puṇyanicaya</seg> <seg type="pāda" n="b">eṣa dharmaḥ sanātanaḥ</seg> //</l>

<l xml:id="HV_App.I,31.1245"><seg type="pāda" n="a">eṣa vo mokṣavaśaga</seg> <seg type="pāda" n="b">eṣa mārga udāhṛtaḥ</seg> /</l>

<l xml:id="HV_App.I,31.1246"><seg type="pāda" n="a">eṣa puṇyapradaḥ sākṣād</seg> <seg type="pāda" n="b">etad vaḥ karmaṇāṃ phalam</seg> //</l>

<l xml:id="HV_App.I,31.1247"><seg type="pāda" n="a">etad eva praśaṃsanti</seg> <seg type="pāda" n="b">vidvāṃso brahmavādinaḥ</seg> /</l>

<l xml:id="HV_App.I,31.1248"><seg type="pāda" n="a">eṣā trayīgatir viprāḥ</seg> <seg type="pāda" n="b">prārthyā brahmavidāṃ sadā</seg> //</l>

<l xml:id="HV_App.I,31.1249"><seg type="pāda" n="a">etad eva praśaṃsanti</seg> <seg type="pāda" n="b">sāṃkhyayogasamāśritāḥ</seg> /</l>

<l xml:id="HV_App.I,31.1250"><seg type="pāda" n="a">eṣa brahmavidāṃ mārgaḥ</seg> <seg type="pāda" n="b">kathito vedavādibhiḥ</seg> //</l>

<l xml:id="HV_App.I,31.1251"><seg type="pāda" n="a">evam eva vijānīta</seg> <seg type="pāda" n="b">nātra kāryā vicāraṇā</seg> /</l>

<l xml:id="HV_App.I,31.1252"><seg type="pāda" n="a">harir ekaḥ sadā dhyeyo</seg> <seg type="pāda" n="b">bhavadbhiḥ sattvasaṃsthitaiḥ</seg> //</l>

<note>k: Dn Ds2 T1.2 G1.4.5 ins. :k</note>
<l xml:id="**HV_App.I,31.1252**12:1"><seg type="pāda" n="a">nānyo jagati devo 'sti</seg> <seg type="pāda" n="b">viṣṇor nārāyaṇāt paraḥ</seg> /</l>

<l xml:id="HV_App.I,31.1253"><seg type="pāda" n="a">om ity evaṃ sadā viprāḥ</seg> <seg type="pāda" n="b">paṭhadhvaṃ dhyāta keśavam</seg> /</l>

<l xml:id="HV_App.I,31.1254"><seg type="pāda" n="a">tato niḥśreyasaprāptir</seg> <seg type="pāda" n="b">bhaviṣyati na saṃśayaḥ</seg> //</l>

<l xml:id="HV_App.I,31.1255"><seg type="pāda" n="a">evaṃ dhyāto hariḥ sākṣāt</seg> <seg type="pāda" n="b">prasanno vo bhaviṣyati</seg> /</l>

<l xml:id="HV_App.I,31.1256"><seg type="pāda" n="a">bhavanāśam ayaṃ devaḥ</seg> <seg type="pāda" n="b">kariṣyati na saṃśayaḥ</seg> //</l>

<l xml:id="HV_App.I,31.1257"><seg type="pāda" n="a">sadā dhyāta hariṃ viprā</seg> <seg type="pāda" n="b">yadīcchā prāptum īśvaram</seg> /</l>

<l xml:id="HV_App.I,31.1258"><seg type="pāda" n="a">eṣa saṃsāravibhavaṃ</seg> <seg type="pāda" n="b">vinaṅkṣyati jagadguruḥ</seg> //</l>

<l xml:id="HV_App.I,31.1259"><seg type="pāda" n="a">smaradhvaṃ sarvadā viṣṇuṃ</seg> <seg type="pāda" n="b">paṭhadhvaṃ triśarīriṇam</seg> //</l>

<l xml:id="HV_App.I,31.1260"><seg type="pāda" n="a">manaḥsaṃyamanaṃ viprāḥ</seg> <seg type="pāda" n="b">kurudhvaṃ yatnataḥ sadā</seg> /</l>

<l xml:id="HV_App.I,31.1261"><seg type="pāda" n="a">śuddhe 'ntaḥkaraṇe viṣṇuḥ</seg> <seg type="pāda" n="b">prasīdati tapodhanāḥ</seg> //</l>

<l xml:id="HV_App.I,31.1262"><seg type="pāda" n="a">dhyātvā māṃ sarvayatnena</seg> <seg type="pāda" n="b">tato jānīta keśavam</seg> /</l>

<l xml:id="HV_App.I,31.1263"><seg type="pāda" n="a">upāsyo 'yaṃ sadā viprā</seg> <seg type="pāda" n="b">upāyo 'smi hare smṛtau</seg> //</l>

<l xml:id="HV_App.I,31.1264"><seg type="pāda" n="a">upāyo 'yaṃ mayā prokto</seg> <seg type="pāda" n="b">nātra saṃdeha ity api</seg> /</l>

<l xml:id="HV_App.I,31.1265"><seg type="pāda" n="a">ayaṃ māyī sadā viprā</seg> <seg type="pāda" n="b">yatadhvaṃ māyanāśane</seg> //</l>

<l xml:id="HV_App.I,31.1266"><seg type="pāda" n="a">yathā vo buddhir akhilā</seg> <seg type="pāda" n="b">śuddhā bhavati yatnataḥ</seg> /</l>

<l xml:id="HV_App.I,31.1267"><seg type="pāda" n="a">tathā kuruta viprendrā</seg> <seg type="pāda" n="b">yathā devaḥ prasīdati</seg> //</l>

<l xml:id="HV_App.I,31.1268"><seg type="pāda" n="a">evam uktās tataḥ sarve</seg> <seg type="pāda" n="b">yatayaḥ puṇyaśālinaḥ</seg> /</l>

<note>k: CE tata :k</note>
<l xml:id="HV_App.I,31.1269"><seg type="pāda" n="a">yathāvad upagṛhṇānā</seg> <seg type="pāda" n="b">nirastāḥ saṃśayān nṛpa</seg> //</l>

<l xml:id="HV_App.I,31.1270"><seg type="pāda" n="a">evam eveti te viprāḥ</seg> <seg type="pāda" n="b">prāhuḥ prāñjalayo haram</seg> /</l>

<l xml:id="HV_App.I,31.1271"><seg type="pāda" n="a">chinno naḥ saṃśayaḥ sarvo</seg> <seg type="pāda" n="b">gṛhīto 'rthaḥ sa tādṛśaḥ</seg> //</l>

<l xml:id="HV_App.I,31.1272"><seg type="pāda" n="a">etadarthaṃ samāyātā</seg> <seg type="pāda" n="b">vayam adya tavālayam</seg> /</l>

<l xml:id="HV_App.I,31.1273"><seg type="pāda" n="a">saṃgamād yuvayoḥ sarvo</seg> <seg type="pāda" n="b">naṣṭo moho mahān iha</seg> /</l>

<l xml:id="HV_App.I,31.1274"><seg type="pāda" n="a">yathā vadasi deveśa</seg> <seg type="pāda" n="b">tathā naḥ śreyase param</seg> //</l>

<l xml:id="HV_App.I,31.1275"><seg type="pāda" n="a">yathāha bhagavān rudro</seg> <seg type="pāda" n="b">yatāmaḥ satataṃ harau</seg> /</l>

<l xml:id="HV_App.I,31.1276"><seg type="pāda" n="a">iti te munayaḥ prītāḥ</seg> <seg type="pāda" n="b">praṇemuḥ keśavaṃ harim</seg> //</l>

<note>Colophon</note>

<milestone unit="speaker" n="vaiśaṃpāyana uvāca"/>
<l xml:id="HV_App.I,31.1277"><seg type="pāda" n="a">tataḥ sa bhagavān rudraḥ</seg> <seg type="pāda" n="b">sarvān vismāpayann iva</seg> /</l>

<l xml:id="HV_App.I,31.1278"><seg type="pāda" n="a">stutyā pracakrame stotuṃ</seg> <seg type="pāda" n="b">viṣṇuṃ viśveśvaraṃ harim</seg> /</l>

<l xml:id="HV_App.I,31.1279"><seg type="pāda" n="a">arthyābhiḥ śrutiyuktābhir</seg> <seg type="pāda" n="b">munīnāṃ śṛṇvatāṃ tadā</seg> //</l>

<l xml:id="HV_App.I,31.1280"><seg type="pāda" n="a">namo bhagavate tubhyaṃ</seg> <seg type="pāda" n="b">vāsudevāya dhīmate</seg> /</l>

<l xml:id="HV_App.I,31.1281"><seg type="pāda" n="a">yasya bhāsā jagat sarvaṃ</seg> <seg type="pāda" n="b">bhāsate nityam acyuta</seg> /</l>

<l xml:id="HV_App.I,31.1282"><seg type="pāda" n="a">namo bhagavate deva</seg> <seg type="pāda" n="b">nityaṃ sūryātmane namaḥ</seg> //</l>

<l xml:id="HV_App.I,31.1283"><seg type="pāda" n="a">yaḥ śītayati śītāṃśur</seg> <seg type="pāda" n="b">lokān sarvān imān prabhuḥ</seg> /</l>

<l xml:id="HV_App.I,31.1284"><seg type="pāda" n="a">namas te viṣṇave deva</seg> <seg type="pāda" n="b">tubhyaṃ somātmane namaḥ</seg> //</l>

<l xml:id="HV_App.I,31.1285"><seg type="pāda" n="a">yaḥ prajāḥ prāṇayaty eko</seg> <seg type="pāda" n="b">viśvātmā bhūtabhāvanaḥ</seg> /</l>

<l xml:id="HV_App.I,31.1286"><seg type="pāda" n="a">namaḥ sarvātmane deva</seg> <seg type="pāda" n="b">namo vāyvātmane hare</seg> //</l>

<l xml:id="HV_App.I,31.1287"><seg type="pāda" n="a">yo dadhāra kareṇāsau</seg> <seg type="pāda" n="b">kuśacīrādi yat sadā</seg> /</l>

<l xml:id="HV_App.I,31.1288"><seg type="pāda" n="a">dadhāra vedān sarvāṃś ca</seg> <seg type="pāda" n="b">tubhyaṃ brahmātmane namaḥ</seg> //</l>

<l xml:id="HV_App.I,31.1289"><seg type="pāda" n="a">sarvān saṃharate yas tu</seg> <seg type="pāda" n="b">saṃhāre viśvadṛk sadā</seg> /</l>

<l xml:id="HV_App.I,31.1290"><seg type="pāda" n="a">krodhātmā viśvarūpo 'si</seg> <seg type="pāda" n="b">tubhyaṃ rudrātmane namaḥ</seg> //</l>

<l xml:id="HV_App.I,31.1291"><seg type="pāda" n="a">sṛṣṭau sraṣṭā samastānāṃ</seg> <seg type="pāda" n="b">prāṇināṃ prāṇadāyine</seg> /</l>

<l xml:id="HV_App.I,31.1292"><seg type="pāda" n="a">ajāya viṣṇave tubhyaṃ</seg> <seg type="pāda" n="b">sraṣṭre viśvasṛje namaḥ</seg> //</l>

<l xml:id="HV_App.I,31.1293"><seg type="pāda" n="a">ādau prakṛtimūlāya</seg> <seg type="pāda" n="b">bhūtānāṃ prabhavāya ca</seg> /</l>

<l xml:id="HV_App.I,31.1294"><seg type="pāda" n="a">namas te devadeveśa</seg> <seg type="pāda" n="b">pradhānāya namo namaḥ</seg> //</l>

<l xml:id="HV_App.I,31.1295"><seg type="pāda" n="a">pṛthivyāṃ gandharūpeṇa</seg> <seg type="pāda" n="b">saṃsthitaḥ prāṇināṃ hare</seg> /</l>

<l xml:id="HV_App.I,31.1296"><seg type="pāda" n="a">dṛḍhāya dṛḍharūpāya</seg> <seg type="pāda" n="b">tubhyaṃ gandhātmane namaḥ</seg> //</l>

<l xml:id="HV_App.I,31.1297"><seg type="pāda" n="a">apāṃ rasāya sarvatra</seg> <seg type="pāda" n="b">prāṇināṃ sukhahetave</seg> /</l>

<l xml:id="HV_App.I,31.1298"><seg type="pāda" n="a">namas te viśvarūpāya</seg> <seg type="pāda" n="b">rasāya ca namo namaḥ</seg> //</l>

<l xml:id="HV_App.I,31.1299"><seg type="pāda" n="a">tejasā bhāsvaro yas tu</seg> <seg type="pāda" n="b">guṇo jantuhitaḥ sadā</seg> /</l>

<l xml:id="HV_App.I,31.1300"><seg type="pāda" n="a">tasmai deva jagannātha</seg> <seg type="pāda" n="b">namo bhāsvararūpiṇe</seg> //</l>

<l xml:id="HV_App.I,31.1301"><seg type="pāda" n="a">vāyoḥ sparśo guṇo yatra</seg> <seg type="pāda" n="b">śītoṣṇasukhaduḥkhadaḥ</seg> /</l>

<l xml:id="HV_App.I,31.1302"><seg type="pāda" n="a">namas te vāyurūpāya</seg> <seg type="pāda" n="b">namaḥ sparśātmane hare</seg> //</l>

<l xml:id="HV_App.I,31.1303"><seg type="pāda" n="a">ākāśe 'vasthitaḥ śabdaḥ</seg> <seg type="pāda" n="b">sarvaśrotraniveśanaḥ</seg> /</l>

<l xml:id="HV_App.I,31.1304"><seg type="pāda" n="a">namas te bhagavan viṣṇo</seg> <seg type="pāda" n="b">tubhyaṃ śabdātmane namaḥ</seg> //</l>

<l xml:id="HV_App.I,31.1305"><seg type="pāda" n="a">yo dadhāra jagat sarvaṃ</seg> <seg type="pāda" n="b">māyāmānuṣadehavān</seg> /</l>

<l xml:id="HV_App.I,31.1306"><seg type="pāda" n="a">namas tubhyaṃ jagannātha</seg> <seg type="pāda" n="b">māyine 'māyadāyine</seg> //</l>

<l xml:id="HV_App.I,31.1307"><seg type="pāda" n="a">nama ādyāya bījāya</seg> <seg type="pāda" n="b">nirguṇāya guṇātmane</seg> /</l>

<l xml:id="HV_App.I,31.1308"><seg type="pāda" n="a">acintyāya sucintyāya</seg> <seg type="pāda" n="b">tasmai cintyātmane namaḥ</seg> //</l>

<l xml:id="HV_App.I,31.1309"><seg type="pāda" n="a">harāya harirūpāya</seg> <seg type="pāda" n="b">brahmaṇe brahmavādine</seg> /</l>

<l xml:id="HV_App.I,31.1310"><seg type="pāda" n="a">namo brahmavide tubhyaṃ</seg> <seg type="pāda" n="b">brahmabrahmātmane namaḥ</seg> //</l>

<l xml:id="HV_App.I,31.1311"><seg type="pāda" n="a">namaḥ sahasraśirase</seg> <seg type="pāda" n="b">sahasracaraṇāya ca</seg> /</l>

<l xml:id="HV_App.I,31.1312"><seg type="pāda" n="a">namaḥ sahasravaktrāya</seg> <seg type="pāda" n="b">sahasranayanāya ca</seg> //</l>

<l xml:id="HV_App.I,31.1313"><seg type="pāda" n="a">viśvāya viśvarūpāya</seg> <seg type="pāda" n="b">viśvakartre namo namaḥ</seg> /</l>

<l xml:id="HV_App.I,31.1314"><seg type="pāda" n="a">viśvahartre namo nityaṃ</seg> <seg type="pāda" n="b">bhūtāvāsa namo namaḥ</seg> //</l>

<l xml:id="HV_App.I,31.1315"><seg type="pāda" n="a">indriyāyendrarūpāya</seg> <seg type="pāda" n="b">viṣayāya sadā hare</seg> /</l>

<l xml:id="HV_App.I,31.1316"><seg type="pāda" n="a">namo 'śvaśirase tubhyaṃ</seg> <seg type="pāda" n="b">vedāharaṇarūpiṇe</seg> //</l>

<l xml:id="HV_App.I,31.1317"><seg type="pāda" n="a">agnaye 'gnipate tubhyaṃ</seg> <seg type="pāda" n="b">jyotiṣāṃ pataye namaḥ</seg> /</l>

<l xml:id="HV_App.I,31.1318"><seg type="pāda" n="a">namaḥ sūryāya bhadrāya</seg> <seg type="pāda" n="b">tejasāṃ pataye namaḥ</seg> //</l>

<l xml:id="HV_App.I,31.1319"><seg type="pāda" n="a">namaḥ somāya saumyāya</seg> <seg type="pāda" n="b">namaḥ śītātmane hare</seg> /</l>

<note>k: D6 ins. :k</note>
<l xml:id="**HV_App.I,31.1319**13:1"><seg type="pāda" n="a">rudrāya rudrarūpāya</seg> <seg type="pāda" n="b">viṣayāya sadā hare</seg> /</l>

<l xml:id="HV_App.I,31.1320"><seg type="pāda" n="a">namo vaṣaṭkṛte tubhyaṃ</seg> <seg type="pāda" n="b">svadhāsvāhāsvarūpiṇe</seg> //</l>

<l xml:id="HV_App.I,31.1321"><seg type="pāda" n="a">namo yajñāya ījyāya</seg> <seg type="pāda" n="b">haviṣe havyasaṃskṛte</seg> /</l>

<l xml:id="HV_App.I,31.1322"><seg type="pāda" n="a">namaḥ sruvāya pātrāya</seg> <seg type="pāda" n="b">yajñāṅgāya parāya ca</seg> //</l>

<l xml:id="HV_App.I,31.1323"><seg type="pāda" n="a">namaḥ praṇavadehāya</seg> <seg type="pāda" n="b">kṣarāyāpy akṣarāya ca</seg> /</l>

<note>k: T4 ins. :k</note>
<l xml:id="**HV_App.I,31.1323**14:1"><seg type="pāda" n="a">vedāya vedarūpāya</seg> <seg type="pāda" n="b">akṣayyāya kṣayāya ca</seg> /</l>

<l xml:id="HV_App.I,31.1324"><seg type="pāda" n="a">vedāya vedarūpāya</seg> <seg type="pāda" n="b">śastriṇe śastrarūpiṇe</seg> //</l>

<l xml:id="HV_App.I,31.1325"><seg type="pāda" n="a">gadine khaḍgine tubhyaṃ</seg> <seg type="pāda" n="b">śaṅkhine cakriṇe namaḥ</seg> /</l>

<l xml:id="HV_App.I,31.1326"><seg type="pāda" n="a">śūline carmiṇe nityaṃ</seg> <seg type="pāda" n="b">varadāya namo namaḥ</seg> //</l>

<l xml:id="HV_App.I,31.1327"><seg type="pāda" n="a">buddhapriyāya buddhāya</seg> <seg type="pāda" n="b">prabuddhāya sukhāya ca</seg> /</l>

<l xml:id="HV_App.I,31.1328"><seg type="pāda" n="a">haraye viṣṇave tubhyaṃ</seg> <seg type="pāda" n="b">namaḥ sarvātmane guro</seg> //</l>

<l xml:id="HV_App.I,31.1329"><seg type="pāda" n="a">namas te sarvalokeśa</seg> <seg type="pāda" n="b">sarvakartre namo namaḥ</seg> /</l>

<l xml:id="HV_App.I,31.1330"><seg type="pāda" n="a">namaḥ svabhāvaśuddhāya</seg> <seg type="pāda" n="b">namas te yajñasūkara</seg> //</l>

<l xml:id="HV_App.I,31.1331"><seg type="pāda" n="a">namo viṣṇo namo viṣṇo</seg> <seg type="pāda" n="b">namo viṣṇo namo hare</seg> /</l>

<l xml:id="HV_App.I,31.1332"><seg type="pāda" n="a">namas te vāsudevāya</seg> <seg type="pāda" n="b">vāsudevāya dhīmate</seg> //</l>

<l xml:id="HV_App.I,31.1333"><seg type="pāda" n="a">namaḥ kṛṣṇāya kṛṣṇāya</seg> <seg type="pāda" n="b">sarvāvāsa namo namaḥ</seg> /</l>

<l xml:id="HV_App.I,31.1334"><seg type="pāda" n="a">namo bhūyo namas te 'stu</seg> <seg type="pāda" n="b">pāhi lokāñ janārdana</seg> //</l>

<l xml:id="HV_App.I,31.1335"><seg type="pāda" n="a">iti stutvā jagannātham</seg> <seg type="pāda" n="b">uvāca munisattamān</seg> /</l>

<l xml:id="HV_App.I,31.1336"><seg type="pāda" n="a">idaṃ stotram adhīyānā</seg> <seg type="pāda" n="b">nityaṃ vrajata keśavam</seg> /</l>

<l xml:id="HV_App.I,31.1337"><seg type="pāda" n="a">śaraṇyaṃ sarvabhūtānāṃ</seg> <seg type="pāda" n="b">tatra śreyo vidhāsyati</seg> //</l>

<l xml:id="HV_App.I,31.1338"><seg type="pāda" n="a">ye cemaṃ dhārayiṣyanti</seg> <seg type="pāda" n="b">stavaṃ pāpavimocanam</seg> /</l>

<l xml:id="HV_App.I,31.1339"><seg type="pāda" n="a">teṣāṃ prītaḥ prasannātmā</seg> <seg type="pāda" n="b">paṭhatāṃ śṛṇvatāṃ hariḥ</seg> /</l>

<l xml:id="HV_App.I,31.1340"><seg type="pāda" n="a">śreyo dāsyati sarvātmā</seg> <seg type="pāda" n="b">nātra kāryā vicāraṇā</seg> //</l>

<l xml:id="HV_App.I,31.1341"><seg type="pāda" n="a">avaśyaṃ manasā dhyāta</seg> <seg type="pāda" n="b">keśavaṃ bhaktavatsalam</seg> /</l>

<l xml:id="HV_App.I,31.1342"><seg type="pāda" n="a">śreyaḥ prāptuṃ yadīcchanti</seg> <seg type="pāda" n="b">bhavantaḥ saṃśitavratāḥ</seg> //</l>

<l xml:id="HV_App.I,31.1343"><seg type="pāda" n="a">ity uktvā bhagavān rudras</seg> <seg type="pāda" n="b">tatraivāntaradhīyata</seg> /</l>

<l xml:id="HV_App.I,31.1344"><seg type="pāda" n="a">sagaṇaḥ śaṃkaraḥ sākṣād</seg> <seg type="pāda" n="b">umayā bhūtabhāvanaḥ</seg> //</l>

<l xml:id="HV_App.I,31.1345"><seg type="pāda" n="a">tatas te munayaḥ sarve</seg> <seg type="pāda" n="b">parāṃ nirvṛtim āpnuyuḥ</seg> /</l>

<note>k: Dn Ds2 T1.2 G1.3-5 ins. :k</note>
<l xml:id="**HV_App.I,31.1345**15:1"><seg type="pāda" n="a">tam eva paramaṃ tattvaṃ</seg> <seg type="pāda" n="b">matvā nārāyaṇaṃ harim</seg> /</l>

<l xml:id="HV_App.I,31.1346"><seg type="pāda" n="a">vismayaṃ paramaṃ gatvā</seg> <seg type="pāda" n="b">menire svakṛtārthatām</seg> //</l>

<l xml:id="HV_App.I,31.1347"><seg type="pāda" n="a">lokapālās tadā viṣṇuṃ</seg> <seg type="pāda" n="b">namaskṛtya hariṃ tadā</seg> /</l>

<l xml:id="HV_App.I,31.1348"><seg type="pāda" n="a">jagmuḥ svānyatha veśmāni</seg> <seg type="pāda" n="b">gaṇaiḥ sarvair nṛpottama</seg> //</l>

<l xml:id="HV_App.I,31.1349"><seg type="pāda" n="a">āruhya bhagavān viṣṇur</seg> <seg type="pāda" n="b">garuḍaṃ pakṣipuṃgavam</seg> /</l>

<l xml:id="HV_App.I,31.1350"><seg type="pāda" n="a">śaṅkhī cakrī gadī khaḍgī</seg> <seg type="pāda" n="b">śārṅgī tūṇītalatravān</seg> //</l>

<l xml:id="HV_App.I,31.1351"><seg type="pāda" n="a">yathāgataṃ jagannātho</seg> <seg type="pāda" n="b">yayau badarikām anu</seg> /</l>

<l xml:id="HV_App.I,31.1352"><seg type="pāda" n="a">sāyāhne puṇḍarīkākṣo</seg> <seg type="pāda" n="b">nityaṃ muniniṣevitām</seg> //</l>

<l xml:id="HV_App.I,31.1353"><seg type="pāda" n="a">tatra gatvā yathāyogaṃ</seg> <seg type="pāda" n="b">viśramya harir īśvaraḥ</seg> /</l>

<l xml:id="HV_App.I,31.1354"><seg type="pāda" n="a">arcito munibhiḥ sarvair</seg> <seg type="pāda" n="b">niṣasāda sukhāsane</seg> //</l>

<note>Colophon</note>

<milestone unit="speaker" n="vaiśaṃpāyana uvāca"/>
<l xml:id="HV_App.I,31.1355"><seg type="pāda" n="a">etasminn eva kāle tu</seg> <seg type="pāda" n="b">pauṇḍro nṛpavaro nṛpa</seg> /</l>

<l xml:id="HV_App.I,31.1356"><seg type="pāda" n="a">balavān sattvasaṃpanno</seg> <seg type="pāda" n="b">yoddhā vipulavikramaḥ</seg> //</l>

<l xml:id="HV_App.I,31.1357"><seg type="pāda" n="a">vṛṣṇiśatrus tadā rājā</seg> <seg type="pāda" n="b">kṛṣṇadveṣṭā balāt tadā</seg> /</l>

<l xml:id="HV_App.I,31.1358"><seg type="pāda" n="a">nṛpān sarvān samāhūya</seg> <seg type="pāda" n="b">provāca nṛpasaṃsadi</seg> //</l>

<l xml:id="HV_App.I,31.1359"><seg type="pāda" n="a">jitā ca pṛthivī sarvā</seg> <seg type="pāda" n="b">jitāś ca nṛpasattamāḥ</seg> /</l>

<l xml:id="HV_App.I,31.1360"><seg type="pāda" n="a">vṛṣṇayas te balonmattāḥ</seg> <seg type="pāda" n="b">kṛṣṇam āśritya garvitāḥ</seg> //</l>

<l xml:id="HV_App.I,31.1361"><seg type="pāda" n="a">na dāsyanti karaṃ sarve</seg> <seg type="pāda" n="b">mama te kṛṣṇasaṃśrayāt</seg> /</l>

<l xml:id="HV_App.I,31.1362"><seg type="pāda" n="a">sa tu kṛṣṇaś ca balavān</seg> <seg type="pāda" n="b">mām avajñāya tiṣṭhati</seg> //</l>

<l xml:id="HV_App.I,31.1363"><seg type="pāda" n="a">ahaṃ cakrīti garvo 'bhūt</seg> <seg type="pāda" n="b">tasya gopasya sarvadā</seg> /</l>

<l xml:id="HV_App.I,31.1364"><seg type="pāda" n="a">śaṅkhī cakrī gadī śārṅgī</seg> <seg type="pāda" n="b">tūṇīśarasahāyavān</seg> /</l>

<l xml:id="HV_App.I,31.1365"><seg type="pāda" n="a">evamādir mahāgarvas</seg> <seg type="pāda" n="b">tasya saṃprati vartate</seg> //</l>

<l xml:id="HV_App.I,31.1366"><seg type="pāda" n="a">loke ca mama yan nāma</seg> <seg type="pāda" n="b">vāsudeveti nityaśaḥ</seg> /</l>

<l xml:id="HV_App.I,31.1367"><seg type="pāda" n="a">agṛhṇān mama tan nāma</seg> <seg type="pāda" n="b">gopo madabalānvitaḥ</seg> //</l>

<l xml:id="HV_App.I,31.1368"><seg type="pāda" n="a">tasya cakrasya yac cakraṃ</seg> <seg type="pāda" n="b">mamāpi niśitaṃ mahat</seg> /</l>

<l xml:id="HV_App.I,31.1369"><seg type="pāda" n="a">garvahantṛ sadā tasya</seg> <seg type="pāda" n="b">bali nāmnā sudarśanam</seg> //</l>

<l xml:id="HV_App.I,31.1370"><seg type="pāda" n="a">sahasrāraṃ mahāghoraṃ</seg> <seg type="pāda" n="b">tasya cakrasya nāśanam</seg> /</l>

<l xml:id="HV_App.I,31.1371"><seg type="pāda" n="a">anena mahatā cakraṃ</seg> <seg type="pāda" n="b">gopakasya nṛpottamāḥ</seg> //</l>

<l xml:id="HV_App.I,31.1372"><seg type="pāda" n="a">mamāpy etad dhanur divyaṃ</seg> <seg type="pāda" n="b">śārṅgaṃ nāma mahāvaram</seg> /</l>

<l xml:id="HV_App.I,31.1373"><seg type="pāda" n="a">nāśayāmi na saṃdehaś</seg> <seg type="pāda" n="b">cakraṃ tasya yad adbhutam</seg> //</l>

<l xml:id="HV_App.I,31.1374"><seg type="pāda" n="a">pāñcajanyo mahāśaṅkho</seg> <seg type="pāda" n="b">mahānādaḥ sadā babhau</seg> /</l>

<l xml:id="HV_App.I,31.1375"><seg type="pāda" n="a">tasya śaṅkhasya jetāsau</seg> <seg type="pāda" n="b">paśyadhvaṃ nṛpasattamāḥ</seg> //</l>

<l xml:id="HV_App.I,31.1376"><seg type="pāda" n="a">gadā kaumodakī nāma</seg> <seg type="pāda" n="b">mameyaṃ mahatī dṛḍhā</seg> /</l>

<l xml:id="HV_App.I,31.1377"><seg type="pāda" n="a">kālāyasasahasrasya</seg> <seg type="pāda" n="b">bhāreṇa sukṛtā mayā</seg> //</l>

<l xml:id="HV_App.I,31.1378"><seg type="pāda" n="a">khaḍgo nandakanāmāsau</seg> <seg type="pāda" n="b">mamāyaṃ vipulo dṛḍhaḥ</seg> /</l>

<l xml:id="HV_App.I,31.1379"><seg type="pāda" n="a">antakasyāntako ghoras</seg> <seg type="pāda" n="b">tasya khaḍgasya nāśakaḥ</seg> //</l>

<l xml:id="HV_App.I,31.1380"><seg type="pāda" n="a">tataś cāhaṃ gadī khaḍgī</seg> <seg type="pāda" n="b">śārṅgī cakrī talatravān</seg> /</l>

<l xml:id="HV_App.I,31.1381"><seg type="pāda" n="a">yudhi jetāsmi kṛṣṇasya</seg> <seg type="pāda" n="b">nātra kāryā vicāraṇā</seg> //</l>

<l xml:id="HV_App.I,31.1382"><seg type="pāda" n="a">māṃ ca brūta nṛpāś caivaṃ</seg> <seg type="pāda" n="b">gadinaṃ cakriṇaṃ tathā</seg> /</l>

<l xml:id="HV_App.I,31.1383"><seg type="pāda" n="a">śaṅkhinaṃ śārṅgiṇaṃ vīraṃ</seg> <seg type="pāda" n="b">brūta nityaṃ nṛpottamāḥ</seg> /</l>

<l xml:id="HV_App.I,31.1384"><seg type="pāda" n="a">vāsudeveti māṃ brūta</seg> <seg type="pāda" n="b">na tu gopaṃ yadūttamam</seg> //</l>

<l xml:id="HV_App.I,31.1385"><seg type="pāda" n="a">eko 'haṃ vāsudevo hi</seg> <seg type="pāda" n="b">hatvā taṃ gopadārakam</seg> /</l>

<l xml:id="HV_App.I,31.1386"><seg type="pāda" n="a">sakhyur mama nihantāraṃ</seg> <seg type="pāda" n="b">narakasya mahātmanaḥ</seg> //</l>

<l xml:id="HV_App.I,31.1387"><seg type="pāda" n="a">māṃ tathā yadi na brūta</seg> <seg type="pāda" n="b">daṇḍyā bhāraṃ śataṃ śatam</seg> /</l>

<l xml:id="HV_App.I,31.1388"><seg type="pāda" n="a">suvarṇasya ca niṣkasya</seg> <seg type="pāda" n="b">dhānyānāṃ bahuśas tathā</seg> //</l>

<l xml:id="HV_App.I,31.1389"><seg type="pāda" n="a">tathā bruvati rājendre</seg> <seg type="pāda" n="b">manasā duḥsahaṃ tadā</seg> /</l>

<l xml:id="HV_App.I,31.1390"><seg type="pāda" n="a">kecil lajjāsamāyuktā</seg> <seg type="pāda" n="b">āsate vīryavattarāḥ</seg> /</l>

<l xml:id="HV_App.I,31.1391"><seg type="pāda" n="a">rasajñā balavīryasya</seg> <seg type="pāda" n="b">keśavasya sadā nṛpāḥ</seg> //</l>

<l xml:id="HV_App.I,31.1392"><seg type="pāda" n="a">apare tu nṛpā rājann</seg> <seg type="pāda" n="b">evam eveti cukruśuḥ</seg> /</l>

<l xml:id="HV_App.I,31.1393"><seg type="pāda" n="a">anye balamadotsiktā</seg> <seg type="pāda" n="b">jeṣyāmaḥ keśavaṃ raṇe</seg> //</l>

<note>Colophon</note>

<milestone unit="speaker" n="vaiśaṃpāyana uvāca"/>
<l xml:id="HV_App.I,31.1394"><seg type="pāda" n="a">tataḥ kailāsaśikharān</seg> <seg type="pāda" n="b">nirgato munisattamaḥ</seg> /</l>

<l xml:id="HV_App.I,31.1395"><seg type="pāda" n="a">nāradaḥ sarvalokajñaḥ</seg> <seg type="pāda" n="b">pauṇḍrasya nagaraṃ prati</seg> //</l>

<l xml:id="HV_App.I,31.1396"><seg type="pāda" n="a">avatīrya nabhomārgāt</seg> <seg type="pāda" n="b">pratyāgamya nṛpottamam</seg> /</l>

<l xml:id="HV_App.I,31.1397"><seg type="pāda" n="a">dvāḥsthena ca samājñaptaḥ</seg> <seg type="pāda" n="b">praviveśa gṛhottamam</seg> //</l>

<l xml:id="HV_App.I,31.1398"><seg type="pāda" n="a">arghyādisamudācāraṃ</seg> <seg type="pāda" n="b">nṛpāl labdhvā mahāmuniḥ</seg> /</l>

<l xml:id="HV_App.I,31.1399"><seg type="pāda" n="a">niṣasādāsane śubhre</seg> <seg type="pāda" n="b">svāstṛte śubhravāsasā</seg> //</l>

<l xml:id="HV_App.I,31.1400"><seg type="pāda" n="a">kuśalaṃ pṛṣṭavān bhūyo</seg> <seg type="pāda" n="b">nṛpasya munisattamaḥ</seg> /</l>

<l xml:id="HV_App.I,31.1401"><seg type="pāda" n="a">uvāca nāradaṃ bhūyaḥ</seg> <seg type="pāda" n="b">pauṇḍrako balagarvitaḥ</seg> //</l>

<l xml:id="HV_App.I,31.1402"><seg type="pāda" n="a">bhavān sarvatra kuśalaḥ</seg> <seg type="pāda" n="b">sarvakāryeṣu paṇḍitaḥ</seg> /</l>

<l xml:id="HV_App.I,31.1403"><seg type="pāda" n="a">prathito devasiddheṣu</seg> <seg type="pāda" n="b">gandharveṣu mahātmasu</seg> //</l>

<l xml:id="HV_App.I,31.1404"><seg type="pāda" n="a">sarvatrago nirābādho</seg> <seg type="pāda" n="b">gantā sarvatra sarvadā</seg> /</l>

<l xml:id="HV_App.I,31.1405"><seg type="pāda" n="a">agamyaṃ tava viprendra</seg> <seg type="pāda" n="b">brahmāṇḍe 'tra na kiṃcana</seg> //</l>

<l xml:id="HV_App.I,31.1406"><seg type="pāda" n="a">nāradaivaṃ vada tvaṃ hi</seg> <seg type="pāda" n="b">yatra yatra gataḥ sadā</seg> /</l>

<l xml:id="HV_App.I,31.1407"><seg type="pāda" n="a">tatra tatra tapaḥsiddho</seg> <seg type="pāda" n="b">loke prathitavīryavān</seg> //</l>

<l xml:id="HV_App.I,31.1408"><seg type="pāda" n="a">pauṇḍra eva balī khyāto</seg> <seg type="pāda" n="b">vāsudeveti śabditaḥ</seg> /</l>

<l xml:id="HV_App.I,31.1409"><seg type="pāda" n="a">śaṅkhī cakrī gadī śārṅgī</seg> <seg type="pāda" n="b">khaḍgī tūṇītalatravān</seg> //</l>

<l xml:id="HV_App.I,31.1410"><seg type="pāda" n="a">vijetā rājasiṃhānāṃ</seg> <seg type="pāda" n="b">dātā dānasya sarvadā</seg> /</l>

<l xml:id="HV_App.I,31.1411"><seg type="pāda" n="a">bhoktā rājyasya sarvasya</seg> <seg type="pāda" n="b">śāstā rājñāṃ balād balī</seg> /</l>

<l xml:id="HV_App.I,31.1412"><seg type="pāda" n="a">ajeyaḥ śatrusainyānāṃ</seg> <seg type="pāda" n="b">rakṣitā svajanasya ha</seg> //</l>

<l xml:id="HV_App.I,31.1413"><seg type="pāda" n="a">yo 'nyo gopakanāmāsau</seg> <seg type="pāda" n="b">vāsudeveti śabditaḥ</seg> /</l>

<l xml:id="HV_App.I,31.1414"><seg type="pāda" n="a">tasya vīryabale na sto</seg> <seg type="pāda" n="b">nāmnaś ca mama dhāraṇe</seg> //</l>

<l xml:id="HV_App.I,31.1415"><seg type="pāda" n="a">sa hi gopo vṛthā bālyād</seg> <seg type="pāda" n="b">dhārayaty eva nāma me</seg> /</l>

<l xml:id="HV_App.I,31.1416"><seg type="pāda" n="a">idaṃ niścinu viprendra</seg> <seg type="pāda" n="b">eka eva bhavāmy aham</seg> //</l>

<l xml:id="HV_App.I,31.1417"><seg type="pāda" n="a">vāsudevo jagaty asmin</seg> <seg type="pāda" n="b">nirjitya balinaṃ yadum</seg> /</l>

<l xml:id="HV_App.I,31.1418"><seg type="pāda" n="a">vṛṣṇīn sarvān balāj jitvā</seg> <seg type="pāda" n="b">nirdahiṣye ca tāṃ purīṃ</seg> //</l>

<l xml:id="HV_App.I,31.1419"><seg type="pāda" n="a">dvārakāṃ vṛṣṇinilayāṃ</seg> <seg type="pāda" n="b">yoddhā cāhaṃ mahāmate</seg> /</l>

<l xml:id="HV_App.I,31.1420"><seg type="pāda" n="a">ete ca balinaḥ sarve</seg> <seg type="pāda" n="b">nṛpā mama samāgatāḥ</seg> //</l>

<l xml:id="HV_App.I,31.1421"><seg type="pāda" n="a">aśvāś ca veginaḥ santi</seg> <seg type="pāda" n="b">rathā vāyujavā mama</seg> /</l>

<l xml:id="HV_App.I,31.1422"><seg type="pāda" n="a">nāgā mattāḥ sahasraṃ ca</seg> <seg type="pāda" n="b">śataṃ niyutam eva ca</seg> //</l>

<l xml:id="HV_App.I,31.1423"><seg type="pāda" n="a">etenaiva balenājau</seg> <seg type="pāda" n="b">haniṣye keśavaṃ raṇe</seg> /</l>

<l xml:id="HV_App.I,31.1424"><seg type="pāda" n="a">tasmād evaṃ sadā vipra</seg> <seg type="pāda" n="b">vada brahman pure mama</seg> //</l>

<l xml:id="HV_App.I,31.1425"><seg type="pāda" n="a">indrasyāpi sadā vipra</seg> <seg type="pāda" n="b">vada nārada sāṃpratam</seg> /</l>

<l xml:id="HV_App.I,31.1426"><seg type="pāda" n="a">prārthanaiṣā mama vibho</seg> <seg type="pāda" n="b">namasye tvāṃ tapodhana</seg> //</l>


<milestone unit="speaker" n="nārada uvāca"/>
<l xml:id="HV_App.I,31.1427"><seg type="pāda" n="a">sarvatragaḥ sadā cāsmi</seg> <seg type="pāda" n="b">yāvad brahmāṇḍasaṃsthitiḥ</seg> /</l>

<l xml:id="HV_App.I,31.1428"><seg type="pāda" n="a">avāryaḥ sarvalokeṣu</seg> <seg type="pāda" n="b">gamane kenacin nṛpa</seg> //</l>

<l xml:id="HV_App.I,31.1429"><seg type="pāda" n="a">kiṃ tu vaktuṃ tathā rājan</seg> <seg type="pāda" n="b">notsahe nṛpasattama</seg> /</l>

<l xml:id="HV_App.I,31.1430"><seg type="pāda" n="a">mahīṃ śāsati deveśe</seg> <seg type="pāda" n="b">cakrapāṇau janārdane</seg> //</l>

<l xml:id="HV_App.I,31.1431"><seg type="pāda" n="a">viṣṇau sarvatrage deve</seg> <seg type="pāda" n="b">duṣṭān hatvā sabāndhavān</seg> /</l>

<l xml:id="HV_App.I,31.1432"><seg type="pāda" n="a">vāsudeveti ko nāma</seg> <seg type="pāda" n="b">tiṣṭhaty asmin harāv iti</seg> /</l>

<l xml:id="HV_App.I,31.1433"><seg type="pāda" n="a">ko nāma vaktum evaṃ hi</seg> <seg type="pāda" n="b">kṛṣṇe śāsati gopatau</seg> //</l>

<l xml:id="HV_App.I,31.1434"><seg type="pāda" n="a">ajñānād vaktum evaṃ cet</seg> <seg type="pāda" n="b">samarthaḥ prākṛto janaḥ</seg> /</l>

<l xml:id="HV_App.I,31.1435"><seg type="pāda" n="a">hariḥ sarvatrago viṣṇur</seg> <seg type="pāda" n="b">darpaṃ te vyaneṣyati</seg> //</l>

<l xml:id="HV_App.I,31.1436"><seg type="pāda" n="a">acintyavibhavo viṣṇuḥ</seg> <seg type="pāda" n="b">śārṅgadhanvā gadādharaḥ</seg> /</l>

<l xml:id="HV_App.I,31.1437"><seg type="pāda" n="a">ādidevaḥ purāṇātmā</seg> <seg type="pāda" n="b">darpaṃ te vyapaneṣyati</seg> //</l>

<l xml:id="HV_App.I,31.1438"><seg type="pāda" n="a">hāsyam etan mahārājan</seg> <seg type="pāda" n="b">yac cakraṃ tava saṃsthitam</seg> /</l>

<l xml:id="HV_App.I,31.1439"><seg type="pāda" n="a">śārṅgaṃ śaṅkhaṃ tathā rājan</seg> <seg type="pāda" n="b">gadā ghoratarā hi te</seg> /</l>

<l xml:id="HV_App.I,31.1440"><seg type="pāda" n="a">atīva hāsakālo 'yaṃ</seg> <seg type="pāda" n="b">tava saṃprati vartate</seg> //</l>

<note>Colophon</note>

<milestone unit="speaker" n="vaiśaṃpāyana uvāca"/>
<l xml:id="HV_App.I,31.1441"><seg type="pāda" n="a">tataḥ kruddho mahārāja</seg> <seg type="pāda" n="b">pauṇḍro balamadānvitaḥ</seg> /</l>

<l xml:id="HV_App.I,31.1442"><seg type="pāda" n="a">nāradaṃ vipravaryaṃ taṃ</seg> <seg type="pāda" n="b">provāca nṛpasaṃsadi</seg> //</l>

<l xml:id="HV_App.I,31.1443"><seg type="pāda" n="a">mā maivaṃ vada devarṣe</seg> <seg type="pāda" n="b">rājāhaṃ vijayī sadā</seg> /</l>

<l xml:id="HV_App.I,31.1444"><seg type="pāda" n="a">gaccha tvaṃ kāmam adyaiva</seg> <seg type="pāda" n="b">muniḥ śāpapradaḥ sadā</seg> /</l>

<l xml:id="HV_App.I,31.1445"><seg type="pāda" n="a">bhītas tvatto mahābuddhe</seg> <seg type="pāda" n="b">gaccha tvaṃ kāmam atra ha</seg> //</l>

<l xml:id="HV_App.I,31.1446"><seg type="pāda" n="a">ity ukto nṛpavīryeṇa</seg> <seg type="pāda" n="b">tūṣṇīm eva sa nāradaḥ</seg> /</l>

<l xml:id="HV_App.I,31.1447"><seg type="pāda" n="a">jagāmākāśagamano</seg> <seg type="pāda" n="b">yatra tiṣṭhati keśavaḥ</seg> /</l>

<l xml:id="HV_App.I,31.1448"><seg type="pāda" n="a">sa gatvā viṣṇusakāśaṃ</seg> <seg type="pāda" n="b">viṣṇoḥ sarvaṃ śaśaṃsa ha</seg> //</l>

<l xml:id="HV_App.I,31.1449"><seg type="pāda" n="a">tac chrutvā bhagavān viṣṇur</seg> <seg type="pāda" n="b">yatheṣṭaṃ vadatām iti</seg> /</l>

<l xml:id="HV_App.I,31.1450"><seg type="pāda" n="a">garvaṃ tasyāpaneṣyāmi</seg> <seg type="pāda" n="b">śvobhūte munisattama</seg> /</l>

<l xml:id="HV_App.I,31.1451"><seg type="pāda" n="a">ity uktvā virarāmaiva</seg> <seg type="pāda" n="b">tasmin badarikāśrame</seg> //</l>

<l xml:id="HV_App.I,31.1452"><seg type="pāda" n="a">tataḥ pauṇḍro mahāvīryo</seg> <seg type="pāda" n="b">balair bahubhir īśvaraḥ</seg> /</l>

<l xml:id="HV_App.I,31.1453"><seg type="pāda" n="a">aśvair anekasāhasrair</seg> <seg type="pāda" n="b">gajair bahubhir anvitaḥ</seg> //</l>

<l xml:id="HV_App.I,31.1454"><seg type="pāda" n="a">saptakoṭirathair yukta</seg> <seg type="pāda" n="b">īśvaraḥ satyasaṃgaraḥ</seg> /</l>

<l xml:id="HV_App.I,31.1455"><seg type="pāda" n="a">anekaśatasāhasraiḥ</seg> <seg type="pāda" n="b">pattibhiś ca samanvitaḥ</seg> /</l>

<l xml:id="HV_App.I,31.1456"><seg type="pāda" n="a">ekalavyaprabhṛtibhī</seg> <seg type="pāda" n="b">rājabhiś ca samanvitaḥ</seg> //</l>

<l xml:id="HV_App.I,31.1457"><seg type="pāda" n="a">aṣṭau hayasahasrāṇi</seg> <seg type="pāda" n="b">nāgānāṃ niyutaṃ tathā</seg> /</l>

<l xml:id="HV_App.I,31.1458"><seg type="pāda" n="a">prayutaṃ pattisāhasraṃ</seg> <seg type="pāda" n="b">tad balaṃ samapadyata</seg> //</l>

<l xml:id="HV_App.I,31.1459"><seg type="pāda" n="a">etena tu balenājau</seg> <seg type="pāda" n="b">prasphuran nṛpasattama</seg> /</l>

<l xml:id="HV_App.I,31.1460"><seg type="pāda" n="a">virarāja mahārāja</seg> <seg type="pāda" n="b">udayastho yathā raviḥ</seg> //</l>

<l xml:id="HV_App.I,31.1461"><seg type="pāda" n="a">yayau madhyamarātreṇa</seg> <seg type="pāda" n="b">nagarīṃ dvārakām anu</seg> /</l>

<l xml:id="HV_App.I,31.1462"><seg type="pāda" n="a">pattayo dīpikāhastā</seg> <seg type="pāda" n="b">rātrau mahati dāruṇe</seg> //</l>

<l xml:id="HV_App.I,31.1463"><seg type="pāda" n="a">yayur vividhaśastraughāḥ</seg> <seg type="pāda" n="b">saṃpatanto mahābalāḥ</seg> /</l>

<l xml:id="HV_App.I,31.1464"><seg type="pāda" n="a">dvārakāṃ vīryasaṃpannāṃ</seg> <seg type="pāda" n="b">mahāghorāṃ nṛpottamāḥ</seg> //</l>

<l xml:id="HV_App.I,31.1465"><seg type="pāda" n="a">rathaṃ mahāntam āruhya</seg> <seg type="pāda" n="b">śastraughaiś ca samanvitam</seg> /</l>

<l xml:id="HV_App.I,31.1466"><seg type="pāda" n="a">paṭṭasāsisamākīrṇaṃ</seg> <seg type="pāda" n="b">gadāparighasaṃkulam</seg> //</l>

<l xml:id="HV_App.I,31.1467"><seg type="pāda" n="a">śaktitomarasaṃkīṛnaṃ</seg> <seg type="pāda" n="b">dhvajamālāsamācitam</seg> /</l>

<l xml:id="HV_App.I,31.1468"><seg type="pāda" n="a">kiṃkiṇījālasaṃyuktaṃ</seg> <seg type="pāda" n="b">śarāsiprāsaśobhitam</seg> //</l>

<l xml:id="HV_App.I,31.1469"><seg type="pāda" n="a">mahāghoraṃ mahāraudraṃ</seg> <seg type="pāda" n="b">yugāntajaladopamam</seg> /</l>

<l xml:id="HV_App.I,31.1470"><seg type="pāda" n="a">dhanurgadāsamākīrṇaṃ</seg> <seg type="pāda" n="b">mahāvātajavopamam</seg> /</l>

<l xml:id="HV_App.I,31.1471"><seg type="pāda" n="a">agnyarkasadṛśākāraṃ</seg> <seg type="pāda" n="b">yayau dvāravatīm anu</seg> //</l>

<l xml:id="HV_App.I,31.1472"><seg type="pāda" n="a">gṛhītadīpiko rājā</seg> <seg type="pāda" n="b">vīryavān balavān nṛpa</seg> /</l>

<l xml:id="HV_App.I,31.1473"><seg type="pāda" n="a">hantum aicchaj jagannāthaṃ</seg> <seg type="pāda" n="b">vṛṣṇīṃś caiva samantataḥ</seg> //</l>

<l xml:id="HV_App.I,31.1474"><seg type="pāda" n="a">ākarṣan balamukhyāṃs tān</seg> <seg type="pāda" n="b">rājñaḥ sarvān mahādyutiḥ</seg> /</l>

<l xml:id="HV_App.I,31.1475"><seg type="pāda" n="a">pūrvadvāraṃ samāgamya</seg> <seg type="pāda" n="b">balaṃ saṃsthāpya yatnataḥ</seg> /</l>

<l xml:id="HV_App.I,31.1476"><seg type="pāda" n="a">idaṃ provāca rājā tu</seg> <seg type="pāda" n="b">nṛpān sarvān avasthitān</seg> //</l>

<l xml:id="HV_App.I,31.1477"><seg type="pāda" n="a">tāḍyatām atra bherī tu</seg> <seg type="pāda" n="b">nāma viśrāvya māmakam</seg> /</l>

<l xml:id="HV_App.I,31.1478"><seg type="pāda" n="a">yudhyatāṃ yudhyatām atra</seg> <seg type="pāda" n="b">deyaṃ vā pratidīyatām</seg> //</l>

<l xml:id="HV_App.I,31.1479"><seg type="pāda" n="a">āgataḥ pauṇḍrarājo 'yaṃ</seg> <seg type="pāda" n="b">yuddhārthī vīryavattaraḥ</seg> /</l>

<l xml:id="HV_App.I,31.1480"><seg type="pāda" n="a">hantukāmaḥ samagrān vaḥ</seg> <seg type="pāda" n="b">kṛṣṇabāhubalāśrayān</seg> //</l>

<l xml:id="HV_App.I,31.1481"><seg type="pāda" n="a">iti te preṣitāḥ sarve</seg> <seg type="pāda" n="b">samāghnaṃs tūryakān bahūn</seg> /</l>

<l xml:id="HV_App.I,31.1482"><seg type="pāda" n="a">dīpikāś ca pradīpyante</seg> <seg type="pāda" n="b">bahvyaḥ śatasahasraśaḥ</seg> //</l>

<l xml:id="HV_App.I,31.1483"><seg type="pāda" n="a">itaś cetaś ca rājāno</seg> <seg type="pāda" n="b">vartante yuddhalālasāḥ</seg> /</l>

<l xml:id="HV_App.I,31.1484"><seg type="pāda" n="a">purīṃ te paritas tasthuḥ</seg> <seg type="pāda" n="b">kṣatriyāḥ śastriṇas tathā</seg> //</l>

<l xml:id="HV_App.I,31.1485"><seg type="pāda" n="a">siṃhanādaṃ prakurvantaḥ</seg> <seg type="pāda" n="b">śastradhārāsamākulāḥ</seg> /</l>

<l xml:id="HV_App.I,31.1486"><seg type="pāda" n="a">kuto nu vṛṣṇipravaraḥ</seg> <seg type="pāda" n="b">kuto rājā jagatpatiḥ</seg> //</l>

<l xml:id="HV_App.I,31.1487"><seg type="pāda" n="a">kutaś ca sātyakir vīraḥ</seg> <seg type="pāda" n="b">kuto hārdikya eva ca</seg> /</l>

<l xml:id="HV_App.I,31.1488"><seg type="pāda" n="a">kuto nu balabhadraś ca</seg> <seg type="pāda" n="b">sarvayādavasattamaḥ</seg> /</l>

<l xml:id="HV_App.I,31.1489"><seg type="pāda" n="a">ity evaṃ kathayanto vai</seg> <seg type="pāda" n="b">rājānaḥ sarva eva tu</seg> //</l>

<l xml:id="HV_App.I,31.1490">ādāya śastrāṇi bahūni sarvataḥ @</l>
<l xml:id="HV_App.I,31.1491">śarāṃś ca cāpāni mahānti sarve |</l>
<l xml:id="HV_App.I,31.1492">yuddhāya saṃnāhanibaddhadṛṣṭayo @</l>
<l xml:id="HV_App.I,31.1493">yayuḥ purīṃ dvāravatīṃ nṛpottamāḥ ||</l>
<note>Colophon</note>

<milestone unit="speaker" n="vaiśaṃpāyana uvāca"/>
<l xml:id="HV_App.I,31.1494"><seg type="pāda" n="a">tataś ca yādavāḥ sarve</seg> <seg type="pāda" n="b">dṛṣṭvā sainikasaṃcayam</seg> /</l>

<l xml:id="HV_App.I,31.1495"><seg type="pāda" n="a">rātrau ca samanuprāptaṃ</seg> <seg type="pāda" n="b">mahāśastrasamākulam</seg> //</l>

<l xml:id="HV_App.I,31.1496"><seg type="pāda" n="a">mahāvātasamuddhūtaṃ</seg> <seg type="pāda" n="b">kalpānte sāgaropamam</seg> /</l>

<l xml:id="HV_App.I,31.1497"><seg type="pāda" n="a">acintyaṃ sarvabhūtānāṃ</seg> <seg type="pāda" n="b">kālāntakayamopamam</seg> //</l>

<l xml:id="HV_App.I,31.1498"><seg type="pāda" n="a">saṃnaddhāḥ samapadyanta</seg> <seg type="pāda" n="b">śastriṇo yuddhalālasāḥ</seg> /</l>

<l xml:id="HV_App.I,31.1499"><seg type="pāda" n="a">gṛhītadīpikāḥ sarve</seg> <seg type="pāda" n="b">yādavāḥ śastrayodhinaḥ</seg> //</l>

<l xml:id="HV_App.I,31.1500"><seg type="pāda" n="a">sātyakir balabhadraś ca</seg> <seg type="pāda" n="b">hārdikyo niśaṭhas tathā</seg> /</l>

<l xml:id="HV_App.I,31.1501"><seg type="pāda" n="a">uddhavo 'tha mahābuddhir</seg> <seg type="pāda" n="b">ugraseno mahābalaḥ</seg> //</l>

<l xml:id="HV_App.I,31.1502"><seg type="pāda" n="a">anye ca yādavāḥ sarve</seg> <seg type="pāda" n="b">kavacapragrahe ratāḥ</seg> /</l>

<l xml:id="HV_App.I,31.1503"><seg type="pāda" n="a">sāmantā yuddhakuśalā</seg> <seg type="pāda" n="b">rātrau saṃnāhayodhinaḥ</seg> //</l>

<l xml:id="HV_App.I,31.1504"><seg type="pāda" n="a">khaḍginaḥ śastriṇaś caiva</seg> <seg type="pāda" n="b">sarve śastrasamākulāḥ</seg> /</l>

<l xml:id="HV_App.I,31.1505"><seg type="pāda" n="a">yuddhāya samapadyanta</seg> <seg type="pāda" n="b">bahavo bāhuśālinaḥ</seg> //</l>

<l xml:id="HV_App.I,31.1506"><seg type="pāda" n="a">rathino gajinaś caiva</seg> <seg type="pāda" n="b">sādinaḥ sāyudhās tathā</seg> /</l>

<l xml:id="HV_App.I,31.1507"><seg type="pāda" n="a">nityayuktā mahātmāno</seg> <seg type="pāda" n="b">dhanvinaḥ puruṣottamāḥ</seg> //</l>

<l xml:id="HV_App.I,31.1508"><seg type="pāda" n="a">niryayur nagarāt tūrṇaṃ</seg> <seg type="pāda" n="b">dīpikābhiḥ samantataḥ</seg> /</l>

<l xml:id="HV_App.I,31.1509"><seg type="pāda" n="a">kutaḥ pauṇḍraka ity eva</seg> <seg type="pāda" n="b">bruvantaḥ sarvasātvatāḥ</seg> //</l>

<l xml:id="HV_App.I,31.1510"><seg type="pāda" n="a">dīpikādīpito deśo</seg> <seg type="pāda" n="b">nistamāḥ samapadyata</seg> /</l>

<l xml:id="HV_App.I,31.1511"><seg type="pāda" n="a">tato vitimiro deśaḥ</seg> <seg type="pāda" n="b">samantāt pratyapadyata</seg> /</l>

<l xml:id="HV_App.I,31.1512"><seg type="pāda" n="a">yuddhaṃ samabhavad ghoraṃ</seg> <seg type="pāda" n="b">vṛṣṇīnāṃ kṣatriyaiḥ saha</seg> //</l>

<l xml:id="HV_App.I,31.1513"><seg type="pāda" n="a">tato mahān samabhavat</seg> <seg type="pāda" n="b">saṃnādo lomaharṣaṇaḥ</seg> /</l>

<l xml:id="HV_App.I,31.1514"><seg type="pāda" n="a">hayā hayaiḥ samāyuktāḥ</seg> <seg type="pāda" n="b">gajāś ca rathayūthapaiḥ</seg> //</l>

<l xml:id="HV_App.I,31.1515"><seg type="pāda" n="a">rathā rathaiḥ samāyuktāḥ</seg> <seg type="pāda" n="b">sādinaḥ sādibhis tathā</seg> /</l>

<l xml:id="HV_App.I,31.1516"><seg type="pāda" n="a">khaḍgibhiḥ khaḍgino rājan</seg> <seg type="pāda" n="b">gadibhir gadinas tathā</seg> //</l>

<l xml:id="HV_App.I,31.1517"><seg type="pāda" n="a">parasparavyatikaro</seg> <seg type="pāda" n="b">raṇa āsīt sudāruṇaḥ</seg> /</l>

<l xml:id="HV_App.I,31.1518"><seg type="pāda" n="a">mahāpralayasaṃkṣobhaḥ</seg> <seg type="pāda" n="b">śabdas teṣāṃ mahātmanām</seg> //</l>

<l xml:id="HV_App.I,31.1519"><seg type="pāda" n="a">ādhāvata praharata</seg> <seg type="pāda" n="b">drutaṃ viparidhāvata</seg> /</l>

<l xml:id="HV_App.I,31.1520"><seg type="pāda" n="a">nighnataitān ity avocan</seg> <seg type="pāda" n="b">vṛṣṇayaḥ sarvato nṛpān</seg> //</l>

<l xml:id="HV_App.I,31.1521"><seg type="pāda" n="a">ayam eṣa mahābāhuḥ</seg> <seg type="pāda" n="b">khaḍgī patati vīryavān</seg> /</l>

<l xml:id="HV_App.I,31.1522"><seg type="pāda" n="a">ayam eṣa śarī ghoro</seg> <seg type="pāda" n="b">vartate naḥ sudāruṇaḥ</seg> /</l>

<l xml:id="HV_App.I,31.1523"><seg type="pāda" n="a">gadī cāyaṃ mahāvīryaḥ</seg> <seg type="pāda" n="b">sarvān no bādhate nṛpaḥ</seg> //</l>

<l xml:id="HV_App.I,31.1524"><seg type="pāda" n="a">ayaṃ rathī śarī cāpī</seg> <seg type="pāda" n="b">gadī tūṇīravān prabho</seg> /</l>

<l xml:id="HV_App.I,31.1525"><seg type="pāda" n="a">paṭṭasī sarvato yāti</seg> <seg type="pāda" n="b">kuntapāṇir ayaṃ balī</seg> //</l>

<l xml:id="HV_App.I,31.1526"><seg type="pāda" n="a">ayam atra mahāśūlī</seg> <seg type="pāda" n="b">saṃsthitaḥ sarvatodiśam</seg> /</l>

<l xml:id="HV_App.I,31.1527"><seg type="pāda" n="a">gajo 'yaṃ suviṣāṇāgro</seg> <seg type="pāda" n="b">vartate sarvataḥ pathi</seg> //</l>

<l xml:id="HV_App.I,31.1528"><seg type="pāda" n="a">aśvī sarvatragaḥ śūro</seg> <seg type="pāda" n="b">vegavān vātasaṃnibhaḥ</seg> /</l>

<l xml:id="HV_App.I,31.1529"><seg type="pāda" n="a">śarāñ śaraiḥ samāhanti</seg> <seg type="pāda" n="b">daṇḍān daṇḍair jagatpate</seg> //</l>

<l xml:id="HV_App.I,31.1530"><seg type="pāda" n="a">kuntān kuntaiḥ samājaghnur</seg> <seg type="pāda" n="b">gadābhiś ca gadās tathā</seg> /</l>

<l xml:id="HV_App.I,31.1531"><seg type="pāda" n="a">parighān parighaiś caiva</seg> <seg type="pāda" n="b">śūlāñ śūlaiḥ samantataḥ</seg> //</l>

<l xml:id="HV_App.I,31.1532"><seg type="pāda" n="a">evaṃ teṣāṃ mahārāja</seg> <seg type="pāda" n="b">kurvatāṃ raṇam uttamam</seg> /</l>

<l xml:id="HV_App.I,31.1533"><seg type="pāda" n="a">saṃgrāmaḥ sumahān āsīc</seg> <seg type="pāda" n="b">chabdaḥ samabhavan mahān</seg> //</l>

<l xml:id="HV_App.I,31.1534"><seg type="pāda" n="a">tūryāṇi subahūny ājau</seg> <seg type="pāda" n="b">śabdavanti mahānti ca</seg> /</l>

<l xml:id="HV_App.I,31.1535"><seg type="pāda" n="a">prādur āsan sahasrāṇi</seg> <seg type="pāda" n="b">śaṅkhānāṃ caiva nisvanāḥ</seg> //</l>

<l xml:id="HV_App.I,31.1536"><seg type="pāda" n="a">rātrau prādur abhūc chabdaḥ</seg> <seg type="pāda" n="b">saṃgrāme lomaharṣaṇaḥ</seg> /</l>

<l xml:id="HV_App.I,31.1537"><seg type="pāda" n="a">vartamāne mahāyuddhe</seg> <seg type="pāda" n="b">vṛṣṇīnāṃ caiva taiḥ saha</seg> //</l>

<l xml:id="HV_App.I,31.1538"><seg type="pāda" n="a">kecid dhatāḥ samāpetuḥ</seg> <seg type="pāda" n="b">pṛthivyāṃ pṛthivīkṣitaḥ</seg> /</l>

<l xml:id="HV_App.I,31.1539"><seg type="pāda" n="a">kecin mathitamastiṣkā</seg> <seg type="pāda" n="b">viprakīrṇaśirodharāḥ</seg> /</l>

<l xml:id="HV_App.I,31.1540"><seg type="pāda" n="a">petur urvyāṃ mahāvīryā</seg> <seg type="pāda" n="b">rājānaḥ śastrapāṇayaḥ</seg> //</l>

<l xml:id="HV_App.I,31.1541"><seg type="pāda" n="a">kecit tu bhinnavarmāṇaḥ</seg> <seg type="pāda" n="b">samāpetus tatas tataḥ</seg> /</l>

<l xml:id="HV_App.I,31.1542"><seg type="pāda" n="a">parasparaṃ samāhatya</seg> <seg type="pāda" n="b">parasparavadhaiṣiṇaḥ</seg> //</l>

<l xml:id="HV_App.I,31.1543"><seg type="pāda" n="a">nyastaśastrā mahātmānaḥ</seg> <seg type="pāda" n="b">samāṃsāraktavigrahāḥ</seg> /</l>

<l xml:id="HV_App.I,31.1544"><seg type="pāda" n="a">petur gatāsavaḥ kecid</seg> <seg type="pāda" n="b">yamarāṣṭravivardhanāḥ</seg> /</l>

<l xml:id="HV_App.I,31.1545"><seg type="pāda" n="a">evaṃ te nihatā rājan</seg> <seg type="pāda" n="b">rājānaḥ sarva eva tu</seg> //</l>

<l xml:id="HV_App.I,31.1546"><seg type="pāda" n="a">etasminn antare śūra</seg> <seg type="pāda" n="b">ekalavyo niṣādapaḥ</seg> /</l>

<l xml:id="HV_App.I,31.1547"><seg type="pāda" n="a">dhanur gṛhya mahāghoraṃ</seg> <seg type="pāda" n="b">kālāntakayamopamam</seg> //</l>

<l xml:id="HV_App.I,31.1548"><seg type="pāda" n="a">śarair anekasāhasrair</seg> <seg type="pāda" n="b">ardayām āsa yādavān</seg> /</l>

<l xml:id="HV_App.I,31.1549"><seg type="pāda" n="a">paraḥśataiḥ śarāṇāṃ tu</seg> <seg type="pāda" n="b">niśitair marmabhedibhiḥ</seg> //</l>

<l xml:id="HV_App.I,31.1550"><seg type="pāda" n="a">vṛṣṇivīrabalaṃ sarvaṃ</seg> <seg type="pāda" n="b">pothayām āsa sarvataḥ</seg> /</l>

<l xml:id="HV_App.I,31.1551"><seg type="pāda" n="a">yudhyataḥ śastrapāṇīṃś ca</seg> <seg type="pāda" n="b">kṣatriyān vīryavattamān</seg> //</l>

<l xml:id="HV_App.I,31.1552"><seg type="pāda" n="a">niśaṭhaṃ pañcaviṃśatyā</seg> <seg type="pāda" n="b">śarāṇāṃ nataparvaṇām</seg> /</l>

<l xml:id="HV_App.I,31.1553"><seg type="pāda" n="a">sāraṇaṃ daśabhir vidhvā</seg> <seg type="pāda" n="b">hārdikyaṃ pañcabhiḥ śaraiḥ</seg> //</l>

<l xml:id="HV_App.I,31.1554"><seg type="pāda" n="a">ugrasenaṃ navāśītyā</seg> <seg type="pāda" n="b">vasudevaṃ ca saptabhiḥ</seg> /</l>

<l xml:id="HV_App.I,31.1555"><seg type="pāda" n="a">uddhavaṃ daśabhiś caiva</seg> <seg type="pāda" n="b">akrūraṃ pañcabhiḥ śaraiḥ</seg> //</l>

<l xml:id="HV_App.I,31.1556"><seg type="pāda" n="a">evam ekaikaśaḥ sarvān</seg> <seg type="pāda" n="b">nihatya niśitaiḥ śaraiḥ</seg> /</l>

<l xml:id="HV_App.I,31.1557"><seg type="pāda" n="a">vidrāvya yādavīṃ senāṃ</seg> <seg type="pāda" n="b">nāma viśrāvya vīryavān</seg> //</l>

<l xml:id="HV_App.I,31.1558"><seg type="pāda" n="a">ekalavyo yadūn āha</seg> <seg type="pāda" n="b">vīryavān balavān aham</seg> /</l>

<l xml:id="HV_App.I,31.1559"><seg type="pāda" n="a">idānīṃ sātyakir vīraḥ</seg> <seg type="pāda" n="b">kva yāsyati mahābalaḥ</seg> //</l>

<l xml:id="HV_App.I,31.1560"><seg type="pāda" n="a">madamatto halī sākṣāt</seg> <seg type="pāda" n="b">kva yātīha gadādharaḥ</seg> /</l>

<l xml:id="HV_App.I,31.1561"><seg type="pāda" n="a">ity āha siṃhanādena</seg> <seg type="pāda" n="b">sarvān vismāpayann iva</seg> //</l>

<note>Colophon</note>

<milestone unit="speaker" n="vaiśaṃpāyana uvāca"/>
<l xml:id="HV_App.I,31.1562"><seg type="pāda" n="a">vidruteṣu ca sainyeṣu</seg> <seg type="pāda" n="b">vṛṣṇivīreṣu caiva hi</seg> /</l>

<l xml:id="HV_App.I,31.1563"><seg type="pāda" n="a">bhīteṣv atha mahārāja</seg> <seg type="pāda" n="b">hateṣu yudhi sarvataḥ</seg> //</l>

<l xml:id="HV_App.I,31.1564"><seg type="pāda" n="a">dīpikāsu praśāntāsu</seg> <seg type="pāda" n="b">niḥśabde sati sarvataḥ</seg> /</l>

<l xml:id="HV_App.I,31.1565"><seg type="pāda" n="a">jitam ity eva tan matvā</seg> <seg type="pāda" n="b">vṛṣṇīnāṃ balam uttamam</seg> //</l>

<l xml:id="HV_App.I,31.1566"><seg type="pāda" n="a">tataḥ pauṇḍro mahāvīryo</seg> <seg type="pāda" n="b">babhāṣe sainikān svakān</seg> /</l>

<l xml:id="HV_App.I,31.1567"><seg type="pāda" n="a">śīghraṃ gacchata rājendrāṣ</seg> <seg type="pāda" n="b">ṭaṅkaiḥ kuntaiḥ purīm imām</seg> //</l>

<l xml:id="HV_App.I,31.1568"><seg type="pāda" n="a">kuṭhāraiḥ kuntalaiś caiva</seg> <seg type="pāda" n="b">pāṣāṇaiḥ sarvatodiśam</seg> /</l>

<l xml:id="HV_App.I,31.1569"><seg type="pāda" n="a">karpaṇasthaiś ca pāṣāṇaiḥ</seg> <seg type="pāda" n="b">sarvato yāta bhūmipāḥ</seg> //</l>

<l xml:id="HV_App.I,31.1570"><seg type="pāda" n="a">bhidyantāṃ prākāracayāḥ</seg> <seg type="pāda" n="b">prāsādāś ca samantataḥ</seg> /</l>

<note>k: G2.3 M4 ins. after line 1570, T2.4 G1.4 after 1572:k</note>
<l xml:id="**HV_App.I,31.1570**16:1"><seg type="pāda" n="a">yoṣito vāramukhyāś ca</seg> <seg type="pāda" n="b">nāgāś caiva samantataḥ</seg> /</l>

<l xml:id="HV_App.I,31.1571"><seg type="pāda" n="a">gṛhyantām aśvamukhyāś ca</seg> <seg type="pāda" n="b">dhanāni subahūni ca</seg> //</l>

<l xml:id="HV_App.I,31.1572"><seg type="pāda" n="a">gṛhyantāṃ kanyakāḥ sarvā</seg> <seg type="pāda" n="b">dāsyaś caiva samantataḥ</seg> /</l>

<l xml:id="HV_App.I,31.1573"><seg type="pāda" n="a">gṛhyantām aśvamukhyāś ca</seg> <seg type="pāda" n="b">dhanāni subahūny atha</seg> //</l>

<l xml:id="HV_App.I,31.1574"><seg type="pāda" n="a">tatheti te mahātmāno</seg> <seg type="pāda" n="b">rājānaḥ sarva eva tu</seg> /</l>

<l xml:id="HV_App.I,31.1575"><seg type="pāda" n="a">kuṭhāraiḥ sarvataś caiva</seg> <seg type="pāda" n="b">cicchiduḥ pauṇḍrakājñayā</seg> /</l>

<l xml:id="HV_App.I,31.1576"><seg type="pāda" n="a">prākārāṃś caiva sarvatra</seg> <seg type="pāda" n="b">prāsādān ratnasaṃcayān</seg> //</l>

<l xml:id="HV_App.I,31.1577"><seg type="pāda" n="a">atha tatra mahāśabdaḥ</seg> <seg type="pāda" n="b">prādur āsīt samantataḥ</seg> /</l>

<l xml:id="HV_App.I,31.1578"><seg type="pāda" n="a">ṭaṅkeṣu pātyamāneṣu</seg> <seg type="pāda" n="b">prākāreṣu mahābalaiḥ</seg> /</l>

<l xml:id="HV_App.I,31.1579"><seg type="pāda" n="a">pūrvadvāre mahārāja</seg> <seg type="pāda" n="b">bhinnāḥ prākārasaṃcayāḥ</seg> //</l>

<l xml:id="HV_App.I,31.1580"><seg type="pāda" n="a">śrutvā śabdaṃ mahāghoraṃ</seg> <seg type="pāda" n="b">sātyakiḥ krodhamūrchitaḥ</seg> /</l>

<l xml:id="HV_App.I,31.1581"><seg type="pāda" n="a">mayi sarvaṃ samāropya</seg> <seg type="pāda" n="b">keśavo yādaveśvaraḥ</seg> /</l>

<l xml:id="HV_App.I,31.1582"><seg type="pāda" n="a">gataḥ kailāsaśikharaṃ</seg> <seg type="pāda" n="b">draṣṭum īśvaram avyayam</seg> //</l>

<l xml:id="HV_App.I,31.1583"><seg type="pāda" n="a">avaśyaṃ sarvathā rakṣyā</seg> <seg type="pāda" n="b">purī dvāravatī mayā</seg> /</l>

<l xml:id="HV_App.I,31.1584"><seg type="pāda" n="a">iti saṃcintya manasā</seg> <seg type="pāda" n="b">dhanur ādāya satvaram</seg> //</l>

<l xml:id="HV_App.I,31.1585"><seg type="pāda" n="a">rathaṃ mahāntam āruhya</seg> <seg type="pāda" n="b">dārukasya mahātmanaḥ</seg> /</l>

<l xml:id="HV_App.I,31.1586"><seg type="pāda" n="a">putreṇa saṃskṛtaṃ ghoraṃ</seg> <seg type="pāda" n="b">yantā ca svayam eva ha</seg> //</l>

<l xml:id="HV_App.I,31.1587"><seg type="pāda" n="a">dhanur mahat tam ādāya</seg> <seg type="pāda" n="b">śarāṃś cāśīviṣopamān</seg> /</l>

<l xml:id="HV_App.I,31.1588"><seg type="pāda" n="a">āmucya kavacaṃ ghoraṃ</seg> <seg type="pāda" n="b">śastrasaṃpātaduḥsaham</seg> //</l>

<l xml:id="HV_App.I,31.1589"><seg type="pāda" n="a">aṅgadī kuṇḍalī tūṇī</seg> <seg type="pāda" n="b">śarī cāpī gadāsimān</seg> /</l>

<l xml:id="HV_App.I,31.1590"><seg type="pāda" n="a">yayau yuddhāya vegena</seg> <seg type="pāda" n="b">saṃsmaran kaiśavaṃ vacaḥ</seg> //</l>

<l xml:id="HV_App.I,31.1591"><seg type="pāda" n="a">dīpikādīpite deśe</seg> <seg type="pāda" n="b">yayau sātyakir uttamaḥ</seg> //</l>

<l xml:id="HV_App.I,31.1592"><seg type="pāda" n="a">tathā ca baladevo 'pi</seg> <seg type="pāda" n="b">ratham āruhya bhāsvaram</seg> /</l>

<l xml:id="HV_App.I,31.1593"><seg type="pāda" n="a">gadī śarāsimān vīraḥ</seg> <seg type="pāda" n="b">prāyād raṇacikīrṣayā</seg> //</l>

<l xml:id="HV_App.I,31.1594"><seg type="pāda" n="a">siṃhanādaṃ prakurvaṃs tu</seg> <seg type="pāda" n="b">vimuñcan bhairavaṃ ravam</seg> /</l>

<l xml:id="HV_App.I,31.1595"><seg type="pāda" n="a">uddhavo 'pi balī sākṣād</seg> <seg type="pāda" n="b">gajam āruhya satvaram</seg> //</l>

<l xml:id="HV_App.I,31.1596"><seg type="pāda" n="a">mattaṃ mahāravaṃ ghoraṃ</seg> <seg type="pāda" n="b">saṃgrāmaṃ nītimattaraḥ</seg> /</l>

<l xml:id="HV_App.I,31.1597"><seg type="pāda" n="a">yayau nītiṃ vicinvānaḥ</seg> <seg type="pāda" n="b">parāṃ prītiṃ mahābalaḥ</seg> //</l>

<l xml:id="HV_App.I,31.1598"><seg type="pāda" n="a">anye 'pi vṛṣṇayaḥ sarve</seg> <seg type="pāda" n="b">yayuḥ saṃgrāmalālasāḥ</seg> /</l>

<l xml:id="HV_App.I,31.1599"><seg type="pāda" n="a">rathān gajān samāruhya</seg> <seg type="pāda" n="b">hārdikyapramukhās tadā</seg> //</l>

<l xml:id="HV_App.I,31.1600"><seg type="pāda" n="a">dīpikābhiś ca sarvatra</seg> <seg type="pāda" n="b">purovṛttābhir īśvarāḥ</seg> /</l>

<l xml:id="HV_App.I,31.1601"><seg type="pāda" n="a">siṃhanādaṃ prakurvantaḥ</seg> <seg type="pāda" n="b">smarantaḥ kaiśavaṃ vacaḥ</seg> //</l>

<l xml:id="HV_App.I,31.1602"><seg type="pāda" n="a">pūrvadvāri samāgamya</seg> <seg type="pāda" n="b">vṛṣṇayo yuddhalālasāḥ</seg> /</l>

<l xml:id="HV_App.I,31.1603"><seg type="pāda" n="a">te sametya yathāyogaṃ</seg> <seg type="pāda" n="b">sthitās tatra mahābalāḥ</seg> //</l>

<l xml:id="HV_App.I,31.1604"><seg type="pāda" n="a">sthite sainye mahāghore</seg> <seg type="pāda" n="b">dīpikādīpite pathi</seg> /</l>

<l xml:id="HV_App.I,31.1605"><seg type="pāda" n="a">śinir vīraḥ śarī cāpī</seg> <seg type="pāda" n="b">gadī tūṇīrapāṇimān</seg> //</l>

<l xml:id="HV_App.I,31.1606"><seg type="pāda" n="a">vāyavyāstraṃ samādāya</seg> <seg type="pāda" n="b">yojayitvā mahāśaram</seg> /</l>

<l xml:id="HV_App.I,31.1607"><seg type="pāda" n="a">ākarṇapūrṇam ākṛṣya</seg> <seg type="pāda" n="b">dhanuḥ pravaram uttamam</seg> //</l>

<l xml:id="HV_App.I,31.1608"><seg type="pāda" n="a">mumoca parasainyeṣu</seg> <seg type="pāda" n="b">śinivīraḥ pratāpavān</seg> //</l>

<l xml:id="HV_App.I,31.1609"><seg type="pāda" n="a">vāyavyāstreṇa te sarve</seg> <seg type="pāda" n="b">tatrasthā nṛpasattamāḥ</seg> /</l>

<l xml:id="HV_App.I,31.1610"><seg type="pāda" n="a">vidrutā hy astravīryeṇa</seg> <seg type="pāda" n="b">yatra tiṣṭhati pauṇḍrakaḥ</seg> //</l>

<l xml:id="HV_App.I,31.1611"><seg type="pāda" n="a">tatra gatvā sthitāḥ sarve</seg> <seg type="pāda" n="b">nirdhūtā vātaraṃhasā</seg> /</l>

<l xml:id="HV_App.I,31.1612"><seg type="pāda" n="a">yatra pūrvaṃ sthitāḥ sarve</seg> <seg type="pāda" n="b">vidrutā rājasattamāḥ</seg> //</l>

<l xml:id="HV_App.I,31.1613"><seg type="pāda" n="a">tatra sthitvā sa śaineyaḥ</seg> <seg type="pāda" n="b">śaram ādāya satvaram</seg> /</l>

<l xml:id="HV_App.I,31.1614"><seg type="pāda" n="a">niśitaṃ sarpabhogābhaṃ</seg> <seg type="pāda" n="b">babhāṣe sātyakis tadā</seg> //</l>

<l xml:id="HV_App.I,31.1615"><seg type="pāda" n="a">kvedānīṃ sa mahābāhuḥ</seg> <seg type="pāda" n="b">pauṇḍrako rājasaṃjñakaḥ</seg> /</l>

<l xml:id="HV_App.I,31.1616"><seg type="pāda" n="a">sthito 'smi vyavasāyena</seg> <seg type="pāda" n="b">śarī cāpī mahābalaḥ</seg> //</l>

<l xml:id="HV_App.I,31.1617"><seg type="pāda" n="a">yadi draṣṭā durātmānaṃ</seg> <seg type="pāda" n="b">tato hantā nṛpādhamam</seg> /</l>

<l xml:id="HV_App.I,31.1618"><seg type="pāda" n="a">bhṛtyo 'smi keśavasyāhaṃ</seg> <seg type="pāda" n="b">jighāṃsuḥ pauṇḍrakaṃ sthitaḥ</seg> //</l>

<l xml:id="HV_App.I,31.1619"><seg type="pāda" n="a">chittvā śiras tu tasyāhaṃ</seg> <seg type="pāda" n="b">sarvakṣatrasya paśyataḥ</seg> /</l>

<l xml:id="HV_App.I,31.1620"><seg type="pāda" n="a">dāsyāmi vaḷagṛdhrebhyaḥ</seg> <seg type="pāda" n="b">śvabhyaś caiva durātmanaḥ</seg> //</l>

<l xml:id="HV_App.I,31.1621"><seg type="pāda" n="a">ko nu nāmedṛśaṃ karma</seg> <seg type="pāda" n="b">coravac ca samācaret</seg> /</l>

<l xml:id="HV_App.I,31.1622"><seg type="pāda" n="a">supteṣu niśi sarvatra</seg> <seg type="pāda" n="b">yādaveṣu mahātmasu</seg> //</l>

<l xml:id="HV_App.I,31.1623"><seg type="pāda" n="a">coro 'yaṃ sarvathā rājā</seg> <seg type="pāda" n="b">na hi rājā balānvitaḥ</seg> /</l>

<l xml:id="HV_App.I,31.1624"><seg type="pāda" n="a">yadi śakto na kuryāc ca</seg> <seg type="pāda" n="b">cauryam etan nṛpādhamaḥ</seg> //</l>

<l xml:id="HV_App.I,31.1625"><seg type="pāda" n="a">aho 'sya bālatā rājñaś</seg> <seg type="pāda" n="b">corakāryaṃ prakurvataḥ</seg> /</l>

<l xml:id="HV_App.I,31.1626"><seg type="pāda" n="a">sarvathā gamanaṃ tasya</seg> <seg type="pāda" n="b">na hi paśyāmi sāṃpratam</seg> //</l>

<l xml:id="HV_App.I,31.1627"><seg type="pāda" n="a">ity uccaiḥ sātyakir vīraḥ</seg> <seg type="pāda" n="b">prajahāsa mahāsvanam</seg> /</l>

<l xml:id="HV_App.I,31.1628"><seg type="pāda" n="a">visphārya sudṛḍhaṃ cāpaṃ</seg> <seg type="pāda" n="b">saṃdadhe kārmuke śaram</seg> //</l>

<l xml:id="HV_App.I,31.1629"><seg type="pāda" n="a">ākarṇya vacanaṃ vīraḥ</seg> <seg type="pāda" n="b">sātyakes tasya dhīmataḥ</seg> /</l>

<l xml:id="HV_App.I,31.1630"><seg type="pāda" n="a">vāsudevo mahāvīryaḥ</seg> <seg type="pāda" n="b">pauṇḍrako nṛpasattamaḥ</seg> //</l>

<l xml:id="HV_App.I,31.1631"><seg type="pāda" n="a">ādāya niśitaṃ bāṇam</seg> <seg type="pāda" n="b">āgatya purato yadoḥ</seg> /</l>

<l xml:id="HV_App.I,31.1632"><seg type="pāda" n="a">babhāṣe vāsudevas tu</seg> <seg type="pāda" n="b">hasan bahuvidhaṃ nṛpaḥ</seg> //</l>

<l xml:id="HV_App.I,31.1633"><seg type="pāda" n="a">sātyake śṛṇu me vākyaṃ</seg> <seg type="pāda" n="b">yadi yoddhuṃ vyavasthitaḥ</seg> /</l>

<l xml:id="HV_App.I,31.1634"><seg type="pāda" n="a">kva nu kṛṣṇaḥ kva gopālaḥ</seg> <seg type="pāda" n="b">kutaḥ sa iha vartate</seg> //</l>

<l xml:id="HV_App.I,31.1635"><seg type="pāda" n="a">strīhantā paśuhantā ca</seg> <seg type="pāda" n="b">kva ca svāmīti śabdyate</seg> /</l>

<l xml:id="HV_App.I,31.1636"><seg type="pāda" n="a">sa idānīṃ kva varteta</seg> <seg type="pāda" n="b">gṛhītvā mama nāma tat</seg> /</l>

<l xml:id="HV_App.I,31.1637"><seg type="pāda" n="a">hantā sakhyur mahāvīryo</seg> <seg type="pāda" n="b">narakasya mahātmanaḥ</seg> //</l>

<l xml:id="HV_App.I,31.1638"><seg type="pāda" n="a">mamaiva nāma tad bhūyād</seg> <seg type="pāda" n="b">dhate tasmin durātmani</seg> /</l>

<l xml:id="HV_App.I,31.1639"><seg type="pāda" n="a">gaccha tvaṃ kāmato vīra</seg> <seg type="pāda" n="b">yoddhuṃ na kṣamate bhavān</seg> //</l>

<l xml:id="HV_App.I,31.1640"><seg type="pāda" n="a">atha vā tiṣṭha kiṃcit tu</seg> <seg type="pāda" n="b">tato draṣṭāsi me balam</seg> /</l>

<l xml:id="HV_App.I,31.1641"><seg type="pāda" n="a">śiras te pātayiṣyāmi</seg> <seg type="pāda" n="b">śarair ghorair durāsadaiḥ</seg> //</l>

<l xml:id="HV_App.I,31.1642"><seg type="pāda" n="a">hatasya tava vīrasya</seg> <seg type="pāda" n="b">bhūmiḥ pāsyati śoṇitam</seg> /</l>

<l xml:id="HV_App.I,31.1643"><seg type="pāda" n="a">śroṣyate sa tathā gopo</seg> <seg type="pāda" n="b">hataḥ sātyakir ity api</seg> //</l>

<l xml:id="HV_App.I,31.1644"><seg type="pāda" n="a">yo garvas tasya gopasya</seg> <seg type="pāda" n="b">sarvadā vartate mahān</seg> /</l>

<l xml:id="HV_App.I,31.1645"><seg type="pāda" n="a">vinaṅkṣyati sa tu kṣipraṃ</seg> <seg type="pāda" n="b">hate tvayi yadūttama</seg> //</l>

<l xml:id="HV_App.I,31.1646"><seg type="pāda" n="a">tvayi rakṣāṃ samādiśya</seg> <seg type="pāda" n="b">gopaḥ kailāsaparvatam</seg> /</l>

<l xml:id="HV_App.I,31.1647"><seg type="pāda" n="a">gata ity evam asmābhiḥ</seg> <seg type="pāda" n="b">śrutaṃ pūrvaṃ mahāmate</seg> //</l>

<l xml:id="HV_App.I,31.1648"><seg type="pāda" n="a">śaraṃ gṛhāṇa niśitaṃ</seg> <seg type="pāda" n="b">yadi śaknoṣi matpuraḥ</seg> /</l>

<l xml:id="HV_App.I,31.1649"><seg type="pāda" n="a">ity uktvā bāṇaṃ ādāya</seg> <seg type="pāda" n="b">yoddhuṃ vyavasitaḥ kila</seg> //</l>

<note>Colophon</note>

<milestone unit="speaker" n="vaiśaṃpāyana uvāca"/>
<l xml:id="HV_App.I,31.1650"><seg type="pāda" n="a">tataḥ kruddho mahārāja</seg> <seg type="pāda" n="b">sātyakir vṛṣṇipuṃgavaḥ</seg> /</l>

<l xml:id="HV_App.I,31.1651"><seg type="pāda" n="a">uvāca vacanaṃ rājan</seg> <seg type="pāda" n="b">vāsudevaṃ smayann iva</seg> //</l>

<l xml:id="HV_App.I,31.1652"><seg type="pāda" n="a">mā voca īdṛśaṃ vākyaṃ</seg> <seg type="pāda" n="b">vāsudevaṃ nṛpādhama</seg> /</l>

<l xml:id="HV_App.I,31.1653"><seg type="pāda" n="a">ko nāma jagatāṃ nātham</seg> <seg type="pāda" n="b">itthaṃ brūyāj jijīviṣuḥ</seg> //</l>

<l xml:id="HV_App.I,31.1654"><seg type="pāda" n="a">mṛtyus tvāṃ sarvathā yāti</seg> <seg type="pāda" n="b">vadantaṃ tādṛśaṃ vacaḥ</seg> /</l>

<l xml:id="HV_App.I,31.1655"><seg type="pāda" n="a">jihvā te śatadhā dīryād</seg> <seg type="pāda" n="b">vadatas tādṛśaṃ vacaḥ</seg> //</l>

<l xml:id="HV_App.I,31.1656"><seg type="pāda" n="a">eṣa te pātayiṣyāmi</seg> <seg type="pāda" n="b">śiraḥ kāyāc ca pauṇḍraka</seg> /</l>

<l xml:id="HV_App.I,31.1657"><seg type="pāda" n="a">yan nāma vāsudeveti</seg> <seg type="pāda" n="b">tava saṃprati vartate</seg> //</l>

<l xml:id="HV_App.I,31.1658"><seg type="pāda" n="a">yāvat patati kāyāt tu</seg> <seg type="pāda" n="b">śiras tāvat tu vartatām</seg> /</l>

<l xml:id="HV_App.I,31.1659"><seg type="pāda" n="a">sa eva śvo hi bhagavān</seg> <seg type="pāda" n="b">vāsudevo bhaviṣyati</seg> //</l>

<l xml:id="HV_App.I,31.1660"><seg type="pāda" n="a">eka eva jagannāthaḥ</seg> <seg type="pāda" n="b">kartā sarvasya sarvagaḥ</seg> /</l>

<l xml:id="HV_App.I,31.1661"><seg type="pāda" n="a">durātman sarvathā devo</seg> <seg type="pāda" n="b">bhaviṣyati na saṃśayaḥ</seg> //</l>

<l xml:id="HV_App.I,31.1662"><seg type="pāda" n="a">eṣa te svaśiraḥ kāyāt</seg> <seg type="pāda" n="b">pātayiṣyāmi rājaka</seg> /</l>

<l xml:id="HV_App.I,31.1663"><seg type="pāda" n="a">yady asau bhagavān viṣṇur</seg> <seg type="pāda" n="b">nāgamiṣyati sāṃpratam</seg> //</l>

<l xml:id="HV_App.I,31.1664"><seg type="pāda" n="a">astraṃ vīryaṃ balaṃ caiva</seg> <seg type="pāda" n="b">sarvaṃ darśaya sāṃpratam</seg> /</l>

<l xml:id="HV_App.I,31.1665"><seg type="pāda" n="a">nātaḥ paraṃ balaṃ rājan</seg> <seg type="pāda" n="b">vīryaṃ tava ca vartate</seg> //</l>

<l xml:id="HV_App.I,31.1666"><seg type="pāda" n="a">sarvaṃ darśaya yatnena</seg> <seg type="pāda" n="b">sthito 'smi vyavasāyavān</seg> /</l>

<l xml:id="HV_App.I,31.1667"><seg type="pāda" n="a">śarī cāpī gadī khaḍgī</seg> <seg type="pāda" n="b">sarvathāham upasthitaḥ</seg> //</l>

<l xml:id="HV_App.I,31.1668"><seg type="pāda" n="a">neto nagaram āyāsi</seg> <seg type="pāda" n="b">satyenaitad bravīmy aham</seg> /</l>

<l xml:id="HV_App.I,31.1669"><seg type="pāda" n="a">sarvathā kṛtakṛtyo 'smi</seg> <seg type="pāda" n="b">dṛṣṭvā tvāṃ vāsudevaka</seg> /</l>

<l xml:id="HV_App.I,31.1670"><seg type="pāda" n="a">tavāṅgaṃ tilaśaḥ kṛtvā</seg> <seg type="pāda" n="b">śvabhyo dāsyāmi rājaka</seg> //</l>

<l xml:id="HV_App.I,31.1671"><seg type="pāda" n="a">ity uktvā bāṇam ādāya</seg> <seg type="pāda" n="b">vāsudevaṃ mahābalam</seg> /</l>

<l xml:id="HV_App.I,31.1672"><seg type="pāda" n="a">ākarṇapūrṇam ākṛṣya</seg> <seg type="pāda" n="b">vivyādha niśitaṃ śaram</seg> //</l>

<l xml:id="HV_App.I,31.1673"><seg type="pāda" n="a">sa tena viddho yadunā</seg> <seg type="pāda" n="b">vāsudevaḥ pratāpavān</seg> /</l>

<l xml:id="HV_App.I,31.1674"><seg type="pāda" n="a">vamañ śoṇitam atyuṣṇam</seg> <seg type="pāda" n="b">aṅgān netrān nṛpottama</seg> //</l>

<l xml:id="HV_App.I,31.1675"><seg type="pāda" n="a">tataś cukrodha sa nṛpo</seg> <seg type="pāda" n="b">vāsudevaḥ pratāpavān</seg> /</l>

<l xml:id="HV_App.I,31.1676"><seg type="pāda" n="a">navabhir daśabhiś caiva</seg> <seg type="pāda" n="b">śaraiḥ saṃnataparvabhiḥ</seg> /</l>

<l xml:id="HV_App.I,31.1677"><seg type="pāda" n="a">vivyādha sātyakiṃ rājā</seg> <seg type="pāda" n="b">nadaṃś ca bahudhā kila</seg> //</l>

<l xml:id="HV_App.I,31.1678"><seg type="pāda" n="a">tato nārācam ādāya</seg> <seg type="pāda" n="b">niśitaṃ yamasaṃnibham</seg> /</l>

<l xml:id="HV_App.I,31.1679"><seg type="pāda" n="a">dhanur ākṛṣya balavān</seg> <seg type="pāda" n="b">vāsudevo nṛpottamaḥ</seg> /</l>

<l xml:id="HV_App.I,31.1680"><seg type="pāda" n="a">vivyādha sātyakiṃ bhūyo</seg> <seg type="pāda" n="b">niśi prahlādayan svakān</seg> //</l>

<l xml:id="HV_App.I,31.1681"><seg type="pāda" n="a">nārācena samāviddhaḥ</seg> <seg type="pāda" n="b">sātyakiḥ satyasaṃgaraḥ</seg> /</l>

<l xml:id="HV_App.I,31.1682"><seg type="pāda" n="a">lalāṭe sudṛḍhaṃ vīro</seg> <seg type="pāda" n="b">vṛṣṇīnām agraṇīs tadā</seg> /</l>

<l xml:id="HV_App.I,31.1683"><seg type="pāda" n="a">niṣasāda rathopasthe</seg> <seg type="pāda" n="b">niśceṣṭa iva sattama</seg> //</l>

<note>k: G2 ins. :k</note>
<l xml:id="**HV_App.I,31.1683**17:1"><seg type="pāda" n="a">tatas tat tatkṣaṇenaiva</seg> <seg type="pāda" n="b">gatamohaḥ pratāpavān</seg> /</l>

<l xml:id="**HV_App.I,31.1683**17:2"><seg type="pāda" n="a">saṃkruddhaḥ śinivīro 'sau</seg> <seg type="pāda" n="b">prahasann idam abravīt</seg> /</l>

<l xml:id="**HV_App.I,31.1683**17:3"><seg type="pāda" n="a">pātayiṣyāmi te vīryam</seg> <seg type="pāda" n="b">ity uktvā bāṇam ādade</seg> //</l>

<l xml:id="HV_App.I,31.1684"><seg type="pāda" n="a">tataḥ sa pauṇḍrako rājā</seg> <seg type="pāda" n="b">vidhvā daśabhir āśugaiḥ</seg> /</l>

<l xml:id="HV_App.I,31.1685"><seg type="pāda" n="a">sārathiṃ pañcaviṃśatyā</seg> <seg type="pāda" n="b">hayāṃś ca caturo dṛḍham</seg> //</l>

<l xml:id="HV_App.I,31.1686"><seg type="pāda" n="a">te hayā rudhirāktāṅgāḥ</seg> <seg type="pāda" n="b">sārathiś ca samantataḥ</seg> /</l>

<l xml:id="HV_App.I,31.1687"><seg type="pāda" n="a">vihvalāḥ samapadyanta</seg> <seg type="pāda" n="b">vāsudevasya paśyataḥ</seg> /</l>

<l xml:id="HV_App.I,31.1688"><seg type="pāda" n="a">vāsudevo rathī cāpī</seg> <seg type="pāda" n="b">siṃhanādaṃ samādade</seg> //</l>

<l xml:id="HV_App.I,31.1689"><seg type="pāda" n="a">tena nādena tatrābhūd</seg> <seg type="pāda" n="b">vibuddhaḥ sātyakis tadā</seg> /</l>

<l xml:id="HV_App.I,31.1690"><seg type="pāda" n="a">viddhān hayāṃs tathā dṛṣṭvā</seg> <seg type="pāda" n="b">sārathiṃ ca tathāgatam</seg> //</l>

<l xml:id="HV_App.I,31.1691"><seg type="pāda" n="a">śaineyo 'tha mahāvīryo</seg> <seg type="pāda" n="b">ruṣito nṛpasattama</seg> /</l>

<l xml:id="HV_App.I,31.1692"><seg type="pāda" n="a">are drakṣyāmi te vīryam</seg> <seg type="pāda" n="b">ity uktvā bāṇam ādade</seg> /</l>

<l xml:id="HV_App.I,31.1693"><seg type="pāda" n="a">vivyādha tena bāṇena</seg> <seg type="pāda" n="b">vakṣasy enaṃ mahābalam</seg> //</l>

<l xml:id="HV_App.I,31.1694"><seg type="pāda" n="a">tataś cacāla tenājau</seg> <seg type="pāda" n="b">vāsudevaḥ śareṇa ha</seg> /</l>

<l xml:id="HV_App.I,31.1695"><seg type="pāda" n="a">susruve rudhiraṃ ghoram</seg> <seg type="pāda" n="b">atyuṣṇaṃ vakṣaso nṛpa</seg> //</l>

<l xml:id="HV_App.I,31.1696"><seg type="pāda" n="a">rathopasthe papātāśu</seg> <seg type="pāda" n="b">niḥśvasan bahuśo nṛpa</seg> /</l>

<l xml:id="HV_App.I,31.1697"><seg type="pāda" n="a">kṛtyaṃ cāpi na jānāti</seg> <seg type="pāda" n="b">kevalaṃ niṣasāda ha</seg> //</l>

<l xml:id="HV_App.I,31.1698"><seg type="pāda" n="a">sātyakis tu rathaṃ vidhvā</seg> <seg type="pāda" n="b">daśabhiḥ sāyakais tadā</seg> /</l>

<l xml:id="HV_App.I,31.1699"><seg type="pāda" n="a">dhvajaṃ ciccheda bhallena</seg> <seg type="pāda" n="b">vāsudevasya vṛṣṇipaḥ</seg> /</l>

<l xml:id="HV_App.I,31.1700"><seg type="pāda" n="a">hayāṃś ca caturo hatvā</seg> <seg type="pāda" n="b">bāṇaiḥ sārathim eva ca</seg> //</l>

<l xml:id="HV_App.I,31.1701"><seg type="pāda" n="a">yuyudhāno 'tha rājendra</seg> <seg type="pāda" n="b">bhallena niśitena ha</seg> /</l>

<l xml:id="HV_App.I,31.1702"><seg type="pāda" n="a">sāratheś ca śiraḥ kāyād</seg> <seg type="pāda" n="b">aharat sātyakis tadā</seg> //</l>

<l xml:id="HV_App.I,31.1703"><seg type="pāda" n="a">rathagranthiṃ ca ciccheda</seg> <seg type="pāda" n="b">hayāś ca vyasavo 'bhavan</seg> /</l>

<l xml:id="HV_App.I,31.1704"><seg type="pāda" n="a">aśvāṃś ca caturo hatvā</seg> <seg type="pāda" n="b">caturbhiḥ patribhis tadā</seg> //</l>

<l xml:id="HV_App.I,31.1705"><seg type="pāda" n="a">cakraṃ ca tilaśaḥ kṛtvā</seg> <seg type="pāda" n="b">bāṇair daśabhir añjasā</seg> /</l>

<l xml:id="HV_App.I,31.1706"><seg type="pāda" n="a">jahāsa vipulaṃ rājan</seg> <seg type="pāda" n="b">vāsudevo mahābalaḥ</seg> //</l>

<l xml:id="HV_App.I,31.1707"><seg type="pāda" n="a">sātyakiś ca tadā rājan</seg> <seg type="pāda" n="b">rathād āplutya satvaram</seg> /</l>

<l xml:id="HV_App.I,31.1708"><seg type="pāda" n="a">dhanur ādāya vipulaṃ</seg> <seg type="pāda" n="b">tasthau bhūmau yadūttamaḥ</seg> //</l>

<l xml:id="HV_App.I,31.1709"><seg type="pāda" n="a">tato bhallena tīkṣṇena</seg> <seg type="pāda" n="b">jyāṃ ca ciccheda satvaram</seg> /</l>

<l xml:id="HV_App.I,31.1710"><seg type="pāda" n="a">nimeṣād iva vīras tu</seg> <seg type="pāda" n="b">sātyakiḥ satyavikramaḥ</seg> /</l>

<l xml:id="HV_App.I,31.1711"><seg type="pāda" n="a">dhanuś ciccheda bhallena</seg> <seg type="pāda" n="b">sarvān vismāpayann iva</seg> //</l>

<l xml:id="HV_App.I,31.1712"><seg type="pāda" n="a">tatas tyaktvā mahācāpam</seg> <seg type="pāda" n="b">anyad ghoraṃ mahāmṛdhe</seg> /</l>

<l xml:id="HV_App.I,31.1713"><seg type="pāda" n="a">anyat kārmukam ādāya</seg> <seg type="pāda" n="b">vivyādha niśitaiḥ śaraiḥ</seg> //</l>

<l xml:id="HV_App.I,31.1714"><seg type="pāda" n="a">vāsudevo 'pi niḥśvasya</seg> <seg type="pāda" n="b">dhanur ādāya satvaram</seg> /</l>

<l xml:id="HV_App.I,31.1715"><seg type="pāda" n="a">śarāṃś ca katicid rājan</seg> <seg type="pāda" n="b">gadāṃ khaḍgaṃ ca yatnataḥ</seg> /</l>

<l xml:id="HV_App.I,31.1716"><seg type="pāda" n="a">yāvad balaṃ samādāya</seg> <seg type="pāda" n="b">tato bhūmau vyatiṣṭhata</seg> //</l>

<l xml:id="HV_App.I,31.1717"><seg type="pāda" n="a">bhūmiṣṭho vāsudevas tu</seg> <seg type="pāda" n="b">sātyakiṃ satyavikramam</seg> /</l>

<l xml:id="HV_App.I,31.1718"><seg type="pāda" n="a">śarair anekasāhasraiḥ</seg> <seg type="pāda" n="b">ardayām āsa satvaram</seg> //</l>

<l xml:id="HV_App.I,31.1719"><seg type="pāda" n="a">sātyaker dhvajavaṃśaṃ tu</seg> <seg type="pāda" n="b">ciccheda raṇamūrdhani</seg> /</l>

<l xml:id="HV_App.I,31.1720"><seg type="pāda" n="a">rathaṃ jaghāna niśitaiḥ</seg> <seg type="pāda" n="b">śarair daśabhir āśugaiḥ</seg> //</l>

<l xml:id="HV_App.I,31.1721"><seg type="pāda" n="a">sātyakiḥ krūrakarmāṇam</seg> <seg type="pāda" n="b">indro vṛtravadhe yathā</seg> //</l>

<l xml:id="HV_App.I,31.1722"><seg type="pāda" n="a">tataś ca yuyudhānas tu</seg> <seg type="pāda" n="b">vāsudevaṃ nṛpottama</seg> /</l>

<l xml:id="HV_App.I,31.1723"><seg type="pāda" n="a">daśabhir daśabhiś caiva</seg> <seg type="pāda" n="b">pañcabhiḥ pañcabhis tathā</seg> //</l>

<l xml:id="HV_App.I,31.1724"><seg type="pāda" n="a">ṣaḍbhiḥ ṣaḍbhis tathāṣṭābhir</seg> <seg type="pāda" n="b">bibheda raṇamūrdhani</seg> /</l>

<l xml:id="HV_App.I,31.1725"><seg type="pāda" n="a">yathā devāsure yuddhe</seg> <seg type="pāda" n="b">baliṃ baliripur nṛpa</seg> //</l>

<l xml:id="HV_App.I,31.1726"><seg type="pāda" n="a">sa ca cāpaṃ mahāghoraṃ</seg> <seg type="pāda" n="b">pauṇḍro yaduvṛṣasya ha</seg> /</l>

<l xml:id="HV_App.I,31.1727"><seg type="pāda" n="a">muṣṭideśe dvidhā kṛtvā</seg> <seg type="pāda" n="b">bāṇair daśabhir añjasā</seg> /</l>

<l xml:id="HV_App.I,31.1728"><seg type="pāda" n="a">jahāsa vipulaṃ rājan</seg> <seg type="pāda" n="b">vāsudevo mahābalaḥ</seg> //</l>

<l xml:id="HV_App.I,31.1729"><seg type="pāda" n="a">tato 'paraṃ mahac cāpaṃ</seg> <seg type="pāda" n="b">sātyakir vṛṣṇipuṅgavaḥ</seg> /</l>

<l xml:id="HV_App.I,31.1730"><seg type="pāda" n="a">sajyaṃ kṛtvā balī sākṣāt</seg> <seg type="pāda" n="b">sarvakṣatrasya paśyataḥ</seg> /</l>

<l xml:id="HV_App.I,31.1731"><seg type="pāda" n="a">śaraiḥ saptatisāhasraiḥ</seg> <seg type="pāda" n="b">ardayām āsa satvaram</seg> //</l>

<l xml:id="HV_App.I,31.1732"><seg type="pāda" n="a">te śarāḥ śalabhākārā</seg> <seg type="pāda" n="b">nipetuḥ sarvatas tadā</seg> /</l>

<l xml:id="HV_App.I,31.1733"><seg type="pāda" n="a">śirastaḥ pārśvataś caiva</seg> <seg type="pāda" n="b">pṛṣṭhataḥ puratas tathā</seg> //</l>

<l xml:id="HV_App.I,31.1734"><seg type="pāda" n="a">āsye caiva mahārāja</seg> <seg type="pāda" n="b">jaṅghayor jaghane tathā</seg> /</l>

<l xml:id="HV_App.I,31.1735"><seg type="pāda" n="a">vyathāṃ ca dadur atyantaṃ</seg> <seg type="pāda" n="b">vāsudevasya marmagāḥ</seg> //</l>

<l xml:id="HV_App.I,31.1736"><seg type="pāda" n="a">saṃbhrāntaḥ parvatākāro</seg> <seg type="pāda" n="b">niścalaḥ samapadyata</seg> /</l>

<l xml:id="HV_App.I,31.1737"><seg type="pāda" n="a">kevalaṃ dhairyanicayas</seg> <seg type="pāda" n="b">tṛṣārtaḥ śaravān yathā</seg> /</l>

<l xml:id="HV_App.I,31.1738"><seg type="pāda" n="a">yathā manasvī riktaś ca</seg> <seg type="pāda" n="b">tathā tiṣṭhati pauṇḍrakaḥ</seg> //</l>

<l xml:id="HV_App.I,31.1739"><seg type="pāda" n="a">tataś cukrodha balavān</seg> <seg type="pāda" n="b">vāsudevaḥ pratāpavān</seg> /</l>

<l xml:id="HV_App.I,31.1740"><seg type="pāda" n="a">ardhacandraṃ samādāya</seg> <seg type="pāda" n="b">vivyādha yudhi sātyakim</seg> /</l>

<l xml:id="HV_App.I,31.1741"><seg type="pāda" n="a">vidhvā saptabhir āyāntaṃ</seg> <seg type="pāda" n="b">krodhena prasphurann iva</seg> //</l>

<l xml:id="HV_App.I,31.1742"><seg type="pāda" n="a">viddho 'tha sātyakis tena</seg> <seg type="pāda" n="b">śaraiḥ pañcabhir āśugaiḥ</seg> /</l>

<l xml:id="HV_App.I,31.1743"><seg type="pāda" n="a">cāpaṃ ciccheda pauṇḍrasya</seg> <seg type="pāda" n="b">siṃhanādaṃ vyanīnadat</seg> //</l>

<l xml:id="HV_App.I,31.1744"><seg type="pāda" n="a">vāsudevo gadāṃ gṛhya</seg> <seg type="pāda" n="b">bhrāmayitvā padātpadam</seg> /</l>

<l xml:id="HV_App.I,31.1745"><seg type="pāda" n="a">tvaritaṃ pātayām āsa</seg> <seg type="pāda" n="b">sātyaker vakṣasi prabho</seg> //</l>

<l xml:id="HV_App.I,31.1746"><seg type="pāda" n="a">savyena tāṃ samākṛṣya</seg> <seg type="pāda" n="b">kareṇa yadunandanaḥ</seg> /</l>

<l xml:id="HV_App.I,31.1747"><seg type="pāda" n="a">śaraṃ pragṛhya vivyādha</seg> <seg type="pāda" n="b">sātyakir yudhi pauṇḍrakam</seg> //</l>

<l xml:id="HV_App.I,31.1748"><seg type="pāda" n="a">tam antare gṛhītvāśu</seg> <seg type="pāda" n="b">vāsudevaḥ pratāpavān</seg> /</l>

<l xml:id="HV_App.I,31.1749"><seg type="pāda" n="a">śaktibhir daśabhiś caiva</seg> <seg type="pāda" n="b">sātyakiṃ nijaghāna ha</seg> //</l>

<l xml:id="HV_App.I,31.1750"><seg type="pāda" n="a">tābhir viddho raṇe vīraḥ</seg> <seg type="pāda" n="b">sātyakiḥ satyasaṃgaraḥ</seg> /</l>

<note>k: G2 ins. :k</note>
<l xml:id="**HV_App.I,31.1750**18:1"><seg type="pāda" n="a">vāsudevaṃ jagannāthaṃ</seg> <seg type="pāda" n="b">nyahanat satyasaṃgaraḥ</seg> /</l>

<l xml:id="HV_App.I,31.1751"><seg type="pāda" n="a">apāsya dhanuratnaṃ tad</seg> <seg type="pāda" n="b">gadām ādāya satvaram</seg> /</l>

<l xml:id="HV_App.I,31.1752"><seg type="pāda" n="a">ājaghāna tadā vīro</seg> <seg type="pāda" n="b">vṛṣṇīnām agraṇīr nṛpa</seg> //</l>

<note>Colophon</note>

<milestone unit="speaker" n="vaiśaṃpāyana uvāca"/>
<l xml:id="HV_App.I,31.1753"><seg type="pāda" n="a">tataḥ kruddho gadāpāṇiḥ</seg> <seg type="pāda" n="b">sātyakir vṛṣṇinandanaḥ</seg> /</l>

<l xml:id="HV_App.I,31.1754"><seg type="pāda" n="a">vāsudevaṃ jaghānāśu</seg> <seg type="pāda" n="b">gadayā tīkṣṇayā nṛpa</seg> /</l>

<l xml:id="HV_App.I,31.1755"><seg type="pāda" n="a">sātyakiṃ vāsudevas tu</seg> <seg type="pāda" n="b">gadayābhyahanad balī</seg> //</l>

<l xml:id="HV_App.I,31.1756"><seg type="pāda" n="a">tāv udyatagadau vīrau</seg> <seg type="pāda" n="b">śuśubhāte tadā raṇe</seg> /</l>

<l xml:id="HV_App.I,31.1757"><seg type="pāda" n="a">dṛptau yathā vane siṃhau</seg> <seg type="pāda" n="b">parasparavadhaiṣiṇau</seg> //</l>

<l xml:id="HV_App.I,31.1758"><seg type="pāda" n="a">tataḥ sa sātyakiḥ kruddhaḥ</seg> <seg type="pāda" n="b">savyaṃ maṇḍalam āgamat</seg> /</l>

<l xml:id="HV_App.I,31.1759"><seg type="pāda" n="a">jaghnatus tau tadā yuddhe</seg> <seg type="pāda" n="b">gadābhyāṃ gadinau nṛpa</seg> //</l>

<l xml:id="HV_App.I,31.1760"><seg type="pāda" n="a">stanayoḥ pārśvayoḥ pṛṣṭhe</seg> <seg type="pāda" n="b">tāḍitau gadadhāriṇau</seg> /</l>

<l xml:id="HV_App.I,31.1761"><seg type="pāda" n="a">ubhau tau rudhirāktāṅgau</seg> <seg type="pāda" n="b">puṣpitāv iva kiṃśukau</seg> //</l>

<l xml:id="HV_App.I,31.1762"><seg type="pāda" n="a">siṃhanādaṃ prakurvantau</seg> <seg type="pāda" n="b">prāvṛṣīva mahāghanau</seg> /</l>

<l xml:id="HV_App.I,31.1763"><seg type="pāda" n="a">tiṣṭha tiṣṭheti bhāṣantau</seg> <seg type="pāda" n="b">parasparavadhaiṣiṇau</seg> //</l>

<l xml:id="HV_App.I,31.1764"><seg type="pāda" n="a">dakṣiṇaṃ vāsudevas tu</seg> <seg type="pāda" n="b">taṃ jaghāna stanāntare</seg> /</l>

<l xml:id="HV_App.I,31.1765"><seg type="pāda" n="a">yuyudhāno 'tha vīras tu</seg> <seg type="pāda" n="b">bāhvor madhyam atāḍayat</seg> //</l>

<l xml:id="HV_App.I,31.1766"><seg type="pāda" n="a">dṛḍhaṃ sa tāḍito vīro</seg> <seg type="pāda" n="b">jānubhyām apatad bhuvi</seg> /</l>

<l xml:id="HV_App.I,31.1767"><seg type="pāda" n="a">tata utthāya bhūyas tu</seg> <seg type="pāda" n="b">lalāṭe 'bhyahanad yadum</seg> //</l>

<l xml:id="HV_App.I,31.1768"><seg type="pāda" n="a">viṣaṇṇaḥ kiṃcid āyastas</seg> <seg type="pāda" n="b">tata utthāya satvaram</seg> /</l>

<l xml:id="HV_App.I,31.1769"><seg type="pāda" n="a">gadayābhyahanad vīraḥ</seg> <seg type="pāda" n="b">sātyakiḥ pauṇḍrasattamam</seg> //</l>

<l xml:id="HV_App.I,31.1770"><seg type="pāda" n="a">vāsudevo balī vīraḥ</seg> <seg type="pāda" n="b">sākṣān mṛtyur ivāparaḥ</seg> /</l>

<l xml:id="HV_App.I,31.1771"><seg type="pāda" n="a">jaghāna gadayā vṛṣṇiṃ</seg> <seg type="pāda" n="b">nirdahann iva cakṣuṣā</seg> //</l>

<l xml:id="HV_App.I,31.1772"><seg type="pāda" n="a">sa tayā tāḍito vṛṣṇir</seg> <seg type="pāda" n="b">gadayā bāhumuktayā</seg> /</l>

<l xml:id="HV_App.I,31.1773"><seg type="pāda" n="a">ālambya bhūmiṃ sahasā</seg> <seg type="pāda" n="b">mṛtyor aṅkagato yathā</seg> //</l>

<l xml:id="HV_App.I,31.1774"><seg type="pāda" n="a">saṃjñāṃ punaḥ samālambya</seg> <seg type="pāda" n="b">pāṇibhyāṃ dṛḍham eva ca</seg> /</l>

<l xml:id="HV_App.I,31.1775"><seg type="pāda" n="a">gadāṃ tasya mahārāja</seg> <seg type="pāda" n="b">gṛhītvā pragraheṇa ha</seg> //</l>

<l xml:id="HV_App.I,31.1776"><seg type="pāda" n="a">dvidhā kṛtvā mahāgurvīṃ</seg> <seg type="pāda" n="b">gadāṃ kālāyasīṃ śubhām</seg> /</l>

<l xml:id="HV_App.I,31.1777"><seg type="pāda" n="a">utsṛjya sahasā vīraḥ</seg> <seg type="pāda" n="b">siṃhanādaṃ vyanīnadat</seg> //</l>

<l xml:id="HV_App.I,31.1778"><seg type="pāda" n="a">tata utplutya rājā tu</seg> <seg type="pāda" n="b">vāsudevo mahābalaḥ</seg> /</l>

<l xml:id="HV_App.I,31.1779"><seg type="pāda" n="a">savyena sātyakiṃ gṛhya</seg> <seg type="pāda" n="b">dakṣiṇena kareṇa ha</seg> //</l>

<l xml:id="HV_App.I,31.1780"><seg type="pāda" n="a">muṣṭiṃ kṛtvā mahāghorāṃ</seg> <seg type="pāda" n="b">vāsudevaḥ pratāpavān</seg> /</l>

<l xml:id="HV_App.I,31.1781"><seg type="pāda" n="a">tāḍayām āsa madhye tu</seg> <seg type="pāda" n="b">stanayoḥ sātyakiṃ nṛpa</seg> //</l>

<l xml:id="HV_App.I,31.1782"><seg type="pāda" n="a">śaineyo vṛṣṇivīras tu</seg> <seg type="pāda" n="b">gadām utsṛjya satvaram</seg> /</l>

<l xml:id="HV_App.I,31.1783"><seg type="pāda" n="a">talenābhyahanad vīro</seg> <seg type="pāda" n="b">vāsudevaṃ raṇājire</seg> //</l>

<l xml:id="HV_App.I,31.1784"><seg type="pāda" n="a">talena vāsudevo 'pi</seg> <seg type="pāda" n="b">sātyakiṃ satyasaṃgaram</seg> /</l>

<l xml:id="HV_App.I,31.1785"><seg type="pāda" n="a">tayor evaṃ mahāghoraṃ</seg> <seg type="pāda" n="b">talayuddham avartata</seg> //</l>

<l xml:id="HV_App.I,31.1786"><seg type="pāda" n="a">jānubhyāṃ muṣṭibhiś caiva</seg> <seg type="pāda" n="b">bāhubhyāṃ śirasā tathā</seg> /</l>

<l xml:id="HV_App.I,31.1787"><seg type="pāda" n="a">urasoraḥ samāhatya</seg> <seg type="pāda" n="b">jānubhyāṃ śirasā tathā</seg> /</l>

<l xml:id="HV_App.I,31.1788"><seg type="pāda" n="a">karābhyāṃ karam āhatya</seg> <seg type="pāda" n="b">tau yuddhaṃ saṃpracakratuḥ</seg> //</l>

<l xml:id="HV_App.I,31.1789"><seg type="pāda" n="a">tālayos tatra rājendra</seg> <seg type="pāda" n="b">vṛkṣayoḥ saṃnikṛṣṭayoḥ</seg> /</l>

<l xml:id="HV_App.I,31.1790"><seg type="pāda" n="a">vane yathāgnir utpannas</seg> <seg type="pāda" n="b">tathaivāsīt sudāruṇaḥ</seg> //</l>

<l xml:id="HV_App.I,31.1791"><seg type="pāda" n="a">tāv ājau prathitau vīrāv</seg> <seg type="pāda" n="b">ubhau pauṇḍrakasātyakī</seg> /</l>

<l xml:id="HV_App.I,31.1792"><seg type="pāda" n="a">niśi stimitamūkāyāṃ</seg> <seg type="pāda" n="b">śastraṃ tyaktvā mahābalau</seg> /</l>

<l xml:id="HV_App.I,31.1793"><seg type="pāda" n="a">yuyudhāte mahāraṅge</seg> <seg type="pāda" n="b">mallau dvāv iva viśrutau</seg> //</l>

<l xml:id="HV_App.I,31.1794"><seg type="pāda" n="a">ubhe sene mahārāja</seg> <seg type="pāda" n="b">saṃśayaṃ jagmatus tadā</seg> /</l>

<l xml:id="HV_App.I,31.1795"><seg type="pāda" n="a">kiṃ nu syāt sātyakir vīro</seg> <seg type="pāda" n="b">hato 'nena durātmanā</seg> /</l>

<l xml:id="HV_App.I,31.1796"><seg type="pāda" n="a">āhosvid vāsudevas tu</seg> <seg type="pāda" n="b">hato 'nena bhaviṣyati</seg> //</l>

<l xml:id="HV_App.I,31.1797"><seg type="pāda" n="a">atha vaitau mahāvīrau</seg> <seg type="pāda" n="b">parasparavadhaiṣiṇau</seg> /</l>

<l xml:id="HV_App.I,31.1798"><seg type="pāda" n="a">hatvā parasparaṃ vīrau</seg> <seg type="pāda" n="b">vīrasvargaṃ gamiṣyataḥ</seg> /</l>

<l xml:id="HV_App.I,31.1799"><seg type="pāda" n="a">anyathā noparamyetāṃ</seg> <seg type="pāda" n="b">yuddhād vīrau suviśrutau</seg> //</l>

<l xml:id="HV_App.I,31.1800"><seg type="pāda" n="a">aho vīryam aho dhairyam</seg> <seg type="pāda" n="b">etayor balaśālinoḥ</seg> /</l>

<l xml:id="HV_App.I,31.1801"><seg type="pāda" n="a">etau mahābhaṭau loke</seg> <seg type="pāda" n="b">naitau prākṛtasaṃmatau</seg> //</l>

<l xml:id="HV_App.I,31.1802"><seg type="pāda" n="a">naivaṃ yuddhaṃ mahāghoram</seg> <seg type="pāda" n="b">āsīd devāsureṣv api</seg> /</l>

<l xml:id="HV_App.I,31.1803"><seg type="pāda" n="a">na śruto na ca vā dṛṣṭaḥ</seg> <seg type="pāda" n="b">saṃgrāmo 'yaṃ kadācana</seg> //</l>

<l xml:id="HV_App.I,31.1804"><seg type="pāda" n="a">evaṃ te sainikā brūyuḥ</seg> <seg type="pāda" n="b">senayor ubhayor api</seg> /</l>

<l xml:id="HV_App.I,31.1805"><seg type="pāda" n="a">rātrau niśātame ghore</seg> <seg type="pāda" n="b">dṛṣṭvā yuddhaṃ sudāruṇam</seg> //</l>

<l xml:id="HV_App.I,31.1806"><seg type="pāda" n="a">atha tau bāhubhir ghoraiḥ</seg> <seg type="pāda" n="b">saṃnipetatur ojasā</seg> /</l>

<l xml:id="HV_App.I,31.1807"><seg type="pāda" n="a">daśabhir muṣṭibhir jaghne</seg> <seg type="pāda" n="b">sātyakiḥ pauṇḍranandanam</seg> /</l>

<l xml:id="HV_App.I,31.1808"><seg type="pāda" n="a">pañcabhiḥ sātyakiṃ pauṇḍraḥ</seg> <seg type="pāda" n="b">samājaghne mahābalaḥ</seg> //</l>

<l xml:id="HV_App.I,31.1809"><seg type="pāda" n="a">tayoś caṭacaṭāśabdo</seg> <seg type="pāda" n="b">brahmāṇḍakṣobhaṇo mahān</seg> /</l>

<l xml:id="HV_App.I,31.1810"><seg type="pāda" n="a">prādur āsīt tu sarvatra</seg> <seg type="pāda" n="b">sarvān vismāpayann iva</seg> //</l>

<note>Colophon</note>

<milestone unit="speaker" n="vaiśaṃpāyana uvāca"/>
<l xml:id="HV_App.I,31.1811"><seg type="pāda" n="a">etasminn antare kruddha</seg> <seg type="pāda" n="b">ekalavyo niṣādapaḥ</seg> /</l>

<l xml:id="HV_App.I,31.1812"><seg type="pāda" n="a">balabhadram abhiprekṣya</seg> <seg type="pāda" n="b">dhanur ādāya satvaram</seg> /</l>

<l xml:id="HV_App.I,31.1813"><seg type="pāda" n="a">āruhya sa rathaṃ vīro</seg> <seg type="pāda" n="b">yayau yatra halī sthitaḥ</seg> //</l>

<l xml:id="HV_App.I,31.1814"><seg type="pāda" n="a">dṛṣṭvāyāntaṃ niṣādeśam</seg> <seg type="pāda" n="b">ekalavyaṃ halī tadā</seg> /</l>

<l xml:id="HV_App.I,31.1815"><seg type="pāda" n="a">rathī gadī śarī bhūtvā</seg> <seg type="pāda" n="b">tasthau tasyāgrato balī</seg> //</l>

<l xml:id="HV_App.I,31.1816"><seg type="pāda" n="a">baladevaṃ ca viṃśatyā</seg> <seg type="pāda" n="b">jaghāna śaramālayā</seg> /</l>

<l xml:id="HV_App.I,31.1817"><seg type="pāda" n="a">rathaṃ daśabhir āhatya</seg> <seg type="pāda" n="b">sūtaṃ daśabhir āśugaiḥ</seg> //</l>

<l xml:id="HV_App.I,31.1818"><seg type="pāda" n="a">siṃhanādaṃ prakurvāṇo</seg> <seg type="pāda" n="b">daśabhis tv atha sīriṇam</seg> /</l>

<l xml:id="HV_App.I,31.1819"><seg type="pāda" n="a">dhanurjyāṃ daśabhiś chittvā</seg> <seg type="pāda" n="b">siṃhanādaṃ vyanīnadat</seg> //</l>

<l xml:id="HV_App.I,31.1820"><seg type="pāda" n="a">sajyaṃ ca kārmukaṃ kṛtvā</seg> <seg type="pāda" n="b">baladevo niṣādapam</seg> /</l>

<l xml:id="HV_App.I,31.1821"><seg type="pāda" n="a">nārācair daśabhir vidhvā</seg> <seg type="pāda" n="b">bāṇaiś ca daśabhiḥ śitaiḥ</seg> /</l>

<l xml:id="HV_App.I,31.1822"><seg type="pāda" n="a">ciccheda dhanur ardhaṃ tat</seg> <seg type="pāda" n="b">sarvakṣatrasya paśyataḥ</seg> //</l>

<l xml:id="HV_App.I,31.1823"><seg type="pāda" n="a">sūtaṃ daśabhir āhatya</seg> <seg type="pāda" n="b">rathaṃ triṃśadbhir eva ca</seg> /</l>

<l xml:id="HV_App.I,31.1824"><seg type="pāda" n="a">dhvajaṃ ciccheda bhallena</seg> <seg type="pāda" n="b">niṣādasya jagatpate</seg> //</l>

<l xml:id="HV_App.I,31.1825"><seg type="pāda" n="a">tato 'paraṃ mahac cāpaṃ</seg> <seg type="pāda" n="b">niṣādo vīryavattamaḥ</seg> /</l>

<l xml:id="HV_App.I,31.1826"><seg type="pāda" n="a">dṛḍham aurvīsamāyuktaṃ</seg> <seg type="pāda" n="b">daśatālapramāṇataḥ</seg> /</l>

<l xml:id="HV_App.I,31.1827"><seg type="pāda" n="a">kāmapālaṃ śareṇāśu</seg> <seg type="pāda" n="b">jaghāna stanadeśataḥ</seg> //</l>

<l xml:id="HV_App.I,31.1828"><seg type="pāda" n="a">baladevo mahāvīryaḥ</seg> <seg type="pāda" n="b">śeṣaḥ sarpa iva śvasan</seg> /</l>

<l xml:id="HV_App.I,31.1829"><seg type="pāda" n="a">daśabhis tad dhanur divyaṃ</seg> <seg type="pāda" n="b">śaraiḥ sarvasahair balī</seg> /</l>

<l xml:id="HV_App.I,31.1830"><seg type="pāda" n="a">ciccheda muṣṭideśe tu</seg> <seg type="pāda" n="b">mādhavo mādhavāgrajaḥ</seg> //</l>

<l xml:id="HV_App.I,31.1831"><seg type="pāda" n="a">ekalavyo niṣādeśaḥ</seg> <seg type="pāda" n="b">khaḍgam ādāya satvaram</seg> /</l>

<l xml:id="HV_App.I,31.1832"><seg type="pāda" n="a">prāhiṇod baladevāya</seg> <seg type="pāda" n="b">niśitaṃ ghoravigraham</seg> //</l>

<l xml:id="HV_App.I,31.1833"><seg type="pāda" n="a">tam antare yaduvṛṣo</seg> <seg type="pāda" n="b">vṛṣṇivīraḥ pratāpavān</seg> /</l>

<l xml:id="HV_App.I,31.1834"><seg type="pāda" n="a">tilaśaḥ pañcabhir bāṇaiś</seg> <seg type="pāda" n="b">cakāra yadunandanaḥ</seg> //</l>

<l xml:id="HV_App.I,31.1835"><seg type="pāda" n="a">tato 'paraṃ mahākhaḍgaṃ</seg> <seg type="pāda" n="b">sarvakālāyasaṃ śubham</seg> /</l>

<l xml:id="HV_App.I,31.1836"><seg type="pāda" n="a">prāhiṇot sāratheḥ kāyam</seg> <seg type="pāda" n="b">ālokyātha niṣādapaḥ</seg> //</l>

<l xml:id="HV_App.I,31.1837"><seg type="pāda" n="a">taṃ cāpi daśabhir vīro</seg> <seg type="pāda" n="b">mādhavo yadupuṃgavaḥ</seg> /</l>

<l xml:id="HV_App.I,31.1838"><seg type="pāda" n="a">bāṇair nimeṣamātreṇa</seg> <seg type="pāda" n="b">nirbibheda mahāraṇe</seg> //</l>

<l xml:id="HV_App.I,31.1839"><seg type="pāda" n="a">tataḥ śaktiṃ samādāya</seg> <seg type="pāda" n="b">ghaṇṭāmālākulāṃ nṛpa</seg> /</l>

<l xml:id="HV_App.I,31.1840"><seg type="pāda" n="a">niṣādo baladevāya</seg> <seg type="pāda" n="b">preṣayitvā mahābalaḥ</seg> /</l>

<l xml:id="HV_App.I,31.1841"><seg type="pāda" n="a">siṃhanādaṃ mahāghoraṃ</seg> <seg type="pāda" n="b">akarot sa niṣādarāṭ</seg> //</l>

<l xml:id="HV_App.I,31.1842"><seg type="pāda" n="a">sā śaktiḥ sarvakalyāṇī</seg> <seg type="pāda" n="b">baladevam upāgamat</seg> //</l>

<l xml:id="HV_App.I,31.1843"><seg type="pāda" n="a">utplutya tāṃ mahāghorāṃ</seg> <seg type="pāda" n="b">balabhadraḥ pratāpavān</seg> /</l>

<l xml:id="HV_App.I,31.1844"><seg type="pāda" n="a">ādāyātha niṣādeśaṃ</seg> <seg type="pāda" n="b">sarvān vismāpayann iva</seg> /</l>

<l xml:id="HV_App.I,31.1845"><seg type="pāda" n="a">tayaiva taṃ jaghānāśu</seg> <seg type="pāda" n="b">vakṣodeśe sa mādhavaḥ</seg> //</l>

<l xml:id="HV_App.I,31.1846"><seg type="pāda" n="a">sa tayā tāḍito vīraḥ</seg> <seg type="pāda" n="b">svaśaktyātha niṣādapaḥ</seg> /</l>

<l xml:id="HV_App.I,31.1847"><seg type="pāda" n="a">vihvalaḥ sarvagātreṣu</seg> <seg type="pāda" n="b">nipapāta mahītale</seg> /</l>

<l xml:id="HV_App.I,31.1848"><seg type="pāda" n="a">prāṇasaṃśayam āpanno</seg> <seg type="pāda" n="b">niṣādo rāmatāḍitaḥ</seg> //</l>

<l xml:id="HV_App.I,31.1849"><seg type="pāda" n="a">niṣādās tasya rājendra</seg> <seg type="pāda" n="b">śataśo 'tha sahasraśaḥ</seg> /</l>

<l xml:id="HV_App.I,31.1850"><seg type="pāda" n="a">aṣṭāśītisahasrāṇi</seg> <seg type="pāda" n="b">niṣādāḥ śastrayodhinaḥ</seg> /</l>

<l xml:id="HV_App.I,31.1851"><seg type="pāda" n="a">gadinaḥ sādinaś caiva</seg> <seg type="pāda" n="b">maheṣvāsā mahābalāḥ</seg> //</l>

<l xml:id="HV_App.I,31.1852"><seg type="pāda" n="a">śarair anekasāhasraiḥ</seg> <seg type="pāda" n="b">śaktibhiś ca paraśvadhaiḥ</seg> /</l>

<l xml:id="HV_App.I,31.1853"><seg type="pāda" n="a">gadābhiḥ paṭṭasaiḥ śūlaiḥ</seg> <seg type="pāda" n="b">parighaiḥ prāsatomaraiḥ</seg> //</l>

<l xml:id="HV_App.I,31.1854"><seg type="pāda" n="a">kuntair atha kuṭhāraiś ca</seg> <seg type="pāda" n="b">vyadravan rāmam ojasā</seg> /</l>

<l xml:id="HV_App.I,31.1855"><seg type="pāda" n="a">śalabhā iva rājendra</seg> <seg type="pāda" n="b">dīpyamānaṃ hutāśanam</seg> /</l>

<l xml:id="HV_App.I,31.1856"><seg type="pāda" n="a">te śaraiḥ pātayāṃ cakrū</seg> <seg type="pāda" n="b">rāmaṃ rāmam ivāparam</seg> //</l>

<l xml:id="HV_App.I,31.1857"><seg type="pāda" n="a">kecit kuṭhārair ājaghnuḥ</seg> <seg type="pāda" n="b">kecit kuntaiḥ paraśvadhaiḥ</seg> /</l>

<l xml:id="HV_App.I,31.1858"><seg type="pāda" n="a">gadābhiḥ kecid āyānti</seg> <seg type="pāda" n="b">śaktibhiś ca tathāpare</seg> /</l>

<l xml:id="HV_App.I,31.1859"><seg type="pāda" n="a">nijaghnuḥ sahasā rāmaṃ</seg> <seg type="pāda" n="b">sphurantaṃ pāvakaṃ yathā</seg> //</l>

<l xml:id="HV_App.I,31.1860"><seg type="pāda" n="a">tataḥ kruddho halī sākṣād</seg> <seg type="pāda" n="b">dhalam udyamya satvaram</seg> /</l>

<l xml:id="HV_App.I,31.1861"><seg type="pāda" n="a">sarvāṃs tān karṣayām āsa</seg> <seg type="pāda" n="b">musalena vyapothayat</seg> //</l>

<l xml:id="HV_App.I,31.1862"><seg type="pāda" n="a">te hanyamānā rāmeṇa</seg> <seg type="pāda" n="b">niṣādāḥ parvatāśrayāḥ</seg> /</l>

<l xml:id="HV_App.I,31.1863"><seg type="pāda" n="a">nipetur dharaṇīpṛṣṭhe</seg> <seg type="pāda" n="b">śataśo 'tha sahasraśaḥ</seg> //</l>

<l xml:id="HV_App.I,31.1864"><seg type="pāda" n="a">kṣaṇena tān mahārāja</seg> <seg type="pāda" n="b">hatvā sarvān mahābalān</seg> /</l>

<l xml:id="HV_App.I,31.1865"><seg type="pāda" n="a">siṃhavad vinadaṃs tatra</seg> <seg type="pāda" n="b">tasthau rāmo mahābalaḥ</seg> //</l>

<l xml:id="HV_App.I,31.1866"><seg type="pāda" n="a">tato rātrau mahāghorāḥ</seg> <seg type="pāda" n="b">piśācāḥ piśitāśanāḥ</seg> /</l>

<l xml:id="HV_App.I,31.1867"><seg type="pāda" n="a">ākṛṣya māṃsayūthāni</seg> <seg type="pāda" n="b">bhakṣayantaḥ samāsate</seg> /</l>

<l xml:id="HV_App.I,31.1868"><seg type="pāda" n="a">pibantaḥ śoṇitaṃ koṣṇaṃ</seg> <seg type="pāda" n="b">saṃkṛṣya ca śavaṃ bahu</seg> //</l>

<note>Colophon</note>

<milestone unit="speaker" n="vaiśaṃpāyana uvāca"/>
<l xml:id="HV_App.I,31.1869"><seg type="pāda" n="a">kravyādāḥ sarva evāśu</seg> <seg type="pāda" n="b">bhakṣayantas tadā śavam</seg> /</l>

<l xml:id="HV_App.I,31.1870"><seg type="pāda" n="a">hasanto vividhaṃ ghoraṃ</seg> <seg type="pāda" n="b">nādayanto vasuṃdharām</seg> //</l>

<l xml:id="HV_App.I,31.1871"><seg type="pāda" n="a">rākṣasāḥ piśitāśāś ca</seg> <seg type="pāda" n="b">pibanto rudhiraṃ bahu</seg> /</l>

<l xml:id="HV_App.I,31.1872"><seg type="pāda" n="a">āśiṣaṃ yuñjate rājañ</seg> <seg type="pāda" n="b">śavasya piśitāśanāḥ</seg> //</l>

<l xml:id="HV_App.I,31.1873"><seg type="pāda" n="a">nṛtyanti sma tadā rājan</seg> <seg type="pāda" n="b">nagaryāṃ raṇatoṣiṇaḥ</seg> /</l>

<l xml:id="HV_App.I,31.1874"><seg type="pāda" n="a">kākā baḷāś ca gṛdhrāś ca</seg> <seg type="pāda" n="b">śyenā gomāyukās tathā</seg> /</l>

<l xml:id="HV_App.I,31.1875"><seg type="pāda" n="a">bhakṣayantaḥ pradhāvantas</seg> <seg type="pāda" n="b">tataś cetaś ca dāruṇam</seg> //</l>

<l xml:id="HV_App.I,31.1876"><seg type="pāda" n="a">etasminn antare vīro</seg> <seg type="pāda" n="b">niṣādo labdhasaṃjñakaḥ</seg> /</l>

<l xml:id="HV_App.I,31.1877"><seg type="pāda" n="a">hatān sarvān samālokya</seg> <seg type="pāda" n="b">niṣādān atha sīriṇā</seg> //</l>

<l xml:id="HV_App.I,31.1878"><seg type="pāda" n="a">gadām ādāya kupito</seg> <seg type="pāda" n="b">rāmam eva jagāma ha</seg> /</l>

<l xml:id="HV_App.I,31.1879"><seg type="pāda" n="a">jaghāna gadayā rājañ</seg> <seg type="pāda" n="b">jatrudeśe niṣādapaḥ</seg> //</l>

<l xml:id="HV_App.I,31.1880"><seg type="pāda" n="a">tato rāmo gadī rājan</seg> <seg type="pāda" n="b">niṣādaṃ bāhuśālinam</seg> /</l>

<l xml:id="HV_App.I,31.1881"><seg type="pāda" n="a">ājaghne gadayā krūraṃ</seg> <seg type="pāda" n="b">madamatto halāyudhaḥ</seg> /</l>

<l xml:id="HV_App.I,31.1882"><seg type="pāda" n="a">tayoś ca tumulaṃ yuddhaṃ</seg> <seg type="pāda" n="b">gadābhyāṃ samavartata</seg> //</l>

<l xml:id="HV_App.I,31.1883"><seg type="pāda" n="a">ākāśe śabda āsīt tu</seg> <seg type="pāda" n="b">tayor yuddhe mahāravaḥ</seg> /</l>

<l xml:id="HV_App.I,31.1884"><seg type="pāda" n="a">samudrāṇāṃ yathā ghoṣaḥ</seg> <seg type="pāda" n="b">sarveṣāṃ saṃnigacchatām</seg> //</l>

<l xml:id="HV_App.I,31.1885"><seg type="pāda" n="a">kalpakṣaye mahārāja</seg> <seg type="pāda" n="b">śabdaḥ sa tumulo 'bhavat</seg> /</l>

<l xml:id="HV_App.I,31.1886"><seg type="pāda" n="a">kṣubhito nāgalokaś ca</seg> <seg type="pāda" n="b">nāgāḥ kṣobhaṃ samāyayuḥ</seg> /</l>

<l xml:id="HV_App.I,31.1887"><seg type="pāda" n="a">pṛthivī cāntarikṣaṃ ca</seg> <seg type="pāda" n="b">sarvaṃ śabdamayaṃ babhau</seg> //</l>

<l xml:id="HV_App.I,31.1888"><seg type="pāda" n="a">tataḥ sa pauṇḍrako rājā</seg> <seg type="pāda" n="b">sātyakiṃ vṛṣṇinandanam</seg> /</l>

<l xml:id="HV_App.I,31.1889"><seg type="pāda" n="a">gadayaiva jaghānāśu</seg> <seg type="pāda" n="b">satvaraṃ raṇakovidaḥ</seg> /</l>

<l xml:id="HV_App.I,31.1890"><seg type="pāda" n="a">yuyudhāno balī rājan</seg> <seg type="pāda" n="b">vāsudevaṃ jaghāna ha</seg> //</l>

<l xml:id="HV_App.I,31.1891"><seg type="pāda" n="a">tayoś ca tumulaḥ śabdaḥ</seg> <seg type="pāda" n="b">prādur āsīn mahāraṇe</seg> /</l>

<l xml:id="HV_App.I,31.1892"><seg type="pāda" n="a">caturṇāṃ yudhyatāṃ rājan</seg> <seg type="pāda" n="b">parasparavadhaiṣiṇām</seg> /</l>

<l xml:id="HV_App.I,31.1893"><seg type="pāda" n="a">brahmāṇḍakṣobhaṇo rājañ</seg> <seg type="pāda" n="b">śabda āsīt subhairavaḥ</seg> //</l>

<l xml:id="HV_App.I,31.1894"><seg type="pāda" n="a">tato rajaḥ prādur abhūt</seg> <seg type="pāda" n="b">tasmin saṃgrāmamūrdhani</seg> /</l>

<l xml:id="HV_App.I,31.1895"><seg type="pāda" n="a">tārakā niṣprabhā āsaṃs</seg> <seg type="pāda" n="b">tamasy evaṃ kṣayaṃ gate</seg> //</l>

<l xml:id="HV_App.I,31.1896"><seg type="pāda" n="a">uṣasi pratibuddhāyāṃ</seg> <seg type="pāda" n="b">tamo niḥśeṣatāṃ yayau</seg> /</l>

<l xml:id="HV_App.I,31.1897"><seg type="pāda" n="a">udito bhagavān sūryaś</seg> <seg type="pāda" n="b">candraś ca kṣayam āyayau</seg> //</l>

<l xml:id="HV_App.I,31.1898"><seg type="pāda" n="a">tato yuddhaṃ prādur abhūc</seg> <seg type="pāda" n="b">caturṇāṃ bāhuśālinām</seg> /</l>

<l xml:id="HV_App.I,31.1899"><seg type="pāda" n="a">devāsurasamaṃ rājann</seg> <seg type="pāda" n="b">udite bhāskare mahat</seg> //</l>

<note>Colophon</note>

<milestone unit="speaker" n="vaiśaṃpāyana uvāca"/>
<l xml:id="HV_App.I,31.1900"><seg type="pāda" n="a">tataḥ prabhāte vimale</seg> <seg type="pāda" n="b">bhagavān devakīsutaḥ</seg> /</l>

<l xml:id="HV_App.I,31.1901"><seg type="pāda" n="a">gantum aicchaj jagannāthaḥ</seg> <seg type="pāda" n="b">purīṃ badarikāśramāt</seg> //</l>

<l xml:id="HV_App.I,31.1902"><seg type="pāda" n="a">namaskṛtya munīn sarvān</seg> <seg type="pāda" n="b">yayau dvāravatīṃ prabhuḥ</seg> /</l>

<l xml:id="HV_App.I,31.1903"><seg type="pāda" n="a">āruhya garuḍaṃ viṣṇur</seg> <seg type="pāda" n="b">vegena mahatā prabhuḥ</seg> //</l>

<l xml:id="HV_App.I,31.1904"><seg type="pāda" n="a">sumahāñ śuśruve śabdas</seg> <seg type="pāda" n="b">teṣāṃ yuddhaṃ prakurvatām</seg> /</l>

<l xml:id="HV_App.I,31.1905"><seg type="pāda" n="a">gacchatā devadevena</seg> <seg type="pāda" n="b">purīṃ dvāravatīṃ nṛpa</seg> //</l>

<l xml:id="HV_App.I,31.1906"><seg type="pāda" n="a">acintayaj jagannāthaḥ</seg> <seg type="pāda" n="b">ko nv ayaṃ śabda utthitaḥ</seg> /</l>

<l xml:id="HV_App.I,31.1907"><seg type="pāda" n="a">saṃgrāmasaṃbhavo ghora</seg> <seg type="pāda" n="b">āryaśaineyasaṃyutaḥ</seg> //</l>

<l xml:id="HV_App.I,31.1908"><seg type="pāda" n="a">vyaktam āgatavān pauṇḍro</seg> <seg type="pāda" n="b">nagarīṃ dvārakām anu</seg> /</l>

<l xml:id="HV_App.I,31.1909"><seg type="pāda" n="a">tena yuddhaṃ samabhavat</seg> <seg type="pāda" n="b">pauṇḍrakeṇa durātmanā</seg> //</l>

<l xml:id="HV_App.I,31.1910"><seg type="pāda" n="a">yadūnāṃ vṛṣṇivīrāṇāṃ</seg> <seg type="pāda" n="b">yudhyatām itaretaram</seg> /</l>

<l xml:id="HV_App.I,31.1911"><seg type="pāda" n="a">śabdo 'yaṃ sumahān vṛtto</seg> <seg type="pāda" n="b">nātra kāryā vicāraṇā</seg> //</l>

<l xml:id="HV_App.I,31.1912"><seg type="pāda" n="a">ity evaṃ cintayitvā tu</seg> <seg type="pāda" n="b">dadhmau śaṅkhaṃ mahāravam</seg> /</l>

<l xml:id="HV_App.I,31.1913"><seg type="pāda" n="a">pāñcajanyaṃ hariḥ sākṣāt</seg> <seg type="pāda" n="b">prīṇayan vṛṣṇipuṃgavān</seg> //</l>

<l xml:id="HV_App.I,31.1914"><seg type="pāda" n="a">rodasī pūrayām āsa</seg> <seg type="pāda" n="b">tena śabdena keśavaḥ</seg> /</l>

<l xml:id="HV_App.I,31.1915"><seg type="pāda" n="a">yādavā vṛṣṇayaś caiva</seg> <seg type="pāda" n="b">śrutvā śaṅkhasya taṃ ravam</seg> //</l>

<l xml:id="HV_App.I,31.1916"><seg type="pāda" n="a">vyaktam āyāti bhagavān</seg> <seg type="pāda" n="b">pāñcajanyaravo hy ayam</seg> /</l>

<l xml:id="HV_App.I,31.1917"><seg type="pāda" n="a">iti te menire rājan</seg> <seg type="pāda" n="b">vṛṣṇayo yādavās tathā</seg> /</l>

<l xml:id="HV_App.I,31.1918"><seg type="pāda" n="a">nirbhayāḥ samapadyanta</seg> <seg type="pāda" n="b">vṛṣṇayo yādavā nṛpa</seg> //</l>

<l xml:id="HV_App.I,31.1919"><seg type="pāda" n="a">tasminn eva kṣaṇe dṛṣṭas</seg> <seg type="pāda" n="b">tārkṣyaś ca patatāṃ varaḥ</seg> /</l>

<l xml:id="HV_App.I,31.1920"><seg type="pāda" n="a">tataś ca devakīsūnur</seg> <seg type="pāda" n="b">dṛṣṭas tair yādaveśvaraiḥ</seg> //</l>

<l xml:id="HV_App.I,31.1921"><seg type="pāda" n="a">sūtāś ca māgadhāś caiva</seg> <seg type="pāda" n="b">puro yānti jagatpateḥ</seg> /</l>

<l xml:id="HV_App.I,31.1922"><seg type="pāda" n="a">stutyā stotuṃ hariṃ viṣṇum</seg> <seg type="pāda" n="b">īśvaraṃ kamalekṣaṇam</seg> //</l>

<l xml:id="HV_App.I,31.1923"><seg type="pāda" n="a">tataś ca yādavāḥ sarve</seg> <seg type="pāda" n="b">parivavrur janārdanam</seg> /</l>

<l xml:id="HV_App.I,31.1924"><seg type="pāda" n="a">kṛṣṇas tu garuḍaṃ bhūyo</seg> <seg type="pāda" n="b">gaccha tvaṃ merum uttamam</seg> //</l>

<l xml:id="HV_App.I,31.1925"><seg type="pāda" n="a">ity uktvā garuḍaṃ viṣṇur</seg> <seg type="pāda" n="b">visṛjya yadupuṃgavaḥ</seg> /</l>

<l xml:id="HV_App.I,31.1926"><seg type="pāda" n="a">dārukaṃ punar āhedaṃ</seg> <seg type="pāda" n="b">ratham ānaya me prabho</seg> //</l>

<l xml:id="HV_App.I,31.1927"><seg type="pāda" n="a">sa tatheti pratijñāya</seg> <seg type="pāda" n="b">ratham ānīya satvaram</seg> /</l>

<l xml:id="HV_App.I,31.1928"><seg type="pāda" n="a">ratho 'yaṃ bhagavan deva</seg> <seg type="pāda" n="b">kim ataḥ kṛtyam asti me</seg> /</l>

<l xml:id="HV_App.I,31.1929"><seg type="pāda" n="a">ity uktvā ratham ādāya</seg> <seg type="pāda" n="b">praṇamyāgre sthito hareḥ</seg> //</l>

<l xml:id="HV_App.I,31.1930"><seg type="pāda" n="a">gate 'tha garuḍe viṣṇū</seg> <seg type="pāda" n="b">ratham āruhya satvaram</seg> /</l>

<l xml:id="HV_App.I,31.1931"><seg type="pāda" n="a">yatra yuddhaṃ samabhavat</seg> <seg type="pāda" n="b">tatra yāti sma keśavaḥ</seg> //</l>

<l xml:id="HV_App.I,31.1932"><seg type="pāda" n="a">tatra gatvā mahāraṅge</seg> <seg type="pāda" n="b">yudhyatāṃ ca mahātmanām</seg> /</l>

<l xml:id="HV_App.I,31.1933"><seg type="pāda" n="a">pāñcajanyaṃ mahāśaṅkhaṃ</seg> <seg type="pāda" n="b">dadhmau yaduvṛṣottamaḥ</seg> //</l>

<l xml:id="HV_App.I,31.1934"><seg type="pāda" n="a">pauṇḍro 'tha vāsudevas tu</seg> <seg type="pāda" n="b">kṛṣṇaṃ dṛṣṭvā raṇotsukam</seg> /</l>

<l xml:id="HV_App.I,31.1935"><seg type="pāda" n="a">sātyakiṃ pṛṣṭhataḥ kṛtvā</seg> <seg type="pāda" n="b">vāsudevam upāgamat</seg> //</l>

<l xml:id="HV_App.I,31.1936"><seg type="pāda" n="a">kruddho 'tha sātyakī rājan</seg> <seg type="pāda" n="b">vārayām āsa pauṇḍrakam</seg> /</l>

<l xml:id="HV_App.I,31.1937"><seg type="pāda" n="a">na gantavyam ito rājann</seg> <seg type="pāda" n="b">eṣa dharmaḥ sanātanaḥ</seg> //</l>

<l xml:id="HV_App.I,31.1938"><seg type="pāda" n="a">jitvā māṃ gaccha rājendra</seg> <seg type="pāda" n="b">paraṃ yoddhuṃ mahāraṇe</seg> /</l>

<l xml:id="HV_App.I,31.1939"><seg type="pāda" n="a">kṣatriyo 'si mahāvīra</seg> <seg type="pāda" n="b">sthite mayi raṇotsuke</seg> //</l>

<l xml:id="HV_App.I,31.1940"><seg type="pāda" n="a">eṣa te garvam akhilaṃ</seg> <seg type="pāda" n="b">nāśayiṣyāmi saṃyuge</seg> /</l>

<l xml:id="HV_App.I,31.1941"><seg type="pāda" n="a">ity uktvā cāgratas tasthau</seg> <seg type="pāda" n="b">gacchato yādaveśvaraḥ</seg> //</l>

<l xml:id="HV_App.I,31.1942"><seg type="pāda" n="a">pauṇḍrasya śininaptā tu</seg> <seg type="pāda" n="b">paśyataḥ keśavasya ha</seg> /</l>

<l xml:id="HV_App.I,31.1943"><seg type="pāda" n="a">avajñāya śineḥ pautraṃ</seg> <seg type="pāda" n="b">kṛṣṇam eva jagāma ha</seg> //</l>

<l xml:id="HV_App.I,31.1944"><seg type="pāda" n="a">nirbhartsya sahasā bhūyaḥ</seg> <seg type="pāda" n="b">sātyakiḥ krodhamūrchitaḥ</seg> /</l>

<l xml:id="HV_App.I,31.1945"><seg type="pāda" n="a">gadayā prāharat pauṇḍraṃ</seg> <seg type="pāda" n="b">vāsudevasya paśyataḥ</seg> /</l>

<l xml:id="HV_App.I,31.1946"><seg type="pāda" n="a">yathāśakti yathāyogaṃ</seg> <seg type="pāda" n="b">sātyakiḥ satyavikramaḥ</seg> //</l>

<l xml:id="HV_App.I,31.1947"><seg type="pāda" n="a">dṛṣṭvātha bhagavān evaṃ</seg> <seg type="pāda" n="b">sātyakiṃ praśaśaṃsa ha</seg> //</l>

<l xml:id="HV_App.I,31.1948"><seg type="pāda" n="a">nivārya sātyakiṃ kṛṣṇo</seg> <seg type="pāda" n="b">yatheṣṭaṃ kriyatām asau</seg> /</l>

<l xml:id="HV_App.I,31.1949"><seg type="pāda" n="a">upāramad yathāyogaṃ</seg> <seg type="pāda" n="b">sātyakiḥ kṛṣṇavāritaḥ</seg> //</l>

<l xml:id="HV_App.I,31.1950"><seg type="pāda" n="a">tataḥ sa pauṇḍrako rājā</seg> <seg type="pāda" n="b">vāsudevam uvāca ha</seg> /</l>

<l xml:id="HV_App.I,31.1951"><seg type="pāda" n="a">bho bho yādavagopāla</seg> <seg type="pāda" n="b">idānīṃ kva gato bhavān</seg> //</l>

<l xml:id="HV_App.I,31.1952"><seg type="pāda" n="a">tvāṃ draṣṭum adya saṃprāpto</seg> <seg type="pāda" n="b">vāsudevo 'smi sāṃpratam</seg> //</l>

<l xml:id="HV_App.I,31.1953"><seg type="pāda" n="a">hatvā tvāṃ sabalaṃ kṛṣṇa</seg> <seg type="pāda" n="b">balair bahubhir anvitaḥ</seg> /</l>

<l xml:id="HV_App.I,31.1954"><seg type="pāda" n="a">gate 'tha yamalokaṃ tu</seg> <seg type="pāda" n="b">tvayi keśava bandhubhiḥ</seg> /</l>

<l xml:id="HV_App.I,31.1955"><seg type="pāda" n="a">aham eko bhaviṣyāmi</seg> <seg type="pāda" n="b">vāsudevo jagatpatiḥ</seg> //</l>

<l xml:id="HV_App.I,31.1956"><seg type="pāda" n="a">yac cakraṃ tava govinda</seg> <seg type="pāda" n="b">prathitaṃ suprabhaṃ mahat</seg> /</l>

<l xml:id="HV_App.I,31.1957"><seg type="pāda" n="a">anena mama cakreṇa</seg> <seg type="pāda" n="b">pāṭito 'smi ca tad raṇe</seg> //</l>

<l xml:id="HV_App.I,31.1958"><seg type="pāda" n="a">cakram astīti yad vīryaṃ</seg> <seg type="pāda" n="b">tava mādhava sāṃpratam</seg> /</l>

<l xml:id="HV_App.I,31.1959"><seg type="pāda" n="a">nāśayiṣyāmi tat sarvaṃ</seg> <seg type="pāda" n="b">sarvakṣatrasya paśyataḥ</seg> //</l>

<l xml:id="HV_App.I,31.1960"><seg type="pāda" n="a">śārṅgīti māṃ vijānīhi</seg> <seg type="pāda" n="b">na tvaṃ śārṅgīti śabdyase</seg> /</l>

<l xml:id="HV_App.I,31.1961"><seg type="pāda" n="a">śaṅkhī cāhaṃ gadī cāhaṃ</seg> <seg type="pāda" n="b">cakrīti ca janārdana</seg> /</l>

<l xml:id="HV_App.I,31.1962"><seg type="pāda" n="a">mām eva hi sadā brūyū</seg> <seg type="pāda" n="b">rājāno vīryaśālinaḥ</seg> //</l>

<l xml:id="HV_App.I,31.1963"><seg type="pāda" n="a">ādau tvaṃ ballavair vṛddho</seg> <seg type="pāda" n="b">hatvā strībālakān bahūn</seg> /</l>

<l xml:id="HV_App.I,31.1964"><seg type="pāda" n="a">gāś ca hatvā mahāgarvas</seg> <seg type="pāda" n="b">tava saṃprati vartate</seg> //</l>

<l xml:id="HV_App.I,31.1965"><seg type="pāda" n="a">tat te 'haṃ vyapaneṣyāmi</seg> <seg type="pāda" n="b">yadi tiṣṭhasi matpuraḥ</seg> /</l>

<l xml:id="HV_App.I,31.1966"><seg type="pāda" n="a">śastraṃ gṛhāṇa govinda</seg> <seg type="pāda" n="b">yadi yoddhuṃ vyavasthitaḥ</seg> /</l>

<l xml:id="HV_App.I,31.1967"><seg type="pāda" n="a">ity uktvā bāṇam ādāya</seg> <seg type="pāda" n="b">tasthau pārśve jagatpateḥ</seg> //</l>

<l xml:id="HV_App.I,31.1968"><seg type="pāda" n="a">etad vacanam ākarṇya</seg> <seg type="pāda" n="b">vāsudevasya bhāṣitam</seg> /</l>

<l xml:id="HV_App.I,31.1969"><seg type="pāda" n="a">smitaṃ kṛtvā hariḥ kṛṣṇo</seg> <seg type="pāda" n="b">babhāṣe pauṇḍrakaṃ nṛpam</seg> //</l>

<l xml:id="HV_App.I,31.1970"><seg type="pāda" n="a">kāmaṃ vada nṛpa tvaṃ hi</seg> <seg type="pāda" n="b">pātaky asmi sadā nṛpa</seg> /</l>

<l xml:id="HV_App.I,31.1971"><seg type="pāda" n="a">goghātī bālaghātī ca</seg> <seg type="pāda" n="b">strīhantā sarvathā nṛpa</seg> //</l>

<l xml:id="HV_App.I,31.1972"><seg type="pāda" n="a">cakrī bhava gadī rājañ</seg> <seg type="pāda" n="b">śārṅgī ca satataṃ bhava</seg> /</l>

<l xml:id="HV_App.I,31.1973"><seg type="pāda" n="a">nāmāsīd yad vṛthā mahyaṃ</seg> <seg type="pāda" n="b">vāsudeveti ca prabho</seg> //</l>

<l xml:id="HV_App.I,31.1974"><seg type="pāda" n="a">śārṅgī cakrī gadī śaṅkhīty</seg> <seg type="pāda" n="b">evamādi vṛthā mama</seg> /</l>

<l xml:id="HV_App.I,31.1975"><seg type="pāda" n="a">kiṃ tu vakṣyāmi kiṃcit tu</seg> <seg type="pāda" n="b">śṛṇuṣva yadi manyase</seg> //</l>

<l xml:id="HV_App.I,31.1976"><seg type="pāda" n="a">kṣatriyā balino ye tu</seg> <seg type="pāda" n="b">sthite mayi jagatpatau</seg> /</l>

<l xml:id="HV_App.I,31.1977"><seg type="pāda" n="a">tathā nu bruvate tvāṃ hi</seg> <seg type="pāda" n="b">jīvaty eva mayi prabho</seg> //</l>

<l xml:id="HV_App.I,31.1978"><seg type="pāda" n="a">yat te cakraṃ mahāghoraṃ</seg> <seg type="pāda" n="b">sarvakālāyasaṃ mahat</seg> /</l>

<l xml:id="HV_App.I,31.1979"><seg type="pāda" n="a">tat tulyaṃ mama cakrasya</seg> <seg type="pāda" n="b">vṛttato na tu vīryataḥ</seg> /</l>

<l xml:id="HV_App.I,31.1980"><seg type="pāda" n="a">āyudheṣv atha sarvatra</seg> <seg type="pāda" n="b">śabdasādṛśyam asti te</seg> //</l>

<l xml:id="HV_App.I,31.1981"><seg type="pāda" n="a">gopo 'haṃ sarvadā rājan</seg> <seg type="pāda" n="b">prāṇināṃ prāṇadaḥ sadā</seg> /</l>

<l xml:id="HV_App.I,31.1982"><seg type="pāda" n="a">goptā sarveṣu lokeṣu</seg> <seg type="pāda" n="b">śāstā duṣṭasya sarvaśaḥ</seg> //</l>

<l xml:id="HV_App.I,31.1983"><seg type="pāda" n="a">katthanaṃ sarvadā kāryaṃ</seg> <seg type="pāda" n="b">jitvā śatrūn raṇe nṛpa</seg> /</l>

<l xml:id="HV_App.I,31.1984"><seg type="pāda" n="a">ajitvā kiṃ bhavān brūte</seg> <seg type="pāda" n="b">sthite mayi ca śastriṇi</seg> //</l>

<l xml:id="HV_App.I,31.1985"><seg type="pāda" n="a">hatvā māṃ brūhi rājendra</seg> <seg type="pāda" n="b">yadi śaknoṣi pauṇḍraka</seg> /</l>

<l xml:id="HV_App.I,31.1986"><seg type="pāda" n="a">sthito 'haṃ cakram āśritya</seg> <seg type="pāda" n="b">rathī cāpī gadāsimān</seg> //</l>

<l xml:id="HV_App.I,31.1987"><seg type="pāda" n="a">ratham āruhya yuddhāya</seg> <seg type="pāda" n="b">saṃnaddho bhava mānada</seg> /</l>

<l xml:id="HV_App.I,31.1988"><seg type="pāda" n="a">ity uktvā bhagavān viṣṇuḥ</seg> <seg type="pāda" n="b">siṃhanādaṃ vyanīnadat</seg> //</l>

<note>Colophon</note>

<milestone unit="speaker" n="vaiśaṃpāyana uvāca"/>
<l xml:id="HV_App.I,31.1989"><seg type="pāda" n="a">tataḥ śaraṃ samādāya</seg> <seg type="pāda" n="b">vāsudevaḥ pratāpavān</seg> /</l>

<l xml:id="HV_App.I,31.1990"><seg type="pāda" n="a">pauṇḍraṃ jaghāna sahasā</seg> <seg type="pāda" n="b">niśitena śareṇa ha</seg> //</l>

<l xml:id="HV_App.I,31.1991"><seg type="pāda" n="a">pauṇḍro 'tha vāsudevas tu</seg> <seg type="pāda" n="b">śarair daśabhir āśugaiḥ</seg> /</l>

<l xml:id="HV_App.I,31.1992"><seg type="pāda" n="a">vāsudevaṃ jaghānāśu</seg> <seg type="pāda" n="b">vārṣṇeyaṃ vṛṣṇinandanam</seg> //</l>

<l xml:id="HV_App.I,31.1993"><seg type="pāda" n="a">dārukaṃ pañcaviṃśatyā</seg> <seg type="pāda" n="b">hayān daśabhir eva ca</seg> /</l>

<l xml:id="HV_App.I,31.1994"><seg type="pāda" n="a">saptatyā vāsudevaṃ tu</seg> <seg type="pāda" n="b">yādavaṃ vāsudevakaḥ</seg> //</l>

<l xml:id="HV_App.I,31.1995"><seg type="pāda" n="a">tataḥ prahasya suciraṃ</seg> <seg type="pāda" n="b">keśavaḥ keśisūdanaḥ</seg> /</l>

<l xml:id="HV_App.I,31.1996"><seg type="pāda" n="a">dhṛṣṭo 'sītīha manasā</seg> <seg type="pāda" n="b">saṃpūjya yadunandanaḥ</seg> //</l>

<l xml:id="HV_App.I,31.1997"><seg type="pāda" n="a">ākṛṣṛa śārṅgaṃ balavān</seg> <seg type="pāda" n="b">saṃdhāya ripumardanaḥ</seg> /</l>

<l xml:id="HV_App.I,31.1998"><seg type="pāda" n="a">nārācena sutīkṣṇena</seg> <seg type="pāda" n="b">dhvajaṃ ciccheda keśavaḥ</seg> //</l>

<l xml:id="HV_App.I,31.1999"><seg type="pāda" n="a">sāratheś ca śiraḥ kāyād</seg> <seg type="pāda" n="b">āhṛtya yadupuṃgavaḥ</seg> /</l>

<l xml:id="HV_App.I,31.2000"><seg type="pāda" n="a">aśvāṃś ca caturo hatvā</seg> <seg type="pāda" n="b">caturbhiḥ sāyakottamaiḥ</seg> //</l>

<l xml:id="HV_App.I,31.2001"><seg type="pāda" n="a">ratharajjūḥ samāhatya</seg> <seg type="pāda" n="b">tathobhau pārṣṇisārathī</seg> /</l>

<l xml:id="HV_App.I,31.2002"><seg type="pāda" n="a">cakraṃ ca tilaśaḥ kṛtvā</seg> <seg type="pāda" n="b">hasan kiṃcid avasthitaḥ</seg> //</l>

<l xml:id="HV_App.I,31.2003"><seg type="pāda" n="a">pauṇḍrako vāsudevas tu</seg> <seg type="pāda" n="b">rathād āplutya satvaram</seg> /</l>

<l xml:id="HV_App.I,31.2004"><seg type="pāda" n="a">ādāya niśitaṃ khaḍgaṃ</seg> <seg type="pāda" n="b">prāhiṇot keśavāya ha</seg> //</l>

<l xml:id="HV_App.I,31.2005"><seg type="pāda" n="a">sa khaḍgaṃ śatadhā kṛtvā</seg> <seg type="pāda" n="b">śarair daśabhir eva ca</seg> /</l>

<l xml:id="HV_App.I,31.2006"><seg type="pāda" n="a">bālavat keśavo 'tiṣṭhan</seg> <seg type="pāda" n="b">nimīlya nayane hariḥ</seg> //</l>

<l xml:id="HV_App.I,31.2007"><seg type="pāda" n="a">tataḥ śaktiṃ samādāya</seg> <seg type="pāda" n="b">niśitāṃ ghoravigrahām</seg> /</l>

<l xml:id="HV_App.I,31.2008"><seg type="pāda" n="a">prāhiṇod vṛṣṇivīrāya</seg> <seg type="pāda" n="b">siṃhanādaṃ samādade</seg> //</l>

<l xml:id="HV_App.I,31.2009"><seg type="pāda" n="a">tāṃ cāpi tilaśaḥ kṛtvā</seg> <seg type="pāda" n="b">tūṣṇīm āsīt sa keśavaḥ</seg> //</l>

<l xml:id="HV_App.I,31.2010"><seg type="pāda" n="a">tato 'paraṃ mahāghoraṃ</seg> <seg type="pāda" n="b">parighaṃ kālasaṃnibham</seg> /</l>

<l xml:id="HV_App.I,31.2011"><seg type="pāda" n="a">gṛhītvā vāsudevāya</seg> <seg type="pāda" n="b">vāsudevaḥ pratāpavān</seg> //</l>

<l xml:id="HV_App.I,31.2012"><seg type="pāda" n="a">prāhiṇod vṛṣṇivīrāya</seg> <seg type="pāda" n="b">sarvakṣatrasya paśyataḥ</seg> /</l>

<l xml:id="HV_App.I,31.2013"><seg type="pāda" n="a">tad dvidhā jagatāṃ nāthaś</seg> <seg type="pāda" n="b">cakāra yadunandanaḥ</seg> //</l>

<l xml:id="HV_App.I,31.2014"><seg type="pāda" n="a">tataś cakraṃ mahāghoraṃ</seg> <seg type="pāda" n="b">sahasrāraṃ mahāprabham</seg> /</l>

<l xml:id="HV_App.I,31.2015"><seg type="pāda" n="a">triṃśad bhārasamāyuktam</seg> <seg type="pāda" n="b">ayasā nirmitaṃ mahat</seg> /</l>

<l xml:id="HV_App.I,31.2016"><seg type="pāda" n="a">ādāyātha mahārāja</seg> <seg type="pāda" n="b">keśavaṃ vākyam abravīt</seg> //</l>

<l xml:id="HV_App.I,31.2017"><seg type="pāda" n="a">paśyedaṃ niśitaṃ ghoraṃ</seg> <seg type="pāda" n="b">tava cakravināśanam</seg> /</l>

<l xml:id="HV_App.I,31.2018"><seg type="pāda" n="a">anena tava govinda</seg> <seg type="pāda" n="b">darpaṃ darpavatāṃ vara</seg> /</l>

<l xml:id="HV_App.I,31.2019"><seg type="pāda" n="a">apaneṣyāmi vārṣṇeya</seg> <seg type="pāda" n="b">sarvakṣatrasya paśyataḥ</seg> //</l>

<l xml:id="HV_App.I,31.2020"><seg type="pāda" n="a">tvām uddiśya mahāghoraṃ</seg> <seg type="pāda" n="b">kṛtaṃ mama durāsadam</seg> /</l>

<l xml:id="HV_App.I,31.2021"><seg type="pāda" n="a">yadi śakto hare kṛṣṇa</seg> <seg type="pāda" n="b">dārayainaṃ mahāspadam</seg> //</l>

<l xml:id="HV_App.I,31.2022"><seg type="pāda" n="a">ity uktvā tac chataguṇaṃ</seg> <seg type="pāda" n="b">bhrāmayitvā mahābalaḥ</seg> /</l>

<l xml:id="HV_App.I,31.2023"><seg type="pāda" n="a">cikṣepātha mahāvīryaḥ</seg> <seg type="pāda" n="b">pauṇḍrako nṛpasattama</seg> /</l>

<l xml:id="HV_App.I,31.2024"><seg type="pāda" n="a">harim uddiśya sahasā</seg> <seg type="pāda" n="b">vinadad bhairavaṃ ravam</seg> //</l>

<l xml:id="HV_App.I,31.2025"><seg type="pāda" n="a">tataḥ prahasya bhagavān</seg> <seg type="pāda" n="b">āpatantaṃ mahāyudham</seg> /</l>

<l xml:id="HV_App.I,31.2026"><seg type="pāda" n="a">gṛhītvā balavad ghoraṃ</seg> <seg type="pāda" n="b">tenaiva prāhiṇod dhariḥ</seg> //</l>

<l xml:id="HV_App.I,31.2027"><seg type="pāda" n="a">dṛṣṭvā tam mahad āyāntaṃ</seg> <seg type="pāda" n="b">pauṇḍrako nṛpasattamaḥ</seg> /</l>

<l xml:id="HV_App.I,31.2028"><seg type="pāda" n="a">avaplutya tato deśāt</seg> <seg type="pāda" n="b">tad utsṛjya mahābalaḥ</seg> /</l>

<l xml:id="HV_App.I,31.2029"><seg type="pāda" n="a">siṃhanādaṃ mahāghoraṃ</seg> <seg type="pāda" n="b">vyanadad vīryavāṃs tadā</seg> //</l>

<l xml:id="HV_App.I,31.2030"><seg type="pāda" n="a">tato vismayam āpanno</seg> <seg type="pāda" n="b">bhagavān devakīsutaḥ</seg> /</l>

<l xml:id="HV_App.I,31.2031"><seg type="pāda" n="a">aho vīryam aho dhairyam</seg> <seg type="pāda" n="b">asya pauṇḍrasya duḥsaham</seg> /</l>

<l xml:id="HV_App.I,31.2032"><seg type="pāda" n="a">iti matvā jagannāthaḥ</seg> <seg type="pāda" n="b">sthita eva rathottame</seg> //</l>

<l xml:id="HV_App.I,31.2033"><seg type="pāda" n="a">tataḥ śilāḥ samādāya</seg> <seg type="pāda" n="b">preṣayām āsa keśave</seg> /</l>

<l xml:id="HV_App.I,31.2034"><seg type="pāda" n="a">tāḥ śilāḥ praṣayām āsa</seg> <seg type="pāda" n="b">tasmai yādavanandanaḥ</seg> //</l>

<l xml:id="HV_App.I,31.2035"><seg type="pāda" n="a">pauṇḍreṇa suciraṃ kālaṃ</seg> <seg type="pāda" n="b">vikrīḍya bhagavān hariḥ</seg> /</l>

<l xml:id="HV_App.I,31.2036"><seg type="pāda" n="a">tataś cakraṃ samādāya</seg> <seg type="pāda" n="b">niśitaṃ raktabhojanam</seg> //</l>

<l xml:id="HV_App.I,31.2037"><seg type="pāda" n="a">daityamāṃsapradigdhāṅgaṃ</seg> <seg type="pāda" n="b">nārīgarbhavimocanam</seg> /</l>

<l xml:id="HV_App.I,31.2038"><seg type="pāda" n="a">śātakumbhanibhaṃ ghoraṃ</seg> <seg type="pāda" n="b">daityadānavanāśanam</seg> //</l>

<l xml:id="HV_App.I,31.2039"><seg type="pāda" n="a">sahasrāraṃ śatāratnim</seg> <seg type="pāda" n="b">adbhutaṃ daityabhīṣaṇam</seg> /</l>

<l xml:id="HV_App.I,31.2040"><seg type="pāda" n="a">vaiṣṇavaṃ paramaṃ cakraṃ</seg> <seg type="pāda" n="b">nityaṃ suragaṇārcitam</seg> //</l>

<l xml:id="HV_App.I,31.2041"><seg type="pāda" n="a">viṣṇuḥ kṛṣṇo rathī śārṅgī</seg> <seg type="pāda" n="b">nityayuktaḥ sadā hariḥ</seg> /</l>

<l xml:id="HV_App.I,31.2042"><seg type="pāda" n="a">jaghāna tena govindaḥ</seg> <seg type="pāda" n="b">pauṇḍrakaṃ nṛpasattamam</seg> //</l>

<l xml:id="HV_App.I,31.2043"><seg type="pāda" n="a">tasya dehaṃ vidāryāśu</seg> <seg type="pāda" n="b">cakraṃ piśitabhojanam</seg> /</l>

<l xml:id="HV_App.I,31.2044"><seg type="pāda" n="a">kṛṣṇasyātha karaṃ bhūyaḥ</seg> <seg type="pāda" n="b">prāpa sarveśvarasya ha</seg> /</l>

<l xml:id="HV_App.I,31.2045"><seg type="pāda" n="a">tataḥ sa pauṇḍrako rājā</seg> <seg type="pāda" n="b">gatāsuḥ prāpatad bhuvi</seg> //</l>

<l xml:id="HV_App.I,31.2046"><seg type="pāda" n="a">nihatya bhagavān viṣṇur</seg> <seg type="pāda" n="b">durvijñeyagatiḥ prabhuḥ</seg> /</l>

<l xml:id="HV_App.I,31.2047"><seg type="pāda" n="a">pratipede sudharmāṃ tu</seg> <seg type="pāda" n="b">yādavaiḥ pūjito hariḥ</seg> //</l>

<note>Colophon</note>

<milestone unit="speaker" n="vaiśaṃpāyana uvāca"/>
<l xml:id="HV_App.I,31.2048"><seg type="pāda" n="a">niṣādeśaṃ tato rāmaḥ</seg> <seg type="pāda" n="b">śaktyā vīryavatāṃ varaḥ</seg> /</l>

<l xml:id="HV_App.I,31.2049"><seg type="pāda" n="a">ājaghāna stanadvaṃdve</seg> <seg type="pāda" n="b">siṃhanādaṃ vyanīnadat</seg> //</l>

<l xml:id="HV_App.I,31.2050"><seg type="pāda" n="a">tataḥ kruddho niṣādeśo</seg> <seg type="pāda" n="b">rāmaṃ mattaṃ mahābalam</seg> /</l>

<l xml:id="HV_App.I,31.2051"><seg type="pāda" n="a">gadayā lokavikhyāto</seg> <seg type="pāda" n="b">jaghāna stanavakṣasi</seg> //</l>

<l xml:id="HV_App.I,31.2052"><seg type="pāda" n="a">āhataḥ sa tu tenāśu</seg> <seg type="pāda" n="b">balabhadro mahābalaḥ</seg> /</l>

<l xml:id="HV_App.I,31.2053"><seg type="pāda" n="a">ubhābhyāṃ caiva rāmas tu</seg> <seg type="pāda" n="b">karābhyāṃ vṛṣṇipuṅgavaḥ</seg> /</l>

<l xml:id="HV_App.I,31.2054"><seg type="pāda" n="a">gadāṃ gṛhya mahāghorāṃ</seg> <seg type="pāda" n="b">niṣādāya samādade</seg> //</l>

<l xml:id="HV_App.I,31.2055"><seg type="pāda" n="a">tāṃ dṛṣṭvā mahatīṃ ghorām</seg> <seg type="pāda" n="b">āyāntīṃ prāṇahāriṇīm</seg> /</l>

<l xml:id="HV_App.I,31.2056"><seg type="pāda" n="a">dudrāvātha niṣādeśaḥ</seg> <seg type="pāda" n="b">samudraṃ makarālayam</seg> /</l>

<l xml:id="HV_App.I,31.2057"><seg type="pāda" n="a">anvadhāvat tato rāmo</seg> <seg type="pāda" n="b">dhāvantaṃ makarālayam</seg> //</l>

<l xml:id="HV_App.I,31.2058"><seg type="pāda" n="a">dhāvaty evaṃ tadā rājann</seg> <seg type="pāda" n="b">ekalavye niṣādape</seg> /</l>

<l xml:id="HV_App.I,31.2059"><seg type="pāda" n="a">dhāvaty eva ca rāmo 'pi</seg> <seg type="pāda" n="b">yatra yāto niṣādapaḥ</seg> //</l>

<l xml:id="HV_App.I,31.2060"><seg type="pāda" n="a">sāgaraṃ sa praviśyāśu</seg> <seg type="pāda" n="b">gatvā yojanapañcakam</seg> /</l>

<l xml:id="HV_App.I,31.2061"><seg type="pāda" n="a">bhīta eva tadā rājann</seg> <seg type="pāda" n="b">ekalavyo niṣādapaḥ</seg> /</l>

<l xml:id="HV_App.I,31.2062"><seg type="pāda" n="a">kaṃcid dvīpāntaraṃ rājan</seg> <seg type="pāda" n="b">praviśya jaḍavat sthitaḥ</seg> //</l>

<l xml:id="HV_App.I,31.2063"><seg type="pāda" n="a">tato rāmo niṣādeśaṃ</seg> <seg type="pāda" n="b">jitvā yādavanandanaḥ</seg> /</l>

<l xml:id="HV_App.I,31.2064"><seg type="pāda" n="a">tāṃ sabhāṃ maṇiratnāḍhyāṃ</seg> <seg type="pāda" n="b">praviveśa halāyudhaḥ</seg> //</l>

<l xml:id="HV_App.I,31.2065"><seg type="pāda" n="a">sātyakir yuddhasaṃraktas</seg> <seg type="pāda" n="b">tāṃ sabhāṃ praviveśa ha</seg> /</l>

<l xml:id="HV_App.I,31.2066"><seg type="pāda" n="a">anye ca yādavā rājan</seg> <seg type="pāda" n="b">yathāyogam upasthitāḥ</seg> //</l>

<l xml:id="HV_App.I,31.2067"><seg type="pāda" n="a">āsīneṣu ca sarveṣu</seg> <seg type="pāda" n="b">vṛṣṇivīreṣu sarvataḥ</seg> /</l>

<l xml:id="HV_App.I,31.2068"><seg type="pāda" n="a">abhivādya yathāyogaṃ</seg> <seg type="pāda" n="b">vṛddhān sarvān sa keśavaḥ</seg> /</l>

<l xml:id="HV_App.I,31.2069"><seg type="pāda" n="a">uvāca vacanaṃ kāle</seg> <seg type="pāda" n="b">bhagavān devakīsutaḥ</seg> //</l>

<l xml:id="HV_App.I,31.2070"><seg type="pāda" n="a">dṛṣṭaḥ kailāsaśikhare</seg> <seg type="pāda" n="b">śaṃkaro nīlalohitaḥ</seg> /</l>

<l xml:id="HV_App.I,31.2071"><seg type="pāda" n="a">sa tu mahyaṃ yaduvarāḥ</seg> <seg type="pāda" n="b">prītimāṃś ca dadau varam</seg> //</l>

<l xml:id="HV_App.I,31.2072"><seg type="pāda" n="a">tatra devāḥ samāyātā</seg> <seg type="pāda" n="b">munayaś ca tapodhanāḥ</seg> /</l>

<l xml:id="HV_App.I,31.2073"><seg type="pāda" n="a">dṛṣṭvā māṃ śaṃkaraṃ caiva</seg> <seg type="pāda" n="b">prītās tuṣṭāḥ samāyayuḥ</seg> //</l>

<l xml:id="HV_App.I,31.2074"><seg type="pāda" n="a">atyadbhutaṃ mayā dṛṣṭaṃ</seg> <seg type="pāda" n="b">rātrau yādavasattamāḥ</seg> /</l>

<l xml:id="HV_App.I,31.2075"><seg type="pāda" n="a">piśācau dvau mahāghorau</seg> <seg type="pāda" n="b">vadantau māmikāṃ kathām</seg> //</l>

<l xml:id="HV_App.I,31.2076"><seg type="pāda" n="a">mṛgayāṃ cakratus tau tu</seg> <seg type="pāda" n="b">cintayantau tu māṃ sadā</seg> /</l>

<l xml:id="HV_App.I,31.2077"><seg type="pāda" n="a">dṛṣṭvā māṃ tau tu rājendrāḥ</seg> <seg type="pāda" n="b">prītimantau tapasvinau</seg> /</l>

<l xml:id="HV_App.I,31.2078"><seg type="pāda" n="a">bhaktinamrau mahātmānau</seg> <seg type="pāda" n="b">praṇāmaṃ cakratus tadā</seg> //</l>

<l xml:id="HV_App.I,31.2079"><seg type="pāda" n="a">tato 'haṃ sarvathā prītas</seg> <seg type="pāda" n="b">tau dṛṣṭvā svargam uttamam</seg> /</l>

<l xml:id="HV_App.I,31.2080"><seg type="pāda" n="a">toṣayitvā mahādevam</seg> <seg type="pāda" n="b">ahnā cāhaṃ tato gataḥ</seg> //</l>

<l xml:id="HV_App.I,31.2081"><seg type="pāda" n="a">tatas te vṛṣṇayaḥ sarve</seg> <seg type="pāda" n="b">devadevaṃ praśaṃsire</seg> /</l>

<l xml:id="HV_App.I,31.2082"><seg type="pāda" n="a">sarvathā kṛtakṛtyās te</seg> <seg type="pāda" n="b">vṛṣṇayaḥ keśavāśrayāḥ</seg> /</l>

<l xml:id="HV_App.I,31.2083"><seg type="pāda" n="a">yādavāḥ sarva evātra</seg> <seg type="pāda" n="b">svaṃ svaṃ jagmur yathālayam</seg> //</l>

<l xml:id="HV_App.I,31.2084"><seg type="pāda" n="a">abhyantaraṃ jagannāthaḥ</seg> <seg type="pāda" n="b">praviśya harir īśvaraḥ</seg> /</l>

<l xml:id="HV_App.I,31.2085"><seg type="pāda" n="a">rukmiṇīsatyabhāmābhyām</seg> <seg type="pāda" n="b">ācacakṣe yathābhavat</seg> //</l>

<l xml:id="HV_App.I,31.2086"><seg type="pāda" n="a">te prīte prītiyuktena</seg> <seg type="pāda" n="b">keśavena samanvite</seg> /</l>

<l xml:id="HV_App.I,31.2087"><seg type="pāda" n="a">etat te sarvam ākhyātaṃ</seg> <seg type="pāda" n="b">keśavasya ca ceṣṭitam</seg> //</l>

<l xml:id="HV_App.I,31.2088"><seg type="pāda" n="a">śaśāsa pṛthivīṃ kṛtsnāṃ</seg> <seg type="pāda" n="b">duṣṭān hatvā mahābalaḥ</seg> /</l>

<l xml:id="HV_App.I,31.2089"><seg type="pāda" n="a">narakaṃ ghorakarmāṇaṃ</seg> <seg type="pāda" n="b">pauṇḍraṃ ca nṛpasattamam</seg> //</l>

<l xml:id="HV_App.I,31.2090"><seg type="pāda" n="a">hayagrīvaṃ niśumbhaṃ ca</seg> <seg type="pāda" n="b">tathā sundopasundakau</seg> /</l>

<l xml:id="HV_App.I,31.2091"><seg type="pāda" n="a">rarakṣa viprān deveśo</seg> <seg type="pāda" n="b">munīn munivarārcitaḥ</seg> //</l>

<l xml:id="HV_App.I,31.2092"><seg type="pāda" n="a">viprebhyaś ca dadau vittaṃ</seg> <seg type="pāda" n="b">gāś ca ratnāni keśavaḥ</seg> /</l>

<l xml:id="HV_App.I,31.2093"><seg type="pāda" n="a">agnihotraṃ prayuñjāno</seg> <seg type="pāda" n="b">brāhmaṇāṃś ca sutarpayan</seg> //</l>

<l xml:id="HV_App.I,31.2094"><seg type="pāda" n="a">munīṃś ca brahmacaryeṇa</seg> <seg type="pāda" n="b">devān yajñena keśavaḥ</seg> /</l>

<l xml:id="HV_App.I,31.2095"><seg type="pāda" n="a">svadhayā ca pitṝn sarvān</seg> <seg type="pāda" n="b">prīṇayaty eva sarvadā</seg> //</l>

<l xml:id="HV_App.I,31.2096"><seg type="pāda" n="a">tasmiñ śāsati deveśe</seg> <seg type="pāda" n="b">rājyaṃ niṣkaṇṭakaṃ babhau</seg> /</l>

<l xml:id="HV_App.I,31.2097"><seg type="pāda" n="a">sukham eva prajāḥ sarvā</seg> <seg type="pāda" n="b">jīvanti brāhmaṇottarāḥ</seg> //</l>

<note>Colophon</note>

<milestone unit="speaker" n="janamejaya uvāca"/>
<l xml:id="HV_App.I,31.2098"><seg type="pāda" n="a">bhūya eva dvijaśreṣṭha</seg> <seg type="pāda" n="b">śaṅkhacakragadābhṛtaḥ</seg> /</l>

<l xml:id="HV_App.I,31.2099"><seg type="pāda" n="a">caritaṃ śrotum icchāmi</seg> <seg type="pāda" n="b">vistareṇa tapodhana</seg> /</l>

<l xml:id="HV_App.I,31.2100"><seg type="pāda" n="a">na hi me tṛptir astīha</seg> <seg type="pāda" n="b">śṛṇvataḥ kaiśavīṃ kathām</seg> //</l>

<l xml:id="HV_App.I,31.2101"><seg type="pāda" n="a">ko nu nāma harer viṣṇor</seg> <seg type="pāda" n="b">devadevasya cakriṇaḥ</seg> /</l>

<l xml:id="HV_App.I,31.2102"><seg type="pāda" n="a">śṛṇvan kathāṃ smaran vāpi</seg> <seg type="pāda" n="b">tṛptiṃ yāti divāniśam</seg> //</l>

<l xml:id="HV_App.I,31.2103"><seg type="pāda" n="a">puruṣārtho 'yam evaiko</seg> <seg type="pāda" n="b">yat kathāśravanaṃ hareḥ</seg> //</l>

<l xml:id="HV_App.I,31.2104"><seg type="pāda" n="a">katham āsīj jagaddhetor</seg> <seg type="pāda" n="b">haṃsasya ḍibhakasya ca</seg> /</l>

<l xml:id="HV_App.I,31.2105"><seg type="pāda" n="a">samitiḥ sarvabhūtānāṃ</seg> <seg type="pāda" n="b">sadā vismayadāyinī</seg> //</l>

<l xml:id="HV_App.I,31.2106"><seg type="pāda" n="a">vicakrasya kathaṃ yuddhaṃ</seg> <seg type="pāda" n="b">dānavasya mahātmanaḥ</seg> /</l>

<l xml:id="HV_App.I,31.2107"><seg type="pāda" n="a">sa tayor mitratāṃ yāta</seg> <seg type="pāda" n="b">ity evam anuśuśrumaḥ</seg> //</l>

<l xml:id="HV_App.I,31.2108"><seg type="pāda" n="a">tau nṛpau vīryasaṃpannau</seg> <seg type="pāda" n="b">śiṣyau bhṛgusutasya ha</seg> /</l>

<l xml:id="HV_App.I,31.2109"><seg type="pāda" n="a">sarvāstrakuśalau vīrau</seg> <seg type="pāda" n="b">harāl labdhavarau kila</seg> //</l>

<l xml:id="HV_App.I,31.2110"><seg type="pāda" n="a">saṃgrāmaḥ sumahān āsīd</seg> <seg type="pāda" n="b">ity uktaṃ bhavatā purā</seg> /</l>

<l xml:id="HV_App.I,31.2111"><seg type="pāda" n="a">tayoś ca nṛpayor vipra</seg> <seg type="pāda" n="b">keśavasya jagatpateḥ</seg> //</l>

<l xml:id="HV_App.I,31.2112"><seg type="pāda" n="a">kasya putrau samutpannau</seg> <seg type="pāda" n="b">kiṃvīryau kiṃparākramau</seg> /</l>

<l xml:id="HV_App.I,31.2113"><seg type="pāda" n="a">sarvam etad dvijaśreṣṭha</seg> <seg type="pāda" n="b">vaktum arhasi suvrata</seg> //</l>


<milestone unit="speaker" n="vaiśaṃpāyana uvāca"/>
<l xml:id="HV_App.I,31.2114"><seg type="pāda" n="a">śṛṇu rājan mahābāho</seg> <seg type="pāda" n="b">kathāṃ pāpapraṇāśinīm</seg> /</l>

<l xml:id="HV_App.I,31.2115"><seg type="pāda" n="a">yathā saṃgrāma āsīt tu</seg> <seg type="pāda" n="b">tayoś cakradharasya ca</seg> //</l>

<l xml:id="HV_App.I,31.2116"><seg type="pāda" n="a">yathā ca tau samutpannau</seg> <seg type="pāda" n="b">yathābhūd vigraho mahān</seg> /</l>

<l xml:id="HV_App.I,31.2117"><seg type="pāda" n="a">aṣṭāśītisahasrāṇi</seg> <seg type="pāda" n="b">dānavānāṃ mahātmanām</seg> //</l>

<l xml:id="HV_App.I,31.2118"><seg type="pāda" n="a">balāny atha vicakrasya</seg> <seg type="pāda" n="b">śitaśūladharāṇi ca</seg> /</l>

<l xml:id="HV_App.I,31.2119"><seg type="pāda" n="a">āsan yuddhe mahārāja</seg> <seg type="pāda" n="b">dānavasya mahātmanaḥ</seg> //</l>

<l xml:id="HV_App.I,31.2120"><seg type="pāda" n="a">yadūnām antaraṃ prepsur</seg> <seg type="pāda" n="b">vicakro yuddhakāṅkṣayā</seg> /</l>

<l xml:id="HV_App.I,31.2121"><seg type="pāda" n="a">devāsure mahāyuddhe</seg> <seg type="pāda" n="b">devān ajayad ambare</seg> /</l>

<l xml:id="HV_App.I,31.2122"><seg type="pāda" n="a">tadvadārthaṃ sadā yatnam</seg> <seg type="pāda" n="b">akaroc caiva keśavaḥ</seg> //</l>

<note>Colophon</note>

<milestone unit="speaker" n="vaiśaṃpāyana uvāca"/>
<l xml:id="HV_App.I,31.2123"><seg type="pāda" n="a">āsīt sālveṣu rājendra</seg> <seg type="pāda" n="b">brahmadatto nṛpottamaḥ</seg> /</l>

<l xml:id="HV_App.I,31.2124"><seg type="pāda" n="a">nāmnā rājan sa bhūtātmā</seg> <seg type="pāda" n="b">sarvabhūtadayāparaḥ</seg> //</l>

<l xml:id="HV_App.I,31.2125"><seg type="pāda" n="a">pañcayajñaparo nityaṃ</seg> <seg type="pāda" n="b">jitāmitro jitendriyaḥ</seg> /</l>

<l xml:id="HV_App.I,31.2126"><seg type="pāda" n="a">brahmavid vedavic caiva</seg> <seg type="pāda" n="b">sadā yajñaparaḥ śivaḥ</seg> //</l>

<l xml:id="HV_App.I,31.2127"><seg type="pāda" n="a">tasya bhārye mahīpāla</seg> <seg type="pāda" n="b">rūpaudāryaguṇānvite</seg> /</l>

<l xml:id="HV_App.I,31.2128"><seg type="pāda" n="a">babhūvatuḥ susaṃpanne</seg> <seg type="pāda" n="b">anapatye nṛpottama</seg> //</l>

<l xml:id="HV_App.I,31.2129"><seg type="pāda" n="a">sa tābhyāṃ mumude rājā</seg> <seg type="pāda" n="b">śacyā śakra ivāmbare</seg> /</l>

<l xml:id="HV_App.I,31.2130"><seg type="pāda" n="a">nāmnā mitrasaho nāma</seg> <seg type="pāda" n="b">sakhā cāsīd dvijottamaḥ</seg> //</l>

<l xml:id="HV_App.I,31.2131"><seg type="pāda" n="a">tasya rājño mahāyogī</seg> <seg type="pāda" n="b">vedavedāṅgapāragaḥ</seg> /</l>

<l xml:id="HV_App.I,31.2132"><seg type="pāda" n="a">anapatyaḥ sa viprendro</seg> <seg type="pāda" n="b">yathā rājā babhūva ha</seg> //</l>

<l xml:id="HV_App.I,31.2133"><seg type="pāda" n="a">sa rājā sahitas tābhyām</seg> <seg type="pāda" n="b">arcayām āsa śaṃkaram</seg> /</l>

<l xml:id="HV_App.I,31.2134"><seg type="pāda" n="a">putrārthaṃ śūlinaṃ śarvaṃ</seg> <seg type="pāda" n="b">daśa varṣāṇy ananyadhīḥ</seg> /</l>

<l xml:id="HV_App.I,31.2135"><seg type="pāda" n="a">sa vipro vaiṣṇavaṃ satraṃ</seg> <seg type="pāda" n="b">putrārthaṃ samayojayat</seg> //</l>

<l xml:id="HV_App.I,31.2136"><seg type="pāda" n="a">arcitas tena rājendra</seg> <seg type="pāda" n="b">śaṃkaro nīlalohitaḥ</seg> /</l>

<l xml:id="HV_App.I,31.2137"><seg type="pāda" n="a">ātmānaṃ darśayām āsa</seg> <seg type="pāda" n="b">svapne rājānam abravīt</seg> /</l>

<l xml:id="HV_App.I,31.2138"><seg type="pāda" n="a">prīto 'smi tava bhadraṃ te</seg> <seg type="pāda" n="b">varaṃ varaya suvrata</seg> //</l>

<l xml:id="HV_App.I,31.2139"><seg type="pāda" n="a">atha rājā jagannātham</seg> <seg type="pāda" n="b">uvācedaṃ svapann api</seg> /</l>

<l xml:id="HV_App.I,31.2140"><seg type="pāda" n="a">putrau mama bhavetāṃ hi</seg> <seg type="pāda" n="b">tathety uktvā vṛṣadhvajaḥ</seg> /</l>

<l xml:id="HV_App.I,31.2141"><seg type="pāda" n="a">antardhānaṃ gataḥ śaṃbhuḥ</seg> <seg type="pāda" n="b">sa ca prīto 'bhavan nṛpaḥ</seg> //</l>

<l xml:id="HV_App.I,31.2142"><seg type="pāda" n="a">so 'pi mitrasaho vidvān</seg> <seg type="pāda" n="b">devaṃ keśavam avyayam</seg> /</l>

<l xml:id="HV_App.I,31.2143"><seg type="pāda" n="a">pañcavarṣaṃ jagannātham</seg> <seg type="pāda" n="b">arcayām āsa bhaktitaḥ</seg> //</l>

<l xml:id="HV_App.I,31.2144"><seg type="pāda" n="a">arcitas tena vipreṇa</seg> <seg type="pāda" n="b">devadevo janārdanaḥ</seg> /</l>

<l xml:id="HV_App.I,31.2145"><seg type="pāda" n="a">putram ekaṃ dadau tasmai</seg> <seg type="pāda" n="b">svātmanā sadṛśaṃ hariḥ</seg> //</l>

<l xml:id="HV_App.I,31.2146"><seg type="pāda" n="a">te bhārye garbham ādhattāṃ</seg> <seg type="pāda" n="b">tejasā śaṃkarasya ha</seg> /</l>

<l xml:id="HV_App.I,31.2147"><seg type="pāda" n="a">viprabhāryā mahārāja</seg> <seg type="pāda" n="b">vaiṣṇavaṃ teja ādadhāt</seg> //</l>

<l xml:id="HV_App.I,31.2148"><seg type="pāda" n="a">mahiṣyau te mahāvīryau</seg> <seg type="pāda" n="b">putrau śaṃkarasaṃmitau</seg> /</l>

<l xml:id="HV_App.I,31.2149"><seg type="pāda" n="a">asūyetāṃ mahīpāla</seg> <seg type="pāda" n="b">krameṇaiva nṛpasya ha</seg> //</l>

<l xml:id="HV_App.I,31.2150"><seg type="pāda" n="a">sa tayoś ca mahārāja</seg> <seg type="pāda" n="b">jātakarmādikāḥ kriyāḥ</seg> /</l>

<l xml:id="HV_App.I,31.2151"><seg type="pāda" n="a">cakāra vidhivat sarvā</seg> <seg type="pāda" n="b">viprasāc ca mahaddhanam</seg> //</l>

<l xml:id="HV_App.I,31.2152"><seg type="pāda" n="a">sa ca vipro vinītātmā</seg> <seg type="pāda" n="b">putram ekaṃ prajajñivān</seg> /</l>

<l xml:id="HV_App.I,31.2153"><seg type="pāda" n="a">sākṣād iva jagannāthaṃ</seg> <seg type="pāda" n="b">sthitaṃ putrātmanā nṛpa</seg> //</l>

<l xml:id="HV_App.I,31.2154"><seg type="pāda" n="a">jātakarmādikaṃ sarvaṃ</seg> <seg type="pāda" n="b">karaṇaṃ sa cakāra ha</seg> /</l>

<l xml:id="HV_App.I,31.2155"><seg type="pāda" n="a">tau kumārāv ayaṃ caiva</seg> <seg type="pāda" n="b">trayaḥ savayaso 'bhavan</seg> //</l>

<l xml:id="HV_App.I,31.2156"><seg type="pāda" n="a">vedān adhītya te sarvāñ</seg> <seg type="pāda" n="b">śrutvā cānvīkṣikīṃ tathā</seg> /</l>

<l xml:id="HV_App.I,31.2157"><seg type="pāda" n="a">dhanurvedaṃ tathāstre ca</seg> <seg type="pāda" n="b">nipuṇās te 'bhavaṃs tadā</seg> //</l>

<l xml:id="HV_App.I,31.2158"><seg type="pāda" n="a">haṃso jyeṣṭho nṛpasuto</seg> <seg type="pāda" n="b">ḍibhako 'nantaro 'bhavat</seg> /</l>

<l xml:id="HV_App.I,31.2159"><seg type="pāda" n="a">sa ca viprasuto rājañ</seg> <seg type="pāda" n="b">janārdana iti smṛtaḥ</seg> //</l>

<l xml:id="HV_App.I,31.2160"><seg type="pāda" n="a">anyonyaṃ mitratāṃ yātāḥ</seg> <seg type="pāda" n="b">sarve caiva kumārakāḥ</seg> //</l>

<note>Colophon</note>

<milestone unit="speaker" n="vaiśaṃpāyana uvāca"/>
<l xml:id="HV_App.I,31.2161"><seg type="pāda" n="a">haṃsaś ca ḍibhakaś caiva</seg> <seg type="pāda" n="b">tapaś cartuṃ mahāmatī</seg> /</l>

<l xml:id="HV_App.I,31.2162"><seg type="pāda" n="a">manaś cakratur ātmāṃśau</seg> <seg type="pāda" n="b">śaṃkarasya nṛpottama</seg> //</l>

<l xml:id="HV_App.I,31.2163"><seg type="pāda" n="a">gatvā tu himavatpārśvaṃ</seg> <seg type="pāda" n="b">tapaś cakratur añjasā</seg> /</l>

<l xml:id="HV_App.I,31.2164"><seg type="pāda" n="a">uddiśya śaṃkaraṃ śarvaṃ</seg> <seg type="pāda" n="b">nīlagrīvam umāpatim</seg> //</l>

<l xml:id="HV_App.I,31.2165"><seg type="pāda" n="a">vīryāstre caiva nau syātām</seg> <seg type="pāda" n="b">ity ādhāya tu mānase</seg> /</l>

<l xml:id="HV_App.I,31.2166"><seg type="pāda" n="a">ekāgrau prayatau bhūtvā</seg> <seg type="pāda" n="b">vāyvambuprāśinau nṛpa</seg> //</l>

<l xml:id="HV_App.I,31.2167"><seg type="pāda" n="a">namas te devadeveśa</seg> <seg type="pāda" n="b">śaṃkareti divāniśam</seg> /</l>

<l xml:id="HV_App.I,31.2168"><seg type="pāda" n="a">hara śarva śivānanda</seg> <seg type="pāda" n="b">nīlagrīva umāpate</seg> //</l>

<l xml:id="HV_App.I,31.2169"><seg type="pāda" n="a">vṛṣadhvaja virūpākṣa</seg> <seg type="pāda" n="b">haryakṣa jagatāṃ pate</seg> /</l>

<l xml:id="HV_App.I,31.2170"><seg type="pāda" n="a">bhaktapriya girīśeśa</seg> <seg type="pāda" n="b">vāmadeva śivācyuta</seg> //</l>

<l xml:id="HV_App.I,31.2171"><seg type="pāda" n="a">sadyojāta mahādeva</seg> <seg type="pāda" n="b">devadeva guhāśaya</seg> /</l>

<l xml:id="HV_App.I,31.2172"><seg type="pāda" n="a">bhūtabhāvana bhūteśa</seg> <seg type="pāda" n="b">praṇavātman sadāśiva</seg> //</l>

<l xml:id="HV_App.I,31.2173"><seg type="pāda" n="a">ityādināmabhir nityaṃ</seg> <seg type="pāda" n="b">stuvantau śaṃkaraṃ bhavam</seg> /</l>

<l xml:id="HV_App.I,31.2174"><seg type="pāda" n="a">hṛdi kṛtvā virūpākṣaṃ</seg> <seg type="pāda" n="b">tapas tepatur añjasā</seg> //</l>

<l xml:id="HV_App.I,31.2175"><seg type="pāda" n="a">nirmamau nirahaṃkārau</seg> <seg type="pāda" n="b">maunavratasamāsthitau</seg> /</l>

<l xml:id="HV_App.I,31.2176"><seg type="pāda" n="a">varṣāṇīha tadā rājan</seg> <seg type="pāda" n="b">pañca cakratur ojasā</seg> //</l>

<l xml:id="HV_App.I,31.2177"><seg type="pāda" n="a">tataḥ prīto 'bhavac charvas</seg> <seg type="pāda" n="b">tābhyāṃ saṃyamanena ca</seg> /</l>

<l xml:id="HV_App.I,31.2178"><seg type="pāda" n="a">sa dadau darśanaṃ naijaṃ</seg> <seg type="pāda" n="b">vyāghracarmāmbaro haraḥ</seg> /</l>

<l xml:id="HV_App.I,31.2179"><seg type="pāda" n="a">triyakṣaḥ śaṃkaraḥ śarvaḥ</seg> <seg type="pāda" n="b">śūlapāṇir umāpatiḥ</seg> //</l>

<l xml:id="HV_App.I,31.2180"><seg type="pāda" n="a">agrataḥ saṃsthitaṃ śarvaṃ</seg> <seg type="pāda" n="b">candrārdhakṛtaśekharam</seg> /</l>

<l xml:id="HV_App.I,31.2181"><seg type="pāda" n="a">tau dṛṣṭvā prītamanasau</seg> <seg type="pāda" n="b">namaś cakratur añjasā</seg> //</l>


<milestone unit="speaker" n="bhagavān uvāca"/>
<l xml:id="HV_App.I,31.2182"><seg type="pāda" n="a">varaṃ varayatāṃ bhadrau</seg> <seg type="pāda" n="b">yathecchā vāṃ tathāstu vai</seg> //</l>

<l xml:id="HV_App.I,31.2183"><seg type="pāda" n="a">tāv ūcatus tadā rājan</seg> <seg type="pāda" n="b">prītas tvaṃ bhagavan yadi</seg> /</l>

<l xml:id="HV_App.I,31.2184"><seg type="pāda" n="a">devāsuracamūmukhyai</seg> <seg type="pāda" n="b">rakṣogandharvadānavaiḥ</seg> /</l>

<l xml:id="HV_App.I,31.2185"><seg type="pāda" n="a">āvām ajeyau sarvātmann</seg> <seg type="pāda" n="b">eṣa nau prathamo varaḥ</seg> //</l>

<l xml:id="HV_App.I,31.2186"><seg type="pāda" n="a">dvitīyo nau virūpākṣa</seg> <seg type="pāda" n="b">raudrāstrāṇāṃ ca saṃgrahaḥ</seg> /</l>

<l xml:id="HV_App.I,31.2187"><seg type="pāda" n="a">māheśvaraṃ tathā raudram</seg> <seg type="pāda" n="b">astraṃ brahmaśiro mahat</seg> //</l>

<l xml:id="HV_App.I,31.2188"><seg type="pāda" n="a">abhedyaṃ kavacaṃ divyaṃ</seg> <seg type="pāda" n="b">acchedyaṃ cāpi kārmukam</seg> /</l>

<l xml:id="HV_App.I,31.2189"><seg type="pāda" n="a">paraśuṃ ca tathā śarva</seg> <seg type="pāda" n="b">sadā rakṣārtham eva ca</seg> //</l>

<l xml:id="HV_App.I,31.2190"><seg type="pāda" n="a">sahāyau dvau mahādeva</seg> <seg type="pāda" n="b">bhūtau yuddhe hi gacchatoḥ</seg> /</l>

<l xml:id="HV_App.I,31.2191"><seg type="pāda" n="a">evam astv iti deveśa</seg> <seg type="pāda" n="b">āha bhṛṅgiriṭī haraḥ</seg> //</l>

<l xml:id="HV_App.I,31.2192"><seg type="pāda" n="a">kuṇḍodaraṃ virūpākṣaṃ</seg> <seg type="pāda" n="b">sarvaprāṇihite ratam</seg> /</l>

<l xml:id="HV_App.I,31.2193"><seg type="pāda" n="a">yuvām atha ca bhūteśau</seg> <seg type="pāda" n="b">sahāyau satataṃ raṇe</seg> //</l>

<l xml:id="HV_App.I,31.2194"><seg type="pāda" n="a">saṃgrāmaṃ gacchatāṃ ghoram</seg> <seg type="pāda" n="b">etayor balaśālinoḥ</seg> /</l>

<l xml:id="HV_App.I,31.2195"><seg type="pāda" n="a">ity uktvā bhagavāñ śarvas</seg> <seg type="pāda" n="b">tatraivāntar adhīyata</seg> //</l>

<l xml:id="HV_App.I,31.2196"><seg type="pāda" n="a">tatas tau vīryasaṃpannau</seg> <seg type="pāda" n="b">haṃso ḍibhaka eva ca</seg> /</l>

<l xml:id="HV_App.I,31.2197"><seg type="pāda" n="a">kṛtāstrau śastrasaṃpannau</seg> <seg type="pāda" n="b">cāpinau vīryavattarau</seg> //</l>

<l xml:id="HV_App.I,31.2198"><seg type="pāda" n="a">āmuktakavacau vīrāv</seg> <seg type="pāda" n="b">ajeyau devadānavaiḥ</seg> /</l>

<l xml:id="HV_App.I,31.2199"><seg type="pāda" n="a">atyantabhaktau deveśe</seg> <seg type="pāda" n="b">śaṃkare nīlalohite</seg> //</l>

<l xml:id="HV_App.I,31.2200"><seg type="pāda" n="a">nityotsavakarau deve</seg> <seg type="pāda" n="b">bhasmoddhūlanaśobhinau</seg> /</l>

<l xml:id="HV_App.I,31.2201"><seg type="pāda" n="a">kṛtatripuṇḍrakau nityaṃ</seg> <seg type="pāda" n="b">jaṭāyuktaśirodharau</seg> /</l>

<l xml:id="HV_App.I,31.2202"><seg type="pāda" n="a">rudrākṣārpitasarvāṅgau</seg> <seg type="pāda" n="b">vyāghracarmāmbarāvṛtau</seg> //</l>

<l xml:id="HV_App.I,31.2203"><seg type="pāda" n="a">namaḥ śivāya śāntāya</seg> <seg type="pāda" n="b">mahādevāya dhīmate</seg> /</l>

<l xml:id="HV_App.I,31.2204"><seg type="pāda" n="a">ityādibhiḥ sadā devaṃ</seg> <seg type="pāda" n="b">stuvantau nāmabhiḥ śivam</seg> /</l>

<l xml:id="HV_App.I,31.2205"><seg type="pāda" n="a">sākṣād iva mahādevau</seg> <seg type="pāda" n="b">rejatuḥ śūladhāriṇau</seg> //</l>

<l xml:id="HV_App.I,31.2206"><seg type="pāda" n="a">tataḥ svabhavanaṃ gatvā</seg> <seg type="pāda" n="b">pituḥ pādāv agṛhṇatām</seg> /</l>

<l xml:id="HV_App.I,31.2207"><seg type="pāda" n="a">pituś ca sakhyur balinau</seg> <seg type="pāda" n="b">mātuś ca caraṇau tadā</seg> //</l>

<l xml:id="HV_App.I,31.2208"><seg type="pāda" n="a">janārdano 'pi dharmātmā</seg> <seg type="pāda" n="b">kālena mahatā nṛpa</seg> /</l>

<l xml:id="HV_App.I,31.2209"><seg type="pāda" n="a">vidyāpāraṃ mahābuddhir</seg> <seg type="pāda" n="b">yatnenāsāv upeyivān</seg> //</l>

<l xml:id="HV_App.I,31.2210"><seg type="pāda" n="a">sa ca viṣṇuṃ hṛṣīkeśaṃ</seg> <seg type="pāda" n="b">pītakauśeyavāsasam</seg> /</l>

<l xml:id="HV_App.I,31.2211"><seg type="pāda" n="a">brahmatattvaparo nityam</seg> <seg type="pāda" n="b">upāste vijitendriyaḥ</seg> //</l>

<l xml:id="HV_App.I,31.2212"><seg type="pāda" n="a">haṃsaś ca ḍibhakaś caiva</seg> <seg type="pāda" n="b">kṛtadārau babhūvatuḥ</seg> /</l>

<l xml:id="HV_App.I,31.2213"><seg type="pāda" n="a">janārdanaś ca dharmātmā</seg> <seg type="pāda" n="b">kṛtadāro babhūva ha</seg> //</l>

<l xml:id="HV_App.I,31.2214"><seg type="pāda" n="a">sarve te yajñaparamāḥ</seg> <seg type="pāda" n="b">pañcayajñaparās tathā</seg> /</l>

<l xml:id="HV_App.I,31.2215"><seg type="pāda" n="a">svadāraniratāḥ sarve</seg> <seg type="pāda" n="b">guruśuśrūṣaṇe ratāḥ</seg> /</l>

<l xml:id="HV_App.I,31.2216"><seg type="pāda" n="a">dharma eva paraṃ śreya</seg> <seg type="pāda" n="b">iti te menire nṛpa</seg> //</l>

<note>Colophon</note>

<milestone unit="speaker" n="vaiśaṃpāyana uvāca"/>
<l xml:id="HV_App.I,31.2217"><seg type="pāda" n="a">tataḥ kadācit tau vīrau</seg> <seg type="pāda" n="b">mṛgayāṃ cakratuḥ kila</seg> /</l>

<l xml:id="HV_App.I,31.2218"><seg type="pāda" n="a">janārdanena sahitau</seg> <seg type="pāda" n="b">rathair aśvair gajair api</seg> //</l>

<l xml:id="HV_App.I,31.2219"><seg type="pāda" n="a">vanaṃ gatvā tu tau vīrau</seg> <seg type="pāda" n="b">siṃhavyāghrāṃś ca jaghnatuḥ</seg> /</l>

<l xml:id="HV_App.I,31.2220"><seg type="pāda" n="a">śitair bāṇair mahārāja</seg> <seg type="pāda" n="b">varāhān atha sarvaśaḥ</seg> /</l>

<l xml:id="HV_App.I,31.2221"><seg type="pāda" n="a">vyālān anyān mṛgān hiṃsrāñ</seg> <seg type="pāda" n="b">śvabhiś ca sahitau nṛpa</seg> //</l>

<l xml:id="HV_App.I,31.2222"><seg type="pāda" n="a">eṣa āyāti vipulo</seg> <seg type="pāda" n="b">varāho dīrghalocanaḥ</seg> /</l>

<l xml:id="HV_App.I,31.2223"><seg type="pāda" n="a">enaṃ bāṇena saṃchindhi</seg> <seg type="pāda" n="b">yāti cāyaṃ mṛgādhipaḥ</seg> /</l>

<l xml:id="HV_App.I,31.2224"><seg type="pāda" n="a">ayam anyo 'tha mahiṣaḥ</seg> <seg type="pāda" n="b">śṛṅgaprotasarīsṛpaḥ</seg> //</l>

<l xml:id="HV_App.I,31.2225"><seg type="pāda" n="a">ete khalu mṛgāḥ sārdhaṃ</seg> <seg type="pāda" n="b">śāvair dhāvanti sarvataḥ</seg> /</l>

<l xml:id="HV_App.I,31.2226"><seg type="pāda" n="a">etad bhramati sarvatra</seg> <seg type="pāda" n="b">bhītaṃ śaśakulaṃ mahat</seg> //</l>

<l xml:id="HV_App.I,31.2227"><seg type="pāda" n="a">śāvais tadanvayaiḥ sārdhaṃ</seg> <seg type="pāda" n="b">na hantavyam idaṃ śubham</seg> /</l>

<l xml:id="HV_App.I,31.2228"><seg type="pāda" n="a">grahītavyam idaṃ sarvaṃ</seg> <seg type="pāda" n="b">nirudhya śvagaṇair iha</seg> //</l>

<l xml:id="HV_App.I,31.2229"><seg type="pāda" n="a">ity ādiśabdaḥ sumahān</seg> <seg type="pāda" n="b">mṛgayāṃ kurvatāṃ nṛpa</seg> /</l>

<l xml:id="HV_App.I,31.2230"><seg type="pāda" n="a">kṣatriyāṇāṃ nṛpaśreṣṭha</seg> <seg type="pāda" n="b">vyādhānāṃ caiva dhāvatām</seg> //</l>

<l xml:id="HV_App.I,31.2231"><seg type="pāda" n="a">hatvā mṛgān subahuśo</seg> <seg type="pāda" n="b">vyāghrān siṃhān nṛpottamau</seg> /</l>

<l xml:id="HV_App.I,31.2232"><seg type="pāda" n="a">śramaṃ ca jagmatur vīrau</seg> <seg type="pāda" n="b">madhyaṃ gacchati bhāskare</seg> //</l>

<l xml:id="HV_App.I,31.2233"><seg type="pāda" n="a">alaṃ hi mṛgayāsmākaṃ</seg> <seg type="pāda" n="b">śramaḥ samupajāyate</seg> /</l>

<l xml:id="HV_App.I,31.2234"><seg type="pāda" n="a">ity ūcatur mahārāja</seg> <seg type="pāda" n="b">puṣkaraṃ jagmatuḥ saraḥ</seg> //</l>

<l xml:id="HV_App.I,31.2235"><seg type="pāda" n="a">saraḥsamīpam āgamya</seg> <seg type="pāda" n="b">munisiddhaniṣevitam</seg> /</l>

<l xml:id="HV_App.I,31.2236"><seg type="pāda" n="a">vījanmārutasānūpaṃ</seg> <seg type="pāda" n="b">śramāt tatra sukhaṃ sthitau</seg> //</l>

<l xml:id="HV_App.I,31.2237"><seg type="pāda" n="a">tato janāḥ saraḥ sarve</seg> <seg type="pāda" n="b">vigāhya śramakarśitāḥ</seg> /</l>

<l xml:id="HV_App.I,31.2238"><seg type="pāda" n="a">bisān pravālān padmānāṃ</seg> <seg type="pāda" n="b">bhakṣayām āsur ārtavat</seg> //</l>

<l xml:id="HV_App.I,31.2239"><seg type="pāda" n="a">janārdanena sahitau</seg> <seg type="pāda" n="b">haṃso ḍibhaka eva ca</seg> /</l>

<l xml:id="HV_App.I,31.2240"><seg type="pāda" n="a">saraḥ kvacit samāśritya</seg> <seg type="pāda" n="b">śramaṃ saṃtyajya tiṣṭhataḥ</seg> //</l>

<note>k: D6 T4 G2 subst. :k</note>
<l xml:id="**HV_App.I,31.2240**19:1"><seg type="pāda" n="a">vigāhyaḥ tatsaraḥ svādu</seg> <seg type="pāda" n="b">śītaṃ pītvā jalaṃ ca tau</seg> /</l>

<l xml:id="HV_App.I,31.2241"><seg type="pāda" n="a">viśramya sarasas tīre</seg> <seg type="pāda" n="b">tadāsāte sukhaṃ nṛpau</seg> /</l>

<l xml:id="HV_App.I,31.2242"><seg type="pāda" n="a">aśṛṇvatāṃ paraṃ brahma</seg> <seg type="pāda" n="b">munimukhyaiḥ samīritam</seg> /</l>

<l xml:id="HV_App.I,31.2243"><seg type="pāda" n="a">mādhyaṃdinaṃ tathā sarvaiḥ</seg> <seg type="pāda" n="b">savanaṃ sasvaraṃ nṛpau</seg> //</l>

<l xml:id="HV_App.I,31.2244"><seg type="pāda" n="a">tataḥ prītau nṛpau bhūtvā</seg> <seg type="pāda" n="b">śrutvā vedadhvaniṃ tadā</seg> /</l>

<l xml:id="HV_App.I,31.2245"><seg type="pāda" n="a">aicchetāṃ tau tadā draṣṭuṃ</seg> <seg type="pāda" n="b">yajñaṃ munikṛtaṃ tadā</seg> //</l>

<l xml:id="HV_App.I,31.2246"><seg type="pāda" n="a">sthāpayitvā tataḥ senāṃ</seg> <seg type="pāda" n="b">sarvāṃ mṛgasamanvitām</seg> /</l>

<l xml:id="HV_App.I,31.2247"><seg type="pāda" n="a">ādāya ca mahācāpe</seg> <seg type="pāda" n="b">śarān katicid eva ca</seg> //</l>

<l xml:id="HV_App.I,31.2248"><seg type="pāda" n="a">janārdanas tadā vīro</seg> <seg type="pāda" n="b">haṃso ḍibhaka eva ca</seg> /</l>

<l xml:id="HV_App.I,31.2249"><seg type="pāda" n="a">padātinau mahārāja</seg> <seg type="pāda" n="b">jagmatuś cāśramaṃ kila</seg> //</l>

<l xml:id="HV_App.I,31.2250"><seg type="pāda" n="a">maharṣeḥ kāśyapasyātha</seg> <seg type="pāda" n="b">satraṃ vaiṣṇavasaṃjñitam</seg> /</l>

<l xml:id="HV_App.I,31.2251"><seg type="pāda" n="a">yajato munibhiḥ sārdhaṃ</seg> <seg type="pāda" n="b">japahomaparāyaṇaiḥ</seg> //</l>

<note>Colophon</note>

<milestone unit="speaker" n="vaiśaṃpāyana uvāca"/>
<l xml:id="HV_App.I,31.2252"><seg type="pāda" n="a">janārdanaś ca dharmātmā</seg> <seg type="pāda" n="b">haṃso ḍibhaka eva ca</seg> /</l>

<l xml:id="HV_App.I,31.2253"><seg type="pāda" n="a">sadaḥ praviśya satrasya</seg> <seg type="pāda" n="b">namaś cakrur munīṃs tataḥ</seg> //</l>

<l xml:id="HV_App.I,31.2254"><seg type="pāda" n="a">tān āgatān mahātmāno</seg> <seg type="pāda" n="b">munayaḥ śiṣyasaṃyutāḥ</seg> /</l>

<l xml:id="HV_App.I,31.2255"><seg type="pāda" n="a">arghyapādyāsanādīni</seg> <seg type="pāda" n="b">cakruḥ pūjāṃ ca yatnataḥ</seg> //</l>

<l xml:id="HV_App.I,31.2256"><seg type="pāda" n="a">tau nṛpau sa ca viprendraḥ</seg> <seg type="pāda" n="b">saparyāṃ pratigṛhya ca</seg> /</l>

<l xml:id="HV_App.I,31.2257"><seg type="pāda" n="a">prītātmānau mahātmānau</seg> <seg type="pāda" n="b">āsate susukhaṃ nṛpa</seg> //</l>

<l xml:id="HV_App.I,31.2258"><seg type="pāda" n="a">tato haṃso babhāṣe tān</seg> <seg type="pāda" n="b">munīn saṃyatavāṅ nṛpa</seg> /</l>

<l xml:id="HV_App.I,31.2259"><seg type="pāda" n="a">pitā hi nau muniśreṣṭhā</seg> <seg type="pāda" n="b">yaṣṭum aicchat sasādhanaḥ</seg> /</l>

<l xml:id="HV_App.I,31.2260"><seg type="pāda" n="a">gantavyaṃ tatra yuṣmābhiḥ</seg> <seg type="pāda" n="b">satrānte munisattamāḥ</seg> //</l>

<l xml:id="HV_App.I,31.2261"><seg type="pāda" n="a">rājasūyena yajñena</seg> <seg type="pāda" n="b">kṛtvā digvijayaṃ vayam</seg> /</l>

<l xml:id="HV_App.I,31.2262"><seg type="pāda" n="a">yājayiṣyāmahe viprāḥ</seg> <seg type="pāda" n="b">pitaraṃ dhārmikaṃ nṛpam</seg> /</l>

<l xml:id="HV_App.I,31.2263"><seg type="pāda" n="a">āyāntu tatra viprendrāḥ</seg> <seg type="pāda" n="b">saśiṣyāḥ saparicchadāḥ</seg> //</l>

<l xml:id="HV_App.I,31.2264"><seg type="pāda" n="a">vayam adyaiva sahitā</seg> <seg type="pāda" n="b">diśo jeṣyāmahe dhruvam</seg> /</l>

<l xml:id="HV_App.I,31.2265"><seg type="pāda" n="a">śaktā hi vayam evaitat</seg> <seg type="pāda" n="b">kartuṃ sainikasaṃcayaiḥ</seg> //</l>

<l xml:id="HV_App.I,31.2266"><seg type="pāda" n="a">āvayoḥ purataḥ sthātuṃ</seg> <seg type="pāda" n="b">na śaktā devadānavāḥ</seg> /</l>

<l xml:id="HV_App.I,31.2267"><seg type="pāda" n="a">kailāsanilayād devād</seg> <seg type="pāda" n="b">varaṃ labdhāḥ sma yatnataḥ</seg> //</l>

<l xml:id="HV_App.I,31.2268"><seg type="pāda" n="a">ajeyāḥ śatrusaṃghānām</seg> <seg type="pāda" n="b">astrāṇi vividhāni ca</seg> /</l>

<l xml:id="HV_App.I,31.2269"><seg type="pāda" n="a">ity uktvā virarāmaiva</seg> <seg type="pāda" n="b">haṃso balamadānvitaḥ</seg> //</l>


<milestone unit="speaker" n="munaya ūcuḥ"/>
<l xml:id="HV_App.I,31.2270"><seg type="pāda" n="a">yadi syāt tatra gacchāmo</seg> <seg type="pāda" n="b">vayaṃ śiṣyair nṛpottama</seg> /</l>

<l xml:id="HV_App.I,31.2271"><seg type="pāda" n="a">āsmahe cānyathā rājann</seg> <seg type="pāda" n="b">ity ūcuḥ kila tāpasāḥ</seg> //</l>

<note>k: CE āssmahe :k</note>

<milestone unit="speaker" n="vaiśaṃpāyana uvāca"/>
<l xml:id="HV_App.I,31.2272"><seg type="pāda" n="a">tato deśān mahārāja</seg> <seg type="pāda" n="b">gantuṃ niścitamānasau</seg> /</l>

<l xml:id="HV_App.I,31.2273"><seg type="pāda" n="a">puṣkarasyottaraṃ tīraṃ</seg> <seg type="pāda" n="b">durvāsā yatra tiṣṭhati</seg> //</l>

<l xml:id="HV_App.I,31.2274"><seg type="pāda" n="a">yatayo yatayo bhūtvā</seg> <seg type="pāda" n="b">yatra brahmaniṣeviṇaḥ</seg> /</l>

<l xml:id="HV_App.I,31.2275"><seg type="pāda" n="a">brahmasūtrapade saktās</seg> <seg type="pāda" n="b">tadarthālokatatparāḥ</seg> //</l>

<l xml:id="HV_App.I,31.2276"><seg type="pāda" n="a">nirmamā nirahaṃkārāḥ</seg> <seg type="pāda" n="b">kaupīnavasanāvṛtāḥ</seg> /</l>

<l xml:id="HV_App.I,31.2277"><seg type="pāda" n="a">tam ātmānaṃ jagadyoniṃ</seg> <seg type="pāda" n="b">viṣṇuṃ viśveśvaraṃ śivam</seg> //</l>

<l xml:id="HV_App.I,31.2278"><seg type="pāda" n="a">brahmarūpaṃ śivaṃ śāntam</seg> <seg type="pāda" n="b">akṣaraṃ sarvatomukham</seg> /</l>

<l xml:id="HV_App.I,31.2279"><seg type="pāda" n="a">vedāntamūrtim avyaktam</seg> <seg type="pāda" n="b">anantaṃ śāśvataṃ śivam</seg> //</l>

<l xml:id="HV_App.I,31.2280"><seg type="pāda" n="a">nityayuktaṃ virūpākṣaṃ</seg> <seg type="pāda" n="b">bhūtādhāram anāmayam</seg> /</l>

<l xml:id="HV_App.I,31.2281"><seg type="pāda" n="a">dhyāyantaṃ sarvadā devaṃ</seg> <seg type="pāda" n="b">manasā sarvatomukham</seg> //</l>

<l xml:id="HV_App.I,31.2282"><seg type="pāda" n="a">durvāsasaṃ sadopāsyaṃ</seg> <seg type="pāda" n="b">vedāntaikarasaṃ gurum</seg> /</l>

<l xml:id="HV_App.I,31.2283"><seg type="pāda" n="a">tarkaniścitatattvārtha+</seg> <seg type="pāda" n="b">jñānanirmalacetasaḥ</seg> //</l>

<l xml:id="HV_App.I,31.2284"><seg type="pāda" n="a">haṃsāḥ paramahaṃsāś ca</seg> <seg type="pāda" n="b">śiṣyā durvāsasaḥ prabho</seg> /</l>

<l xml:id="HV_App.I,31.2285"><seg type="pāda" n="a">gatvā tatra mahātmānau</seg> <seg type="pāda" n="b">dṛṣṭvā tān ūrdhvaretasaḥ</seg> //</l>

<l xml:id="HV_App.I,31.2286"><seg type="pāda" n="a">durvāsasaṃ mahābuddhiṃ</seg> <seg type="pāda" n="b">vicinvānaṃ paraṃ padam</seg> /</l>

<l xml:id="HV_App.I,31.2287"><seg type="pāda" n="a">kruddho yadi sa durvāsā</seg> <seg type="pāda" n="b">dagdhuṃ lokān imān kṣamaḥ</seg> //</l>

<l xml:id="HV_App.I,31.2288"><seg type="pāda" n="a">devā api ca yaṃ draṣṭuṃ</seg> <seg type="pāda" n="b">kruddhaṃ cen na kṣamāḥ sadā</seg> /</l>

<l xml:id="HV_App.I,31.2289"><seg type="pāda" n="a">roṣamūrtiḥ sadā yas tu</seg> <seg type="pāda" n="b">viśvātmā viśvarūpadhṛk</seg> //</l>

<l xml:id="HV_App.I,31.2290"><seg type="pāda" n="a">raktakaupīn avasano</seg> <seg type="pāda" n="b">haṃsaḥ parama eva ca</seg> /</l>

<l xml:id="HV_App.I,31.2291"><seg type="pāda" n="a">dṛṣṭvenaṃ ca tayor evaṃ</seg> <seg type="pāda" n="b">buddhir āsīn mahāmate</seg> //</l>

<l xml:id="HV_App.I,31.2292"><seg type="pāda" n="a">ko nāmāsau mahābhūtaḥ</seg> <seg type="pāda" n="b">kāṣāyī varṇavittamaḥ</seg> /</l>

<l xml:id="HV_App.I,31.2293"><seg type="pāda" n="a">kaścāyam āśramo nāma</seg> <seg type="pāda" n="b">vihāya ca gṛhāśramam</seg> //</l>

<l xml:id="HV_App.I,31.2294"><seg type="pāda" n="a">gṛhastha eva dharmātmā</seg> <seg type="pāda" n="b">gṛhastho dharmavittamaḥ</seg> /</l>

<l xml:id="HV_App.I,31.2295"><seg type="pāda" n="a">gṛhastho dharmarūpas tu</seg> <seg type="pāda" n="b">gṛhasthaḥ svarga eva ca</seg> //</l>

<l xml:id="HV_App.I,31.2296"><seg type="pāda" n="a">gṛhasthaś ca sadā mātā</seg> <seg type="pāda" n="b">prāṇināṃ jīvanaṃ sadā</seg> /</l>

<l xml:id="HV_App.I,31.2297"><seg type="pāda" n="a">taṃ vinānyena rūpeṇa</seg> <seg type="pāda" n="b">vartate yo hi mūrkhavat</seg> //</l>

<l xml:id="HV_App.I,31.2298"><seg type="pāda" n="a">unmatto 'yaṃ virūpo 'yam</seg> <seg type="pāda" n="b">atha vā mūrkha eva ca</seg> /</l>

<l xml:id="HV_App.I,31.2299"><seg type="pāda" n="a">dhyāyann iva sadā cāyam</seg> <seg type="pāda" n="b">āste vañcayitāpi vā</seg> //</l>

<l xml:id="HV_App.I,31.2300"><seg type="pāda" n="a">kim ete prākṛtajñānā</seg> <seg type="pāda" n="b">dhyāyanta iva kiṃcana</seg> /</l>

<l xml:id="HV_App.I,31.2301"><seg type="pāda" n="a">vayam etān durārohān</seg> <seg type="pāda" n="b">āśramāntarakalpitān</seg> //</l>

<l xml:id="HV_App.I,31.2302"><seg type="pāda" n="a">sthāpayiṣyāmahe sarvān</seg> <seg type="pāda" n="b">mandabuddhīn imān gṛhe</seg> /</l>

<l xml:id="HV_App.I,31.2303"><seg type="pāda" n="a">balād eva dvijān etān</seg> <seg type="pāda" n="b">mūḍhavijñānatatparān</seg> /</l>

<l xml:id="HV_App.I,31.2304"><seg type="pāda" n="a">asadgrāhagṛhītāṃś ca</seg> <seg type="pāda" n="b">bāliśān durmatīn imān</seg> //</l>

<l xml:id="HV_App.I,31.2305"><seg type="pāda" n="a">eṣāṃ śāstā ca ko mūḍho</seg> <seg type="pāda" n="b">na vidmo vayam atra ha</seg> /</l>

<l xml:id="HV_App.I,31.2306"><seg type="pāda" n="a">dharmye vartmani saṃsthāpya</seg> <seg type="pāda" n="b">punar yāsyāva nirvṛtau</seg> //</l>

<l xml:id="HV_App.I,31.2307"><seg type="pāda" n="a">iti saṃcintya tau vīrau</seg> <seg type="pāda" n="b">vipreṇa sahitau nṛpa</seg> /</l>

<l xml:id="HV_App.I,31.2308"><seg type="pāda" n="a">janārdanena rājānau</seg> <seg type="pāda" n="b">mohād bhāgyakṣayān nṛpa</seg> //</l>

<l xml:id="HV_App.I,31.2309"><seg type="pāda" n="a">samīpaṃ tasya rājendra</seg> <seg type="pāda" n="b">yateḥ saṃśitacetasaḥ</seg> /</l>

<l xml:id="HV_App.I,31.2310"><seg type="pāda" n="a">gatvā ca procatur ubhau</seg> <seg type="pāda" n="b">durvāsasamatīndriyam</seg> /</l>

<l xml:id="HV_App.I,31.2311"><seg type="pāda" n="a">yatīṃś ca niyatān kruddhau</seg> <seg type="pāda" n="b">rājānau rājasattama</seg> //</l>

<note>Colophon</note>

<milestone unit="speaker" n="haṃsaḍibhakāv ūcatuḥ"/>
<l xml:id="HV_App.I,31.2312"><seg type="pāda" n="a">jñānaleśād vihīnātman</seg> <seg type="pāda" n="b">kiṃ te vyavasitaṃ dvija</seg> /</l>

<l xml:id="HV_App.I,31.2313"><seg type="pāda" n="a">kaś cāyam āśramo vipra</seg> <seg type="pāda" n="b">bhavatā yaḥ samāśritaḥ</seg> //</l>

<l xml:id="HV_App.I,31.2314"><seg type="pāda" n="a">gṛhamedhaṃ parityajya</seg> <seg type="pāda" n="b">kiṃ tvayā sādhitaṃ padam</seg> /</l>

<l xml:id="HV_App.I,31.2315"><seg type="pāda" n="a">dambha eva bhavān vyaktaṃ</seg> <seg type="pāda" n="b">śaṅke nāsty atra kāraṇam</seg> //</l>

<l xml:id="HV_App.I,31.2316"><seg type="pāda" n="a">lokāṃś cemān sadā mūḍha</seg> <seg type="pāda" n="b">nāśayiṣyasi nirvṛtaḥ</seg> /</l>

<l xml:id="HV_App.I,31.2317"><seg type="pāda" n="a">etān sarvān vinetāsi</seg> <seg type="pāda" n="b">narake pātayiṣyasi</seg> //</l>

<l xml:id="HV_App.I,31.2318"><seg type="pāda" n="a">svayaṃ naṣṭaḥ parān mūrkha</seg> <seg type="pāda" n="b">nāśayiṣyasi yatnataḥ</seg> /</l>

<l xml:id="HV_App.I,31.2319"><seg type="pāda" n="a">aho śāstā kathaṃ nāsti</seg> <seg type="pāda" n="b">tava mandamate dvija</seg> //</l>

<l xml:id="HV_App.I,31.2320"><seg type="pāda" n="a">sarvathā tvadvinetā ca</seg> <seg type="pāda" n="b">pāpaṃ nāsty atra saṃśayaḥ</seg> /</l>

<l xml:id="HV_App.I,31.2321"><seg type="pāda" n="a">tyaktvemam āśramaṃ vipra</seg> <seg type="pāda" n="b">gṛhī bhava yatātmavān</seg> //</l>

<l xml:id="HV_App.I,31.2322"><seg type="pāda" n="a">pañca yajñān sadā vipra</seg> <seg type="pāda" n="b">kuru yatnaparo bhava</seg> /</l>

<l xml:id="HV_App.I,31.2323"><seg type="pāda" n="a">tataḥ svargaṃ paraṃ gantā</seg> <seg type="pāda" n="b">svarge hi sumahat sukham</seg> /</l>

<l xml:id="HV_App.I,31.2324"><seg type="pāda" n="a">eṣa śreyaḥpatho vipra</seg> <seg type="pāda" n="b">jīvate cet spṛhā tava</seg> //</l>

<l xml:id="HV_App.I,31.2325"><seg type="pāda" n="a">ity uktavantau dharmātmā</seg> <seg type="pāda" n="b">śrutvā vipro janārdanaḥ</seg> /</l>

<l xml:id="HV_App.I,31.2326"><seg type="pāda" n="a">uvāca ca yatiṃ dṛṣṭvā</seg> <seg type="pāda" n="b">praṇamyāsau subhītavat</seg> //</l>

<l xml:id="HV_App.I,31.2327"><seg type="pāda" n="a">mā brūtām īdṛśaṃ vākyaṃ</seg> <seg type="pāda" n="b">rājānau mandacetasau</seg> /</l>

<l xml:id="HV_App.I,31.2328"><seg type="pāda" n="a">aśrāvyam īdṛśaṃ ghoraṃ</seg> <seg type="pāda" n="b">lokayor ubhayor api</seg> //</l>

<l xml:id="HV_App.I,31.2329"><seg type="pāda" n="a">ko vaktum īśo mandātmā</seg> <seg type="pāda" n="b">yadi jīvet sabāndhavaḥ</seg> /</l>

<l xml:id="HV_App.I,31.2330"><seg type="pāda" n="a">sarvathā kāla evāyaṃ</seg> <seg type="pāda" n="b">yuvayor mandacetasoḥ</seg> /</l>

<l xml:id="HV_App.I,31.2331"><seg type="pāda" n="a">samāpta āyuṣaḥ śeṣo</seg> <seg type="pāda" n="b">brahmadaṇḍahatau yuvām</seg> //</l>

<l xml:id="HV_App.I,31.2332"><seg type="pāda" n="a">ete hi yatayaḥ śuddhā</seg> <seg type="pāda" n="b">jñānadīpitacetasaḥ</seg> /</l>

<l xml:id="HV_App.I,31.2333"><seg type="pāda" n="a">jñānāgnidagdhakarmāṇaḥ</seg> <seg type="pāda" n="b">prāṇān prāṇeṣu juhvati</seg> //</l>

<l xml:id="HV_App.I,31.2334"><seg type="pāda" n="a">ṛte vām īdṛśaṃ vākyaṃ</seg> <seg type="pāda" n="b">kaḥ samartho hy anubruvan</seg> /</l>

<l xml:id="HV_App.I,31.2335"><seg type="pāda" n="a">sarvathā jñātam asmābhiḥ</seg> <seg type="pāda" n="b">samāptam iha jīvitam</seg> //</l>

<l xml:id="HV_App.I,31.2336"><seg type="pāda" n="a">catvāra āśramāḥ pūrvam</seg> <seg type="pāda" n="b">ṛṣibhir vihitā nṛpau</seg> /</l>

<l xml:id="HV_App.I,31.2337"><seg type="pāda" n="a">brahmacārī gṛhasthaś ca</seg> <seg type="pāda" n="b">vānaprasthaś ca bhikṣukaḥ</seg> //</l>

<l xml:id="HV_App.I,31.2338"><seg type="pāda" n="a">teṣām agraś caturtho 'yam</seg> <seg type="pāda" n="b">āśramo bhikṣukaḥ smṛtaḥ</seg> /</l>

<l xml:id="HV_App.I,31.2339"><seg type="pāda" n="a">āste tasmin mahābuddhiḥ</seg> <seg type="pāda" n="b">sa hi puṇyatamaḥ smṛtaḥ</seg> //</l>

<l xml:id="HV_App.I,31.2340"><seg type="pāda" n="a">nopāsitā bhavadbhyāṃ ca</seg> <seg type="pāda" n="b">vṛddhāḥ samyag vinītavat</seg> /</l>

<l xml:id="HV_App.I,31.2341"><seg type="pāda" n="a">jñānaṃ nāptaṃ tatas tebhyas</seg> <seg type="pāda" n="b">tathā caivaṃ vadeta kaḥ</seg> //</l>

<l xml:id="HV_App.I,31.2342"><seg type="pāda" n="a">aśrāvyam īdṛśaṃ ghoraṃ</seg> <seg type="pāda" n="b">mayā prāṇabhṛtā nṛpa</seg> /</l>

<l xml:id="HV_App.I,31.2343"><seg type="pāda" n="a">kiṃ kariṣyāmi mandātman</seg> <seg type="pāda" n="b">mitratvād bhavator nṛpau</seg> //</l>

<l xml:id="HV_App.I,31.2344">jñānaṃ yad āptaṃ bhavatā gurubhyas @</l>
<l xml:id="HV_App.I,31.2345">tad atra duḥkhāya hi kevalaṃ naḥ |</l>
<l xml:id="HV_App.I,31.2346">jñānaṃ hi dharmaprabhavaṃ yatheṣṭaṃ @</l>
<l xml:id="HV_App.I,31.2347">balād dhi pāpasya vidhātṛrūpam ||</l>
<l xml:id="HV_App.I,31.2348"><seg type="pāda" n="a">yuvāṃ vihāya yāsye vā</seg> <seg type="pāda" n="b">pateyaṃ vā śilātale</seg> /</l>

<l xml:id="HV_App.I,31.2349"><seg type="pāda" n="a">pibeyaṃ vā viṣaṃ ghoraṃ</seg> <seg type="pāda" n="b">pateyaṃ vā mahormiṣu</seg> //</l>

<l xml:id="HV_App.I,31.2350"><seg type="pāda" n="a">ātmānaṃ vātra saṃtyakṣye</seg> <seg type="pāda" n="b">śṛṇvatāṃ paśyatāṃ nṛpau</seg> /</l>

<l xml:id="HV_App.I,31.2351"><seg type="pāda" n="a">ity uktvā vilalāpaivaṃ</seg> <seg type="pāda" n="b">mā brūteti sadā vadan</seg> //</l>

<note>Colophon</note>

<milestone unit="speaker" n="vaiśaṃpāyana uvāca"/>
<l xml:id="HV_App.I,31.2352"><seg type="pāda" n="a">tataḥ kruddho 'tha durvāsā</seg> <seg type="pāda" n="b">dhakṣyann iva tayor asūn</seg> /</l>

<l xml:id="HV_App.I,31.2353"><seg type="pāda" n="a">ekenākṣṇātha durvāsā</seg> <seg type="pāda" n="b">raudreṇāgniyujā sadā</seg> //</l>

<l xml:id="HV_App.I,31.2354"><seg type="pāda" n="a">paśyaṃs tau ca durātmānau</seg> <seg type="pāda" n="b">roṣavyākulitendriyaḥ</seg> /</l>

<l xml:id="HV_App.I,31.2355"><seg type="pāda" n="a">kurvann iva tadā lokān</seg> <seg type="pāda" n="b">bhasmabhūtān imān nṛpa</seg> //</l>

<l xml:id="HV_App.I,31.2356"><seg type="pāda" n="a">brāhmaṇaṃ cakṣuṣā paśyan</seg> <seg type="pāda" n="b">saumyenānyena kevalam</seg> /</l>

<l xml:id="HV_App.I,31.2357"><seg type="pāda" n="a">uvāca vacanaṃ rājan</seg> <seg type="pāda" n="b">dhvaṃsata dhvaṃsateti ha</seg> //</l>

<l xml:id="HV_App.I,31.2358"><seg type="pāda" n="a">ito gacchata rājānau</seg> <seg type="pāda" n="b">kiṃ vilambatha māciram</seg> /</l>

<l xml:id="HV_App.I,31.2359"><seg type="pāda" n="a">na vāṃ vacanasaṃbhūtaṃ</seg> <seg type="pāda" n="b">roṣaṃ dhārayituṃ kṣamaḥ</seg> //</l>

<l xml:id="HV_App.I,31.2360"><seg type="pāda" n="a">anyathā vo mahīpālān</seg> <seg type="pāda" n="b">sarvān dagdhum ahaṃ kṣamaḥ</seg> /</l>

<l xml:id="HV_App.I,31.2361"><seg type="pāda" n="a">kim ataḥ sāhasaṃ vaktuṃ</seg> <seg type="pāda" n="b">kaś ca śaknoti matpuraḥ</seg> //</l>

<l xml:id="HV_App.I,31.2362"><seg type="pāda" n="a">darpaṃ vāṃ lokavikhyātaḥ</seg> <seg type="pāda" n="b">śaṅkhacakragadādharaḥ</seg> /</l>

<l xml:id="HV_App.I,31.2363"><seg type="pāda" n="a">vyapaneṣyati mandajñau</seg> <seg type="pāda" n="b">kiṃ vā vakṣyāmi sāṃpratam</seg> //</l>

<l xml:id="HV_App.I,31.2364"><seg type="pāda" n="a">tata utthāya dharmātmā</seg> <seg type="pāda" n="b">gantum aicchad yatīśvaraḥ</seg> /</l>

<l xml:id="HV_App.I,31.2365"><seg type="pāda" n="a">tato niṣeddhuṃ haṃsas taṃ</seg> <seg type="pāda" n="b">yatate sma yatīśvaram</seg> //</l>

<l xml:id="HV_App.I,31.2366"><seg type="pāda" n="a">tasya bāhuṃ samādāya</seg> <seg type="pāda" n="b">haṃso nṛpavarottamaḥ</seg> /</l>

<l xml:id="HV_App.I,31.2367"><seg type="pāda" n="a">kaupīnaṃ cicchide krūraḥ</seg> <seg type="pāda" n="b">kṛtānta iva sattama</seg> //</l>

<l xml:id="HV_App.I,31.2368"><seg type="pāda" n="a">yatayo 'nye palāyanti</seg> <seg type="pāda" n="b">diśo daśa vicetasaḥ</seg> //</l>

<l xml:id="HV_App.I,31.2369"><seg type="pāda" n="a">kaṣṭaṃ heti vadan vipro</seg> <seg type="pāda" n="b">mitrabhāvāj janārdanaḥ</seg> /</l>

<l xml:id="HV_App.I,31.2370"><seg type="pāda" n="a">nyavārayad yathāśakti</seg> <seg type="pāda" n="b">kim idaṃ sāhasaṃ tv iti</seg> //</l>

<l xml:id="HV_App.I,31.2371"><seg type="pāda" n="a">durvāsāḥ satyadharmas tu</seg> <seg type="pāda" n="b">hantum īśo 'pi taṃ tataḥ</seg> /</l>

<l xml:id="HV_App.I,31.2372"><seg type="pāda" n="a">mandaṃ mandam uvācedaṃ</seg> <seg type="pāda" n="b">haṃsaṃ ḍibhakam eva ca</seg> //</l>

<l xml:id="HV_App.I,31.2373"><seg type="pāda" n="a">śāpenāhaṃ samartho 'pi</seg> <seg type="pāda" n="b">hantuṃ rājakulādhamau</seg> /</l>

<l xml:id="HV_App.I,31.2374"><seg type="pāda" n="a">tathāpi na karomy evaṃ</seg> <seg type="pāda" n="b">yatayo hy atra te vayam</seg> //</l>

<l xml:id="HV_App.I,31.2375"><seg type="pāda" n="a">yo hi devo jagannāthaḥ</seg> <seg type="pāda" n="b">keśavo yādaveśvaraḥ</seg> /</l>

<l xml:id="HV_App.I,31.2376"><seg type="pāda" n="a">śaṅkhacakragadāpāṇir</seg> <seg type="pāda" n="b">garvaṃ vāṃ vyapaneṣyati</seg> //</l>

<l xml:id="HV_App.I,31.2377"><seg type="pāda" n="a">loke tasmin yaduśreṣṭhe</seg> <seg type="pāda" n="b">rakṣaty eva jagatpatau</seg> /</l>

<l xml:id="HV_App.I,31.2378"><seg type="pāda" n="a">yuvayoḥ sarvathā jīvaḥ</seg> <seg type="pāda" n="b">sujīva iti me matiḥ</seg> //</l>

<l xml:id="HV_App.I,31.2379"><seg type="pāda" n="a">jarāsaṃdho 'pi vāṃ bandhuḥ</seg> <seg type="pāda" n="b">sa ca vaktuṃ na cecchati</seg> /</l>

<l xml:id="HV_App.I,31.2380"><seg type="pāda" n="a">īdṛśaṃ lokavidviṣṭaṃ</seg> <seg type="pāda" n="b">sa hi dharmapathe sadā</seg> //</l>

<l xml:id="HV_App.I,31.2381"><seg type="pāda" n="a">etāvatā sa vāṃ bandhur</seg> <seg type="pāda" n="b">na sa bhūyo bhaviṣyati</seg> /</l>

<l xml:id="HV_App.I,31.2382"><seg type="pāda" n="a">vidveṣo hy astu vāṃ tasya</seg> <seg type="pāda" n="b">māgadhasya mahīpateḥ</seg> //</l>

<l xml:id="HV_App.I,31.2383"><seg type="pāda" n="a">śrutvedaṃ ghorarūpaṃ tu</seg> <seg type="pāda" n="b">sa hi bandhuḥ saheta cet</seg> /</l>

<l xml:id="HV_App.I,31.2384"><seg type="pāda" n="a">dharmanāśo bhavet tasya</seg> <seg type="pāda" n="b">nātra kāryā vicāraṇā</seg> //</l>

<l xml:id="HV_App.I,31.2385"><seg type="pāda" n="a">ity uktvā gaccha gaccheti</seg> <seg type="pāda" n="b">haṃsaṃ prāha punaḥ punaḥ</seg> /</l>

<l xml:id="HV_App.I,31.2386"><seg type="pāda" n="a">janārdanam uvācedaṃ</seg> <seg type="pāda" n="b">durvāsā yatisattamaḥ</seg> //</l>

<l xml:id="HV_App.I,31.2387"><seg type="pāda" n="a">svasty astu tava viprendra</seg> <seg type="pāda" n="b">bhaktir astu janārdane</seg> /</l>

<l xml:id="HV_App.I,31.2388"><seg type="pāda" n="a">saṃgatis tava tasyāstu</seg> <seg type="pāda" n="b">śaṅkhacakragadābhṛtaḥ</seg> /</l>

<l xml:id="HV_App.I,31.2389"><seg type="pāda" n="a">adya śvo vā paraśvo vā</seg> <seg type="pāda" n="b">sādhur eva sadā bhavān</seg> //</l>

<l xml:id="HV_App.I,31.2390"><seg type="pāda" n="a">na hi sādhor vināśo 'sti</seg> <seg type="pāda" n="b">lokayor ubhayor api</seg> /</l>

<l xml:id="HV_App.I,31.2391"><seg type="pāda" n="a">gaccha sarvaṃ pitur brūhi</seg> <seg type="pāda" n="b">jñātvā vṛttaṃ yathākhilam</seg> //</l>

<note>Colophon</note>

<milestone unit="speaker" n="vaiśaṃpāyana uvāca"/>
<l xml:id="HV_App.I,31.2392"><seg type="pāda" n="a">tatas tau haṃsaḍibhakau</seg> <seg type="pāda" n="b">kruddhau kālena coditau</seg> /</l>

<l xml:id="HV_App.I,31.2393"><seg type="pāda" n="a">śikyaṃ kamaṇḍaluṃ caiva</seg> <seg type="pāda" n="b">vidalaṃ dārum eva ca</seg> //</l>

<l xml:id="HV_App.I,31.2394"><seg type="pāda" n="a">daṇḍān pātraviśeṣāṃś ca</seg> <seg type="pāda" n="b">chittvā mittvā ca sarvaśaḥ</seg> /</l>

<l xml:id="HV_App.I,31.2395"><seg type="pāda" n="a">tasmin deśe mahārāja</seg> <seg type="pāda" n="b">vyādhair māṃsāny adīdahan</seg> /</l>

<l xml:id="HV_App.I,31.2396"><seg type="pāda" n="a">bhakṣayitvā tato deśāt</seg> <seg type="pāda" n="b">svapuraṃ tau prajagmatuḥ</seg> //</l>

<l xml:id="HV_App.I,31.2397"><seg type="pāda" n="a">janārdanaś ca dharmātmā</seg> <seg type="pāda" n="b">snehād anuyayau tayoḥ</seg> /</l>

<l xml:id="HV_App.I,31.2398"><seg type="pāda" n="a">naṣṭāv imāv iti tadā</seg> <seg type="pāda" n="b">sa mene duḥkhitaḥ param</seg> //</l>

<l xml:id="HV_App.I,31.2399"><seg type="pāda" n="a">gateṣu teṣu sarveṣu</seg> <seg type="pāda" n="b">durvāsā yatisattamaḥ</seg> /</l>

<l xml:id="HV_App.I,31.2400"><seg type="pāda" n="a">palāyanaparān sarvān</seg> <seg type="pāda" n="b">idam āha yatīśvarān</seg> //</l>

<l xml:id="HV_App.I,31.2401"><seg type="pāda" n="a">ito deśād vinirgatya</seg> <seg type="pāda" n="b">puṣkarāt puṇyasaṃyutāt</seg> /</l>

<l xml:id="HV_App.I,31.2402"><seg type="pāda" n="a">mandaṃ mandaṃ samāśvasya</seg> <seg type="pāda" n="b">viśramya ca tatas tataḥ</seg> //</l>

<l xml:id="HV_App.I,31.2403"><seg type="pāda" n="a">praviśya dvārakāṃ devaṃ</seg> <seg type="pāda" n="b">śaṅkhacakragadādharam</seg> /</l>

<l xml:id="HV_App.I,31.2404"><seg type="pāda" n="a">dṛṣṭvā ca tasmai prabhave</seg> <seg type="pāda" n="b">vakṣyāmo yatisattamāḥ</seg> //</l>

<l xml:id="HV_App.I,31.2405"><seg type="pāda" n="a">sa hi rakṣañ jagad idaṃ</seg> <seg type="pāda" n="b">dharmavartmani saṃsthitaḥ</seg> /</l>

<l xml:id="HV_App.I,31.2406"><seg type="pāda" n="a">ādyo lokagurur viṣṇur</seg> <seg type="pāda" n="b">yatātmā tattvavitpriyaḥ</seg> /</l>

<l xml:id="HV_App.I,31.2407"><seg type="pāda" n="a">uddhṛtya kaṇṭakān sarvāñ</seg> <seg type="pāda" n="b">śaśāsa pṛthivīm imām</seg> //</l>

<l xml:id="HV_App.I,31.2408"><seg type="pāda" n="a">sa ca pāpān mahāghorān</seg> <seg type="pāda" n="b">sarvān pāpakṛtān prabhuḥ</seg> /</l>

<l xml:id="HV_App.I,31.2409"><seg type="pāda" n="a">rakṣen naḥ sakalān sarvāñ</seg> <seg type="pāda" n="b">jñāneṣu niyatātmanaḥ</seg> /</l>

<l xml:id="HV_App.I,31.2410"><seg type="pāda" n="a">idam adya kṣamaṃ viprā</seg> <seg type="pāda" n="b">yānam adya vidhīyatāṃ</seg> //</l>

<l xml:id="HV_App.I,31.2411"><seg type="pāda" n="a">sāhasaṃ yat kṛtaṃ tābhyāṃ</seg> <seg type="pāda" n="b">pātrabhedādi sattamāḥ</seg> /</l>

<l xml:id="HV_App.I,31.2412"><seg type="pāda" n="a">etat sarvam aśeṣeṇa</seg> <seg type="pāda" n="b">darśayāma janārdanam</seg> //</l>

<l xml:id="HV_App.I,31.2413"><seg type="pāda" n="a">tatheti te pratijñāya</seg> <seg type="pāda" n="b">yatayo jñānacakṣuṣaḥ</seg> /</l>

<l xml:id="HV_App.I,31.2414"><seg type="pāda" n="a">chinnāṃs tābhyāṃ samādāya</seg> <seg type="pāda" n="b">śikyaṃ dārumayaṃ tathā</seg> //</l>

<l xml:id="HV_App.I,31.2415"><seg type="pāda" n="a">dvidalaṃ karpaṭaṃ caiva</seg> <seg type="pāda" n="b">kaupīnam atha valkalam</seg> /</l>

<l xml:id="HV_App.I,31.2416"><seg type="pāda" n="a">kamaṇḍaluṃ tathā rājann</seg> <seg type="pāda" n="b">ardhaprotakapālakam</seg> /</l>

<l xml:id="HV_App.I,31.2417"><seg type="pāda" n="a">etān anyān samādāya</seg> <seg type="pāda" n="b">draṣṭuṃ keśavam āyayuḥ</seg> //</l>

<l xml:id="HV_App.I,31.2418"><seg type="pāda" n="a">pañca caiva sahasrāṇi</seg> <seg type="pāda" n="b">puraskṛtya mahāmunim</seg> /</l>

<l xml:id="HV_App.I,31.2419"><seg type="pāda" n="a">durvāsasaṃ tapoyonim</seg> <seg type="pāda" n="b">īśvarasyātmasaṃbhavam</seg> //</l>

<l xml:id="HV_App.I,31.2420"><seg type="pāda" n="a">ahorātreṇa te sarve</seg> <seg type="pāda" n="b">dvārakāṃ kṛṣṇapālitām</seg> /</l>

<l xml:id="HV_App.I,31.2421"><seg type="pāda" n="a">yayur dāntā mahātmāno</seg> <seg type="pāda" n="b">lomaśāḥ keśavarjitāḥ</seg> //</l>

<l xml:id="HV_App.I,31.2422"><seg type="pāda" n="a">prātaḥ praviśya rājendra</seg> <seg type="pāda" n="b">vāpikāyāṃ yatīśvarāḥ</seg> /</l>

<l xml:id="HV_App.I,31.2423"><seg type="pāda" n="a">snātvopaspṛśya śucayo</seg> <seg type="pāda" n="b">yatnena mahatā tadā</seg> //</l>

<l xml:id="HV_App.I,31.2424"><seg type="pāda" n="a">draṣṭum abhyudyatā viṣṇuṃ</seg> <seg type="pāda" n="b">kaṇṭakoddhṛtitatparam</seg> /</l>

<l xml:id="HV_App.I,31.2425"><seg type="pāda" n="a">ekarūpaṃ samāsthāya</seg> <seg type="pāda" n="b">sudharmādvāram āyayuḥ</seg> //</l>

<note>Colophon</note>

<milestone unit="speaker" n="vaiśaṃpāyana uvāca"/>
<l xml:id="HV_App.I,31.2426"><seg type="pāda" n="a">atha sarveśvaro viṣṇuḥ</seg> <seg type="pāda" n="b">padmakiñjalkalocanaḥ</seg> /</l>

<l xml:id="HV_App.I,31.2427"><seg type="pāda" n="a">śyāmaḥ pītāmbaraḥ śrīmān</seg> <seg type="pāda" n="b">pralambāmbarabhūṣaṇaḥ</seg> //</l>

<l xml:id="HV_App.I,31.2428"><seg type="pāda" n="a">kirīṭī śrīpatiḥ kṛṣṇo</seg> <seg type="pāda" n="b">nīlakuñcitamūrdhajaḥ</seg> /</l>

<l xml:id="HV_App.I,31.2429"><seg type="pāda" n="a">avyaktaḥ śāśvato devaḥ</seg> <seg type="pāda" n="b">sakalo niṣkalaḥ śivaḥ</seg> //</l>

<l xml:id="HV_App.I,31.2430"><seg type="pāda" n="a">krīḍāvihāropagataḥ</seg> <seg type="pāda" n="b">kadācid abhavad dhariḥ</seg> /</l>

<l xml:id="HV_App.I,31.2431"><seg type="pāda" n="a">kumārair aparaiḥ sārdhaṃ</seg> <seg type="pāda" n="b">sātyakipramukhair nṛpa</seg> //</l>

<l xml:id="HV_App.I,31.2432"><seg type="pāda" n="a">golakrīḍāṃ sudharmāyāṃ</seg> <seg type="pāda" n="b">madhye yādavasattamaḥ</seg> /</l>

<l xml:id="HV_App.I,31.2433"><seg type="pāda" n="a">cakāra priyakṛt kṛṣṇo</seg> <seg type="pāda" n="b">yuyudhānena keśavaḥ</seg> //</l>

<l xml:id="HV_App.I,31.2434"><seg type="pāda" n="a">mamāyaṃ prathamo golas</seg> <seg type="pāda" n="b">tava paścād bhaviṣyati</seg> /</l>

<l xml:id="HV_App.I,31.2435"><seg type="pāda" n="a">iti bruvaṃs tadā viṣṇuḥ</seg> <seg type="pāda" n="b">sātyakiṃ kamalekṣaṇaḥ</seg> //</l>

<l xml:id="HV_App.I,31.2436"><seg type="pāda" n="a">pārśvasthā yādavās tasya</seg> <seg type="pāda" n="b">vasudevapurogamāḥ</seg> /</l>

<l xml:id="HV_App.I,31.2437"><seg type="pāda" n="a">uddhavapramukhā rājann</seg> <seg type="pāda" n="b">āseduḥ kvacid atra vai</seg> //</l>

<l xml:id="HV_App.I,31.2438"><seg type="pāda" n="a">anyavyāpārarahito</seg> <seg type="pāda" n="b">bhūtātmā bhūtabhāvanaḥ</seg> /</l>

<l xml:id="HV_App.I,31.2439"><seg type="pāda" n="a">vijahāra yathā rāmaḥ</seg> <seg type="pāda" n="b">sugrīveṇa purā nṛpa</seg> //</l>

<l xml:id="HV_App.I,31.2440"><seg type="pāda" n="a">madhyaṃdine mahāviṣṇuḥ</seg> <seg type="pāda" n="b">śaineyena sahācyutaḥ</seg> /</l>

<l xml:id="HV_App.I,31.2441"><seg type="pāda" n="a">vikrīḍya suciraṃ kṛṣna</seg> <seg type="pāda" n="b">upāraṃsīt sayādavaḥ</seg> //</l>

<l xml:id="HV_App.I,31.2442"><seg type="pāda" n="a">dvāḥsthena vāritāḥ pūrvaṃ</seg> <seg type="pāda" n="b">dvāry eva ca samāsthitāḥ</seg> /</l>

<l xml:id="HV_App.I,31.2443"><seg type="pāda" n="a">idam antaram ity eva</seg> <seg type="pāda" n="b">viviśus tāṃ sabhāṃ nṛpa</seg> //</l>

<l xml:id="HV_App.I,31.2444"><seg type="pāda" n="a">yatayo dīrghatapasaḥ</seg> <seg type="pāda" n="b">puraskṛtya tapodhanam</seg> /</l>

<l xml:id="HV_App.I,31.2445"><seg type="pāda" n="a">durvāsasaṃ sumanaso</seg> <seg type="pāda" n="b">dadṛśur yādaveśvaram</seg> //</l>

<l xml:id="HV_App.I,31.2446"><seg type="pāda" n="a">golakrīḍāsamāyuktaṃ</seg> <seg type="pāda" n="b">karasaṃsthitagolakam</seg> /</l>

<l xml:id="HV_App.I,31.2447"><seg type="pāda" n="a">vikṣipantaṃ jagannāthaṃ</seg> <seg type="pāda" n="b">pādāṅguṣṭhena golakam</seg> //</l>

<l xml:id="HV_App.I,31.2448"><seg type="pāda" n="a">padmapatraviśālākṣaṃ</seg> <seg type="pāda" n="b">vīkṣantaṃ sātyakiṃ harim</seg> /</l>

<l xml:id="HV_App.I,31.2449"><seg type="pāda" n="a">ekenākṣṇā hlādayantaṃ</seg> <seg type="pāda" n="b">pareṇālokya golakam</seg> //</l>

<l xml:id="HV_App.I,31.2450"><seg type="pāda" n="a">yatayaś ca mahārāja</seg> <seg type="pāda" n="b">pratyadṛśyanta tatpuraḥ</seg> /</l>

<l xml:id="HV_App.I,31.2451"><seg type="pāda" n="a">vṛṣṇayaḥ puṇḍarīkākṣaḥ</seg> <seg type="pāda" n="b">sātyakir balabhadrakaḥ</seg> /</l>

<l xml:id="HV_App.I,31.2452"><seg type="pāda" n="a">vasudevas tathākrūra</seg> <seg type="pāda" n="b">ugrasenas tathā nṛpaḥ</seg> //</l>

<l xml:id="HV_App.I,31.2453"><seg type="pāda" n="a">anye ca yādavāḥ sarve</seg> <seg type="pāda" n="b">saṃbhramaṃ pratipedire</seg> /</l>

<l xml:id="HV_App.I,31.2454"><seg type="pāda" n="a">idaṃ kim idam ity evaṃ</seg> <seg type="pāda" n="b">vyāsaktamanaso 'bhavan</seg> //</l>

<l xml:id="HV_App.I,31.2455"><seg type="pāda" n="a">pṛṣṭhato 'py anugacchantaṃ</seg> <seg type="pāda" n="b">didhakṣantaṃ jagattrayam</seg> /</l>

<l xml:id="HV_App.I,31.2456"><seg type="pāda" n="a">ardhakaupīnavasanaṃ</seg> <seg type="pāda" n="b">smarantaṃ kam api dvijam</seg> //</l>

<l xml:id="HV_App.I,31.2457"><seg type="pāda" n="a">antastāpasamāyuktaṃ</seg> <seg type="pāda" n="b">chinnadaṇḍadharaṃ yatim</seg> /</l>

<l xml:id="HV_App.I,31.2458"><seg type="pāda" n="a">atijvalantaṃ roṣeṇa</seg> <seg type="pāda" n="b">haṃsāsāditakalmaṣam</seg> //</l>

<l xml:id="HV_App.I,31.2459"><seg type="pāda" n="a">netrotthitamahāvahniṃ</seg> <seg type="pāda" n="b">prekṣantaṃ yādaveśvaram</seg> /</l>

<l xml:id="HV_App.I,31.2460"><seg type="pāda" n="a">durvāsasaṃ te dadṛśur</seg> <seg type="pāda" n="b">bhītā yādavasattamāḥ</seg> //</l>

<l xml:id="HV_App.I,31.2461"><seg type="pāda" n="a">kiṃ kariṣyaty asau kruddhaḥ</seg> <seg type="pāda" n="b">kiṃ vā vakṣyati naḥ prabhuḥ</seg> /</l>

<l xml:id="HV_App.I,31.2462"><seg type="pāda" n="a">iti prāñjalayaḥ sarve</seg> <seg type="pāda" n="b">yādavāḥ saṃprapedire</seg> /</l>

<l xml:id="HV_App.I,31.2463"><seg type="pāda" n="a">idam āsanam ity evaṃ</seg> <seg type="pāda" n="b">kiṃcid ūcuś ca vṛṣṇayaḥ</seg> //</l>

<l xml:id="HV_App.I,31.2464"><seg type="pāda" n="a">tataḥ kṛṣṇo hṛṣīkeśaḥ</seg> <seg type="pāda" n="b">kiṃcid utplutya tatpuraḥ</seg> /</l>

<l xml:id="HV_App.I,31.2465"><seg type="pāda" n="a">idam āsanam ity evaṃ</seg> <seg type="pāda" n="b">sthīyatām iha nirvṛtaḥ</seg> //</l>

<l xml:id="HV_App.I,31.2466"><seg type="pāda" n="a">aham atra sthito vipra</seg> <seg type="pāda" n="b">kiṃ karomīti cābravīt</seg> /</l>

<l xml:id="HV_App.I,31.2467"><seg type="pāda" n="a">tataḥ kiṃcid ivāsīna</seg> <seg type="pāda" n="b">āsane yativigrahaḥ</seg> //</l>

<l xml:id="HV_App.I,31.2468"><seg type="pāda" n="a">āsane saṃsthite tasmin</seg> <seg type="pāda" n="b">yatayo vītamatsarāḥ</seg> /</l>

<l xml:id="HV_App.I,31.2469"><seg type="pāda" n="a">āsanāni yathāyogaṃ</seg> <seg type="pāda" n="b">bhejire nirvṛtāḥ kila</seg> //</l>

<l xml:id="HV_App.I,31.2470"><seg type="pāda" n="a">arghyādisamudācāraṃ</seg> <seg type="pāda" n="b">cakre kṛṣṇaḥ kirīṭabhṛt</seg> /</l>

<l xml:id="HV_App.I,31.2471"><seg type="pāda" n="a">āha bhūyo hṛṣīkeśo</seg> <seg type="pāda" n="b">yatiṃ durvāsasaṃ prabhum</seg> /</l>

<l xml:id="HV_App.I,31.2472"><seg type="pāda" n="a">kim arthaṃ brūhi viprendra</seg> <seg type="pāda" n="b">asmin pratyāgamo hi vaḥ</seg> //</l>

<l xml:id="HV_App.I,31.2473"><seg type="pāda" n="a">dṛṣṭaṃ vāpy atha vā kiṃcit</seg> <seg type="pāda" n="b">kāraṇaṃ vo 'sti vā mahat</seg> /</l>

<l xml:id="HV_App.I,31.2474"><seg type="pāda" n="a">saṃnyāsino dvijaśreṣṭhā</seg> <seg type="pāda" n="b">yūyaṃ vigatakalmaṣāḥ</seg> //</l>

<l xml:id="HV_App.I,31.2475"><seg type="pāda" n="a">niḥspṛhāś ca sadā yūyam</seg> <seg type="pāda" n="b">asmatto dvijapuṅgavāḥ</seg> /</l>

<l xml:id="HV_App.I,31.2476"><seg type="pāda" n="a">prārthyaṃ nāma na caivāsti</seg> <seg type="pāda" n="b">spṛhā naivāsti vo yataḥ</seg> //</l>

<l xml:id="HV_App.I,31.2477"><seg type="pāda" n="a">spṛhāpreritakarmāṇaḥ</seg> <seg type="pāda" n="b">kṣatriyān yānti suvratāḥ</seg> /</l>

<l xml:id="HV_App.I,31.2478"><seg type="pāda" n="a">nirūpyamāṇam asmābhir</seg> <seg type="pāda" n="b">vipra kiṃcin na dṛśyate</seg> //</l>

<l xml:id="HV_App.I,31.2479"><seg type="pāda" n="a">na jāne kāraṇaṃ brahman</seg> <seg type="pāda" n="b">yuṣmadāgamanaṃ prati</seg> /</l>

<l xml:id="HV_App.I,31.2480"><seg type="pāda" n="a">etāvatā cānumeyaṃ</seg> <seg type="pāda" n="b">kiṃcit kāraṇam asti hi</seg> /</l>

<l xml:id="HV_App.I,31.2481"><seg type="pāda" n="a">tad brūhi yadi vidyeta</seg> <seg type="pāda" n="b">tvatto jñāsyāmahe vayam</seg> //</l>

<l xml:id="HV_App.I,31.2482"><seg type="pāda" n="a">ity uktavati deveśe</seg> <seg type="pāda" n="b">cakrapāṇau janārdane</seg> /</l>

<l xml:id="HV_App.I,31.2483"><seg type="pāda" n="a">tasyāpi rājan viprasya</seg> <seg type="pāda" n="b">bhūyaḥ kopo mahān abhūt</seg> /</l>

<l xml:id="HV_App.I,31.2484"><seg type="pāda" n="a">tasmād abhyadhikaḥ pūrvāt</seg> <seg type="pāda" n="b">kopaḥ saṃjāyate mahān</seg> //</l>

<l xml:id="HV_App.I,31.2485"><seg type="pāda" n="a">didhakṣann iva lokāṃs trīn</seg> <seg type="pāda" n="b">bhakṣayann iva paśyataḥ</seg> /</l>

<l xml:id="HV_App.I,31.2486"><seg type="pāda" n="a">roṣaraktekṣaṇaḥ kruddho</seg> <seg type="pāda" n="b">hasann iva dahann iva</seg> /</l>

<l xml:id="HV_App.I,31.2487"><seg type="pāda" n="a">uvāca vacanaṃ viṣṇuṃ</seg> <seg type="pāda" n="b">durvāsāḥ krodhamūrchitaḥ</seg> //</l>

<l xml:id="HV_App.I,31.2488"><seg type="pāda" n="a">na jāna iti kasmāt tvaṃ</seg> <seg type="pāda" n="b">brūṣe no yādaveśvara</seg> /</l>

<l xml:id="HV_App.I,31.2489"><seg type="pāda" n="a">jānāmi tvām ahaṃ deva</seg> <seg type="pāda" n="b">vañcayann iva bhāṣase</seg> /</l>

<l xml:id="HV_App.I,31.2490"><seg type="pāda" n="a">purātanā vayaṃ viṣṇo</seg> <seg type="pāda" n="b">pūrvavṛttāntavedinaḥ</seg> //</l>

<l xml:id="HV_App.I,31.2491"><seg type="pāda" n="a">tathā hi devadevo 'si</seg> <seg type="pāda" n="b">māyāmānuṣadehavān</seg> /</l>

<l xml:id="HV_App.I,31.2492"><seg type="pāda" n="a">nigūhase prabhur ataḥ</seg> <seg type="pāda" n="b">kasmān no jagatīpate</seg> //</l>

<l xml:id="HV_App.I,31.2493"><seg type="pāda" n="a">so 'si brahmavidāṃ mūrtis</seg> <seg type="pāda" n="b">tad etat paramaṃ padam</seg> /</l>

<l xml:id="HV_App.I,31.2494"><seg type="pāda" n="a">yad avyaktaṃ paraṃ brahma</seg> <seg type="pāda" n="b">yac ca jñātā vayaṃ purā</seg> //</l>

<l xml:id="HV_App.I,31.2495"><seg type="pāda" n="a">yato viśvam idaṃ bhūtaṃ</seg> <seg type="pāda" n="b">tad etat paramaṃ padaṃ</seg> /</l>

<l xml:id="HV_App.I,31.2496"><seg type="pāda" n="a">yac ca sthūlaṃ vijānanti</seg> <seg type="pāda" n="b">purā tattvena cetasā</seg> //</l>

<l xml:id="HV_App.I,31.2497"><seg type="pāda" n="a">purāvido 'tha viśveśa</seg> <seg type="pāda" n="b">tad etat paramaṃ vapuḥ</seg> /</l>

<l xml:id="HV_App.I,31.2498"><seg type="pāda" n="a">karmaṇā prāpyate yat tu</seg> <seg type="pāda" n="b">yat smṛtvā nirvṛtā vayam</seg> //</l>

<l xml:id="HV_App.I,31.2499"><seg type="pāda" n="a">pratyakṣam api yad rūpaṃ</seg> <seg type="pāda" n="b">naiva jānanti māṇuṣāḥ</seg> /</l>

<l xml:id="HV_App.I,31.2500"><seg type="pāda" n="a">na hi mūḍhadhiyo deva</seg> <seg type="pāda" n="b">na vayaṃ tādṛśā hare</seg> //</l>

<l xml:id="HV_App.I,31.2501"><seg type="pāda" n="a">na jāna iti kasmāt tvaṃ</seg> <seg type="pāda" n="b">kim ataḥ sāhasaṃ vacaḥ</seg> /</l>

<l xml:id="HV_App.I,31.2502"><seg type="pāda" n="a">ye hi mūlaṃ vijānanti</seg> <seg type="pāda" n="b">teṣāṃ patravivecanam</seg> //</l>

<l xml:id="HV_App.I,31.2503"><seg type="pāda" n="a">kurvataḥ kiṃ phalaṃ deva</seg> <seg type="pāda" n="b">tava keśiniṣūdana</seg> /</l>

<l xml:id="HV_App.I,31.2504"><seg type="pāda" n="a">vedānte prathitaṃ tejas</seg> <seg type="pāda" n="b">tava cedaṃ vibhāvyate</seg> //</l>

<l xml:id="HV_App.I,31.2505"><seg type="pāda" n="a">yac ca vijñānatṛptās tu</seg> <seg type="pāda" n="b">yogino vītakalmaṣāḥ</seg> /</l>

<l xml:id="HV_App.I,31.2506"><seg type="pāda" n="a">paśyanti hṛtsaroje hi</seg> <seg type="pāda" n="b">tad evedaṃ vapuḥ prabho</seg> //</l>

<l xml:id="HV_App.I,31.2507"><seg type="pāda" n="a">vedair yad gīyate tejo</seg> <seg type="pāda" n="b">brahmeti pravibhajyate</seg> /</l>

<l xml:id="HV_App.I,31.2508"><seg type="pāda" n="a">tad evedaṃ vijāne 'haṃ</seg> <seg type="pāda" n="b">rūpam aiśvaram īśvara</seg> //</l>

<l xml:id="HV_App.I,31.2509"><seg type="pāda" n="a">vaiṣṇavaṃ paramaṃ teja</seg> <seg type="pāda" n="b">iti vedeṣu paṭhyate</seg> /</l>

<l xml:id="HV_App.I,31.2510"><seg type="pāda" n="a">avagacchāmy ahaṃ viṣṇo</seg> <seg type="pāda" n="b">tad evedaṃ vapus tava</seg> //</l>

<l xml:id="HV_App.I,31.2511"><seg type="pāda" n="a">ya om ity ucyate śabdo</seg> <seg type="pāda" n="b">yasya vāg iti gīyate</seg> /</l>

<l xml:id="HV_App.I,31.2512"><seg type="pāda" n="a">sa evāsi prabho viṣṇo</seg> <seg type="pāda" n="b">na jāna iti mā vada</seg> //</l>

<l xml:id="HV_App.I,31.2513"><seg type="pāda" n="a">parokṣaṃ yadi kiṃcit syāt</seg> <seg type="pāda" n="b">tava vaktuṃ prayujyate</seg> /</l>

<l xml:id="HV_App.I,31.2514"><seg type="pāda" n="a">na jāna iti govinda</seg> <seg type="pāda" n="b">mā vadīḥ sāhasaṃ hare</seg> //</l>

<l xml:id="HV_App.I,31.2515"><seg type="pāda" n="a">viśvaṃ yataḥ prādur āsīd</seg> <seg type="pāda" n="b">yasmiṃl līnaṃ kṣaye sati</seg> /</l>

<l xml:id="HV_App.I,31.2516"><seg type="pāda" n="a">idaṃ tad aiśvaraṃ tejas tv</seg> <seg type="pāda" n="b">avagacchāmi keśava</seg> //</l>

<l xml:id="HV_App.I,31.2517"><seg type="pāda" n="a">kartā tvaṃ bhūtabhavyeśa</seg> <seg type="pāda" n="b">pratibhāsi sadā hṛdi</seg> /</l>

<l xml:id="HV_App.I,31.2518"><seg type="pāda" n="a">yad yad rūpaṃ smaren nityaṃ</seg> <seg type="pāda" n="b">tat tad evāsi me hṛdi</seg> //</l>

<l xml:id="HV_App.I,31.2519"><seg type="pāda" n="a">vāyur eva sadā viṣṇur</seg> <seg type="pāda" n="b">iti me dhīyate matiḥ</seg> /</l>

<l xml:id="HV_App.I,31.2520"><seg type="pāda" n="a">tadā tad rūpam evāsi</seg> <seg type="pāda" n="b">hṛnmadhye saṃsthito vibho</seg> //</l>

<l xml:id="HV_App.I,31.2521"><seg type="pāda" n="a">ākāśo viṣṇur ity eva</seg> <seg type="pāda" n="b">kadācid dhīyate matiḥ</seg> /</l>

<l xml:id="HV_App.I,31.2522"><seg type="pāda" n="a">tadā tad rūpam evāsi</seg> <seg type="pāda" n="b">hṛnmadhye saṃsthito vibho</seg> //</l>

<l xml:id="HV_App.I,31.2523"><seg type="pāda" n="a">pṛthivī viṣṇur ity etat</seg> <seg type="pāda" n="b">kadācid dhīyate matiḥ</seg> /</l>

<l xml:id="HV_App.I,31.2524"><seg type="pāda" n="a">tadā pārthivarūpo 'si</seg> <seg type="pāda" n="b">pratibhāsi sadā mama</seg> //</l>

<l xml:id="HV_App.I,31.2525"><seg type="pāda" n="a">raso 'yaṃ deva ity eva</seg> <seg type="pāda" n="b">kadācic cintyate mayā</seg> /</l>

<l xml:id="HV_App.I,31.2526"><seg type="pāda" n="a">tadā rasātmanā viṣṇo</seg> <seg type="pāda" n="b">hṛnmadhye saṃsthito vibho</seg> //</l>

<l xml:id="HV_App.I,31.2527"><seg type="pāda" n="a">yadā tvaṃ teja ity eva</seg> <seg type="pāda" n="b">smartā syāṃ puruṣottama</seg> /</l>

<l xml:id="HV_App.I,31.2528"><seg type="pāda" n="a">yadā tadrūpasaṃpannaḥ</seg> <seg type="pāda" n="b">pratibhāsi sadā hṛdi</seg> //</l>

<l xml:id="HV_App.I,31.2529"><seg type="pāda" n="a">candramā harir ity eva</seg> <seg type="pāda" n="b">tadā cāndramasaṃ vapuḥ</seg> /</l>

<l xml:id="HV_App.I,31.2530"><seg type="pāda" n="a">nirīkṣaṃś cakṣuṣā deva</seg> <seg type="pāda" n="b">tataḥ prīto 'smi keśava</seg> //</l>

<l xml:id="HV_App.I,31.2531"><seg type="pāda" n="a">yadā sauraṃ vapur iti</seg> <seg type="pāda" n="b">smartā syāṃ jagatīpate</seg> /</l>

<l xml:id="HV_App.I,31.2532"><seg type="pāda" n="a">tadā tadbhāvanāyogāt</seg> <seg type="pāda" n="b">sūrya eva virājase</seg> //</l>

<l xml:id="HV_App.I,31.2533"><seg type="pāda" n="a">tasmāt sarvaṃ tvam evāsi</seg> <seg type="pāda" n="b">niścitā matir īdṛśī</seg> /</l>

<l xml:id="HV_App.I,31.2534"><seg type="pāda" n="a">ato na jāne 'ham iti</seg> <seg type="pāda" n="b">vaktuṃ neśo janārdana</seg> //</l>

<l xml:id="HV_App.I,31.2535"><seg type="pāda" n="a">ity arthe saṃsthito viṣṇo</seg> <seg type="pāda" n="b">pīḍāṃ no naiva cintyase</seg> /</l>

<l xml:id="HV_App.I,31.2536"><seg type="pāda" n="a">atyantaduḥkhitā viṣṇo</seg> <seg type="pāda" n="b">vayaṃ tvām anu saṃsthitāḥ</seg> //</l>

<l xml:id="HV_App.I,31.2537"><seg type="pāda" n="a">īdṛśīyam avasthā no</seg> <seg type="pāda" n="b">naināṃ smartāsi keśava</seg> /</l>

<l xml:id="HV_App.I,31.2538"><seg type="pāda" n="a">tat punar bhāgadheyaṃ no</seg> <seg type="pāda" n="b">naṣṭam ity eva cintaye</seg> /</l>

<l xml:id="HV_App.I,31.2539"><seg type="pāda" n="a">mandabhāgyā vayaṃ viṣṇo</seg> <seg type="pāda" n="b">yato no na smareḥ prabho</seg> //</l>

<l xml:id="HV_App.I,31.2540"><seg type="pāda" n="a">kaucit kṣatriyadāyādau</seg> <seg type="pāda" n="b">girīśavaragarvitau</seg> /</l>

<l xml:id="HV_App.I,31.2541"><seg type="pāda" n="a">nāmnā ca haṃsaḍibhakau</seg> <seg type="pāda" n="b">bādhete no janārdana</seg> /</l>

<l xml:id="HV_App.I,31.2542"><seg type="pāda" n="a">gārhasthyaṃ hi sadā śreyo</seg> <seg type="pāda" n="b">vadantāv iti keśava</seg> //</l>

<l xml:id="HV_App.I,31.2543"><seg type="pāda" n="a">itaś cetaś ca dhāvantau</seg> <seg type="pāda" n="b">vadantau bahu kilbiṣam</seg> /</l>

<l xml:id="HV_App.I,31.2544"><seg type="pāda" n="a">ayuktaṃ bahu bhāṣantau</seg> <seg type="pāda" n="b">dharṣayantau ca naḥ sadā</seg> //</l>

<l xml:id="HV_App.I,31.2545"><seg type="pāda" n="a">idam anyat kṛtaṃ deva</seg> <seg type="pāda" n="b">asahyaṃ pāpam ucyate</seg> /</l>

<l xml:id="HV_App.I,31.2546"><seg type="pāda" n="a">paśyedaṃ bahudhā deva</seg> <seg type="pāda" n="b">bhinnaṃ bhinnaṃ sahasraśaḥ</seg> /</l>

<l xml:id="HV_App.I,31.2547"><seg type="pāda" n="a">śikyaṃ ca dāravaṃ pātraṃ</seg> <seg type="pāda" n="b">dvidalān veṇukān bahūn</seg> //</l>

<l xml:id="HV_App.I,31.2548"><seg type="pāda" n="a">idam apy aparaṃ paśya</seg> <seg type="pāda" n="b">tayoḥ sāhasaceṣṭitam</seg> /</l>

<l xml:id="HV_App.I,31.2549"><seg type="pāda" n="a">kaupīnaṃ bahudhā chinnaṃ</seg> <seg type="pāda" n="b">tad asmākaṃ mahad dhanam</seg> /</l>

<l xml:id="HV_App.I,31.2550"><seg type="pāda" n="a">kṛtaṃ kapālamātreṇa</seg> <seg type="pāda" n="b">kamaṇḍalu jagadguro</seg> //</l>

<l xml:id="HV_App.I,31.2551"><seg type="pāda" n="a">tvaṃ tu no rakṣase nityaṃ</seg> <seg type="pāda" n="b">kṣātravṛttaṃ samāśritaḥ</seg> /</l>

<l xml:id="HV_App.I,31.2552"><seg type="pāda" n="a">citraṃ citram idaṃ deva</seg> <seg type="pāda" n="b">rakṣasy eva divāniśam</seg> //</l>

<l xml:id="HV_App.I,31.2553"><seg type="pāda" n="a">kiṃ kariṣyāmi mandātmā</seg> <seg type="pāda" n="b">mandabhāgyā vayaṃ vibho</seg> /</l>

<l xml:id="HV_App.I,31.2554"><seg type="pāda" n="a">kiṃ naḥ śaraṇam adyaiva</seg> <seg type="pāda" n="b">tad brūhi jagatīpate</seg> //</l>

<l xml:id="HV_App.I,31.2555"><seg type="pāda" n="a">jīvantau tau yadi syātāṃ</seg> <seg type="pāda" n="b">naṣṭā lokā ime trayaḥ</seg> /</l>

<l xml:id="HV_App.I,31.2556"><seg type="pāda" n="a">na viprā na ca rājāno</seg> <seg type="pāda" n="b">na vaiśyā na ca pādajāḥ</seg> //</l>

<l xml:id="HV_App.I,31.2557"><seg type="pāda" n="a">atyantabalinau mattau</seg> <seg type="pāda" n="b">tīkṣṇadaṇḍadharau nṛpau</seg> /</l>

<l xml:id="HV_App.I,31.2558"><seg type="pāda" n="a">na tayoḥ purataḥ sthātuṃ</seg> <seg type="pāda" n="b">śaktā devāḥ savāsavāḥ</seg> //</l>

<l xml:id="HV_App.I,31.2559"><seg type="pāda" n="a">na ca bhīṣmo na vā rājā</seg> <seg type="pāda" n="b">bāhlīko bhīmavikramaḥ</seg> /</l>

<l xml:id="HV_App.I,31.2560"><seg type="pāda" n="a">yo hi vīro jarāsaṃdhaḥ</seg> <seg type="pāda" n="b">kṣatriyāṇāṃ bhayaṃkaraḥ</seg> //</l>

<l xml:id="HV_App.I,31.2561"><seg type="pāda" n="a">naiva ca prāyaśaḥ sthātuṃ</seg> <seg type="pāda" n="b">girīśavaradarpiṇoḥ</seg> /</l>

<l xml:id="HV_App.I,31.2562"><seg type="pāda" n="a">tayoḥ śakto hare kṛṣṇa</seg> <seg type="pāda" n="b">nityam apratisaṅginoḥ</seg> //</l>

<l xml:id="HV_App.I,31.2563"><seg type="pāda" n="a">tasmāt tvaṃ jahi tau vīrau</seg> <seg type="pāda" n="b">rakṣa lokān imān prabho</seg> /</l>

<l xml:id="HV_App.I,31.2564"><seg type="pāda" n="a">anyathā rakṣasīty evaṃ</seg> <seg type="pāda" n="b">śabdo vyartho 'tra jāyate</seg> //</l>

<l xml:id="HV_App.I,31.2565"><seg type="pāda" n="a">bahunātra kim uktena</seg> <seg type="pāda" n="b">rakṣa rakṣa jagattrayam</seg> /</l>

<l xml:id="HV_App.I,31.2566"><seg type="pāda" n="a">ity uktvā virarāmaiva</seg> <seg type="pāda" n="b">durvāsāḥ krodhamūrchitaḥ</seg> //</l>

<note>k: CE virārāmaiva :k</note>
<note>Colophon</note>

<milestone unit="speaker" n="vaiśaṃpāyana uvāca"/>
<l xml:id="HV_App.I,31.2567"><seg type="pāda" n="a">yater vacanam ākarṇya</seg> <seg type="pāda" n="b">mandam ucchvasya keśavaḥ</seg> /</l>

<l xml:id="HV_App.I,31.2568"><seg type="pāda" n="a">durvāsasaṃ samālokya</seg> <seg type="pāda" n="b">babhāṣe yādaveśvaraḥ</seg> //</l>

<l xml:id="HV_App.I,31.2569"><seg type="pāda" n="a">kṣantavyaṃ bhavatā pūrvaṃ</seg> <seg type="pāda" n="b">doṣa eṣa mamaiva hi</seg> /</l>

<l xml:id="HV_App.I,31.2570"><seg type="pāda" n="a">śṛṇu vākyaṃ mamaitat tu</seg> <seg type="pāda" n="b">śrutvā kṣamaparo bhava</seg> //</l>

<l xml:id="HV_App.I,31.2571"><seg type="pāda" n="a">jeṣyāmi tau raṇe vipra</seg> <seg type="pāda" n="b">haṃsaṃ ḍibhakam eva ca</seg> /</l>

<l xml:id="HV_App.I,31.2572"><seg type="pāda" n="a">girīśo vā varaṃ dadyāc</seg> <seg type="pāda" n="b">chakro vā dhanado 'pi vā</seg> //</l>

<l xml:id="HV_App.I,31.2573"><seg type="pāda" n="a">yamo vā varuṇo vāpi</seg> <seg type="pāda" n="b">brahmā vātha caturmukhaḥ</seg> /</l>

<l xml:id="HV_App.I,31.2574"><seg type="pāda" n="a">sabalau sānugau hatvā</seg> <seg type="pāda" n="b">punar dāsyāmi vo ratim</seg> //</l>

<l xml:id="HV_App.I,31.2575"><seg type="pāda" n="a">satyenaiva śapāmy adya</seg> <seg type="pāda" n="b">mā roṣavaśam anvagāḥ</seg> /</l>

<l xml:id="HV_App.I,31.2576"><seg type="pāda" n="a">rakṣāṃ vo 'haṃ kariṣyāmi</seg> <seg type="pāda" n="b">hatvā tau ca nṛpādhamau</seg> //</l>

<l xml:id="HV_App.I,31.2577"><seg type="pāda" n="a">jānāmi tau durātmānau</seg> <seg type="pāda" n="b">yuṣmaddoṣakarau hi tau</seg> /</l>

<l xml:id="HV_App.I,31.2578"><seg type="pāda" n="a">śrutaṃ ca pūrvam asmābhis</seg> <seg type="pāda" n="b">tīkṣṇadaṇḍadharāv iti</seg> //</l>

<l xml:id="HV_App.I,31.2579"><seg type="pāda" n="a">atyantabalinau mattau</seg> <seg type="pāda" n="b">girīśavaradarpitau</seg> /</l>

<l xml:id="HV_App.I,31.2580"><seg type="pāda" n="a">nālpaprayatnasaṃsādhyau</seg> <seg type="pāda" n="b">jarāsaṃdhahitaiṣiṇau</seg> //</l>

<l xml:id="HV_App.I,31.2581"><seg type="pāda" n="a">prāṇān api tayo rājā</seg> <seg type="pāda" n="b">dāsyaty eva na saṃśayaḥ</seg> /</l>

<l xml:id="HV_App.I,31.2582"><seg type="pāda" n="a">jarāsaṃdho mahīpālo</seg> <seg type="pāda" n="b">vinānena yatemahi</seg> //</l>

<l xml:id="HV_App.I,31.2583"><seg type="pāda" n="a">jaye tayor vipravarya</seg> <seg type="pāda" n="b">tatra śreyo bhaveta naḥ</seg> /</l>

<l xml:id="HV_App.I,31.2584"><seg type="pāda" n="a">yatra yatra ca tau gatvā</seg> <seg type="pāda" n="b">sthitāv ity anuśuśruma</seg> /</l>

<l xml:id="HV_App.I,31.2585"><seg type="pāda" n="a">tatra tatra ca hantāhaṃ</seg> <seg type="pāda" n="b">nātra kāryā vicāraṇā</seg> //</l>

<l xml:id="HV_App.I,31.2586"><seg type="pāda" n="a">gacchadhvaṃ yatayaḥ svairaṃ</seg> <seg type="pāda" n="b">nijakāryaparāyaṇāḥ</seg> /</l>

<l xml:id="HV_App.I,31.2587"><seg type="pāda" n="a">acireṇaiva kālena</seg> <seg type="pāda" n="b">jeṣyāmi raṇapuṅgavau</seg> //</l>

<l xml:id="HV_App.I,31.2588"><seg type="pāda" n="a">tataḥ prītaḥ prasannātmā</seg> <seg type="pāda" n="b">yādaveśvaram āha saḥ</seg> /</l>

<l xml:id="HV_App.I,31.2589"><seg type="pāda" n="a">svasty astu bhavate kṛṣṇa</seg> <seg type="pāda" n="b">jagatāṃ svasti sarvadā</seg> //</l>

<l xml:id="HV_App.I,31.2590"><seg type="pāda" n="a">kiṃ nu nāma jagannātha</seg> <seg type="pāda" n="b">duḥsādhyaṃ tava keśava</seg> /</l>

<l xml:id="HV_App.I,31.2591"><seg type="pāda" n="a">trilokeśa tridhāmāsi</seg> <seg type="pāda" n="b">sargasaṃhārakārakaḥ</seg> //</l>

<l xml:id="HV_App.I,31.2592"><seg type="pāda" n="a">devānām api deveśa</seg> <seg type="pāda" n="b">sarvatra samadarśanaḥ</seg> /</l>

<l xml:id="HV_App.I,31.2593"><seg type="pāda" n="a">viṣṇo deva hare kṛṣṇa</seg> <seg type="pāda" n="b">namas te cakrapāṇaye</seg> //</l>

<l xml:id="HV_App.I,31.2594"><seg type="pāda" n="a">namaḥ svabhāvaśuddhāya</seg> <seg type="pāda" n="b">śuddhāya niyatāya ca</seg> /</l>

<l xml:id="HV_App.I,31.2595"><seg type="pāda" n="a">śabdāgocara deveśa</seg> <seg type="pāda" n="b">namas te bhaktavatsala</seg> /</l>

<l xml:id="HV_App.I,31.2596"><seg type="pāda" n="a">ajñānād atha vā jñānād</seg> <seg type="pāda" n="b">yan mayoktaṃ kṣamasva tat</seg> //</l>

<l xml:id="HV_App.I,31.2597"><seg type="pāda" n="a">tvam evāhaṃ jagannātha</seg> <seg type="pāda" n="b">nāvayor antaraṃ pṛthak</seg> /</l>

<l xml:id="HV_App.I,31.2598"><seg type="pāda" n="a">ataḥ kṣamasva bhagavan</seg> <seg type="pāda" n="b">kṣamāsārā hi sādhavaḥ</seg> //</l>


<milestone unit="speaker" n="bhagavān uvāca"/>
<l xml:id="HV_App.I,31.2599"><seg type="pāda" n="a">kṣantavyaṃ bhavatā vipra</seg> <seg type="pāda" n="b">kṣamāsārā vayaṃ sadā</seg> /</l>

<l xml:id="HV_App.I,31.2600"><seg type="pāda" n="a">saṃnyāsinaḥ kṣamāsārāḥ</seg> <seg type="pāda" n="b">kṣamā teṣāṃ paraṃ balam</seg> //</l>

<l xml:id="HV_App.I,31.2601"><seg type="pāda" n="a">kṣamā mokṣakarī nityaṃ</seg> <seg type="pāda" n="b">tattvajñānam iva dvija</seg> /</l>

<l xml:id="HV_App.I,31.2602"><seg type="pāda" n="a">kṣamā dharmaḥ kṣamā satyaṃ</seg> <seg type="pāda" n="b">kṣamā dānaṃ kṣamā yaśaḥ</seg> //</l>

<l xml:id="HV_App.I,31.2603"><seg type="pāda" n="a">kṣamā svargasya sopānam</seg> <seg type="pāda" n="b">iti vedavido viduḥ</seg> /</l>

<l xml:id="HV_App.I,31.2604"><seg type="pāda" n="a">tasmāt sarvaprayatnena</seg> <seg type="pāda" n="b">kṣamāṃ pālayata svakām</seg> //</l>

<l xml:id="HV_App.I,31.2605"><seg type="pāda" n="a">pratyakṣajñānasaṃyuktā</seg> <seg type="pāda" n="b">yūyaṃ sarve yatīśvarāḥ</seg> /</l>

<l xml:id="HV_App.I,31.2606"><seg type="pāda" n="a">ete te yatayo viprāḥ</seg> <seg type="pāda" n="b">pūjanīyā mayādya vai</seg> //</l>

<l xml:id="HV_App.I,31.2607"><seg type="pāda" n="a">bhoktavyā yatayo viprā</seg> <seg type="pāda" n="b">bhikṣukāḥ sarva eva hi</seg> /</l>

<l xml:id="HV_App.I,31.2608"><seg type="pāda" n="a">tatheti te pratijñāya</seg> <seg type="pāda" n="b">bhoktum aicchan harer gṛhe</seg> //</l>

<l xml:id="HV_App.I,31.2609"><seg type="pāda" n="a">tataḥ svabhavanaṃ viṣṇuḥ</seg> <seg type="pāda" n="b">praviśya harir īśvaraḥ</seg> /</l>

<l xml:id="HV_App.I,31.2610"><seg type="pāda" n="a">caturvidhaṃ tadāhāraṃ</seg> <seg type="pāda" n="b">kārayitvā yathāvidhi</seg> /</l>

<l xml:id="HV_App.I,31.2611"><seg type="pāda" n="a">bhojayām āsa tān sarvān</seg> <seg type="pāda" n="b">yatīn yativarārcitaḥ</seg> //</l>

<l xml:id="HV_App.I,31.2612"><seg type="pāda" n="a">chittvā chittvā ca deveśo</seg> <seg type="pāda" n="b">dukūlāni mṛdūni saḥ</seg> /</l>

<l xml:id="HV_App.I,31.2613"><seg type="pāda" n="a">dadau tebhyas tadā viṣṇuḥ</seg> <seg type="pāda" n="b">sarvebhyo janamejaya</seg> /</l>

<l xml:id="HV_App.I,31.2614"><seg type="pāda" n="a">te ca prītā yathāyogaṃ</seg> <seg type="pāda" n="b">yataḥ pūrvaṃ tato gatāḥ</seg> //</l>

<note>Colophon</note>

<milestone unit="speaker" n="vaiśaṃpāyana uvāca"/>
<l xml:id="HV_App.I,31.2615"><seg type="pāda" n="a">durvāsās tv atha tatraiva</seg> <seg type="pāda" n="b">nāradena sahāyavān</seg> /</l>

<l xml:id="HV_App.I,31.2616"><seg type="pāda" n="a">cintayan brahmaṇas tattvaṃ</seg> <seg type="pāda" n="b">vijahāra yathāsukham</seg> /</l>

<l xml:id="HV_App.I,31.2617"><seg type="pāda" n="a">bhagavān api govindas</seg> <seg type="pāda" n="b">tayor vadham amanyata</seg> //</l>

<l xml:id="HV_App.I,31.2618"><seg type="pāda" n="a">tatas tau haṃsaḍibhakau</seg> <seg type="pāda" n="b">tasmin kāle mahīpate</seg> /</l>

<l xml:id="HV_App.I,31.2619"><seg type="pāda" n="a">brahmadattaṃ mahīpālaṃ</seg> <seg type="pāda" n="b">pitaraṃ vīryaśālinam</seg> /</l>

<l xml:id="HV_App.I,31.2620"><seg type="pāda" n="a">prāvocatām idaṃ vākyaṃ</seg> <seg type="pāda" n="b">sāmantajanasaṃsadi</seg> //</l>

<l xml:id="HV_App.I,31.2621"><seg type="pāda" n="a">rājasūyaṃ mahāyajñaṃ</seg> <seg type="pāda" n="b">pitaḥ kuru suyantritaḥ</seg> /</l>

<l xml:id="HV_App.I,31.2622"><seg type="pāda" n="a">asmin māsi nṛpaśreṣṭha</seg> <seg type="pāda" n="b">yatāmo yajñasiddhaye</seg> //</l>

<l xml:id="HV_App.I,31.2623"><seg type="pāda" n="a">āvāṃ te 'dya mahārāja</seg> <seg type="pāda" n="b">diśāṃ vijayatatparau</seg> /</l>

<l xml:id="HV_App.I,31.2624"><seg type="pāda" n="a">yatiṣyāvo balaiḥ sārdhaṃ</seg> <seg type="pāda" n="b">rathair aśvair gajair api</seg> //</l>

<l xml:id="HV_App.I,31.2625"><seg type="pāda" n="a">saṃbhārā yajñasiddhyartham</seg> <seg type="pāda" n="b">ānetavyā nṛpottama</seg> /</l>

<l xml:id="HV_App.I,31.2626"><seg type="pāda" n="a">tatheti sa mahārājo</seg> <seg type="pāda" n="b">brahmadatto 'bravīt tadā</seg> //</l>

<l xml:id="HV_App.I,31.2627"><seg type="pāda" n="a">janārdanas tu viprendro</seg> <seg type="pāda" n="b">dṛṣṭvā sāhasatatparau</seg> /</l>

<l xml:id="HV_App.I,31.2628"><seg type="pāda" n="a">aśakyam iti manvāno</seg> <seg type="pāda" n="b">vayasyaṃ haṃsam abravīt</seg> //</l>

<l xml:id="HV_App.I,31.2629"><seg type="pāda" n="a">śṛṇu haṃsa vaco mahyaṃ</seg> <seg type="pāda" n="b">śrutvā niścitya vīryavān</seg> /</l>

<l xml:id="HV_App.I,31.2630"><seg type="pāda" n="a">āyuṣman sāhasaṃ kartuṃ</seg> <seg type="pāda" n="b">niścito 'si nṛpottama</seg> //</l>

<l xml:id="HV_App.I,31.2631"><seg type="pāda" n="a">sthite bhīṣme jarāsaṃdhe</seg> <seg type="pāda" n="b">bāhlīke ca nṛpottame</seg> /</l>

<l xml:id="HV_App.I,31.2632"><seg type="pāda" n="a">kiṃ ca vīreṣu sarveṣu</seg> <seg type="pāda" n="b">yādaveṣu nṛpottama</seg> //</l>

<l xml:id="HV_App.I,31.2633"><seg type="pāda" n="a">bhīṣmo hi balavān vṛddhaḥ</seg> <seg type="pāda" n="b">satyasaṃdho jitendriyaḥ</seg> /</l>

<l xml:id="HV_App.I,31.2634"><seg type="pāda" n="a">triḥsaptakṛtvaḥ pṛthivīṃ</seg> <seg type="pāda" n="b">yo jigāya bhṛgūttamaḥ</seg> /</l>

<l xml:id="HV_App.I,31.2635"><seg type="pāda" n="a">taṃ yuddhe jitavān bhīṣmaḥ</seg> <seg type="pāda" n="b">sarvakṣatrasya paśyataḥ</seg> //</l>

<l xml:id="HV_App.I,31.2636"><seg type="pāda" n="a">jarāsaṃdhasya yad vīryaṃ</seg> <seg type="pāda" n="b">tad bhavān vetti saṃyuge</seg> /</l>

<l xml:id="HV_App.I,31.2637"><seg type="pāda" n="a">vṛṣṇivīrās tu te sarve</seg> <seg type="pāda" n="b">kṛtāstrā yuddhadurmadāḥ</seg> //</l>

<l xml:id="HV_App.I,31.2638"><seg type="pāda" n="a">tatra kṛṣṇo hṛṣīkeśo</seg> <seg type="pāda" n="b">jitaśatruḥ kṛtī sadā</seg> /</l>

<l xml:id="HV_App.I,31.2639"><seg type="pāda" n="a">jarāsaṃdhena sahitaḥ</seg> <seg type="pāda" n="b">sadā yuddhe jitaśramaḥ</seg> /</l>

<l xml:id="HV_App.I,31.2640"><seg type="pāda" n="a">pramukhe tasya na sthātuṃ</seg> <seg type="pāda" n="b">śakto jīvan nṛpottama</seg> //</l>

<l xml:id="HV_App.I,31.2641"><seg type="pāda" n="a">balabhadras tathā mattaḥ</seg> <seg type="pāda" n="b">kruddho yadi bhaved balī</seg> /</l>

<l xml:id="HV_App.I,31.2642"><seg type="pāda" n="a">lokān imān samāhartuṃ</seg> <seg type="pāda" n="b">śaknotīti matir mama</seg> //</l>

<l xml:id="HV_App.I,31.2643"><seg type="pāda" n="a">tathā ca sātyakir vīraḥ</seg> <seg type="pāda" n="b">śakto jetuṃ raṇe ripūn</seg> /</l>

<l xml:id="HV_App.I,31.2644"><seg type="pāda" n="a">tathānye yādavāḥ sarve</seg> <seg type="pāda" n="b">kṛṣṇam āśritya daṃśitāḥ</seg> //</l>

<l xml:id="HV_App.I,31.2645"><seg type="pāda" n="a">asmābhiś ca kṛtaḥ pūrvaṃ</seg> <seg type="pāda" n="b">virodho yatibhiḥ saha</seg> /</l>

<l xml:id="HV_App.I,31.2646"><seg type="pāda" n="a">durvāsā yatibhiḥ sārdhaṃ</seg> <seg type="pāda" n="b">gato draṣṭuṃ sa keśavam</seg> //</l>

<l xml:id="HV_App.I,31.2647"><seg type="pāda" n="a">iti śrutaṃ nṛpaśreṣṭha</seg> <seg type="pāda" n="b">brāhmaṇād bhoktum āgatāt</seg> /</l>

<l xml:id="HV_App.I,31.2648"><seg type="pāda" n="a">tathā sati yathā sidhyet</seg> <seg type="pāda" n="b">tathā cintyaṃ ca mantribhiḥ</seg> /</l>

<l xml:id="HV_App.I,31.2649"><seg type="pāda" n="a">tataḥ paścād vidhāsyāmo</seg> <seg type="pāda" n="b">rājasūyaṃ mahākratum</seg> //</l>


<milestone unit="speaker" n="haṃsa uvāca"/>
<l xml:id="HV_App.I,31.2650"><seg type="pāda" n="a">ko nāma bhīṣmo mandātmā</seg> <seg type="pāda" n="b">vṛddho hīnabalaḥ sadā</seg> /</l>

<l xml:id="HV_App.I,31.2651"><seg type="pāda" n="a">āvayoḥ purataḥ sthātuṃ</seg> <seg type="pāda" n="b">śaktaḥ kila sa vṛddhakaḥ</seg> //</l>

<l xml:id="HV_App.I,31.2652"><seg type="pāda" n="a">yādavā iti citraṃ naḥ</seg> <seg type="pāda" n="b">śaktāḥ sthātuṃ raṇe dvija</seg> /</l>

<l xml:id="HV_App.I,31.2653"><seg type="pāda" n="a">kaś ca kṛṣṇaḥ puraḥ sthātuṃ</seg> <seg type="pāda" n="b">baladevaś ca mattakaḥ</seg> //</l>

<l xml:id="HV_App.I,31.2654"><seg type="pāda" n="a">śaineyaś cāpi viprendra</seg> <seg type="pāda" n="b">sthātuṃ nālaṃ vicitratā</seg> /</l>

<l xml:id="HV_App.I,31.2655"><seg type="pāda" n="a">jarāsaṃdhas tu dharmātmā</seg> <seg type="pāda" n="b">bandhur eva sadā mama</seg> //</l>

<l xml:id="HV_App.I,31.2656"><seg type="pāda" n="a">gaccha vipra yaduśreṣṭhaṃ</seg> <seg type="pāda" n="b">brūhi madvacanāt tvaran</seg> /</l>

<l xml:id="HV_App.I,31.2657"><seg type="pāda" n="a">dīyatāṃ karasarvasvaṃ</seg> <seg type="pāda" n="b">yajñārthaṃ lavaṇaṃ bahu</seg> //</l>

<l xml:id="HV_App.I,31.2658"><seg type="pāda" n="a">lavaṇāni bahūny āśu</seg> <seg type="pāda" n="b">gṛhya keśava māciram</seg> /</l>

<l xml:id="HV_App.I,31.2659"><seg type="pāda" n="a">āgaccha tvaritaṃ kṛṣṇa</seg> <seg type="pāda" n="b">na te kāryaṃ vilambanam</seg> /</l>

<l xml:id="HV_App.I,31.2660"><seg type="pāda" n="a">iti brūhi yaduśreṣṭhaṃ</seg> <seg type="pāda" n="b">yāhi tvaritavikramaḥ</seg> //</l>

<l xml:id="HV_App.I,31.2661"><seg type="pāda" n="a">na brūyāś cottaraṃ vipra</seg> <seg type="pāda" n="b">śapeyaṃ tvāṃ priyo 'si me</seg> /</l>

<l xml:id="HV_App.I,31.2662"><seg type="pāda" n="a">mitrabhāvād idaṃ brūhi</seg> <seg type="pāda" n="b">śapāmi tvāṃ punaḥ punaḥ</seg> //</l>

<l xml:id="HV_App.I,31.2663"><seg type="pāda" n="a">iti saṃcodito vipro</seg> <seg type="pāda" n="b">nottaraṃ pratyabhāṣata</seg> /</l>

<l xml:id="HV_App.I,31.2664"><seg type="pāda" n="a">mitrabhāvāt tathā rājan</seg> <seg type="pāda" n="b">snehāc ca janamejaya</seg> //</l>

<l xml:id="HV_App.I,31.2665"><seg type="pāda" n="a">janārdanas tu dharmātmā</seg> <seg type="pāda" n="b">nityaṃ gantuṃ samudyataḥ</seg> /</l>

<l xml:id="HV_App.I,31.2666"><seg type="pāda" n="a">adya śvo vā paraśvo vā</seg> <seg type="pāda" n="b">gacchāmīti yateta saḥ</seg> //</l>

<l xml:id="HV_App.I,31.2667"><seg type="pāda" n="a">devaṃ draṣṭuṃ jagadyoniṃ</seg> <seg type="pāda" n="b">śaṅkhacakragadādharam</seg> /</l>

<l xml:id="HV_App.I,31.2668"><seg type="pāda" n="a">eka eva ca dharmātmā</seg> <seg type="pāda" n="b">hayam āruhya satvaram</seg> //</l>

<l xml:id="HV_App.I,31.2669"><seg type="pāda" n="a">prātar eva jagāmāśu</seg> <seg type="pāda" n="b">draṣṭuṃ dvāravatīṃ dvijaḥ</seg> /</l>

<l xml:id="HV_App.I,31.2670"><seg type="pāda" n="a">hariṃ kṛṣṇaṃ hṛṣīkeśaṃ</seg> <seg type="pāda" n="b">manasā saṃsmaran dvijaḥ</seg> //</l>

<note>k: G4 ins. :k</note>
<l xml:id="**HV_App.I,31.2670**20:1"><seg type="pāda" n="a">prabhuṃ kṛṣṇaṃ hṛṣīkeśaṃ</seg> <seg type="pāda" n="b">manasā saṃsmaran harim</seg> /</l>

<note>Colophon</note>

<milestone unit="speaker" n="vaiśaṃpāyana uvāca"/>
<l xml:id="HV_App.I,31.2671"><seg type="pāda" n="a">tataḥ prāyād dhariṃ draṣṭuṃ</seg> <seg type="pāda" n="b">brāhmaṇo brahmavittamaḥ</seg> /</l>

<l xml:id="HV_App.I,31.2672"><seg type="pāda" n="a">hayenaikena rājendra</seg> <seg type="pāda" n="b">tvaritaṃ sa yayau nṛpa</seg> //</l>

<l xml:id="HV_App.I,31.2673"><seg type="pāda" n="a">yathā nidāghasamaye</seg> <seg type="pāda" n="b">sūryāṃśuparipīḍitaḥ</seg> /</l>

<l xml:id="HV_App.I,31.2674"><seg type="pāda" n="a">pāntho yāti jalaṃ dṛṣṭvā</seg> <seg type="pāda" n="b">tvaritaṃ tatpipāsayā</seg> /</l>

<l xml:id="HV_App.I,31.2675"><seg type="pāda" n="a">dhāvaty eva tathā vipro</seg> <seg type="pāda" n="b">hariṃ draṣṭuṃ janārdanam</seg> //</l>

<l xml:id="HV_App.I,31.2676"><seg type="pāda" n="a">gacchan sa cintayām āsa</seg> <seg type="pāda" n="b">codayan hayam uttamam</seg> /</l>

<l xml:id="HV_App.I,31.2677"><seg type="pāda" n="a">haṃsa eva yathā nityaṃ</seg> <seg type="pāda" n="b">kuryāt priyahitaṃ mama</seg> /</l>

<l xml:id="HV_App.I,31.2678"><seg type="pāda" n="a">tathā hi preṣitas tena</seg> <seg type="pāda" n="b">hariṃ paśyety ahaṃ prabhum</seg> //</l>

<l xml:id="HV_App.I,31.2679"><seg type="pāda" n="a">aham eva sadā dhanyo</seg> <seg type="pāda" n="b">matto hy abhyadhiko na ca</seg> /</l>

<l xml:id="HV_App.I,31.2680"><seg type="pāda" n="a">yato drakṣyāmy ahaṃ viṣṇuṃ</seg> <seg type="pāda" n="b">vasantaṃ dvārakāpure</seg> //</l>

<l xml:id="HV_App.I,31.2681"><seg type="pāda" n="a">sā hi me jananī dhanyā</seg> <seg type="pāda" n="b">hariṃ dṛṣṭvā punar gatam</seg> /</l>

<l xml:id="HV_App.I,31.2682"><seg type="pāda" n="a">kṛtārthaṃ sarvathā putraṃ</seg> <seg type="pāda" n="b">drakṣyaty eṣā manasvinī</seg> //</l>

<l xml:id="HV_App.I,31.2683"><seg type="pāda" n="a">mukham unnidrahemābja+</seg> <seg type="pāda" n="b">kiñjalkasadṛśaprabham</seg> /</l>

<l xml:id="HV_App.I,31.2684"><seg type="pāda" n="a">drakṣyāmi devadevasya</seg> <seg type="pāda" n="b">cakriṇaḥ śārṅgadhanvanaḥ</seg> //</l>

<l xml:id="HV_App.I,31.2685"><seg type="pāda" n="a">vapur drakṣyāmy ahaṃ viṣṇor</seg> <seg type="pāda" n="b">nīlotpaladalacchavi</seg> /</l>

<l xml:id="HV_App.I,31.2686"><seg type="pāda" n="a">śaṅkhacakragadāśārṅga+</seg> <seg type="pāda" n="b">vanamālāvibhūṣitam</seg> //</l>

<l xml:id="HV_App.I,31.2687"><seg type="pāda" n="a">netre te devadevasya</seg> <seg type="pāda" n="b">padmakiñjalkasaprabhe</seg> /</l>

<l xml:id="HV_App.I,31.2688"><seg type="pāda" n="a">paśyāmy aham adīnātmā</seg> <seg type="pāda" n="b">naṣṭaduḥkho 'smi nirvṛtaḥ</seg> //</l>

<l xml:id="HV_App.I,31.2689"><seg type="pāda" n="a">api drakṣyati yogātmā</seg> <seg type="pāda" n="b">saumyenaiva svacakṣuṣā</seg> /</l>

<l xml:id="HV_App.I,31.2690"><seg type="pāda" n="a">api vā matpriyaṃ brūyāt</seg> <seg type="pāda" n="b">svasti ceti ca vā vadet</seg> //</l>

<l xml:id="HV_App.I,31.2691"><seg type="pāda" n="a">drakṣyāmi cakriṇo varṣma</seg> <seg type="pāda" n="b">antas trailokyasaṃyutam</seg> /</l>

<l xml:id="HV_App.I,31.2692"><seg type="pāda" n="a">pādābjaṃ cakriṇo draṣṭuṃ</seg> <seg type="pāda" n="b">tvarayaty eva māṃ manaḥ</seg> //</l>

<l xml:id="HV_App.I,31.2693"><seg type="pāda" n="a">vakṣaḥsthalaṃ sadā viṣṇoḥ</seg> <seg type="pāda" n="b">sphurad ratnaprabhāyutam</seg> /</l>

<l xml:id="HV_App.I,31.2694"><seg type="pāda" n="a">paśyann iva ca gacchāmi</seg> <seg type="pāda" n="b">smarann aniśam īśvaram</seg> //</l>

<l xml:id="HV_App.I,31.2695"><seg type="pāda" n="a">pītakauśeyavasanaṃ</seg> <seg type="pāda" n="b">lambahāravibhūṣitam</seg> /</l>

<l xml:id="HV_App.I,31.2696"><seg type="pāda" n="a">īṣat smitādharaṃ viṣṇuṃ</seg> <seg type="pāda" n="b">paśyāmi ca punaḥ punaḥ</seg> //</l>

<l xml:id="HV_App.I,31.2697"><seg type="pāda" n="a">smarataś ca hare rūpaṃ</seg> <seg type="pāda" n="b">lomaharṣo 'yam īdṛśaḥ</seg> /</l>

<l xml:id="HV_App.I,31.2698"><seg type="pāda" n="a">gacchataś ca puro bhāti</seg> <seg type="pāda" n="b">śaṅkhacakragadāsimān</seg> //</l>

<l xml:id="HV_App.I,31.2699"><seg type="pāda" n="a">yātīva ca puro bhāti</seg> <seg type="pāda" n="b">mahyaṃ devo jagadguruḥ</seg> /</l>

<l xml:id="HV_App.I,31.2700"><seg type="pāda" n="a">eṣo 'yam iti me vaktuṃ</seg> <seg type="pāda" n="b">jihvā prasphuratīva tam</seg> //</l>

<l xml:id="HV_App.I,31.2701"><seg type="pāda" n="a">idaṃ duḥkhataraṃ manye</seg> <seg type="pāda" n="b">karaṃ dehīti yad vacaḥ</seg> /</l>

<l xml:id="HV_App.I,31.2702"><seg type="pāda" n="a">idaṃ tat sāhasaṃ manye</seg> <seg type="pāda" n="b">yad vacas tasya bhūpateḥ</seg> //</l>

<l xml:id="HV_App.I,31.2703"><seg type="pāda" n="a">haṃsasya karado viṣṇus</seg> <seg type="pāda" n="b">tadājñāparicārakaḥ</seg> /</l>

<l xml:id="HV_App.I,31.2704"><seg type="pāda" n="a">tasya sarvaṃ puro gatvā</seg> <seg type="pāda" n="b">vaktāhaṃ kila nirdayaḥ</seg> //</l>

<l xml:id="HV_App.I,31.2705"><seg type="pāda" n="a">mūḍhānām agraṇīr asmi</seg> <seg type="pāda" n="b">nirlajjaś ca tathā vadan</seg> /</l>

<l xml:id="HV_App.I,31.2706"><seg type="pāda" n="a">karaṃ dehi hare viṣṇo</seg> <seg type="pāda" n="b">haṃsasya yadupuṃgava</seg> //</l>

<l xml:id="HV_App.I,31.2707"><seg type="pāda" n="a">lavaṇāni bahūny āśu</seg> <seg type="pāda" n="b">dātavyāni karātmanā</seg> /</l>

<l xml:id="HV_App.I,31.2708"><seg type="pāda" n="a">iti vaktuṃ na me yuktaṃ</seg> <seg type="pāda" n="b">puratas tasya śārṅgiṇaḥ</seg> //</l>

<l xml:id="HV_App.I,31.2709"><seg type="pāda" n="a">tathāpi mitrabhāvāt tu</seg> <seg type="pāda" n="b">vaktavyaṃ ghoram īdṛśam</seg> /</l>

<l xml:id="HV_App.I,31.2710"><seg type="pāda" n="a">kaṣṭo hy ayaṃ mitrabhāvo</seg> <seg type="pāda" n="b">manuṣyāṇāṃ kṛtātmanām</seg> //</l>

<l xml:id="HV_App.I,31.2711"><seg type="pāda" n="a">atha vā sarvavid viṣṇuḥ</seg> <seg type="pāda" n="b">sarvasya hṛdi saṃsthitam</seg> /</l>

<l xml:id="HV_App.I,31.2712"><seg type="pāda" n="a">jānāty eva sadā bhāvaṃ</seg> <seg type="pāda" n="b">prāṇināṃ śobhane rataḥ</seg> //</l>

<l xml:id="HV_App.I,31.2713"><seg type="pāda" n="a">tathā sati na me doṣo</seg> <seg type="pāda" n="b">mitrabhāvo yato hy ayam</seg> /</l>

<l xml:id="HV_App.I,31.2714"><seg type="pāda" n="a">sarvathā rakṣatāṃ viṣṇur</seg> <seg type="pāda" n="b">ghoraṃ vaktuṃ yatasya me</seg> //</l>

<l xml:id="HV_App.I,31.2715"><seg type="pāda" n="a">drakṣyāmy ahaṃ jagannāthaṃ</seg> <seg type="pāda" n="b">nīlakuñcitamūrdhajam</seg> /</l>

<l xml:id="HV_App.I,31.2716"><seg type="pāda" n="a">kambugrīvādharaṃ viṣṇuṃ</seg> <seg type="pāda" n="b">śrīvatsācchāditorasam</seg> //</l>

<l xml:id="HV_App.I,31.2717"><seg type="pāda" n="a">sphuratpadmamahābāhuṃ</seg> <seg type="pāda" n="b">ratnacchāyāvirājitam</seg> /</l>

<l xml:id="HV_App.I,31.2718"><seg type="pāda" n="a">drakṣyāmi cakriṇaṃ viṣṇuṃ</seg> <seg type="pāda" n="b">keśavaṃ yādaveśvaram</seg> //</l>

<l xml:id="HV_App.I,31.2719"><seg type="pāda" n="a">acintyavibhavaṃ devaṃ</seg> <seg type="pāda" n="b">bhūtabhavyabhavatprabhum</seg> /</l>

<l xml:id="HV_App.I,31.2720"><seg type="pāda" n="a">ātmamāyaṃ jaganmāyaṃ</seg> <seg type="pāda" n="b">drakṣyāmi jalaśāyinam</seg> //</l>

<l xml:id="HV_App.I,31.2721"><seg type="pāda" n="a">kṛtārthaḥ sarvathā cāhaṃ</seg> <seg type="pāda" n="b">bhavāmi vigatajvaraḥ</seg> /</l>

<l xml:id="HV_App.I,31.2722"><seg type="pāda" n="a">adya me saphalaṃ janma</seg> <seg type="pāda" n="b">sākṣātkṛtavato hariṃ</seg> //</l>

<l xml:id="HV_App.I,31.2723"><seg type="pāda" n="a">adya me saphalā yajñāḥ</seg> <seg type="pāda" n="b">sākṣāt kṛtavato harim</seg> /</l>

<l xml:id="HV_App.I,31.2724"><seg type="pāda" n="a">netre me saphale viṣṇuṃ</seg> <seg type="pāda" n="b">paśyataś ca jaganmayam</seg> //</l>

<l xml:id="HV_App.I,31.2725"><seg type="pāda" n="a">prītimānas tu me viṣṇur</seg> <seg type="pāda" n="b">vaktur ghorasya karmaṇaḥ</seg> /</l>

<l xml:id="HV_App.I,31.2726"><seg type="pāda" n="a">unmiṣan netrayugmena</seg> <seg type="pāda" n="b">drakṣyāmy asakṛd īśvaram</seg> //</l>

<l xml:id="HV_App.I,31.2727"><seg type="pāda" n="a">āmūlamastakaṃ viṣṇuṃ</seg> <seg type="pāda" n="b">paśyāmi ca punaḥ punaḥ</seg> /</l>

<l xml:id="HV_App.I,31.2728"><seg type="pāda" n="a">pibāmi netrayugmena</seg> <seg type="pāda" n="b">vapuḥ kṛṣṇasya kevalam</seg> //</l>

<l xml:id="HV_App.I,31.2729"><seg type="pāda" n="a">dhārayiṣyāmy ahaṃ pāṃśuṃ</seg> <seg type="pāda" n="b">tatpādaprabhavaṃ śivam</seg> /</l>

<l xml:id="HV_App.I,31.2730"><seg type="pāda" n="a">tataḥ kṛtārthatāṃ yāsye</seg> <seg type="pāda" n="b">svargamārgo hi tadrajaḥ</seg> //</l>

<l xml:id="HV_App.I,31.2731"><seg type="pāda" n="a">meghagambhīranirghoṣaṃ</seg> <seg type="pāda" n="b">śroṣyāmi ca hareḥ svaram</seg> /</l>

<l xml:id="HV_App.I,31.2732"><seg type="pāda" n="a">pādābjaṃ cakriṇo viṣṇoḥ</seg> <seg type="pāda" n="b">paśyāmi ca jagatpateḥ</seg> //</l>

<l xml:id="HV_App.I,31.2733"><seg type="pāda" n="a">paśyāmīva harer vaktraṃ</seg> <seg type="pāda" n="b">pūrṇendusadṛśaprabham</seg> /</l>

<l xml:id="HV_App.I,31.2734"><seg type="pāda" n="a">harer idaṃ jagadrūpaṃ</seg> <seg type="pāda" n="b">paśyāmīva ca sarvataḥ</seg> //</l>

<l xml:id="HV_App.I,31.2735"><seg type="pāda" n="a">prasīdatu sadā viṣṇur</seg> <seg type="pāda" n="b">ayuktaṃ vaktum icchataḥ</seg> /</l>

<l xml:id="HV_App.I,31.2736"><seg type="pāda" n="a">ālolakuṇḍalayugaṃ</seg> <seg type="pāda" n="b">haricandanacarcitam</seg> /</l>

<l xml:id="HV_App.I,31.2737"><seg type="pāda" n="a">sphuratkeyūraratnārcir</seg> <seg type="pāda" n="b">bāhudvayavirājitam</seg> //</l>

<l xml:id="HV_App.I,31.2738"><seg type="pāda" n="a">savyoddhṛtamahāśaṅkhaṃ</seg> <seg type="pāda" n="b">raśmijālavirājitam</seg> /</l>

<l xml:id="HV_App.I,31.2739"><seg type="pāda" n="a">prodyadbhāskaravarṇābhaṃ</seg> <seg type="pāda" n="b">cakrajvālāvabhāsitam</seg> //</l>

<l xml:id="HV_App.I,31.2740"><seg type="pāda" n="a">projjvalatkaṅkaṇayutaṃ</seg> <seg type="pāda" n="b">taptajāmbūnadāṅgadam</seg> /</l>

<l xml:id="HV_App.I,31.2741"><seg type="pāda" n="a">pītakauśeyavasanaṃ</seg> <seg type="pāda" n="b">vistīrṇoraskam acyutam</seg> //</l>

<l xml:id="HV_App.I,31.2742"><seg type="pāda" n="a">kadā drakṣyāmi deveśam</seg> <seg type="pāda" n="b">idānīm atha vānyadā</seg> /</l>

<l xml:id="HV_App.I,31.2743"><seg type="pāda" n="a">sarvathā kṛtakṛtyo 'haṃ</seg> <seg type="pāda" n="b">yad vapur draṣṭum udyataḥ</seg> //</l>

<l xml:id="HV_App.I,31.2744"><seg type="pāda" n="a">namo mahyaṃ namo mahyaṃ</seg> <seg type="pāda" n="b">yato draṣṭum ahaṃ harim</seg> /</l>

<l xml:id="HV_App.I,31.2745"><seg type="pāda" n="a">udyato 'smi jagannāthaṃ</seg> <seg type="pāda" n="b">balabhadrakṛtāspadam</seg> /</l>

<l xml:id="HV_App.I,31.2746"><seg type="pāda" n="a">drakṣyāmy avaśyam adyaiva</seg> <seg type="pāda" n="b">viṣṇuṃ jiṣṇuṃ jagadgurum</seg> //</l>

<l xml:id="HV_App.I,31.2747">śrīhārakaustubharucisphuritoruvakṣaḥ @</l>
<l xml:id="HV_App.I,31.2748">pītāmbaraṃ makarakuṇḍalapaṅkajākṣam |</l>
<l xml:id="HV_App.I,31.2749">kṛṣṇaṃ kirīṭadaracakragadordhvahastaṃ @</l>
<l xml:id="HV_App.I,31.2750">tejomayaṃ mama harer vapur astu bhūtyai ||</l>
<l xml:id="HV_App.I,31.2751">vedodadhau vividhaśāstramahābhiyoga+ @</l>
<l xml:id="HV_App.I,31.2752">niṣṇātaśuddhamatimandaramathyamāne |</l>
<l xml:id="HV_App.I,31.2753">uddyotamānam amarair aniśaṃ niṣevyaṃ @</l>
<l xml:id="HV_App.I,31.2754">nārāyaṇākhyam amṛtaṃ prapibāmi cādyam ||</l>
<l xml:id="HV_App.I,31.2755">dhyeyaṃ mumukṣubhir ameyam anādy anantaṃ @</l>
<l xml:id="HV_App.I,31.2756">sthūlaṃ susūkṣmataram ekam anekam ādyam |</l>
<l xml:id="HV_App.I,31.2757">jyotis trilokajanakaṃ tridaśaikavandyam @</l>
<l xml:id="HV_App.I,31.2758">akṣṇor mamāstu satataṃ hṛdaye 'cyutākhyam ||</l>
<l xml:id="HV_App.I,31.2759"><seg type="pāda" n="a">cintayann iti viprendro</seg> <seg type="pāda" n="b">yayau dvāravatīṃ purīm</seg> /</l>

<l xml:id="HV_App.I,31.2760"><seg type="pāda" n="a">matvā kṛtārtham ātmānaṃ</seg> <seg type="pāda" n="b">vāhayan hayam uttamam</seg> //</l>

<note>Colophon</note>

<milestone unit="speaker" n="vaiśaṃpāyana uvāca"/>
<l xml:id="HV_App.I,31.2761"><seg type="pāda" n="a">sa niveditasarvasvo</seg> <seg type="pāda" n="b">dvāḥsthena hi janārdanaḥ</seg> /</l>

<l xml:id="HV_App.I,31.2762"><seg type="pāda" n="a">atha praviśya dharmātmā</seg> <seg type="pāda" n="b">sudharmāṃ vai dvijottamaḥ</seg> //</l>

<l xml:id="HV_App.I,31.2763"><seg type="pāda" n="a">apaśyad devadeveśaṃ</seg> <seg type="pāda" n="b">sudharmākṛtisaṃsthitam</seg> /</l>

<l xml:id="HV_App.I,31.2764"><seg type="pāda" n="a">balabhadreṇa saṃyuktam</seg> <seg type="pāda" n="b">adhyāsitamahāsanam</seg> //</l>

<l xml:id="HV_App.I,31.2765"><seg type="pāda" n="a">agrataḥsthitaśaineyaṃ</seg> <seg type="pāda" n="b">pārśvataḥsthitanāradam</seg> /</l>

<l xml:id="HV_App.I,31.2766"><seg type="pāda" n="a">durvāsasā kṛtakatham</seg> <seg type="pāda" n="b">ugrasenapuraḥsaram</seg> //</l>

<l xml:id="HV_App.I,31.2767"><seg type="pāda" n="a">gāyadgandharvamukhyaiś ca</seg> <seg type="pāda" n="b">nṛtyadapsarasāṃ gaṇaiḥ</seg> /</l>

<l xml:id="HV_App.I,31.2768"><seg type="pāda" n="a">sevyamānaṃ mahārāja</seg> <seg type="pāda" n="b">sūtamāgadhabandibhiḥ</seg> //</l>

<l xml:id="HV_App.I,31.2769"><seg type="pāda" n="a">udgīyamānayaśasaṃ</seg> <seg type="pāda" n="b">mādhavaṃ madhusūdanam</seg> /</l>

<l xml:id="HV_App.I,31.2770"><seg type="pāda" n="a">udgīyamānaṃ vipraiś ca</seg> <seg type="pāda" n="b">sāmabhiḥ sāmagair harim</seg> //</l>

<l xml:id="HV_App.I,31.2771"><seg type="pāda" n="a">dṛṣṭvā prītamanā viṣṇuṃ</seg> <seg type="pāda" n="b">provāca pulakacchaviḥ</seg> /</l>

<l xml:id="HV_App.I,31.2772"><seg type="pāda" n="a">nāmnā janārdano 'smīti</seg> <seg type="pāda" n="b">nanāma caraṇau hareḥ</seg> /</l>

<l xml:id="HV_App.I,31.2773"><seg type="pāda" n="a">balabhadraṃ tato bhūyo</seg> <seg type="pāda" n="b">vavande śirasā dvijaḥ</seg> //</l>

<l xml:id="HV_App.I,31.2774"><seg type="pāda" n="a">dūto 'smi devadeveśa</seg> <seg type="pāda" n="b">haṃsasya ḍibhakasya ca</seg> /</l>

<l xml:id="HV_App.I,31.2775"><seg type="pāda" n="a">iti bruvāṇaṃ viprendram</seg> <seg type="pāda" n="b">idam āha sa mādhavaḥ</seg> //</l>

<l xml:id="HV_App.I,31.2776"><seg type="pāda" n="a">āssvedaṃ viṣṭaraṃ pūrvaṃ</seg> <seg type="pāda" n="b">paścād būhi prayojanam</seg> /</l>

<l xml:id="HV_App.I,31.2777"><seg type="pāda" n="a">tatheti cābravīd vipro</seg> <seg type="pāda" n="b">mahad āsanam āsthitaḥ</seg> //</l>

<l xml:id="HV_App.I,31.2778"><seg type="pāda" n="a">vācā saṃpūjya viprendram</seg> <seg type="pāda" n="b">apṛcchat kuśalaṃ hariḥ</seg> /</l>

<l xml:id="HV_App.I,31.2779"><seg type="pāda" n="a">brahmadattasya rājendra</seg> <seg type="pāda" n="b">haṃsasya ḍibhakasya ca</seg> //</l>

<l xml:id="HV_App.I,31.2780"><seg type="pāda" n="a">śrutaṃ cāpi tayor vīryaṃ</seg> <seg type="pāda" n="b">tataḥ prīto dvijottama</seg> /</l>

<l xml:id="HV_App.I,31.2781"><seg type="pāda" n="a">api vā kuśalaṃ vipra</seg> <seg type="pāda" n="b">pitus tava janārdana</seg> //</l>

<note>k: G5 ins. :k</note>
<l xml:id="**HV_App.I,31.2781**21:1"><seg type="pāda" n="a">iti śrutvā giraṃ viṣṇos</seg> <seg type="pāda" n="b">tathety āha janārdanaḥ</seg> /</l>

<l xml:id="HV_App.I,31.2782"><seg type="pāda" n="a">saṃgatiś ca girīśāt tu</seg> <seg type="pāda" n="b">śrutā me vīryatas tayoḥ</seg> /</l>

<l xml:id="HV_App.I,31.2783"><seg type="pāda" n="a">iti śrutvā giraṃ viṣṇos</seg> <seg type="pāda" n="b">tathety āha janārdanaḥ</seg> //</l>

<l xml:id="HV_App.I,31.2784"><seg type="pāda" n="a">kuśalaṃ brahmadattasya</seg> <seg type="pāda" n="b">pituś ca mama keśava</seg> /</l>

<l xml:id="HV_App.I,31.2785"><seg type="pāda" n="a">tayor eva jagannātha</seg> <seg type="pāda" n="b">haṃsasya ḍibhakasya ca</seg> //</l>


<milestone unit="speaker" n="bhagavān uvāca"/>
<l xml:id="HV_App.I,31.2786"><seg type="pāda" n="a">kim āhatur mahīpālau</seg> <seg type="pāda" n="b">tau haṃsaḍibhakau nṛpau</seg> /</l>

<l xml:id="HV_App.I,31.2787"><seg type="pāda" n="a">brūhi sarvam aśeṣeṇa</seg> <seg type="pāda" n="b">nātra śaṅkā dvijottama</seg> //</l>

<l xml:id="HV_App.I,31.2788"><seg type="pāda" n="a">vācyaṃ vāpy atha vāvācyaṃ</seg> <seg type="pāda" n="b">kartavyam atha vetaram</seg> /</l>

<l xml:id="HV_App.I,31.2789"><seg type="pāda" n="a">śrutvā tasya vidhāsyāmo</seg> <seg type="pāda" n="b">yuktarūpaṃ dvijottama</seg> //</l>

<l xml:id="HV_App.I,31.2790"><seg type="pāda" n="a">dūtasya sarvathā vipra</seg> <seg type="pāda" n="b">na vācyāvācyakalpanā</seg> /</l>

<l xml:id="HV_App.I,31.2791"><seg type="pāda" n="a">yat karma rājanirdiṣṭaṃ</seg> <seg type="pāda" n="b">tad vācyaṃ dūtajanmanā</seg> //</l>

<l xml:id="HV_App.I,31.2792"><seg type="pāda" n="a">nātra śaṅkā tvayā kāryā</seg> <seg type="pāda" n="b">vaktavyasyetarasya vā</seg> /</l>

<l xml:id="HV_App.I,31.2793"><seg type="pāda" n="a">ato vada yathāproktaṃ</seg> <seg type="pāda" n="b">tābhyāṃ mama janārdana</seg> //</l>

<l xml:id="HV_App.I,31.2794"><seg type="pāda" n="a">keśavenaivam uktas tu</seg> <seg type="pāda" n="b">provācātho janārdanaḥ</seg> /</l>

<l xml:id="HV_App.I,31.2795"><seg type="pāda" n="a">ajānann iva kiṃ brūṣe</seg> <seg type="pāda" n="b">sarvaṃ pratyakṣadarśivān</seg> //</l>

<l xml:id="HV_App.I,31.2796"><seg type="pāda" n="a">na cāsti te parokṣaṃ tu</seg> <seg type="pāda" n="b">jagadvṛttāntam acyuta</seg> /</l>

<l xml:id="HV_App.I,31.2797"><seg type="pāda" n="a">sarvaṃ hi manasā paśyan</seg> <seg type="pāda" n="b">kiṃ tvam āttha vadeti mām</seg> //</l>

<l xml:id="HV_App.I,31.2798"><seg type="pāda" n="a">vidvadbhir gīyase viṣṇo</seg> <seg type="pāda" n="b">tvam eva jagatīpate</seg> /</l>

<l xml:id="HV_App.I,31.2799"><seg type="pāda" n="a">icchayā sarvam āpnoṣi</seg> <seg type="pāda" n="b">dṛṣṭādṛṣṭavivecanam</seg> //</l>

<l xml:id="HV_App.I,31.2800"><seg type="pāda" n="a">tvam evedaṃ jagat sarvaṃ</seg> <seg type="pāda" n="b">jagac ca tvayi tiṣṭhati</seg> /</l>

<l xml:id="HV_App.I,31.2801"><seg type="pāda" n="a">na tvayā rahito hy ekaḥ</seg> <seg type="pāda" n="b">padārthaḥ sacarācaraḥ</seg> //</l>

<l xml:id="HV_App.I,31.2802"><seg type="pāda" n="a">nāsti kiṃcid avedyaṃ te</seg> <seg type="pāda" n="b">sarvago 'si jagatpate</seg> /</l>

<l xml:id="HV_App.I,31.2803"><seg type="pāda" n="a">tvam indraḥ sarvabhūtānāṃ</seg> <seg type="pāda" n="b">rudraḥ saṃhārakarmakṛt</seg> //</l>

<l xml:id="HV_App.I,31.2804"><seg type="pāda" n="a">rakṣitāsi sadā viṣṇo</seg> <seg type="pāda" n="b">sarvalokasya mādhava</seg> /</l>

<l xml:id="HV_App.I,31.2805"><seg type="pāda" n="a">saṃsārasya bhavān sraṣṭā</seg> <seg type="pāda" n="b">kiṃ tvam āttha vadeti mām</seg> //</l>

<l xml:id="HV_App.I,31.2806"><seg type="pāda" n="a">vidvadbhir gīyase viṣṇo</seg> <seg type="pāda" n="b">jñānātmeti ca mādhava</seg> /</l>

<l xml:id="HV_App.I,31.2807"><seg type="pāda" n="a">prāṇaṃ prāṇavidaḥ prāhus</seg> <seg type="pāda" n="b">tvām eva puruṣottama</seg> //</l>

<l xml:id="HV_App.I,31.2808"><seg type="pāda" n="a">śabdaṃ śabdavidaḥ prāhus</seg> <seg type="pāda" n="b">tvām eva puruṣottama</seg> /</l>

<l xml:id="HV_App.I,31.2809"><seg type="pāda" n="a">tathā sati hṛṣīkeśa</seg> <seg type="pāda" n="b">kiṃ tvam āttha vadeti mām</seg> //</l>

<l xml:id="HV_App.I,31.2810"><seg type="pāda" n="a">tathāpi śṛṇu deveśa</seg> <seg type="pāda" n="b">codito 'si yatas tvayā</seg> /</l>

<l xml:id="HV_App.I,31.2811"><seg type="pāda" n="a">vadety asakṛd evaitat</seg> <seg type="pāda" n="b">tasmād vakṣyāmi mādhava</seg> //</l>

<l xml:id="HV_App.I,31.2812"><seg type="pāda" n="a">rājasūyena yāgena</seg> <seg type="pāda" n="b">brahmadatto 'dya yakṣyati</seg> /</l>

<l xml:id="HV_App.I,31.2813"><seg type="pāda" n="a">tadarthaṃ preṣitas tābhyāṃ</seg> <seg type="pāda" n="b">haṃsena ḍibhakena ca</seg> //</l>

<l xml:id="HV_App.I,31.2814"><seg type="pāda" n="a">karārthaṃ yadumukhyebhyas</seg> <seg type="pāda" n="b">tava cāmantraṇāya ca</seg> /</l>

<l xml:id="HV_App.I,31.2815"><seg type="pāda" n="a">lavaṇaṃ bahu deyaṃ te</seg> <seg type="pāda" n="b">yajñārthaṃ tasya keśava</seg> //</l>

<l xml:id="HV_App.I,31.2816"><seg type="pāda" n="a">ity arthaṃ preṣitas tābhyāṃ</seg> <seg type="pāda" n="b">karaṃ dehi tadājñayā</seg> /</l>

<l xml:id="HV_App.I,31.2817"><seg type="pāda" n="a">idam apy aparaṃ tābhyāṃ</seg> <seg type="pāda" n="b">uktaṃ śṛṇu jagatpate</seg> //</l>

<l xml:id="HV_App.I,31.2818"><seg type="pāda" n="a">lavaṇāni bahūny āśu</seg> <seg type="pāda" n="b">pragṛhya tvarito bhavān</seg> /</l>

<l xml:id="HV_App.I,31.2819"><seg type="pāda" n="a">āgacchatu tayo rājñoḥ</seg> <seg type="pāda" n="b">seyaṃ keśava vāgvibho</seg> //</l>

<l xml:id="HV_App.I,31.2820"><seg type="pāda" n="a">ity uktavati viprendre</seg> <seg type="pāda" n="b">dūte tatra tayor nṛpa</seg> /</l>

<l xml:id="HV_App.I,31.2821"><seg type="pāda" n="a">prahasya suciraṃ kṛṣṇo</seg> <seg type="pāda" n="b">babhāṣe dūtam īśvaraḥ</seg> //</l>

<l xml:id="HV_App.I,31.2822"><seg type="pāda" n="a">śṛṇu dūta vaco mahyaṃ</seg> <seg type="pāda" n="b">yuktam uktaṃ dvijottama</seg> /</l>

<l xml:id="HV_App.I,31.2823"><seg type="pāda" n="a">karaṃ dadāmi tābhyāṃ tu</seg> <seg type="pāda" n="b">karado 'smi yato nṛpa</seg> //</l>

<l xml:id="HV_App.I,31.2824"><seg type="pāda" n="a">dhārṣṭyaṃ etat tayor vipra</seg> <seg type="pāda" n="b">matto yat tu karagrahaḥ</seg> /</l>

<note>k: CE dhāṣṭaryam :k</note>
<l xml:id="HV_App.I,31.2825"><seg type="pāda" n="a">aho dhārṣṭyam aho dhārṣṭyaṃ</seg> <seg type="pāda" n="b">tayoḥ kṣatriyabījayoḥ</seg> //</l>

<l xml:id="HV_App.I,31.2826"><seg type="pāda" n="a">idam aśrutapūrvaṃ me</seg> <seg type="pāda" n="b">matto yas tu karagrahaḥ</seg> /</l>

<l xml:id="HV_App.I,31.2827"><seg type="pāda" n="a">ity uktvā keśavo dūtam</seg> <seg type="pāda" n="b">idam āha sma yādavān</seg> //</l>

<l xml:id="HV_App.I,31.2828"><seg type="pāda" n="a">hāsyam etad yaduśreṣṭhā</seg> <seg type="pāda" n="b">matto yat tu karagrahaḥ</seg> /</l>

<l xml:id="HV_App.I,31.2829"><seg type="pāda" n="a">yaṣṭāsau rājasūyasya</seg> <seg type="pāda" n="b">brahmadatto mahīpatiḥ</seg> //</l>

<l xml:id="HV_App.I,31.2830"><seg type="pāda" n="a">tau taṃ yājayitārau ca</seg> <seg type="pāda" n="b">haṃso ḍibhaka eva ca</seg> /</l>

<l xml:id="HV_App.I,31.2831"><seg type="pāda" n="a">voḍhā kila yaduśreṣṭhā</seg> <seg type="pāda" n="b">lavaṇasya durātmanoḥ</seg> //</l>

<l xml:id="HV_App.I,31.2832"><seg type="pāda" n="a">karado vāsudevo 'haṃ</seg> <seg type="pāda" n="b">jīvāmi yadusattamāḥ</seg> /</l>

<l xml:id="HV_App.I,31.2833"><seg type="pāda" n="a">hāsyaṃ hāsyam idaṃ hāsyaṃ</seg> <seg type="pāda" n="b">śṛṇudhvaṃ yādavā vacaḥ</seg> //</l>

<l xml:id="HV_App.I,31.2834"><seg type="pāda" n="a">ity uktavati dāśārhe</seg> <seg type="pāda" n="b">balabhadrapurogamāḥ</seg> /</l>

<l xml:id="HV_App.I,31.2835"><seg type="pāda" n="a">yādavāḥ sarva evaite</seg> <seg type="pāda" n="b">hāsāya samavasthitāḥ</seg> //</l>

<l xml:id="HV_App.I,31.2836"><seg type="pāda" n="a">karadaḥ kṛṣṇa ity evaṃ</seg> <seg type="pāda" n="b">bruvantaḥ sarvasātvatāḥ</seg> /</l>

<l xml:id="HV_App.I,31.2837"><seg type="pāda" n="a">hāsaṃ mumucur atyarthaṃ</seg> <seg type="pāda" n="b">talaṃ dattvā parasparam</seg> /</l>

<l xml:id="HV_App.I,31.2838"><seg type="pāda" n="a">talaśabdo hāsyaśabdo</seg> <seg type="pāda" n="b">rodasī paryapūrayat</seg> //</l>

<l xml:id="HV_App.I,31.2839"><seg type="pāda" n="a">sa ca vipro nṛpaśreṣṭha</seg> <seg type="pāda" n="b">nindayan maitram ātmanaḥ</seg> /</l>

<l xml:id="HV_App.I,31.2840"><seg type="pāda" n="a">aho kaṣṭam aho kaṣṭaṃ</seg> <seg type="pāda" n="b">dautyaṃ yat kṛtavān aham</seg> /</l>

<l xml:id="HV_App.I,31.2841"><seg type="pāda" n="a">iti lajjāsamāviṣṭas</seg> <seg type="pāda" n="b">tūṣṇīm āsīd avāṅmukhaḥ</seg> //</l>

<note>Colophon</note>

<milestone unit="speaker" n="vaiśaṃpāyana uvāca"/>
<l xml:id="HV_App.I,31.2842"><seg type="pāda" n="a">hāsaṃ kurvatsu teṣv evaṃ</seg> <seg type="pāda" n="b">keśavaḥ keśisūdanaḥ</seg> /</l>

<l xml:id="HV_App.I,31.2843"><seg type="pāda" n="a">uvāca vacanaṃ dūtaṃ</seg> <seg type="pāda" n="b">gaccha madvacanād dvija</seg> /</l>

<l xml:id="HV_App.I,31.2844"><seg type="pāda" n="a">tāv itthaṃ haṃsaḍibhakau</seg> <seg type="pāda" n="b">brūhi tvaritavikrama</seg> //</l>

<l xml:id="HV_App.I,31.2845"><seg type="pāda" n="a">bāṇair dāsyāmi niśitaiḥ</seg> <seg type="pāda" n="b">śārṅgamuktaiḥ śilāśitaiḥ</seg> /</l>

<l xml:id="HV_App.I,31.2846"><seg type="pāda" n="a">navanītāttakusumaiḥ</seg> <seg type="pāda" n="b">kaṅkapatraiḥ suvājitaiḥ</seg> //</l>

<l xml:id="HV_App.I,31.2847"><seg type="pāda" n="a">asinā vātha dāsyāmi</seg> <seg type="pāda" n="b">niśitena mahātmanoḥ</seg> /</l>

<l xml:id="HV_App.I,31.2848"><seg type="pāda" n="a">śiro vaś chetsyate cakraṃ</seg> <seg type="pāda" n="b">matkaraprahitaṃ bali</seg> //</l>

<l xml:id="HV_App.I,31.2849"><seg type="pāda" n="a">yo varaṃ dattavāñ śarvo</seg> <seg type="pāda" n="b">yuvayor dhārṣṭyakāraṇam</seg> /</l>

<l xml:id="HV_App.I,31.2850"><seg type="pāda" n="a">sa eva rakṣitā vāṃ syāt</seg> <seg type="pāda" n="b">taṃ jitvā vā nihanmy aham</seg> //</l>

<l xml:id="HV_App.I,31.2851"><seg type="pāda" n="a">deśo 'yaṃ saṃvidhātavyo</seg> <seg type="pāda" n="b">yatra naḥ saṃgatir bhavet</seg> /</l>

<l xml:id="HV_App.I,31.2852"><seg type="pāda" n="a">tatra gantā tathā cāsmi</seg> <seg type="pāda" n="b">sabalaḥ sahasainikaḥ</seg> //</l>

<l xml:id="HV_App.I,31.2853"><seg type="pāda" n="a">bhavantau nirbhayau bhūtvā</seg> <seg type="pāda" n="b">gacchetāṃ sabalau nṛpau</seg> /</l>

<l xml:id="HV_App.I,31.2854"><seg type="pāda" n="a">puṣkare vā prayāge vā</seg> <seg type="pāda" n="b">mathurāyām athāpi vā</seg> /</l>

<l xml:id="HV_App.I,31.2855"><seg type="pāda" n="a">tatrāhaṃ sabalo yātā</seg> <seg type="pāda" n="b">nātra kāryā vicāraṇā</seg> //</l>

<l xml:id="HV_App.I,31.2856"><seg type="pāda" n="a">atha vā mitrabhāvāc ca</seg> <seg type="pāda" n="b">vaktum evaṃ tvam akṣamaḥ</seg> /</l>

<l xml:id="HV_App.I,31.2857"><seg type="pāda" n="a">na śakyaṃ yat tvayā vaktuṃ</seg> <seg type="pāda" n="b">tat tu vakṣyati sātyakiḥ</seg> /</l>

<l xml:id="HV_App.I,31.2858"><seg type="pāda" n="a">tvayā saha tato gatvā</seg> <seg type="pāda" n="b">sākṣibhūto bhava dvija</seg> //</l>

<l xml:id="HV_App.I,31.2859"><seg type="pāda" n="a">idaṃ ca jāne viprendra</seg> <seg type="pāda" n="b">sneho mama sadā tvayi</seg> /</l>

<l xml:id="HV_App.I,31.2860"><seg type="pāda" n="a">tena tvaṃ vijayī bhūyāḥ</seg> <seg type="pāda" n="b">saṃsāre duḥkhasaṃkule</seg> /</l>

<l xml:id="HV_App.I,31.2861"><seg type="pāda" n="a">matkathāparamo nityaṃ</seg> <seg type="pāda" n="b">sadā bhava janārdana</seg> //</l>

<note>Colophon</note>

<milestone unit="speaker" n="vaiśaṃpāyana uvāca"/>
<l xml:id="HV_App.I,31.2862"><seg type="pāda" n="a">ity uktvā brāhmaṇaṃ kṛṣṇaḥ</seg> <seg type="pāda" n="b">sātyakiṃ punar āha ca</seg> /</l>

<l xml:id="HV_App.I,31.2863"><seg type="pāda" n="a">gaccha śaineya vipreṇa</seg> <seg type="pāda" n="b">brūhi madvacanāt tayoḥ</seg> //</l>

<l xml:id="HV_App.I,31.2864"><seg type="pāda" n="a">yan mayoktam aśeṣeṇa</seg> <seg type="pāda" n="b">vada gatvā tayor yado</seg> /</l>

<l xml:id="HV_App.I,31.2865"><seg type="pāda" n="a">yathā naḥ saṃgatir yuddhe</seg> <seg type="pāda" n="b">tathā vada balād yado</seg> //</l>

<l xml:id="HV_App.I,31.2866"><seg type="pāda" n="a">dhanur ādāya gaccha tvaṃ</seg> <seg type="pāda" n="b">baddhagodhāṅgulitravān</seg> /</l>

<l xml:id="HV_App.I,31.2867"><seg type="pāda" n="a">ekenāśvena gaccha tvam</seg> <seg type="pāda" n="b">asahāyo yadūttama</seg> //</l>

<l xml:id="HV_App.I,31.2868"><seg type="pāda" n="a">sātyakis taṃ tathety uktvā</seg> <seg type="pāda" n="b">hayam āruhya śīghragam</seg> /</l>

<l xml:id="HV_App.I,31.2869"><seg type="pāda" n="a">gantum aicchat tato rājann</seg> <seg type="pāda" n="b">asahāyaḥ sa sātyakiḥ</seg> //</l>

<l xml:id="HV_App.I,31.2870"><seg type="pāda" n="a">janārdanaṃ visṛjyāśu</seg> <seg type="pāda" n="b">dūtaṃ taṃ yādaveśvaraḥ</seg> /</l>

<l xml:id="HV_App.I,31.2871"><seg type="pāda" n="a">aho dhārṣṭyam aho dārṣṭyam</seg> <seg type="pāda" n="b">ity uvāca janārdanaḥ</seg> //</l>

<l xml:id="HV_App.I,31.2872"><seg type="pāda" n="a">namaskṛtya tato dūto</seg> <seg type="pāda" n="b">mādhavaṃ yādaveśvaram</seg> /</l>

<l xml:id="HV_App.I,31.2873"><seg type="pāda" n="a">sa yayau sālvanagaraṃ</seg> <seg type="pāda" n="b">śaineyena saha dvijaḥ</seg> //</l>

<l xml:id="HV_App.I,31.2874"><seg type="pāda" n="a">tataḥ praviśya dharmātmā</seg> <seg type="pāda" n="b">brāhmaṇo brahmavittamaḥ</seg> /</l>

<l xml:id="HV_App.I,31.2875"><seg type="pāda" n="a">āsanaṃ mahad āsthāya</seg> <seg type="pāda" n="b">visṛjya yadave punaḥ</seg> /</l>

<l xml:id="HV_App.I,31.2876"><seg type="pāda" n="a">āste yathāsukhaṃ vipraḥ</seg> <seg type="pāda" n="b">śaineyena samanvitaḥ</seg> //</l>

<l xml:id="HV_App.I,31.2877"><seg type="pāda" n="a">atha taṃ haṃsaḍibhayor</seg> <seg type="pāda" n="b">darśayām āsa sātyakim</seg> /</l>

<l xml:id="HV_App.I,31.2878"><seg type="pāda" n="a">dūto 'yaṃ sātyakiḥ prāptaḥ</seg> <seg type="pāda" n="b">savyo bāhur ayaṃ hareḥ</seg> //</l>

<l xml:id="HV_App.I,31.2879"><seg type="pāda" n="a">tasya tad vacanaṃ śrutvā</seg> <seg type="pāda" n="b">haṃsaḥ prāha vacas tadā</seg> /</l>

<l xml:id="HV_App.I,31.2880"><seg type="pāda" n="a">śrutyā samāgataḥ pūrvam</seg> <seg type="pāda" n="b">adya dṛṣṭo mayā tv asau</seg> //</l>

<l xml:id="HV_App.I,31.2881"><seg type="pāda" n="a">dhanurvede ca vede ca</seg> <seg type="pāda" n="b">śastraśāstre tathaiva ca</seg> /</l>

<l xml:id="HV_App.I,31.2882"><seg type="pāda" n="a">nipuṇo 'yaṃ sadā śūra</seg> <seg type="pāda" n="b">ity evam anuśuśrumaḥ</seg> /</l>

<l xml:id="HV_App.I,31.2883"><seg type="pāda" n="a">adya dṛṣṭipathaṃ prāptaḥ</seg> <seg type="pāda" n="b">prītiṃ me vidadhāty asau</seg> //</l>

<l xml:id="HV_App.I,31.2884"><seg type="pāda" n="a">kuśalaṃ vāsudevasya</seg> <seg type="pāda" n="b">baladevasya cāpi vā</seg> /</l>

<l xml:id="HV_App.I,31.2885"><seg type="pāda" n="a">kuśalāḥ sātvatāḥ sarve</seg> <seg type="pāda" n="b">ugrasenapurogamāḥ</seg> //</l>

<l xml:id="HV_App.I,31.2886"><seg type="pāda" n="a">tatheti sātyakiḥ prāha</seg> <seg type="pāda" n="b">mandam unmiṣitānanaḥ</seg> /</l>

<l xml:id="HV_App.I,31.2887"><seg type="pāda" n="a">tato janārdanaṃ prāha</seg> <seg type="pāda" n="b">haṃso vākyaviśāradaḥ</seg> //</l>

<l xml:id="HV_App.I,31.2888"><seg type="pāda" n="a">api dṛṣṭas tvayā cakrī</seg> <seg type="pāda" n="b">siddhaṃ naḥ kāryam īhitam</seg> /</l>

<l xml:id="HV_App.I,31.2889"><seg type="pāda" n="a">vada sarvam aśeṣeṇa</seg> <seg type="pāda" n="b">mā vṛthā kālam atyagāḥ</seg> //</l>

<note>Colophon</note>

<milestone unit="speaker" n="vaiśaṃpāyana uvāca"/>
<l xml:id="HV_App.I,31.2890"><seg type="pāda" n="a">ity uktavati haṃse ca</seg> <seg type="pāda" n="b">dharmātmātha janārdanaḥ</seg> /</l>

<l xml:id="HV_App.I,31.2891"><seg type="pāda" n="a">uvāca prasahan vīraḥ</seg> <seg type="pāda" n="b">stuvan nārāyaṇaṃ tadā</seg> //</l>

<l xml:id="HV_App.I,31.2892">adrākṣam adrākṣam ahaṃ janārdanaṃ @</l>
<l xml:id="HV_App.I,31.2893">karasthacakraṃ varaśaṅkhadhāriṇam |</l>
<l xml:id="HV_App.I,31.2894">ātaptajāmbūnadabhūṣitāṅgaṃ @</l>
<l xml:id="HV_App.I,31.2895">sphuratprabhādyotitaratnadhāriṇam ||</l>
<note>k: D6 ins. :k</note>
<l xml:id="**HV_App.I,31.2895**22:1">adrākṣam enaṃ yadubhiḥ purātanair @</l>
<l xml:id="**HV_App.I,31.2895**22:2">vivicya vedyaṃ vidhivat sahāmaraiḥ |</l>
<l xml:id="**HV_App.I,31.2895**22:3">praphullanīlotphalaśobhitaśriyaṃ @</l>
<l xml:id="**HV_App.I,31.2895**22:4">vinidrahemābjavirājitodaram ||</l>
<l xml:id="HV_App.I,31.2896">adrākṣam enaṃ yadubhiḥ purogataṃ @</l>
<l xml:id="HV_App.I,31.2897">saṃsevyamānaṃ munivṛndamukhyaiḥ |</l>
<l xml:id="HV_App.I,31.2898">saṃstūyamānaṃ prabhubandimāgadhaiḥ @</l>
<l xml:id="HV_App.I,31.2899">smitapravālāruṇapallavādharam ||</l>
<l xml:id="HV_App.I,31.2900">adrākṣam enaṃ kavibhiḥ purātanair @</l>
<l xml:id="HV_App.I,31.2901">vivicya vedyaṃ vidhivat sahāmaraiḥ |</l>
<l xml:id="HV_App.I,31.2902">praphullanīlotpalaśobhitaśriyaṃ @</l>
<l xml:id="HV_App.I,31.2903">vinidrahemābjavirājitodaram ||</l>
<l xml:id="HV_App.I,31.2904">bhūyo 'ham adrākṣam ajaṃ jagadguruṃ @</l>
<l xml:id="HV_App.I,31.2905">prasādayantaṃ vacanena yādavān |</l>
<l xml:id="HV_App.I,31.2906">nirūpayantaṃ vidhivan munīśvaraiḥ @</l>
<l xml:id="HV_App.I,31.2907">pravṛddhavedārthavidhiṃ purātanaiḥ ||</l>
<l xml:id="HV_App.I,31.2908">adrākṣam adrākṣam ahaṃ punaḥ punaḥ @</l>
<l xml:id="HV_App.I,31.2909">samastalokaikahitaṃ prabhuṃ harim |</l>
<l xml:id="HV_App.I,31.2910">vasantam asmiñ jagato hitāya @</l>
<l xml:id="HV_App.I,31.2911">jaganmayaṃ taṃ paribhūya śatrūn ||</l>
<l xml:id="HV_App.I,31.2912">bhūyo 'py apaśyaṃ saha yādaveśvarair @</l>
<l xml:id="HV_App.I,31.2913">vikrīḍya vikrīḍya vihārakāle |</l>
<l xml:id="HV_App.I,31.2914">ramantam īḍyaṃ ramayantam īśvarān @</l>
<l xml:id="HV_App.I,31.2915">yadūttamān yādavamukhyam īśvaram ||</l>
<l xml:id="HV_App.I,31.2916">bhūyo 'py apaśyaṃ sarasīruhekṣaṇaṃ @</l>
<l xml:id="HV_App.I,31.2917">sārdhaṃ tayā bhīṣmatanūjayā harim |</l>
<l xml:id="HV_App.I,31.2918">vasantam ambhonidhiśāyinaṃ vibhuṃ @</l>
<l xml:id="HV_App.I,31.2919">bhaktapriyaṃ bhaktajanāspadaṃ harim ||</l>
<l xml:id="HV_App.I,31.2920">adrākṣam adrākṣam ahaṃ sunirvṛtaḥ @</l>
<l xml:id="HV_App.I,31.2921">piban pibaṃs tasya vapuḥ punaḥ punaḥ |</l>
<l xml:id="HV_App.I,31.2922">netreṇa mīladvivareṇa kevalaṃ @</l>
<l xml:id="HV_App.I,31.2923">dhanyo 'ham eveti tadā vyacintayam ||</l>
<l xml:id="HV_App.I,31.2924">adrākṣam ambhojayugaṃ dadhānaṃ @</l>
<l xml:id="HV_App.I,31.2925">prabhuṃ vibhuṃ bhūtabhavaprabhāvanam |</l>
<l xml:id="HV_App.I,31.2926">ādyaṃ kakudmānam uruṃ vibhāvasuṃ @</l>
<l xml:id="HV_App.I,31.2927">saṃsmṛtya saṃsmṛtya tam eva nirvṛtaḥ ||</l>
<l xml:id="HV_App.I,31.2928"><seg type="pāda" n="a">adrākṣaṃ jagatām īśaṃ</seg> <seg type="pāda" n="b">vakṣorājitakaustubham</seg> /</l>

<l xml:id="HV_App.I,31.2929"><seg type="pāda" n="a">vījyamānaṃ hariṃ kṛṣṇaṃ</seg> <seg type="pāda" n="b">cāmarāṇāṃ śataiḥ sadā</seg> //</l>

<l xml:id="HV_App.I,31.2930"><seg type="pāda" n="a">yuvāṃ vidveṣayuktena</seg> <seg type="pāda" n="b">cetasā yādaveśvaram</seg> /</l>

<l xml:id="HV_App.I,31.2931"><seg type="pāda" n="a">smarantaṃ sarvadā viṣṇuṃ</seg> <seg type="pāda" n="b">kva vā tau kva ca veti vā</seg> //</l>

<l xml:id="HV_App.I,31.2932"><seg type="pāda" n="a">kuto drakṣyāmi tau mandau</seg> <seg type="pāda" n="b">kuto vā matpurogatau</seg> /</l>

<l xml:id="HV_App.I,31.2933"><seg type="pāda" n="a">dhyāyantam itthaṃ deveśaṃ</seg> <seg type="pāda" n="b">karasaṃśravaṇāt tadā</seg> //</l>

<l xml:id="HV_App.I,31.2934"><seg type="pāda" n="a">hasantam evam adrākṣaṃ</seg> <seg type="pāda" n="b">karaṃ dehīty ataḥ param</seg> /</l>

<l xml:id="HV_App.I,31.2935"><seg type="pāda" n="a">vadantaṃ nārade vācaṃ</seg> <seg type="pāda" n="b">durvāsasi yatīśvare</seg> //</l>

<l xml:id="HV_App.I,31.2936"><seg type="pāda" n="a">brahmasūtrapadāṃ vāṇīṃ</seg> <seg type="pāda" n="b">dāpayantaṃ munīśvarān</seg> /</l>

<l xml:id="HV_App.I,31.2937"><seg type="pāda" n="a">dṛṣṭvā dṛṣṭvā hariṃ devaṃ</seg> <seg type="pāda" n="b">punaḥ punar acintayam</seg> //</l>

<l xml:id="HV_App.I,31.2938"><seg type="pāda" n="a">asādhyam idam ārabdhaṃ</seg> <seg type="pāda" n="b">tābhyām iti nṛpottama</seg> /</l>

<l xml:id="HV_App.I,31.2939"><seg type="pāda" n="a">nārabdhavyam idaṃ kāryam</seg> <seg type="pāda" n="b">itaḥprabhṛti bhūmipa</seg> //</l>

<l xml:id="HV_App.I,31.2940"><seg type="pāda" n="a">nivṛttā sā kathā haṃsa</seg> <seg type="pāda" n="b">yat karagrahaṇaṃ tava</seg> /</l>

<l xml:id="HV_App.I,31.2941"><seg type="pāda" n="a">eṣa te 'śeṣam akhilaṃ</seg> <seg type="pāda" n="b">vakṣyaty eva hi sātyakiḥ</seg> //</l>

<l xml:id="HV_App.I,31.2942"><seg type="pāda" n="a">etad vacanaṃ ākarṇya</seg> <seg type="pāda" n="b">haṃsaḥ kruddho 'bravīd vacaḥ</seg> /</l>

<l xml:id="HV_App.I,31.2943"><seg type="pāda" n="a">are brāhmaṇadāyāda</seg> <seg type="pāda" n="b">kā nāma tava vāg iyam</seg> /</l>

<l xml:id="HV_App.I,31.2944"><seg type="pāda" n="a">āvayoḥ purato vaktuṃ</seg> <seg type="pāda" n="b">trailokyaṃ jetum icchatoḥ</seg> //</l>

<l xml:id="HV_App.I,31.2945"><seg type="pāda" n="a">māyayā tvāṃ bhramaty eṣa</seg> <seg type="pāda" n="b">kṛṣṇo līlāvidhānavit</seg> /</l>

<l xml:id="HV_App.I,31.2946"><seg type="pāda" n="a">taṃ dṛṣṭvā bhrama evaiṣa</seg> <seg type="pāda" n="b">tava saṃjāyate mahān</seg> //</l>

<l xml:id="HV_App.I,31.2947"><seg type="pāda" n="a">śaṅkhacakragadāśārṅga+</seg> <seg type="pāda" n="b">vanamālāvibhūṣitam</seg> /</l>

<l xml:id="HV_App.I,31.2948"><seg type="pāda" n="a">vṛṣṇivīrasamāveśa+</seg> <seg type="pāda" n="b">samuddhṛtayaśodharam</seg> //</l>

<l xml:id="HV_App.I,31.2949"><seg type="pāda" n="a">sūtamāgadhasaṃstāva+</seg> <seg type="pāda" n="b">prakaṭadvīrabāhukam</seg> /</l>

<l xml:id="HV_App.I,31.2950"><seg type="pāda" n="a">atyadbhutayaśorāśi+</seg> <seg type="pāda" n="b">vilasallokamaṇḍalam</seg> //</l>

<l xml:id="HV_App.I,31.2951"><seg type="pāda" n="a">caturbhujabalākrānta+</seg> <seg type="pāda" n="b">vṛṣṇiyādavasaṃsadam</seg> /</l>

<l xml:id="HV_App.I,31.2952"><seg type="pāda" n="a">aho 'dya bhrama evaiṣa</seg> <seg type="pāda" n="b">darśanāt tasya cakriṇaḥ</seg> //</l>

<l xml:id="HV_App.I,31.2953"><seg type="pāda" n="a">idānīṃ ca mahātmāsau</seg> <seg type="pāda" n="b">bhrāmayaty eva keśavaḥ</seg> /</l>

<l xml:id="HV_App.I,31.2954"><seg type="pāda" n="a">tvām eva vipra mandātman</seg> <seg type="pāda" n="b">nindrajālakṛtā hi sā</seg> //</l>

<l xml:id="HV_App.I,31.2955"><seg type="pāda" n="a">cāpalyam idam evaitat</seg> <seg type="pāda" n="b">tava vipra samudbhavam</seg> /</l>

<l xml:id="HV_App.I,31.2956"><seg type="pāda" n="a">aho nu khalu sādṛśyaṃ</seg> <seg type="pāda" n="b">kartavyaṃ bhavatā mama</seg> //</l>

<l xml:id="HV_App.I,31.2957"><seg type="pāda" n="a">aham etat tvayā vipra</seg> <seg type="pāda" n="b">marṣaye 'troditaṃ vacaḥ</seg> /</l>

<l xml:id="HV_App.I,31.2958"><seg type="pāda" n="a">sakhibhāvād dvijaśreṣṭha</seg> <seg type="pāda" n="b">anyathā kaḥ sahed idam</seg> //</l>

<l xml:id="HV_App.I,31.2959"><seg type="pāda" n="a">gaccha mandamate vipra</seg> <seg type="pāda" n="b">yatheṣṭaṃ sāṃprataṃ tv itaḥ</seg> /</l>

<l xml:id="HV_App.I,31.2960"><seg type="pāda" n="a">gaccha gaccha yatheṣṭaṃ tvaṃ</seg> <seg type="pāda" n="b">pṛthivīṃ pṛthivīṃ tava</seg> //</l>

<l xml:id="HV_App.I,31.2961"><seg type="pāda" n="a">jitvā gopāladāyādaṃ</seg> <seg type="pāda" n="b">hatvā yādavakān bahūn</seg> /</l>

<l xml:id="HV_App.I,31.2962"><seg type="pāda" n="a">eṣa naḥ prathamaḥ kalpo</seg> <seg type="pāda" n="b">jeṣyāma iti yādavān</seg> /</l>

<l xml:id="HV_App.I,31.2963"><seg type="pāda" n="a">gaccha necchāmi vipra tvāṃ</seg> <seg type="pāda" n="b">draṣṭuṃ paruṣavādinam</seg> //</l>

<l xml:id="HV_App.I,31.2964"><seg type="pāda" n="a">śatrupakṣastutiparaṃ</seg> <seg type="pāda" n="b">saha bhuktvā sadā mayā</seg> /</l>

<l xml:id="HV_App.I,31.2965"><seg type="pāda" n="a">na me vipravadhaḥ kāryaḥ</seg> <seg type="pāda" n="b">kaṣṭāyām api cāpadi</seg> //</l>

<l xml:id="HV_App.I,31.2966"><seg type="pāda" n="a">ity uktvā brāhmaṇaṃ haṃso</seg> <seg type="pāda" n="b">bhūyaḥ sātyakim abravīt</seg> /</l>

<l xml:id="HV_App.I,31.2967"><seg type="pāda" n="a">are yādavadāyāda</seg> <seg type="pāda" n="b">kimarthaṃ prāptavān iha</seg> /</l>

<l xml:id="HV_App.I,31.2968"><seg type="pāda" n="a">kim abravīn nandasutaḥ</seg> <seg type="pāda" n="b">kiṃ vā me nādiśat karam</seg> //</l>

<milestone unit="speaker" n="sātyakir uvāca"/>
<l xml:id="HV_App.I,31.2969"><seg type="pāda" n="a">idaṃ tasya vaco haṃsa</seg> <seg type="pāda" n="b">śaṅkhacakragadābhṛtaḥ</seg> /</l>

<l xml:id="HV_App.I,31.2970"><seg type="pāda" n="a">śanair niśitadhārāgraiḥ</seg> <seg type="pāda" n="b">śārṅgamuktaiḥ śilāśitaiḥ</seg> //</l>

<l xml:id="HV_App.I,31.2971"><seg type="pāda" n="a">dāsyāmi karasarvasvam</seg> <seg type="pāda" n="b">asinā vā śitena ca</seg> /</l>

<l xml:id="HV_App.I,31.2972"><seg type="pāda" n="a">śiraś chetsyāmi te haṃsa</seg> <seg type="pāda" n="b">karadānasya saṃgraham</seg> //</l>

<l xml:id="HV_App.I,31.2973"><seg type="pāda" n="a">dhārṣṭyaṃ hi tava mandātman</seg> <seg type="pāda" n="b">kim ato 'pi nṛpādhama</seg> /</l>

<l xml:id="HV_App.I,31.2974"><seg type="pāda" n="a">devadevāj jagannāthāt</seg> <seg type="pāda" n="b">karam icchati yo nṛpaḥ</seg> /</l>

<l xml:id="HV_App.I,31.2975"><seg type="pāda" n="a">tasyaiṣa karasaṃkṣepo</seg> <seg type="pāda" n="b">jihvācchedo narādhama</seg> //</l>

<l xml:id="HV_App.I,31.2976"><seg type="pāda" n="a">tasya śārṅgaravaṃ śrutvā</seg> <seg type="pāda" n="b">śaṅkhasya ca hareḥ punaḥ</seg> /</l>

<l xml:id="HV_App.I,31.2977"><seg type="pāda" n="a">ko nāma jīvitaṃ kāṅkṣaṃs</seg> <seg type="pāda" n="b">tiṣṭhedānīṃ tvam adya vai</seg> /</l>

<l xml:id="HV_App.I,31.2978"><seg type="pāda" n="a">girīśavaradarpeṇa</seg> <seg type="pāda" n="b">brūyād asadṛśaṃ vacaḥ</seg> //</l>

<l xml:id="HV_App.I,31.2979"><seg type="pāda" n="a">sahāyā vayam evaite</seg> <seg type="pāda" n="b">balabhadrapurogamāḥ</seg> /</l>

<l xml:id="HV_App.I,31.2980"><seg type="pāda" n="a">prathamo balabhadro 'sau</seg> <seg type="pāda" n="b">dvitīyo 'haṃ sa sātyakiḥ</seg> //</l>

<l xml:id="HV_App.I,31.2981"><seg type="pāda" n="a">kṛtavarmā tṛtīyas tu</seg> <seg type="pāda" n="b">caturtho niśaṭho balī</seg> /</l>

<l xml:id="HV_App.I,31.2982"><seg type="pāda" n="a">pañcamo 'tha ca babhrus tu</seg> <seg type="pāda" n="b">ṣaṣṭhaś caivotkalaḥ smṛtaḥ</seg> //</l>

<l xml:id="HV_App.I,31.2983"><seg type="pāda" n="a">saptamaḥ sāraṇo dhīmān</seg> <seg type="pāda" n="b">astraśastraviśāradaḥ</seg> /</l>

<l xml:id="HV_App.I,31.2984"><seg type="pāda" n="a">aṣṭamas tv atha sāraṅgo</seg> <seg type="pāda" n="b">navamo vipṛthus tathā</seg> /</l>

<l xml:id="HV_App.I,31.2985"><seg type="pāda" n="a">daśamaś coddhavo dhīmān</seg> <seg type="pāda" n="b">vayam ete balānvitāḥ</seg> //</l>

<l xml:id="HV_App.I,31.2986"><seg type="pāda" n="a">tasyaite purato goptuḥ</seg> <seg type="pāda" n="b">śaṅkhacakragadābhṛtaḥ</seg> /</l>

<l xml:id="HV_App.I,31.2987"><seg type="pāda" n="a">devadevasya yuddheṣu</seg> <seg type="pāda" n="b">tiṣṭhanty eva divāniśam</seg> //</l>

<l xml:id="HV_App.I,31.2988"><seg type="pāda" n="a">yau hi vīrau sutau tasya</seg> <seg type="pāda" n="b">svātmanā sadṛśau bale</seg> /</l>

<l xml:id="HV_App.I,31.2989"><seg type="pāda" n="a">tāv eva vāṃ kṣamau yuddhe</seg> <seg type="pāda" n="b">hantuṃ balamadānvitau</seg> //</l>

<l xml:id="HV_App.I,31.2990"><seg type="pāda" n="a">yo girīśo girāv eva</seg> <seg type="pāda" n="b">varaṃ dattvā sa tiṣṭhati</seg> /</l>

<l xml:id="HV_App.I,31.2991"><seg type="pāda" n="a">yuvāṃ hi kevalau yuddhe</seg> <seg type="pāda" n="b">tiṣṭhathaḥ saśaraṃ dhanuḥ</seg> /</l>

<l xml:id="HV_App.I,31.2992"><seg type="pāda" n="a">gṛhītvā śatrubhiḥ sārdhaṃ</seg> <seg type="pāda" n="b">yuddhaṃ kartuṃ samudyatau</seg> //</l>

<l xml:id="HV_App.I,31.2993"><seg type="pāda" n="a">īdṛśeṣv atha bhṛtyeṣu</seg> <seg type="pāda" n="b">yuddhaṃ kurvatsu śatrubhiḥ</seg> /</l>

<l xml:id="HV_App.I,31.2994"><seg type="pāda" n="a">trailokyaṃ rakṣatas tasmāt</seg> <seg type="pāda" n="b">karam icchan vrajeta kaḥ</seg> //</l>

<l xml:id="HV_App.I,31.2995"><seg type="pāda" n="a">haniṣyaty eṣa vāṃ yuddhe</seg> <seg type="pāda" n="b">trailokyaṃ yo 'dya rakṣati</seg> /</l>

<l xml:id="HV_App.I,31.2996"><seg type="pāda" n="a">śareṇa niśitenājau</seg> <seg type="pāda" n="b">śārṅgamuktena kevalam</seg> //</l>

<l xml:id="HV_App.I,31.2997"><seg type="pāda" n="a">kva naḥ saṃgrāma ity evaṃ</seg> <seg type="pāda" n="b">punar āha jagatpatiḥ</seg> /</l>

<l xml:id="HV_App.I,31.2998"><seg type="pāda" n="a">puṣkare puṇyade nityam</seg> <seg type="pāda" n="b">uta govardhane girau</seg> //</l>

<l xml:id="HV_App.I,31.2999"><seg type="pāda" n="a">mathurāyāṃ prayāge vā</seg> <seg type="pāda" n="b">darśayetāṃ balāni me</seg> /</l>

<l xml:id="HV_App.I,31.3000"><seg type="pāda" n="a">śaṅkhacakradhare deve</seg> <seg type="pāda" n="b">jagatpālanatatpare</seg> //</l>

<l xml:id="HV_App.I,31.3001"><seg type="pāda" n="a">rājasūyaṃ mahāyajñaṃ</seg> <seg type="pāda" n="b">yaṣṭum icchati kaḥ svayam</seg> /</l>

<l xml:id="HV_App.I,31.3002"><seg type="pāda" n="a">vadan vā svastimān martyas</seg> <seg type="pāda" n="b">tvāṃ vinā ko vrajet sukham</seg> //</l>

<l xml:id="HV_App.I,31.3003"><seg type="pāda" n="a">idaṃ jāḍyam idaṃ mauḍhyam</seg> <seg type="pāda" n="b">idam atyadbhutaṃ vacaḥ</seg> /</l>

<l xml:id="HV_App.I,31.3004"><seg type="pāda" n="a">idam icchasi cen mūḍha</seg> <seg type="pāda" n="b">hāsyatāṃ yāsi bhūtale</seg> /</l>

<l xml:id="HV_App.I,31.3005"><seg type="pāda" n="a">ity uktvā sātyakir vīro</seg> <seg type="pāda" n="b">hasann iva vibho sthitaḥ</seg> //</l>

<note>Colophon</note>

<milestone unit="speaker" n="vaiśaṃpāyana uvāca"/>
<l xml:id="HV_App.I,31.3006"><seg type="pāda" n="a">tataḥ kruddho mahārāja</seg> <seg type="pāda" n="b">haṃso ḍibhaka eva ca</seg> /</l>

<l xml:id="HV_App.I,31.3007"><seg type="pāda" n="a">idaṃ prāvocatāṃ vākyaṃ</seg> <seg type="pāda" n="b">roṣavyākulitekṣaṇau</seg> //</l>

<l xml:id="HV_App.I,31.3008"><seg type="pāda" n="a">didhakṣantau diśaḥ sarvāḥ</seg> <seg type="pāda" n="b">sarvān vīkṣya nṛpottamān</seg> /</l>

<l xml:id="HV_App.I,31.3009"><seg type="pāda" n="a">karaṃ kareṇa niṣpīḍya</seg> <seg type="pāda" n="b">smarantau tadvaco mahat</seg> //</l>

<l xml:id="HV_App.I,31.3010"><seg type="pāda" n="a">kva nu kva vā nandasūnuḥ</seg> <seg type="pāda" n="b">kva vā rāmo balotkaṭaḥ</seg> /</l>

<l xml:id="HV_App.I,31.3011"><seg type="pāda" n="a">iti bruvāṇau sākṣepau</seg> <seg type="pāda" n="b">sātyakiṃ satyasaṃgaram</seg> //</l>

<l xml:id="HV_App.I,31.3012"><seg type="pāda" n="a">are yādavadāyāda</seg> <seg type="pāda" n="b">kiṃ brūṣe naḥ purogataḥ</seg> /</l>

<l xml:id="HV_App.I,31.3013"><seg type="pāda" n="a">ito nirgaccha mandātman</seg> <seg type="pāda" n="b">dūtas tvam asi sāṃpratam</seg> //</l>

<l xml:id="HV_App.I,31.3014"><seg type="pāda" n="a">anyathā vadhya eva tvaṃ</seg> <seg type="pāda" n="b">pralapan paruṣaṃ vacaḥ</seg> /</l>

<l xml:id="HV_App.I,31.3015"><seg type="pāda" n="a">satyaṃ nirlajja evāsi</seg> <seg type="pāda" n="b">yad brūyā īdṛśaṃ vacaḥ</seg> //</l>

<l xml:id="HV_App.I,31.3016"><seg type="pāda" n="a">āvām idaṃ jagat sarvaṃ</seg> <seg type="pāda" n="b">śāsituṃ saṃyatau nṛpau</seg> /</l>

<l xml:id="HV_App.I,31.3017"><seg type="pāda" n="a">ko nāma mānuṣe loke</seg> <seg type="pāda" n="b">karado naiva jīvati</seg> //</l>

<l xml:id="HV_App.I,31.3018"><seg type="pāda" n="a">hatvā gopālakaṃ saṃkhye</seg> <seg type="pāda" n="b">badhvā yādavakān bahūn</seg> /</l>

<l xml:id="HV_App.I,31.3019"><seg type="pāda" n="a">gṛhṇīmaḥ karasarvasvaṃ</seg> <seg type="pāda" n="b">tato gaccha narādhama</seg> //</l>

<l xml:id="HV_App.I,31.3020"><seg type="pāda" n="a">avadhyo dūtatāṃ prāpto</seg> <seg type="pāda" n="b">bahvabaddhaṃ prabhāṣase</seg> /</l>

<l xml:id="HV_App.I,31.3021"><seg type="pāda" n="a">īśvaro nau varaṃ dātā hy</seg> <seg type="pāda" n="b">astrāṇām api ca prabhuḥ</seg> //</l>

<l xml:id="HV_App.I,31.3022"><seg type="pāda" n="a">rakṣitārau mahābhūtau</seg> <seg type="pāda" n="b">saṃgrāmaṃ gacchatoś ca nau</seg> /</l>

<l xml:id="HV_App.I,31.3023"><seg type="pāda" n="a">pitaraṃ yājayiṣyāvo</seg> <seg type="pāda" n="b">hatvā gopālakān raṇe</seg> //</l>

<l xml:id="HV_App.I,31.3024"><seg type="pāda" n="a">ete proktā bhṛśaṃ yuddhe</seg> <seg type="pāda" n="b">kātarāḥ sarva eva te</seg> /</l>

<l xml:id="HV_App.I,31.3025"><seg type="pāda" n="a">hatvā tān sabalān yuddhe</seg> <seg type="pāda" n="b">punar jeṣyāva keśavam</seg> //</l>

<l xml:id="HV_App.I,31.3026"><seg type="pāda" n="a">saṃskartavyā mahāsenā</seg> <seg type="pāda" n="b">pragṛhītaśarāsanā</seg> /</l>

<l xml:id="HV_App.I,31.3027"><seg type="pāda" n="a">gṛhītaprāsamusalā</seg> <seg type="pāda" n="b">gṛhītakavacā sadā</seg> //</l>

<l xml:id="HV_App.I,31.3028"><seg type="pāda" n="a">ārūḍharathasāhasra+</seg> <seg type="pāda" n="b">gadāparighasaṃkulā</seg> /</l>

<l xml:id="HV_App.I,31.3029"><seg type="pāda" n="a">suprabhūtendhanavatī</seg> <seg type="pāda" n="b">prabhūtayavasākulā</seg> //</l>

<l xml:id="HV_App.I,31.3030"><seg type="pāda" n="a">prabhūtabalasaṃyuktā</seg> <seg type="pāda" n="b">sakuṭīkā satomarā</seg> /</l>

<l xml:id="HV_App.I,31.3031"><seg type="pāda" n="a">sacchatrā sadhvajā caiva</seg> <seg type="pāda" n="b">sabhaṭā sādhu sāmbarā</seg> //</l>

<l xml:id="HV_App.I,31.3032"><seg type="pāda" n="a">kalpyatāṃ vāhinī ghorā</seg> <seg type="pāda" n="b">balādhyakṣāḥ samantataḥ</seg> /</l>

<l xml:id="HV_App.I,31.3033"><seg type="pāda" n="a">avadhya eva gaccha tvaṃ</seg> <seg type="pāda" n="b">na te maraṇato bhayam</seg> //</l>

<l xml:id="HV_App.I,31.3034"><seg type="pāda" n="a">saṃgrāmaḥ puṣkare 'smākaṃ</seg> <seg type="pāda" n="b">śvaḥ paraśvo 'pi vā nṛpa</seg> /</l>

<l xml:id="HV_App.I,31.3035"><seg type="pāda" n="a">tato jñāsyāvahe vīryaṃ</seg> <seg type="pāda" n="b">keśavasya balasya ca</seg> /</l>

<l xml:id="HV_App.I,31.3036"><seg type="pāda" n="a">ye tvayoktā nṛpāḥ saṃkhye</seg> <seg type="pāda" n="b">teṣām api ca yad balam</seg> //</l>


<milestone unit="speaker" n="sātyakir uvāca"/>
<l xml:id="HV_App.I,31.3037"><seg type="pāda" n="a">eṣa gacchāmi vāṃ hantuṃ</seg> <seg type="pāda" n="b">śvaḥ paraśvo 'pi vā nṛpau</seg> /</l>

<l xml:id="HV_App.I,31.3038"><seg type="pāda" n="a">adyaiva hi mayā vadhyau</seg> <seg type="pāda" n="b">na ced dūto bhavāmy aham</seg> //</l>

<l xml:id="HV_App.I,31.3039"><seg type="pāda" n="a">na hi śvo vā paraśvo vā</seg> <seg type="pāda" n="b">yuvāṃ kaṭukabhāṣiṇau</seg> /</l>

<l xml:id="HV_App.I,31.3040"><seg type="pāda" n="a">dautyaṃ hi duḥkham akhilaṃ</seg> <seg type="pāda" n="b">bhavaty eva sadā nṛṇām</seg> //</l>

<l xml:id="HV_App.I,31.3041"><seg type="pāda" n="a">anyathāhaṃ yuvāṃ hatvā</seg> <seg type="pāda" n="b">tato yāsyāmi nirvṛtim</seg> /</l>

<l xml:id="HV_App.I,31.3042"><seg type="pāda" n="a">svavīryaṃ bāhudarpaṃ ca</seg> <seg type="pāda" n="b">darśayaṃś ca nṛpādhamau</seg> //</l>

<l xml:id="HV_App.I,31.3043"><seg type="pāda" n="a">śaṅkhacakragadāpāṇiḥ</seg> <seg type="pāda" n="b">sārṅgadhanvā kirīṭabhṛt</seg> /</l>

<l xml:id="HV_App.I,31.3044"><seg type="pāda" n="a">nīlakuñcitakeśāḍhyo</seg> <seg type="pāda" n="b">lambabāhuḥ śriyā vṛtaḥ</seg> //</l>

<l xml:id="HV_App.I,31.3045"><seg type="pāda" n="a">sa sarvalokaprabhavo</seg> <seg type="pāda" n="b">viśvarūpaḥ surūpavān</seg> /</l>

<l xml:id="HV_App.I,31.3046"><seg type="pāda" n="a">daityadānavahantāsau</seg> <seg type="pāda" n="b">yogidhyeyaḥ purātanaḥ</seg> //</l>

<l xml:id="HV_App.I,31.3047"><seg type="pāda" n="a">padmakiñjalkavadanaḥ</seg> <seg type="pāda" n="b">śyāmalaḥ satyavikramaḥ</seg> /</l>

<l xml:id="HV_App.I,31.3048"><seg type="pāda" n="a">sṛṣṭisthitilayasyaikaḥ</seg> <seg type="pāda" n="b">kartā trijagatāṃ patiḥ</seg> //</l>

<l xml:id="HV_App.I,31.3049"><seg type="pāda" n="a">śareṇa niśitenājau</seg> <seg type="pāda" n="b">darpaṃ vāṃ vyapaneśyati</seg> /</l>

<l xml:id="HV_App.I,31.3050"><seg type="pāda" n="a">ity uktvā ratham āruhya</seg> <seg type="pāda" n="b">pratasthe sātyakiḥ kila</seg> //</l>

<note>Colophon</note>

<milestone unit="speaker" n="vaiśaṃpāyana uvāca"/>
<l xml:id="HV_App.I,31.3051"><seg type="pāda" n="a">sa praviśya puraṃ viṣṇoḥ</seg> <seg type="pāda" n="b">sātyakiḥ śinipuṃgavaḥ</seg> /</l>

<l xml:id="HV_App.I,31.3052"><seg type="pāda" n="a">ācacakṣe 'tha kṛṣṇāya</seg> <seg type="pāda" n="b">yathā vṛttaṃ tayos tadā</seg> //</l>

<l xml:id="HV_App.I,31.3053"><seg type="pāda" n="a">tataḥ prabhāte vimale</seg> <seg type="pāda" n="b">keśavaḥ keśisūdanaḥ</seg> /</l>

<l xml:id="HV_App.I,31.3054"><seg type="pāda" n="a">balādhyakṣānuvācedaṃ</seg> <seg type="pāda" n="b">kṛtamaṅgalatatparaḥ</seg> //</l>

<l xml:id="HV_App.I,31.3055"><seg type="pāda" n="a">saṃnahyantāṃ balaṃ sarvaṃ</seg> <seg type="pāda" n="b">rathakuñjaravājimat</seg> /</l>

<l xml:id="HV_App.I,31.3056"><seg type="pāda" n="a">anekabherīpaṇava+</seg> <seg type="pāda" n="b">prāsāsiparighākulam</seg> //</l>

<l xml:id="HV_App.I,31.3057"><seg type="pāda" n="a">sadhvajaṃ sapatākaṃ ca</seg> <seg type="pāda" n="b">sālaṃkāraparicchadam</seg> /</l>

<l xml:id="HV_App.I,31.3058"><seg type="pāda" n="a">tatheti te pratiśrutya</seg> <seg type="pāda" n="b">sarvaṃ cakrur anīkapāḥ</seg> //</l>

<l xml:id="HV_App.I,31.3059"><seg type="pāda" n="a">ādāya sudṛḍhaṃ cāpaṃ</seg> <seg type="pāda" n="b">ratham āruhya daṃśitāḥ</seg> /</l>

<l xml:id="HV_App.I,31.3060"><seg type="pāda" n="a">agrato jagmur atyarthaṃ</seg> <seg type="pāda" n="b">senāyāḥ puruṣottamāḥ</seg> //</l>

<l xml:id="HV_App.I,31.3061"><seg type="pāda" n="a">vanamālī halī rāmo</seg> <seg type="pāda" n="b">nīlavāsāḥ sitaprabhaḥ</seg> /</l>

<l xml:id="HV_App.I,31.3062"><seg type="pāda" n="a">babhau sainyāgrato rājañ</seg> <seg type="pāda" n="b">jagāmendrasamaprabhaḥ</seg> //</l>

<l xml:id="HV_App.I,31.3063"><seg type="pāda" n="a">sātyakiś ca tathā rājan</seg> <seg type="pāda" n="b">pragṛhītaśarāsanaḥ</seg> /</l>

<l xml:id="HV_App.I,31.3064"><seg type="pāda" n="a">babhau krodhasamāyukto</seg> <seg type="pāda" n="b">jagāmāgre mahābalaḥ</seg> //</l>

<l xml:id="HV_App.I,31.3065"><seg type="pāda" n="a">anye ca yādavāḥ śūrāḥ</seg> <seg type="pāda" n="b">pragṛhītamahāyudhāḥ</seg> /</l>

<l xml:id="HV_App.I,31.3066"><seg type="pāda" n="a">siṃhanādaṃ prakurvanto</seg> <seg type="pāda" n="b">jagmur atyartham uttamāḥ</seg> //</l>

<l xml:id="HV_App.I,31.3067"><seg type="pāda" n="a">haris tu ratham āruhya</seg> <seg type="pāda" n="b">saṃnaddhaṃ dārukeṇa ha</seg> /</l>

<l xml:id="HV_App.I,31.3068"><seg type="pāda" n="a">śārṅgaṃ bhārasahaṃ ghoraṃ</seg> <seg type="pāda" n="b">gṛhītvā saśaraṃ dhanuḥ</seg> //</l>

<l xml:id="HV_App.I,31.3069"><seg type="pāda" n="a">cakrapāṇis tadā śaṅkhī</seg> <seg type="pāda" n="b">gadāśūlaśarāsimān</seg> /</l>

<l xml:id="HV_App.I,31.3070"><seg type="pāda" n="a">baddhagodhāṅgulitrāṇaḥ</seg> <seg type="pāda" n="b">pītavāsā janārdanaḥ</seg> //</l>

<l xml:id="HV_App.I,31.3071"><seg type="pāda" n="a">padmamālākṛtorasko</seg> <seg type="pāda" n="b">nīlakuñcitamūrdhajaḥ</seg> /</l>

<l xml:id="HV_App.I,31.3072"><seg type="pāda" n="a">yayau rathagato vipraiḥ</seg> <seg type="pāda" n="b">stūyamāno mudānvitaiḥ</seg> //</l>

<l xml:id="HV_App.I,31.3073"><seg type="pāda" n="a">sūtair māgadhaputraiś ca</seg> <seg type="pāda" n="b">stūyamānas tatas tataḥ</seg> /</l>

<l xml:id="HV_App.I,31.3074"><seg type="pāda" n="a">ānīya senāṃ sakalāṃ</seg> <seg type="pāda" n="b">yayau kāṣṭhām athottarām</seg> //</l>

<l xml:id="HV_App.I,31.3075"><seg type="pāda" n="a">pāñcajanyaṃ mukhe nyasya</seg> <seg type="pāda" n="b">sarvaprāṇena keśavaḥ</seg> /</l>

<l xml:id="HV_App.I,31.3076"><seg type="pāda" n="a">dadhmau mahāravaṃ kurvañ</seg> <seg type="pāda" n="b">śatrūṇāṃ bhayavardhanam</seg> //</l>

<l xml:id="HV_App.I,31.3077"><seg type="pāda" n="a">ādhmātas tena hariṇā</seg> <seg type="pāda" n="b">sa cakre śaṅkharāṭ svanam</seg> /</l>

<l xml:id="HV_App.I,31.3078"><seg type="pāda" n="a">ravaḥ sa rodasī rājan</seg> <seg type="pāda" n="b">pūrayām āsa śaṅkhataḥ</seg> //</l>

<l xml:id="HV_App.I,31.3079"><seg type="pāda" n="a">tasmiñ śaṅkhe tathādhmāte</seg> <seg type="pāda" n="b">neduḥ śaṅkhāḥ sahasraśaḥ</seg> /</l>

<l xml:id="HV_App.I,31.3080"><seg type="pāda" n="a">bheryaś cāpi samādhmātā</seg> <seg type="pāda" n="b">mṛdaṅgā bahuśo nṛpa</seg> /</l>

<l xml:id="HV_App.I,31.3081"><seg type="pāda" n="a">nedur atyartham atulaṃ</seg> <seg type="pāda" n="b">gharmānte jaladā yathā</seg> //</l>

<l xml:id="HV_App.I,31.3082"><seg type="pāda" n="a">atho yayur mahārāja</seg> <seg type="pāda" n="b">puṣkaraṃ puṇyavardhanam</seg> /</l>

<l xml:id="HV_App.I,31.3083"><seg type="pāda" n="a">sarasas tasya rājendra</seg> <seg type="pāda" n="b">puṣkarasya nṛpottamāḥ</seg> //</l>

<l xml:id="HV_App.I,31.3084"><seg type="pāda" n="a">pratīkṣya haṃsaḍibhakau</seg> <seg type="pāda" n="b">yuddhāya samupasthitāḥ</seg> /</l>

<l xml:id="HV_App.I,31.3085"><seg type="pāda" n="a">niveśaṃ kārayām āsur</seg> <seg type="pāda" n="b">yādavāḥ sarva eva hi</seg> /</l>

<l xml:id="HV_App.I,31.3086"><seg type="pāda" n="a">svaṃ svaṃ yathāsukhaṃ rājan</seg> <seg type="pāda" n="b">pragṛhītakuṭīmaṭham</seg> //</l>

<l xml:id="HV_App.I,31.3087"><seg type="pāda" n="a">bhagavān api govindaḥ</seg> <seg type="pāda" n="b">saro dṛṣṭvā suśobhanam</seg> /</l>

<l xml:id="HV_App.I,31.3088"><seg type="pāda" n="a">upaspṛśya jale tasmin</seg> <seg type="pāda" n="b">praṇamya yatipuṅgavān</seg> //</l>

<l xml:id="HV_App.I,31.3089"><seg type="pāda" n="a">tayor āgamanaṃ lipsur</seg> <seg type="pāda" n="b">āste tīre yathāsukham</seg> /</l>

<l xml:id="HV_App.I,31.3090"><seg type="pāda" n="a">śṛṇvan vedadhvaniṃ viṣṇur</seg> <seg type="pāda" n="b">brāhmaṇānāṃ samantataḥ</seg> //</l>

<note>Colophon</note>

<milestone unit="speaker" n="vaiśaṃpāyana uvāca"/>
<l xml:id="HV_App.I,31.3091"><seg type="pāda" n="a">atha tau haṃsaḍibhakau</seg> <seg type="pāda" n="b">jagmatuḥ puṣkaraṃ prati</seg> /</l>

<l xml:id="HV_App.I,31.3092"><seg type="pāda" n="a">pragṛhītamahācāpau</seg> <seg type="pāda" n="b">sarathau sadhvajau nṛpa</seg> //</l>

<l xml:id="HV_App.I,31.3093"><seg type="pāda" n="a">puraḥsaramahābhūtau</seg> <seg type="pāda" n="b">saṃharantāv ivolbaṇau</seg> /</l>

<l xml:id="HV_App.I,31.3094"><seg type="pāda" n="a">prakurvantāv ururavaṃ</seg> <seg type="pāda" n="b">bhasmanā pariveṣṭitau</seg> //</l>

<l xml:id="HV_App.I,31.3095"><seg type="pāda" n="a">tripuṇḍrakalalāṭāntau</seg> <seg type="pāda" n="b">rudrākṣapariśobhitau</seg> /</l>

<l xml:id="HV_App.I,31.3096"><seg type="pāda" n="a">anyau dvāv iva rudrau tau</seg> <seg type="pāda" n="b">lokasaṃhārakārakau</seg> //</l>

<l xml:id="HV_App.I,31.3097"><seg type="pāda" n="a">tato 'nujagmuḥ śataśaḥ</seg> <seg type="pāda" n="b">sainyāni nṛpasattama</seg> /</l>

<l xml:id="HV_App.I,31.3098"><seg type="pāda" n="a">akṣauhiṇyo daśaivāsaṃs</seg> <seg type="pāda" n="b">tayor atha samāgatāḥ</seg> //</l>

<l xml:id="HV_App.I,31.3099"><seg type="pāda" n="a">vicakras tu mahārāja</seg> <seg type="pāda" n="b">dānavo nagasaṃnibhaḥ</seg> /</l>

<l xml:id="HV_App.I,31.3100"><seg type="pāda" n="a">tayor eva sakhā pūrvam</seg> <seg type="pāda" n="b">āsīc ca balaśālinoḥ</seg> /</l>

<l xml:id="HV_App.I,31.3101"><seg type="pāda" n="a">śakro 'pi yasya purataḥ</seg> <seg type="pāda" n="b">sthātuṃ śakto na vajrabhṛt</seg> //</l>

<l xml:id="HV_App.I,31.3102"><seg type="pāda" n="a">yo hi vīro mahārāja</seg> <seg type="pāda" n="b">devadaitya samāgame</seg> /</l>

<l xml:id="HV_App.I,31.3103"><seg type="pāda" n="a">devān nighnaṃs tadā yuddhe</seg> <seg type="pāda" n="b">devendram ajayan mahān</seg> /</l>

<l xml:id="HV_App.I,31.3104"><seg type="pāda" n="a">akaroc ca purā yuddhaṃ</seg> <seg type="pāda" n="b">viṣṇunā prabhaviṣṇunā</seg> //</l>

<l xml:id="HV_App.I,31.3105"><seg type="pāda" n="a">yo hi dvāravatīṃ prāpya</seg> <seg type="pāda" n="b">babādhe yadupuṅgavān</seg> /</l>

<l xml:id="HV_App.I,31.3106"><seg type="pāda" n="a">sa tadānīṃ mahārāja</seg> <seg type="pāda" n="b">śrutvā yuddham upasthitaḥ</seg> //</l>

<l xml:id="HV_App.I,31.3107"><seg type="pāda" n="a">anekaśatasāhasrair</seg> <seg type="pāda" n="b">dānavaiḥ parighāyudhaiḥ</seg> /</l>

<l xml:id="HV_App.I,31.3108"><seg type="pāda" n="a">vṛtaḥ samabhavad daityo</seg> <seg type="pāda" n="b">vṛṣṇidveṣān nṛpottama</seg> /</l>

<l xml:id="HV_App.I,31.3109"><seg type="pāda" n="a">haṃsasya ḍibhakasyātha</seg> <seg type="pāda" n="b">sāhāyyaṃ kartum udyataḥ</seg> //</l>

<l xml:id="HV_App.I,31.3110"><seg type="pāda" n="a">vicakrasyātha daityasya</seg> <seg type="pāda" n="b">hiḍimbo rākṣaseśvaraḥ</seg> /</l>

<l xml:id="HV_App.I,31.3111"><seg type="pāda" n="a">atīva mitratāṃ yāto</seg> <seg type="pāda" n="b">dadyāt prāṇāṃś ca saṃyati</seg> //</l>

<l xml:id="HV_App.I,31.3112"><seg type="pāda" n="a">rākṣasair aparaiḥ sārdhaṃ</seg> <seg type="pāda" n="b">śilāśūlāsipāṇibhiḥ</seg> /</l>

<l xml:id="HV_App.I,31.3113"><seg type="pāda" n="a">yayau tasya sahāyārthaṃ</seg> <seg type="pāda" n="b">hiḍimbaḥ puruṣādakaḥ</seg> //</l>

<l xml:id="HV_App.I,31.3114"><seg type="pāda" n="a">aṣṭāśītisahasrāṇi</seg> <seg type="pāda" n="b">rākṣasās tasya cābhavan</seg> /</l>

<l xml:id="HV_App.I,31.3115"><seg type="pāda" n="a">anuyātā mahārāja</seg> <seg type="pāda" n="b">śilāparighapāṇayaḥ</seg> //</l>

<l xml:id="HV_App.I,31.3116"><seg type="pāda" n="a">tayos tatra mahāsainyaṃ</seg> <seg type="pāda" n="b">gacchatoḥ keśavaṃ prati</seg> /</l>

<l xml:id="HV_App.I,31.3117"><seg type="pāda" n="a">miśritaṃ daityasaṃghaiś ca</seg> <seg type="pāda" n="b">rākṣasaiś ca samantataḥ</seg> /</l>

<l xml:id="HV_App.I,31.3118"><seg type="pāda" n="a">atyadbhutaṃ mahāraudraṃ</seg> <seg type="pāda" n="b">trailokyabhayadāyi ca</seg> //</l>

<l xml:id="HV_App.I,31.3119"><seg type="pāda" n="a">daityena tena sahitau</seg> <seg type="pāda" n="b">jagmatuḥ puṣkaraṃ prati</seg> /</l>

<l xml:id="HV_App.I,31.3120"><seg type="pāda" n="a">tāv etau haṃsaḍibhakau</seg> <seg type="pāda" n="b">hantuṃ keśavam añjasā</seg> //</l>

<l xml:id="HV_App.I,31.3121"><seg type="pāda" n="a">tataḥ śrutvā jarāsaṃdho</seg> <seg type="pāda" n="b">vigrahaṃ yadupuṅgavaiḥ</seg> /</l>

<l xml:id="HV_App.I,31.3122"><seg type="pāda" n="a">nākaron nṛpa sāhāyyaṃ</seg> <seg type="pāda" n="b">śāpo me bhaviteti ha</seg> //</l>

<l xml:id="HV_App.I,31.3123"><seg type="pāda" n="a">gacchatoḥ saṃyugaṃ rājan</seg> <seg type="pāda" n="b">haṃsasya ḍibhakasya ca</seg> /</l>

<l xml:id="HV_App.I,31.3124"><seg type="pāda" n="a">atitvaritavikrāntās</seg> <seg type="pāda" n="b">te yayuḥ puṣkaraṃ nṛpa</seg> //</l>

<l xml:id="HV_App.I,31.3125"><seg type="pāda" n="a">siṃhanādaṃ vimuñcantaḥ</seg> <seg type="pāda" n="b">kathayantaḥ parasparam</seg> /</l>

<l xml:id="HV_App.I,31.3126"><seg type="pāda" n="a">aham eva nṛpā yuddhaṃ</seg> <seg type="pāda" n="b">karomi prathamaṃ hareḥ</seg> //</l>

<l xml:id="HV_App.I,31.3127"><seg type="pāda" n="a">ity abruvan nṛpā rājan</seg> <seg type="pāda" n="b">gacchantaḥ keśavaṃ prati</seg> /</l>

<l xml:id="HV_App.I,31.3128"><seg type="pāda" n="a">saṃprāptās te nṛpaśreṣṭhāḥ</seg> <seg type="pāda" n="b">puṣkaraṃ puṇyavardhanam</seg> //</l>

<l xml:id="HV_App.I,31.3129"><seg type="pāda" n="a">munijuṣṭaṃ tapovṛddhair</seg> <seg type="pāda" n="b">ṛṣibhiś ca niṣevitam</seg> /</l>

<l xml:id="HV_App.I,31.3130"><seg type="pāda" n="a">atyantabhadraṃ lokeṣu</seg> <seg type="pāda" n="b">puṣkaraṃ prathamaṃ nṛpa</seg> //</l>

<l xml:id="HV_App.I,31.3131"><seg type="pāda" n="a">puṣkaraṃ puṇḍarīkākṣo</seg> <seg type="pāda" n="b">dvāv eva jagatīpate</seg> /</l>

<l xml:id="HV_App.I,31.3132"><seg type="pāda" n="a">darśanāt sparśanāc cāpi</seg> <seg type="pāda" n="b">kilbiṣacchedinau nṛpa</seg> //</l>

<l xml:id="HV_App.I,31.3133"><seg type="pāda" n="a">puṣkaraṃ puṇḍarīkākṣo</seg> <seg type="pāda" n="b">dvāv eva nṛpasattama</seg> /</l>

<l xml:id="HV_App.I,31.3134"><seg type="pāda" n="a">sevyamānau muniśreṣṭhaiḥ</seg> <seg type="pāda" n="b">sāmaraughair mahātmabhiḥ</seg> //</l>

<l xml:id="HV_App.I,31.3135"><seg type="pāda" n="a">dvāv eva hi naraśreṣṭha</seg> <seg type="pāda" n="b">kilbiṣaughasya nāśakau</seg> /</l>

<l xml:id="HV_App.I,31.3136"><seg type="pāda" n="a">tāv ubhau yatra sahitau</seg> <seg type="pāda" n="b">tatra te saṃsthitā nṛpāḥ</seg> //</l>

<l xml:id="HV_App.I,31.3137"><seg type="pāda" n="a">dṛṣṭavantau hariṃ viṣṇuṃ</seg> <seg type="pāda" n="b">viṣṭaraśravasaṃ param</seg> /</l>

<l xml:id="HV_App.I,31.3138"><seg type="pāda" n="a">puṣkaraṃ puṇyanilayaṃ</seg> <seg type="pāda" n="b">tīrthaṃ brahmarṣisevitam</seg> //</l>

<l xml:id="HV_App.I,31.3139"><seg type="pāda" n="a">tebhyaḥ kuru namaskāraṃ</seg> <seg type="pāda" n="b">manasā nṛpasattama</seg> /</l>

<l xml:id="HV_App.I,31.3140"><seg type="pāda" n="a">aghaṃ niḥśeṣam abhavat</seg> <seg type="pāda" n="b">tava bhūpa na saṃśayaḥ</seg> //</l>

<l xml:id="HV_App.I,31.3141"><seg type="pāda" n="a">sainyaṃ tatra ca saṃprāptaṃ</seg> <seg type="pāda" n="b">daityarakṣaḥsamākulam</seg> /</l>

<l xml:id="HV_App.I,31.3142"><seg type="pāda" n="a">anekabherīpaṇava+</seg> <seg type="pāda" n="b">jharjharīḍiṇḍimākulam</seg> /</l>

<l xml:id="HV_App.I,31.3143"><seg type="pāda" n="a">tālasaṃmiśrapaṇavaṃ</seg> <seg type="pāda" n="b">rakṣonādasamākulam</seg> //</l>

<l xml:id="HV_App.I,31.3144"><seg type="pāda" n="a">praviśya sarasas tīraṃ</seg> <seg type="pāda" n="b">puṣkarasya viśāṃ pate</seg> /</l>

<l xml:id="HV_App.I,31.3145"><seg type="pāda" n="a">adarśayat tatra devaṃ</seg> <seg type="pāda" n="b">yuddhāya samupasthitam</seg> //</l>

<note>Colophon</note>
<l xml:id="HV_App.I,31.3146"><seg type="pāda" n="a">dve sene saṃgate rājan</seg> <seg type="pāda" n="b">sadhvaje saparicchade</seg> /</l>

<l xml:id="HV_App.I,31.3147"><seg type="pāda" n="a">mahāparighasaṃkīrṇe</seg> <seg type="pāda" n="b">gadāśaktisamākule</seg> //</l>

<l xml:id="HV_App.I,31.3148"><seg type="pāda" n="a">bherījharjharasaṃpūrṇe</seg> <seg type="pāda" n="b">ḍiṇḍimārāvasaṃkule</seg> /</l>

<l xml:id="HV_App.I,31.3149"><seg type="pāda" n="a">pragṛhītamahāśastre</seg> <seg type="pāda" n="b">śūlāsivarakārmuke</seg> /</l>

<l xml:id="HV_App.I,31.3150"><seg type="pāda" n="a">parasparakṛtotsāhe</seg> <seg type="pāda" n="b">cakrāte yuddham uttamam</seg> //</l>

<l xml:id="HV_App.I,31.3151"><seg type="pāda" n="a">te śarāḥ kārmukotsṛṣṭā</seg> <seg type="pāda" n="b">nirbhidyātha śarīriṇām</seg> /</l>

<l xml:id="HV_App.I,31.3152"><seg type="pāda" n="a">śarīrāṇi mahārāja</seg> <seg type="pāda" n="b">jagmur dūraṃ sahasraśaḥ</seg> //</l>

<l xml:id="HV_App.I,31.3153"><seg type="pāda" n="a">bhaṭabāhuvinirmuktāḥ</seg> <seg type="pāda" n="b">khaḍgā nirbhidya vakṣasi</seg> /</l>

<l xml:id="HV_App.I,31.3154"><seg type="pāda" n="a">sphuṭitāś ca tadā rājañ</seg> <seg type="pāda" n="b">śirāṃsy āhatya saṃyayuḥ</seg> //</l>

<l xml:id="HV_App.I,31.3155"><seg type="pāda" n="a">parighāś ca tadā rājñāṃ</seg> <seg type="pāda" n="b">bāhubhiḥ paricoditāḥ</seg> /</l>

<l xml:id="HV_App.I,31.3156"><seg type="pāda" n="a">tilaśaś cakrur atulāḥ</seg> <seg type="pāda" n="b">śarīraṃ nṛparakṣasām</seg> /</l>

<l xml:id="HV_App.I,31.3157"><seg type="pāda" n="a">daityānāṃ kurvatāṃ nādam</seg> <seg type="pāda" n="b">anyonyavadhakāṅkṣiṇām</seg> //</l>

<l xml:id="HV_App.I,31.3158"><seg type="pāda" n="a">daityā rakṣāṃsi rājendra</seg> <seg type="pāda" n="b">rājānaś ca samantataḥ</seg> /</l>

<l xml:id="HV_App.I,31.3159"><seg type="pāda" n="a">anyonyaṃ parighair jaghnuś</seg> <seg type="pāda" n="b">cāpamuktair mahāśaraiḥ</seg> /</l>

<l xml:id="HV_App.I,31.3160"><seg type="pāda" n="a">śaraiś ca bhogibhogābhais</seg> <seg type="pāda" n="b">tīkṣṇam anye mahābalāḥ</seg> //</l>

<l xml:id="HV_App.I,31.3161"><seg type="pāda" n="a">rākṣasā dānavāś cānye</seg> <seg type="pāda" n="b">mattamātaṅgavikramāḥ</seg> /</l>

<note>k: Ds2 T1.4 G1.3-5 M (Dn after line 3167) ins. :k</note>
<l xml:id="**HV_App.I,31.3161**23:1"><seg type="pāda" n="a">anyonyaṃ jaghnire rājaṃś</seg> <seg type="pāda" n="b">cāpamuktair mahāśaraiḥ</seg> /</l>

<l xml:id="HV_App.I,31.3162"><seg type="pāda" n="a">nāgā nāgair mahārāja</seg> <seg type="pāda" n="b">hayāś cāśvaiḥ samantataḥ</seg> //</l>

<l xml:id="HV_App.I,31.3163"><seg type="pāda" n="a">rathā rathaiḥ samājaghnuḥ</seg> <seg type="pāda" n="b">sādinaḥ sādibhis tathā</seg> /</l>

<l xml:id="HV_App.I,31.3164"><seg type="pāda" n="a">paṭṭasāsiśaravrātaiḥ</seg> <seg type="pāda" n="b">kuntaiḥ sāyakakarpaṇaiḥ</seg> //</l>

<l xml:id="HV_App.I,31.3165"><seg type="pāda" n="a">saśaktiparighaprāsa+</seg> <seg type="pāda" n="b">paraśvadhasamākulaiḥ</seg> /</l>

<l xml:id="HV_App.I,31.3166"><seg type="pāda" n="a">bhiṇḍipālair mahāraudrair</seg> <seg type="pāda" n="b">jaghnur anyonyam āhave</seg> //</l>

<l xml:id="HV_App.I,31.3167"><seg type="pāda" n="a">rākṣasā dānavā rājan</seg> <seg type="pāda" n="b">kṣatriyāś ca samantataḥ</seg> /</l>

<l xml:id="HV_App.I,31.3168"><seg type="pāda" n="a">itaś cetaś ca dhāvantaḥ</seg> <seg type="pāda" n="b">kurvanto visvaraṃ ravam</seg> /</l>

<l xml:id="HV_App.I,31.3169"><seg type="pāda" n="a">hatāḥ kecin mahārāja</seg> <seg type="pāda" n="b">petur urvyāṃ mahāsibhiḥ</seg> //</l>

<l xml:id="HV_App.I,31.3170"><seg type="pāda" n="a">kecin mathitamastiṣkā</seg> <seg type="pāda" n="b">gadābhir vīryavattamāḥ</seg> /</l>

<l xml:id="HV_App.I,31.3171"><seg type="pāda" n="a">bhagnagrīvā mahārāja</seg> <seg type="pāda" n="b">parighaiḥ parighāyudhaiḥ</seg> //</l>

<l xml:id="HV_App.I,31.3172"><seg type="pāda" n="a">yamarāṣṭraṃ gatāḥ kecit</seg> <seg type="pāda" n="b">kecit svargaṃ samāyayuḥ</seg> /</l>

<l xml:id="HV_App.I,31.3173"><seg type="pāda" n="a">apsarobhiḥ samāseduḥ</seg> <seg type="pāda" n="b">paśyantaḥ svakalevaram</seg> /</l>

<l xml:id="HV_App.I,31.3174"><seg type="pāda" n="a">kecit svāṃś ca parāṃś caiva</seg> <seg type="pāda" n="b">hatvā bhrāntā ivābhavan</seg> //</l>

<l xml:id="HV_App.I,31.3175"><seg type="pāda" n="a">etasminn antare rājañ</seg> <seg type="pāda" n="b">śaṅkhā bheryaḥ sahasraśaḥ</seg> /</l>

<l xml:id="HV_App.I,31.3176"><seg type="pāda" n="a">sasvanuḥ sarvataḥ sainye</seg> <seg type="pāda" n="b">mṛdaṅgā bahavas tathā</seg> /</l>

<l xml:id="HV_App.I,31.3177"><seg type="pāda" n="a">madhyaṃdinagate sūrye</seg> <seg type="pāda" n="b">tāpaṃ dadhati ghoravat</seg> //</l>

<l xml:id="HV_App.I,31.3178"><seg type="pāda" n="a">tataḥ piśācā vikṛtāḥ</seg> <seg type="pāda" n="b">karālā nirṇatodarāḥ</seg> /</l>

<l xml:id="HV_App.I,31.3179"><seg type="pāda" n="a">rākṣasāś ca mahāghorāḥ</seg> <seg type="pāda" n="b">piśitaṃ keśaśāḍvalam</seg> /</l>

<l xml:id="HV_App.I,31.3180"><seg type="pāda" n="a">muditā bhakṣayām āsuḥ</seg> <seg type="pāda" n="b">pibantaḥ śoṇitaṃ bahu</seg> //</l>

<l xml:id="HV_App.I,31.3181"><seg type="pāda" n="a">saṃcitāni śavāny āsan</seg> <seg type="pāda" n="b">kabandhāḥ khaḍgapāṇayaḥ</seg> /</l>

<l xml:id="HV_App.I,31.3182"><seg type="pāda" n="a">vibhajya deśaṃ bahuśo</seg> <seg type="pāda" n="b">yuddhabhūmau śavārthinaḥ</seg> //</l>

<l xml:id="HV_App.I,31.3183"><seg type="pāda" n="a">atha śyenā balāś caiva</seg> <seg type="pāda" n="b">kaṅkā gṛdhrās tathāpare</seg> /</l>

<l xml:id="HV_App.I,31.3184"><seg type="pāda" n="a">tuṇḍaiḥ śavāni niṣkṛṣya</seg> <seg type="pāda" n="b">bhakṣayanti tatas tataḥ</seg> //</l>

<l xml:id="HV_App.I,31.3185"><seg type="pāda" n="a">saptāśītisahasrāṇi</seg> <seg type="pāda" n="b">hatā nāgā nṛpottama</seg> /</l>

<l xml:id="HV_App.I,31.3186"><seg type="pāda" n="a">triṃśatsahasram ayutaṃ</seg> <seg type="pāda" n="b">nihatā hayasattamāḥ</seg> //</l>

<l xml:id="HV_App.I,31.3187"><seg type="pāda" n="a">hataṃ lakṣaṃ mahārāja</seg> <seg type="pāda" n="b">rathānāṃ rathibhiḥ saha</seg> /</l>

<l xml:id="HV_App.I,31.3188"><seg type="pāda" n="a">triṃśatkoṭyo hatās tatra</seg> <seg type="pāda" n="b">sādinaḥ sāyudhā bhṛśam</seg> //</l>

<l xml:id="HV_App.I,31.3189"><seg type="pāda" n="a">madhyaṃdinagate sūrye</seg> <seg type="pāda" n="b">hatāḥ kecana nirgatāḥ</seg> /</l>

<l xml:id="HV_App.I,31.3190"><seg type="pāda" n="a">kecic ca nihatā rājan</seg> <seg type="pāda" n="b">puṣkaraṃ prāviśan saraḥ</seg> //</l>

<l xml:id="HV_App.I,31.3191"><seg type="pāda" n="a">kecid bhūmiṃ samālambya</seg> <seg type="pāda" n="b">bhītā ity abruvan raṇe</seg> /</l>

<l xml:id="HV_App.I,31.3192"><seg type="pāda" n="a">muktakeśāḥ patanti sma</seg> <seg type="pāda" n="b">rathaṃ saṃtyajya kecana</seg> //</l>

<l xml:id="HV_App.I,31.3193"><seg type="pāda" n="a">saṃdaṣṭauṣṭhapuṭāḥ kecit</seg> <seg type="pāda" n="b">svāminaḥ purato hatāḥ</seg> /</l>

<l xml:id="HV_App.I,31.3194"><seg type="pāda" n="a">atyadbhutaṃ mahāyuddham</seg> <seg type="pāda" n="b">āsīt puṣkaratīrthake</seg> /</l>

<l xml:id="HV_App.I,31.3195"><seg type="pāda" n="a">yathā devāsuraṃ yuddhaṃ</seg> <seg type="pāda" n="b">pūrvam āsīn nṛpottama</seg> //</l>

<note>Colophon</note>

<milestone unit="speaker" n="vaiśaṃpāyana uvāca"/>
<l xml:id="HV_App.I,31.3196"><seg type="pāda" n="a">etasminn antare rājan</seg> <seg type="pāda" n="b">dvaṃdvayuddham avartata</seg> /</l>

<l xml:id="HV_App.I,31.3197"><seg type="pāda" n="a">vicakraṃ yodhayām āsa</seg> <seg type="pāda" n="b">śārṅgadhanvā gadādharaḥ</seg> //</l>

<l xml:id="HV_App.I,31.3198"><seg type="pāda" n="a">balabhadro 'tha haṃsena</seg> <seg type="pāda" n="b">ḍibhakena ca sātyakiḥ</seg> /</l>

<l xml:id="HV_App.I,31.3199"><seg type="pāda" n="a">vāsudevograsenābhyāṃ</seg> <seg type="pāda" n="b">hiḍimbaḥ puruṣādakaḥ</seg> /</l>

<l xml:id="HV_App.I,31.3200"><seg type="pāda" n="a">śeṣāś ca śeṣai rājendra</seg> <seg type="pāda" n="b">cakrur yuddham adīnagāḥ</seg> //</l>

<l xml:id="HV_App.I,31.3201"><seg type="pāda" n="a">vāsudevas trisaptatyā</seg> <seg type="pāda" n="b">daityaṃ vakṣasy atāḍayat</seg> /</l>

<l xml:id="HV_App.I,31.3202"><seg type="pāda" n="a">śarair niśitadhārāgrair</seg> <seg type="pāda" n="b">vismayaṃ darśayan raṇe</seg> //</l>

<l xml:id="HV_App.I,31.3203"><seg type="pāda" n="a">dānavo devadeveśaṃ</seg> <seg type="pāda" n="b">dṛḍhena niśitena ca</seg> /</l>

<l xml:id="HV_App.I,31.3204"><seg type="pāda" n="a">śareṇākarṇam ākṛṣya</seg> <seg type="pāda" n="b">dhanuḥpravaram īśvaram</seg> /</l>

<l xml:id="HV_App.I,31.3205"><seg type="pāda" n="a">jaghāna stanayor madhye</seg> <seg type="pāda" n="b">paśyatas tu śacīpateḥ</seg> //</l>

<l xml:id="HV_App.I,31.3206"><seg type="pāda" n="a">tena viddho 'tha bhagavān</seg> <seg type="pāda" n="b">vakṣodeśe janārdanaḥ</seg> /</l>

<l xml:id="HV_App.I,31.3207"><seg type="pāda" n="a">avamac chonitaṃ viṣṇur</seg> <seg type="pāda" n="b">ādikāle yathā prajāḥ</seg> //</l>

<l xml:id="HV_App.I,31.3208"><seg type="pāda" n="a">tataḥ kruddho hṛṣīkeśaḥ</seg> <seg type="pāda" n="b">kṣurapreṇāharad dhvajam</seg> /</l>

<l xml:id="HV_App.I,31.3209"><seg type="pāda" n="a">aśvāṃś ca caturo hatvā</seg> <seg type="pāda" n="b">sārathiṃ ca śarais tribhiḥ</seg> /</l>

<l xml:id="HV_App.I,31.3210"><seg type="pāda" n="a">tato dadhmau śaṅkhavaraṃ</seg> <seg type="pāda" n="b">yathā tārāmaye raṇe</seg> //</l>

<l xml:id="HV_App.I,31.3211"><seg type="pāda" n="a">rathād utplutya sahasā</seg> <seg type="pāda" n="b">dānavaḥ krodhamūrchitaḥ</seg> /</l>

<l xml:id="HV_App.I,31.3212"><seg type="pāda" n="a">gadāṃ gṛhya mahāghorāṃ</seg> <seg type="pāda" n="b">duḥsahāṃ vīryaśālinīm</seg> //</l>

<l xml:id="HV_App.I,31.3213"><seg type="pāda" n="a">tayā jaghāna daityendraḥ</seg> <seg type="pāda" n="b">kirīṭe keśavasya ha</seg> /</l>

<l xml:id="HV_App.I,31.3214"><seg type="pāda" n="a">lalāṭe ca punar viṣṇuṃ</seg> <seg type="pāda" n="b">siṃhanādam anīnadat</seg> //</l>

<l xml:id="HV_App.I,31.3215"><seg type="pāda" n="a">tataḥ śilāṃ ca mahatīṃ</seg> <seg type="pāda" n="b">pragṛhya danujaḥ kila</seg> /</l>

<l xml:id="HV_App.I,31.3216"><seg type="pāda" n="a">bhrāmayitvā śataguṇaṃ</seg> <seg type="pāda" n="b">prāharat keśavorasi</seg> //</l>

<l xml:id="HV_App.I,31.3217"><seg type="pāda" n="a">tām āpatantīṃ saṃprekṣya</seg> <seg type="pāda" n="b">hastenādāya keśavaḥ</seg> /</l>

<l xml:id="HV_App.I,31.3218"><seg type="pāda" n="a">jaghāna ca tadā daityaṃ</seg> <seg type="pāda" n="b">tāḍitaḥ sa tayā kṣitau</seg> /</l>

<l xml:id="HV_App.I,31.3219"><seg type="pāda" n="a">gatāsur iva saṃjajñe</seg> <seg type="pāda" n="b">śvasann iva papāta ha</seg> //</l>

<l xml:id="HV_App.I,31.3220"><seg type="pāda" n="a">prāpya saṃjñāṃ tato daityaḥ</seg> <seg type="pāda" n="b">krodhād dviguṇam ābabhau</seg> /</l>

<l xml:id="HV_App.I,31.3221"><seg type="pāda" n="a">ādāya parighaṃ ghoram</seg> <seg type="pāda" n="b">idam āha janārdanam</seg> //</l>

<l xml:id="HV_App.I,31.3222"><seg type="pāda" n="a">anena tava govinda</seg> <seg type="pāda" n="b">darpaṃ jātaṃ nihanmy aham</seg> /</l>

<l xml:id="HV_App.I,31.3223"><seg type="pāda" n="a">vikramajñaḥ sadā cāsi</seg> <seg type="pāda" n="b">mama devāsure raṇe</seg> //</l>

<l xml:id="HV_App.I,31.3224"><seg type="pāda" n="a">tāv eva vipulau bāhū</seg> <seg type="pāda" n="b">sa evāsmi janārdana</seg> /</l>

<l xml:id="HV_App.I,31.3225"><seg type="pāda" n="a">tathāpi yudhyase vīra</seg> <seg type="pāda" n="b">jñātvā vai māmakaṃ balam</seg> //</l>

<l xml:id="HV_App.I,31.3226"><seg type="pāda" n="a">vārayainaṃ mahābāho</seg> <seg type="pāda" n="b">parighaṃ bāhuniḥsṛtam</seg> /</l>

<l xml:id="HV_App.I,31.3227"><seg type="pāda" n="a">ity uktvā devadeveśaṃ</seg> <seg type="pāda" n="b">śaṅkhacakragadādharam</seg> /</l>

<l xml:id="HV_App.I,31.3228"><seg type="pāda" n="a">cikṣepa daityo lokeśaṃ</seg> <seg type="pāda" n="b">sarvalokasya paśyataḥ</seg> //</l>

<l xml:id="HV_App.I,31.3229"><seg type="pāda" n="a">taṃ gṛhya bāhunā kṛṣṇo</seg> <seg type="pāda" n="b">duṣṭo 'sīti vadan hariḥ</seg> /</l>

<l xml:id="HV_App.I,31.3230"><seg type="pāda" n="a">khaṇḍaśaḥ kārayām āsa</seg> <seg type="pāda" n="b">khaḍgena niśitena ca</seg> //</l>

<l xml:id="HV_App.I,31.3231"><seg type="pāda" n="a">utpāṭya vṛkṣaṃ daityendraḥ</seg> <seg type="pāda" n="b">śataśākhaṃ mahāśikham</seg> /</l>

<l xml:id="HV_App.I,31.3232"><seg type="pāda" n="a">tena taṃ pothayām āsa</seg> <seg type="pāda" n="b">viṣṭaraśravasaṃ vibhum</seg> /</l>

<l xml:id="HV_App.I,31.3233"><seg type="pāda" n="a">gṛhya taṃ cāpi khaḍgena</seg> <seg type="pāda" n="b">tilaśaś ca cakāra ha</seg> //</l>

<l xml:id="HV_App.I,31.3234"><seg type="pāda" n="a">vikrīḍya suciraṃ kṛṣṇas</seg> <seg type="pāda" n="b">tena daityena mādhavaḥ</seg> /</l>

<l xml:id="HV_App.I,31.3235"><seg type="pāda" n="a">hantum aicchat tadā daityam</seg> <seg type="pāda" n="b">ādāya niśitaṃ śaram</seg> /</l>

<l xml:id="HV_App.I,31.3236"><seg type="pāda" n="a">āgneyāstreṇa saṃyojya</seg> <seg type="pāda" n="b">jaghānainaṃ sa tena ha</seg> //</l>

<l xml:id="HV_App.I,31.3237"><seg type="pāda" n="a">pradahya sa śaro daityaṃ</seg> <seg type="pāda" n="b">sarvalokasya paśyataḥ</seg> /</l>

<l xml:id="HV_App.I,31.3238"><seg type="pāda" n="a">yathāpūrvaṃ jagāmāśu</seg> <seg type="pāda" n="b">karaṃ bhagavataḥ punaḥ</seg> //</l>

<l xml:id="HV_App.I,31.3239"><seg type="pāda" n="a">hataśiṣṭās tadā daityāḥ</seg> <seg type="pāda" n="b">palāyanta diśo daśa</seg> /</l>

<l xml:id="HV_App.I,31.3240"><seg type="pāda" n="a">adyāpi na nivartante</seg> <seg type="pāda" n="b">gacchanto vai mahodadhim</seg> //</l>

<note>Colophon</note>

<milestone unit="speaker" n="vaiśaṃpāyana uvāca"/>
<l xml:id="HV_App.I,31.3241"><seg type="pāda" n="a">baladevas tu dharmātmā</seg> <seg type="pāda" n="b">dhanur ādāya satvaram</seg> /</l>

<l xml:id="HV_App.I,31.3242"><seg type="pāda" n="a">jaghāna haṃsaṃ daśabhir</seg> <seg type="pāda" n="b">bāṇair bāṇabhṛtāṃ varaḥ</seg> /</l>

<l xml:id="HV_App.I,31.3243"><seg type="pāda" n="a">taṃ pratyavidhyan nārācair</seg> <seg type="pāda" n="b">haṃsaḥ pañcabhir āśugaiḥ</seg> //</l>

<l xml:id="HV_App.I,31.3244"><seg type="pāda" n="a">tān antare halī chittvā</seg> <seg type="pāda" n="b">nārācair daśabhiḥ punaḥ</seg> /</l>

<l xml:id="HV_App.I,31.3245"><seg type="pāda" n="a">nārācenāśu vivyādha</seg> <seg type="pāda" n="b">lalāṭe haṃsam ojasā</seg> //</l>

<l xml:id="HV_App.I,31.3246"><seg type="pāda" n="a">dṛḍhaṃ patan sa nārācas</seg> <seg type="pāda" n="b">tasya saṃjñāṃ samādade</seg> /</l>

<l xml:id="HV_App.I,31.3247"><seg type="pāda" n="a">rathopasthe ciraṃ sthitvā</seg> <seg type="pāda" n="b">sthūṇākarṇaṃ samādade</seg> //</l>

<l xml:id="HV_App.I,31.3248"><seg type="pāda" n="a">labdhvā haṃsaḥ sa saṃjñāṃ tu</seg> <seg type="pāda" n="b">vidhvā tena yadūttamam</seg> /</l>

<l xml:id="HV_App.I,31.3249"><seg type="pāda" n="a">siṃhavad vyanadad dhaṃso</seg> <seg type="pāda" n="b">devān vismāpayan raṇe</seg> //</l>

<l xml:id="HV_App.I,31.3250"><seg type="pāda" n="a">tataḥ kruddho halī viddhas</seg> <seg type="pāda" n="b">tena bāṇena mādhavaḥ</seg> /</l>

<l xml:id="HV_App.I,31.3251"><seg type="pāda" n="a">vamañ śoṇitam atyarthaṃ</seg> <seg type="pāda" n="b">niśaśvāsa raṇājire</seg> /</l>

<l xml:id="HV_App.I,31.3252"><seg type="pāda" n="a">lohitāviṣṭagātras tu</seg> <seg type="pāda" n="b">kuṅkumārdra ivābhavat</seg> //</l>

<l xml:id="HV_App.I,31.3253"><seg type="pāda" n="a">nārācaiḥ saptasāhasrair</seg> <seg type="pāda" n="b">ardayām āsa yādavaḥ</seg> /</l>

<l xml:id="HV_App.I,31.3254"><seg type="pāda" n="a">haṃsaṃ haṃsagatiṃ vīraṃ</seg> <seg type="pāda" n="b">nīlavāsā halāyudhaḥ</seg> //</l>

<l xml:id="HV_App.I,31.3255"><seg type="pāda" n="a">te muktā niśitā ghorā</seg> <seg type="pāda" n="b">nārācāś ca suvājinaḥ</seg> /</l>

<l xml:id="HV_App.I,31.3256"><seg type="pāda" n="a">rathe dhvaje tathā cāpe</seg> <seg type="pāda" n="b">cakre tūṇīdvaye nṛpa</seg> /</l>

<l xml:id="HV_App.I,31.3257"><seg type="pāda" n="a">patitāḥ sarvato rājan</seg> <seg type="pāda" n="b">vyathāṃ caiva tathā dadhuḥ</seg> //</l>

<l xml:id="HV_App.I,31.3258"><seg type="pāda" n="a">tataḥ kruddho mahārāja</seg> <seg type="pāda" n="b">haṃso vīryabalānvitaḥ</seg> /</l>

<l xml:id="HV_App.I,31.3259"><seg type="pāda" n="a">śareṇa halinaṃ vidhvā</seg> <seg type="pāda" n="b">dhvajaṃ ciccheda kenacit</seg> /</l>

<l xml:id="HV_App.I,31.3260"><seg type="pāda" n="a">śaraiś caturbhir aśvāṃś ca</seg> <seg type="pāda" n="b">sūtaṃ pretādhipe dadau</seg> //</l>

<l xml:id="HV_App.I,31.3261"><seg type="pāda" n="a">tataḥ kruddho halī tasmād</seg> <seg type="pāda" n="b">gadāṃ gṛhya mahāraṇe</seg> /</l>

<l xml:id="HV_App.I,31.3262"><seg type="pāda" n="a">āpapāta mahābāhur</seg> <seg type="pāda" n="b">haṃsaṃ śeṣa iva śvasan</seg> //</l>

<l xml:id="HV_App.I,31.3263"><seg type="pāda" n="a">tayā dhvajaṃ rathaṃ cakram</seg> <seg type="pāda" n="b">īṣāṃ sūtaṃ halāyudhaḥ</seg> /</l>

<l xml:id="HV_App.I,31.3264"><seg type="pāda" n="a">babhañja tilaśaḥ sarvaṃ</seg> <seg type="pāda" n="b">nanāda ca punaḥ punaḥ</seg> //</l>

<l xml:id="HV_App.I,31.3265"><seg type="pāda" n="a">bhūyaś ca gadayā haṃsaṃ</seg> <seg type="pāda" n="b">cikṣepa ca halī kila</seg> /</l>

<l xml:id="HV_App.I,31.3266"><seg type="pāda" n="a">so 'pi haṃso gadāṃ gṛhya</seg> <seg type="pāda" n="b">rathāt tasmād avāpatat</seg> //</l>

<l xml:id="HV_App.I,31.3267"><seg type="pāda" n="a">tatas tau haṃsahalinau</seg> <seg type="pāda" n="b">yuyudhāte mahāraṇe</seg> /</l>

<l xml:id="HV_App.I,31.3268"><seg type="pāda" n="a">mahārathau mahābāhū</seg> <seg type="pāda" n="b">loke prathitatejasau</seg> //</l>

<l xml:id="HV_App.I,31.3269"><seg type="pāda" n="a">atyadbhutau suvikrāntau</seg> <seg type="pāda" n="b">parasparavadhaiṣiṇau</seg> /</l>

<l xml:id="HV_App.I,31.3270"><seg type="pāda" n="a">kṛtaśramau mahāyuddhe</seg> <seg type="pāda" n="b">siṃhavikrāntagāminau</seg> //</l>

<l xml:id="HV_App.I,31.3271"><seg type="pāda" n="a">yathā devāsure yuddhe</seg> <seg type="pāda" n="b">śakravṛtrau purāmbare</seg> /</l>

<l xml:id="HV_App.I,31.3272"><seg type="pāda" n="a">ubhau saṃsiktasarvāṅgau</seg> <seg type="pāda" n="b">śoṇitena mahāraṇe</seg> /</l>

<l xml:id="HV_App.I,31.3273"><seg type="pāda" n="a">atyantakheditau yuddhe</seg> <seg type="pāda" n="b">parasparabalena ha</seg> //</l>

<l xml:id="HV_App.I,31.3274"><seg type="pāda" n="a">tataś ca dakṣiṇaṃ mārgaṃ</seg> <seg type="pāda" n="b">balabhadro 'nvagṛhṇata</seg> /</l>

<l xml:id="HV_App.I,31.3275"><seg type="pāda" n="a">savyaṃ tu haṃso rājendra</seg> <seg type="pāda" n="b">vyagṛhṇāt satyasaṃgaraḥ</seg> //</l>

<l xml:id="HV_App.I,31.3276"><seg type="pāda" n="a">pothayāṃ cakratur yuddhe</seg> <seg type="pāda" n="b">gadābhyāṃ gajavikramau</seg> /</l>

<l xml:id="HV_App.I,31.3277"><seg type="pāda" n="a">yathāprāṇaṃ mahābāhū</seg> <seg type="pāda" n="b">jaghnatur maraṇāya vai</seg> //</l>

<l xml:id="HV_App.I,31.3278"><seg type="pāda" n="a">atipravṛddhaṃ saṃgrāmaṃ</seg> <seg type="pāda" n="b">devāsuraraṇopamam</seg> /</l>

<l xml:id="HV_App.I,31.3279"><seg type="pāda" n="a">vidadhāte mahāraṅge</seg> <seg type="pāda" n="b">paśyatāṃ tridivaukasām</seg> //</l>

<l xml:id="HV_App.I,31.3280"><seg type="pāda" n="a">devāś ca munayaś caiva</seg> <seg type="pāda" n="b">vismayaṃ parijagmire</seg> /</l>

<l xml:id="HV_App.I,31.3281"><seg type="pāda" n="a">aho khalv īdṛśaṃ yuddhaṃ</seg> <seg type="pāda" n="b">dṛṣṭaṃ pūrvaṃ na ca śrutam</seg> //</l>

<l xml:id="HV_App.I,31.3282"><seg type="pāda" n="a">ity ūcur vismayavaśād</seg> <seg type="pāda" n="b">devagandharvakiṃnarāḥ</seg> /</l>

<l xml:id="HV_App.I,31.3283"><seg type="pāda" n="a">parasparakṛtotsāhau</seg> <seg type="pāda" n="b">cakratur yuddham adbhutam</seg> //</l>

<l xml:id="HV_App.I,31.3284"><seg type="pāda" n="a">atha haṃso mahāraṅge</seg> <seg type="pāda" n="b">dakṣiṇaṃ dakṣiṇottamaḥ</seg> /</l>

<l xml:id="HV_App.I,31.3285"><seg type="pāda" n="a">vyacaran mārgam atyarthaṃ</seg> <seg type="pāda" n="b">savyaṃ tu balavān balī</seg> //</l>

<l xml:id="HV_App.I,31.3286"><seg type="pāda" n="a">vikuñcya jānunī pūrvaṃ</seg> <seg type="pāda" n="b">cakratur gadayā bhṛśam</seg> /</l>

<l xml:id="HV_App.I,31.3287"><seg type="pāda" n="a">raṇaṃ raṇavidāṃ śreṣṭhau</seg> <seg type="pāda" n="b">paśyatāṃ tridivaukasām</seg> //</l>

<note>Colophon</note>

<milestone unit="speaker" n="vaiśaṃpāyana uvāca"/>
<l xml:id="HV_App.I,31.3288"><seg type="pāda" n="a">yuddhaṃ cakratur atyarthaṃ</seg> <seg type="pāda" n="b">tato ḍibhakasātyakī</seg> /</l>

<l xml:id="HV_App.I,31.3289"><seg type="pāda" n="a">tāv ubhau balinau vīrau</seg> <seg type="pāda" n="b">prakhyātau kṣatriyeṣu vai</seg> //</l>

<l xml:id="HV_App.I,31.3290"><seg type="pāda" n="a">kṛtaśramau mahāyuddhe</seg> <seg type="pāda" n="b">satataṃ vṛddhasevinau</seg> /</l>

<l xml:id="HV_App.I,31.3291"><seg type="pāda" n="a">sātyakir daśabhir vīro</seg> <seg type="pāda" n="b">ḍibhakaṃ satyavikramam</seg> /</l>

<l xml:id="HV_App.I,31.3292"><seg type="pāda" n="a">avidhyan niśitair bāṇaiḥ</seg> <seg type="pāda" n="b">stanamadhye tathorasi</seg> //</l>

<l xml:id="HV_App.I,31.3293"><seg type="pāda" n="a">sa tena viddho balinā</seg> <seg type="pāda" n="b">ḍibhakaḥ kṣatriyottamaḥ</seg> /</l>

<l xml:id="HV_App.I,31.3294"><seg type="pāda" n="a">nārācaiḥ pañcasāhasrair</seg> <seg type="pāda" n="b">vivyādha yudhi garvitaḥ</seg> //</l>

<l xml:id="HV_App.I,31.3295"><seg type="pāda" n="a">tān antare vṛṣṇivīro</seg> <seg type="pāda" n="b">niṣedhya vyanadad raṇe</seg> /</l>

<l xml:id="HV_App.I,31.3296"><seg type="pāda" n="a">atha kruddho nṛpavaro</seg> <seg type="pāda" n="b">vidhvā saptabhir āśugaiḥ</seg> /</l>

<l xml:id="HV_App.I,31.3297"><seg type="pāda" n="a">punaḥ śatasahasreṇa</seg> <seg type="pāda" n="b">pratyavidhyat sa sātyakim</seg> //</l>

<l xml:id="HV_App.I,31.3298"><seg type="pāda" n="a">sātyakis tv atha vikrānto</seg> <seg type="pāda" n="b">dhanuś ciccheda tasya tat</seg> /</l>

<note>k: CE ciścheda :k</note>
<l xml:id="HV_App.I,31.3299"><seg type="pāda" n="a">ardhacandreṇa tīkṣṇena</seg> <seg type="pāda" n="b">ḍibhakasya sa yādavaḥ</seg> //</l>

<note>k: M3 ins. :k</note>
<l xml:id="**HV_App.I,31.3299**24:1"><seg type="pāda" n="a">athānyad dhanur ādāya</seg> <seg type="pāda" n="b">ḍibhakaḥ śatrukarśanaḥ</seg> /</l>

<l xml:id="HV_App.I,31.3300"><seg type="pāda" n="a">ājaghne ḍibhako rājan</seg> <seg type="pāda" n="b">yuyudhānaṃ yudhāṃ varam</seg> /</l>

<l xml:id="HV_App.I,31.3301"><seg type="pāda" n="a">kṣurapreṇātha raudreṇa</seg> <seg type="pāda" n="b">tailadhautena vikramī</seg> //</l>

<l xml:id="HV_App.I,31.3302"><seg type="pāda" n="a">sa tena viddho bāṇena</seg> <seg type="pāda" n="b">vamañ śoṇitakaṃ nṛpa</seg> /</l>

<l xml:id="HV_App.I,31.3303"><seg type="pāda" n="a">atīva śuśubhe rājan</seg> <seg type="pāda" n="b">vasante kiṃśuko yathā</seg> //</l>

<l xml:id="HV_App.I,31.3304"><seg type="pāda" n="a">dhanuś ciccheda bhūyas tu</seg> <seg type="pāda" n="b">yad gṛhītaṃ punar mahat</seg> //</l>

<l xml:id="HV_App.I,31.3305"><seg type="pāda" n="a">tato 'nyad dhanur ādāya</seg> <seg type="pāda" n="b">ḍibhako yādaveśvaram</seg> /</l>

<l xml:id="HV_App.I,31.3306"><seg type="pāda" n="a">jaghāna niśitair bānaiḥ</seg> <seg type="pāda" n="b">sarvakṣatrasya paśyataḥ</seg> //</l>

<l xml:id="HV_App.I,31.3307"><seg type="pāda" n="a">sa dhanuḥ punar atyugraṃ</seg> <seg type="pāda" n="b">ciccheda yudhi sātyakiḥ</seg> /</l>

<l xml:id="HV_App.I,31.3308"><seg type="pāda" n="a">śareṇa tīkṣṇapuṅkhena</seg> <seg type="pāda" n="b">ḍibhakasya durātmanaḥ</seg> //</l>

<l xml:id="HV_App.I,31.3309"><seg type="pāda" n="a">tato 'nyad dhanur ādāya</seg> <seg type="pāda" n="b">satvaraṃ sa nṛpottamaḥ</seg> /</l>

<l xml:id="HV_App.I,31.3310"><seg type="pāda" n="a">dhanuṣā tena rājendra</seg> <seg type="pāda" n="b">sātyakiṃ vivyadhe punaḥ</seg> //</l>

<l xml:id="HV_App.I,31.3311"><seg type="pāda" n="a">evaṃ dhanūṃṣi rājendra</seg> <seg type="pāda" n="b">śataṃ pañca ca pañca ca</seg> /</l>

<l xml:id="HV_App.I,31.3312"><seg type="pāda" n="a">chittvā nanāda śaineyaḥ</seg> <seg type="pāda" n="b">sarvakṣatrasya paśyataḥ</seg> //</l>

<l xml:id="HV_App.I,31.3313"><seg type="pāda" n="a">dhanūṃṣi tau samutsṛjya</seg> <seg type="pāda" n="b">vīrau ḍibhakasātyakī</seg> /</l>

<l xml:id="HV_App.I,31.3314"><seg type="pāda" n="a">khaḍgau pragṛhya cātyugrau</seg> <seg type="pāda" n="b">yuddhāya samupasthitau</seg> //</l>

<l xml:id="HV_App.I,31.3315"><seg type="pāda" n="a">tau hi khaḍgavidāṃ śreṣṭhau</seg> <seg type="pāda" n="b">vīrau ḍibhakasātyakī</seg> /</l>

<l xml:id="HV_App.I,31.3316"><seg type="pāda" n="a">dauḥśāsanir mahārāja</seg> <seg type="pāda" n="b">saumadattis tathaiva ca</seg> //</l>

<l xml:id="HV_App.I,31.3317"><seg type="pāda" n="a">abhimanyuś ca vikrānto</seg> <seg type="pāda" n="b">nakulaś ca tathaiva ca</seg> /</l>

<l xml:id="HV_App.I,31.3318"><seg type="pāda" n="a">ete khaḍgavidāṃ śreṣṭhāḥ</seg> <seg type="pāda" n="b">kīrtitā yudhi sattamāḥ</seg> //</l>

<l xml:id="HV_App.I,31.3319"><seg type="pāda" n="a">eṣv etau hi nṛpaśreṣṭhau</seg> <seg type="pāda" n="b">khaḍge hi nṛpasattamau</seg> /</l>

<l xml:id="HV_App.I,31.3320"><seg type="pāda" n="a">tāv etāv asinā yuddhaṃ</seg> <seg type="pāda" n="b">cakratur yuddhalālasau</seg> //</l>

<l xml:id="HV_App.I,31.3321"><seg type="pāda" n="a">bhrāntam udbhrāntam āviddhaṃ</seg> <seg type="pāda" n="b">praviddhaṃ bāhuniḥsṛtam</seg> /</l>

<l xml:id="HV_App.I,31.3322"><seg type="pāda" n="a">ākaraṃ vikaraṃ bhinnaṃ</seg> <seg type="pāda" n="b">nirmaryādam amānuṣam</seg> //</l>

<l xml:id="HV_App.I,31.3323"><seg type="pāda" n="a">saṃkocitaṃ vikucitaṃ</seg> <seg type="pāda" n="b">savyajānu vijānu ca</seg> /</l>

<l xml:id="HV_App.I,31.3324"><seg type="pāda" n="a">āhitaṃ citrakaṃ kṣiptaṃ</seg> <seg type="pāda" n="b">kuḍumbaṃ lambanaṃ dhṛtam</seg> //</l>

<l xml:id="HV_App.I,31.3325"><seg type="pāda" n="a">savyabāhu vinirbāhu</seg> <seg type="pāda" n="b">savyetaram athottaram</seg> /</l>

<l xml:id="HV_App.I,31.3326"><seg type="pāda" n="a">tribāhutuṅgabāhū ca</seg> <seg type="pāda" n="b">savyonnatam udāsi ca</seg> //</l>

<l xml:id="HV_App.I,31.3327"><seg type="pāda" n="a">pṛṣṭhataḥpraharaṃ caiva</seg> <seg type="pāda" n="b">yaudhikaṃ prathitaṃ tathā</seg> /</l>

<l xml:id="HV_App.I,31.3328"><seg type="pāda" n="a">iti pracārān dvātriṃśac</seg> <seg type="pāda" n="b">cakratuḥ khaḍgayodhinau</seg> //</l>

<l xml:id="HV_App.I,31.3329"><seg type="pāda" n="a">punaś ca praharantau tau</seg> <seg type="pāda" n="b">na ca śramam upeyatuḥ</seg> /</l>

<l xml:id="HV_App.I,31.3330"><seg type="pāda" n="a">puṣkarasthau mahārāja</seg> <seg type="pāda" n="b">yuddhāya kṛtaniścayau</seg> //</l>

<l xml:id="HV_App.I,31.3331"><seg type="pāda" n="a">tato devāḥ sagandharvāḥ</seg> <seg type="pāda" n="b">siddhāś ca paramarṣayaḥ</seg> /</l>

<l xml:id="HV_App.I,31.3332"><seg type="pāda" n="a">tuṣṭuvus tau mahārāja</seg> <seg type="pāda" n="b">jaye dhṛtakṛtaśramau</seg> /</l>

<l xml:id="HV_App.I,31.3333"><seg type="pāda" n="a">aho vīryam aho vīryam</seg> <seg type="pāda" n="b">etayor balaśālinoḥ</seg> //</l>

<l xml:id="HV_App.I,31.3334"><seg type="pāda" n="a">etāv eva raṇe śaktau</seg> <seg type="pāda" n="b">khaḍge dhanuṣi pāragau</seg> /</l>

<l xml:id="HV_App.I,31.3335"><seg type="pāda" n="a">ekaḥ śiṣyo girīśasya</seg> <seg type="pāda" n="b">droṇasyānyo hi dhīmataḥ</seg> //</l>

<l xml:id="HV_App.I,31.3336"><seg type="pāda" n="a">arjunaḥ sātyakiś caiva</seg> <seg type="pāda" n="b">vāsudevo jagatpatiḥ</seg> /</l>

<l xml:id="HV_App.I,31.3337"><seg type="pāda" n="a">traya ete mahārāja</seg> <seg type="pāda" n="b">prathitāḥ saṃgare sadā</seg> //</l>

<l xml:id="HV_App.I,31.3338"><seg type="pāda" n="a">ḍibhakaḥ śaktibhṛc charvas</seg> <seg type="pāda" n="b">traya ete mahārathāḥ</seg> /</l>

<l xml:id="HV_App.I,31.3339"><seg type="pāda" n="a">prasiddhāḥ sarva evaite</seg> <seg type="pāda" n="b">vīryeṣu ca baleṣu ca</seg> //</l>

<l xml:id="HV_App.I,31.3340"><seg type="pāda" n="a">iti te devagandharvāḥ</seg> <seg type="pāda" n="b">siddhā yakṣā mahoragāḥ</seg> /</l>

<l xml:id="HV_App.I,31.3341"><seg type="pāda" n="a">divi sthitāḥ samaṃ brūyur</seg> <seg type="pāda" n="b">yuddhadarśanalālasāḥ</seg> //</l>

<note>Colophon</note>

<milestone unit="speaker" n="vaiśaṃpāyana uvāca"/>
<l xml:id="HV_App.I,31.3342"><seg type="pāda" n="a">vasudevograsenau ca</seg> <seg type="pāda" n="b">vṛddhau yuddheṣu nirvṛtau</seg> /</l>

<l xml:id="HV_App.I,31.3343"><seg type="pāda" n="a">jarājaritasarvāṅgau</seg> <seg type="pāda" n="b">palitāṅgaśirodharau</seg> //</l>

<l xml:id="HV_App.I,31.3344"><seg type="pāda" n="a">jñānavijñānasaṃpannau</seg> <seg type="pāda" n="b">rājamārgaviśāradau</seg> /</l>

<l xml:id="HV_App.I,31.3345"><seg type="pāda" n="a">yuyudhāte mahāraṅge</seg> <seg type="pāda" n="b">rākṣasena durātmanā</seg> //</l>

<l xml:id="HV_App.I,31.3346"><seg type="pāda" n="a">śarair anekasāhasrair</seg> <seg type="pāda" n="b">ardayām āsatū raṇe</seg> /</l>

<l xml:id="HV_App.I,31.3347"><seg type="pāda" n="a">rākṣasendraṃ durātmānaṃ</seg> <seg type="pāda" n="b">hiḍimbaṃ puruṣādakam</seg> //</l>

<l xml:id="HV_App.I,31.3348"><seg type="pāda" n="a">hiḍimbo rākṣasendras tu</seg> <seg type="pāda" n="b">bhakṣayan sarvato narān</seg> /</l>

<l xml:id="HV_App.I,31.3349"><seg type="pāda" n="a">atipravṛddho duṣṭātmā</seg> <seg type="pāda" n="b">lambabāhur mahāhanuḥ</seg> //</l>

<l xml:id="HV_App.I,31.3350"><seg type="pāda" n="a">lambodaro virūpākṣaḥ</seg> <seg type="pāda" n="b">piṅgakeśavilocanaḥ</seg> /</l>

<l xml:id="HV_App.I,31.3351"><seg type="pāda" n="a">śyenanāso mahāraudra</seg> <seg type="pāda" n="b">ūrdhvaromā mahābhujaḥ</seg> //</l>

<l xml:id="HV_App.I,31.3352"><seg type="pāda" n="a">parvatākāragātraś ca</seg> <seg type="pāda" n="b">dīrghadaṃṣṭraḥ śaśānanaḥ</seg> /</l>

<l xml:id="HV_App.I,31.3353"><seg type="pāda" n="a">lambodaro dīrghadanto</seg> <seg type="pāda" n="b">jagadgrāsakaraḥ sadā</seg> //</l>

<l xml:id="HV_App.I,31.3354"><seg type="pāda" n="a">uttuṅgāsyo mahorasko</seg> <seg type="pāda" n="b">dīrghagrīvo gajopamaḥ</seg> /</l>

<l xml:id="HV_App.I,31.3355"><seg type="pāda" n="a">bhakṣayan māṃsapiṭakaṃ</seg> <seg type="pāda" n="b">pibañ śoṇitasaṃcayam</seg> //</l>

<l xml:id="HV_App.I,31.3356"><seg type="pāda" n="a">gajān gajaiḥ samāghnāno</seg> <seg type="pāda" n="b">hayair aśvān nṛpottama</seg> /</l>

<l xml:id="HV_App.I,31.3357"><seg type="pāda" n="a">rathān rathaiḥ samāhatya</seg> <seg type="pāda" n="b">sādinaḥ sādibhis tathā</seg> //</l>

<l xml:id="HV_App.I,31.3358"><seg type="pāda" n="a">manuṣyān svapuro dṛṣṭvā</seg> <seg type="pāda" n="b">nāsyagrāsaṃ cakāra saḥ</seg> /</l>

<l xml:id="HV_App.I,31.3359"><seg type="pāda" n="a">kāṃścid dhatvā mahārāja</seg> <seg type="pāda" n="b">vṛṣṇipālān samantataḥ</seg> //</l>

<l xml:id="HV_App.I,31.3360"><seg type="pāda" n="a">bhakṣayām āsa sahasā</seg> <seg type="pāda" n="b">hiḍimbaḥ puruṣādakaḥ</seg> /</l>

<l xml:id="HV_App.I,31.3361"><seg type="pāda" n="a">yān paśyati puro rakṣas</seg> <seg type="pāda" n="b">tāñ jaghāna virūpadhṛk</seg> //</l>

<l xml:id="HV_App.I,31.3362"><seg type="pāda" n="a">bhakṣayann aparān vṛṣṇīn</seg> <seg type="pāda" n="b">pādātān rākṣasādhipaḥ</seg> /</l>

<l xml:id="HV_App.I,31.3363"><seg type="pāda" n="a">cikṣepa sahasā kāṃścid</seg> <seg type="pāda" n="b">dhiḍimbaḥ puruṣādakaḥ</seg> //</l>

<l xml:id="HV_App.I,31.3364"><seg type="pāda" n="a">antakāle yathā kruddho</seg> <seg type="pāda" n="b">rudraḥ prāṇabhṛto nṛpa</seg> /</l>

<l xml:id="HV_App.I,31.3365"><seg type="pāda" n="a">kṣaṇenaikena sarvāṃs tān</seg> <seg type="pāda" n="b">bhakṣayām āsa rākṣasaḥ</seg> //</l>

<l xml:id="HV_App.I,31.3366"><seg type="pāda" n="a">kecid bhītā diśaḥ prāpur</seg> <seg type="pāda" n="b">vṛṣṇayo vīryaśālinaḥ</seg> /</l>

<l xml:id="HV_App.I,31.3367"><seg type="pāda" n="a">kecit tu bhakṣitās tena</seg> <seg type="pāda" n="b">rakṣasā vṛṣṇipuṅgavāḥ</seg> //</l>

<l xml:id="HV_App.I,31.3368"><seg type="pāda" n="a">kumbhakarṇo yathā rājan</seg> <seg type="pāda" n="b">bhakṣayām āsa vānarān</seg> /</l>

<l xml:id="HV_App.I,31.3369"><seg type="pāda" n="a">niḥśeṣaṃ vṛṣṇisainyaṃ tu</seg> <seg type="pāda" n="b">cakāra puruṣādakaḥ</seg> //</l>

<l xml:id="HV_App.I,31.3370"><seg type="pāda" n="a">niśceṣṭaṃ vṛṣṇisainyaṃ tu</seg> <seg type="pāda" n="b">sthitaṃ citrapaṭe yathā</seg> //</l>

<l xml:id="HV_App.I,31.3371"><seg type="pāda" n="a">etasminn antare kruddhau</seg> <seg type="pāda" n="b">vṛddhau yādavapuṅgavau</seg> /</l>

<l xml:id="HV_App.I,31.3372"><seg type="pāda" n="a">dhanur gṛhya mahāghoraṃ</seg> <seg type="pāda" n="b">rākṣasasya puraḥ sthitau</seg> //</l>

<l xml:id="HV_App.I,31.3373"><seg type="pāda" n="a">yathā kruddhasya siṃhasya</seg> <seg type="pāda" n="b">meṣau kruddhatamāv iva</seg> /</l>

<l xml:id="HV_App.I,31.3374"><seg type="pāda" n="a">vyādāyāsyaṃ mahad rakṣas</seg> <seg type="pāda" n="b">tau dṛṣṭvāthābhyadhāvata</seg> //</l>

<l xml:id="HV_App.I,31.3375"><seg type="pāda" n="a">cikhādiṣur virūpākṣaḥ</seg> <seg type="pāda" n="b">pātālatalasaṃnibhaḥ</seg> /</l>

<l xml:id="HV_App.I,31.3376"><seg type="pāda" n="a">paryadhāvat tato rakṣaḥ</seg> <seg type="pāda" n="b">khādat khādat kalevaram</seg> //</l>

<l xml:id="HV_App.I,31.3377"><seg type="pāda" n="a">pūrayām āsatur vīrau</seg> <seg type="pāda" n="b">śarair yaduvṛṣau nṛpa</seg> /</l>

<l xml:id="HV_App.I,31.3378"><seg type="pāda" n="a">hiḍimbāsyaṃ mahāghoraṃ</seg> <seg type="pāda" n="b">vyāditāsyam ivāntakam</seg> //</l>

<l xml:id="HV_App.I,31.3379"><seg type="pāda" n="a">sarvāṃs tān khādayām āsa</seg> <seg type="pāda" n="b">devaśatrur virūpadhṛk</seg> /</l>

<l xml:id="HV_App.I,31.3380"><seg type="pāda" n="a">dhāvati sma tato rakṣo</seg> <seg type="pāda" n="b">vyāditāsyaṃ bhayānakam</seg> //</l>

<l xml:id="HV_App.I,31.3381"><seg type="pāda" n="a">tayor gṛhītvā dhanuṣī</seg> <seg type="pāda" n="b">babhañja yudhi satvaram</seg> /</l>

<l xml:id="HV_App.I,31.3382"><seg type="pāda" n="a">bāhū prasārya duṣṭātmā</seg> <seg type="pāda" n="b">rākṣaso vikṛtānanaḥ</seg> //</l>

<l xml:id="HV_App.I,31.3383"><seg type="pāda" n="a">vasudevaṃ mahīpālaṃ</seg> <seg type="pāda" n="b">rājānaṃ vṛddhasevinam</seg> /</l>

<l xml:id="HV_App.I,31.3384"><seg type="pāda" n="a">grahītuṃ rākṣasaśreṣṭho</seg> <seg type="pāda" n="b">yatate nṛpasaṃsadi</seg> //</l>


<milestone unit="speaker" n="hiḍimba uvāca"/>
<l xml:id="HV_App.I,31.3385"><seg type="pāda" n="a">eṣa vāṃ bhakṣayiṣyāmi</seg> <seg type="pāda" n="b">vasudeva nṛpādhama</seg> /</l>

<l xml:id="HV_App.I,31.3386"><seg type="pāda" n="a">ugrasena kimarthaṃ tvaṃ</seg> <seg type="pāda" n="b">tiṣṭhase matpuro 'dhama</seg> //</l>

<l xml:id="HV_App.I,31.3387"><seg type="pāda" n="a">āgaccha praviśāsyaṃ me</seg> <seg type="pāda" n="b">grāsabhūtau yuvāṃ mama</seg> /</l>

<l xml:id="HV_App.I,31.3388"><seg type="pāda" n="a">vidhinā nirmitau vṛddhau</seg> <seg type="pāda" n="b">vasudeva hareḥ pitaḥ</seg> //</l>

<l xml:id="HV_App.I,31.3389"><seg type="pāda" n="a">bubhukṣitaḥ śramārtaś ca</seg> <seg type="pāda" n="b">yuddhe tvaritavikramaḥ</seg> /</l>

<l xml:id="HV_App.I,31.3390"><seg type="pāda" n="a">manmukhān naiva gacchetaṃ</seg> <seg type="pāda" n="b">praviśantau tvarānvitau</seg> //</l>

<l xml:id="HV_App.I,31.3391"><seg type="pāda" n="a">yuvayoḥ śoṇitaṃ pītvā</seg> <seg type="pāda" n="b">tṛptiṃ yāsyāmi nirvṛtaḥ</seg> /</l>

<l xml:id="HV_App.I,31.3392"><seg type="pāda" n="a">khādāmi ca punar māṃsaṃ</seg> <seg type="pāda" n="b">vṛddhayor yuvayoḥ sukham</seg> //</l>

<l xml:id="HV_App.I,31.3393"><seg type="pāda" n="a">iti bruvaṃs tadā kruddho</seg> <seg type="pāda" n="b">vyāditāsyo mahāhanuḥ</seg> /</l>

<l xml:id="HV_App.I,31.3394"><seg type="pāda" n="a">dhāvati sma tadā kṣipraṃ</seg> <seg type="pāda" n="b">hiḍimbo rākṣaseśvaraḥ</seg> //</l>

<l xml:id="HV_App.I,31.3395"><seg type="pāda" n="a">vasudevograsenau ca</seg> <seg type="pāda" n="b">bhītau viprekṣya sarvataḥ</seg> /</l>

<l xml:id="HV_App.I,31.3396"><seg type="pāda" n="a">diśo 'bhyabhajatāṃ rājan</seg> <seg type="pāda" n="b">niḥśastrau vṛṣṇipuṃgavau</seg> //</l>

<l xml:id="HV_App.I,31.3397"><seg type="pāda" n="a">etasminn antare dṛṣṭvā</seg> <seg type="pāda" n="b">balabhadraḥ pratāpavān</seg> /</l>

<l xml:id="HV_App.I,31.3398"><seg type="pāda" n="a">dṛṣṭvā ca tau tathābhūtau</seg> <seg type="pāda" n="b">vasudevograsenakau</seg> //</l>

<l xml:id="HV_App.I,31.3399"><seg type="pāda" n="a">vāsudevaṃ samādiśya</seg> <seg type="pāda" n="b">haṃsaṃ yudhyantam īśvaram</seg> /</l>

<l xml:id="HV_App.I,31.3400"><seg type="pāda" n="a">nirgatya cāntaraṃ tasya</seg> <seg type="pāda" n="b">rākṣasasya durātmanaḥ</seg> //</l>

<l xml:id="HV_App.I,31.3401"><seg type="pāda" n="a">mā kṛthāḥ sāhasaṃ rakṣo</seg> <seg type="pāda" n="b">muñcaitau rājasattamau</seg> /</l>

<l xml:id="HV_App.I,31.3402"><seg type="pāda" n="a">sthito 'smi yudhyatāṃ rakṣo</seg> <seg type="pāda" n="b">mayā śatrūñ jighāṃsatā</seg> //</l>

<l xml:id="HV_App.I,31.3403"><seg type="pāda" n="a">aham eva haniṣye tvāṃ</seg> <seg type="pāda" n="b">kā ceyaṃ tava bhīṣikā</seg> /</l>

<l xml:id="HV_App.I,31.3404"><seg type="pāda" n="a">iti bruvāṇaṃ halinaṃ</seg> <seg type="pāda" n="b">visṛjyaitau mahāraṇe</seg> //</l>

<l xml:id="HV_App.I,31.3405"><seg type="pāda" n="a">mahān ayam asau puṣṭo</seg> <seg type="pāda" n="b">bhakṣayāmy enam agrataḥ</seg> /</l>

<l xml:id="HV_App.I,31.3406"><seg type="pāda" n="a">vidārya pūrvavad vaktraṃ</seg> <seg type="pāda" n="b">balabhadram upādravat</seg> //</l>

<l xml:id="HV_App.I,31.3407"><seg type="pāda" n="a">visṛjya saśaraṃ cāpaṃ</seg> <seg type="pāda" n="b">rākṣasasya puraḥ sthitaḥ</seg> /</l>

<l xml:id="HV_App.I,31.3408"><seg type="pāda" n="a">muṣṭiṃ pragṛhya balavān</seg> <seg type="pāda" n="b">sphoṭayan bāhum uttamam</seg> //</l>

<l xml:id="HV_App.I,31.3409"><seg type="pāda" n="a">hiḍimbas tv atha duṣṭātmā</seg> <seg type="pāda" n="b">muṣṭiṃ kṛtvā mahāravam</seg> /</l>

<l xml:id="HV_App.I,31.3410"><seg type="pāda" n="a">jaghāna vakṣo rāmasya</seg> <seg type="pāda" n="b">vyāditāsya ivāntakaḥ</seg> //</l>

<l xml:id="HV_App.I,31.3411"><seg type="pāda" n="a">kruddho 'tha balabhadras tu</seg> <seg type="pāda" n="b">muṣṭinā tena tāḍitaḥ</seg> /</l>

<l xml:id="HV_App.I,31.3412"><seg type="pāda" n="a">jaghāna muṣṭinā rāmo</seg> <seg type="pāda" n="b">rākṣasendram aninditaḥ</seg> //</l>

<l xml:id="HV_App.I,31.3413"><seg type="pāda" n="a">muṣṭiyuddhaṃ samabhavan</seg> <seg type="pāda" n="b">nararākṣasavīrayoḥ</seg> /</l>

<l xml:id="HV_App.I,31.3414"><seg type="pāda" n="a">yudhyator yuddharaṅgeṣu</seg> <seg type="pāda" n="b">nararākṣasasiṃhayoḥ</seg> /</l>

<l xml:id="HV_App.I,31.3415"><seg type="pāda" n="a">tayoś caṭacaṭāśabdaḥ</seg> <seg type="pāda" n="b">prādur āsīd bhayānakaḥ</seg> //</l>

<l xml:id="HV_App.I,31.3416"><seg type="pāda" n="a">atha rākṣasarājas tu</seg> <seg type="pāda" n="b">muṣṭinā rāmam āhave</seg> /</l>

<l xml:id="HV_App.I,31.3417"><seg type="pāda" n="a">jaghāna vakṣodeśe tu</seg> <seg type="pāda" n="b">vajreṇeva puraṃdaraḥ</seg> //</l>

<l xml:id="HV_App.I,31.3418"><seg type="pāda" n="a">atha rāmo balī sākṣān</seg> <seg type="pāda" n="b">muṣṭiṃ saṃvartya yatnataḥ</seg> /</l>

<l xml:id="HV_App.I,31.3419"><seg type="pāda" n="a">hiḍimbaṃ tāḍayām āsa</seg> <seg type="pāda" n="b">vakṣasy amaravidviṣam</seg> //</l>

<l xml:id="HV_App.I,31.3420"><seg type="pāda" n="a">talābhyām atha rāmas tu</seg> <seg type="pāda" n="b">jaghne vaktre sa rākṣasam</seg> //</l>

<l xml:id="HV_App.I,31.3421"><seg type="pāda" n="a">āhatas talaghātena</seg> <seg type="pāda" n="b">hiḍimbo rākṣaseśvaraḥ</seg> /</l>

<l xml:id="HV_App.I,31.3422"><seg type="pāda" n="a">jānubhyām apatad bhūmau</seg> <seg type="pāda" n="b">gatāsur iva rākṣasaḥ</seg> //</l>

<l xml:id="HV_App.I,31.3423"><seg type="pāda" n="a">tata utpatya rāmas tu</seg> <seg type="pāda" n="b">dorbhyāṃ saṃgṛhya rākṣasam</seg> /</l>

<l xml:id="HV_App.I,31.3424"><seg type="pāda" n="a">ādāya bāhuvegena</seg> <seg type="pāda" n="b">bhrāmayitvā padāt padam</seg> //</l>

<l xml:id="HV_App.I,31.3425"><seg type="pāda" n="a">vyāvidhya suciraṃ rāmo</seg> <seg type="pāda" n="b">darśayann ātmano balam</seg> /</l>

<l xml:id="HV_App.I,31.3426"><seg type="pāda" n="a">utkṣipya rākṣasendraṃ taṃ</seg> <seg type="pāda" n="b">sarvalokasya paśyataḥ</seg> //</l>

<l xml:id="HV_App.I,31.3427"><seg type="pāda" n="a">gavyūtimātraṃ cikṣepa</seg> <seg type="pāda" n="b">tato deśād dhalāyudhaḥ</seg> /</l>

<l xml:id="HV_App.I,31.3428"><seg type="pāda" n="a">gatāsur iva rakṣas tu</seg> <seg type="pāda" n="b">tato deśān nirākramat</seg> //</l>

<l xml:id="HV_App.I,31.3429"><seg type="pāda" n="a">ye kecid rākṣasās tatra</seg> <seg type="pāda" n="b">hataśeṣā mahāraṇe</seg> /</l>

<l xml:id="HV_App.I,31.3430"><seg type="pāda" n="a">balabhadrāt tato bhītā</seg> <seg type="pāda" n="b">jagmuś caiva diśo daśa</seg> //</l>

<l xml:id="HV_App.I,31.3431">atha bhagavān api bhāskaro raviḥ @</l>
<l xml:id="HV_App.I,31.3432">saṃhṛtya tejāṃsi sahasraraśmiḥ |</l>
<l xml:id="HV_App.I,31.3433">astaṃ yayau cakṣur api prajānām @</l>
<l xml:id="HV_App.I,31.3434">īṣattamaś cāpi samāviveśa ||</l>
<l xml:id="HV_App.I,31.3435">tasmin praviṣṭe 'tha samudratoyaṃ @</l>
<l xml:id="HV_App.I,31.3436">prajāpatau viśvamukhe jagadgurau |</l>
<l xml:id="HV_App.I,31.3437">nakṣatranāthaḥ samupājagāma @</l>
<l xml:id="HV_App.I,31.3438">saṃdhyātamo 'pi vyanaśan nṛpottama ||</l>
<l xml:id="HV_App.I,31.3439">prabhātakāle nṛpasattamā raṇe @</l>
<l xml:id="HV_App.I,31.3440">govardhane kiṃnaragītanādite |</l>
<l xml:id="HV_App.I,31.3441">iti bruvanto nṛpasattamās tadā @</l>
<l xml:id="HV_App.I,31.3442">vyupāramaṃs tatra raṇotsavaṃ nṛpa ||</l>
<note>Colophon</note>

<milestone unit="speaker" n="vaiśaṃpāyana uvāca"/>
<l xml:id="HV_App.I,31.3443"><seg type="pāda" n="a">ubhau tau haṃsaḍibhakau</seg> <seg type="pāda" n="b">rātrāv eva mahāgirim</seg> /</l>

<l xml:id="HV_App.I,31.3444"><seg type="pāda" n="a">jagmatuḥ sahitau rājan</seg> <seg type="pāda" n="b">govardhanam atho nṛpa</seg> //</l>

<l xml:id="HV_App.I,31.3445"><seg type="pāda" n="a">atha prabhāte vimale</seg> <seg type="pāda" n="b">sūrye cābhyudite sati</seg> /</l>

<l xml:id="HV_App.I,31.3446"><seg type="pāda" n="a">govardhanaṃ jagāmāśu</seg> <seg type="pāda" n="b">keśavaḥ keśisūdanaḥ</seg> //</l>

<l xml:id="HV_App.I,31.3447"><seg type="pāda" n="a">śaineyo balabhadraś ca</seg> <seg type="pāda" n="b">yādavāḥ sāraṇādayaḥ</seg> /</l>

<l xml:id="HV_App.I,31.3448"><seg type="pāda" n="a">gandharvair apsarobhiś ca</seg> <seg type="pāda" n="b">nāditaṃ bahudhā girim</seg> //</l>

<note>k: Ds2 Bom. Poona eds. G(ed.) ins. :k</note>
<l xml:id="**HV_App.I,31.3448**25:1"><seg type="pāda" n="a">jagmatuḥ sahitau rājan</seg> <seg type="pāda" n="b">govardhanam atho girim</seg> /</l>

<l xml:id="**HV_App.I,31.3448**25:2"><seg type="pāda" n="a">godhanair atha sainyaiś ca</seg> <seg type="pāda" n="b">nāditaṃ bahudhā girim</seg> //</l>

<l xml:id="HV_App.I,31.3449"><seg type="pāda" n="a">tasyottaraṃ nṛpaśreṣṭha</seg> <seg type="pāda" n="b">pārśvaṃ saṃprāpya yādavāḥ</seg> /</l>

<l xml:id="HV_App.I,31.3450"><seg type="pāda" n="a">nikaṣā yamunāṃ rājaṃs</seg> <seg type="pāda" n="b">tato yuddham avartata</seg> /</l>

<l xml:id="HV_App.I,31.3451"><seg type="pāda" n="a">haṃsena ḍibhakenātha</seg> <seg type="pāda" n="b">yādavaiś ca samantataḥ</seg> //</l>

<l xml:id="HV_App.I,31.3452"><seg type="pāda" n="a">ugrasenas trisaptatyā</seg> <seg type="pāda" n="b">śarāṇāṃ nataparvaṇām</seg> /</l>

<l xml:id="HV_App.I,31.3453"><seg type="pāda" n="a">vivyādha haṃsaḍibhakau</seg> <seg type="pāda" n="b">vasudevaś ca saptabhiḥ</seg> /</l>

<l xml:id="HV_App.I,31.3454"><seg type="pāda" n="a">sāraṇaḥ pañcaviṃśatyā</seg> <seg type="pāda" n="b">daśabhiḥ kaṅka eva ca</seg> //</l>

<note>k: CE pañja- :k</note>
<l xml:id="HV_App.I,31.3455"><seg type="pāda" n="a">niśaṭhas triṃśatā rājan</seg> <seg type="pāda" n="b">sātyakiś cāpi saptabhiḥ</seg> /</l>

<l xml:id="HV_App.I,31.3456"><seg type="pāda" n="a">aśītyā vipṛthū rājann</seg> <seg type="pāda" n="b">uddhavo daśabhiḥ śaraiḥ</seg> //</l>

<l xml:id="HV_App.I,31.3457"><seg type="pāda" n="a">pradyumnas triṃśatā rājan</seg> <seg type="pāda" n="b">sāmbaś cāpi ca saptabhiḥ</seg> /</l>

<l xml:id="HV_App.I,31.3458"><seg type="pāda" n="a">anādhṛṣṭis tv ekaṣaṣṭyā</seg> <seg type="pāda" n="b">śarāṇāṃ nataparvaṇām</seg> //</l>

<l xml:id="HV_App.I,31.3459"><seg type="pāda" n="a">evaṃ te sahitā rājaṃś</seg> <seg type="pāda" n="b">cakrur yuddham adīnavat</seg> /</l>

<l xml:id="HV_App.I,31.3460"><seg type="pāda" n="a">atyadbhutaṃ mahāghoraṃ</seg> <seg type="pāda" n="b">yādavāḥ sarva eva ca</seg> //</l>

<l xml:id="HV_App.I,31.3461"><seg type="pāda" n="a">cakrus tābhyāṃ mahāyuddhaṃ</seg> <seg type="pāda" n="b">vāsudevasya paśyataḥ</seg> /</l>

<l xml:id="HV_App.I,31.3462"><seg type="pāda" n="a">sarvān atha mahārāja</seg> <seg type="pāda" n="b">yādavān balavattarān</seg> //</l>

<l xml:id="HV_App.I,31.3463"><seg type="pāda" n="a">tāv ubhau haṃsaḍibhakau</seg> <seg type="pāda" n="b">nṛpāṃs tān pratyavidhyatām</seg> /</l>

<l xml:id="HV_App.I,31.3464"><seg type="pāda" n="a">pratyekaṃ daśabhir vidhvā</seg> <seg type="pāda" n="b">bāṇaiś ca kṛtasaṃyataiḥ</seg> /</l>

<l xml:id="HV_App.I,31.3465"><seg type="pāda" n="a">jaghnatuś ca śarais tīkṣṇair</seg> <seg type="pāda" n="b">atyarthaṃ yādaveśvarān</seg> //</l>

<l xml:id="HV_App.I,31.3466"><seg type="pāda" n="a">vyathitāḥ sarva evaite</seg> <seg type="pāda" n="b">vamantaḥ śoṇitaṃ bahu</seg> /</l>

<l xml:id="HV_App.I,31.3467"><seg type="pāda" n="a">mādhave kiṃśukā rājan</seg> <seg type="pāda" n="b">puṣpitā iva te babhuḥ</seg> //</l>

<l xml:id="HV_App.I,31.3468"><seg type="pāda" n="a">bhītāś ca yādavā rājan</seg> <seg type="pāda" n="b">palāyanaparāyaṇāḥ</seg> /</l>

<l xml:id="HV_App.I,31.3469"><seg type="pāda" n="a">etasminn antare rājan</seg> <seg type="pāda" n="b">vasudevātmajau nṛpa</seg> //</l>

<l xml:id="HV_App.I,31.3470"><seg type="pāda" n="a">vāsudevo halī yuddhe</seg> <seg type="pāda" n="b">pramukhe dhanvinau tayoḥ</seg> /</l>

<l xml:id="HV_App.I,31.3471"><seg type="pāda" n="a">cakratur yuddham atulaṃ</seg> <seg type="pāda" n="b">skandaśakrāv ivāmbare</seg> //</l>

<l xml:id="HV_App.I,31.3472"><seg type="pāda" n="a">tato devāḥ sagandharvāḥ</seg> <seg type="pāda" n="b">siddhā yakṣā maharṣayaḥ</seg> /</l>

<l xml:id="HV_App.I,31.3473"><seg type="pāda" n="a">vimānasthāś ca dadṛśur</seg> <seg type="pāda" n="b">yuddhaṃ devāsuropamam</seg> //</l>

<l xml:id="HV_App.I,31.3474"><seg type="pāda" n="a">tataḥ prādur abhūtāṃ tau</seg> <seg type="pāda" n="b">bhūtau bhūteśvarasya ha</seg> /</l>

<l xml:id="HV_App.I,31.3475"><seg type="pāda" n="a">śūlinā preṣito yuddhe</seg> <seg type="pāda" n="b">rakṣārthaṃ balinau tayoḥ</seg> //</l>

<l xml:id="HV_App.I,31.3476"><seg type="pāda" n="a">haṃso 'tha vāsudevaś ca</seg> <seg type="pāda" n="b">yuddhaṃ cakratur īśvarau</seg> /</l>

<l xml:id="HV_App.I,31.3477"><seg type="pāda" n="a">rāmaś ca ḍibhakaś caiva</seg> <seg type="pāda" n="b">saṃyuktau yuddhakāṅkṣayā</seg> //</l>

<l xml:id="HV_App.I,31.3478"><seg type="pāda" n="a">vikrāntāḥ sarva evaite</seg> <seg type="pāda" n="b">śastre hy astre tathā bale</seg> /</l>

<l xml:id="HV_App.I,31.3479"><seg type="pāda" n="a">śaṅkhān dadhmuḥ pṛthag rājan</seg> <seg type="pāda" n="b">sve sve sarve rathe sthitāḥ</seg> //</l>

<l xml:id="HV_App.I,31.3480"><seg type="pāda" n="a">atha kṛṣṇo hṛṣīkeśaḥ</seg> <seg type="pāda" n="b">pāñcajanyaṃ mahāsvanam</seg> /</l>

<l xml:id="HV_App.I,31.3481"><seg type="pāda" n="a">dadhmau padmapalāśākṣaḥ</seg> <seg type="pāda" n="b">sarvān vismāpayann iva</seg> //</l>

<l xml:id="HV_App.I,31.3482"><seg type="pāda" n="a">atha bhūtau mahāghorau</seg> <seg type="pāda" n="b">lambodaraśarīriṇau</seg> /</l>

<l xml:id="HV_App.I,31.3483"><seg type="pāda" n="a">dudruvatur mahārāja</seg> <seg type="pāda" n="b">śūlam ādāya keśavam</seg> /</l>

<l xml:id="HV_App.I,31.3484"><seg type="pāda" n="a">śūlena pothayāṃ rājaṃś</seg> <seg type="pāda" n="b">cakratur yādaveśvaram</seg> //</l>

<l xml:id="HV_App.I,31.3485"><seg type="pāda" n="a">tābhyāṃ samāhato viṣṇur</seg> <seg type="pāda" n="b">devagandharvasaṃnidhau</seg> /</l>

<l xml:id="HV_App.I,31.3486"><seg type="pāda" n="a">īṣasmitādharo devaḥ</seg> <seg type="pāda" n="b">kiṃcid utplutya satvaram</seg> /</l>

<l xml:id="HV_App.I,31.3487"><seg type="pāda" n="a">rathād rathivaraśreṣṭhas</seg> <seg type="pāda" n="b">tau pragṛhya jagatpatiḥ</seg> //</l>

<l xml:id="HV_App.I,31.3488"><seg type="pāda" n="a">bhrāmayitvā śataguṇam</seg> <seg type="pāda" n="b">alātam iva keśavaḥ</seg> /</l>

<l xml:id="HV_App.I,31.3489"><seg type="pāda" n="a">kailāsaṃ ca samuddiśya</seg> <seg type="pāda" n="b">pracikṣepa tato hariḥ</seg> //</l>

<l xml:id="HV_App.I,31.3490"><seg type="pāda" n="a">tāv etya tu gireḥ śṛṅgaṃ</seg> <seg type="pāda" n="b">kailāsasya mahāmate</seg> /</l>

<l xml:id="HV_App.I,31.3491"><seg type="pāda" n="a">dṛṣṭvā tatkarma devasya</seg> <seg type="pāda" n="b">vismayaṃ jagmatuḥ param</seg> //</l>

<l xml:id="HV_App.I,31.3492"><seg type="pāda" n="a">haṃsaś ca dṛṣṭvā tatkarma</seg> <seg type="pāda" n="b">roṣatāmrāyatekṣaṇaḥ</seg> /</l>

<l xml:id="HV_App.I,31.3493"><seg type="pāda" n="a">uvāca vacanaṃ viṣṇuṃ</seg> <seg type="pāda" n="b">paśyatāṃ tridivaukasām</seg> //</l>

<l xml:id="HV_App.I,31.3494"><seg type="pāda" n="a">kimarthaṃ rājasūyasya</seg> <seg type="pāda" n="b">vighnaṃ carasi keśava</seg> /</l>

<l xml:id="HV_App.I,31.3495"><seg type="pāda" n="a">brahmadatto mahīpālo</seg> <seg type="pāda" n="b">yaṣṭā tasya mahākratoḥ</seg> /</l>

<l xml:id="HV_App.I,31.3496"><seg type="pāda" n="a">karaṃ diśa yathāyogaṃ</seg> <seg type="pāda" n="b">yadi prāṇān prakāṅkṣase</seg> //</l>

<l xml:id="HV_App.I,31.3497"><seg type="pāda" n="a">atha cet tvaṃ kṣaṇaṃ tiṣṭha</seg> <seg type="pāda" n="b">tato jñātvā karaṃ bahu</seg> /</l>

<l xml:id="HV_App.I,31.3498"><seg type="pāda" n="a">dadāsi nandaputra tvaṃ</seg> <seg type="pāda" n="b">tato yaṣṭā sa me guruḥ</seg> //</l>

<l xml:id="HV_App.I,31.3499"><seg type="pāda" n="a">īśvaro 'haṃ sadā rājñāṃ</seg> <seg type="pāda" n="b">devānām iva śūladhṛk</seg> /</l>

<l xml:id="HV_App.I,31.3500"><seg type="pāda" n="a">evaṃ te vīryavibhavaṃ</seg> <seg type="pāda" n="b">nāśayiṣyāmi saṃyuge</seg> //</l>

<l xml:id="HV_App.I,31.3501"><seg type="pāda" n="a">ity uktvā saśaraṃ cāpaṃ</seg> <seg type="pāda" n="b">sālatālopamaṃ nṛpa</seg> /</l>

<l xml:id="HV_App.I,31.3502"><seg type="pāda" n="a">ākṛṣya ca yathāprāṇaṃ</seg> <seg type="pāda" n="b">nārācena sa keśavam</seg> /</l>

<l xml:id="HV_App.I,31.3503"><seg type="pāda" n="a">lalāṭe cikṣipe haṃso</seg> <seg type="pāda" n="b">lalāma iva so 'bhavat</seg> //</l>

<l xml:id="HV_App.I,31.3504"><seg type="pāda" n="a">uvāca sātyakiṃ kṛṣṇo</seg> <seg type="pāda" n="b">rathaṃ vāhaya me prabho</seg> /</l>

<l xml:id="HV_App.I,31.3505"><seg type="pāda" n="a">dārukaṃ pṛṣṭavāhaṃ taṃ</seg> <seg type="pāda" n="b">kṛtvā keśava īśvaraḥ</seg> //</l>

<l xml:id="HV_App.I,31.3506"><seg type="pāda" n="a">atha tena samādiṣṭaḥ</seg> <seg type="pāda" n="b">sātyakir vāhayan ratham</seg> /</l>

<l xml:id="HV_App.I,31.3507"><seg type="pāda" n="a">maṇḍalāni bahūny ājau</seg> <seg type="pāda" n="b">darśayām āsa satvaram</seg> //</l>

<l xml:id="HV_App.I,31.3508"><seg type="pāda" n="a">atha viddho dṛḍhaṃ tena</seg> <seg type="pāda" n="b">śareṇa harir īśvaraḥ</seg> /</l>

<l xml:id="HV_App.I,31.3509"><seg type="pāda" n="a">āgneyam astraṃ saṃyojya</seg> <seg type="pāda" n="b">śare kasmiṃścid īśvaraḥ</seg> /</l>

<l xml:id="HV_App.I,31.3510"><seg type="pāda" n="a">uvāca haṃsaṃ rājendra</seg> <seg type="pāda" n="b">sātyakiṃ preṣayan hayān</seg> //</l>

<l xml:id="HV_App.I,31.3511"><seg type="pāda" n="a">anena tvāṃ dahāmy adya</seg> <seg type="pāda" n="b">yadi śaknoṣi vāraya</seg> /</l>

<l xml:id="HV_App.I,31.3512"><seg type="pāda" n="a">alaṃ te bahuyuddhena</seg> <seg type="pāda" n="b">kṣatriyo 'si sadā śaṭha</seg> //</l>

<l xml:id="HV_App.I,31.3513"><seg type="pāda" n="a">mattaś cet karam icchaṃs tvaṃ</seg> <seg type="pāda" n="b">darśayādya parākramam</seg> /</l>

<l xml:id="HV_App.I,31.3514"><seg type="pāda" n="a">yatayo bādhitā haṃsa</seg> <seg type="pāda" n="b">puṣkare saṃsthitās tvayā</seg> //</l>

<l xml:id="HV_App.I,31.3515"><seg type="pāda" n="a">śāstā tvaṃ khalu viprāṇāṃ</seg> <seg type="pāda" n="b">sthite mayi narādhama</seg> /</l>

<l xml:id="HV_App.I,31.3516"><seg type="pāda" n="a">sthite mayi jagannāthe</seg> <seg type="pāda" n="b">hatvā kṣatriyakaṇṭakān</seg> //</l>

<l xml:id="HV_App.I,31.3517"><seg type="pāda" n="a">śāstāsmy atho 'satāṃ loke</seg> <seg type="pāda" n="b">duṣṭānāṃ brahmavidviṣām</seg> /</l>

<l xml:id="HV_App.I,31.3518"><seg type="pāda" n="a">śāpena yatimukhyānāṃ</seg> <seg type="pāda" n="b">hata eva purādhama</seg> //</l>

<l xml:id="HV_App.I,31.3519"><seg type="pāda" n="a">mṛtyave tvāṃ nivedyādya</seg> <seg type="pāda" n="b">rakṣitā brāhmaṇān aham</seg> /</l>

<l xml:id="HV_App.I,31.3520"><seg type="pāda" n="a">iti bruvaṃs tad astraṃ tu</seg> <seg type="pāda" n="b">mumoca yudhi keśavaḥ</seg> /</l>

<l xml:id="HV_App.I,31.3521"><seg type="pāda" n="a">tad astraṃ vāruṇenātha</seg> <seg type="pāda" n="b">haṃso 'pi pratyaṣedhayat</seg> //</l>

<l xml:id="HV_App.I,31.3522"><seg type="pāda" n="a">vāyavyam atha govindo</seg> <seg type="pāda" n="b">mumoca yudhi haṃsake</seg> /</l>

<l xml:id="HV_App.I,31.3523"><seg type="pāda" n="a">tad astraṃ vārayām āsa</seg> <seg type="pāda" n="b">māhendreṇa nṛpottama</seg> //</l>

<l xml:id="HV_App.I,31.3524"><seg type="pāda" n="a">atha māheśvaraṃ kṛṣṇo</seg> <seg type="pāda" n="b">mumocātyugram āhave</seg> /</l>

<l xml:id="HV_App.I,31.3525"><seg type="pāda" n="a">raudreṇa tat tato haṃso</seg> <seg type="pāda" n="b">vārayām āsa tatkṣaṇāt</seg> //</l>

<l xml:id="HV_App.I,31.3526"><seg type="pāda" n="a">gāndharvaṃ rākṣasaṃ caiva</seg> <seg type="pāda" n="b">paiśācam atha keśavaḥ</seg> /</l>

<l xml:id="HV_App.I,31.3527"><seg type="pāda" n="a">brahmāstram atha kauberam</seg> <seg type="pāda" n="b">āsuraṃ yāmyam eva ca</seg> //</l>

<l xml:id="HV_App.I,31.3528"><seg type="pāda" n="a">chittvāsyaitāni haṃsas tu</seg> <seg type="pāda" n="b">mumoca yudhi satvaram</seg> /</l>

<l xml:id="HV_App.I,31.3529"><seg type="pāda" n="a">vāraṇārthaṃ tadastrāṇāṃ</seg> <seg type="pāda" n="b">caturṇāṃ mādhavasya ha</seg> //</l>

<l xml:id="HV_App.I,31.3530"><seg type="pāda" n="a">atha brahmaśiro nāma</seg> <seg type="pāda" n="b">ghoraṃ śatruvināśanam</seg> /</l>

<l xml:id="HV_App.I,31.3531"><seg type="pāda" n="a">mumoca haṃsam uddiśya</seg> <seg type="pāda" n="b">keśavaḥ krodhamūrchitaḥ</seg> /</l>

<note>k: Bom. Poona eds. G(ed.) ins. :k</note>
<l xml:id="**HV_App.I,31.3531**26:1"><seg type="pāda" n="a">yojayām āsa tad dhaṃse</seg> <seg type="pāda" n="b">mahāghoraparākramam</seg> //</l>

<l xml:id="**HV_App.I,31.3531**26:2"><seg type="pāda" n="a">atha bhīto mahāraudram</seg> <seg type="pāda" n="b">astraṃ dṛṣṭvā nṛpottamaḥ</seg> /</l>

<l xml:id="HV_App.I,31.3532"><seg type="pāda" n="a">haṃso 'pi tena rājendra</seg> <seg type="pāda" n="b">vārayām āsa taṃ śaram</seg> //</l>

<l xml:id="HV_App.I,31.3533"><seg type="pāda" n="a">yamunāpa upaspṛśya</seg> <seg type="pāda" n="b">devadevo janārdanaḥ</seg> /</l>

<l xml:id="HV_App.I,31.3534"><seg type="pāda" n="a">astraṃ vaiṣṇavam ādāya</seg> <seg type="pāda" n="b">śare suniśite hariḥ</seg> /</l>

<l xml:id="HV_App.I,31.3535"><seg type="pāda" n="a">yojayām āsa bhūtātmā</seg> <seg type="pāda" n="b">bhūtabhāvanabhāvanaḥ</seg> //</l>

<l xml:id="HV_App.I,31.3536"><seg type="pāda" n="a">yena devā raṇe hatvā</seg> <seg type="pāda" n="b">rājyam āpuḥ purāsurān</seg> /</l>

<l xml:id="HV_App.I,31.3537"><seg type="pāda" n="a">tadastraṃ yojayām āsa</seg> <seg type="pāda" n="b">vadhārthaṃ tasya bhūpateḥ</seg> //</l>

<note>Colophon</note>

<milestone unit="speaker" n="vaiśaṃpāyana uvāca"/>
<l xml:id="HV_App.I,31.3538"><seg type="pāda" n="a">atha bhīto mahāraudram</seg> <seg type="pāda" n="b">astraṃ dṛṣṭvā nṛpottama</seg> /</l>

<l xml:id="HV_App.I,31.3539"><seg type="pāda" n="a">haṃso rājā mahārāja</seg> <seg type="pāda" n="b">niśceṣṭa iva saṃbabhau</seg> //</l>

<l xml:id="HV_App.I,31.3540"><seg type="pāda" n="a">utplutya sa rathāt tasmād</seg> <seg type="pāda" n="b">yamunām abhyadhāvata</seg> /</l>

<l xml:id="HV_App.I,31.3541"><seg type="pāda" n="a">yatra kṛṣṇo hṛṣīkeśaḥ</seg> <seg type="pāda" n="b">kāliyaṃ balaśālinam</seg> //</l>

<l xml:id="HV_App.I,31.3542"><seg type="pāda" n="a">mamarda ca mahāghoraṃ</seg> <seg type="pāda" n="b">yāvat pātālasaṃsthitiḥ</seg> /</l>

<l xml:id="HV_App.I,31.3543"><seg type="pāda" n="a">tāvad dīrghaṃ mahānīlaṃ</seg> <seg type="pāda" n="b">kālāñjananibhaṃ mahat</seg> //</l>

<l xml:id="HV_App.I,31.3544"><seg type="pāda" n="a">tasmin hrade mahāghore</seg> <seg type="pāda" n="b">papātātha sa haṃsakaḥ</seg> /</l>

<l xml:id="HV_App.I,31.3545"><seg type="pāda" n="a">haṃse patati tasmiṃs tu</seg> <seg type="pāda" n="b">mahān rāvo babhūva ha</seg> /</l>

<l xml:id="HV_App.I,31.3546"><seg type="pāda" n="a">girīṇāṃ pātyamānānāṃ</seg> <seg type="pāda" n="b">samudra iva vajriṇā</seg> //</l>

<l xml:id="HV_App.I,31.3547"><seg type="pāda" n="a">rathād utplutya kṛṣṇo 'pi</seg> <seg type="pāda" n="b">tasyopari papāta ha</seg> /</l>

<l xml:id="HV_App.I,31.3548"><seg type="pāda" n="a">devadevo jagannātho</seg> <seg type="pāda" n="b">jagad vismāpayann iva</seg> /</l>

<l xml:id="HV_App.I,31.3549"><seg type="pāda" n="a">prāharat taṃ mahābāhuṃ</seg> <seg type="pāda" n="b">pādābhyām atha keśavaḥ</seg> //</l>

<l xml:id="HV_App.I,31.3550"><seg type="pāda" n="a">pādakṣepaṃ tatas tasmāl</seg> <seg type="pāda" n="b">labdhvā haṃso nṛpottama</seg> /</l>

<l xml:id="HV_App.I,31.3551"><seg type="pāda" n="a">mamāra ca nṛpaśreṣṭha</seg> <seg type="pāda" n="b">kecid evaṃ vadanti hi</seg> //</l>

<l xml:id="HV_App.I,31.3552"><seg type="pāda" n="a">anye pātālam āyāto</seg> <seg type="pāda" n="b">bhakṣitaḥ pannagair iti</seg> /</l>

<l xml:id="HV_App.I,31.3553"><seg type="pāda" n="a">adyāpi naiva rājendra</seg> <seg type="pāda" n="b">dṛṣṭa ity anuśuśrumaḥ</seg> //</l>

<l xml:id="HV_App.I,31.3554"><seg type="pāda" n="a">yathāpūrvaṃ jagannātho</seg> <seg type="pāda" n="b">rathaṃ samupajagmivān</seg> //</l>

<l xml:id="HV_App.I,31.3555"><seg type="pāda" n="a">hate tasmin mahārāja</seg> <seg type="pāda" n="b">dharmaputro yudhiṣṭhiraḥ</seg> /</l>

<l xml:id="HV_App.I,31.3556"><seg type="pāda" n="a">akarod rājasūyaṃ ca</seg> <seg type="pāda" n="b">tava pūrvapitāmahaḥ</seg> //</l>

<l xml:id="HV_App.I,31.3557"><seg type="pāda" n="a">yadi jīved asau haṃsaḥ</seg> <seg type="pāda" n="b">ko nu maṃsyati taṃ kratum</seg> /</l>

<l xml:id="HV_App.I,31.3558"><seg type="pāda" n="a">sa ca sarvāstravin nityaṃ</seg> <seg type="pāda" n="b">rudrāl labdhavaraḥ prabho</seg> //</l>

<l xml:id="HV_App.I,31.3559"><seg type="pāda" n="a">kṣaṇād eva mahārāja</seg> <seg type="pāda" n="b">vārteyaṃ gām agāhata</seg> /</l>

<l xml:id="HV_App.I,31.3560"><seg type="pāda" n="a">hato haṃso hato haṃsaḥ</seg> <seg type="pāda" n="b">kṛṣṇena ripumardinā</seg> //</l>

<l xml:id="HV_App.I,31.3561"><seg type="pāda" n="a">jagur gandharvapatayo</seg> <seg type="pāda" n="b">devaloke divāniśam</seg> /</l>

<l xml:id="HV_App.I,31.3562"><seg type="pāda" n="a">kṛṣṇena lokanāthena</seg> <seg type="pāda" n="b">viṣṇunā prabhaviṣṇunā</seg> /</l>

<l xml:id="HV_App.I,31.3563"><seg type="pāda" n="a">yamunāyā hrade ghore</seg> <seg type="pāda" n="b">kṛṣṇeneti divāniśam</seg> //</l>

<note>Colophon</note>

<milestone unit="speaker" n="vaiśaṃpāyana uvāca"/>
<l xml:id="HV_App.I,31.3564"><seg type="pāda" n="a">śrutvā nihatam atyugraṃ</seg> <seg type="pāda" n="b">bhrātaraṃ vīryaśālinam</seg> /</l>

<l xml:id="HV_App.I,31.3565"><seg type="pāda" n="a">baladevaṃ parityajya</seg> <seg type="pāda" n="b">yudhyamānaṃ mahāraṇe</seg> //</l>

<l xml:id="HV_App.I,31.3566"><seg type="pāda" n="a">ḍibhako vīryasaṃpanno</seg> <seg type="pāda" n="b">yamunām anu jagmivān</seg> /</l>

<l xml:id="HV_App.I,31.3567"><seg type="pāda" n="a">tam anvadhāvad vegena</seg> <seg type="pāda" n="b">balabhadro halāyudhaḥ</seg> //</l>

<l xml:id="HV_App.I,31.3568"><seg type="pāda" n="a">haṃso hi yatra patitas</seg> <seg type="pāda" n="b">tatrāsau nipapāta ha</seg> /</l>

<l xml:id="HV_App.I,31.3569"><seg type="pāda" n="a">yamunāyāṃ mahārāja</seg> <seg type="pāda" n="b">viloḍya jalasaṃcayam</seg> //</l>

<l xml:id="HV_App.I,31.3570"><seg type="pāda" n="a">atikruddho 'tha ḍibhako</seg> <seg type="pāda" n="b">bhrāmayitvā jalaṃ bahu</seg> /</l>

<l xml:id="HV_App.I,31.3571"><seg type="pāda" n="a">unmajyonmajya sahasā</seg> <seg type="pāda" n="b">nimajya ca punaḥ punaḥ</seg> /</l>

<l xml:id="HV_App.I,31.3572"><seg type="pāda" n="a">na dadarśa tadā rājan</seg> <seg type="pāda" n="b">bhrātaraṃ vīryaśālinam</seg> //</l>

<l xml:id="HV_App.I,31.3573"><seg type="pāda" n="a">unmajyātha mahābāhur</seg> <seg type="pāda" n="b">vāsudevaṃ vilokya ca</seg> /</l>

<l xml:id="HV_App.I,31.3574"><seg type="pāda" n="a">uvāca vacanaṃ rājan</seg> <seg type="pāda" n="b">ḍibhako vīryavattamaḥ</seg> /</l>

<l xml:id="HV_App.I,31.3575"><seg type="pāda" n="a">are gopakadāyāda</seg> <seg type="pāda" n="b">kvāsau haṃsa iti sthitaḥ</seg> //</l>

<l xml:id="HV_App.I,31.3576"><seg type="pāda" n="a">vāsudevo 'pi dharmātmā</seg> <seg type="pāda" n="b">yamunāṃ pṛccha rājaka</seg> /</l>

<l xml:id="HV_App.I,31.3577"><seg type="pāda" n="a">ity abravīt prasannātmā</seg> <seg type="pāda" n="b">vāsudevaḥ pratāpavān</seg> //</l>

<l xml:id="HV_App.I,31.3578"><seg type="pāda" n="a">tac chrutvā yamunāṃ bhūyaḥ</seg> <seg type="pāda" n="b">praviśya ḍibhakaḥ kila</seg> /</l>

<l xml:id="HV_App.I,31.3579"><seg type="pāda" n="a">bahuprakāram udvīkṣya</seg> <seg type="pāda" n="b">bhrātaraṃ bhrātṛvatsalaḥ</seg> //</l>

<l xml:id="HV_App.I,31.3580"><seg type="pāda" n="a">vilalāpa tato rājā</seg> <seg type="pāda" n="b">ḍibhako bhrāntamānasaḥ</seg> /</l>

<l xml:id="HV_App.I,31.3581"><seg type="pāda" n="a">kva nu gacchasi rājendra</seg> <seg type="pāda" n="b">vihāyaikam abāndhavam</seg> //</l>

<l xml:id="HV_App.I,31.3582"><seg type="pāda" n="a">kuto bhrātar ito gaccheḥ</seg> <seg type="pāda" n="b">parityajyaiva mām iha</seg> //</l>

<l xml:id="HV_App.I,31.3583"><seg type="pāda" n="a">vilapyaivaṃ nṛpaśreṣṭha</seg> <seg type="pāda" n="b">ḍibhako bhrātṛvatsalaḥ</seg> /</l>

<l xml:id="HV_App.I,31.3584"><seg type="pāda" n="a">ātmatyāge manaḥ kurvan</seg> <seg type="pāda" n="b">yamunāyā mahāhrade</seg> //</l>

<l xml:id="HV_App.I,31.3585"><seg type="pāda" n="a">nimajyonmajya sahasā</seg> <seg type="pāda" n="b">maraṇe kṛtaniścayaḥ</seg> /</l>

<l xml:id="HV_App.I,31.3586"><seg type="pāda" n="a">hastena jihvām ākṛṣya</seg> <seg type="pāda" n="b">bhūyo bhūyo vilapya ca</seg> //</l>

<l xml:id="HV_App.I,31.3587"><seg type="pāda" n="a">tataḥ samūlām ākṛṣya</seg> <seg type="pāda" n="b">jihvāṃ sāhasakṛt svayam</seg> /</l>

<l xml:id="HV_App.I,31.3588"><seg type="pāda" n="a">mamārāntarjale rājan</seg> <seg type="pāda" n="b">ḍibhako narakāya vai</seg> //</l>

<l xml:id="HV_App.I,31.3589"><seg type="pāda" n="a">gate narādhame haṃse</seg> <seg type="pāda" n="b">ḍibhake ca tadā hate</seg> /</l>

<l xml:id="HV_App.I,31.3590"><seg type="pāda" n="a">agamat puṇḍarīkākṣo</seg> <seg type="pāda" n="b">bhūtān vismāpayann iva</seg> //</l>

<l xml:id="HV_App.I,31.3591"><seg type="pāda" n="a">tataḥ prītaḥ prasannātmā</seg> <seg type="pāda" n="b">vāsudevaḥ pratāpavān</seg> /</l>

<l xml:id="HV_App.I,31.3592"><seg type="pāda" n="a">govardhane 'tha viśramya</seg> <seg type="pāda" n="b">balabhadrasahāyavān</seg> /</l>

<l xml:id="HV_App.I,31.3593"><seg type="pāda" n="a">kaṃcit kālaṃ mahārāja</seg> <seg type="pāda" n="b">pūrvabhuktam uvāsa ha</seg> //</l>

<note>Colophon</note>

<milestone unit="speaker" n="vaiśaṃpāyana uvāca"/>
<l xml:id="HV_App.I,31.3594"><seg type="pāda" n="a">yaśodā nandagopaś ca</seg> <seg type="pāda" n="b">kṛṣṇadarśanalālasau</seg> /</l>

<l xml:id="HV_App.I,31.3595"><seg type="pāda" n="a">govardhanagataṃ śrutvā</seg> <seg type="pāda" n="b">vāsudevaṃ ca sāgrajam</seg> //</l>

<l xml:id="HV_App.I,31.3596"><seg type="pāda" n="a">navanītaṃ ca dadhi ca</seg> <seg type="pāda" n="b">pāyasaṃ kṛsaraṃ tathā</seg> /</l>

<l xml:id="HV_App.I,31.3597"><seg type="pāda" n="a">vanyaṃ puṣpaṃ mahārāja</seg> <seg type="pāda" n="b">mayūrāṅgadam eva ca</seg> //</l>

<l xml:id="HV_App.I,31.3598"><seg type="pāda" n="a">ballavair aparaiḥ sārdhaṃ</seg> <seg type="pāda" n="b">gopībhiś ca samantataḥ</seg> /</l>

<l xml:id="HV_App.I,31.3599"><seg type="pāda" n="a">jagmatuḥ sahasā prītau</seg> <seg type="pāda" n="b">govardhanam atho nṛpa</seg> //</l>

<l xml:id="HV_App.I,31.3600"><seg type="pāda" n="a">kvacid vṛkṣe samāsaktaṃ</seg> <seg type="pāda" n="b">kṛṣṇaṃ kṛṣṇamṛgekṣaṇam</seg> /</l>

<l xml:id="HV_App.I,31.3601"><seg type="pāda" n="a">dadarśatur mahābāhuṃ</seg> <seg type="pāda" n="b">vāsudevaṃ ca sāgrajam</seg> //</l>

<l xml:id="HV_App.I,31.3602"><seg type="pāda" n="a">praṇematuḥ susaṃhṛṣṭau</seg> <seg type="pāda" n="b">tatra dṛṣṭvā mahābalau</seg> /</l>

<l xml:id="HV_App.I,31.3603"><seg type="pāda" n="a">darśayām āsatur devaṃ</seg> <seg type="pāda" n="b">pāyasāni mahānti ca</seg> //</l>

<l xml:id="HV_App.I,31.3604"><seg type="pāda" n="a">nandagopaṃ yaśodāṃ ca</seg> <seg type="pāda" n="b">dṛṣṭvā prīto 'bhavad dhariḥ</seg> /</l>

<l xml:id="HV_App.I,31.3605"><seg type="pāda" n="a">avocac ca tato vākyaṃ</seg> <seg type="pāda" n="b">nandagopaṃ saballavam</seg> /</l>

<l xml:id="HV_App.I,31.3606"><seg type="pāda" n="a">yaśodāṃ mātaraṃ paścād</seg> <seg type="pāda" n="b">vāsudevaḥ pratāpavān</seg> //</l>

<l xml:id="HV_App.I,31.3607"><seg type="pāda" n="a">tāta mātar vraje goṣṭhe</seg> <seg type="pāda" n="b">kuśalaṃ vā svagodhane</seg> /</l>

<l xml:id="HV_App.I,31.3608"><seg type="pāda" n="a">api gāvaḥ kṣīravatyo</seg> <seg type="pāda" n="b">vatsā vatsatarāḥ pitaḥ</seg> //</l>

<l xml:id="HV_App.I,31.3609"><seg type="pāda" n="a">api vā suśubhaṃ kṣīram</seg> <seg type="pāda" n="b">api gāvaḥ suśobhanāḥ</seg> /</l>

<l xml:id="HV_App.I,31.3610"><seg type="pāda" n="a">api vā dārakā mātar</seg> <seg type="pāda" n="b">vatsapālāḥ pitar divā</seg> //</l>

<l xml:id="HV_App.I,31.3611"><seg type="pāda" n="a">bahūni cāpi dāmāni</seg> <seg type="pāda" n="b">kīlakā api vā bahu</seg> /</l>

<l xml:id="HV_App.I,31.3612"><seg type="pāda" n="a">tṛṇāni bahurūpāṇi</seg> <seg type="pāda" n="b">kiṃ vā santi pitaḥ sadā</seg> //</l>

<l xml:id="HV_App.I,31.3613"><seg type="pāda" n="a">śakaṭāni sugandhīni</seg> <seg type="pāda" n="b">kiṃ vā santi pitar dhruvam</seg> /</l>

<l xml:id="HV_App.I,31.3614"><seg type="pāda" n="a">api gopyaḥ putravatyo</seg> <seg type="pāda" n="b">dārakāḥ kim ajījanan</seg> //</l>

<l xml:id="HV_App.I,31.3615"><seg type="pāda" n="a">ghaṭāḥ kiṃ bahavo mātar</seg> <seg type="pāda" n="b">abhinnāḥ sarvato vraje</seg> /</l>

<l xml:id="HV_App.I,31.3616"><seg type="pāda" n="a">kiṃ gāvaḥ kṣīram atulaṃ</seg> <seg type="pāda" n="b">sravany ahar ahaḥ pitaḥ</seg> //</l>

<l xml:id="HV_App.I,31.3617"><seg type="pāda" n="a">haiyaṃgavīnaṃ kṣīrāṇi</seg> <seg type="pāda" n="b">dadhi vā kim ajījanan</seg> /</l>

<l xml:id="HV_App.I,31.3618"><seg type="pāda" n="a">godhanaṃ sarvam evaitan</seg> <seg type="pāda" n="b">nīrogaṃ saṃprapadyate</seg> //</l>


<milestone unit="speaker" n="nanda uvāca"/>
<l xml:id="HV_App.I,31.3619"><seg type="pāda" n="a">sarvam etad yaduśreṣṭha</seg> <seg type="pāda" n="b">nīrogaṃ bahuśaḥ prabho</seg> /</l>

<l xml:id="HV_App.I,31.3620"><seg type="pāda" n="a">kuśalaṃ godhanasyaivaṃ</seg> <seg type="pāda" n="b">sarvakāleṣu keśava</seg> //</l>

<l xml:id="HV_App.I,31.3621"><seg type="pāda" n="a">rakṣaṇāt tava deveśa</seg> <seg type="pāda" n="b">sadā kuśalino vayam</seg> /</l>

<l xml:id="HV_App.I,31.3622"><seg type="pāda" n="a">sagodhanāḥ savatsāś ca</seg> <seg type="pāda" n="b">nīrogā eva keśava</seg> //</l>

<l xml:id="HV_App.I,31.3623"><seg type="pāda" n="a">ekam eva sadā duḥkhaṃ</seg> <seg type="pāda" n="b">na tvāṃ drakṣyāma keśava</seg> /</l>

<l xml:id="HV_App.I,31.3624"><seg type="pāda" n="a">yad etat kevalaṃ duḥkham</seg> <seg type="pāda" n="b">iti me dhīyate sadā</seg> //</l>


<milestone unit="speaker" n="vaiśaṃpāyana uvāca"/>
<l xml:id="HV_App.I,31.3625"><seg type="pāda" n="a">evamādi vilapyantaṃ</seg> <seg type="pāda" n="b">gacchety āha sa keśavaḥ</seg> /</l>

<l xml:id="HV_App.I,31.3626"><seg type="pāda" n="a">mātaraṃ punar āhedaṃ</seg> <seg type="pāda" n="b">mātar gaccha gṛhaṃ prati</seg> //</l>

<l xml:id="HV_App.I,31.3627"><seg type="pāda" n="a">ye ca tvāṃ kīrtayiṣyanti</seg> <seg type="pāda" n="b">te ca svargam avāpnuyuḥ</seg> /</l>

<l xml:id="HV_App.I,31.3628"><seg type="pāda" n="a">ye kecit tvāṃ namasyanti</seg> <seg type="pāda" n="b">te me priyatarāḥ sadā</seg> //</l>

<l xml:id="HV_App.I,31.3629"><seg type="pāda" n="a">madbhaktāḥ sarvadā santu</seg> <seg type="pāda" n="b">gacchety āha ca tāṃ hariḥ</seg> /</l>

<note>k: Dn T4 ins. :k</note>
<l xml:id="**HV_App.I,31.3629**27:1"><seg type="pāda" n="a">ity uktvā pitarau devo</seg> <seg type="pāda" n="b">vāsudevaḥ sanātanaḥ</seg> /</l>

<l xml:id="**HV_App.I,31.3629**27:2"><seg type="pāda" n="a">gāḍham āliṅgya tau prītau</seg> <seg type="pāda" n="b">preṣayām āsa keśavaḥ</seg> //</l>

<note>k: CE āsaḥ :k</note>
<note>k: G2 ins. after line 3629:k</note>
<l xml:id="**HV_App.I,31.3629**28:1"><seg type="pāda" n="a">iti śrutvā ca tadvākyaṃ</seg> <seg type="pāda" n="b">kṛṣṇād bhaktipuraḥsaram</seg> /</l>

<l xml:id="HV_App.I,31.3630"><seg type="pāda" n="a">yaśodā nandagopaś ca</seg> <seg type="pāda" n="b">jagmatuḥ svagṛhaṃ kila</seg> //</l>

<l xml:id="HV_App.I,31.3631"><seg type="pāda" n="a">tataḥ kṛṣṇo hṛṣīkeśo</seg> <seg type="pāda" n="b">yādavair vṛṣṇibhiḥ saha</seg> /</l>

<l xml:id="HV_App.I,31.3632"><seg type="pāda" n="a">gantum aicchat tadā viṣṇuḥ</seg> <seg type="pāda" n="b">purīṃ dvāravatīṃ kila</seg> //</l>

<note>k: Dn Bom. Poona Cal. eds. G(ed.) ins. :k</note>
<l xml:id="**HV_App.I,31.3632**29:1"><seg type="pāda" n="a">ya etac chṛṇuyān nityaṃ</seg> <seg type="pāda" n="b">paṭhed vāpi samāhitaḥ</seg> /</l>

<l xml:id="**HV_App.I,31.3632**29:2"><seg type="pāda" n="a">putravān dhanavāṃś caiva</seg> <seg type="pāda" n="b">ante mokṣaṃ ca gacchati</seg> //</l>

<note>Colophon</note>

<milestone unit="speaker" n="vaiśaṃpāyana uvāca"/>
<l xml:id="HV_App.I,31.3633"><seg type="pāda" n="a">gacchann atha mahāviṣṇuḥ</seg> <seg type="pāda" n="b">puṣkaraṃ prāpya yādavaiḥ</seg> /</l>

<l xml:id="HV_App.I,31.3634"><seg type="pāda" n="a">apaśyan munimukhyāṃs tu</seg> <seg type="pāda" n="b">puṣkarasthān nṛpottama</seg> //</l>

<l xml:id="HV_App.I,31.3635"><seg type="pāda" n="a">te sametya mahādevam</seg> <seg type="pāda" n="b">ṛṣayo vītamatsarāḥ</seg> /</l>

<l xml:id="HV_App.I,31.3636"><seg type="pāda" n="a">arghyādisamudācāraṃ</seg> <seg type="pāda" n="b">kṛtvainaṃ yādavottamam</seg> /</l>

<l xml:id="HV_App.I,31.3637"><seg type="pāda" n="a">procur viśveśvaraṃ viṣṇuṃ</seg> <seg type="pāda" n="b">bhūtabhavyabhavatprabhum</seg> //</l>

<l xml:id="HV_App.I,31.3638"><seg type="pāda" n="a">atyadbhutam idaṃ viṣṇo</seg> <seg type="pāda" n="b">tava vīryaṃ janārdana</seg> /</l>

<l xml:id="HV_App.I,31.3639"><seg type="pāda" n="a">yena tau nihatau yuddhe</seg> <seg type="pāda" n="b">haṃso ḍibhaka eva ca</seg> //</l>

<l xml:id="HV_App.I,31.3640"><seg type="pāda" n="a">yo vicakro durādharṣo</seg> <seg type="pāda" n="b">devair api suduḥsahaḥ</seg> /</l>

<l xml:id="HV_App.I,31.3641"><seg type="pāda" n="a">saṃgare nihato deva</seg> <seg type="pāda" n="b">duḥsādhya iti no matiḥ</seg> //</l>

<l xml:id="HV_App.I,31.3642"><seg type="pāda" n="a">kṣemo naḥ sarvakāryeṣu</seg> <seg type="pāda" n="b">caratāṃ tapa uttamam</seg> /</l>

<l xml:id="HV_App.I,31.3643"><seg type="pāda" n="a">tvatprasādāj jagannātha</seg> <seg type="pāda" n="b">carāmas tapa uttamam</seg> //</l>

<l xml:id="HV_App.I,31.3644"><seg type="pāda" n="a">niṣkalmaṣā bhaviṣyāmas</seg> <seg type="pāda" n="b">tava saṃsmaraṇād dhare</seg> /</l>

<l xml:id="HV_App.I,31.3645"><seg type="pāda" n="a">tvaṃ hi sarvasya duḥkhasya</seg> <seg type="pāda" n="b">hartā tvāṃ dhyāyatāṃ sadā</seg> //</l>

<l xml:id="HV_App.I,31.3646"><seg type="pāda" n="a">tvadanusmaraṇaṃ jantoḥ</seg> <seg type="pāda" n="b">sadā puṇyapradaṃ prabho</seg> /</l>

<l xml:id="HV_App.I,31.3647"><seg type="pāda" n="a">tvaṃ hi naḥ satataṃ dhātā</seg> <seg type="pāda" n="b">vidhātā tapaso hare</seg> //</l>

<l xml:id="HV_App.I,31.3648"><seg type="pāda" n="a">tvam oṃkāro vaṣaṭkāras</seg> <seg type="pāda" n="b">tvaṃ yajñas tvaṃ pitāmahaḥ</seg> /</l>

<l xml:id="HV_App.I,31.3649"><seg type="pāda" n="a">tvaṃ jyotir brahmaṇo mūrtis</seg> <seg type="pāda" n="b">tvaṃ brahmā rudra eva ca</seg> //</l>

<l xml:id="HV_App.I,31.3650"><seg type="pāda" n="a">prāṇas tvaṃ sarvabhūtānām</seg> <seg type="pāda" n="b">antarātmeti śabdyase</seg> /</l>

<l xml:id="HV_App.I,31.3651"><seg type="pāda" n="a">upāsyaḥ sarvabhūtānāṃ</seg> <seg type="pāda" n="b">yajñair dānair jagatpate</seg> //</l>

<l xml:id="HV_App.I,31.3652"><seg type="pāda" n="a">namo viśvasṛje deva</seg> <seg type="pāda" n="b">namas te viśvamūrtaye</seg> /</l>

<l xml:id="HV_App.I,31.3653"><seg type="pāda" n="a">pāhi lokam imaṃ deva</seg> <seg type="pāda" n="b">hatvā brahmadviṣaḥ sadā</seg> //</l>

<l xml:id="HV_App.I,31.3654"><seg type="pāda" n="a">sa tatheti harir viṣṇur</seg> <seg type="pāda" n="b">yayau dvāravatīṃ purīm</seg> /</l>

<l xml:id="HV_App.I,31.3655"><seg type="pāda" n="a">avasad vṛṣṇibhiḥ sārdhaṃ</seg> <seg type="pāda" n="b">stūyamānaḥ sa māgadhaiḥ</seg> //</l>

<l xml:id="HV_App.I,31.3656"><seg type="pāda" n="a">iyaṃ ca devadevasya</seg> <seg type="pāda" n="b">ceṣṭā hi janamejaya</seg> /</l>

<l xml:id="HV_App.I,31.3657"><seg type="pāda" n="a">proktā te pṛcchate rājan</seg> <seg type="pāda" n="b">kiṃ bhūyaḥ śrotum icchasi</seg> //</l>

<note>Colophon</note>

<note>h: HV (CE), Appendix I, No. 32-39. Input by Luther Obrock, corrected by J. Wayne Bass, supervised, checked, and corrected by James L. Fitzgerald. Fall 2004 and Spring 2005. :h</note>
<note>k: After 107.18, Dn D6 Bom. Poona eds G(ed.) ins.: :k</note>
<l xml:id="HV_App.I,32.1"><seg type="pāda" n="a">tataḥ prabhṛti sā devī</seg> <seg type="pāda" n="b">kāmamohaṃ gatā vibho</seg> /</l>

<l xml:id="HV_App.I,32.2"><seg type="pāda" n="a">devyās tu vacanaṃ smṛtvā</seg> <seg type="pāda" n="b">saṃsmarantī patiṃ tadā</seg> /</l>

<l xml:id="HV_App.I,32.3"><seg type="pāda" n="a">nidrāṃ na bhajate rātrau</seg> <seg type="pāda" n="b">na divā bhojanaṃ tathā</seg> /</l>

<l xml:id="HV_App.I,32.4"><seg type="pāda" n="a">smarantī patibhāvaṃ sā</seg> <seg type="pāda" n="b">vilalāpa nṛpātmajā</seg> //</l>

<l xml:id="HV_App.I,32.5"><seg type="pāda" n="a">nindantī śaśinaṃ nāke</seg> <seg type="pāda" n="b">sevatī na ca candanam</seg> /</l>

<l xml:id="HV_App.I,32.6"><seg type="pāda" n="a">sā bālā mohitā rājan</seg> <seg type="pāda" n="b">kāmena paripīḍitā</seg> //</l>

<l xml:id="HV_App.I,32.7"><seg type="pāda" n="a">upacaryanti tāṃ sukhyo</seg> <seg type="pāda" n="b">vijvarām api sajvarām</seg> /</l>

<l xml:id="HV_App.I,32.8"><seg type="pāda" n="a">tapyate hṛdayaṃ tasyā</seg> <seg type="pāda" n="b">lepitaṃ candanena ca</seg> //</l>

<l xml:id="HV_App.I,32.9"><seg type="pāda" n="a">kapole pāṇḍimā cihnaṃ</seg> <seg type="pāda" n="b">netre jalasamanvite</seg> /</l>

<l xml:id="HV_App.I,32.10"><seg type="pāda" n="a">jṛmbhaṇaṃ ca tathā svāpo</seg> <seg type="pāda" n="b">dehe tasyā vyavardhata</seg> //</l>

<l xml:id="HV_App.I,32.11"><seg type="pāda" n="a">padminīkandacūrṇāni</seg> <seg type="pāda" n="b">śītalāni muhur muhuḥ</seg> /</l>

<l xml:id="HV_App.I,32.12"><seg type="pāda" n="a">kṣipanti sakhyo hṛdaye</seg> <seg type="pāda" n="b">pīḍite manmathāgninā</seg> //</l>

<l xml:id="HV_App.I,32.13"><seg type="pāda" n="a">vyajanāni prakurvanti</seg> <seg type="pāda" n="b">pṛcchanti ca punaḥ punaḥ</seg> /</l>

<l xml:id="HV_App.I,32.14"><seg type="pāda" n="a">kā vyathā kiṃ śarīriṃ te</seg> <seg type="pāda" n="b">kim idaṃ tava bhāmini</seg> //</l>

<l xml:id="HV_App.I,32.15"><seg type="pāda" n="a">kiṃ tubhyaṃ rocate devi</seg> <seg type="pāda" n="b">tad ākhyāhi varānane</seg> /</l>

<l xml:id="HV_App.I,32.16"><seg type="pāda" n="a">kasmād idaṃ samutpannaṃ</seg> <seg type="pāda" n="b">duḥkhasādhyaṃ manorame</seg> //</l>

<l xml:id="HV_App.I,32.17"><seg type="pāda" n="a">tvanmanonugataṃ vākyaṃ</seg> <seg type="pāda" n="b">vadanty etās tu sārikāḥ</seg> /</l>

<l xml:id="HV_App.I,32.18"><seg type="pāda" n="a">śukā nīlatamāḥ subhru</seg> <seg type="pāda" n="b">paṭhanti hi pumān iva</seg> //</l>

<l xml:id="HV_App.I,32.19"><seg type="pāda" n="a">prahlādajananaṃ vākyaṃ</seg> <seg type="pāda" n="b">kimarthaṃ nādya bhāṣase</seg> /</l>

<l xml:id="HV_App.I,32.20"><seg type="pāda" n="a">tava tāto mahāvīro</seg> <seg type="pāda" n="b">devānām api durjayaḥ</seg> //</l>

<l xml:id="HV_App.I,32.21"><seg type="pāda" n="a">tasyāgre tiṣṭhate ko 'pi</seg> <seg type="pāda" n="b">na bhūmau varavarṇini</seg> /</l>

<l xml:id="HV_App.I,32.22"><seg type="pāda" n="a">baleḥ putro mahāvīro</seg> <seg type="pāda" n="b">bāṇo hi duratikramaḥ</seg> //</l>

<l xml:id="HV_App.I,32.23"><seg type="pāda" n="a">jitvāmarāvatīkaṃ ca</seg> <seg type="pāda" n="b">nagaraṃ śoṇitāhvayam</seg> /</l>

<l xml:id="HV_App.I,32.24"><seg type="pāda" n="a">yatra saṃtiṣṭhate devaḥ</seg> <seg type="pāda" n="b">śūlahasto maheśvaraḥ</seg> //</l>

<l xml:id="HV_App.I,32.25"><seg type="pāda" n="a">putro 'yamiti jānīhi</seg> <seg type="pāda" n="b">girijāṃ yo 'bravīd dharaḥ</seg> /</l>

<l xml:id="HV_App.I,32.26"><seg type="pāda" n="a">bāṇaṃ prati mahādevas tava</seg> <seg type="pāda" n="b">tātam uṣe śṛṇu</seg> //</l>

<l xml:id="HV_App.I,32.27"><seg type="pāda" n="a">kā vyatheti mukhe cedaṃ</seg> <seg type="pāda" n="b">nāsāgraṃ ca virājate</seg> /</l>

<l xml:id="HV_App.I,32.28"><seg type="pāda" n="a">nīhārabindavaḥ padme</seg> <seg type="pāda" n="b">rājante śaradāgame</seg> //</l>

<l xml:id="HV_App.I,32.29"><seg type="pāda" n="a">saṃpūrṇacandrapratimaṃ</seg> <seg type="pāda" n="b">mukhaṃ candro yathā ghane</seg> /</l>

<l xml:id="HV_App.I,32.30"><seg type="pāda" n="a">na śobhite tu vicchāyaṃ</seg> <seg type="pāda" n="b">kimarthaṃ kāraṇaṃ vada</seg> //</l>

<l xml:id="HV_App.I,32.31"><seg type="pāda" n="a">śvāsān muñcasi bāle tvaṃ</seg> <seg type="pāda" n="b">na ratiṃ yāsi bhāvataḥ</seg> /</l>

<l xml:id="HV_App.I,32.32"><seg type="pāda" n="a">gṛhāṇa bhojanaṃ divyaṃ</seg> <seg type="pāda" n="b">yat te manasi vartate</seg> //</l>

<l xml:id="HV_App.I,32.33"><seg type="pāda" n="a">tāmbūlaṃ rocate pūrvaṃ</seg> <seg type="pāda" n="b">tat kimarthaṃ na gṛhyate</seg> /</l>

<l xml:id="HV_App.I,32.34"><seg type="pāda" n="a">miṣṭāni yāni vastūni</seg> <seg type="pāda" n="b">durlabhānītarair janaiḥ</seg> /</l>

<l xml:id="HV_App.I,32.35"><seg type="pāda" n="a">gṛhāṇa devi uttiṣṭha</seg> <seg type="pāda" n="b">vada pīḍāṃ śarīrajām</seg> //</l>

<l xml:id="HV_App.I,32.36"><seg type="pāda" n="a">iti kolāhalaṃ śrutvā</seg> <seg type="pāda" n="b">uṣā veśmasamudbhavam</seg> /</l>

<l xml:id="HV_App.I,32.37"><seg type="pāda" n="a">dāsībhiḥ kīrtitaṃ tatra</seg> <seg type="pāda" n="b">mātur agre pṛthak pṛthak</seg> //</l>

<l xml:id="HV_App.I,32.38"><seg type="pāda" n="a">rājaputrī yadā devi</seg> <seg type="pāda" n="b">samāyātā gṛhe satī</seg> /</l>

<l xml:id="HV_App.I,32.39"><seg type="pāda" n="a">jalakrīḍāvihārāc ca</seg> <seg type="pāda" n="b">mūkeva parilaksyate</seg> //</l>

<l xml:id="HV_App.I,32.40"><seg type="pāda" n="a">ato dāsījanā devi</seg> <seg type="pāda" n="b">vadāmas tvāṃ vayaṃ janāḥ</seg> /</l>

<l xml:id="HV_App.I,32.41"><seg type="pāda" n="a">ko mohaḥ kim idaṃ maunaṃ</seg> <seg type="pāda" n="b">kaḥ svāpo mlānatā katham</seg> /</l>

<l xml:id="HV_App.I,32.42"><seg type="pāda" n="a">vicārya bhiṣajo devi</seg> <seg type="pāda" n="b">diśyantāṃ kaṣṭaśāntaye</seg> //</l>

<l xml:id="HV_App.I,32.43"><seg type="pāda" n="a">śirīṣapuṣpasadṛśaṃ</seg> <seg type="pāda" n="b">yac charīraṃ sukomalam</seg> /</l>

<l xml:id="HV_App.I,32.44"><seg type="pāda" n="a">tat kathaṃ sahate devi</seg> <seg type="pāda" n="b">vyādhibhāraṃ varānane</seg> //</l>

<l xml:id="HV_App.I,32.45"><seg type="pāda" n="a">iti śrutvā tadā devī</seg> <seg type="pāda" n="b">satvarā haṃsagāminī</seg> /</l>

<l xml:id="HV_App.I,32.46"><seg type="pāda" n="a">prāpya deśam uṣā yatra</seg> <seg type="pāda" n="b">kim idaṃ kaṣṭalakṣaṇam</seg> //</l>

<l xml:id="HV_App.I,32.47"><seg type="pāda" n="a">pallavākṛtihastena</seg> <seg type="pāda" n="b">komalaṃ tatkaraṃ tadā</seg> /</l>

<l xml:id="HV_App.I,32.48"><seg type="pāda" n="a">spṛṣṭvāṅgulīr anāyāsaṃ</seg> <seg type="pāda" n="b">sphoṭayām āsa bhāvinī</seg> //</l>

<l xml:id="HV_App.I,32.49"><seg type="pāda" n="a">kim asti tava kalyāṇi</seg> <seg type="pāda" n="b">kā vyathā tava vartate</seg> /</l>

<l xml:id="HV_App.I,32.50"><seg type="pāda" n="a">ete vaidyāḥ samāgatya</seg> <seg type="pāda" n="b">pṛcchanti bhavatīṃ hi tat</seg> //</l>


<milestone unit="speaker" n="{vaidyā ūcuḥ} HV_App.I,32.51"/>
<l xml:id="HV_App.I,32.52"><seg type="pāda" n="a">jalakrīḍāṃ gatā tatra</seg> <seg type="pāda" n="b">rājaputrī sakhīgaṇaiḥ</seg> /</l>

<l xml:id="HV_App.I,32.53"><seg type="pāda" n="a">pārvatyāḥ krīḍitaṃ tatra</seg> <seg type="pāda" n="b">jānīmaḥ śramasaṃbhavam</seg> //</l>

<l xml:id="HV_App.I,32.54"><seg type="pāda" n="a">śramād glāniḥ samutpannā</seg> <seg type="pāda" n="b">jṛmbhaṇaṃ ca punaḥ punaḥ</seg> /</l>

<l xml:id="HV_App.I,32.55"><seg type="pāda" n="a">svāpaś ca jāyate tena</seg> <seg type="pāda" n="b">mā bhayaṃ kartum arhasi</seg> //</l>


<milestone unit="speaker" n="{devy uvāca} HV_App.I,32.56"/>
<l xml:id="HV_App.I,32.57"><seg type="pāda" n="a">hṛdaye nihitaṃ vaidyāś</seg> <seg type="pāda" n="b">candanaṃ himasaṃyutam</seg> /</l>

<l xml:id="HV_App.I,32.58"><seg type="pāda" n="a">amātyāḥ kim idaṃ śīghraṃ</seg> <seg type="pāda" n="b">kim idaṃ budbudāyate</seg> //</l>

<l xml:id="HV_App.I,32.59"><seg type="pāda" n="a">atidāho mahān svedaḥ</seg> <seg type="pāda" n="b">pipāsā na bubhukṣate</seg> /</l>

<l xml:id="HV_App.I,32.60"><seg type="pāda" n="a">pralāpa eva kiṃ tasyāṃ</seg> <seg type="pāda" n="b">śāstrato brūta niścitam</seg> //</l>


<milestone unit="speaker" n="{vaidyā ūcuḥ} HV_App.I,32.61"/>
<l xml:id="HV_App.I,32.62"><seg type="pāda" n="a">krīḍāvihāre militāḥ</seg> <seg type="pāda" n="b">strījanā devasaṃnidhau</seg> /</l>

<l xml:id="HV_App.I,32.63"><seg type="pāda" n="a">rūpeṇāpratimā devī</seg> <seg type="pāda" n="b">rājaputrī ca bhāvinī</seg> /</l>

<l xml:id="HV_App.I,32.64"><seg type="pāda" n="a">dṛṣṭipātaḥ kṛtas tābhis tena</seg> <seg type="pāda" n="b">putryāṃ vyathābhavat</seg> //</l>

<l xml:id="HV_App.I,32.65"><seg type="pāda" n="a">rakṣāmantrais tathā pītaiḥ</seg> <seg type="pāda" n="b">sarṣapais tāṃ kumārikām</seg> /</l>

<l xml:id="HV_App.I,32.66"><seg type="pāda" n="a">pānīyair abhiṣekeṇa</seg> <seg type="pāda" n="b">parā śāntir bhaviṣyati</seg> //</l>

<l xml:id="HV_App.I,32.67"><seg type="pāda" n="a">ity uktvā bhiṣajaḥ sarve</seg> <seg type="pāda" n="b">nivṛttā nṛpaveśmataḥ</seg> /</l>

<l xml:id="HV_App.I,32.68"><seg type="pāda" n="a">sūcayanta punaḥ sarve</seg> <seg type="pāda" n="b">kāmābhiprāyajāṃ vyathām</seg> //</l>

<l xml:id="HV_App.I,32.69"><seg type="pāda" n="a">mātṛpṛṣṭā varārohā</seg> <seg type="pāda" n="b">cirakālam uvāca sā</seg> /</l>

<l xml:id="HV_App.I,32.70"><seg type="pāda" n="a">lajjāvatī mahābhāgā</seg> <seg type="pāda" n="b">mātaraṃ rudatī bhṛśam</seg> //</l>

<l xml:id="HV_App.I,32.71"><seg type="pāda" n="a">mātar na rocate nityaṃ</seg> <seg type="pāda" n="b">bhāṣaṇaṃ na ca bhojanam</seg> /</l>

<l xml:id="HV_App.I,32.72"><seg type="pāda" n="a">na cāpy utsavakaṃ mātaḥ</seg> <seg type="pāda" n="b">sadāhaṃ hṛdayaṃ śṛṇu</seg> /</l>

<l xml:id="HV_App.I,32.73"><seg type="pāda" n="a">ity uktvā virarāmātha hy</seg> <seg type="pāda" n="b">uṣā nārī varāṅganā</seg> //</l>

<l xml:id="HV_App.I,32.74"><seg type="pāda" n="a">sarvābhiḥ strībhir ārabdham</seg> <seg type="pāda" n="b">anyonyaṃ mukhavīkṣaṇam</seg> /</l>

<l xml:id="HV_App.I,32.75"><seg type="pāda" n="a">lajjānukāri nārīṇāṃ</seg> <seg type="pāda" n="b">yauvanaṃ hi bhaved iti</seg> //</l>

<l xml:id="HV_App.I,32.76"><seg type="pāda" n="a">iyaṃ ca rājakanyā hi</seg> <seg type="pāda" n="b">bhartṛyogyā kim ucyate</seg> /</l>

<l xml:id="HV_App.I,32.77"><seg type="pāda" n="a">pituḥ prasādān mātuś ca</seg> <seg type="pāda" n="b">prāpnuyāt sadṛśaṃ varam</seg> //</l>

<note>Colophon</note>

<milestone unit="speaker" n="{vaiśaṃpāyana uvāca} HV_App.I,32.78"/>
<l xml:id="HV_App.I,32.79"><seg type="pāda" n="a">tatrasthāḥ paramā nāryaś</seg> <seg type="pāda" n="b">citreṇa paramādbhutāḥ</seg> //</l>


<note>h: HV (CE), Appendix I, No. 33. Input by Luther Obrock, corrected by J. Wayne Bass, supervised, checked, and corrected by James L. Fitzgerald. Fall 2004 and Spring 2005. :h</note>
<note>k: After the ref. of adhy. 108, all Mss. (ex. Ś1 Ñ1) ins.: :k</note>
<l xml:id="HV_App.I,33.1"><seg type="pāda" n="a">atha dvāravatīṃ prāpya</seg> <seg type="pāda" n="b">sthitā sā bhavanāntike</seg> /</l>

<l xml:id="HV_App.I,33.2"><seg type="pāda" n="a">pravṛttiharaṇārthāya</seg> <seg type="pāda" n="b">citralekhā vyacintayat</seg> //</l>

<l xml:id="HV_App.I,33.3"><seg type="pāda" n="a">atha cintayatī sā tu</seg> <seg type="pāda" n="b">buddhim vṛttiviniścitām</seg> /</l>

<l xml:id="HV_App.I,33.4"><seg type="pāda" n="a">nāradaṃ dadṛśe tatra</seg> <seg type="pāda" n="b">dhyāyantam udake munim</seg> //</l>

<note>k: After line 4, D6 T1.2 G M ins.: :k</note>
<l xml:id="**HV_App.I,33.4**1:1"><seg type="pāda" n="a">arcayantaṃ jagannāthaṃ</seg> <seg type="pāda" n="b">manasā viṣṇum īśvaram</seg> /</l>

<l xml:id="HV_App.I,33.5"><seg type="pāda" n="a">taṃ dṛṣṭvā citralekhā tu</seg> <seg type="pāda" n="b">harṣeṇotphullalocanā</seg> /</l>

<l xml:id="HV_App.I,33.6"><seg type="pāda" n="a">upasṛtyābhivādyātha</seg> <seg type="pāda" n="b">tatra cādhomukhī sthitā</seg> //</l>

<l xml:id="HV_App.I,33.7"><seg type="pāda" n="a">nāradas tv āśiṣaṃ dattvā</seg> <seg type="pāda" n="b">citralehkām athābravīt</seg> /</l>

<l xml:id="HV_App.I,33.8"><seg type="pāda" n="a">kim artham iha saṃprāptā</seg> <seg type="pāda" n="b">śrotum icchāmi tattvataḥ</seg> //</l>

<l xml:id="HV_App.I,33.9"><seg type="pāda" n="a">devarṣim atha taṃ divyaṃ</seg> <seg type="pāda" n="b">nāradaṃ lokapūjitam</seg> /</l>

<l xml:id="HV_App.I,33.10"><seg type="pāda" n="a">kṛtāñjalipuṭā bhūtvā</seg> <seg type="pāda" n="b">citralekhābravīd vacaḥ</seg> //</l>

<l xml:id="HV_App.I,33.11"><seg type="pāda" n="a">bhagavañ śrūyatāṃ vākyaṃ</seg> <seg type="pāda" n="b">dautyenāham ihāgatā</seg> /</l>

<l xml:id="HV_App.I,33.12"><seg type="pāda" n="a">aniruddhaṃ mune netuṃ</seg> <seg type="pāda" n="b">yadarthaṃ ca śṛṇuṣva me</seg> //</l>

<l xml:id="HV_App.I,33.13"><seg type="pāda" n="a">nagare śoṇitapure</seg> <seg type="pāda" n="b">bāṇo nāma mahāsuraḥ</seg> /</l>

<l xml:id="HV_App.I,33.14"><seg type="pāda" n="a">tasya kanyā varārohā</seg> <seg type="pāda" n="b">nāmnā coṣeti viśrutā</seg> /</l>

<l xml:id="HV_App.I,33.15"><seg type="pāda" n="a">bhagavan sānuraktā ca</seg> <seg type="pāda" n="b">prādyumnau puruṣottame</seg> //</l>

<l xml:id="HV_App.I,33.16"><seg type="pāda" n="a">devyā varātisargeṇa</seg> <seg type="pāda" n="b">tasyā bhartā vinirmitaḥ</seg> /</l>

<l xml:id="HV_App.I,33.17"><seg type="pāda" n="a">taṃ ca netuṃ samāyātā</seg> <seg type="pāda" n="b">tatra siddhiṃ vidhatsva me</seg> //</l>

<l xml:id="HV_App.I,33.18"><seg type="pāda" n="a">mayā nīte 'niruddhe tu</seg> <seg type="pāda" n="b">nagaraṃ śoṇitāhvayam</seg> /</l>

<l xml:id="HV_App.I,33.19"><seg type="pāda" n="a">praVrttiḥ puṇḍarīkākṣe</seg> <seg type="pāda" n="b">tvayākhyeyā mahāmune</seg> //</l>

<l xml:id="HV_App.I,33.20"><seg type="pāda" n="a">avaśyaṃ bhavitā caiva</seg> <seg type="pāda" n="b">kṛṣṇena saha saṃgamaḥ</seg> /</l>

<l xml:id="HV_App.I,33.21"><seg type="pāda" n="a">bāṇasya sumahān saṃkhye</seg> <seg type="pāda" n="b">divyo hi sa mahāsuraḥ</seg> //</l>

<l xml:id="HV_App.I,33.22"><seg type="pāda" n="a">na ca śakto 'niruddhas taṃ</seg> <seg type="pāda" n="b">jetuṃ yuddhe mahāsuram</seg> /</l>

<l xml:id="HV_App.I,33.23"><seg type="pāda" n="a">sahasrabāhum āyāntaṃ</seg> <seg type="pāda" n="b">jayet kṛṣṇo mahābhujaḥ</seg> //</l>

<l xml:id="HV_App.I,33.24"><seg type="pāda" n="a">bhagavat saṃnikarṣeṇa</seg> <seg type="pāda" n="b">siddhaṃ me kāryam īhitam</seg> /</l>

<note>k: After line 24, K2 D2 ins. (D2 om. line 2):k</note>
<l xml:id="**HV_App.I,33.24**2:1"><seg type="pāda" n="a">hṛtaḥ pravṛttiṃ kṛtvā me</seg> <seg type="pāda" n="b">so 'niruddhaḥ kathaṃ bhavet</seg> /</l>

<l xml:id="**HV_App.I,33.24**2:2"><seg type="pāda" n="a">kathaṃ kruddho hṛṛṣīkeśas</seg> <seg type="pāda" n="b">trailokyadahanakṣamaḥ</seg> //</l>

<l xml:id="HV_App.I,33.25"><seg type="pāda" n="a">kathaṃ hi puṇḍarīkākṣo</seg> <seg type="pāda" n="b">jñāpito 'sau bhaved idam</seg> //</l>

<l xml:id="HV_App.I,33.26"><seg type="pāda" n="a">tvat prasādāc ca bhagavan</seg> <seg type="pāda" n="b">na me kṛṣṇād bhayaṃ bhavet</seg> /</l>

<l xml:id="HV_App.I,33.27"><seg type="pāda" n="a">sa hi tattvārthadṛṣṭis tu</seg> <seg type="pāda" n="b">aniruddhaḥ kathaṃ hriyet</seg> //</l>

<l xml:id="HV_App.I,33.28"><seg type="pāda" n="a">kruddho hi sa mahābāhus</seg> <seg type="pāda" n="b">trailokyam api nirdahet</seg> /</l>

<l xml:id="HV_App.I,33.29"><seg type="pāda" n="a">pautraśokābhisaṃtaptaḥ</seg> <seg type="pāda" n="b">śāpena sa daheta mām</seg> //</l>

<l xml:id="HV_App.I,33.30"><seg type="pāda" n="a">etāv arthau hi bhagavaṃś</seg> <seg type="pāda" n="b">cintituṃ vai tvam arhasi</seg> /</l>

<l xml:id="HV_App.I,33.31"><seg type="pāda" n="a">yathā hy uṣā labhet kāntaṃ</seg> <seg type="pāda" n="b">mama caivābhayaṃ bhavet</seg> //</l>

<l xml:id="HV_App.I,33.32"><seg type="pāda" n="a">ity evam ukto bhagavāṃś</seg> <seg type="pāda" n="b">citralekhāṃ sa nāradaḥ</seg> /</l>

<l xml:id="HV_App.I,33.33"><seg type="pāda" n="a">uvāca ca śubhaṃ vākyaṃ</seg> <seg type="pāda" n="b">mā bhais tvaṃ samayaṃ śṛṇu</seg> //</l>

<l xml:id="HV_App.I,33.34"><seg type="pāda" n="a">tvayā nīte 'niruddhe tu</seg> <seg type="pāda" n="b">kanyāveśma praveśite</seg> /</l>

<l xml:id="HV_App.I,33.35"><seg type="pāda" n="a">yadi yuddhaṃ bhavet tatra</seg> <seg type="pāda" n="b">smartavyo 'haṃ śucismite</seg> //</l>

<l xml:id="HV_App.I,33.36"><seg type="pāda" n="a">mamaiṣa paramaḥ kāmo</seg> <seg type="pāda" n="b">yuddhaṃ draṣṭuṃ manorame</seg> /</l>

<l xml:id="HV_App.I,33.37"><seg type="pāda" n="a">yad dṛṣṭvā ca bhavet prītiḥ</seg> <seg type="pāda" n="b">pravṛttiś ca dṛḍhā bhavet</seg> //</l>

<l xml:id="HV_App.I,33.38"><seg type="pāda" n="a">gṛhyatāṃ tāmasī vidyā</seg> <seg type="pāda" n="b">sarvalokapramohinī</seg> /</l>

<l xml:id="HV_App.I,33.39"><seg type="pāda" n="a">kṛtakṛtyā tato devi</seg> <seg type="pāda" n="b">eṣa vidyāṃ dadāmy aham</seg> //</l>

<l xml:id="HV_App.I,33.40"><seg type="pāda" n="a">evam ukte tu vacane</seg> <seg type="pāda" n="b">nāradena maharṣiṇā</seg> /</l>

<l xml:id="HV_App.I,33.41"><seg type="pāda" n="a">tatheti vacanaṃ prāha</seg> <seg type="pāda" n="b">citralekhā manojavā</seg> //</l>

<l xml:id="HV_App.I,33.42"><seg type="pāda" n="a">abhivādya mahātmānam</seg> <seg type="pāda" n="b">ṛṣīṇāṃ nāradaṃ varam</seg> /</l>

<l xml:id="HV_App.I,33.43"><seg type="pāda" n="a">niraikṣatāniruddhasya</seg> <seg type="pāda" n="b">gṛhaṃ gatvāntarikṣagā</seg> //</l>


<note>h: HV (CE), Appendix I, No. 34. Input by Luther Obrock, corrected by J. Wayne Bass, supervised, checked, and corrected by James L. Fitzgerald. Fall 2004 and Spring 2005. :h</note>
<note>k: K Ñ2.3 V B1.3 D1.3-5 T4 G2.4.5 ins. after 108.5; B2 Dn Ds D2.6 after the first occurrence of 108.6ab: T2 G1 after *1214: :k</note>
<l xml:id="HV_App.I,34.1"><seg type="pāda" n="a">tato 'ntarikṣād evāśu</seg> <seg type="pāda" n="b">prāsādopari viṣṭhitā</seg> /</l>

<l xml:id="HV_App.I,34.2"><seg type="pāda" n="a">prādyumniṃ vacanaṃ prāha</seg> <seg type="pāda" n="b">ślakṣṇaṃ madhurayā girā</seg> //</l>

<l xml:id="HV_App.I,34.3"><seg type="pāda" n="a">cakṣur dattvā tu sā tasmai</seg> <seg type="pāda" n="b">kṛtvā cātmanidarśanam</seg> /</l>

<l xml:id="HV_App.I,34.4"><seg type="pāda" n="a">taṃ vivikte tu vai deśe</seg> <seg type="pāda" n="b">sā vākyam idam abravīt</seg> //</l>

<l xml:id="HV_App.I,34.5"><seg type="pāda" n="a">api te kuśalaṃ vīra</seg> <seg type="pāda" n="b">sarvatra yadunandana</seg> /</l>

<l xml:id="HV_App.I,34.6"><seg type="pāda" n="a">ahas tāvatpradoṣo vā</seg> <seg type="pāda" n="b">kaccid gacchati te sukham</seg> //</l>

<l xml:id="HV_App.I,34.7"><seg type="pāda" n="a">śṛṇuṣva tvaṃ mahābāho</seg> <seg type="pāda" n="b">vijñaptiṃ me ratīsuta</seg> /</l>

<l xml:id="HV_App.I,34.8"><seg type="pāda" n="a">uṣāyā mama sakhyās tu</seg> <seg type="pāda" n="b">vākyaṃ vakṣyāmi tattvataḥ</seg> //</l>

<l xml:id="HV_App.I,34.9"><seg type="pāda" n="a">svapne tu yā tvayā dṛṣṭā</seg> <seg type="pāda" n="b">strībhāvaṃ cāpi lambhitā</seg> /</l>

<l xml:id="HV_App.I,34.10"><seg type="pāda" n="a">bibharti hṛdayena tvāṃ</seg> <seg type="pāda" n="b">tayā saṃpreṣitāsmy aham</seg> //</l>

<l xml:id="HV_App.I,34.11"><seg type="pāda" n="a">rudatī jṛmbhatī caiva</seg> <seg type="pāda" n="b">niḥśvasantī muhur muhuḥ</seg> /</l>

<l xml:id="HV_App.I,34.12"><seg type="pāda" n="a">tvaddarśanaparā saumya</seg> <seg type="pāda" n="b">kāminī paritapyate</seg> //</l>

<l xml:id="HV_App.I,34.13"><seg type="pāda" n="a">yadi tvaṃ yāsyase vīra</seg> <seg type="pāda" n="b">dhārayiṣyati jīvitam</seg> /</l>

<l xml:id="HV_App.I,34.14"><seg type="pāda" n="a">adarśanena maraṇaṃ</seg> <seg type="pāda" n="b">tasyā nāsty atra saṃśayaḥ</seg> //</l>

<l xml:id="HV_App.I,34.15"><seg type="pāda" n="a">yadi nārīsahasraṃ te</seg> <seg type="pāda" n="b">hṛdisthaṃ yadunandana</seg> /</l>

<l xml:id="HV_App.I,34.16"><seg type="pāda" n="a">striyāḥ kāmayamānāyāḥ</seg> <seg type="pāda" n="b">kartavyā hastadhāraṇā</seg> //</l>

<l xml:id="HV_App.I,34.17"><seg type="pāda" n="a">tvaṃ ca tasyā varotsarge</seg> <seg type="pāda" n="b">devyā datto manorathaḥ</seg> /</l>

<l xml:id="HV_App.I,34.18"><seg type="pāda" n="a">citrapaṭṭaṃ mayā dattaṃ</seg> <seg type="pāda" n="b">tvac cihnaṃ vīkṣya jīvati</seg> //</l>

<note>k: After line 18 Dn Ds D6 ins. :k</note>
<l xml:id="**HV_App.I,34.18**1:1"><seg type="pāda" n="a">tadutsaṅge samāropya</seg> <seg type="pāda" n="b">jīvate darśanepsayā</seg> /</l>

<l xml:id="HV_App.I,34.19"><seg type="pāda" n="a">sānukrośo yaduśreṣṭha</seg> <seg type="pāda" n="b">bhava tasyā manorathe</seg> /</l>

<l xml:id="HV_App.I,34.20"><seg type="pāda" n="a">uṣā te patate mūrdhnā</seg> <seg type="pāda" n="b">vayaṃ ca yadunandana</seg> //</l>

<l xml:id="HV_App.I,34.21"><seg type="pāda" n="a">śrūyatāṃ codbhavas tasyāḥ</seg> <seg type="pāda" n="b">kulaṃ śīlaṃ ca yādṛśam</seg> /</l>

<l xml:id="HV_App.I,34.22"><seg type="pāda" n="a">saṃsthānaṃ prakṛtiṃ cāsyāḥ</seg> <seg type="pāda" n="b">pitaraṃ ca bravīmi te</seg> //</l>

<l xml:id="HV_App.I,34.23"><seg type="pāda" n="a">vairocanisuto vīro</seg> <seg type="pāda" n="b">bāṇo nāma mahāsuraḥ</seg> /</l>

<l xml:id="HV_App.I,34.24"><seg type="pāda" n="a">sa rājā śoṇitapure</seg> <seg type="pāda" n="b">tasya tvām icchate sutā</seg> //</l>

<l xml:id="HV_App.I,34.25"><seg type="pāda" n="a">tvadbhāvagatacittā sā</seg> <seg type="pāda" n="b">tvām ṛte na hi jīvati</seg> /</l>

<l xml:id="HV_App.I,34.26"><seg type="pāda" n="a">manorathakṛto bhartā</seg> <seg type="pāda" n="b">devyā datto na saṃśayaḥ</seg> /</l>

<l xml:id="HV_App.I,34.27"><seg type="pāda" n="a">tvatsaṃgamāt sā suśroṇī</seg> <seg type="pāda" n="b">prāṇān dhārayate śubhā</seg> //</l>

<l xml:id="HV_App.I,34.28"><seg type="pāda" n="a">citralekhāvacaḥ śrutvā</seg> <seg type="pāda" n="b">so 'niruddho 'bravīd idam</seg> /</l>

<l xml:id="HV_App.I,34.29"><seg type="pāda" n="a">dṛṣṭā svapne mayā sā hi</seg> <seg type="pāda" n="b">tanmattaḥ śṛṇu śobhane</seg> //</l>

<note>k: After line 29 K4 ins. :k</note>
<l xml:id="**HV_App.I,34.29**2:1"><seg type="pāda" n="a">tataḥ prabuddhe na labhe</seg> <seg type="pāda" n="b">śarma naiva ratiṃ sakhi</seg> /</l>

<l xml:id="HV_App.I,34.30"><seg type="pāda" n="a">rūpaṃ kāntiṃ matiṃ caiva</seg> <seg type="pāda" n="b">saṃyogaṃ ruditaṃ tathā</seg> /</l>

<l xml:id="HV_App.I,34.31"><seg type="pāda" n="a">evaṃ sarvam ahorātraṃ</seg> <seg type="pāda" n="b">muhyāmi paricintayan</seg> //</l>

<l xml:id="HV_App.I,34.32"><seg type="pāda" n="a">yady ahaṃ samanugrāhyo</seg> <seg type="pāda" n="b">yadi sakhyaṃ tvam icchasi</seg> /</l>

<l xml:id="HV_App.I,34.33"><seg type="pāda" n="a">nayasva citralekhe māṃ</seg> <seg type="pāda" n="b">draṣṭum icchāmy ahaṃ priyām</seg> //</l>

<note>k: After line 33, Ñ3 Dn2 ins. :k</note>
<l xml:id="**HV_App.I,34.33**3:1"><seg type="pāda" n="a">īpsitaṃ tasya vijñāya</seg> <seg type="pāda" n="b">sāniruddhasya bhāvinā</seg> /</l>

<l xml:id="**HV_App.I,34.33**3:2"><seg type="pāda" n="a">citralekhā tatas tuṣṭā</seg> <seg type="pāda" n="b">tatheti ca tam abravīt</seg> //</l>

<l xml:id="HV_App.I,34.34"><seg type="pāda" n="a">kāmasaṃtāpasaṃtaptaḥ</seg> <seg type="pāda" n="b">priyāsaṃgamakātaraḥ</seg> /</l>

<l xml:id="HV_App.I,34.35"><seg type="pāda" n="a">eṣo 'ñjalir mayā baddhaḥ</seg> <seg type="pāda" n="b">satyaṃ svapnaṃ kuruṣva me</seg> //</l>

<l xml:id="HV_App.I,34.36"><seg type="pāda" n="a">tasya tad vacanaṃ śrutvā</seg> <seg type="pāda" n="b">citralekhā varāpsarāḥ</seg> /</l>

<l xml:id="HV_App.I,34.37"><seg type="pāda" n="a">saphalo 'dya mama kleśaḥ</seg> <seg type="pāda" n="b">sakhyā me yat prayācitam</seg> //</l>

<l xml:id="HV_App.I,34.38"><seg type="pāda" n="a">īpsitaṃ tasya vijñāya</seg> <seg type="pāda" n="b">aniruddhasya bhāminī</seg> /</l>

<l xml:id="HV_App.I,34.39"><seg type="pāda" n="a">citralekhā tatas tuṣṭā</seg> <seg type="pāda" n="b">tatheti ca tam abravīt</seg> //</l>

<note>k: After line 39, D4 ins. :k</note>
<l xml:id="**HV_App.I,34.39**4:1"><seg type="pāda" n="a">vārtālāpaiḥ sumadhuraiḥ</seg> <seg type="pāda" n="b">kāṅkṣitārtho 'pi nidrayā</seg> /</l>

<l xml:id="**HV_App.I,34.39**4:2"><seg type="pāda" n="a">nimīlitākṣaḥ so 'bhavan</seg> <seg type="pāda" n="b">nṛpa śārdūlavikramaḥ</seg> //</l>

<l xml:id="**HV_App.I,34.39**4:3"><seg type="pāda" n="a">sukeśyA vacanaṃ ślāghyaṃ</seg> <seg type="pāda" n="b">jahāra saha śayyayā</seg> /</l>

<l xml:id="**HV_App.I,34.39**4:4"><seg type="pāda" n="a">dvyadhikaṃ ayutaṃ bhūpa</seg> <seg type="pāda" n="b">trimuhūrtamanavegataḥ</seg> //</l>

<note>k: Regarding line 4b of *4 --manavegataḥ??; must be metri causa for manovegataḥ; the compound manavaśas is noted in Monier--Williams with question mark (p.783, col.2, last item) (JLF) :k</note>

<note>h: HV (CE), Appendix I, No. 35. Input by Luther Obrock, corrected by J. Wayne Bass, supervised, checked, and corrected by James L. Fitzgerald. Fall 2004 and Spring 2005. :h</note>
<note>k: K1.3.4 Ñ2.3 V B D T2.4 G ins. after adhy 108: Ś1 after adhy. 109 :k</note>

<milestone unit="speaker" n="vaiśaṃpāyana uvāca"/>
<l xml:id="HV_App.I,35.1"><seg type="pāda" n="a">yadā bāṇapure vīraḥ</seg> <seg type="pāda" n="b">so 'niruddhaḥ sahoṣayā</seg> /</l>

<l xml:id="HV_App.I,35.2"><seg type="pāda" n="a">saṃniruddho narendreṇa</seg> <seg type="pāda" n="b">bāṇena balisūnunā</seg> //</l>

<l xml:id="HV_App.I,35.3"><seg type="pāda" n="a">tadā devīṃ sa kaumārīṃ</seg> <seg type="pāda" n="b">rakṣārthaṃ śaraṇaṃ gataḥ</seg> /</l>

<l xml:id="HV_App.I,35.4"><seg type="pāda" n="a">yad gītam aniruddhena</seg> <seg type="pāda" n="b">devyāḥ stotram idaṃ śṛṇu</seg> //</l>

<l xml:id="HV_App.I,35.5"><seg type="pāda" n="a">anantam akṣayaṃ divyam</seg> <seg type="pāda" n="b">ādidevaṃ sanātanam</seg> /</l>

<l xml:id="HV_App.I,35.6"><seg type="pāda" n="a">nārāyaṇaṃ namaskṛtya</seg> <seg type="pāda" n="b">pravaraṃ prathamaṃ prabhum</seg> //</l>

<l xml:id="HV_App.I,35.7"><seg type="pāda" n="a">caṇḍīṃ kātyāyanīṃ devīm</seg> <seg type="pāda" n="b">āryāṃ lokanamaskṛtām</seg> /</l>

<note>k: After line 7, G(ed.) ins. :k</note>
<l xml:id="**HV_App.I,35.7**1:1"><seg type="pāda" n="a">mahendraviṣṇubhaginīṃ</seg> <seg type="pāda" n="b">sarvadevanamaskṛtām</seg> /</l>

<l xml:id="HV_App.I,35.8"><seg type="pāda" n="a">varadāṃ kīrtayiṣyāmi</seg> <seg type="pāda" n="b">nāmabhir harisaṃstutaiḥ</seg> //</l>

<l xml:id="HV_App.I,35.9"><seg type="pāda" n="a">ṛsibhir daivataiś caiva</seg> <seg type="pāda" n="b">vākpuṣpair arcitāṃ śubhām</seg> /</l>

<l xml:id="HV_App.I,35.10"><seg type="pāda" n="a">tāṃ devīṃ sarvadehasthāṃ</seg> <seg type="pāda" n="b">sarvadevanamaskṛtām</seg> //</l>

<l xml:id="HV_App.I,35.11"><seg type="pāda" n="a">mahendraviṣṇubhaginīṃ</seg> <seg type="pāda" n="b">namasyāmi hitāya vai</seg> /</l>

<l xml:id="HV_App.I,35.12"><seg type="pāda" n="a">manasā bhāvaśuddhena</seg> <seg type="pāda" n="b">śuciḥ stoṣye kṛtāñjaliḥ</seg> //</l>

<l xml:id="HV_App.I,35.13"><seg type="pāda" n="a">gautamīṃ kaṃsabhayadāṃ</seg> <seg type="pāda" n="b">yaśodānandavardhinīm</seg> /</l>

<l xml:id="HV_App.I,35.14"><seg type="pāda" n="a">medhyāṃ gokulasaṃbhūtāṃ</seg> <seg type="pāda" n="b">nandagopasya nandinīm</seg> //</l>

<l xml:id="HV_App.I,35.15"><seg type="pāda" n="a">prajñāṃ dakṣāṃ śivāṃ saumyāṃ</seg> <seg type="pāda" n="b">danuputrapramardinīm</seg> /</l>

<l xml:id="HV_App.I,35.16"><seg type="pāda" n="a">tāṃ devīṃ sarvadehasthāṃ</seg> <seg type="pāda" n="b">sarvabhūtanamaskṛtām</seg> //</l>

<l xml:id="HV_App.I,35.17"><seg type="pāda" n="a">darśanīṃ pūranīṃ māyāṃ</seg> <seg type="pāda" n="b">śaśivaktrāṃ śaśiprabhām</seg> /</l>

<l xml:id="HV_App.I,35.18"><seg type="pāda" n="a">śāntiṃ dhruvāṃ ca jananīṃ</seg> <seg type="pāda" n="b">mohanīṃ śoṣaṇīṃ tathā</seg> //</l>

<l xml:id="HV_App.I,35.19"><seg type="pāda" n="a">sevyāṃ devaiḥ sarṣigaṇaiḥ</seg> <seg type="pāda" n="b">sarvadevanamaskṛtām</seg> /</l>

<l xml:id="HV_App.I,35.20"><seg type="pāda" n="a">kālīṃ kātyāyanīṃ devīṃ</seg> <seg type="pāda" n="b">bhayadāṃ bhayanāśanīm</seg> //</l>

<note>k: After line 20, Dn ins. :k</note>
<l xml:id="**HV_App.I,35.20**2:1"><seg type="pāda" n="a">kanyāṃ kapālinīṃ devīṃ</seg> <seg type="pāda" n="b">saumyāṃ tridaśapūjitām</seg> /</l>

<l xml:id="HV_App.I,35.21"><seg type="pāda" n="a">kātyāyanīṃ kāmagamāṃ</seg> <seg type="pāda" n="b">trinetrāṃ brahmacāriṇīm</seg> /</l>

<l xml:id="HV_App.I,35.22"><seg type="pāda" n="a">saudāminīṃ megharavāṃ</seg> <seg type="pāda" n="b">vetālīṃ vipulānanām</seg> //</l>

<l xml:id="HV_App.I,35.23"><seg type="pāda" n="a">yūthasyādyāṃ mahābhāgāṃ</seg> <seg type="pāda" n="b">śakunīṃ revatīṃ tathā</seg> /</l>

<l xml:id="HV_App.I,35.24"><seg type="pāda" n="a">tithīnāṃ pañcamīṃ ṣaṣṭhīṃ</seg> <seg type="pāda" n="b">paurṇamāsīṃ caturdaśīm</seg> //</l>

<l xml:id="HV_App.I,35.25"><seg type="pāda" n="a">saptaviṃśati ṛkṣāṇi</seg> <seg type="pāda" n="b">nadyaḥ sarvā diśo daśa</seg> /</l>

<l xml:id="HV_App.I,35.26"><seg type="pāda" n="a">nagaropavanodyāna+</seg> <seg type="pāda" n="b">+dvārāṭṭālakavāsinīm</seg> /</l>

<l xml:id="HV_App.I,35.27"><seg type="pāda" n="a">hrīṃ śrīṃ gaṅgāṃ ca gāndhārīṃ</seg> <seg type="pāda" n="b">yoginīṃ yogadāṃ satām</seg> /</l>

<l xml:id="HV_App.I,35.28"><seg type="pāda" n="a">kīrtim āśāṃ diśaṃ sparśāṃ</seg> <seg type="pāda" n="b">namasyāmi sarasvatīm</seg> //</l>

<l xml:id="HV_App.I,35.29"><seg type="pāda" n="a">vedānāṃ mātaraṃ caiva</seg> <seg type="pāda" n="b">sāvitrīṃ bhaktavatsalām</seg> /</l>

<l xml:id="HV_App.I,35.30"><seg type="pāda" n="a">tapasvinīṃ śāntikarīm</seg> <seg type="pāda" n="b">ekānaṃśāṃ sanātanīm</seg> //</l>

<l xml:id="HV_App.I,35.31"><seg type="pāda" n="a">kauberīṃ madirāṃ caṇḍām</seg> <seg type="pāda" n="b">ilāṃ malayavāsinīm</seg> /</l>

<l xml:id="HV_App.I,35.32"><seg type="pāda" n="a">bhūtadhātrīṃ bhayakarīṃ</seg> <seg type="pāda" n="b">kūṣmāṇḍīṃ kusumapriyām</seg> //</l>

<l xml:id="HV_App.I,35.33"><seg type="pāda" n="a">dāriṇīṃ madirāvāsāṃ</seg> <seg type="pāda" n="b">vindhyakailāsavāsinīm</seg> /</l>

<l xml:id="HV_App.I,35.34"><seg type="pāda" n="a">varāṅganāṃ siṃharathāṃ</seg> <seg type="pāda" n="b">bahurūpāṃ vṛṣadhvajām</seg> //</l>

<l xml:id="HV_App.I,35.35"><seg type="pāda" n="a">durlabhāṃ durjayāṃ durgāṃ</seg> <seg type="pāda" n="b">niśumbhabhayadarśinīṃ</seg> /</l>

<l xml:id="HV_App.I,35.36"><seg type="pāda" n="a">surapriyāṃ surāṃ devīṃ</seg> <seg type="pāda" n="b">vajrapāṇyanujāṃ śivām</seg> //</l>

<l xml:id="HV_App.I,35.37"><seg type="pāda" n="a">kirātīṃ cīravasanāṃ</seg> <seg type="pāda" n="b">corasenānamaskṛtām</seg> /</l>

<l xml:id="HV_App.I,35.38"><seg type="pāda" n="a">ājyapāṃ somapāṃ saumyāṃ</seg> <seg type="pāda" n="b">sarvaparvatavāsinīṃ</seg> //</l>

<l xml:id="HV_App.I,35.39"><seg type="pāda" n="a">niśumbhaśumbhamathanīṃ</seg> <seg type="pāda" n="b">gajakumbhopamastanīṃ</seg> /</l>

<l xml:id="HV_App.I,35.40"><seg type="pāda" n="a">jananīṃ siddhasenasya</seg> <seg type="pāda" n="b">siddhacāraṇasevitām</seg> /</l>

<l xml:id="HV_App.I,35.41"><seg type="pāda" n="a">varāṃ kumāraprabhavāṃ</seg> <seg type="pāda" n="b">pārvatīṃ parvatātmajām</seg> //</l>

<l xml:id="HV_App.I,35.42"><seg type="pāda" n="a">pañcāśad devakanyānāṃ</seg> <seg type="pāda" n="b">patnyo devagaṇasya ca</seg> /</l>

<l xml:id="HV_App.I,35.43"><seg type="pāda" n="a">kadrūputrasahasrasya</seg> <seg type="pāda" n="b">putrapautravarastriyaḥ</seg> //</l>

<l xml:id="HV_App.I,35.44"><seg type="pāda" n="a">mātā pitā jaganmānyā</seg> <seg type="pāda" n="b">divi devāpsarogaṇaiḥ</seg> /</l>

<l xml:id="HV_App.I,35.45"><seg type="pāda" n="a">ṛṣipatnīgaṇānāṃ ca</seg> <seg type="pāda" n="b">yakṣagandharvayoṣitām</seg> //</l>

<l xml:id="HV_App.I,35.46"><seg type="pāda" n="a">vidyādharāṇāṃ nārīṣu</seg> <seg type="pāda" n="b">sādhvīṣu manujāsu ca</seg> /</l>

<l xml:id="HV_App.I,35.47"><seg type="pāda" n="a">evam etāsu nārīṣu</seg> <seg type="pāda" n="b">sarvabhūtāśrayā hy asi</seg> //</l>

<l xml:id="HV_App.I,35.48"><seg type="pāda" n="a">namaskṛtāsi trailokye</seg> <seg type="pāda" n="b">kiṃnarodgītasevite</seg> /</l>

<l xml:id="HV_App.I,35.49"><seg type="pāda" n="a">acintyā hy aprameyāsi</seg> <seg type="pāda" n="b">yāsi sāsi namo 'stu te</seg> //</l>

<l xml:id="HV_App.I,35.50"><seg type="pāda" n="a">ebhir nāmabhir anyaiś ca</seg> <seg type="pāda" n="b">kīrtitā hy asi gautami</seg> /</l>

<l xml:id="HV_App.I,35.51"><seg type="pāda" n="a">tvatprasādād avighnena</seg> <seg type="pāda" n="b">kṣipraṃ mucyeya bandhanāt</seg> //</l>

<l xml:id="HV_App.I,35.52"><seg type="pāda" n="a">avekṣasva viśālākṣi</seg> <seg type="pāda" n="b">pādau te śaraṇaṃ vraje</seg> /</l>

<l xml:id="HV_App.I,35.53"><seg type="pāda" n="a">sarveṣām eva bandhānāṃ</seg> <seg type="pāda" n="b">mokṣaṇaṃ kartum arhasi</seg> //</l>

<l xml:id="HV_App.I,35.54"><seg type="pāda" n="a">brahmā viṣṇuś ca rudraś ca</seg> <seg type="pāda" n="b">candrasūryāgnimārutāḥ</seg> /</l>

<l xml:id="HV_App.I,35.55"><seg type="pāda" n="a">aśvinau vasavaś caiva</seg> <seg type="pāda" n="b">dhātā bhūmir diśo daśa</seg> //</l>

<note>k: After line 55, Ñ2 V1.2 B Dn Ds D6 ins. :k</note>
<l xml:id="**HV_App.I,35.55**3:1"><seg type="pāda" n="a">marutaḥ sahaparjanyo</seg> <seg type="pāda" n="b">dhātā bhūmir diśo daśa</seg> /</l>

<l xml:id="HV_App.I,35.56"><seg type="pāda" n="a">gāvo nakṣatravaṃśāś ca</seg> <seg type="pāda" n="b">grahā nadyo hradās tathā</seg> /</l>

<l xml:id="HV_App.I,35.57"><seg type="pāda" n="a">saritaḥ sāgarāś caiva</seg> <seg type="pāda" n="b">nānāvidyādharoragāḥ</seg> //</l>

<l xml:id="HV_App.I,35.58"><seg type="pāda" n="a">tathā nāgāḥ suparṇāś ca</seg> <seg type="pāda" n="b">gandharvāpsarasāṃ gaṇāḥ</seg> /</l>

<l xml:id="HV_App.I,35.59"><seg type="pāda" n="a">kṛtsnaṃ jagad idaṃ proktaṃ</seg> <seg type="pāda" n="b">devyā nāmānukīrtanāt</seg> //</l>

<l xml:id="HV_App.I,35.60"><seg type="pāda" n="a">devyāḥ stavam imaṃ puṇyaṃ</seg> <seg type="pāda" n="b">yaḥ paṭhet susamāhitaḥ</seg> /</l>

<l xml:id="HV_App.I,35.61"><seg type="pāda" n="a">sā devī saptame māsi</seg> <seg type="pāda" n="b">varam agryaṃ prayacchati</seg> //</l>

<l xml:id="HV_App.I,35.62"><seg type="pāda" n="a">aṣṭādaśabhujā devī</seg> <seg type="pāda" n="b">divyābharaṇabhūṣitā</seg> /</l>

<l xml:id="HV_App.I,35.63"><seg type="pāda" n="a">hāraśobhitasarvāṅgī</seg> <seg type="pāda" n="b">mukuṭojjvalabhūṣaṇā</seg> //</l>

<l xml:id="HV_App.I,35.64"><seg type="pāda" n="a">kātyāyani stūyase tvaṃ</seg> <seg type="pāda" n="b">varade vāmalocane</seg> /</l>

<note>k: After line 64a, Ds2 D5 Bom. Poona eds. G(ed) ins. :k</note>
<l xml:id="**HV_App.I,35.64**4:1">varam agryaṃ prayacchasi @</l>
<l xml:id="**HV_App.I,35.64**4:2">ataḥ stavīmi tāṃ devīṃ |</l>
<l xml:id="HV_App.I,35.65"><seg type="pāda" n="a">namo 'stu te mahādevi</seg> <seg type="pāda" n="b">suprītā hi bhajasva mām</seg> //</l>

<l xml:id="HV_App.I,35.66"><seg type="pāda" n="a">prayacchasva varaṃ hy āyuḥ</seg> <seg type="pāda" n="b">puṣṭiṃ caiva kṣamāṃ dhṛtim</seg> //</l>

<note>k: After line 66, Ds2 D6 ins. :k</note>

<milestone unit="speaker" n="devī uvāca"/>
<l xml:id="**HV_App.I,35.66**5:1"><seg type="pāda" n="a">prayacchāmi varaṃ hy āyuḥ</seg> <seg type="pāda" n="b">puṣṭiṃ caiva kṣamāṃ dhṛtim</seg> /</l>

<note>k: Ds2 D6 cont.; Ñ2 V B Ds1 D1.2.5 ins. after line 66:k</note>
<l xml:id="**HV_App.I,35.66**6:1"><seg type="pāda" n="a">bandhanastho vimucyeyaṃ</seg> <seg type="pāda" n="b">satyam etad bhaved iti</seg> /</l>

<note>k: D2 cont. :k</note>
<l xml:id="**HV_App.I,35.66**7:1"><seg type="pāda" n="a">śrutvā kāmān avāpnoti</seg> <seg type="pāda" n="b">kāṅkṣitān manujaḥ sadā</seg> /</l>

<l xml:id="HV_App.I,35.67"><seg type="pāda" n="a">evaṃ stutā mahādevī</seg> <seg type="pāda" n="b">durgā durgaparākramā</seg> /</l>

<l xml:id="HV_App.I,35.68"><seg type="pāda" n="a">sāṃnidhyaṃ kalpayām āsa</seg> <seg type="pāda" n="b">aniruddhasya bandhane</seg> //</l>

<l xml:id="HV_App.I,35.69"><seg type="pāda" n="a">aniruddhahitārthāya</seg> <seg type="pāda" n="b">devī śaraṇavatsalā</seg> /</l>

<l xml:id="HV_App.I,35.70"><seg type="pāda" n="a">baddhaṃ bāṇapure vīram</seg> <seg type="pāda" n="b">aniruddhaṃ vyamokṣayat</seg> //</l>

<l xml:id="HV_App.I,35.71"><seg type="pāda" n="a">sāntvayām āsa taṃ vīram</seg> <seg type="pāda" n="b">aniruddham amarṣaṇam</seg> /</l>

<l xml:id="HV_App.I,35.72"><seg type="pāda" n="a">prasādaṃ darśayām āsa</seg> <seg type="pāda" n="b">aniruddhasya bandhane</seg> //</l>

<note>k: V B1.3 ins. after line 71; B2 Dn Ds1 after line 72:k</note>
<l xml:id="**HV_App.I,35.71**8:1"><seg type="pāda" n="a">pūjayām āsa tāṃ vīraḥ</seg> <seg type="pāda" n="b">so 'niruddhaḥ pratāpavān</seg> /</l>

<l xml:id="HV_App.I,35.73"><seg type="pāda" n="a">nāgapāśena baddhasya</seg> <seg type="pāda" n="b">tasyoṣāhṛtacetasaḥ</seg> /</l>

<l xml:id="HV_App.I,35.74"><seg type="pāda" n="a">sphoṭayitvā karāgreṇa</seg> <seg type="pāda" n="b">panñjaraṃ vajrasaṃnibham</seg> //</l>

<l xml:id="HV_App.I,35.75"><seg type="pāda" n="a">ruddhaṃ bāṇapure vīraṃ</seg> <seg type="pāda" n="b">sāniruddham abhāṣata</seg> /</l>

<l xml:id="HV_App.I,35.76"><seg type="pāda" n="a">sāntvayantī vaco devī</seg> <seg type="pāda" n="b">prasādābhimukhī tadā</seg> //</l>

<l xml:id="HV_App.I,35.77">cakrāyudho mokṣayitāniruddha @</l>
<l xml:id="HV_App.I,35.78">tvāṃ bandhanād āśu sahasva kālam |</l>
<l xml:id="HV_App.I,35.79">chittvā tu bāṇasya sahasrabāhuṃ @</l>
<l xml:id="HV_App.I,35.80">purīṃ nijāṃ neṣyati daityasūdanaḥ ||</l>
<note>k: After line 80, K1 Ñ2 V2 B1 Ds D4 ins. :k</note>

<milestone unit="speaker" n="{vaiśaṃpāyana uvāca} **HV_App.I,35.80**9:0"/>
<l xml:id="**HV_App.I,35.80**9:1">cakrāyudho bāhusahasram ājau @</l>
<l xml:id="**HV_App.I,35.80**9:2">chittvāśu cakreṇa baleḥ sutasya ||</l>
<note>k: K1 Ñ2 V2 B1.2 Ds D4 cont.; B2 Dn ins. after line 80:k</note>
<milestone unit="speaker" n="{vaiśaṃpāyana uvāca} **HV_App.I,35.80**10:0"/>
<l xml:id="**HV_App.I,35.80**10:1">yadāniruddhaṃ saha bāṇaputryā @</l>
<l xml:id="**HV_App.I,35.80**10:2">netuṃ khagendreṇa hariḥ pravṛttaḥ ||</l>
<note>k: K1 Ñ2 V2 B1.2 Dn Ds D4 cont.; Ś1 V1.3 B3 D1.3.5.6 T4 G2.4.5 ins. after line 80 :k</note>
<l xml:id="**HV_App.I,35.80**11:1">mahāsure bāṇa udīrṇacakre |</l>
<l xml:id="**HV_App.I,35.80**11:2">nyakkāram āsannataraṃ niśamya |</l>
<note>k: After line 1 Ś1 ins. :k</note>
<l xml:id="**HV_App.I,35.80**11A:1">pitṛtvabāṇasya sa bāhucakram @</l>
<l xml:id="**HV_App.I,35.80**11A:2">cakrāyudho gṛhya tadāniruddhaṃ |</l>
<l xml:id="**HV_App.I,35.80**11A:3">pure mahābāṇa suparṇa cakre @</l>
<l xml:id="**HV_App.I,35.80**11A:4">nipātito bāhuviśīrṇagātraḥ |</l>
<note>k: While, D2 ins. after line 80 :k</note>
<l xml:id="**HV_App.I,35.80**12:5"><seg type="pāda" n="a">dīrgham āyuḥ prayacchāmi</seg> <seg type="pāda" n="b">yatheyaṃ paramā stutiḥ</seg> /</l>

<l xml:id="**HV_App.I,35.80**12:6"><seg type="pāda" n="a">bandhanastho vimucyeta</seg> <seg type="pāda" n="b">satyam etad bhaviṣyati</seg> //</l>

<l xml:id="HV_App.I,35.81">tato 'niruddhaḥ punar eva devīṃ @</l>
<l xml:id="HV_App.I,35.82">tuṣṭāva hṛṣṭaḥ śaśikāntavaktraḥ |</l>
<l xml:id="HV_App.I,35.83">namo 'stu te devi varaprade śive @</l>
<l xml:id="HV_App.I,35.84">namo 'stu te devi surārināśini ||</l>
<l xml:id="HV_App.I,35.85">namo 'stu te kāmacare sadā śive @</l>
<note>k: Ś1 D1.3.5 T2 G ins. after line 85; Ñ2 V2 B2.3. Ds D6 after line 86:k</note>
<l xml:id="**HV_App.I,35.85**13:1">namo 'stu te mahiṣasurārimardini |</l>
<l xml:id="HV_App.I,35.86">namo 'stu te sarvahitaiṣiṇi priye |</l>
<l xml:id="HV_App.I,35.87">namo 'stu te bhītikari dviṣāṃ sadā @</l>
<l xml:id="HV_App.I,35.88">namo 'stu te bandhanamokṣakāriṇi ||</l>
<l xml:id="HV_App.I,35.89"><seg type="pāda" n="a">brahmāṇīndrāṇi rudrāṇi</seg> <seg type="pāda" n="b">bhūtabhavyabhave śive</seg> /</l>

<l xml:id="HV_App.I,35.90"><seg type="pāda" n="a">trāhi māṃ sarvaduḥkhebhyo</seg> <seg type="pāda" n="b">nārāyaṇi namo 'stu te</seg> //</l>

<l xml:id="HV_App.I,35.91"><seg type="pāda" n="a">namo 'stu te jagannāthe</seg> <seg type="pāda" n="b">priye dānte mahāvrate</seg> /</l>

<note>k: For line 91, B1 subst. :k</note>
<l xml:id="**HV_App.I,35.91**14:1"><seg type="pāda" n="a">rudrapriye jaganmātar</seg> <seg type="pāda" n="b">nārāyaṇi namo 'stu te</seg> /</l>

<l xml:id="HV_App.I,35.92"><seg type="pāda" n="a">priyabhakte jaganmātaḥ</seg> <seg type="pāda" n="b">śailaputri vasuṃdhare</seg> //</l>

<l xml:id="HV_App.I,35.93"><seg type="pāda" n="a">trāhi māṃ tvaṃ viśālākṣi</seg> <seg type="pāda" n="b">nārāyaṇi namo 'stu te</seg> /</l>

<l xml:id="HV_App.I,35.94"><seg type="pāda" n="a">trāyasva sarvaduḥkhebhyo</seg> <seg type="pāda" n="b">dānavānāṃ bhayaṃkari</seg> //</l>

<note>k: After line 94, K1 V2 B1 Da Dn D1-3.5 ins. :k</note>
<l xml:id="**HV_App.I,35.94**15:1"><seg type="pāda" n="a">rudrapriye mahābhage</seg> <seg type="pāda" n="b">bhaktānām ārtināśini</seg> /</l>

<note>k: K1 B1 Dn D2.3 cont.; Ñ2 V B2.3 Ds D1.5.6 T2.4 G1-3 ins. after line 93; D4 after line 92; G4.5 after line 90 :k</note>
<l xml:id="**HV_App.I,35.94**16:1"><seg type="pāda" n="a">namāmi śirasā devīṃ</seg> <seg type="pāda" n="b">bandhanastho vimokṣitaḥ</seg> /</l>

<note>k: K1 Ñ2 V1.3 B Ds1 D1.6 cont. :k</note>
<l xml:id="**HV_App.I,35.94**17:1"><seg type="pāda" n="a">rakṣa māṃ sarvapāpebhyo</seg> <seg type="pāda" n="b">nārāyaṇi namo 'stute</seg> /</l>

<note>k: *17, pāda b has printed nārāyaṇi namo 'stute</note>
<note>k: (sic). This might be corrected to namo 'stu te (as with *14), but then I wondered if we might not have a vocative of namostutā? So I have typed it as printed. :k</note>
<note>k: While V2 cont. after *15 :k</note>
<l xml:id="**HV_App.I,35.94**18:1"><seg type="pāda" n="a">namo 'stu te mahādevi</seg> <seg type="pāda" n="b">śailaputri vasuṃdhare</seg> /</l>

<note>k: V2 cont.; V1.3 B2 Ds1 cont. after *15; D2.3 cont. after *16:k</note>
<l xml:id="**HV_App.I,35.94**19:1"><seg type="pāda" n="a">sarvaduḥkhabhayatrāsāt</seg> <seg type="pāda" n="b">trāhi māṃ parameśvari</seg> /</l>

<note>k: Ds1 cont. :k</note>

<milestone unit="speaker" n="vaiśaṃpāyana uvāca"/>
<l xml:id="**HV_App.I,35.94**20:1"><seg type="pāda" n="a">tathety uktvā rateḥ putraṃ</seg> <seg type="pāda" n="b">durgā durgaparākramā</seg> /</l>

<l xml:id="**HV_App.I,35.94**20:2"><seg type="pāda" n="a">tam āśu bandhanān muktvā</seg> <seg type="pāda" n="b">kṣaṇād antaradhīyata</seg> //</l>

<l xml:id="HV_App.I,35.95"><seg type="pāda" n="a">āryāstavam imaṃ puṇyaṃ</seg> <seg type="pāda" n="b">yaḥ paṭhet susamāhitaḥ</seg> /</l>

<l xml:id="HV_App.I,35.96"><seg type="pāda" n="a">sarvapāpavinirmukto</seg> <seg type="pāda" n="b">viṣṇulokaṃ sa gacchati</seg> //</l>

<note>k: K3 V2.3 B2.3 Dn Ds D1.5.6 ins. after line 96; D3 cont. after *23:k</note>
<l xml:id="**HV_App.I,35.96**21:1"><seg type="pāda" n="a">bandhanastho vimucyeta</seg> <seg type="pāda" n="b">satyam etad bhaved iti</seg> /</l>

<note>k: Ds1 cont. :k</note>
<l xml:id="**HV_App.I,35.96**22:1"><seg type="pāda" n="a">devyāḥ stotram idaṃ divyaṃ</seg> <seg type="pāda" n="b">nityaṃ yaḥ paṭhate naraḥ</seg> /</l>

<l xml:id="**HV_App.I,35.96**22:2"><seg type="pāda" n="a">sā devī saptame māsi</seg> <seg type="pāda" n="b">varam agryaṃ prayacchati</seg> /</l>

<note>k: While D3 ins. after line 96:k</note>
<l xml:id="**HV_App.I,35.96**23:1"><seg type="pāda" n="a">svādhanaṃ svāyuṣas tuṣṭiḥ</seg> <seg type="pāda" n="b">puṣṭiś caiva kṣamā dhṛtiḥ</seg> /</l>


<note>h: HV (CE), Appendix I, No. 36. Input by Luther Obrock, corrected by J. Wayne Bass, supervised, checked, and corrected by James L. Fitzgerald. Fall 2004 and Spring 2005. :h</note>
<note>k: K Ñ V2 B1.2 Dn Ds2 D1-6 T2.4 G ins. after the first occurrence of 109.81ed (sic!); V1.3 B3 Ds1 after 109.81 :k</note>
<l xml:id="HV_App.I,36.1"><seg type="pāda" n="a">praṇamyātha vacaḥ prāha</seg> <seg type="pāda" n="b">vainateyo mahābalaḥ</seg> /</l>

<l xml:id="HV_App.I,36.2"><seg type="pāda" n="a">vāsudevaṃ mahātmānaṃ</seg> <seg type="pāda" n="b">ślakṣṇaṃ madhurayā girā</seg> //</l>

<l xml:id="HV_App.I,36.3"><seg type="pāda" n="a">padmanābha mahābāho</seg> <seg type="pāda" n="b">kim arthaṃ cintito hy aham</seg> /</l>

<l xml:id="HV_App.I,36.4"><seg type="pāda" n="a">kṛtyaṃ te yad ihātrāsti</seg> <seg type="pāda" n="b">śrotum icchāmi tattvataḥ</seg> //</l>

<l xml:id="HV_App.I,36.5"><seg type="pāda" n="a">kasya pakṣaparikṣepair</seg> <seg type="pāda" n="b">nāśayāmi purīṃ prabho</seg> /</l>

<l xml:id="HV_App.I,36.6"><seg type="pāda" n="a">prabhāvāt tava govinda</seg> <seg type="pāda" n="b">ko na vidyād balaṃ mama</seg> //</l>

<l xml:id="HV_App.I,36.7"><seg type="pāda" n="a">gadāvegaṃ ca te vīra</seg> <seg type="pāda" n="b">cakrāgniṃ ca mahābhuja</seg> /</l>

<l xml:id="HV_App.I,36.8"><seg type="pāda" n="a">nāvabudhyati mūḍhātmā</seg> <seg type="pāda" n="b">ko darpān nāśam eṣyati</seg> //</l>

<l xml:id="HV_App.I,36.9"><seg type="pāda" n="a">halaṃ siṃhamukhaṃ kasya</seg> <seg type="pāda" n="b">vanamālī niyokṣyati</seg> /</l>

<l xml:id="HV_App.I,36.10"><seg type="pāda" n="a">kasya dehas tu nirbhinno</seg> <seg type="pāda" n="b">medinīṃ yāsyati prabho</seg> //</l>

<l xml:id="HV_App.I,36.11"><seg type="pāda" n="a">kasya śaṅkharavaiḥ prāṇān</seg> <seg type="pāda" n="b">mohayiṣyasi mādhava</seg> /</l>

<l xml:id="HV_App.I,36.12"><seg type="pāda" n="a">ko 'yaṃ saparivāro 'dya</seg> <seg type="pāda" n="b">yāsyate yam asādanam</seg> //</l>

<l xml:id="HV_App.I,36.13"><seg type="pāda" n="a">evam ukte tu vacane</seg> <seg type="pāda" n="b">vainateyena dhīmatā</seg> /</l>

<l xml:id="HV_App.I,36.14"><seg type="pāda" n="a">vāsudevo vacaḥ prāha</seg> <seg type="pāda" n="b">śṛṇuṣva patatāṃ vara</seg> //</l>

<l xml:id="HV_App.I,36.15"><seg type="pāda" n="a">baleḥ putreṇa bāṇena</seg> <seg type="pāda" n="b">prādyumnir aparājitaḥ</seg> /</l>

<l xml:id="HV_App.I,36.16"><seg type="pāda" n="a">uṣāyāḥ kāraṇe baddho</seg> <seg type="pāda" n="b">nagare śoṇitāhvaye</seg> //</l>

<l xml:id="HV_App.I,36.17"><seg type="pāda" n="a">aniruddhas tu kāmārto</seg> <seg type="pāda" n="b">baddho nāgair viṣolbaṇaiḥ</seg> /</l>

<l xml:id="HV_App.I,36.18"><seg type="pāda" n="a">tasya mokṣārtham āhūto</seg> <seg type="pāda" n="b">mayā tvaṃ patageśvara</seg> //</l>

<note>k: After line 18, K1 (marg.) B1.2 D4 T2 G1.3 ins. :k</note>
<l xml:id="**HV_App.I,36.18**1:1"><seg type="pāda" n="a">tava vegasamo nāsti</seg> <seg type="pāda" n="b">pakṣiṇāṃ pravaro bhavān</seg> /</l>

<l xml:id="HV_App.I,36.19"><seg type="pāda" n="a">aśakyaṃ ca tad adhvānaṃ</seg> <seg type="pāda" n="b">gantum anyena vai dvija</seg> /</l>

<l xml:id="HV_App.I,36.20"><seg type="pāda" n="a">tatra prāpaya māṃ śīghraṃ</seg> <seg type="pāda" n="b">prādyumnir yatra tiṣṭhati</seg> //</l>

<l xml:id="HV_App.I,36.21"><seg type="pāda" n="a">vaidarbhī te snuṣā vīra</seg> <seg type="pāda" n="b">rudate putragṛddhinī</seg> /</l>

<l xml:id="HV_App.I,36.22"><seg type="pāda" n="a">tvatprasādād bhavaty eṣā</seg> <seg type="pāda" n="b">putreṇa saha saṃgatā</seg> //</l>

<l xml:id="HV_App.I,36.23"><seg type="pāda" n="a">amṛtaṃ tu hṛtaṃ vīra</seg> <seg type="pāda" n="b">tvayā pannaganāśana</seg> /</l>

<l xml:id="HV_App.I,36.24"><seg type="pāda" n="a">sa mayā tvaṃ samāgamya</seg> <seg type="pāda" n="b">tasmin kāle mahābhuja</seg> /</l>

<l xml:id="HV_App.I,36.25"><seg type="pāda" n="a">bhavān mama dhvajaś caiva</seg> <seg type="pāda" n="b">tvadbhaktāḥ sarvavṛṣṇayaḥ</seg> //</l>

<l xml:id="HV_App.I,36.26"><seg type="pāda" n="a">sakhitvaṃ mānayasvādya</seg> <seg type="pāda" n="b">bhaktiṃ ca patageśvara</seg> //</l>

<l xml:id="HV_App.I,36.27"><seg type="pāda" n="a">tava vegasamo nāsti</seg> <seg type="pāda" n="b">paksiṇāṃ na ca te samaḥ</seg> /</l>

<l xml:id="HV_App.I,36.28"><seg type="pāda" n="a">suparṇa sukṛtena tvāṃ</seg> <seg type="pāda" n="b">śape pannaganāśana</seg> //</l>

<l xml:id="HV_App.I,36.29"><seg type="pāda" n="a">dāsītvāc ca tvayā mātā</seg> <seg type="pāda" n="b">mokṣitaikākinā purā</seg> /</l>

<l xml:id="HV_App.I,36.30"><seg type="pāda" n="a">pakṣavikṣepam āśritya</seg> <seg type="pāda" n="b">hatā yodhās tvayā purā</seg> //</l>

<l xml:id="HV_App.I,36.31"><seg type="pāda" n="a">bhavān suragaṇān sarvān</seg> <seg type="pāda" n="b">pṛṣṭham āropya vikramāt</seg> /</l>

<l xml:id="HV_App.I,36.32"><seg type="pāda" n="a">gacchase hy agamān deśān</seg> <seg type="pāda" n="b">vijayaś ca tavāsrayāṭ</seg> //</l>

<l xml:id="HV_App.I,36.33"><seg type="pāda" n="a">gurutvān merutulyas tvaṃ</seg> <seg type="pāda" n="b">laghutvāt pavanopamaḥ</seg> /</l>

<l xml:id="HV_App.I,36.34"><seg type="pāda" n="a">bhute bhavye bhaviṣye ca</seg> <seg type="pāda" n="b">na te tulyo 'sti vikrame</seg> //</l>

<l xml:id="HV_App.I,36.35"><seg type="pāda" n="a">satyasaṃdha mahābhāga</seg> <seg type="pāda" n="b">vainateya mahādyute</seg> /</l>

<l xml:id="HV_App.I,36.36"><seg type="pāda" n="a">aniruddhe kṣaṇenāsya</seg> <seg type="pāda" n="b">sāhāyyam upakalpyatām</seg> //</l>


<milestone unit="speaker" n="garuḍa uvāca"/>
<l xml:id="HV_App.I,36.37"><seg type="pāda" n="a">atyadbhutam idaṃ vākyaṃ</seg> <seg type="pāda" n="b">tava kṛṣṇa mahābhuja</seg> /</l>

<l xml:id="HV_App.I,36.38"><seg type="pāda" n="a">tvatprasādāt tu vijayaḥ</seg> <seg type="pāda" n="b">sarvatra mama keśava</seg> //</l>

<l xml:id="HV_App.I,36.39"><seg type="pāda" n="a">dhanyo 'smy anugṛhīto 'smi</seg> <seg type="pāda" n="b">saṃs tavān madhusūdana</seg> /</l>

<l xml:id="HV_App.I,36.40"><seg type="pāda" n="a">stotavyas tvaṃ mayā kṛṣṇa</seg> <seg type="pāda" n="b">stauṣi māṃ tvaṃ mahābhuja</seg> //</l>

<l xml:id="HV_App.I,36.41"><seg type="pāda" n="a">vedādhyakṣaḥ surādhyakṣaḥ</seg> <seg type="pāda" n="b">sarvakāmaprado bhavān</seg> /</l>

<l xml:id="HV_App.I,36.42"><seg type="pāda" n="a">amoghadarśanas tvaṃ hi</seg> <seg type="pāda" n="b">varārthiṣu varapradaḥ</seg> //</l>

<l xml:id="HV_App.I,36.43"><seg type="pāda" n="a">caturbhujaś caturmūrtiś</seg> <seg type="pāda" n="b">cāturhotrapravartakaḥ</seg> /</l>

<l xml:id="HV_App.I,36.44"><seg type="pāda" n="a">cāturāśramyahotā ca</seg> <seg type="pāda" n="b">caturnetā mahākaviḥ</seg> //</l>

<l xml:id="HV_App.I,36.45"><seg type="pāda" n="a">dhanurdharaś cakradharo</seg> <seg type="pāda" n="b">bhavāñ śaṅkhadharo mahān</seg> /</l>

<l xml:id="HV_App.I,36.46"><seg type="pāda" n="a">bhavān pūrveṣu deheṣu</seg> <seg type="pāda" n="b">khyāto bhūmidharaḥ prabho</seg> //</l>

<l xml:id="HV_App.I,36.47"><seg type="pāda" n="a">lāṅgalī musalī cakrī</seg> <seg type="pāda" n="b">devakītanayo bhavān</seg> /</l>

<l xml:id="HV_App.I,36.48"><seg type="pāda" n="a">cāṇūramathanaś caiva</seg> <seg type="pāda" n="b">gopriyaḥ kaṃsahā bhavān</seg> //</l>

<l xml:id="HV_App.I,36.49"><seg type="pāda" n="a">govardhanadharaś caiva</seg> <seg type="pāda" n="b">mallārir mallabhāvanaḥ</seg> /</l>

<l xml:id="HV_App.I,36.50"><seg type="pāda" n="a">mallapriyo mahāmallo</seg> <seg type="pāda" n="b">mahāpuruṣa ity api</seg> //</l>

<l xml:id="HV_App.I,36.51"><seg type="pāda" n="a">viprapriyo viprahito</seg> <seg type="pāda" n="b">viprajño viprabhāvanaḥ</seg> /</l>

<l xml:id="HV_App.I,36.52"><seg type="pāda" n="a">brahmaṇyaś ca vareṇyaś ca</seg> <seg type="pāda" n="b">bhavān dāmodharaḥ smṛtaḥ</seg> //</l>

<l xml:id="HV_App.I,36.53"><seg type="pāda" n="a">pralambamathanaś caiva</seg> <seg type="pāda" n="b">keśihā dānavāntakaḥ</seg> /</l>

<l xml:id="HV_App.I,36.54"><seg type="pāda" n="a">asilomnaś ca hantā ca</seg> <seg type="pāda" n="b">tathā rāvaṇanāśanaḥ</seg> //</l>

<l xml:id="HV_App.I,36.55"><seg type="pāda" n="a">vibhīṣaṇasya bhagavān</seg> <seg type="pāda" n="b">rājyado vālināśanaḥ</seg> /</l>

<l xml:id="HV_App.I,36.56"><seg type="pāda" n="a">sugrīvarājyadātā tvaṃ</seg> <seg type="pāda" n="b">balirājyāpahārakaḥ</seg> //</l>

<l xml:id="HV_App.I,36.57"><seg type="pāda" n="a">ratnahartā mahāratnaḥ</seg> <seg type="pāda" n="b">samudrodarasaṃbhavaḥ</seg> /</l>

<l xml:id="HV_App.I,36.58"><seg type="pāda" n="a">varuṇaś ca bhavān khyāto</seg> <seg type="pāda" n="b">bhavāṃś ca saridudbhavaḥ</seg> //</l>

<l xml:id="HV_App.I,36.59"><seg type="pāda" n="a">bhavān khaḍgadharo dhanvī</seg> <seg type="pāda" n="b">dhanurdharavaro mahān</seg> /</l>

<l xml:id="HV_App.I,36.60"><seg type="pāda" n="a">dāśārha iti vikhyāto</seg> <seg type="pāda" n="b">mahādhanvā dhanuḥ priyaḥ</seg> //</l>

<l xml:id="HV_App.I,36.61"><seg type="pāda" n="a">govinda iti vikhyāta</seg> <seg type="pāda" n="b">udadhis tvaṃ ca suvrata</seg> /</l>

<l xml:id="HV_App.I,36.62"><seg type="pāda" n="a">ākāśaś ca tapaś caiva</seg> <seg type="pāda" n="b">samudramathano bhavān</seg> //</l>

<l xml:id="HV_App.I,36.63"><seg type="pāda" n="a">bhavān svargo bahuphalo</seg> <seg type="pāda" n="b">bhavān svargadharo mahān</seg> /</l>

<l xml:id="HV_App.I,36.64"><seg type="pāda" n="a">tvam eva ca mahāmegho</seg> <seg type="pāda" n="b">bījaniṣpattir eva ca</seg> //</l>

<l xml:id="HV_App.I,36.65"><seg type="pāda" n="a">trailokyamathanas tvaṃ ca</seg> <seg type="pāda" n="b">krodhalobhabhayāpahaḥ</seg> /</l>

<l xml:id="HV_App.I,36.66"><seg type="pāda" n="a">bhavān kāmapradaś caiva</seg> <seg type="pāda" n="b">kāmaḥ sarvadhanurdharaḥ</seg> //</l>

<l xml:id="HV_App.I,36.67"><seg type="pāda" n="a">saṃvarto vartanaś caiva</seg> <seg type="pāda" n="b">pralayo nilayo mahān</seg> /</l>

<l xml:id="HV_App.I,36.68"><seg type="pāda" n="a">hiraṇyagarbho rūpajño</seg> <seg type="pāda" n="b">rūpavān madhusūdanaḥ</seg> //</l>

<l xml:id="HV_App.I,36.69"><seg type="pāda" n="a">īśas tvaṃ ca mahādeva</seg> <seg type="pāda" n="b">asaṃkhyeyaguṇānvitaḥ</seg> /</l>

<l xml:id="HV_App.I,36.70"><seg type="pāda" n="a">stotum icchasi māṃ deva</seg> <seg type="pāda" n="b">stotavyas tvaṃ yadūttama</seg> //</l>

<l xml:id="HV_App.I,36.71"><seg type="pāda" n="a">cakṣuṣā ye tvayā ghorāḥ</seg> <seg type="pāda" n="b">prāṇinas tu nirīkṣitāḥ</seg> /</l>

<l xml:id="HV_App.I,36.72"><seg type="pāda" n="a">hatās te yamadaṇḍena</seg> <seg type="pāda" n="b">tiryaṅnirayagāminaḥ</seg> //</l>

<l xml:id="HV_App.I,36.73"><seg type="pāda" n="a">ye tvayā parayā prītyā</seg> <seg type="pāda" n="b">prāṇino vai nirīkṣitāḥ</seg> /</l>

<l xml:id="HV_App.I,36.74"><seg type="pāda" n="a">iha ca pretya cāpāpāḥ</seg> <seg type="pāda" n="b">sarve te svargagāminaḥ</seg> //</l>

<l xml:id="HV_App.I,36.75"><seg type="pāda" n="a">eṣa te 'haṃ mahābāho</seg> <seg type="pāda" n="b">vaśagaḥ śāsane sthitaḥ</seg> //</l>

<note>k: After line 75, Ñ2 B1 ins. :k</note>
<l xml:id="**HV_App.I,36.75**2:1"><seg type="pāda" n="a">ājñāpaya mahābāho</seg> <seg type="pāda" n="b">kṛtakṛtyo 'smi sarvathā</seg> /</l>

<l xml:id="HV_App.I,36.76"><seg type="pāda" n="a">jayaśabdaṃ tataḥ kṛtvā</seg> <seg type="pāda" n="b">garuḍaḥ prāha keśavam</seg> /</l>

<l xml:id="HV_App.I,36.77"><seg type="pāda" n="a">ayam asmi sthito vīra</seg> <seg type="pāda" n="b">āruhasva mahābala</seg> //</l>

<l xml:id="HV_App.I,36.78"><seg type="pāda" n="a">tataḥ kaṇṭhe pariṣvajya</seg> <seg type="pāda" n="b">mādhavo garuḍaṃ tataḥ</seg> /</l>

<l xml:id="HV_App.I,36.79"><seg type="pāda" n="a">sakhe śatruvināśāya</seg> <seg type="pāda" n="b">argho 'yaṃ pratigṛhyatāṃ</seg> //</l>

<l xml:id="HV_App.I,36.80"><seg type="pāda" n="a">dattvārghyaṃ parayā prītyā</seg> <seg type="pāda" n="b">śaṅkhacakragadāsibhṛt</seg> /</l>

<l xml:id="HV_App.I,36.81"><seg type="pāda" n="a">āruroha mahābāhuḥ</seg> <seg type="pāda" n="b">suparṇaṃ puruṣottamaḥ</seg> //</l>


<note>h: HV (CE), Appendix I, No. 37. Input by Luther Obrock, corrected by J. Wayne Bass, supervised, checked, and corrected by James L. Fitzgerald. Fall 2004 and Spring 2005. :h</note>
<note>k: After 112.32, K Ñ2.3 V B D T4 ins. :k</note>
<l xml:id="HV_App.I,37.1"><seg type="pāda" n="a">etasminn antare tatra</seg> <seg type="pāda" n="b">rudrapāriṣadā raṇe</seg> /</l>

<note>k: Before line 1, T4 ins. :k</note>
<l xml:id="**HV_App.I,37.1**1:1"><seg type="pāda" n="a">evaṃ sa śūlabhṛt tatra</seg> <seg type="pāda" n="b">punar yuddhaṃ pracakrame</seg> /</l>

<l xml:id="HV_App.I,37.2"><seg type="pāda" n="a">māyāyuddhaṃ samāśritya</seg> <seg type="pāda" n="b">pradyumnaṃ paryavārayan</seg> //</l>

<l xml:id="HV_App.I,37.3"><seg type="pāda" n="a">sarvāṃs tu nidrāvaśagān</seg> <seg type="pāda" n="b">kṛtvā makaraketumān</seg> /</l>

<l xml:id="HV_App.I,37.4"><seg type="pāda" n="a">dānavān nāśayat tatra</seg> <seg type="pāda" n="b">śarajālena vīryavān</seg> /</l>

<l xml:id="HV_App.I,37.5"><seg type="pāda" n="a">pramāthagaṇabhūyiṣṭhāṃs</seg> <seg type="pāda" n="b">tatra tatra mahābalaḥ</seg> //</l>

<l xml:id="HV_App.I,37.6"><seg type="pāda" n="a">tatas tu jṛmbhamāṇasya</seg> <seg type="pāda" n="b">devasyākliṣṭakarmaṇaḥ</seg> /</l>

<l xml:id="HV_App.I,37.7"><seg type="pāda" n="a">jvālā prādurabhūd vaktrād</seg> <seg type="pāda" n="b">dahantīva diśo daśa</seg> //</l>

<l xml:id="HV_App.I,37.8"><seg type="pāda" n="a">tatas tu dharaṇī devī</seg> <seg type="pāda" n="b">pīḍyamānā mahātmabhiḥ</seg> /</l>

<l xml:id="HV_App.I,37.9"><seg type="pāda" n="a">brahmāṇaṃ paramodāraṃ</seg> <seg type="pāda" n="b">vepamānābhyupāgamat</seg> //</l>


<milestone unit="speaker" n="pṛthivy uvāca"/>
<l xml:id="HV_App.I,37.10"><seg type="pāda" n="a">devadeva mahābāho</seg> <seg type="pāda" n="b">pīḍyāmi paramaujasā</seg> /</l>

<l xml:id="HV_App.I,37.11"><seg type="pāda" n="a">kṛṣṇarudrabharākrāntā</seg> <seg type="pāda" n="b">bhaviṣyaikārṇavā punaḥ</seg> //</l>

<l xml:id="HV_App.I,37.12"><seg type="pāda" n="a">aviṣahyam imaṃ bhāraṃ</seg> <seg type="pāda" n="b">cintayasva pitāmaha</seg> /</l>

<l xml:id="HV_App.I,37.13"><seg type="pāda" n="a">laghvībhūtā yathā deva</seg> <seg type="pāda" n="b">dhārayeyaṃ carācaram</seg> //</l>

<l xml:id="HV_App.I,37.14"><seg type="pāda" n="a">tatas tu kāsyapīṃ devīṃ</seg> <seg type="pāda" n="b">pratyuvāca pitāmahaḥ</seg> /</l>

<l xml:id="HV_App.I,37.15"><seg type="pāda" n="a">muhūrtaṃ dhārayātmānam</seg> <seg type="pāda" n="b">āśu laghvī bhaviṣyasi</seg> //</l>

<l xml:id="HV_App.I,37.16"><seg type="pāda" n="a">dṛṣṭvā tu bhagavān brahmā</seg> <seg type="pāda" n="b">rudraṃ vacanam abravīt</seg> /</l>

<l xml:id="HV_App.I,37.17"><seg type="pāda" n="a">sṛṣṭo mahāsuravadhaḥ</seg> <seg type="pāda" n="b">kiṃ bhūyaḥ parirakṣase</seg> //</l>

<l xml:id="HV_App.I,37.18"><seg type="pāda" n="a">na ca yuddhaṃ mahābāho</seg> <seg type="pāda" n="b">kṛṣṇena tava rocate</seg> /</l>

<l xml:id="HV_App.I,37.19"><seg type="pāda" n="a">na ca budhyasi kṛṣṇaṃ tvam</seg> <seg type="pāda" n="b">ātmānaṃ hi dvidhākṛtam</seg> //</l>

<l xml:id="HV_App.I,37.20"><seg type="pāda" n="a">tataḥ śarīrayogād dhi</seg> <seg type="pāda" n="b">bhagavān avyayaḥ prabhuḥ</seg> /</l>

<l xml:id="HV_App.I,37.21"><seg type="pāda" n="a">praviśya paśyate kṛtsnāṃs trīṃ</seg> <seg type="pāda" n="b">lokān sacarācarān</seg> //</l>

<note>k: After line 21, Ñ2.3 V B Ds D5.6 ins. :k</note>
<l xml:id="**HV_App.I,37.21**2:1"><seg type="pāda" n="a">saśaraṃ sadhanuṣkaṃ ca</seg> <seg type="pāda" n="b">dṛṣṭvātmānaṃ vijṛmbhitam</seg> /</l>

<note>k: Ñ2.3 V B Ds D5.6 cont.; K1 D1-3 ins. after 1375* [sic] :k</note>
<l xml:id="**HV_App.I,37.21**3:1"><seg type="pāda" n="a">praviśya yogaṃ yogātmā</seg> <seg type="pāda" n="b">varāṃs tān anucintayan</seg> /</l>

<l xml:id="**HV_App.I,37.21**3:2"><seg type="pāda" n="a">dvāravatyāṃ yad uktaṃ ca</seg> <seg type="pāda" n="b">tad anusmṛtya sarvaśaḥ</seg> /</l>

<l xml:id="**HV_App.I,37.21**3:3"><seg type="pāda" n="a">jagāda nottaraṃ kiṃ cin</seg> <seg type="pāda" n="b">nivṛtto 'sau bhavat tadā</seg> //</l>

<l xml:id="HV_App.I,37.22"><seg type="pāda" n="a">ātmānaṃ kṛṣṇadehasthaṃ</seg> <seg type="pāda" n="b">paśyate hy ekayonijam</seg> /</l>

<l xml:id="HV_App.I,37.23"><seg type="pāda" n="a">tato niḥsṛtya rudras tu</seg> <seg type="pāda" n="b">nyastavādo 'bhavan mṛdhe</seg> //</l>

<l xml:id="HV_App.I,37.24"><seg type="pāda" n="a">brahmāṇaṃ cābravīd rudro</seg> <seg type="pāda" n="b">na yotsye bhagavann iti</seg> /</l>

<l xml:id="HV_App.I,37.25"><seg type="pāda" n="a">kṛṣṇena saha saṃgrāme</seg> <seg type="pāda" n="b">laghvī bhavatu medinī</seg> //</l>

<l xml:id="HV_App.I,37.26"><seg type="pāda" n="a">tataḥ kṛṣṇo 'tha rudraś ca</seg> <seg type="pāda" n="b">pariṣvajya parasparam</seg> /</l>

<l xml:id="HV_App.I,37.27"><seg type="pāda" n="a">parāṃ prītim upāgamya</seg> <seg type="pāda" n="b">saṃgrāmād apajagmatuḥ</seg> //</l>

<note>k: After line 27, K2 D4 ins. :k</note>
<l xml:id="**HV_App.I,37.27**4:1"><seg type="pāda" n="a">etadarthe purā rājan</seg> <seg type="pāda" n="b">mārkaṇḍeyaṃ tu nāradaḥ</seg> /</l>

<l xml:id="HV_App.I,37.28"><seg type="pāda" n="a">na ca tau paśyate kaścid</seg> <seg type="pāda" n="b">yoginau yogam āgatau</seg> /</l>

<l xml:id="HV_App.I,37.29"><seg type="pāda" n="a">eko brahmā tathā kṛtvā</seg> <seg type="pāda" n="b">paśyaṃl lokapitāmahaḥ</seg> //</l>

<l xml:id="HV_App.I,37.30"><seg type="pāda" n="a">uvācaitat samuddiśya</seg> <seg type="pāda" n="b">mārkaṇḍeyaṃ sanāradam</seg> /</l>

<l xml:id="HV_App.I,37.31"><seg type="pāda" n="a">pārśvathaṃ paripapraccha</seg> <seg type="pāda" n="b">jñātvā vai dīrghadarśinam</seg> //</l>

<l xml:id="HV_App.I,37.32"><seg type="pāda" n="a">mandarasya gireḥ pārśve</seg> <seg type="pāda" n="b">nalinyāṃ bhavakeśavau</seg> /</l>

<l xml:id="HV_App.I,37.33"><seg type="pāda" n="a">rātrau svapnāntare brahman</seg> <seg type="pāda" n="b">mayā dṛṣṭau harācyutau</seg> //</l>

<l xml:id="HV_App.I,37.34"><seg type="pāda" n="a">hariṃ ca hararūpeṇa</seg> <seg type="pāda" n="b">haraṃ ca harirūpiṇam</seg> /</l>

<l xml:id="HV_App.I,37.35"><seg type="pāda" n="a">śaṅkhacakragadāpāṇiṃ</seg> <seg type="pāda" n="b">pītāmbaradharaṃ haram</seg> //</l>

<l xml:id="HV_App.I,37.36"><seg type="pāda" n="a">triśūlapaṭṭisadharaṃ</seg> <seg type="pāda" n="b">vyāghracarmadharaṃ harim</seg> /</l>

<l xml:id="HV_App.I,37.37"><seg type="pāda" n="a">garuḍasthaṃ cāpi haraṃ</seg> <seg type="pāda" n="b">hariṃ ca vṛṣabhadhvajam</seg> //</l>

<l xml:id="HV_App.I,37.38"><seg type="pāda" n="a">vismayo me mahān brahman</seg> <seg type="pāda" n="b">dṛṣṭvā tat paramādbhutam</seg> /</l>

<l xml:id="HV_App.I,37.39"><seg type="pāda" n="a">etad ācakṣva bhagavan</seg> <seg type="pāda" n="b">yāthātathyena suvrata</seg> //</l>


<milestone unit="speaker" n="{mārkaṇḍeya uvāca} HV_App.I,37.40"/>
<l xml:id="HV_App.I,37.41"><seg type="pāda" n="a">śivāya viṣṇurūpāya</seg> <seg type="pāda" n="b">viṣṇave śivarūpiṇe</seg> /</l>

<l xml:id="HV_App.I,37.42"><seg type="pāda" n="a">yathāntaraṃ na paśyāmi</seg> <seg type="pāda" n="b">tena tau diśataḥ śivam</seg> //</l>

<l xml:id="HV_App.I,37.43"><seg type="pāda" n="a">anādimadhyanidhanam</seg> <seg type="pāda" n="b">etad akṣaram avyayam</seg> /</l>

<l xml:id="HV_App.I,37.44"><seg type="pāda" n="a">tad eva te pravakśyāmi</seg> <seg type="pāda" n="b">rūpaṃ hariharātmakam</seg> //</l>

<l xml:id="HV_App.I,37.45"><seg type="pāda" n="a">yo vai viṣṇuḥ sa vai rudro</seg> <seg type="pāda" n="b">yo rudraḥ sa pitāmahaḥ</seg> /</l>

<l xml:id="HV_App.I,37.46"><seg type="pāda" n="a">ekā mūrtis trayo devā</seg> <seg type="pāda" n="b">rudraviṣṇupitāmahāḥ</seg> //</l>

<l xml:id="HV_App.I,37.47"><seg type="pāda" n="a">varadā lokakartāro</seg> <seg type="pāda" n="b">lokanāthāḥ svayaṃbhuvaḥ</seg> /</l>

<l xml:id="HV_App.I,37.48"><seg type="pāda" n="a">ardhanārīśvarās te tu</seg> <seg type="pāda" n="b">vrataṃ tīvraṃ samāśritāḥ</seg> //</l>

<l xml:id="HV_App.I,37.49"><seg type="pāda" n="a">yathā jale jalaṃ kṣiptaṃ</seg> <seg type="pāda" n="b">jalam eva tu tad bhavet</seg> /</l>

<l xml:id="HV_App.I,37.50"><seg type="pāda" n="a">rudraṃ viṣṇuḥ praviṣṭas tu</seg> <seg type="pāda" n="b">tathā rudramayo bhavet</seg> //</l>

<l xml:id="HV_App.I,37.51"><seg type="pāda" n="a">agnim agniḥ praviṣṭas tu</seg> <seg type="pāda" n="b">agnir eva yathā bhavet</seg> /</l>

<l xml:id="HV_App.I,37.52"><seg type="pāda" n="a">tathā viṣṇuṃ praviṣtas tu</seg> <seg type="pāda" n="b">rudro viṣṇumayo bhavet</seg> //</l>

<l xml:id="HV_App.I,37.53"><seg type="pāda" n="a">rudram agnimayaṃ vidyād</seg> <seg type="pāda" n="b">viṣṇuḥ somātmakaḥ smṛtaḥ</seg> /</l>

<l xml:id="HV_App.I,37.54"><seg type="pāda" n="a">agniṣomātmakaṃ caiva</seg> <seg type="pāda" n="b">jagat sthāvarajaṃgamam</seg> //</l>

<l xml:id="HV_App.I,37.55"><seg type="pāda" n="a">kartārau cāpahartārau</seg> <seg type="pāda" n="b">sthāvarasya carasya ca</seg> /</l>

<l xml:id="HV_App.I,37.56"><seg type="pāda" n="a">jagataḥ śubhakartārau</seg> <seg type="pāda" n="b">prabhū viṣṇumaheśvarau</seg> //</l>

<l xml:id="HV_App.I,37.57"><seg type="pāda" n="a">kartṛkāraṇakartārau</seg> <seg type="pāda" n="b">kartṛkāraṇakārakau</seg> /</l>

<l xml:id="HV_App.I,37.58"><seg type="pāda" n="a">bhūtabhavyabhavau devau</seg> <seg type="pāda" n="b">nārāyaṇamaheśvarau</seg> //</l>

<note>k: After line 57, Ñ2.3 V1.2 B1.2 Ds1 T4 ins. :k</note>
<l xml:id="**HV_App.I,37.57**5:1"><seg type="pāda" n="a">etau tau ca pravaktārāv</seg> <seg type="pāda" n="b">etau tau ca prabhāmayau</seg> /</l>

<note>k: Ñ2 V1.2 B1.2 Ds1 T4 cont.; V3 Ds2 D6 ins. after line 57:k</note>
<l xml:id="**HV_App.I,37.57**6:1"><seg type="pāda" n="a">jagataḥ pālakāv etāv</seg> <seg type="pāda" n="b">etau sṣṛṭikarau smṛtau</seg> /</l>

<l xml:id="HV_App.I,37.59"><seg type="pāda" n="a">ete caiva pravarṣanti</seg> <seg type="pāda" n="b">bhānti vānti sṛjanti ca</seg> /</l>

<l xml:id="HV_App.I,37.60"><seg type="pāda" n="a">etat parataraṃ guhyaṃ</seg> <seg type="pāda" n="b">kathitaṃ te pitāmaha</seg> //</l>

<l xml:id="HV_App.I,37.61"><seg type="pāda" n="a">yaś cainaṃ paṭhate nityaṃ</seg> <seg type="pāda" n="b">yaś cainaṃ śṛṇuyān naraḥ</seg> /</l>

<l xml:id="HV_App.I,37.62"><seg type="pāda" n="a">prāpnoti paramaṃ sthānaṃ</seg> <seg type="pāda" n="b">viṣṇurudraprasādajam</seg> //</l>

<l xml:id="HV_App.I,37.63"><seg type="pāda" n="a">devau hariharau stoṣye</seg> <seg type="pāda" n="b">brahmaṇā saha saṃgatau</seg> /</l>

<l xml:id="HV_App.I,37.64"><seg type="pāda" n="a">etau ca paramau devau</seg> <seg type="pāda" n="b">jagataḥ prabhavāpyayau</seg> //</l>

<l xml:id="HV_App.I,37.65"><seg type="pāda" n="a">rudrasya paramo viṣṇur</seg> <seg type="pāda" n="b">viṣṇoś ca paramaḥ śivaḥ</seg> /</l>

<l xml:id="HV_App.I,37.66"><seg type="pāda" n="a">eka eva dvidhā bhūto</seg> <seg type="pāda" n="b">loke carati nityaśaḥ</seg> //</l>

<l xml:id="HV_App.I,37.67"><seg type="pāda" n="a">na vinā śaṃkaraṃ viṣṇur</seg> <seg type="pāda" n="b">na vinā keśavaṃ śivaḥ</seg> /</l>

<l xml:id="HV_App.I,37.68"><seg type="pāda" n="a">tasmād ekatvam āyātau</seg> <seg type="pāda" n="b">rudropendrau tu tau purā</seg> //</l>

<l xml:id="HV_App.I,37.69"><seg type="pāda" n="a">namo rudrāya kṛṣṇāya</seg> <seg type="pāda" n="b">namaḥ saṃhatacāriṇe</seg> /</l>

<l xml:id="HV_App.I,37.70"><seg type="pāda" n="a">namaḥ ṣaḍardhanetrāya</seg> <seg type="pāda" n="b">dvinetrāya ca vai namaḥ</seg> /</l>

<l xml:id="HV_App.I,37.71"><seg type="pāda" n="a">namaḥ piṅgalanetrāya</seg> <seg type="pāda" n="b">padmanetrāya vai namaḥ</seg> //</l>

<l xml:id="HV_App.I,37.72"><seg type="pāda" n="a">namaḥ kumāragurave</seg> <seg type="pāda" n="b">pradyumnagurave namaḥ</seg> /</l>

<l xml:id="HV_App.I,37.73"><seg type="pāda" n="a">namo dharaṇīdharāya</seg> <seg type="pāda" n="b">ganṅgādharāya vai namaḥ</seg> //</l>

<l xml:id="HV_App.I,37.74"><seg type="pāda" n="a">namo mayūrapicchāya</seg> <seg type="pāda" n="b">namaḥ keyūradhāriṇe</seg> /</l>

<l xml:id="HV_App.I,37.75"><seg type="pāda" n="a">namaḥ kapālamālāya</seg> <seg type="pāda" n="b">vanamālāya vai namaḥ</seg> //</l>

<l xml:id="HV_App.I,37.76"><seg type="pāda" n="a">namas triśūlahastāya</seg> <seg type="pāda" n="b">cakrahastāya vai namaḥ</seg> /</l>

<l xml:id="HV_App.I,37.77"><seg type="pāda" n="a">namaḥ kanakadaṇḍāya</seg> <seg type="pāda" n="b">namas te vratadaṇḍine</seg> //</l>

<l xml:id="HV_App.I,37.78"><seg type="pāda" n="a">namaś carmanivāsāya</seg> <seg type="pāda" n="b">namas te pītavāsase</seg> /</l>

<l xml:id="HV_App.I,37.79"><seg type="pāda" n="a">namo 'stu lakṣmīpataye</seg> <seg type="pāda" n="b">umāyāḥ pataye namaḥ</seg> //</l>

<l xml:id="HV_App.I,37.80"><seg type="pāda" n="a">namaḥ khaṭvāṅgadhārāya</seg> <seg type="pāda" n="b">namo musaladhāriṇe</seg> /</l>

<l xml:id="HV_App.I,37.81"><seg type="pāda" n="a">namo bhasmāṅgarāgāya</seg> <seg type="pāda" n="b">namaḥ kṛṣṇāṅgadhāriṇe</seg> //</l>

<l xml:id="HV_App.I,37.82"><seg type="pāda" n="a">namaḥ śmaśānavāsāya</seg> <seg type="pāda" n="b">namas tv āśramavāsine</seg> /</l>

<l xml:id="HV_App.I,37.83"><seg type="pāda" n="a">namo vṛṣabhavāhāya</seg> <seg type="pāda" n="b">namo garuḍavāhine</seg> //</l>

<l xml:id="HV_App.I,37.84"><seg type="pāda" n="a">namo 'stv anekarūpāya</seg> <seg type="pāda" n="b">bahurūpāya vai namaḥ</seg> /</l>

<l xml:id="HV_App.I,37.85"><seg type="pāda" n="a">namaḥ pralayakartre ca</seg> <seg type="pāda" n="b">namaḥ sṛṣṭikarāya ca</seg> //</l>

<l xml:id="HV_App.I,37.86"><seg type="pāda" n="a">namo 'stu bahurūpāya</seg> <seg type="pāda" n="b">namo bhairavarūpiṇe</seg> /</l>

<l xml:id="HV_App.I,37.87"><seg type="pāda" n="a">virūpākṣāya devāya</seg> <seg type="pāda" n="b">namaḥ saumyekṣaṇāya ca</seg> //</l>

<l xml:id="HV_App.I,37.88"><seg type="pāda" n="a">dakṣayajñavināśāya</seg> <seg type="pāda" n="b">baler niyamanāya ca</seg> /</l>

<l xml:id="HV_App.I,37.89"><seg type="pāda" n="a">namaḥ parvatavāsāya</seg> <seg type="pāda" n="b">namaḥ sāgaravāsine</seg> //</l>

<l xml:id="HV_App.I,37.90"><seg type="pāda" n="a">namaḥ suraripughnāya</seg> <seg type="pāda" n="b">tripuraghnāya vai namaḥ</seg> /</l>

<l xml:id="HV_App.I,37.91"><seg type="pāda" n="a">namo 'stu narakaghnāya</seg> <seg type="pāda" n="b">namaḥ kāmāṅganāśine</seg> //</l>

<note>k: Ñ2 ins. after line 90; K1 D3 after line 94 :k</note>
<l xml:id="**HV_App.I,37.90**7:1"><seg type="pāda" n="a">puṣpadantavināśāya</seg> <seg type="pāda" n="b">namo madhuvighātine</seg> /</l>

<l xml:id="HV_App.I,37.92"><seg type="pāda" n="a">namo 'stv andhakanāśāya</seg> <seg type="pāda" n="b">namaḥ kaiṭabhaghātine</seg> /</l>

<l xml:id="HV_App.I,37.93"><seg type="pāda" n="a">namaḥ sahasrahastāya</seg> <seg type="pāda" n="b">namo 'saṃkhyeyabāhave</seg> //</l>

<l xml:id="HV_App.I,37.94"><seg type="pāda" n="a">namaḥ sahasraśīrṣāya</seg> <seg type="pāda" n="b">bahuśīrṣāya vai namaḥ</seg> /</l>

<l xml:id="HV_App.I,37.95"><seg type="pāda" n="a">dāmodarāya devāya</seg> <seg type="pāda" n="b">muñjamekhaline namaḥ</seg> //</l>

<l xml:id="HV_App.I,37.96"><seg type="pāda" n="a">namas te bhagavan viṣṇo</seg> <seg type="pāda" n="b">namas te bhagavañ śiva</seg> /</l>

<l xml:id="HV_App.I,37.97"><seg type="pāda" n="a">namas te bhagavan deva</seg> <seg type="pāda" n="b">namas te devapūjita</seg> //</l>

<l xml:id="HV_App.I,37.98"><seg type="pāda" n="a">namas te sāmabhir gīta</seg> <seg type="pāda" n="b">namas te yajubhiḥ saha</seg> /</l>

<l xml:id="HV_App.I,37.99"><seg type="pāda" n="a">namas te suraśatrughna</seg> <seg type="pāda" n="b">namas te 'surapūjita</seg> //</l>

<l xml:id="HV_App.I,37.100"><seg type="pāda" n="a">namas te karmiṇāṃ karma</seg> <seg type="pāda" n="b">namo 'mitaparākrama</seg> /</l>

<l xml:id="HV_App.I,37.101"><seg type="pāda" n="a">hṛṣīkeśa namas te 'stu</seg> <seg type="pāda" n="b">svarṇakeśa namo 'stu te</seg> //</l>

<l xml:id="HV_App.I,37.102"><seg type="pāda" n="a">imaṃ stavaṃ yo rudrasya</seg> <seg type="pāda" n="b">viṣṇoś caiva mahātmanaḥ</seg> /</l>

<l xml:id="HV_App.I,37.103"><seg type="pāda" n="a">sametya ṛṣibhiḥ sarvaiḥ</seg> <seg type="pāda" n="b">stutau tau sumahātmabhiḥ</seg> //</l>

<l xml:id="HV_App.I,37.104"><seg type="pāda" n="a">vyāsena devaviduṣā</seg> <seg type="pāda" n="b">nāradena ca dhīmatā</seg> /</l>

<l xml:id="HV_App.I,37.105"><seg type="pāda" n="a">bhāradvājena gārgyeṇa</seg> <seg type="pāda" n="b">viśvāmitreṇa vai tathā</seg> /</l>

<note>k: After line 104, Ñ2 B2 D6 ins. :k</note>
<l xml:id="**HV_App.I,37.104**8:1"><seg type="pāda" n="a">viśvāmitreṇa vātsyena</seg> <seg type="pāda" n="b">tathā caiva sumantunā</seg> /</l>

<l xml:id="HV_App.I,37.106"><seg type="pāda" n="a">agastyena pulastyena</seg> <seg type="pāda" n="b">dhaumyena ca mahātmanā</seg> //</l>

<l xml:id="HV_App.I,37.107"><seg type="pāda" n="a">yaś cedaṃ paṭhate stotraṃ</seg> <seg type="pāda" n="b">nityaṃ hariharātmakam</seg> /</l>

<l xml:id="HV_App.I,37.108"><seg type="pāda" n="a">arogo balavāṃś caiva</seg> <seg type="pāda" n="b">jāyate nātra saṃśayaḥ</seg> /</l>

<l xml:id="HV_App.I,37.109"><seg type="pāda" n="a">śriyaṃ ca labhate nityaṃ</seg> <seg type="pāda" n="b">na ca svargān nivartate</seg> //</l>

<l xml:id="HV_App.I,37.110"><seg type="pāda" n="a">aputro labhate putraṃ</seg> <seg type="pāda" n="b">kanyā vindati satpatim</seg> /</l>

<l xml:id="HV_App.I,37.111"><seg type="pāda" n="a">gurviṇī śṛṇute yā tu</seg> <seg type="pāda" n="b">varaṃ putraṃ prasūyate</seg> //</l>

<l xml:id="HV_App.I,37.112"><seg type="pāda" n="a">rākṣasāś ca piśācāś ca</seg> <seg type="pāda" n="b">bhūtāni ca vināyakāḥ</seg> /</l>

<l xml:id="HV_App.I,37.113"><seg type="pāda" n="a">bhayaṃ tatra na kurvanti</seg> <seg type="pāda" n="b">yatrāyaṃ paṭhyate stavaḥ</seg> //</l>


<note>h: HV (CE), Appendix I, No. 38. Input by Luther Obrock, corrected by J. Wayne Bass, supervised, checked, and corrected by James L. Fitzgerald. Fall 2004 and Spring 2005. :h</note>
<note>k: 38 K2 Ñ2 V2.3 B Dn Ds D3-6 G4.5 ins. after 113.5; Ñ3 D1.2 T1.2 G1-3 after 113.3c; V1 after 113.3; T4 after 113.3ab. :k</note>
<l xml:id="HV_App.I,38.1"><seg type="pāda" n="a">tato mahābalaṃ devaṃ</seg> <seg type="pāda" n="b">balabhadraṃ yaśasvinam</seg> /</l>

<l xml:id="HV_App.I,38.2"><seg type="pāda" n="a">abhivādayate hṛṣṭaḥ</seg> <seg type="pāda" n="b">so 'niruddho mahāmanāḥ</seg> //</l>

<l xml:id="HV_App.I,38.3"><seg type="pāda" n="a">mādhavaṃ ca mahātmānam</seg> <seg type="pāda" n="b">abhivādya kṛtāñjaliḥ</seg> /</l>

<l xml:id="HV_App.I,38.4"><seg type="pāda" n="a">khagottamaṃ mahāvīryaṃ</seg> <seg type="pāda" n="b">suparṇaṃ cābhivādayat</seg> //</l>

<l xml:id="HV_App.I,38.5"><seg type="pāda" n="a">tato makaraketuṃ ca</seg> <seg type="pāda" n="b">citrabāṇadharaṃ prabhum</seg> /</l>

<l xml:id="HV_App.I,38.6"><seg type="pāda" n="a">pitaraṃ so 'bhyupāgamya</seg> <seg type="pāda" n="b">pradyumnam abhivādayat</seg> //</l>

<l xml:id="HV_App.I,38.7"><seg type="pāda" n="a">sakhīgaṇavṛtā caiva</seg> <seg type="pāda" n="b">sā coṣā kulanandinī</seg> /</l>

<l xml:id="HV_App.I,38.8"><seg type="pāda" n="a">balaṃ cātibalaṃ caiva</seg> <seg type="pāda" n="b">vāsudevaṃ sudurjayam</seg> //</l>

<l xml:id="HV_App.I,38.9"><seg type="pāda" n="a">asaṃkhyātagatiṃ caiva</seg> <seg type="pāda" n="b">suparṇam abhivādya ca</seg> /</l>

<l xml:id="HV_App.I,38.10"><seg type="pāda" n="a">puṣpabāṇadharaṃ caiva</seg> <seg type="pāda" n="b">lajjamānābhyavādayat</seg> //</l>

<l xml:id="HV_App.I,38.11"><seg type="pāda" n="a">tataḥ śakrasya vacanān</seg> <seg type="pāda" n="b">nāradaḥ paramadyutiḥ</seg> /</l>

<l xml:id="HV_App.I,38.12"><seg type="pāda" n="a">vāsudevasamīpaṃ sa</seg> <seg type="pāda" n="b">prahasan punar āgataḥ</seg> //</l>

<l xml:id="HV_App.I,38.13"><seg type="pāda" n="a">vardhāpayati taṃ devaṃ</seg> <seg type="pāda" n="b">govindaṃ śatrusūdanam</seg> /</l>

<l xml:id="HV_App.I,38.14"><seg type="pāda" n="a">diṣṭyā vardhasi govinda</seg> <seg type="pāda" n="b">aniruddhasamāgamāt</seg> //</l>

<l xml:id="HV_App.I,38.15"><seg type="pāda" n="a">tato 'niruddhasahitā</seg> <seg type="pāda" n="b">nāradaṃ praṇatāḥ sthitāḥ</seg> /</l>

<l xml:id="HV_App.I,38.16"><seg type="pāda" n="a">āśīrbhir vardhayitvā ca</seg> <seg type="pāda" n="b">devarṣiḥ kṛṣṇam abravīt</seg> //</l>

<l xml:id="HV_App.I,38.17"><seg type="pāda" n="a">aniruddhasya vīryākhyo</seg> <seg type="pāda" n="b">vivāhaḥ kriyatāṃ vibho</seg> /</l>

<l xml:id="HV_App.I,38.18"><seg type="pāda" n="a">jambūlamālikāṃ draṣṭuṃ</seg> <seg type="pāda" n="b">śraddhā hi mama jāyate</seg> //</l>

<l xml:id="HV_App.I,38.19"><seg type="pāda" n="a">tataḥ prahasitāḥ sarve</seg> <seg type="pāda" n="b">nāradasya vacaḥśravāt</seg> /</l>

<l xml:id="HV_App.I,38.20"><seg type="pāda" n="a">kṛṣṇaḥ provāca bhagavān</seg> <seg type="pāda" n="b">kriyatāmāśu māciram</seg> //</l>

<l xml:id="HV_App.I,38.21"><seg type="pāda" n="a">etasminn antare tāta</seg> <seg type="pāda" n="b">kumbhāṇḍaḥ samupasthitaḥ</seg> /</l>

<l xml:id="HV_App.I,38.22"><seg type="pāda" n="a">vaivāhikāṃs tu saṃbhārān</seg> <seg type="pāda" n="b">gṛhya kṛṣṇaṃ namasya ca</seg> //</l>


<milestone unit="speaker" n="kumbhāṇḍa uvāca"/>
<l xml:id="HV_App.I,38.23"><seg type="pāda" n="a">kṛṣṇa kṛṣṇa mahābāho</seg> <seg type="pāda" n="b">bhava tvam abhayapradaḥ</seg> /</l>

<l xml:id="HV_App.I,38.24"><seg type="pāda" n="a">śaraṇāgato 'smi te deva</seg> <seg type="pāda" n="b">prasīdaiṣo 'ñjalis tava</seg> //</l>

<l xml:id="HV_App.I,38.25"><seg type="pāda" n="a">nāradasya vacaḥ śrutvā</seg> <seg type="pāda" n="b">sarvaṃ prāg eva so 'cyutaḥ</seg> /</l>

<l xml:id="HV_App.I,38.26"><seg type="pāda" n="a">abhayaṃ yacchate tasmai</seg> <seg type="pāda" n="b">kumbhāṇḍāya mahātmane</seg> //</l>

<l xml:id="HV_App.I,38.27"><seg type="pāda" n="a">kumbhāṇḍa mantriṇāṃ śreṣṭha</seg> <seg type="pāda" n="b">prīto 'smi tava suvrata</seg> /</l>

<l xml:id="HV_App.I,38.28"><seg type="pāda" n="a">sukṛtaṃ te vijānāmi</seg> <seg type="pāda" n="b">rāṣṭriko 'stu bhavān iha</seg> //</l>

<l xml:id="HV_App.I,38.29"><seg type="pāda" n="a">sajñātipakṣaḥ susukhī</seg> <seg type="pāda" n="b">nirvṛto 'stu bhavān iha</seg> /</l>

<l xml:id="HV_App.I,38.30"><seg type="pāda" n="a">rājyaṃ ca te mayā dattaṃ</seg> <seg type="pāda" n="b">ciraṃ jīva mamāśrayāt</seg> //</l>

<l xml:id="HV_App.I,38.31"><seg type="pāda" n="a">evaṃ dattvā rājyam asmai</seg> <seg type="pāda" n="b">kumbhāṇḍāya mahātmane</seg> /</l>

<l xml:id="HV_App.I,38.32"><seg type="pāda" n="a">vivāham akarot tatra</seg> <seg type="pāda" n="b">so 'niruddhasya buddhimān</seg> //</l>

<l xml:id="HV_App.I,38.33"><seg type="pāda" n="a">tatas tu bhagavān vahniḥ</seg> <seg type="pāda" n="b">svayaṃ tatra upasthitaḥ</seg> /</l>

<l xml:id="HV_App.I,38.34"><seg type="pāda" n="a">vivāho hy aniruddhasya</seg> <seg type="pāda" n="b">nakṣatre ca śubhe 'bhavat</seg> //</l>

<l xml:id="HV_App.I,38.35"><seg type="pāda" n="a">tato 'psarogaṇās tatra</seg> <seg type="pāda" n="b">kautukaṃ kartum udyatāḥ</seg> /</l>

<l xml:id="HV_App.I,38.36"><seg type="pāda" n="a">snātaḥ svalaṃkṛtas tatra</seg> <seg type="pāda" n="b">so 'niruddhaḥ sa bhāryayā</seg> //</l>

<l xml:id="HV_App.I,38.37"><seg type="pāda" n="a">tataḥ snigdhaiḥ śubhair vākyair</seg> <seg type="pāda" n="b">gandharvāś ca jagus tadā</seg> /</l>

<l xml:id="HV_App.I,38.38"><seg type="pāda" n="a">nṛtyanty apsarasaś caiva</seg> <seg type="pāda" n="b">vivāham upaśobhayan</seg> //</l>

<l xml:id="HV_App.I,38.39"><seg type="pāda" n="a">tato nirvartayitvā tu</seg> <seg type="pāda" n="b">vivāhaṃ śatrusūdanaḥ</seg> /</l>

<l xml:id="HV_App.I,38.40"><seg type="pāda" n="a">aniruddhasya suprājñaḥ</seg> <seg type="pāda" n="b">sarvair devagaṇair vṛtaḥ</seg> //</l>

<l xml:id="HV_App.I,38.41"><seg type="pāda" n="a">āmantrya varadaṃ tatra</seg> <seg type="pāda" n="b">rudraṃ devanamaskṛtam</seg> /</l>

<l xml:id="HV_App.I,38.42"><seg type="pāda" n="a">cakāra gamane buddhiṃ</seg> <seg type="pāda" n="b">kṛṣṇaḥ parapuraṃjayaḥ</seg> //</l>

<l xml:id="HV_App.I,38.43"><seg type="pāda" n="a">dvārakābhimukhaṃ kṛṣṇaṃ</seg> <seg type="pāda" n="b">jñātvā śatruniṣūdanam</seg> /</l>

<l xml:id="HV_App.I,38.44"><seg type="pāda" n="a">kambhāṇḍo vacanaṃ prāha</seg> <seg type="pāda" n="b">prāñjalir madhusūdanam</seg> //</l>

<note>k: K Ñ2.3 V B1.3 Dn Ds D2-6 T1.2.4 G1.4.5 ins. after line 44; G3 after line 39 :k</note>
<l xml:id="**HV_App.I,38.44**1:1"><seg type="pāda" n="a">śṛṇu me puṇḍarīkākṣa</seg> <seg type="pāda" n="b">vijñāpyaṃ madhusūdana</seg> /</l>

<l xml:id="HV_App.I,38.45"><seg type="pāda" n="a">bāṇasya gāvas tiṣṭhanti</seg> <seg type="pāda" n="b">haste tu varuṇasya vai</seg> /</l>

<l xml:id="HV_App.I,38.46"><seg type="pāda" n="a">yāsām amṛtakalpaṃ vai</seg> <seg type="pāda" n="b">kṣīraṃ kṣarati mādhava</seg> /</l>

<l xml:id="HV_App.I,38.47"><seg type="pāda" n="a">tat pītvātibalaś caiva</seg> <seg type="pāda" n="b">naro bhavati durjayaḥ</seg> //</l>

<l xml:id="HV_App.I,38.48"><seg type="pāda" n="a">kumbhāṇḍenaivam ākhyāte</seg> <seg type="pāda" n="b">hariḥ prītamanās tadā</seg> /</l>

<l xml:id="HV_App.I,38.49"><seg type="pāda" n="a">gamanāya matiṃ cakre</seg> <seg type="pāda" n="b">gantavyam iti niścitaḥ</seg> //</l>

<l xml:id="HV_App.I,38.50"><seg type="pāda" n="a">tatas tu bhagavān brahmā</seg> <seg type="pāda" n="b">vardhāpya sa tu keśavam</seg> /</l>

<l xml:id="HV_App.I,38.51"><seg type="pāda" n="a">jagāma brahmalokaṃ sa</seg> <seg type="pāda" n="b">vṛtaḥ svabhavanālayaiḥ</seg> //</l>

<l xml:id="HV_App.I,38.52"><seg type="pāda" n="a">indro marudgaṇaiś caiva</seg> <seg type="pāda" n="b">dvārakābhimukhaṃ yayau</seg> /</l>

<note>k: After line 53, T1 G5 ins. :k</note>
<l xml:id="**HV_App.I,38.53**2:1"><seg type="pāda" n="a">tato 'niruddhaḥ prītātmā</seg> <seg type="pāda" n="b">prāñjalir vākyam abravīt</seg> /</l>

<l xml:id="**HV_App.I,38.53**2:2"><seg type="pāda" n="a">devadeva mahāyuddhe</seg> <seg type="pāda" n="b">jayet tvāṃ ko nu sattamam</seg> //</l>

<l xml:id="**HV_App.I,38.53**2:3"><seg type="pāda" n="a">śakto na pramukhe sthātuṃ</seg> <seg type="pāda" n="b">sākṣād api śatakratuḥ</seg> /</l>

<l xml:id="**HV_App.I,38.53**2:4"><seg type="pāda" n="a">āroha garuḍaṃ tūrṇaṃ</seg> <seg type="pāda" n="b">gacchāmo dvārakāṃ purīm</seg> //</l>

<l xml:id="HV_App.I,38.53"><seg type="pāda" n="a">yataḥ kṛṣṇas tataḥ sarve</seg> <seg type="pāda" n="b">gacchanti jayakāṅkṣiṇaḥ</seg> //</l>

<l xml:id="HV_App.I,38.54"><seg type="pāda" n="a">vāhanena mayūreṇa</seg> <seg type="pāda" n="b">sakhībhiḥ parivāritā</seg> /</l>

<l xml:id="HV_App.I,38.55"><seg type="pāda" n="a">dvārakābhimukhī soṣā</seg> <seg type="pāda" n="b">devyā prasthāpitā yayau</seg> //</l>

<l xml:id="HV_App.I,38.56"><seg type="pāda" n="a">tato balaś ca kṛṣṇaś ca</seg> <seg type="pāda" n="b">pradyumnaś ca mahābalaḥ</seg> /</l>

<l xml:id="HV_App.I,38.57"><seg type="pāda" n="a">ārūḍhavanto garuḍam</seg> <seg type="pāda" n="b">aniruddhaś ca vīryavān</seg> //</l>

<l xml:id="HV_App.I,38.58"><seg type="pāda" n="a">prasthitaś ca sa tejasvī</seg> <seg type="pāda" n="b">garuḍaḥ pakṣiṇāṃ varaḥ</seg> /</l>

<l xml:id="HV_App.I,38.59"><seg type="pāda" n="a">unmūlayaṃs tarugaṇān</seg> <seg type="pāda" n="b">kampayaṃś cāpi medinīm</seg> //</l>

<l xml:id="HV_App.I,38.60"><seg type="pāda" n="a">ākulāś ca diśaḥ sarvā</seg> <seg type="pāda" n="b">reṇudhvastam ivāmbaram</seg> /</l>

<l xml:id="HV_App.I,38.61"><seg type="pāda" n="a">garuḍe saṃprayāte 'bhūn</seg> <seg type="pāda" n="b">mandaraśmir divākaraḥ</seg> //</l>


<note>h: HV (CE), Appendix I, No. 39. Input by Luther Obrock, corrected by J. Wayne Bass, supervised, checked, and corrected by James L. Fitzgerald. Fall 2004 and Spring 2005. :h</note>
<note>k: T1 G3-5 ins. after 113.70cd; K1.2 D1 after *1536; K3.4 Ñ2 V B Dn Ds D2-6 T2 G1 after the addl. colophon (ins. after *1536): :k</note>

<milestone unit="speaker" n="vaiśaṃpāyana uvāca"/>
<l xml:id="HV_App.I,39.1"><seg type="pāda" n="a">athāhuko mahābāhuḥ</seg> <seg type="pāda" n="b">kṛṣṇaṃ prāha mahādyutim</seg> /</l>

<l xml:id="HV_App.I,39.2"><seg type="pāda" n="a">harṣād utphullanayanaḥ</seg> <seg type="pāda" n="b">śrūyatāṃ yadunandana</seg> //</l>

<l xml:id="HV_App.I,39.3"><seg type="pāda" n="a">evaṃ gate 'niruddhasya</seg> <seg type="pāda" n="b">kriyatāṃ mahadutsavaḥ</seg> /</l>

<l xml:id="HV_App.I,39.4"><seg type="pāda" n="a">kṣemāt pratyāgataṃ dṛṣṭvā</seg> <seg type="pāda" n="b">sevyamānāḥ sahāsate (?)</seg> //</l>

<note>k: The question mark is part of CE. :k</note>
<l xml:id="HV_App.I,39.5"><seg type="pāda" n="a">uṣāpi ca mahābhāgā</seg> <seg type="pāda" n="b">sakhībhiḥ parivāritā</seg> /</l>

<l xml:id="HV_App.I,39.6"><seg type="pāda" n="a">ramate parayā prītyā</seg> <seg type="pāda" n="b">aniruddhena saṃgatā</seg> //</l>

<l xml:id="HV_App.I,39.7"><seg type="pāda" n="a">kumbhāṇḍaduhitā rāmā</seg> <seg type="pāda" n="b">uṣāyāḥ sakhimaṇḍale</seg> /</l>

<l xml:id="HV_App.I,39.8"><seg type="pāda" n="a">praveśyatāṃ mahābhāgā</seg> <seg type="pāda" n="b">vaidarbhīṃ vardhayet punaḥ</seg> //</l>

<l xml:id="HV_App.I,39.9"><seg type="pāda" n="a">sāmbāya dīyatāṃ rāmā</seg> <seg type="pāda" n="b">kumbhāṇḍaduhitā śubhā</seg> /</l>

<l xml:id="HV_App.I,39.10"><seg type="pāda" n="a">śeṣāś ca kanyā dīyantāṃ</seg> <seg type="pāda" n="b">kumārāṇāṃ yathākramam</seg> //</l>

<l xml:id="HV_App.I,39.11"><seg type="pāda" n="a">vartate cotsavas tatra</seg> <seg type="pāda" n="b">aniruddhasya veśmani</seg> /</l>

<l xml:id="HV_App.I,39.12"><seg type="pāda" n="a">gṛhe śrīdhanvinaś caiva</seg> <seg type="pāda" n="b">śubhas tatra pravartate</seg> //</l>

<l xml:id="HV_App.I,39.13"><seg type="pāda" n="a">vādayanti pure tatra</seg> <seg type="pāda" n="b">nāryo madavaśaṃ gatāḥ</seg> /</l>

<l xml:id="HV_App.I,39.14"><seg type="pāda" n="a">nṛtyante cāparās tatra</seg> <seg type="pāda" n="b">gāyanti ca tathāparāḥ</seg> //</l>

<l xml:id="HV_App.I,39.15"><seg type="pāda" n="a">kāścit pramuditās tatra</seg> <seg type="pāda" n="b">kāścid anyonyam abruvan</seg> /</l>

<l xml:id="HV_App.I,39.16"><seg type="pāda" n="a">nānāvarṇāmbaradharāḥ</seg> <seg type="pāda" n="b">krīḍamānās tatas tataḥ</seg> //</l>

<l xml:id="HV_App.I,39.17"><seg type="pāda" n="a">abhiyānti tato 'nyonyaṃ</seg> <seg type="pāda" n="b">kāś cin madavaśāt svayam</seg> /</l>

<l xml:id="HV_App.I,39.18"><seg type="pāda" n="a">krīḍanti kāścid akṣais tu</seg> <seg type="pāda" n="b">harṣād utphullalocanāḥ</seg> //</l>

<l xml:id="HV_App.I,39.19"><seg type="pāda" n="a">māyūraṃ ratham āruhya</seg> <seg type="pāda" n="b">sakhībhiḥ parivāritā</seg> /</l>

<l xml:id="HV_App.I,39.20"><seg type="pāda" n="a">uṣā saṃpreṣitā devyā</seg> <seg type="pāda" n="b">rudrāṇyā pratigṛhyatām</seg> //</l>

<l xml:id="HV_App.I,39.21"><seg type="pāda" n="a">iyaṃ caiva kulaślāghyā</seg> <seg type="pāda" n="b">nāmnoṣā nāma sundarī</seg> /</l>

<l xml:id="HV_App.I,39.22"><seg type="pāda" n="a">bāṇaputrī tava vadhūḥ</seg> <seg type="pāda" n="b">pratigṛhṇīṣva bhāminīm</seg> //</l>

<l xml:id="HV_App.I,39.23"><seg type="pāda" n="a">tataḥ pratigṛhītā sā</seg> <seg type="pāda" n="b">strībhir ācāramaṅgalaiḥ</seg> /</l>

<l xml:id="HV_App.I,39.24"><seg type="pāda" n="a">praveśitā ca sā veśma</seg> <seg type="pāda" n="b">aniruddhasya śobhanā</seg> //</l>

<l xml:id="HV_App.I,39.25"><seg type="pāda" n="a">devakī revatī caiva</seg> <seg type="pāda" n="b">rukmiṇy atha vidarbhajā</seg> /</l>

<l xml:id="HV_App.I,39.26"><seg type="pāda" n="a">dṛṣṭvāniruddhaṃ ruruduḥ</seg> <seg type="pāda" n="b">snehaharṣasamanvitāḥ</seg> //</l>

<note>k: Ñ3 V1.3 B2.3 D6 ins. after line 26; Ñ2 B1 Ds2 after line 22 :k</note>
<l xml:id="**HV_App.I,39.26**1:1"><seg type="pāda" n="a">revatī rukminī caiva</seg> <seg type="pāda" n="b">gṛhamukhyaṃ praveśayat</seg> /</l>

<l xml:id="**HV_App.I,39.26**1:2"><seg type="pāda" n="a">vadhūr vardhasi diṣṭyā tvam</seg> <seg type="pāda" n="b">aniruddhasya darśanāt</seg> //</l>

<l xml:id="HV_App.I,39.27"><seg type="pāda" n="a">tatas tūryapraṇādais tā</seg> <seg type="pāda" n="b">varanāryaḥ śubhānanāḥ</seg> /</l>

<l xml:id="HV_App.I,39.28"><seg type="pāda" n="a">kriyāṃ cārebhire kartum</seg> <seg type="pāda" n="b">uṣā ca gṛhasaṃsthitā</seg> //</l>

<l xml:id="HV_App.I,39.29"><seg type="pāda" n="a">tato harmyatalasthā sā</seg> <seg type="pāda" n="b">vṛṣṇipuṃgavasaṃśritā</seg> /</l>

<l xml:id="HV_App.I,39.30"><seg type="pāda" n="a">ramate sarvasadṛśair</seg> <seg type="pāda" n="b">upabhogair varānanā</seg> //</l>

<l xml:id="HV_App.I,39.31"><seg type="pāda" n="a">citralekhā ca suśroṇī</seg> <seg type="pāda" n="b">apsarorūpadhāriṇī</seg> /</l>

<l xml:id="HV_App.I,39.32"><seg type="pāda" n="a">āpṛcchya ca sakhīvargam</seg> <seg type="pāda" n="b">uṣāṃ ca tridivaṃ gatā</seg> //</l>

<l xml:id="HV_App.I,39.33"><seg type="pāda" n="a">gatāsu tāsu sarvāsu</seg> <seg type="pāda" n="b">sakhīṣv asurasundarī</seg> /</l>

<l xml:id="HV_App.I,39.34"><seg type="pāda" n="a">māyāvatyā gṛhaṃ nītā</seg> <seg type="pāda" n="b">prathamaṃ sā nimantritā</seg> //</l>

<l xml:id="HV_App.I,39.35"><seg type="pāda" n="a">tāsāṃ pradyumnagṛhiṇī</seg> <seg type="pāda" n="b">snuṣāṃ dṛṣṭvā sumadhyamām</seg> /</l>

<l xml:id="HV_App.I,39.36"><seg type="pāda" n="a">vāsobhir annapānaiś ca</seg> <seg type="pāda" n="b">pūjayām āsa sundarīm</seg> //</l>

<l xml:id="HV_App.I,39.37"><seg type="pāda" n="a">tataḥ krameṇa sarvās tā</seg> <seg type="pāda" n="b">vadhūm ūṣāṃ yadustriyaḥ</seg> /</l>

<l xml:id="HV_App.I,39.38"><seg type="pāda" n="a">ācāram anupaśyantyaḥ</seg> <seg type="pāda" n="b">svavarma iti vavrire</seg> //</l>

<l xml:id="HV_App.I,39.39"><seg type="pāda" n="a">etat te sarvamākhyātaṃ</seg> <seg type="pāda" n="b">mayā kurukulodvaha</seg> /</l>

<l xml:id="HV_App.I,39.40"><seg type="pāda" n="a">yathā bāṇo jitaḥ saṃkhye</seg> <seg type="pāda" n="b">jīvanmuktaś ca viṣṇunā</seg> //</l>


<note>h: HV (CE) Appendix I, No. 40, transliterated by Horst Brinkhaus, proof--read by Horst Brinkhaus, version of August 15, 2001 :h</note>
<note>k: Ś1 ins. after adhyāya 114, K Ñ2.3 V B D T1.2 G1.3-5 M2.4 after appendix I, No. 42 (correction: after app. I, No. 41 and 43 respectively) :k</note>

<milestone unit="speaker" n="janamejaya uvāca"/>
<l xml:id="HV_App.I,40.1"><seg type="pāda" n="a">bhagavan kena vidhinā</seg> <seg type="pāda" n="b">śrotavyaṃ bhārataṃ budhaiḥ</seg> /</l>

<note>k: Before the ref. D6 T1.2 G1.3-5 M2.4 ins. :k</note>

<milestone unit="speaker" n="śaunaka uvāca"/>
<l xml:id="**HV_App.I,40.1**1:1"><seg type="pāda" n="a">saute sumahad ākhyānaṃ</seg> <seg type="pāda" n="b">bhavatā parikīrtitam</seg> /</l>

<l xml:id="**HV_App.I,40.1**1:2"><seg type="pāda" n="a">prajānāṃ patibhiḥ sārdhaṃ</seg> <seg type="pāda" n="b">devānām ṛṣibhiḥ saha</seg> /</l>

<l xml:id="**HV_App.I,40.1**1:3"><seg type="pāda" n="a">pitṛgandharvabhūtānāṃ</seg> <seg type="pāda" n="b">piśācoragarakṣasām</seg> /</l>

<l xml:id="**HV_App.I,40.1**1:4"><seg type="pāda" n="a">daityānāṃ dānavānāṃ ca</seg> <seg type="pāda" n="b">yakṣāṇām atha pakṣiṇām</seg> /</l>

<l xml:id="**HV_App.I,40.1**1:5"><seg type="pāda" n="a">pāṇḍūnāṃ dhṛtarāṣṭrāṇāṃ</seg> <seg type="pāda" n="b">yadūnāṃ vṛṣṇibhiḥ saha</seg> /</l>

<l xml:id="**HV_App.I,40.1**1:6"><seg type="pāda" n="a">aileyekṣvākuvaṃśānāṃ</seg> <seg type="pāda" n="b">nṛpāṇāṃ caritaṃ tathā</seg> /</l>

<l xml:id="**HV_App.I,40.1**1:7"><seg type="pāda" n="a">divyamānuṣasaṃbhūtaḥ</seg> <seg type="pāda" n="b">prādurbhāvo 'nukīrtitaḥ</seg> /</l>

<l xml:id="**HV_App.I,40.1**1:8"><seg type="pāda" n="a">māhātmyaṃ devadevasya</seg> <seg type="pāda" n="b">viṣṇor amitatejasaḥ</seg> /</l>

<l xml:id="**HV_App.I,40.1**1:9"><seg type="pāda" n="a">atyadbhutāni karmāṇi</seg> <seg type="pāda" n="b">vikramā dharmaniścayāḥ</seg> /</l>

<l xml:id="**HV_App.I,40.1**1:10"><seg type="pāda" n="a">vicitrāś ca kathāyogā</seg> <seg type="pāda" n="b">janma cāgryam anuttamam</seg> /</l>

<l xml:id="**HV_App.I,40.1**1:11"><seg type="pāda" n="a">tat kathyamānam asmākaṃ</seg> <seg type="pāda" n="b">tvayā vai ślakṣṇayā girā</seg> /</l>

<l xml:id="**HV_App.I,40.1**1:12"><seg type="pāda" n="a">manaḥkarṇasukhaṃ sūta</seg> <seg type="pāda" n="b">prīṇāty amṛtasaṃmitam</seg> /</l>

<l xml:id="**HV_App.I,40.1**1:13"><seg type="pāda" n="a">mahābhāratam ākhyānaṃ</seg> <seg type="pāda" n="b">vidhinā kena śrūyate</seg> /</l>

<l xml:id="**HV_App.I,40.1**1:14"><seg type="pāda" n="a">paurāṇe kiṃ phalaṃ cāsya</seg> <seg type="pāda" n="b">tad bhavān vaktum arhati</seg> /</l>


<milestone unit="speaker" n="sūta uvāca"/>
<l xml:id="**HV_App.I,40.1**1:15"><seg type="pāda" n="a">parvaṇāṃ śravaṇavidhiṃ</seg> <seg type="pāda" n="b">pāraṇeṣu ca yat phalam</seg> /</l>

<l xml:id="**HV_App.I,40.1**1:16"><seg type="pāda" n="a">janamejayena yat pṛṣṭaṃ</seg> <seg type="pāda" n="b">tasminn avabhṛte kratau</seg> /</l>


<milestone unit="speaker" n="janamejaya uvāca"/>
<l xml:id="**HV_App.I,40.1**1:17"><seg type="pāda" n="a">vyāsaproktaṃ mahāpuṇyaṃ</seg> <seg type="pāda" n="b">vedārthasamalaṃkṛtam</seg> /</l>

<l xml:id="**HV_App.I,40.1**1:18"><seg type="pāda" n="a">śrutam ākhyānaṃ akhilam</seg> <seg type="pāda" n="b">anekasamayānvitam</seg> /</l>

<l xml:id="**HV_App.I,40.1**1:19"><seg type="pāda" n="a">śrutvākhyānam idaṃ samyak</seg> <seg type="pāda" n="b">pāvanaṃ vai dvijottama</seg> /</l>

<l xml:id="**HV_App.I,40.1**1:20"><seg type="pāda" n="a">ato mahattaraṃ bhūyo</seg> <seg type="pāda" n="b">vakṣyāmi vidhim uttamam</seg> /</l>

<l xml:id="HV_App.I,40.2"><seg type="pāda" n="a">phalaṃ kiṃ ke ca devāś ca</seg> <seg type="pāda" n="b">pūjyā vai pāraṇeṣv iha</seg> //</l>

<l xml:id="HV_App.I,40.3"><seg type="pāda" n="a">deyaṃ samāpte bhagavan</seg> <seg type="pāda" n="b">kiṃ ca parvaṇi parvaṇi</seg> /</l>

<l xml:id="HV_App.I,40.4"><seg type="pāda" n="a">vācakaḥ kīdṛśaś cātra</seg> <seg type="pāda" n="b">eṣṭavyas tad bravīhi me</seg> //</l>


<milestone unit="speaker" n="vaiśaṃpāyana uvāca"/>
<l xml:id="HV_App.I,40.5"><seg type="pāda" n="a">śṛṇu rājan vidhim imaṃ</seg> <seg type="pāda" n="b">phalaṃ yac cāpi bhāratāt</seg> /</l>

<note>k: After the ref. D6 T1.2 G1.3.5 M2.4 ins. :k</note>
<l xml:id="**HV_App.I,40.4**2:1"><seg type="pāda" n="a">samyak pṛṣṭo 'smi rājendra</seg> <seg type="pāda" n="b">tvayā buddhimatāṃ vara</seg> /</l>

<l xml:id="**HV_App.I,40.4**2:2"><seg type="pāda" n="a">mayāpi bhagavān vyāsaḥ</seg> <seg type="pāda" n="b">pṛṣṭo vedavidāṃ vara</seg> /</l>

<l xml:id="**HV_App.I,40.4**2:3"><seg type="pāda" n="a">pṛṣṭena tu mayā guhyaṃ</seg> <seg type="pāda" n="b">vidhir ukto mahātmanā</seg> /</l>

<l xml:id="**HV_App.I,40.4**2:4"><seg type="pāda" n="a">tathā vakṣ<note>y</note>āmi te samyak</seg> <seg type="pāda" n="b">samādhāya punaḥ punaḥ</seg> /</l>

<l xml:id="HV_App.I,40.6"><seg type="pāda" n="a">śrutād bhavati rājendra</seg> <seg type="pāda" n="b">yat tvaṃ mām anupṛcchasi</seg> //</l>

<l xml:id="HV_App.I,40.7"><seg type="pāda" n="a">divi devā mahīpāla</seg> <seg type="pāda" n="b">krīḍārtham avaniṃ gatāḥ</seg> /</l>

<l xml:id="HV_App.I,40.8"><seg type="pāda" n="a">kṛtvā kāryam idaṃ caiva</seg> <seg type="pāda" n="b">tataś ca divam āgatāḥ</seg> //</l>

<l xml:id="HV_App.I,40.9"><seg type="pāda" n="a">hanta yat te pravakṣyāmi</seg> <seg type="pāda" n="b">tac chṛṇuṣva samāhitaḥ</seg> /</l>

<l xml:id="HV_App.I,40.10"><seg type="pāda" n="a">ṛṣīṇāṃ devatānāṃ ca</seg> <seg type="pāda" n="b">saṃbhavaṃ vasudhātale</seg> //</l>

<l xml:id="HV_App.I,40.11"><seg type="pāda" n="a">vasurudrās tathā sādhyā</seg> <seg type="pāda" n="b">viśve devāś ca śāśvatāḥ</seg> /</l>

<l xml:id="HV_App.I,40.12"><seg type="pāda" n="a">ādityāś cāśvinau devau</seg> <seg type="pāda" n="b">lokapālāḥ saharṣibhiḥ</seg> //</l>

<l xml:id="HV_App.I,40.13"><seg type="pāda" n="a">guhyakāś ca sagandharvā</seg> <seg type="pāda" n="b">nāgā vidyādharās tathā</seg> /</l>

<l xml:id="HV_App.I,40.14"><seg type="pāda" n="a">siddhā dharmaḥ svayaṃbhūś ca</seg> <seg type="pāda" n="b">muniḥ kātyāyano varaḥ</seg> //</l>

<l xml:id="HV_App.I,40.15"><seg type="pāda" n="a">girayaḥ sāgarā nadyas</seg> <seg type="pāda" n="b">tathaivāpsarasāṃ gaṇāḥ</seg> /</l>

<l xml:id="HV_App.I,40.16"><seg type="pāda" n="a">grahāḥ saṃvatsarāś caiva</seg> <seg type="pāda" n="b">ayanāny ṛtavas tathā</seg> //</l>

<l xml:id="HV_App.I,40.17"><seg type="pāda" n="a">sthāvaraṃ jaṃgamaṃ caiva</seg> <seg type="pāda" n="b">jagat sarvaṃ surāsuram</seg> /</l>

<l xml:id="HV_App.I,40.18"><seg type="pāda" n="a">bhārate bharataśreṣṭha</seg> <seg type="pāda" n="b">ekastham iha dṛśyate</seg> //</l>

<l xml:id="HV_App.I,40.19"><seg type="pāda" n="a">teṣāṃ śrutvā pratiṣṭhānaṃ</seg> <seg type="pāda" n="b">nāmakarmānukīrtanāt</seg> /</l>

<l xml:id="HV_App.I,40.20"><seg type="pāda" n="a">kṛtvāpi pātakaṃ ghoraṃ</seg> <seg type="pāda" n="b">sadyo mucyeta mānavaḥ</seg> //</l>

<l xml:id="HV_App.I,40.21"><seg type="pāda" n="a">itihāsam imaṃ śrutvā</seg> <seg type="pāda" n="b">yathāvad anupūrvaśaḥ</seg> /</l>

<l xml:id="HV_App.I,40.22"><seg type="pāda" n="a">saṃyamyāntaḥśucir bhūtvā</seg> <seg type="pāda" n="b">pāraṃ gatvā ca bhārate</seg> //</l>

<l xml:id="HV_App.I,40.23"><seg type="pāda" n="a">teṣāṃ śreṣṭhāni deyāni</seg> <seg type="pāda" n="b">śrutvā bhārata bhāratam</seg> /</l>

<l xml:id="HV_App.I,40.24"><seg type="pāda" n="a">brāhmaṇebhyo yathāśaktyā</seg> <seg type="pāda" n="b">bhaktyā ca bharatarṣabha</seg> //</l>

<l xml:id="HV_App.I,40.25"><seg type="pāda" n="a">mahādānāni deyāni</seg> <seg type="pāda" n="b">ratnāni vividhāni ca</seg> /</l>

<l xml:id="HV_App.I,40.26"><seg type="pāda" n="a">gāvaḥ kāṃsyopadohāś ca</seg> <seg type="pāda" n="b">kanyāś caiva svalaṃkṛtāḥ</seg> //</l>

<l xml:id="HV_App.I,40.27"><seg type="pāda" n="a">sarvakāmaguṇopetā</seg> <seg type="pāda" n="b">yānāni vividhāni ca</seg> /</l>

<l xml:id="HV_App.I,40.28"><seg type="pāda" n="a">bhavanāni ca vicitrāṇi</seg> <seg type="pāda" n="b">bhūmir vāsāṃsi kāñcanam</seg> //</l>

<l xml:id="HV_App.I,40.29"><seg type="pāda" n="a">vāhanāni ca deyāni</seg> <seg type="pāda" n="b">hayā mattāś ca vāraṇāḥ</seg> /</l>

<l xml:id="HV_App.I,40.30"><seg type="pāda" n="a">śayanaṃ śibikāś caiva</seg> <seg type="pāda" n="b">syandanāś ca svalaṃkṛtāḥ</seg> //</l>

<note>k: Ñ2 ins. :k</note>
<l xml:id="**HV_App.I,40.30**3:1"><seg type="pāda" n="a">vācakāya pradātavyaṃ</seg> <seg type="pāda" n="b">gandhamālyaṃ savastrakam</seg> /</l>

<l xml:id="**HV_App.I,40.30**3:2"><seg type="pāda" n="a">kaṭakaṃ kuṇḍalaṃ caiva</seg> <seg type="pāda" n="b">yajñasūtraṃ tathaiva ca</seg> /</l>

<l xml:id="**HV_App.I,40.30**3:3"><seg type="pāda" n="a">chatraṃ copanahoṣṇīkaṃ</seg> <seg type="pāda" n="b">kañcukaṃ saviśeṣataḥ</seg> /</l>

<l xml:id="**HV_App.I,40.30**3:4"><seg type="pāda" n="a">evaṃ saṃpūjya vidhivat</seg> <seg type="pāda" n="b">tato dadyāc ca dakṣiṇām</seg> /</l>

<l xml:id="**HV_App.I,40.30**3:5"><seg type="pāda" n="a">vidhihīnaṃ ca yaḥ kuryāt</seg> <seg type="pāda" n="b">phalaṃ samyaṅ na cāpnuyāt</seg> /</l>

<l xml:id="**HV_App.I,40.30**3:6"><seg type="pāda" n="a">kāmāl lobhāt tathā mohān</seg> <seg type="pāda" n="b">na kartavyānyathā nṛpa</seg> /</l>

<l xml:id="**HV_App.I,40.30**3:7"><seg type="pāda" n="a">kurvan sa narakaṃ yāti</seg> <seg type="pāda" n="b">viparītaṃ phalaṃ labhet</seg> /</l>

<l xml:id="HV_App.I,40.31"><seg type="pāda" n="a">yad yad gṛhe varaṃ kiṃcid</seg> <seg type="pāda" n="b">yad yad asti mahad vasu</seg> /</l>

<l xml:id="HV_App.I,40.32"><seg type="pāda" n="a">tat tad deyaṃ dvijātibhya</seg> <seg type="pāda" n="b">ātmā dārāś ca sūnavaḥ</seg> //</l>

<l xml:id="HV_App.I,40.33"><seg type="pāda" n="a">śraddhayā parayā dattaṃ</seg> <seg type="pāda" n="b">kramaśas tasya pāragaḥ</seg> /</l>

<l xml:id="HV_App.I,40.34"><seg type="pāda" n="a">śaktitaḥ sumanā hṛṣṭaḥ</seg> <seg type="pāda" n="b">śuśrūṣur avikatthanaḥ</seg> //</l>

<l xml:id="HV_App.I,40.35"><seg type="pāda" n="a">satyārjavarato dāntaḥ</seg> <seg type="pāda" n="b">śuciḥ śaucasamanvitaḥ</seg> /</l>

<l xml:id="HV_App.I,40.36"><seg type="pāda" n="a">śraddadhāno jitakrodho</seg> <seg type="pāda" n="b">yathā sidhyati tac chṛṇu</seg> //</l>

<note>k: D6 ins. :k</note>
<l xml:id="**HV_App.I,40.36**4:1"><seg type="pāda" n="a">śrotuḥ śrāvayitā rājan</seg> <seg type="pāda" n="b">kathayāmi samāsataḥ</seg> /</l>

<note>k: T1.2 G1.3-5 M2.4 ins. :k</note>
<l xml:id="**HV_App.I,40.36**5:1"><seg type="pāda" n="a">vācake ca guṇāḥ proktā</seg> <seg type="pāda" n="b">yāvantas tāñ śṛṇuṣva me</seg> /</l>

<l xml:id="HV_App.I,40.37"><seg type="pāda" n="a">śuciḥ śīlānvitācāraḥ</seg> <seg type="pāda" n="b">śuklavāsā jitendriyaḥ</seg> /</l>

<l xml:id="HV_App.I,40.38"><seg type="pāda" n="a">saṃskṛtaḥ sarvaśāstrajñaḥ</seg> <seg type="pāda" n="b">śraddadhāno 'nasūyakaḥ</seg> //</l>

<note>k: T1.2 G1.3-5 M2.4 ins. :k</note>
<l xml:id="**HV_App.I,40.38**6:1"><seg type="pāda" n="a">chandajño lakṣaṇajñaś ca</seg> <seg type="pāda" n="b">satkaviḥ kālavedikaḥ</seg> /</l>

<l xml:id="HV_App.I,40.39"><seg type="pāda" n="a">rūpavān subhago dāntaḥ</seg> <seg type="pāda" n="b">satyavādī jitendriyaḥ</seg> /</l>

<l xml:id="HV_App.I,40.40"><seg type="pāda" n="a">dānamānagṛhītaś ca</seg> <seg type="pāda" n="b">kāryo bhavati vācakaḥ</seg> //</l>

<note>k: D6 ins. :k</note>
<l xml:id="**HV_App.I,40.40**7:1"><seg type="pāda" n="a">āstīkaś ca sadākrodhī</seg> <seg type="pāda" n="b">lobhī caivājitendriyaḥ</seg> /</l>

<l xml:id="**HV_App.I,40.40**7:2"><seg type="pāda" n="a">mandabuddhir asaṃtoṣī</seg> <seg type="pāda" n="b">tyājyo bhavati vācakaḥ</seg> /</l>

<note>k: T1.2 G1.3-5 M2.4 ins. :k</note>
<l xml:id="**HV_App.I,40.40**8:1"><seg type="pāda" n="a">vedārthavit kṛtī vāgmī</seg> <seg type="pāda" n="b">nyāyavān padavittamaḥ</seg> /</l>

<l xml:id="HV_App.I,40.41"><seg type="pāda" n="a">avilambamanāyas tam</seg> <seg type="pāda" n="b">adrutaṃ dhīram ūrjitam</seg> /</l>

<l xml:id="HV_App.I,40.42"><seg type="pāda" n="a">asaṃsaktākṣarapadaṃ</seg> <seg type="pāda" n="b">rasabhāvasamanvitam</seg> //</l>

<l xml:id="HV_App.I,40.43"><seg type="pāda" n="a">triṣaṣṭivarṇasaṃyuktam</seg> <seg type="pāda" n="b">aṣṭasthānasamanvitam</seg> /</l>

<l xml:id="HV_App.I,40.44"><seg type="pāda" n="a">vācayed vācakaḥ svasthaḥ</seg> <seg type="pāda" n="b">svāsīnaḥ susamāhitaḥ</seg> //</l>

<l xml:id="HV_App.I,40.45"><seg type="pāda" n="a">nārāyaṇaṃ namaskṛtya</seg> <seg type="pāda" n="b">naraṃ caiva narottamam</seg> /</l>

<l xml:id="HV_App.I,40.46"><seg type="pāda" n="a">devīṃ sarasvatīṃ caiva</seg> <seg type="pāda" n="b">tato jayam udīrayet</seg> //</l>

<l xml:id="HV_App.I,40.47"><seg type="pāda" n="a">īdṛśād vācakād rājañ</seg> <seg type="pāda" n="b">śrutvā bhārata bhāratam</seg> /</l>

<l xml:id="HV_App.I,40.48"><seg type="pāda" n="a">niyamasthaḥ śuciḥ śrotā</seg> <seg type="pāda" n="b">śṛṇvan sa phalam aśnute</seg> //</l>

<note>k: Ñ2 ins. :k</note>
<l xml:id="**HV_App.I,40.48**9:1"><seg type="pāda" n="a">bhārataṃ śataparvoktaṃ</seg> <seg type="pāda" n="b">muninā tattvadarśinā</seg> /</l>

<l xml:id="**HV_App.I,40.48**9:2"><seg type="pāda" n="a">daśabhir daśabhiś caiva</seg> <seg type="pāda" n="b">parvaṇāṃ pāraṇaṃ smṛtam</seg> //</l>

<l xml:id="**HV_App.I,40.48**9:3"><seg type="pāda" n="a">sabhāntaṃ prathamaṃ proktaṃ</seg> <seg type="pāda" n="b">dvitīyaṃ vanavāsikam</seg> /</l>

<l xml:id="**HV_App.I,40.48**9:4"><seg type="pāda" n="a">udyogāntaṃ tṛtīyaṃ tu</seg> <seg type="pāda" n="b">bhīṣmāntaṃ ca caturthakam</seg> //</l>

<l xml:id="**HV_App.I,40.48**9:5"><seg type="pāda" n="a">pañcamaṃ droṇaparvāntaṃ</seg> <seg type="pāda" n="b">karṇāntaṃ pāraṇaṃ tataḥ</seg> /</l>

<l xml:id="**HV_App.I,40.48**9:6"><seg type="pāda" n="a">viśokāntaṃ saptamaṃ tu</seg> <seg type="pāda" n="b">śāntiparvāntam aṣṭamam</seg> //</l>

<l xml:id="**HV_App.I,40.48**9:7"><seg type="pāda" n="a">navamaṃ svargaparvāntam</seg> <seg type="pāda" n="b">āścaryāntaṃ tataḥ param</seg> /</l>

<p xml:id="**HV_App.I,40.48**9:8">|| kecit tu saṃkhyākathanābhāvāt samatāniyamena daśasahasraślokasamāptiḥ pāraṇam *||</p>
<p xml:id="**HV_App.I,40.48**9:9">|| kecit tu mahābhāratasya ekāvṛttir ekapāraṇam iti ca *||</p>
<l xml:id="HV_App.I,40.49"><seg type="pāda" n="a">pāraṇaṃ prathamaṃ prāpya</seg> <seg type="pāda" n="b">dvijān kāmaiś ca tarpayet</seg> /</l>

<l xml:id="HV_App.I,40.50"><seg type="pāda" n="a">agniṣṭomasya yāgasya</seg> <seg type="pāda" n="b">phalaṃ vai labhate naraḥ</seg> //</l>

<l xml:id="HV_App.I,40.51"><seg type="pāda" n="a">apsarogaṇasaṃkīrṇa</seg> <seg type="pāda" n="b">vimānaṃ labhate mahat</seg> /</l>

<l xml:id="HV_App.I,40.52"><seg type="pāda" n="a">prahṛṣṭaḥ sa tu devaiś ca</seg> <seg type="pāda" n="b">divaṃ yāti samāhitaḥ</seg> //</l>

<note>k: D3 subst. for line 52 :k</note>
<l xml:id="**HV_App.I,40.52**10:1"><seg type="pāda" n="a">haṃsayuktaṃ vimānaṃ sa</seg> <seg type="pāda" n="b">prahṛṣṭaḥ saha devataiḥ</seg> /</l>

<l xml:id="**HV_App.I,40.52**10:2"><seg type="pāda" n="a">sevyamāno 'maragaṇair</seg> <seg type="pāda" n="b">divaṃ yāti samāhitaḥ</seg> /</l>

<l xml:id="HV_App.I,40.53"><seg type="pāda" n="a">dvitīyaṃ pāraṇaṃ prāpya</seg> <seg type="pāda" n="b">atirātraphalaṃ labhet</seg> /</l>

<note>k: T1.2 G1.3 (line 1 only).5 M2.4 ins. :k</note>
<l xml:id="**HV_App.I,40.53**11A:1"><seg type="pāda" n="a">sadopanṛtyamānaḥ san</seg> <seg type="pāda" n="b">gandharvāpsarasāṃ gaṇaiḥ</seg> /</l>

<note>k: T2 ins. :k</note>
<l xml:id="**HV_App.I,40.53**11A:2"><seg type="pāda" n="a">candraraśmipratīkāśair</seg> <seg type="pāda" n="b">hayair yuktam manojavaiḥ</seg> /</l>

<l xml:id="**HV_App.I,40.53**11:3"><seg type="pāda" n="a">taptahāṭakaniryūhaṃ</seg> <seg type="pāda" n="b">vimānam adhirohati</seg> /</l>

<l xml:id="**HV_App.I,40.53**11:4"><seg type="pāda" n="a">svargataś ca mudā yukto</seg> <seg type="pāda" n="b">ramate nandane vane</seg> /</l>

<l xml:id="HV_App.I,40.54"><seg type="pāda" n="a">sarvaratnamayaṃ divyaṃ</seg> <seg type="pāda" n="b">vimānam adhirohati</seg> //</l>

<l xml:id="HV_App.I,40.55"><seg type="pāda" n="a">divyamālyāmbaradharo</seg> <seg type="pāda" n="b">divyagandhānulepanaḥ</seg> /</l>

<l xml:id="HV_App.I,40.56"><seg type="pāda" n="a">divyāṅgadadharo nityaṃ</seg> <seg type="pāda" n="b">devaloke mahīyate</seg> //</l>

<note>k: D6 ins. :k</note>
<l xml:id="**HV_App.I,40.56**12:1"><seg type="pāda" n="a">vimānaṃ sukṛtaṃ vāsaṃ</seg> <seg type="pāda" n="b">sukhenaivopapadyate</seg> /</l>

<l xml:id="**HV_App.I,40.56**12:2"><seg type="pāda" n="a">mukuṭenāgnivarṇena</seg> <seg type="pāda" n="b">jāmbūnadavibhūṣiṇā</seg> /</l>

<note>k: T1.2 G1.3.4 M2.4 ins. :k</note>
<l xml:id="**HV_App.I,40.56**13:1"><seg type="pāda" n="a">divyāpsarovṛtaś caiva</seg> <seg type="pāda" n="b">devagandharvasevitaḥ</seg> /</l>

<l xml:id="HV_App.I,40.57"><seg type="pāda" n="a">tṛtīyaṃ pāraṇaṃ prāpya</seg> <seg type="pāda" n="b">dvādaśāhaphalaṃ labhet</seg> /</l>

<l xml:id="HV_App.I,40.58"><seg type="pāda" n="a">vasaty amarasaṃkāśo</seg> <seg type="pāda" n="b">varṣāṇy ayutaśo divi</seg> //</l>

<l xml:id="HV_App.I,40.59"><seg type="pāda" n="a">caturthe vājapeyasya</seg> <seg type="pāda" n="b">pañcame dviguṇaṃ labhet</seg> /</l>

<note>k: T1.2 G1.3-5 M2.4 ins. :k</note>
<l xml:id="**HV_App.I,40.59**14:1"><seg type="pāda" n="a">phalaṃ naravaraśreṣṭha</seg> <seg type="pāda" n="b">pāraṇe pāraṇe sati</seg> /</l>

<l xml:id="HV_App.I,40.60"><seg type="pāda" n="a">uditādityasaṃkāśaṃ</seg> <seg type="pāda" n="b">jvalantam analopamam</seg> //</l>

<l xml:id="HV_App.I,40.61"><seg type="pāda" n="a">vimānaṃ vibudhaiḥ sārdham</seg> <seg type="pāda" n="b">āruhya divi gacchati</seg> /</l>

<l xml:id="HV_App.I,40.62"><seg type="pāda" n="a">varṣāyutāni bhavane</seg> <seg type="pāda" n="b">śakrasya divi modate</seg> //</l>

<l xml:id="HV_App.I,40.63"><seg type="pāda" n="a">ṣaṣṭhe dviguṇam astīti</seg> <seg type="pāda" n="b">saptame triguṇaṃ phalam</seg> /</l>

<l xml:id="HV_App.I,40.64"><seg type="pāda" n="a">kailāsaśikharākāraṃ</seg> <seg type="pāda" n="b">vaidūryamayavedikam</seg> //</l>

<l xml:id="HV_App.I,40.65"><seg type="pāda" n="a">parikṣiptaṃ ca bahudhā</seg> <seg type="pāda" n="b">maṇividrumabhūṣitam</seg> /</l>

<l xml:id="HV_App.I,40.66"><seg type="pāda" n="a">vimānaṃ samadhiṣṭhāya</seg> <seg type="pāda" n="b">kāmagaṃ sāpsarogaṇam</seg> //</l>

<l xml:id="HV_App.I,40.67"><seg type="pāda" n="a">sarvāṃl lokān vicarate</seg> <seg type="pāda" n="b">dvitīya iva bhāskaraḥ</seg> //</l>

<l xml:id="HV_App.I,40.68"><seg type="pāda" n="a">aṣṭame rājasūyasya</seg> <seg type="pāda" n="b">pāraṇe labhate phalam</seg> /</l>

<l xml:id="HV_App.I,40.69"><seg type="pāda" n="a">candrodayanibhaṃ ramyaṃ</seg> <seg type="pāda" n="b">vimānam adhirohati</seg> //</l>

<l xml:id="HV_App.I,40.70"><seg type="pāda" n="a">candraraśmipratīkāśair</seg> <seg type="pāda" n="b">hayair yuktaṃ manojavaiḥ</seg> /</l>

<l xml:id="HV_App.I,40.71"><seg type="pāda" n="a">sevyamāno varastrīṇāṃ</seg> <seg type="pāda" n="b">candrāt kāntatarair mukhaiḥ</seg> //</l>

<l xml:id="HV_App.I,40.72"><seg type="pāda" n="a">mekhalānāṃ ninādena</seg> <seg type="pāda" n="b">nūpurāṇāṃ ca nisvanaiḥ</seg> /</l>

<l xml:id="HV_App.I,40.73"><seg type="pāda" n="a">aṅke paramanārīṇāṃ</seg> <seg type="pāda" n="b">sukhasupto vibudhyate</seg> //</l>

<l xml:id="HV_App.I,40.74"><seg type="pāda" n="a">navame kraturājasya</seg> <seg type="pāda" n="b">vājimedhasya bhārata</seg> /</l>

<note>k: D6 T1.2 G1.3-5 M2.4 ins. :k</note>
<l xml:id="**HV_App.I,40.74**15:1"><seg type="pāda" n="a">phalaṃ sa labhate martyo</seg> <seg type="pāda" n="b">vimānaṃ caiva kāmikam</seg> /</l>

<l xml:id="HV_App.I,40.75"><seg type="pāda" n="a">kāñcanastambhanirvyūhaṃ</seg> <seg type="pāda" n="b">vaidūryamayavedikam</seg> /</l>

<l xml:id="HV_App.I,40.76"><seg type="pāda" n="a">jāmbūnadamayair divyair</seg> <seg type="pāda" n="b">gavākṣaiḥ sarvato vṛtam</seg> //</l>

<l xml:id="HV_App.I,40.77"><seg type="pāda" n="a">sevitaṃ cāpsaraḥsaṃghair</seg> <seg type="pāda" n="b">gandharvair divicāribhiḥ</seg> /</l>

<l xml:id="HV_App.I,40.78"><seg type="pāda" n="a">vimānaṃ samadhiṣṭhāya</seg> <seg type="pāda" n="b">śriyā paramayā jvalan</seg> //</l>

<l xml:id="HV_App.I,40.79"><seg type="pāda" n="a">divyamālyāmbaradharo</seg> <seg type="pāda" n="b">divyacandanabhūṣitaḥ</seg> /</l>

<l xml:id="HV_App.I,40.80"><seg type="pāda" n="a">modate daivataiḥ sārdhaṃ</seg> <seg type="pāda" n="b">divi deva ivāparaḥ</seg> //</l>

<l xml:id="HV_App.I,40.81"><seg type="pāda" n="a">daśamaṃ pāraṇaṃ prāpya</seg> <seg type="pāda" n="b">dvijātīn abhivandya ca</seg> /</l>

<l xml:id="HV_App.I,40.82"><seg type="pāda" n="a">kiṃkiṇījālanirghoṣaṃ</seg> <seg type="pāda" n="b">patākādhvajaśobhitam</seg> //</l>

<l xml:id="HV_App.I,40.83"><seg type="pāda" n="a">vajravedikasaṃkāśaṃ</seg> <seg type="pāda" n="b">vaidūryamaṇitoraṇam</seg> /</l>

<l xml:id="HV_App.I,40.84"><seg type="pāda" n="a">hemajālaparikṣiptaṃ</seg> <seg type="pāda" n="b">pravālavalabhīmukham</seg> //</l>

<l xml:id="HV_App.I,40.85"><seg type="pāda" n="a">gandharvair gītakuśalair</seg> <seg type="pāda" n="b">apsarobhiś ca śobhitam</seg> /</l>

<l xml:id="HV_App.I,40.86"><seg type="pāda" n="a">vimānaṃ vibudhāvāsaṃ</seg> <seg type="pāda" n="b">sukhenaivopapadyate</seg> //</l>

<l xml:id="HV_App.I,40.87"><seg type="pāda" n="a">mukuṭenāgnivarṇena</seg> <seg type="pāda" n="b">jāmbūnadavibhūṣaṇaḥ</seg> /</l>

<l xml:id="HV_App.I,40.88"><seg type="pāda" n="a">divyacandanadigdhāṅgo</seg> <seg type="pāda" n="b">divyamālyavibhūṣitaḥ</seg> //</l>

<l xml:id="HV_App.I,40.89"><seg type="pāda" n="a">divyāṃl lokān vicarati</seg> <seg type="pāda" n="b">divyair bhogaiḥ samanvitaḥ</seg> /</l>

<l xml:id="HV_App.I,40.90"><seg type="pāda" n="a">vibudhānāṃ prasādena</seg> <seg type="pāda" n="b">śriyā paramayā yutaḥ</seg> //</l>

<l xml:id="HV_App.I,40.91"><seg type="pāda" n="a">atha varṣagaṇān evaṃ</seg> <seg type="pāda" n="b">svargaloke mahīyate</seg> /</l>

<l xml:id="HV_App.I,40.92"><seg type="pāda" n="a">tato gandharvasahitaḥ</seg> <seg type="pāda" n="b">sahasrāṇy ekaviṃśatim</seg> /</l>

<note>k: After line 92a, T1.2 G1.5 ins. :k</note>
<l xml:id="**HV_App.I,40.92**16:1">nivāseṣu vaset sukham |</l>
<l xml:id="**HV_App.I,40.92**16:2">tato varṣasahasrāṇāṃ @</l>
<l xml:id="HV_App.I,40.93"><seg type="pāda" n="a">puraṃdarapure ramye</seg> <seg type="pāda" n="b">śakreṇa saha modate</seg> //</l>

<l xml:id="HV_App.I,40.94"><seg type="pāda" n="a">dīpyamāno vimāneṣu</seg> <seg type="pāda" n="b">lokeṣu vividheṣu ca</seg> /</l>

<l xml:id="HV_App.I,40.95"><seg type="pāda" n="a">divyanārīgaṇākīrṇo</seg> <seg type="pāda" n="b">nivasaty amaro yathā</seg> //</l>

<l xml:id="HV_App.I,40.96"><seg type="pāda" n="a">tataḥ sūryasya bhavane</seg> <seg type="pāda" n="b">candrasya bhavane tathā</seg> /</l>

<l xml:id="HV_App.I,40.97"><seg type="pāda" n="a">śivasya bhavane rājan</seg> <seg type="pāda" n="b">viṣṇor yāti salokatām</seg> //</l>

<l xml:id="HV_App.I,40.98"><seg type="pāda" n="a">evam etan mahārāja</seg> <seg type="pāda" n="b">nātra kāryā vicāraṇā</seg> /</l>

<l xml:id="HV_App.I,40.99"><seg type="pāda" n="a">śraddhadhānena vai bhāvyam</seg> <seg type="pāda" n="b">evam āha gurur mama</seg> //</l>

<l xml:id="HV_App.I,40.100"><seg type="pāda" n="a">lekhakasya tu dātavyaṃ</seg> <seg type="pāda" n="b">manasā yad yad icchati</seg> /</l>

<note>k: K1 ins. :k</note>
<l xml:id="**HV_App.I,40.100**17:1"><seg type="pāda" n="a">pustakaṃ harivaṃśasya</seg> <seg type="pāda" n="b">dātavyaṃ dakṣiṇānvitam</seg> /</l>

<l xml:id="**HV_App.I,40.100**17:2"><seg type="pāda" n="a">veṣṭanaṃ rajjusaṃyuktaṃ</seg> <seg type="pāda" n="b">dadyād vaibhavasārataḥ</seg> /</l>

<l xml:id="**HV_App.I,40.100**17:3"><seg type="pāda" n="a">puṭike ca śubhe caiva</seg> <seg type="pāda" n="b">phalasyānantyahetave</seg> /</l>

<l xml:id="**HV_App.I,40.100**17:4"><seg type="pāda" n="a">vācakāya pradātavyam</seg> <seg type="pāda" n="b">ātmanaḥ putram icchatā</seg> /</l>

<l xml:id="**HV_App.I,40.100**17:5"><seg type="pāda" n="a">kāṃsyapātraṃ pradātavyaṃ</seg> <seg type="pāda" n="b">sarpiḥsaṃpūrṇam eva ca</seg> /</l>

<l xml:id="**HV_App.I,40.100**17:6"><seg type="pāda" n="a">hiraṇyaṃ dakṣiṇā caiva</seg> <seg type="pāda" n="b">sarvapāpaiḥ pramucyate</seg> /</l>

<l xml:id="HV_App.I,40.101"><seg type="pāda" n="a">hastyaśvarathayānāni</seg> <seg type="pāda" n="b">vāhanaṃ ca viśeṣataḥ</seg> /</l>

<l xml:id="HV_App.I,40.102"><seg type="pāda" n="a">kaṭake kuṇḍale caiva</seg> <seg type="pāda" n="b">brahmasūtraṃ tathāparam</seg> //</l>

<note>k: K1.3.4 Ñ2 V1.3 B D G3 ins. :k</note>
<l xml:id="**HV_App.I,40.102**18:1"><seg type="pāda" n="a">vastraṃ caiva vicitraṃ ca</seg> <seg type="pāda" n="b">gandhaṃ caiva viśeṣataḥ</seg> /</l>

<l xml:id="**HV_App.I,40.102**18:2"><seg type="pāda" n="a">devavat pūjayet taṃ tu</seg> <seg type="pāda" n="b">viṣṇulokam avāpnuyāt</seg> /</l>

<note>k: K2 ins. :k</note>
<l xml:id="**HV_App.I,40.102**19:1"><seg type="pāda" n="a">daṃpatī paridhānaṃ ca</seg> <seg type="pāda" n="b">deyaṃ svarṇaṃ tathā vasu</seg> //</l>

<l xml:id="**HV_App.I,40.102**19:2"><seg type="pāda" n="a">pitaraḥ pitṛlokasthā</seg> <seg type="pāda" n="b">jalpanti bahuśo vacaḥ</seg> /</l>

<l xml:id="**HV_App.I,40.102**19:3"><seg type="pāda" n="a">ko 'pi asmatkule bhūyād</seg> <seg type="pāda" n="b">dharivaṃśaṃ śṛṇoti yaḥ</seg> /</l>

<l xml:id="**HV_App.I,40.102**19:4"><seg type="pāda" n="a">nūnaṃ vai tāritās tena</seg> <seg type="pāda" n="b">tasya tuṣṭā varapradāḥ</seg> //</l>

<l xml:id="**HV_App.I,40.102**19:5"><seg type="pāda" n="a">śrute tu harivaṃśe vai</seg> <seg type="pāda" n="b">dadāmaḥ putrasaṃtatim</seg> /</l>

<l xml:id="**HV_App.I,40.102**19:6"><seg type="pāda" n="a">putravān sa bhaven nūnaṃ</seg> <seg type="pāda" n="b">daśa janmāni pañca ca</seg> //</l>

<l xml:id="**HV_App.I,40.102**19:7"><seg type="pāda" n="a">putrān pavitrān āpnoti</seg> <seg type="pāda" n="b">yajñakarmakarān api</seg> /</l>

<l xml:id="**HV_App.I,40.102**19:8"><seg type="pāda" n="a">vaiṣṇavān viṣṇubhaktāṃś ca</seg> <seg type="pāda" n="b">dvijabhaktāṃs tathaiva ca</seg> //</l>

<l xml:id="**HV_App.I,40.102**19:9"><seg type="pāda" n="a">harivaṃśasya vai śrotā</seg> <seg type="pāda" n="b">punāty ā saptamaṃ kulam</seg> //</l>

<l xml:id="HV_App.I,40.103"><seg type="pāda" n="a">ataḥ paraṃ pravakṣyāmi</seg> <seg type="pāda" n="b">yāni deyāni bhārata</seg> /</l>

<l xml:id="HV_App.I,40.104"><seg type="pāda" n="a">vācyamāne ca viprebhyo</seg> <seg type="pāda" n="b">rājan parvaṇi parvaṇi</seg> //</l>

<l xml:id="HV_App.I,40.105"><seg type="pāda" n="a">jātiṃ deśaṃ ca sattvaṃ ca</seg> <seg type="pāda" n="b">māhātmyaṃ bharatarṣabha</seg> /</l>

<l xml:id="HV_App.I,40.106"><seg type="pāda" n="a">dharmaṃ vṛttiṃ ca vijñāya</seg> <seg type="pāda" n="b">kṣatriyāṇāṃ narādhipa</seg> //</l>

<l xml:id="HV_App.I,40.107"><seg type="pāda" n="a">svasti vācya dvijān ādau</seg> <seg type="pāda" n="b">tataḥ kāryaṃ pravartate</seg> /</l>

<l xml:id="HV_App.I,40.108"><seg type="pāda" n="a">samāpte parvaṇi tataḥ</seg> <seg type="pāda" n="b">svaśaktyā tarpayed dvijān</seg> //</l>

<l xml:id="HV_App.I,40.109"><seg type="pāda" n="a">ādau tu bharataśreṣṭha</seg> <seg type="pāda" n="b">gandhamālyārcitān dvijān</seg> /</l>

<note>k: For line 109, K Ñ2 V1.3 B D subst. :k</note>
<l xml:id="**HV_App.I,40.109**20:1"><seg type="pāda" n="a">ādau tu vācakaṃ caiva</seg> <seg type="pāda" n="b">vastragandhasamanvitam</seg> /</l>

<note>k: T1.2 G1.3-5 M2.4 ins. :k</note>
<l xml:id="**HV_App.I,40.109**21:1"><seg type="pāda" n="a">paulome bharataśreṣṭha</seg> <seg type="pāda" n="b">gandhamālyojjvalān dvijān</seg> /</l>

<l xml:id="HV_App.I,40.110"><seg type="pāda" n="a">vidhivad bhojayed rājan</seg> <seg type="pāda" n="b">madhupāyasam uttamam</seg> //</l>

<l xml:id="HV_App.I,40.111"><seg type="pāda" n="a">tato mūlaphalaprāyaṃ</seg> <seg type="pāda" n="b">pāyasaṃ madhusarpiṣā</seg> /</l>

<l xml:id="HV_App.I,40.112"><seg type="pāda" n="a">āstike bhojayed rājan</seg> <seg type="pāda" n="b">dadyāc caiva guḍaudanam</seg> /</l>

<note>k: T1.2 G1.3-5 M4 ins. :k</note>
<l xml:id="**HV_App.I,40.112**22:1"><seg type="pāda" n="a">tataḥ sarvaguṇopetam</seg> <seg type="pāda" n="b">annaṃ saṃbhavaparvaṇi</seg> /</l>

<l xml:id="HV_App.I,40.113"><seg type="pāda" n="a">apūpaiś caiva pūpaiś ca</seg> <seg type="pāda" n="b">modakaiś ca samanvitam</seg> //</l>

<l xml:id="HV_App.I,40.114"><seg type="pāda" n="a">sabhāparvaṇi rājendra</seg> <seg type="pāda" n="b">haviṣyaṃ bhojayed dvijān</seg> /</l>

<l xml:id="HV_App.I,40.115"><seg type="pāda" n="a">āraṇyake mūlaphalais</seg> <seg type="pāda" n="b">tarpayeta dvijottamān</seg> //</l>

<l xml:id="HV_App.I,40.116"><seg type="pāda" n="a">āraṇyaparvam āsādya</seg> <seg type="pāda" n="b">jalakumbhaṃ pradāpayet</seg> /</l>

<l xml:id="HV_App.I,40.117"><seg type="pāda" n="a">tarpaṇāni ca mukhyāni</seg> <seg type="pāda" n="b">vanyamūlaphalāni ca</seg> //</l>

<l xml:id="HV_App.I,40.118"><seg type="pāda" n="a">sarvakāmaguṇopetaṃ</seg> <seg type="pāda" n="b">viprebhyo 'nnaṃ pradāpayet</seg> /</l>

<l xml:id="HV_App.I,40.119"><seg type="pāda" n="a">virāṭaparvaṇi tathā</seg> <seg type="pāda" n="b">vāsāṃsi vividhāni ca</seg> //</l>

<note>k: D6 T1.2 G1.3-5 M2.4 ins. :k</note>
<l xml:id="**HV_App.I,40.119**23:1"><seg type="pāda" n="a">kāṃsyopadohanā gāś ca</seg> <seg type="pāda" n="b">kāraṇārthaṃ pradāpayet</seg> /</l>

<l xml:id="HV_App.I,40.120"><seg type="pāda" n="a">udyoge bharataśreṣṭha</seg> <seg type="pāda" n="b">sarvakāmaguṇānvitam</seg> /</l>

<note>k: For line 120, K2 subst. :k</note>
<l xml:id="**HV_App.I,40.120**24:1"><seg type="pāda" n="a">suvarṇaṃ ca tathā dadyād</seg> <seg type="pāda" n="b">udyoge ca śrute tathā</seg> /</l>

<l xml:id="HV_App.I,40.121"><seg type="pāda" n="a">bhojanaṃ bhojayed viprān</seg> <seg type="pāda" n="b">gandhamālyair alaṃkṛtān</seg> //</l>

<l xml:id="HV_App.I,40.122"><seg type="pāda" n="a">bhīṣmaparvaṇi rājendra</seg> <seg type="pāda" n="b">dattvā yānam anuttamam</seg> /</l>

<note>k: K2 ins. :k</note>
<l xml:id="**HV_App.I,40.122**25:1"><seg type="pāda" n="a">bhojanaṃ caiva mṛṣṭānnam</seg> <seg type="pāda" n="b">aṣṭau dānāni dāpayet</seg> /</l>

<l xml:id="HV_App.I,40.123"><seg type="pāda" n="a">tataḥ sarvaguṇopetam</seg> <seg type="pāda" n="b">annaṃ dadyāt susaṃskṛtam</seg> //</l>

<l xml:id="HV_App.I,40.124"><seg type="pāda" n="a">droṇaparvaṇi viprebhyo</seg> <seg type="pāda" n="b">bhojanaṃ paramārcitam</seg> /</l>

<note>k: For line 124, T2 G1 M2.4 subst. :k</note>
<l xml:id="**HV_App.I,40.123**26:1"><seg type="pāda" n="a">sarvakāmaguṇopetaṃ</seg> <seg type="pāda" n="b">droṇaparvani bhārata</seg> /</l>

<l xml:id="HV_App.I,40.125"><seg type="pāda" n="a">śarāś ca deyā rājendra</seg> <seg type="pāda" n="b">cāpāny asivarās tathā</seg> //</l>

<note>k: D6 T1.2 G1.3-5 M2.4 ins. :k</note>
<l xml:id="**HV_App.I,40.125**27:1"><seg type="pāda" n="a">varmavastrāṇy alaṃkārān</seg> <seg type="pāda" n="b">pūjayec ca dvijottamān</seg> /</l>

<l xml:id="HV_App.I,40.126"><seg type="pāda" n="a">karṇaparvaṇy api tathā</seg> <seg type="pāda" n="b">bhojanaṃ sārvakāmikam</seg> /</l>

<note>k: Ś1 K1.3.4 Ñ2 V1.3 B1.2 D G3 ins. :k</note>
<l xml:id="**HV_App.I,40.126**28:1"><seg type="pāda" n="a">viprebhaḥ saṃskṛtaṃ samyag</seg> <seg type="pāda" n="b">dadyāt saṃyatamānasaḥ</seg> /</l>

<l xml:id="HV_App.I,40.127"><seg type="pāda" n="a">śalyaparvaṇi rājendra</seg> <seg type="pāda" n="b">modakaiḥ saguḍaudanaiḥ</seg> //</l>

<l xml:id="HV_App.I,40.128"><seg type="pāda" n="a">apūpais tarpaṇaiś caiva</seg> <seg type="pāda" n="b">sarvam annaṃ pradāpayet</seg> /</l>

<l xml:id="HV_App.I,40.129"><seg type="pāda" n="a">gadāparvaṇy api tathā</seg> <seg type="pāda" n="b">mudgamiśraṃ pradāpayet</seg> //</l>

<note>k: For line 129, T1.2 G1.3-5 M2.4 subst. :k</note>
<l xml:id="**HV_App.I,40.129**29:1"><seg type="pāda" n="a">sauptike parvaṇi tathā</seg> <seg type="pāda" n="b">bhojanaṃ sārvakāmikam</seg> /</l>

<l xml:id="HV_App.I,40.130"><seg type="pāda" n="a">strīparvaṇi tathā ratnais</seg> <seg type="pāda" n="b">tarpayeta dvijottamān</seg> /</l>

<l xml:id="HV_App.I,40.131"><seg type="pāda" n="a">ghṛtaudanaṃ purastāc ca</seg> <seg type="pāda" n="b">aiṣīke dāpayet punaḥ</seg> //</l>

<l xml:id="HV_App.I,40.132"><seg type="pāda" n="a">tataḥ sarvaguṇopetam</seg> <seg type="pāda" n="b">annaṃ dadyāt susaṃskṛtam</seg> //</l>

<l xml:id="HV_App.I,40.133"><seg type="pāda" n="a">śāntiparvaṇy api gate</seg> <seg type="pāda" n="b">haviṣyaṃ bhojayed dvijān</seg> //</l>

<note>k: T2 G1 M2.4 ins. :k</note>
<l xml:id="**HV_App.I,40.133**30:1"><seg type="pāda" n="a">anuśāsanike rājan</seg> <seg type="pāda" n="b">mṛṣṭānnaṃ bhojayed dvijān</seg> /</l>

<l xml:id="HV_App.I,40.134"><seg type="pāda" n="a">āśvamedhikam āsādya</seg> <seg type="pāda" n="b">bhojanaṃ sārvakāmikam</seg> /</l>

<l xml:id="HV_App.I,40.135"><seg type="pāda" n="a">tathāśramanivāse tu</seg> <seg type="pāda" n="b">haviṣyaṃ bhojayed dvijān</seg> //</l>

<l xml:id="HV_App.I,40.136"><seg type="pāda" n="a">mausale sārvaguṇikaṃ</seg> <seg type="pāda" n="b">gandhamālyānulepanam</seg> /</l>

<l xml:id="HV_App.I,40.137"><seg type="pāda" n="a">mahāprasthānike tadvat</seg> <seg type="pāda" n="b">sarvakāmaguṇānvitam</seg> /</l>

<note>k: For line 137, D3 subst. :k</note>
<l xml:id="**HV_App.I,40.137**31:1"><seg type="pāda" n="a">prasthāne bharataśreṣṭha</seg> <seg type="pāda" n="b">dadyāc copānahau śubhau</seg> /</l>

<note>k: For line 137, Ds subst. :k</note>
<l xml:id="**HV_App.I,40.137**32:1"><seg type="pāda" n="a">prāsthānike tathā parve</seg> <seg type="pāda" n="b">miṣṭānnaṃ dāpayed dvijān</seg> /</l>

<l xml:id="HV_App.I,40.138"><seg type="pāda" n="a">svargaparvaṇy api tathā</seg> <seg type="pāda" n="b">haviṣyaṃ bhojayed dvijān</seg> //</l>

<note>k: For line 138, T1.2 G1.3-5 M2.4 subst. :k</note>
<l xml:id="**HV_App.I,40.138**33:1"><seg type="pāda" n="a">svargārohaṇake dadyād</seg> <seg type="pāda" n="b">bhojanaṃ sarvakāmikam</seg> /</l>

<note>k: Ds1 ins. :k</note>
<l xml:id="**HV_App.I,40.138**34:1"><seg type="pāda" n="a">suvarṇena ca saṃyuktaṃ</seg> <seg type="pāda" n="b">vācakāya nivedayet</seg> /</l>

<l xml:id="HV_App.I,40.139"><seg type="pāda" n="a">harivaṃśasamāptau tu</seg> <seg type="pāda" n="b">sahasraṃ bhojayed dvijān</seg> /</l>

<note>k: For line 139, Ś1 subst. :k</note>
<l xml:id="**HV_App.I,40.139**35:1"><seg type="pāda" n="a">harivaṃśe tataḥ parvaṃ</seg> <seg type="pāda" n="b">pāyasaṃ tatra bhojanam</seg> /</l>

<note>k: For line 139, D6 T1.3 G1.3.5 M2.4 subst. :k</note>
<l xml:id="**HV_App.I,40.139**36:1"><seg type="pāda" n="a">harivaṃśe tu vai deyaṃ</seg> <seg type="pāda" n="b">yac cāsya dayitaṃ gṛhe</seg> /</l>

<note>k: K Ñ2 V1.3 B Dn Ds D1.2.4.5 ins. :k</note>
<l xml:id="**HV_App.I,40.139**37:1"><seg type="pāda" n="a">harivaṃśe tathā parve</seg> <seg type="pāda" n="b">pāyasaṃ tatra bhojayet</seg> /</l>

<note>k: D4 ins. :k</note>
<l xml:id="**HV_App.I,40.139**38:1"><seg type="pāda" n="a">niṣkamātrasuvarṇena</seg> <seg type="pāda" n="b">pustakaṃ ca pradāpayet</seg> /</l>

<l xml:id="**HV_App.I,40.139**38:2"><seg type="pāda" n="a">śravaṇena ca dānena</seg> <seg type="pāda" n="b">putraprāptir na saṃśayaḥ</seg> /</l>

<note>k: Dn Ds2 ins. :k</note>
<l xml:id="**HV_App.I,40.139**39A:1"><seg type="pāda" n="a">gām ekāṃ niṣkasaṃyuktāṃ</seg> <seg type="pāda" n="b">brāhmaṇāya nivedayet</seg> /</l>

<l xml:id="**HV_App.I,40.139**39A:2"><seg type="pāda" n="a">tadardhenāpi dātavyā</seg> <seg type="pāda" n="b">daridreṇāpi pārthiva</seg> //</l>

<note>k: Ds2 ins. :k</note>
<l xml:id="**HV_App.I,40.139**39A:3"><seg type="pāda" n="a">lakṣmīnārāyaṇau pūjyau</seg> <seg type="pāda" n="b">gandhapuṣpādyalaṃkṛtaiḥ</seg> //</l>

<l xml:id="**HV_App.I,40.139**39A:4"><seg type="pāda" n="a">umāmaheśvaraṃ caiva</seg> <seg type="pāda" n="b">tadagre sthāpayed sudhīḥ</seg> /</l>

<l xml:id="**HV_App.I,40.139**39A:5"><seg type="pāda" n="a">pustakaṃ pūjayitvā tu</seg> <seg type="pāda" n="b">vastrāgandhādyalaṃkṛtam</seg> /</l>

<l xml:id="**HV_App.I,40.139**39A:6"><seg type="pāda" n="a">śravaṇaṃ harivaṃśasya</seg> <seg type="pāda" n="b">kartavyaṃ ca yathāvidhi</seg> //</l>

<l xml:id="**HV_App.I,40.139**39A:7"><seg type="pāda" n="a">vācake hemakeyūraṃ</seg> <seg type="pāda" n="b">uṇḍalābharaṇādikam</seg> /</l>

<l xml:id="**HV_App.I,40.139**39A:8"><seg type="pāda" n="a">umāmaheśvaraṃ caiva</seg> <seg type="pāda" n="b">daṃpatyoś ca yathāvidhim</seg> //</l>

<l xml:id="**HV_App.I,40.139**39A:9"><seg type="pāda" n="a">pustakaṃ harivaṃśasya</seg> <seg type="pāda" n="b">vācakāya pradāpayet</seg> /</l>

<l xml:id="**HV_App.I,40.139**39A:10"><seg type="pāda" n="a">juhuyāc ca daśāṃśena</seg> <seg type="pāda" n="b">tilamājyapariplutaiḥ</seg> //</l>

<l xml:id="**HV_App.I,40.139**39A:11"><seg type="pāda" n="a">ekādaśa varṇaniṣkāḥ</seg> <seg type="pāda" n="b">pradātavyā ca dakṣiṇā</seg> //</l>

<l xml:id="**HV_App.I,40.139**39:12"><seg type="pāda" n="a">pratiparvasamāptau tu</seg> <seg type="pāda" n="b">pustakaṃ vai vicakṣaṇaḥ</seg> /</l>

<l xml:id="**HV_App.I,40.139**39:13"><seg type="pāda" n="a">suvarṇena ca saṃyuktaṃ</seg> <seg type="pāda" n="b">vācakāya nivedayet</seg> //</l>

<l xml:id="**HV_App.I,40.139**39:14"><seg type="pāda" n="a">ślokaṃ vā ślokapādaṃ vā</seg> <seg type="pāda" n="b">akṣaraṃ vā nṛpātmaja</seg> /</l>

<l xml:id="**HV_App.I,40.139**39:15"><seg type="pāda" n="a">śṛṇuyād ekacittas tu</seg> <seg type="pāda" n="b">viṣṇudayito bhavet</seg> //</l>

<l xml:id="**HV_App.I,40.139**39:16"><seg type="pāda" n="a">vyāsaṃ caiva sapatnīkaṃ</seg> <seg type="pāda" n="b">pūjayec ca yathāvidhi</seg> /</l>

<l xml:id="**HV_App.I,40.139**39:17"><seg type="pāda" n="a">lakṣmīnārāyaṇaṃ devaṃ</seg> <seg type="pāda" n="b">pūjitaṃ tac ca pūjayet</seg> //</l>

<l xml:id="**HV_App.I,40.139**39:18"><seg type="pāda" n="a">vācakaṃ pūjayed yas tu</seg> <seg type="pāda" n="b">bhūmivastrasudhenubhiḥ</seg> /</l>

<l xml:id="**HV_App.I,40.139**39:19"><seg type="pāda" n="a">viṣṇuḥ saṃpūjitas tena</seg> <seg type="pāda" n="b">sa sākṣād devakīsutaḥ</seg> //</l>

<l xml:id="HV_App.I,40.140"><seg type="pāda" n="a">pāraṇe pāraṇe rājan</seg> <seg type="pāda" n="b">yathāvad bharatarṣabha</seg> //</l>

<l xml:id="HV_App.I,40.141"><seg type="pāda" n="a">samāpya sarvāḥ prayataḥ</seg> <seg type="pāda" n="b">saṃhitāḥ śāstrakovidaḥ</seg> /</l>

<l xml:id="HV_App.I,40.142"><seg type="pāda" n="a">śubhe deśe niveśyātha</seg> <seg type="pāda" n="b">kṣaumavastrābhisaṃvṛtāḥ</seg> //</l>

<l xml:id="HV_App.I,40.143"><seg type="pāda" n="a">śuklāmbaradharaḥ sragvī</seg> <seg type="pāda" n="b">śucir bhūtvā svalaṃkṛtaḥ</seg> /</l>

<l xml:id="HV_App.I,40.144"><seg type="pāda" n="a">arcayeta yathānyāyaṃ</seg> <seg type="pāda" n="b">gandhamālyaiḥ pṛthak pṛthak</seg> //</l>

<note>k: For lines 144-172, K2 subst. :k</note>
<l xml:id="**HV_App.I,40.144**40:1"><seg type="pāda" n="a">pustakaṃ prayataḥ pūjya</seg> <seg type="pāda" n="b">svarṇaratnair duḥkūlakaiḥ</seg> /</l>

<l xml:id="**HV_App.I,40.144**40:2"><seg type="pāda" n="a">prārthayeta tato nūnaṃ</seg> <seg type="pāda" n="b">sarvakāmāny athepsitān</seg> /</l>

<l xml:id="**HV_App.I,40.144**40:3"><seg type="pāda" n="a">śrīphalārghyaṃ karābhyāṃ ca</seg> <seg type="pāda" n="b">gṛhītvā tatra daṃpatī</seg> /</l>

<p xml:id="**HV_App.I,40.144**40:4">(atha prārthanā) /</p>

<l xml:id="**HV_App.I,40.144**40:5"><seg type="pāda" n="a">oṃ brahman viṣṇo maheśāna</seg> <seg type="pāda" n="b">putrān dehi mamānaghān</seg> /</l>

<l xml:id="**HV_App.I,40.144**40:6"><seg type="pāda" n="a">sāvitrīsahito brahmaṃl</seg> <seg type="pāda" n="b">lakṣmīsahita keśava</seg> /</l>

<l xml:id="**HV_App.I,40.144**40:7"><seg type="pāda" n="a">pārvatīsahitaḥ svāmiñ</seg> <seg type="pāda" n="b">śiva putrān dadasva naḥ</seg> /</l>

<l xml:id="**HV_App.I,40.144**40:8"><seg type="pāda" n="a">putradānene deveśa</seg> <seg type="pāda" n="b">putravantaṃ kuruṣva mām</seg> /</l>

<p xml:id="**HV_App.I,40.144**40:9">(iti prārthanā) /</p>

<l xml:id="**HV_App.I,40.144**40:10"><seg type="pāda" n="a">pradakṣiṇāṃ namaskāro</seg> <seg type="pāda" n="b">harau pustakam eva</seg> /</l>

<l xml:id="**HV_App.I,40.144**40:11"><seg type="pāda" n="a">jaya devādhideveśa</seg> <seg type="pāda" n="b">lakṣmīvāsa namo 'stu te</seg> /</l>

<l xml:id="**HV_App.I,40.144**40:12"><seg type="pāda" n="a">jaya tvaṃ jagatāṃ nātha</seg> <seg type="pāda" n="b">kāmanāṃ mama pūraya</seg> /</l>

<l xml:id="**HV_App.I,40.144**40:13"><seg type="pāda" n="a">yaṃ yaṃ cintayate kāmaṃ</seg> <seg type="pāda" n="b">taṃ tam āpnoti niṣcitam</seg> /</l>

<l xml:id="**HV_App.I,40.144**40:14"><seg type="pāda" n="a">harivaṃśaḥ śruto yena</seg> <seg type="pāda" n="b">tasya hastagato jayaḥ</seg> /</l>

<l xml:id="**HV_App.I,40.144**40:15"><seg type="pāda" n="a">viṣṇur eva mahāyogī</seg> <seg type="pāda" n="b">yogena stūyate hi yaḥ</seg> /</l>

<l xml:id="**HV_App.I,40.144**40:16"><seg type="pāda" n="a">stūyate brahmasahitair</seg> <seg type="pāda" n="b">ṛṣibhiḥ śaṃkareṇa ca</seg> /</l>

<l xml:id="**HV_App.I,40.144**40:17"><seg type="pāda" n="a">stūyate sarvadevaiś ca</seg> <seg type="pāda" n="b">prasannabalapauruṣaiḥ</seg> /</l>

<note>k: D6 ins. :k</note>
<l xml:id="**HV_App.I,40.144**41:1"><seg type="pāda" n="a">kuryāt ṣoḍaśabhiḥ karṣair</seg> <seg type="pāda" n="b">mūrtiṃ nārāyaṇasya tu</seg> /</l>

<l xml:id="**HV_App.I,40.144**41:2"><seg type="pāda" n="a">narasya daśabhiḥ karṣaiḥ</seg> <seg type="pāda" n="b">suvarṇasya narādhipa</seg> /</l>

<l xml:id="**HV_App.I,40.144**41:3"><seg type="pāda" n="a">bhūṣaṇaiḥ samalaṃkṛtya</seg> <seg type="pāda" n="b">pratiṣṭḥāṃ kārayet tayoḥ</seg> /</l>

<l xml:id="**HV_App.I,40.144**41:4"><seg type="pāda" n="a">mahāpuruṣasūktena hy</seg> <seg type="pāda" n="b">abhiṣekaṃ tu kārayet</seg> /</l>

<l xml:id="**HV_App.I,40.144**41:5"><seg type="pāda" n="a">pūjayitvā gandhamālyaiḥ</seg> <seg type="pāda" n="b">svastivācanapūrvakam</seg> /</l>

<l xml:id="**HV_App.I,40.144**41:6"><seg type="pāda" n="a">juhuyād vaiṣṇavair mantrair</seg> <seg type="pāda" n="b">aṣṭottaraśataṃ tilaiḥ</seg> /</l>

<l xml:id="**HV_App.I,40.144**41:7"><seg type="pāda" n="a">homānte mūrtisahitaṃ</seg> <seg type="pāda" n="b">harivaṃśasya pustakam</seg> /</l>

<l xml:id="**HV_App.I,40.144**41:8"><seg type="pāda" n="a">pūjayet prayato bhūtvā</seg> <seg type="pāda" n="b">śraddadhānena cetasā</seg> /</l>

<l xml:id="**HV_App.I,40.144**41:9"><seg type="pāda" n="a">sarvālaṃkārasaṃyuktaṃ</seg> <seg type="pāda" n="b">mūrtiyuktaṃ savedanam</seg> /</l>

<l xml:id="**HV_App.I,40.144**41:10"><seg type="pāda" n="a">citrapuṣṭadvayayutam</seg> <seg type="pāda" n="b">ācāryāya nivedayet</seg> /</l>

<l xml:id="**HV_App.I,40.144**41:11"><seg type="pāda" n="a">tataś ca brāhmaṇān rājan</seg> <seg type="pāda" n="b">prayataḥ śiṣṭamānasaḥ</seg> /</l>

<l xml:id="HV_App.I,40.145"><seg type="pāda" n="a">saṃhitāpustakān rājan</seg> <seg type="pāda" n="b">prayataḥ susamāhitaḥ</seg> /</l>

<l xml:id="HV_App.I,40.146"><seg type="pāda" n="a">bhaktair māṃsaiś ca peyaiś ca</seg> <seg type="pāda" n="b">kāmaiś ca vividhaiḥ śubhaiḥ</seg> //</l>

<l xml:id="HV_App.I,40.147"><seg type="pāda" n="a">hiraṇyaṃ ca suvarṇaṃ ca</seg> <seg type="pāda" n="b">dakṣiṇām atha dāpayet</seg> /</l>

<note>k: Dn ins. :k</note>
<l xml:id="**HV_App.I,40.147**42:1"><seg type="pāda" n="a">sarvatra tripalaṃ svarṇaṃ</seg> <seg type="pāda" n="b">dātavyaṃ prayatātmanā</seg> /</l>

<l xml:id="**HV_App.I,40.147**42:2"><seg type="pāda" n="a">tadardhaṃ pādaśeṣaṃ vā</seg> <seg type="pāda" n="b">vittaśāṭyavivarjitam</seg> /</l>

<l xml:id="**HV_App.I,40.147**42:3"><seg type="pāda" n="a">yad yad evātmano 'bhīṣṭaṃ</seg> <seg type="pāda" n="b">tad tad deyaṃ dvijātaye</seg> /</l>

<l xml:id="**HV_App.I,40.147**42:4"><seg type="pāda" n="a">sarvathā toṣayed bhaktyā</seg> <seg type="pāda" n="b">vācakaṃ gurum ātmanaḥ</seg> /</l>

<l xml:id="HV_App.I,40.148"><seg type="pāda" n="a">devatāḥ kīrtayet sarvā</seg> <seg type="pāda" n="b">naranārāyaṇau tathā</seg> //</l>

<l xml:id="HV_App.I,40.149"><seg type="pāda" n="a">tato gandhaiś ca mālyaiś ca</seg> <seg type="pāda" n="b">svalaṃkṛtya dvijottamān</seg> /</l>

<l xml:id="HV_App.I,40.150"><seg type="pāda" n="a">tarpayed dvividhaiḥ kāmair</seg> <seg type="pāda" n="b">dānaiś coccāvacais tathā</seg> //</l>

<l xml:id="HV_App.I,40.151"><seg type="pāda" n="a">atirātrasya yajñasya</seg> <seg type="pāda" n="b">phalaṃ prāpnoti mānavaḥ</seg> /</l>

<l xml:id="HV_App.I,40.152"><seg type="pāda" n="a">prāpnuyāc ca kratuphalaṃ</seg> <seg type="pāda" n="b">tathā parvaṇi parvaṇi</seg> //</l>

<note>k: K1.3.4 Ñ2 V1 V3 B D ins.; M2.4 ins. after line 150; T1.2 G1.3-5 subst. for lines 151-152:k</note>
<l xml:id="**HV_App.I,40.152**43:1"><seg type="pāda" n="a">vācako bharataśreṣṭha</seg> <seg type="pāda" n="b">vyaktākṣarapadasvaraḥ</seg> /</l>

<l xml:id="**HV_App.I,40.152**43:2"><seg type="pāda" n="a">bhaviṣyaṃ śrāvayed viprān</seg> <seg type="pāda" n="b">bhārataṃ bharatarṣabha</seg> /</l>

<l xml:id="**HV_App.I,40.152**43:3"><seg type="pāda" n="a">bhuktavatsu dvijendreṣu</seg> <seg type="pāda" n="b">yathāvat saṃpradāpayet</seg> /</l>

<l xml:id="HV_App.I,40.153"><seg type="pāda" n="a">vācakaṃ bharataśreṣṭha</seg> <seg type="pāda" n="b">bhojayitvā svalaṃkṛtam</seg> /</l>

<note>k: Ś1, D6, G3.4 ins.; K1.3.4 Ñ2 V1.3 B Dn Ds D1-5 T1.2 G1.3-5 M2.4 ins. after line 154 :k</note>
<l xml:id="**HV_App.I,40.153**44:1"><seg type="pāda" n="a">brāhmaṇeṣu tu tuṣṭeṣu</seg> <seg type="pāda" n="b">prasannāḥ sarvadevatāḥ</seg> /</l>

<note>k: D6 cont. :k</note>
<l xml:id="**HV_App.I,40.153**45:1"><seg type="pāda" n="a">anena vidhinā yas tu</seg> <seg type="pāda" n="b">harivaṃśaṃ śṛṇoti hi</seg> /</l>

<l xml:id="**HV_App.I,40.153**45:2"><seg type="pāda" n="a">atirātrasya yajñasya</seg> <seg type="pāda" n="b">phalaṃ prāpnoti mānavaḥ</seg> /</l>

<l xml:id="**HV_App.I,40.153**45:3"><seg type="pāda" n="a">vittaśāṭyaṃ samāśritya</seg> <seg type="pāda" n="b">yo nu kuryād imaṃ vidhim</seg> /</l>

<l xml:id="**HV_App.I,40.153**45:4"><seg type="pāda" n="a">yathoktaṃ na phalaṃ tasya</seg> <seg type="pāda" n="b">bhaved iha na saṃśayaḥ</seg> /</l>

<note>k: D3 ins. after line 153 :k</note>
<l xml:id="**HV_App.I,40.153**46:1"><seg type="pāda" n="a">śrutvā tatpustakaṃ deyaṃ</seg> <seg type="pāda" n="b">pratimā parvaṇi tathā</seg> /</l>

<l xml:id="**HV_App.I,40.153**46:2"><seg type="pāda" n="a">ācāryāya prayatnena</seg> <seg type="pāda" n="b">toṣayed brāhmaṇaṃ tathā</seg> /</l>

<l xml:id="HV_App.I,40.154"><seg type="pāda" n="a">vācakaḥ parituṣṭaś ca</seg> <seg type="pāda" n="b">śubhāṃ prītim anuttamām</seg> /</l>

<note>k: For line 154, K1.3.4 Ñ2 V1.3 B D T1.2 G1.3-5 M2.4 subst. :k</note>
<l xml:id="**HV_App.I,40.154**47:1"><seg type="pāda" n="a">vācake parituṣṭe tu</seg> <seg type="pāda" n="b">śubhā prītir anuttamā</seg> /</l>

<l xml:id="HV_App.I,40.155"><seg type="pāda" n="a">tato hi varaṇaṃ kāryaṃ</seg> <seg type="pāda" n="b">dvijānāṃ bharatarṣabha</seg> //</l>

<note>k: Ś1 Ñ2 V1.3 B1.2 Dn Ds D6 T1.2 G1.3-5 M2.4 ins. :k</note>
<l xml:id="**HV_App.I,40.155**48:1"><seg type="pāda" n="a">sarvakāmair yathānyāyaṃ</seg> <seg type="pāda" n="b">sādhubhiś ca pṛthagvidhaiḥ</seg> /</l>

<l xml:id="HV_App.I,40.156"><seg type="pāda" n="a">ity eṣa vidhir uddiṣṭo</seg> <seg type="pāda" n="b">mayā te dvipadāṃ vara</seg> /</l>

<l xml:id="HV_App.I,40.157"><seg type="pāda" n="a">śraddadhānena vai bhāvyaṃ</seg> <seg type="pāda" n="b">yan māṃ tvaṃ paripṛcchasi</seg> //</l>

<note>k: T1.2 G1.3-5 M2.4ins.; D6 after the colophon:k</note>

<milestone unit="speaker" n="janamejayaḥ"/>
<l xml:id="**HV_App.I,40.157**49:1"><seg type="pāda" n="a">harivaṃśam imaṃ puṇyaṃ</seg> <seg type="pāda" n="b">vidhinā kena suvrata</seg> /</l>

<l xml:id="**HV_App.I,40.157**49:2"><seg type="pāda" n="a">śṛṇuyāt puruṣo nityaṃ</seg> <seg type="pāda" n="b">paṭhec ca niyatātmavān</seg> /</l>


<milestone unit="speaker" n="vaiśaṃpāyanaḥ"/>
<l xml:id="**HV_App.I,40.157**49:3"><seg type="pāda" n="a">tathā vakṣyāmi te sarvaṃ</seg> <seg type="pāda" n="b">śṛṇuṣvaikamanā nṛpa</seg> /</l>

<l xml:id="**HV_App.I,40.157**49:4"><seg type="pāda" n="a">namaskṛtya jagannāthaṃ</seg> <seg type="pāda" n="b">devaṃ nārāyaṇaṃ harim</seg> /</l>

<l xml:id="**HV_App.I,40.157**49:5"><seg type="pāda" n="a">pārāśaryaṃ tathā vyāsaṃ</seg> <seg type="pāda" n="b">māṃ ca tvāṃ ca jagatpate</seg> /</l>

<l xml:id="**HV_App.I,40.157**49:6"><seg type="pāda" n="a">arcayet pustakaṃ pūrvaṃ</seg> <seg type="pāda" n="b">gandhapuṣpādinā saha</seg> /</l>

<l xml:id="**HV_App.I,40.157**49:7"><seg type="pāda" n="a">snātvā śuciḥ prasannātmā</seg> <seg type="pāda" n="b">savyenādāya pustakam</seg> /</l>

<l xml:id="**HV_App.I,40.157**49:8"><seg type="pāda" n="a">dakṣiṇena namaskṛtya</seg> <seg type="pāda" n="b">kareṇa vidhinā naraḥ</seg> /</l>

<l xml:id="**HV_App.I,40.157**49:9"><seg type="pāda" n="a">adhyāyaṃ ekaṃ devebhyaḥ</seg> <seg type="pāda" n="b">śrāvayeta sadā naraḥ</seg> /</l>

<l xml:id="**HV_App.I,40.157**49:10"><seg type="pāda" n="a">gandharvebhyaḥ piśācebhyo</seg> <seg type="pāda" n="b">guhyakebhyas tathaiva ca</seg> /</l>

<l xml:id="**HV_App.I,40.157**49:11"><seg type="pāda" n="a">vāgyataḥ prayato bhūtvā</seg> <seg type="pāda" n="b">ekam adhyāyam ācaret</seg> /</l>

<l xml:id="**HV_App.I,40.157**49:12"><seg type="pāda" n="a">tataś cāpi yathāśakti</seg> <seg type="pāda" n="b">paṭheta niyatātmavān</seg> /</l>

<l xml:id="**HV_App.I,40.157**49:13"><seg type="pāda" n="a">śrāvayet satataṃ vipro</seg> <seg type="pāda" n="b">nityaṃ deveśvare harau</seg> /</l>

<l xml:id="**HV_App.I,40.157**49:14"><seg type="pāda" n="a">sukhaduḥkhe tathā krodhe</seg> <seg type="pāda" n="b">devakārye tathaiva ca</seg> /</l>

<l xml:id="**HV_App.I,40.157**49:15"><seg type="pāda" n="a">pitṛkārye tathā yāne</seg> <seg type="pāda" n="b">vivāhe maṃgale 'pi ca</seg> /</l>

<l xml:id="**HV_App.I,40.157**49:16"><seg type="pāda" n="a">sāyaṃ prātaḥ sadā rājan</seg> <seg type="pāda" n="b">manaḥkṣobhe tathaiva ca</seg> /</l>

<l xml:id="**HV_App.I,40.157**49:17"><seg type="pāda" n="a">vidyārambhe tathā cānte</seg> <seg type="pāda" n="b">vidyāgrahaṇasaṃnidhau</seg> /</l>

<l xml:id="**HV_App.I,40.157**49:18"><seg type="pāda" n="a">vācayeta mahārāja</seg> <seg type="pāda" n="b">tatra tatra samṛddhaye</seg> /</l>

<l xml:id="**HV_App.I,40.157**49:19"><seg type="pāda" n="a">caritaṃ devadevasya</seg> <seg type="pāda" n="b">puṇyātyeva divāniśam</seg> /</l>

<l xml:id="**HV_App.I,40.157**49:20"><seg type="pāda" n="a">tasmāt sarvaprayatnena</seg> <seg type="pāda" n="b">paṭhed vaṃśaṃ harer nṛpa</seg> /</l>

<l xml:id="**HV_App.I,40.157**49:21"><seg type="pāda" n="a">na nāstikeṣu vaktavyaṃ</seg> <seg type="pāda" n="b">kṛtaghne na ca pāpiṣu</seg> /</l>

<l xml:id="**HV_App.I,40.157**49:22"><seg type="pāda" n="a">vācayan vāpi rājendra</seg> <seg type="pāda" n="b">tadā tūṣṇīṃ tu saṃyataḥ</seg> /</l>

<l xml:id="**HV_App.I,40.157**49:23"><seg type="pāda" n="a">anyathā kilbiṣī rājan</seg> <seg type="pāda" n="b">nātra kāryā vicāraṇā</seg> /</l>

<l xml:id="**HV_App.I,40.157**49:24"><seg type="pāda" n="a">caturvargapradaṃ nityaṃ</seg> <seg type="pāda" n="b">caritaṃ keśavasya ha</seg> /</l>

<l xml:id="**HV_App.I,40.157**49:25"><seg type="pāda" n="a">tasmād dhi bhavatā nityaṃ</seg> <seg type="pāda" n="b">gopyaṃ sarvatra bhārata</seg> /</l>

<l xml:id="**HV_App.I,40.157**49:26"><seg type="pāda" n="a">śuśrūṣave ca vaktavyaṃ</seg> <seg type="pāda" n="b">namaskṛtya janārdanam</seg> /</l>

<l xml:id="**HV_App.I,40.157**49:27"><seg type="pāda" n="a">niyamasthaḥ śuciḥ śrotā</seg> <seg type="pāda" n="b">śṛṇuyān nānyamānasaḥ</seg> /</l>

<l xml:id="**HV_App.I,40.157**49:28"><seg type="pāda" n="a">idaṃ cāpy aparaṃ rājañ</seg> <seg type="pāda" n="b">śṛṇu yatnaparo bhava</seg> /</l>

<l xml:id="**HV_App.I,40.157**49:29"><seg type="pāda" n="a">pāraṇakramam evaitat</seg> <seg type="pāda" n="b">pātre darbhān samānayet</seg> /</l>

<l xml:id="**HV_App.I,40.157**49:30"><seg type="pāda" n="a">udakumbhān samānīya</seg> <seg type="pāda" n="b">kuryāt pāraṇam āditaḥ</seg> /</l>

<l xml:id="**HV_App.I,40.157**49:31"><seg type="pāda" n="a">samāpte pāraṇe rājan</seg> <seg type="pāda" n="b">snānaṃ tena samārabhet</seg> /</l>

<l xml:id="**HV_App.I,40.157**49:32"><seg type="pāda" n="a">vācakasyāpi rājendra</seg> <seg type="pāda" n="b">ślakṣṇaṃ vāsoyugaṃ dadet</seg> /</l>

<l xml:id="**HV_App.I,40.157**49:33"><seg type="pāda" n="a">māṇikyaṃ hāṭakaṃ vāpi</seg> <seg type="pāda" n="b">bhūmiṃ gāś cāpi yatnataḥ</seg> /</l>

<l xml:id="**HV_App.I,40.157**49:34"><seg type="pāda" n="a">tena prīto harir viṣṇur</seg> <seg type="pāda" n="b">ātmasāyujyam ānayet</seg> /</l>

<l xml:id="**HV_App.I,40.157**49:35"><seg type="pāda" n="a">idaṃ puṇyam idaṃ puṇyam</seg> <seg type="pāda" n="b">ity uvāca mahāmuniḥ</seg> /</l>

<l xml:id="**HV_App.I,40.157**49:36"><seg type="pāda" n="a">yaḥ śrāvayed dharer nityaṃ</seg> <seg type="pāda" n="b">yathāśakti naraḥ sadā</seg> /</l>

<l xml:id="**HV_App.I,40.157**49:37"><seg type="pāda" n="a">harer vaṃśaṃ harer vaṃśaṃ</seg> <seg type="pāda" n="b">iti vā nityam ācaret</seg> /</l>

<l xml:id="**HV_App.I,40.157**49:38"><seg type="pāda" n="a">harivaṃśe sthite rājan</seg> <seg type="pāda" n="b">ko nāma narakaṃ vrajet</seg> /</l>

<l xml:id="**HV_App.I,40.157**49:39"><seg type="pāda" n="a">kṛpaṇo vā yadi syāt tu</seg> <seg type="pāda" n="b">kasyāhur narake bhayam</seg> /</l>

<l xml:id="**HV_App.I,40.157**49:40"><seg type="pāda" n="a">etasya śravaṇe rājan</seg> <seg type="pāda" n="b">pāraṇe ca narottama</seg> /</l>

<l xml:id="**HV_App.I,40.157**49:41"><seg type="pāda" n="a">tasmād yatnavatā nityaṃ</seg> <seg type="pāda" n="b">śreyaś ca param ṛcchati</seg> /</l>


<milestone unit="speaker" n="sūta uvāca"/>
<l xml:id="**HV_App.I,40.157**49:42"><seg type="pāda" n="a">ity etat pāraṇe puṇyaṃ</seg> <seg type="pāda" n="b">śravaṇeṣu ca yo vidhiḥ</seg> /</l>

<l xml:id="**HV_App.I,40.157**49:43"><seg type="pāda" n="a">proktāv etau mayā vipra</seg> <seg type="pāda" n="b">mahābhāratakīrtane</seg> /</l>

<l xml:id="**HV_App.I,40.157**49:44"><seg type="pāda" n="a">mahāgranthaṃ mahārthaṃ ca</seg> <seg type="pāda" n="b">mahad yuddhasamāśrayam</seg> /</l>

<l xml:id="**HV_App.I,40.157**49:45"><seg type="pāda" n="a">mahadbhir dhāryate yasmān</seg> <seg type="pāda" n="b">mahābhāratam ucyate</seg> /</l>

<l xml:id="**HV_App.I,40.157**49:46"><seg type="pāda" n="a">bhārataṃ śṛṇuyān nityaṃ</seg> <seg type="pāda" n="b">bhārataṃ parikīrtayet</seg> /</l>

<l xml:id="**HV_App.I,40.157**49:47"><seg type="pāda" n="a">bhārataṃ bhavane yasya</seg> <seg type="pāda" n="b">tasya haste gato jayaḥ</seg> /</l>

<l xml:id="**HV_App.I,40.157**49:48">yaḥ śṛṇoti vividhena saṃhitāṃ @</l>
<l xml:id="**HV_App.I,40.157**49:49">śrāvayed dvijavarāṃś ca bhaktitaḥ |</l>
<l xml:id="**HV_App.I,40.157**49:50">sottamāṃ gatiṃ avāpya modate @</l>
<l xml:id="**HV_App.I,40.157**49:51">devasaṃgha saṃhitas triviṣṭape ||</l>
<l xml:id="**HV_App.I,40.157**49:52">dvaipāyanoṣṭapuṭaniḥsṛtam aprameyaṃ @</l>
<l xml:id="**HV_App.I,40.157**49:53">puṇyaṃ pavitram atha pāpaharaṃ śivaṃ ca |</l>
<l xml:id="**HV_App.I,40.157**49:54">yo bhārataṃ samadhigacchati vācyamānaṃ @</l>
<l xml:id="**HV_App.I,40.157**49:55">kiṃ tasya puṣkarajalair abhiśecanena ||</l>
<l xml:id="**HV_App.I,40.157**49:56">yo gośataṃ kanakaśṛṅgakhuraṃ pradadyād @</l>
<l xml:id="**HV_App.I,40.157**49:57">viprāya vedaviduṣe vinayānvitāya |</l>
<l xml:id="**HV_App.I,40.157**49:58">puṇyāṃ ca bhāratakathāṃ śṛṇuyāt sademāṃ @</l>
<l xml:id="**HV_App.I,40.157**49:59">tulyaṃ phalaṃ bhavati tasya ca tasya caiva ||</l>
<l xml:id="**HV_App.I,40.157**49:60"><seg type="pāda" n="a">ity uktvā virarāmaivaṃ</seg> <seg type="pāda" n="b">vyāsaśiṣyo mahātapāḥ</seg> /</l>

<l xml:id="**HV_App.I,40.157**49:61"><seg type="pāda" n="a">janamejayas tu rājarṣir</seg> <seg type="pāda" n="b">viṣṇor bhaktiṃ samudvahan</seg> /</l>

<l xml:id="**HV_App.I,40.157**49:62"><seg type="pāda" n="a">śaśāsa ca nṛpo rājā</seg> <seg type="pāda" n="b">rājyaṃ nihatakaṇṭakam</seg> /</l>

<note>k: G3 ins. after line 46 of *49 :k</note>
<l xml:id="**HV_App.I,40.157**49A:1"><seg type="pāda" n="a">ubhau sukṛtinau loke</seg> <seg type="pāda" n="b">kṛṣṇaprītisamanvitau</seg> /</l>

<p xml:id="**HV_App.I,40.157**49A:2">(niyataṃ svargagāminau) |</p>
<l xml:id="**HV_App.I,40.157**49A:3"><seg type="pāda" n="a">bhāratād vividhaṃ puṇyaṃ</seg> <seg type="pāda" n="b">bhārate vividhāḥ kathāḥ</seg> /</l>

<l xml:id="**HV_App.I,40.157**49A:4"><seg type="pāda" n="a">bhārataṃ sevate yaś ca</seg> <seg type="pāda" n="b">dīrgham āyur avāpnuyāt</seg> /</l>

<p xml:id="**HV_App.I,40.157**49A:5">(sa yāti paramaṃ padam) |</p>
<l xml:id="**HV_App.I,40.157**49A:6"><seg type="pāda" n="a">bhārataṃ sarvaśāstrāṇām</seg> <seg type="pāda" n="b">uttamaṃ bharatarṣabha</seg> /</l>

<l xml:id="**HV_App.I,40.157**49A:7"><seg type="pāda" n="a">bhāratāt prāpyate śreyo</seg> <seg type="pāda" n="b">mokṣas tena bravīmi te</seg> /</l>

<l xml:id="**HV_App.I,40.157**49A:8"><seg type="pāda" n="a">mahābhāratam ākhyānaṃ</seg> <seg type="pāda" n="b">kṣitiṃ gāṃ ca sarasvatīṃ</seg> /</l>

<l xml:id="**HV_App.I,40.157**49A:9"><seg type="pāda" n="a">brāhmaṇān keśavaṃ caiva</seg> <seg type="pāda" n="b">prātar utthāya kīrtayet</seg> /</l>

<p xml:id="**HV_App.I,40.157**49A:10">(kīrtayan nāvasīdati) |</p>
<l xml:id="**HV_App.I,40.157**49A:11"><seg type="pāda" n="a">vande māyāraṇe puṇye</seg> <seg type="pāda" n="b">bhārate bharatarṣabha</seg> /</l>

<note>k: The printed line number 10 is misplaced; the automatically generated line numbers thus are off by one for the rest of this star--passage. (PS) :k</note>
<l xml:id="**HV_App.I,40.157**49A:12"><seg type="pāda" n="a">ādau cānte ca madhye ca</seg> <seg type="pāda" n="b">hariḥ sarvatra gīyate</seg> /</l>

<l xml:id="**HV_App.I,40.157**49A:13"><seg type="pāda" n="a">yatra viṣṇukathā divyā</seg> <seg type="pāda" n="b">śrūyate ca sanātanaḥ</seg> /</l>

<l xml:id="**HV_App.I,40.157**49A:14"><seg type="pāda" n="a">tac chrotavyaṃ manuṣyeṇa</seg> <seg type="pāda" n="b">paraṃ sukham ihecchatā</seg> /</l>

<l xml:id="**HV_App.I,40.157**49A:15"><seg type="pāda" n="a">eta . . . mahārthaṃ ca</seg> <seg type="pāda" n="b">mahad yuddhasamāśrayam</seg> /</l>

<l xml:id="**HV_App.I,40.157**49A:16"><seg type="pāda" n="a">mahadbhir dhriyate yasmān</seg> <seg type="pāda" n="b">mahābhāratam ucyate</seg> /</l>

<l xml:id="**HV_App.I,40.157**49A:17">bhārata neha saṃhitāṃ (sic) |</l>
<l xml:id="**HV_App.I,40.157**49A:18">śrāvayed budhajanāṃś ca bhaktitaḥ @</l>
<l xml:id="**HV_App.I,40.157**49A:19">sottamāṃ gatim avāpya modate |</l>
<l xml:id="**HV_App.I,40.157**49A:20">devasaṃghasahitas triviṣṭape @</l>
<l xml:id="**HV_App.I,40.157**49A:21">putrapautrasahitaś ca vīryavān |</l>
<l xml:id="HV_App.I,40.158"><seg type="pāda" n="a">bhārataśravaṇe rājan</seg> <seg type="pāda" n="b">pāraṇe ca nṛpottama</seg> /</l>

<l xml:id="HV_App.I,40.159"><seg type="pāda" n="a">sadā yatnavatā bhāvyaṃ</seg> <seg type="pāda" n="b">śreyas tu param icchatā</seg> //</l>

<l xml:id="HV_App.I,40.160"><seg type="pāda" n="a">bhārataṃ śṛṇuyān nityaṃ</seg> <seg type="pāda" n="b">bhārataṃ parikīrtayet</seg> /</l>

<l xml:id="HV_App.I,40.161"><seg type="pāda" n="a">bhārataṃ bhavane yasya</seg> <seg type="pāda" n="b">tasya hastagato jayaḥ</seg> //</l>

<l xml:id="HV_App.I,40.162"><seg type="pāda" n="a">bhārataṃ paramaṃ puṇyaṃ</seg> <seg type="pāda" n="b">bhārate vividhāḥ kathāḥ</seg> /</l>

<l xml:id="HV_App.I,40.163"><seg type="pāda" n="a">bhārataṃ sevyate devair</seg> <seg type="pāda" n="b">bhārataṃ paramaṃ padam</seg> //</l>

<note>k: Ś1 ins. :k</note>
<l xml:id="**HV_App.I,40.163**50:22"><seg type="pāda" n="a">bhārate śriyam abhyeti</seg> <seg type="pāda" n="b">bhārataṃ yāga ucyate</seg> /</l>

<l xml:id="HV_App.I,40.164"><seg type="pāda" n="a">bhārataṃ sarvaśāstrāṇām</seg> <seg type="pāda" n="b">uttamaṃ bharatarṣabha</seg> /</l>

<l xml:id="HV_App.I,40.165"><seg type="pāda" n="a">bhāratāt prāpyate mokṣas</seg> <seg type="pāda" n="b">tattvam etad bravīmi te</seg> //</l>

<l xml:id="HV_App.I,40.166"><seg type="pāda" n="a">mahābhāratam ākhyānaṃ</seg> <seg type="pāda" n="b">kṣitiṃ gāṃ ca sarasvatīm</seg> /</l>

<l xml:id="HV_App.I,40.167"><seg type="pāda" n="a">brahmāṇaṃ keśavaṃ caiva</seg> <seg type="pāda" n="b">kīrtayan nāvasīdati</seg> //</l>

<l xml:id="HV_App.I,40.168"><seg type="pāda" n="a">vede rāmāyaṇe puṇye</seg> <seg type="pāda" n="b">bhārate bharatarṣabha</seg> /</l>

<l xml:id="HV_App.I,40.169"><seg type="pāda" n="a">ādau cānte ca madhye ca</seg> <seg type="pāda" n="b">hariḥ sarvatra gīyate</seg> //</l>

<l xml:id="HV_App.I,40.170"><seg type="pāda" n="a">yatra viṣṇukathā divyāḥ</seg> <seg type="pāda" n="b">śrutayaś ca sanātanāḥ</seg> /</l>

<l xml:id="HV_App.I,40.171"><seg type="pāda" n="a">tac chrotavyaṃ manuṣyena</seg> <seg type="pāda" n="b">paraṃ padam ihecchatā</seg> //</l>

<l xml:id="HV_App.I,40.172"><seg type="pāda" n="a">etat pavitraṃ paramam etad</seg> <seg type="pāda" n="b">dharmanidarśanam</seg> /</l>

<l xml:id="HV_App.I,40.173"><seg type="pāda" n="a">etat sarvaguṇopetaṃ</seg> <seg type="pāda" n="b">śrotavyaṃ bhūtim icchatā</seg> //</l>

<note>k: K3 ins. :k</note>
<l xml:id="**HV_App.I,40.173**51:1"><seg type="pāda" n="a">yad dattaṃ śṛṇuyān nityaṃ</seg> <seg type="pāda" n="b">śraddhāyuktena saṃyutam</seg> /</l>

<note>k: Dn ins. after line 173:k</note>
<l xml:id="**HV_App.I,40.173**52:1"><seg type="pāda" n="a">kriyate 'sārasaṃsāre</seg> <seg type="pāda" n="b">vāñchitasyaiva kāraṇam</seg> /</l>

<l xml:id="**HV_App.I,40.173**52:2"><seg type="pāda" n="a">harivaṃśasya śravaṇam</seg> <seg type="pāda" n="b">iti dvaipāyano 'bravīt</seg> /</l>

<l xml:id="**HV_App.I,40.173**52:3"><seg type="pāda" n="a">aśvamedhasahasreṇa</seg> <seg type="pāda" n="b">vājapeyaśatais tathā</seg> /</l>

<l xml:id="**HV_App.I,40.173**52:4"><seg type="pāda" n="a">yat phalaṃ prāpyate puṃbhis</seg> <seg type="pāda" n="b">tad dharer vaṃśapāraṇāt</seg> /</l>

<l xml:id="**HV_App.I,40.173**52:5">ajaram amaram ekaṃ dhyeyam ādyantaśūnyaṃ @</l>
<l xml:id="**HV_App.I,40.173**52:6">saguṇam aguṇam ādyaṃ sthūlam atyantasūkṣmam |</l>
<l xml:id="**HV_App.I,40.173**52:7">nirupamam anumeyaṃ yogināṃ jñānagamyaṃ @</l>
<l xml:id="**HV_App.I,40.173**52:8">tribhuvanagurum īśaṃ tvāṃ prapanno 'smi viṣṇo |</l>
<l xml:id="**HV_App.I,40.173**52:9"><seg type="pāda" n="a">sarvas taratu durgāṇi</seg> <seg type="pāda" n="b">sarvo bhadrāṇi paśyatu</seg> /</l>

<l xml:id="**HV_App.I,40.173**52:10"><seg type="pāda" n="a">sarveṣāṃ vāñchitā arthā</seg> <seg type="pāda" n="b">bhavantv asya ca pāraṇāt</seg> /</l>

<note>k: D1 ins. after line 173 :k</note>
<l xml:id="**HV_App.I,40.173**53:1"><seg type="pāda" n="a">yathānukīrtanaṃ puṇyaṃ</seg> <seg type="pāda" n="b">pavitraṃ pāpanāśanam</seg> /</l>

<l xml:id="**HV_App.I,40.173**53:2"><seg type="pāda" n="a">gosahasrasamaṃ puṇyaṃ</seg> <seg type="pāda" n="b">vājimedhaśataṃ phalam</seg> /</l>

<note>k: D4 ins. after line 173:k</note>
<l xml:id="**HV_App.I,40.173**54:1"><seg type="pāda" n="a">dharmārthakāmamokṣāṃś ca</seg> <seg type="pāda" n="b">labhate nātra saṃśayaḥ</seg> /</l>

<note>k: Poona Ed. ins. after line 173 :k</note>
<l xml:id="**HV_App.I,40.173**55:1"><seg type="pāda" n="a">kāyikaṃ vācikaṃ caiva</seg> <seg type="pāda" n="b">manasā samupārjitam</seg> /</l>

<l xml:id="**HV_App.I,40.173**55:2"><seg type="pāda" n="a">tat sarvaṃ nāśam āyāti</seg> <seg type="pāda" n="b">tamaḥ sūryodaye yathā</seg> //</l>

<l xml:id="**HV_App.I,40.173**55:3"><seg type="pāda" n="a">aṣṭādaśapurāṇānām</seg> <seg type="pāda" n="b">śravaṇād yat phalaṃ bhavet</seg> /</l>

<l xml:id="**HV_App.I,40.173**55:4"><seg type="pāda" n="a">tat phalaṃ samavāpnoti</seg> <seg type="pāda" n="b">vaiṣṇavo nātra saṃśayaḥ</seg> //</l>

<l xml:id="**HV_App.I,40.173**55:5"><seg type="pāda" n="a">striyaś ca puruṣāś caiva</seg> <seg type="pāda" n="b">vaiṣṇavaṃ padam āpnuyuḥ</seg> /</l>

<l xml:id="**HV_App.I,40.173**55:6"><seg type="pāda" n="a">strībhiś ca putrakāmābhiḥ</seg> <seg type="pāda" n="b">śrotavyaṃ vaiṣṇavaṃ yaśaḥ</seg> //</l>

<l xml:id="**HV_App.I,40.173**55:7"><seg type="pāda" n="a">dakṣiṇā cātra deyā vai</seg> <seg type="pāda" n="b">niṣkapañcasuvarṇakam</seg> /</l>

<l xml:id="**HV_App.I,40.173**55:8"><seg type="pāda" n="a">vācakāya yathāśaktyā</seg> <seg type="pāda" n="b">yathoktaṃ phalam icchatā</seg> //</l>

<l xml:id="**HV_App.I,40.173**55:9"><seg type="pāda" n="a">svarṇaśṛṃgīṃ ca kapilāṃ</seg> <seg type="pāda" n="b">savatsāṃ vastrasaṃvṛtām</seg> /</l>

<l xml:id="**HV_App.I,40.173**55:10"><seg type="pāda" n="a">vācakāya ca dadyād dhi</seg> <seg type="pāda" n="b">ātmanaḥśreyaḥ icchatā</seg> //</l>

<l xml:id="**HV_App.I,40.173**55:11"><seg type="pāda" n="a">alaṃkāraṃ pradadyāc ca</seg> <seg type="pāda" n="b">pāṇyor vai bharatarṣabha</seg> /</l>

<l xml:id="**HV_App.I,40.173**55:12"><seg type="pāda" n="a">karṇasyābharaṇaṃ dadyād</seg> <seg type="pāda" n="b">dhanaṃ caiva viśeṣataḥ</seg> //</l>

<l xml:id="**HV_App.I,40.173**55:13"><seg type="pāda" n="a">bhūmidānaṃ samādadyād</seg> <seg type="pāda" n="b">vācakāya narādhipa</seg> /</l>

<l xml:id="**HV_App.I,40.173**55:14"><seg type="pāda" n="a">bhūmidānasamaṃ dānaṃ</seg> <seg type="pāda" n="b">na bhūtaṃ na bhaviṣyati</seg> //</l>

<l xml:id="**HV_App.I,40.173**55:15"><seg type="pāda" n="a">śṛṇoti śrāvayed vāpi</seg> <seg type="pāda" n="b">satataṃ caiva yo naraḥ</seg> /</l>

<l xml:id="**HV_App.I,40.173**55:16"><seg type="pāda" n="a">sarvapāpavinimukto</seg> <seg type="pāda" n="b">vaiṣṇavaṃ padam āpnuyāt</seg> //</l>

<l xml:id="**HV_App.I,40.173**55:17"><seg type="pāda" n="a">pitṝn uddharate sarvān</seg> <seg type="pāda" n="b">ekādaśa samudbhavān</seg> /</l>

<l xml:id="**HV_App.I,40.173**55:18"><seg type="pāda" n="a">ātmānaṃ sasutaṃ caiva</seg> <seg type="pāda" n="b">striyaṃ ca bharatarṣabha</seg> //</l>

<l xml:id="**HV_App.I,40.173**55:19"><seg type="pāda" n="a">daśāṃśaś caiva homo 'pi</seg> <seg type="pāda" n="b">kartavyo 'tra narādhipa</seg> //</l>

<l xml:id="**HV_App.I,40.173**55:20"><seg type="pāda" n="a">idaṃ mayā tavāgre ca</seg> <seg type="pāda" n="b">proktaṃ sarvaṃ nararṣabha</seg> /</l>

<note>k: Colophon :k</note>
<note>k: The additional material added in some mss. after the colophon (e.g., more than 160 lines in D2) has not been transliterated; cf. CE vol. II, pp. 514-516. :k</note>

<note>h: HV (CE) Appendix I, No. 41, transliterated by N. Hanemann, proof--read by Horst Brinkhaus, version of September 18, 2001 :h</note>
<note>k: K Ñ2 V B D T1.2 G1.3-5 M2.4 ins. after adhyāya 118 :k</note>

<milestone unit="speaker" n="janamejaya uvāca"/>
<l xml:id="HV_App.I,41.1"><seg type="pāda" n="a">prabhāvaṃ padmanābhasya</seg> <seg type="pāda" n="b">svapataḥ sāgarāmbhasi</seg> /</l>

<l xml:id="HV_App.I,41.2"><seg type="pāda" n="a">puṣkare vai yathodbhūtā</seg> <seg type="pāda" n="b">devāḥ sarṣigaṇāḥ purā</seg> //</l>

<l xml:id="HV_App.I,41.3"><seg type="pāda" n="a">ādityā vasavo rudrā</seg> <seg type="pāda" n="b">marutaś coṣmapās tathā</seg> /</l>

<l xml:id="HV_App.I,41.4"><seg type="pāda" n="a">aśvinau ca mahābhāgau</seg> <seg type="pāda" n="b">śataśo 'tha sahasraśaḥ</seg> /</l>

<l xml:id="HV_App.I,41.5"><seg type="pāda" n="a">ṛṣayaś ca mahātmānaḥ</seg> <seg type="pāda" n="b">sādhyā viśveśvarās tathā</seg> //</l>

<note>k: Ñ2 V1.2 B3 Ds D5 ins., D6 after line 6:k</note>
<l xml:id="**HV_App.I,41.5**1:1"><seg type="pāda" n="a">vyāsarṣiṇā purā proktam</seg> <seg type="pāda" n="b">etad ākhyāhi me 'khilam</seg> /</l>

<note>k: D5 cont. :k</note>
<l xml:id="**HV_App.I,41.5**2:1"><seg type="pāda" n="a">bṛṃhitaḥ paramodāro</seg> <seg type="pāda" n="b">vedavedāntavit tathā</seg> /</l>

<l xml:id="**HV_App.I,41.5**2:2"><seg type="pāda" n="a">kriyantaṃ caiva kālaṃ vai</seg> <seg type="pāda" n="b">sa śete puruṣottamaḥ</seg> //</l>

<l xml:id="HV_App.I,41.6"><seg type="pāda" n="a">etad ākhyāhi nikhilaṃ</seg> <seg type="pāda" n="b">yogaṃ yogavidāṃ pate</seg> /</l>

<note>k: D2 G3.4 ins. :k</note>
<l xml:id="**HV_App.I,41.6**3:1"><seg type="pāda" n="a">tvaṃ hi naḥ paramodāro</seg> <seg type="pāda" n="b">vedavedāṅgavit tathā</seg> //</l>

<l xml:id="HV_App.I,41.7"><seg type="pāda" n="a">śṛṇvatas tasya me kīrtiṃ</seg> <seg type="pāda" n="b">na tṛptir upajāyate</seg> //</l>

<l xml:id="HV_App.I,41.8"><seg type="pāda" n="a">kiyantaṃ sa ca kālaṃ vai</seg> <seg type="pāda" n="b">śete sa puruṣottamaḥ</seg> /</l>

<l xml:id="HV_App.I,41.9"><seg type="pāda" n="a">kiyantaṃ caiva śayite</seg> <seg type="pāda" n="b">kālaṃ kālasya saṃbhavaḥ</seg> //</l>

<l xml:id="HV_App.I,41.10"><seg type="pāda" n="a">kiyatā caiva kālena</seg> <seg type="pāda" n="b">uttiṣṭhati surādhipaḥ</seg> /</l>

<l xml:id="HV_App.I,41.11"><seg type="pāda" n="a">katham utthāya bhagavān</seg> <seg type="pāda" n="b">asṛjan nikhalaṃ jagat</seg> //</l>

<l xml:id="HV_App.I,41.12"><seg type="pāda" n="a">ke prajāpatayas tatra</seg> <seg type="pāda" n="b">āsan pūrvaṃ mahāmune</seg> /</l>

<l xml:id="HV_App.I,41.13"><seg type="pāda" n="a">kathaṃ nirmitavāṃś caiva</seg> <seg type="pāda" n="b">sa tu lokān sanātanaḥ</seg> //</l>

<l xml:id="HV_App.I,41.14"><seg type="pāda" n="a">evam ekārṇave ghore</seg> <seg type="pāda" n="b">naṣṭe sthāvarajaṅgame</seg> /</l>

<l xml:id="HV_App.I,41.15"><seg type="pāda" n="a">naṣṭadevāsuragaṇe</seg> <seg type="pāda" n="b">pranaṣṭoragarākṣase</seg> //</l>

<l xml:id="HV_App.I,41.16"><seg type="pāda" n="a">naṣṭānilānale loke</seg> <seg type="pāda" n="b">naṣṭākāśamahītale</seg> /</l>

<l xml:id="HV_App.I,41.17"><seg type="pāda" n="a">kevalaṃ gahvarībhūte</seg> <seg type="pāda" n="b">mahābhūtaviparyaye</seg> //</l>

<l xml:id="HV_App.I,41.18"><seg type="pāda" n="a">prabhur mahābhūtapatir</seg> <seg type="pāda" n="b">mahātejā mahākṛtiḥ</seg> /</l>

<l xml:id="HV_App.I,41.19"><seg type="pāda" n="a">āste sa ca suraśreṣṭho</seg> <seg type="pāda" n="b">vidhim ādāya kaṃ mune</seg> //</l>

<note>k: T1.2 G1.5 M2.4 ins. :k</note>
<l xml:id="**HV_App.I,41.19**4:1"><seg type="pāda" n="a">śṛṇomi parayā bhaktyā</seg> <seg type="pāda" n="b">tava vaktrād viśeṣataḥ</seg> /</l>

<l xml:id="HV_App.I,41.20"><seg type="pāda" n="a">tan me tvam upapannāya</seg> <seg type="pāda" n="b">brahmann etad asaṃśayam</seg> /</l>

<l xml:id="HV_App.I,41.21"><seg type="pāda" n="a">vaktum arhasi dharmiṣṭha</seg> <seg type="pāda" n="b">yaśo nārāyaṇātmakam</seg> //</l>

<l xml:id="HV_App.I,41.22"><seg type="pāda" n="a">prādurbhāvaṃ puraskṛtya</seg> <seg type="pāda" n="b">bhūtaṃ bhavyaṃ mahātmanaḥ</seg> /</l>

<l xml:id="HV_App.I,41.23"><seg type="pāda" n="a">śrāddhānām upaviṣṭānāṃ</seg> <seg type="pāda" n="b">bhagavan vaktum arhasi</seg> //</l>


<milestone unit="speaker" n="vaiśaṃpāyana uvāca"/>
<l xml:id="HV_App.I,41.24"><seg type="pāda" n="a">nārāyaṇayaśojñāne</seg> <seg type="pāda" n="b">yā bhaved bhavataḥ spṛhā</seg> /</l>

<l xml:id="HV_App.I,41.25"><seg type="pāda" n="a">tvadvaṃśānaghapūtasya</seg> <seg type="pāda" n="b">kāryaṃ kuru kularṣabha</seg> //</l>

<note>k: T1.2 G1.3.5 M2.4 subst. for line 25:k</note>
<l xml:id="**HV_App.I,41.25**5:1"><seg type="pāda" n="a">tam āśritya spṛhā yeṣāṃ</seg> <seg type="pāda" n="b">teṣāṃ yuktā jagatpate</seg> /</l>

<l xml:id="HV_App.I,41.26"><seg type="pāda" n="a">śṛṇuṣvādipurāṇebhyo</seg> <seg type="pāda" n="b">devatābhyo yathāśruti</seg> /</l>

<l xml:id="HV_App.I,41.27"><seg type="pāda" n="a">brāhmaṇānāṃ ca vadatāṃ</seg> <seg type="pāda" n="b">śruto 'smābhir mahātmanām</seg> //</l>

<l xml:id="HV_App.I,41.28"><seg type="pāda" n="a">yathā ca tapasā dṛṣṭvā</seg> <seg type="pāda" n="b">bṛhaspatisamadyutiḥ</seg> /</l>

<l xml:id="HV_App.I,41.29"><seg type="pāda" n="a">parāśarasutaḥ śrīmān</seg> <seg type="pāda" n="b">gūrur dvaipāyano 'bravīt</seg> //</l>

<l xml:id="HV_App.I,41.30"><seg type="pāda" n="a">tat te 'haṃ saṃpravakṣyāmi</seg> <seg type="pāda" n="b">yathāśakti yathāśruti</seg> /</l>

<l xml:id="HV_App.I,41.31"><seg type="pāda" n="a">na vijñātuṃ mayā śakyam</seg> <seg type="pāda" n="b">ṛṣimātreṇa bhārata</seg> //</l>

<l xml:id="HV_App.I,41.32"><seg type="pāda" n="a">kaḥ samutsahate jñātuṃ</seg> <seg type="pāda" n="b">paraṃ nārāyaṇātmakam</seg> /</l>

<l xml:id="HV_App.I,41.33"><seg type="pāda" n="a">viśvātmano 'yaṃ brahmāpi</seg> <seg type="pāda" n="b">na vedayati tattvataḥ</seg> //</l>

<l xml:id="HV_App.I,41.34"><seg type="pāda" n="a">śrutaṃ me viśvadevānāṃ</seg> <seg type="pāda" n="b">yad rahasyaṃ maharṣiṇām</seg> /</l>

<l xml:id="HV_App.I,41.35"><seg type="pāda" n="a">yad divyaṃ sarvadevānāṃ</seg> <seg type="pāda" n="b">yat tattvaṃ tattvavādinām</seg> //</l>

<l xml:id="HV_App.I,41.36"><seg type="pāda" n="a">tad adhyātmavidāṃ cintyaṃ</seg> <seg type="pāda" n="b">kāraṇaṃ caiva karmaṇām</seg> /</l>

<l xml:id="HV_App.I,41.37"><seg type="pāda" n="a">adhidaivaṃ yad adhyātmaṃ</seg> <seg type="pāda" n="b">yad daivam iti saṃjñitam</seg> //</l>

<l xml:id="HV_App.I,41.38"><seg type="pāda" n="a">yadbhūtam adhibhūtaṃ ca</seg> <seg type="pāda" n="b">yat paraṃ ca maharṣiṇām</seg> /</l>

<l xml:id="HV_App.I,41.39"><seg type="pāda" n="a">tat satyaṃ devadṛṣṭaṃ ca</seg> <seg type="pāda" n="b">yat satyaṃ yatayo viduḥ</seg> //</l>

<l xml:id="HV_App.I,41.40"><seg type="pāda" n="a">yaḥ kartā kārako buddhir</seg> <seg type="pāda" n="b">manaḥ kṣetrajña eva ca</seg> /</l>

<l xml:id="HV_App.I,41.41"><seg type="pāda" n="a">pradhānaṃ puruṣaḥ śāstā</seg> <seg type="pāda" n="b">yaḥ kaścid abhiśabdyate</seg> //</l>

<l xml:id="HV_App.I,41.42"><seg type="pāda" n="a">kālaḥ kālaṃ svapayati</seg> <seg type="pāda" n="b">draṣṭā svādhīna eva ca</seg> /</l>

<l xml:id="HV_App.I,41.43"><seg type="pāda" n="a">prāṇaḥ pañcavidhaś caiva</seg> <seg type="pāda" n="b">dhruvam akṣaram eva ca</seg> //</l>

<l xml:id="HV_App.I,41.44"><seg type="pāda" n="a">ucyate vividhair bhāvais</seg> <seg type="pāda" n="b">tasyaivānagha tatparaiḥ</seg> /</l>

<l xml:id="HV_App.I,41.45"><seg type="pāda" n="a">sa eva bhagavān sarvaṃ</seg> <seg type="pāda" n="b">karoti vikaroti ca</seg> //</l>

<l xml:id="HV_App.I,41.46"><seg type="pāda" n="a">yo 'smān kārayate karma</seg> <seg type="pāda" n="b">tena sma vyākulīkṛtāḥ</seg> /</l>

<l xml:id="HV_App.I,41.47"><seg type="pāda" n="a">yajāmahe tam eveśaṃ</seg> <seg type="pāda" n="b">tam evecchāma nirvṛtāḥ</seg> //</l>

<l xml:id="HV_App.I,41.48"><seg type="pāda" n="a">yo vaktā yaś ca vaktavyo</seg> <seg type="pāda" n="b">yaś cāhaṃ prabravīmi te</seg> /</l>

<l xml:id="HV_App.I,41.49"><seg type="pāda" n="a">idaṃ śṛṇuta yacchreyo</seg> <seg type="pāda" n="b">yac cānyat parijalpatha</seg> //</l>

<l xml:id="HV_App.I,41.50"><seg type="pāda" n="a">yāḥ kathāś caiva vartante</seg> <seg type="pāda" n="b">śrutayo vātha gahvarāḥ</seg> /</l>

<l xml:id="HV_App.I,41.51"><seg type="pāda" n="a">viśvaṃ viśvapatir devaḥ</seg> <seg type="pāda" n="b">sarvaṃ nārāyaṇātmakam</seg> //</l>

<l xml:id="HV_App.I,41.52">yat satyaṃ yad amṛtam ādim akṣaraṃ vai @</l>
<l xml:id="HV_App.I,41.53">yad bhūtaṃ bhavati mithaś ca yad bhaviṣyam |</l>
<l xml:id="HV_App.I,41.54">yat kiṃcic caram acarāvyayaṃ triloke @</l>
<l xml:id="HV_App.I,41.55">tat sarvaṃ puruṣavaraḥ prabhur variṣṭhaḥ ||</l>
<note>Colophon</note>

<milestone unit="speaker" n="vaiśaṃpāyana uvāca"/>
<l xml:id="HV_App.I,41.56"><seg type="pāda" n="a">catvāry āhuḥ sahasrāṇi</seg> <seg type="pāda" n="b">varṣāṇāṃ tat kṛtaṃ yugam</seg> /</l>

<l xml:id="HV_App.I,41.57"><seg type="pāda" n="a">tasya tāvacchatī saṃdhyā</seg> <seg type="pāda" n="b">dviguṇā janamejaya</seg> //</l>

<l xml:id="HV_App.I,41.58"><seg type="pāda" n="a">tatra dharmaś catuṣpādo hy</seg> <seg type="pāda" n="b">adharmaḥ pādavigrahaḥ</seg> /</l>

<l xml:id="HV_App.I,41.59"><seg type="pāda" n="a">svadharmaniratāḥ santo</seg> <seg type="pāda" n="b">yajante caiva mānavāḥ</seg> //</l>

<l xml:id="HV_App.I,41.60"><seg type="pāda" n="a">viprāḥ sthitā dharmaparā</seg> <seg type="pāda" n="b">rājavṛtte sthitā nṛpāḥ</seg> /</l>

<l xml:id="HV_App.I,41.61"><seg type="pāda" n="a">kṛṣyām abhiratā vaiśyāḥ</seg> <seg type="pāda" n="b">śūdrāḥ śuśrūṣavaḥ sthitāḥ</seg> //</l>

<l xml:id="HV_App.I,41.62"><seg type="pāda" n="a">sadā sattvaṃ ca satyaṃ ca</seg> <seg type="pāda" n="b">dharmaś caiva vivardhate</seg> /</l>

<l xml:id="HV_App.I,41.63"><seg type="pāda" n="a">sadbhir ācaritaṃ yac ca</seg> <seg type="pāda" n="b">kriyate khyāyate ca vai</seg> //</l>

<l xml:id="HV_App.I,41.64"><seg type="pāda" n="a">etat kṛtayuge vṛttaṃ</seg> <seg type="pāda" n="b">sarveṣām eva bhārata</seg> /</l>

<l xml:id="HV_App.I,41.65"><seg type="pāda" n="a">prāṇināṃ dharmabuddhīnām</seg> <seg type="pāda" n="b">api cen nīcayoninām</seg> //</l>

<l xml:id="HV_App.I,41.66"><seg type="pāda" n="a">trīṇi varṣasahasrāṇi</seg> <seg type="pāda" n="b">tretāyugam ihocyate</seg> /</l>

<l xml:id="HV_App.I,41.67"><seg type="pāda" n="a">tasya tāvacchatī saṃdhyā</seg> <seg type="pāda" n="b">dviguṇā parikīrtitā</seg> //</l>

<l xml:id="HV_App.I,41.68"><seg type="pāda" n="a">dvābhyām adharmaḥ pādābhyāṃ</seg> <seg type="pāda" n="b">tribhir dharmo vyavasthitaḥ</seg> /</l>

<l xml:id="HV_App.I,41.69"><seg type="pāda" n="a">tatra satyaṃ ca sattvaṃ ca</seg> <seg type="pāda" n="b">kṛte sarvaṃ vidhīyate</seg> //</l>

<l xml:id="HV_App.I,41.70"><seg type="pāda" n="a">tretāyāṃ vikṛtiṃ yānti</seg> <seg type="pāda" n="b">varṇā laulyena saṃyutāḥ</seg> /</l>

<l xml:id="HV_App.I,41.71"><seg type="pāda" n="a">cāturvarṇyasya vaikṛtyād</seg> <seg type="pāda" n="b">yānti daurbalyam āśritaḥ</seg> //</l>

<l xml:id="HV_App.I,41.72"><seg type="pāda" n="a">eṣā tretāyugagatir</seg> <seg type="pāda" n="b">vicitrā devanirmitā</seg> /</l>

<l xml:id="HV_App.I,41.73"><seg type="pāda" n="a">dvāparasyāpi yā ceṣṭā</seg> <seg type="pāda" n="b">tām api śrotum arhasi</seg> //</l>

<l xml:id="HV_App.I,41.74"><seg type="pāda" n="a">dvāparaṃ dve sahasre tu</seg> <seg type="pāda" n="b">varṣāṇāṃ kurusattama</seg> /</l>

<l xml:id="HV_App.I,41.75"><seg type="pāda" n="a">tasya tāvacchatī saṃdhyā</seg> <seg type="pāda" n="b">dviguṇā parikīrtitā</seg> //</l>

<l xml:id="HV_App.I,41.76"><seg type="pāda" n="a">tatrāpy arthaparā viprā</seg> <seg type="pāda" n="b">jñānino rajasāvṛtāḥ</seg> /</l>

<l xml:id="HV_App.I,41.77"><seg type="pāda" n="a">śaṭhā naikṛtikāḥ kṣudrā</seg> <seg type="pāda" n="b">jāyante kurupuṃgava</seg> /</l>

<l xml:id="HV_App.I,41.78"><seg type="pāda" n="a">dvābhyāṃ dharmaḥ sthitaḥ padbhyām</seg> <seg type="pāda" n="b">adharmas tribhir utthitaḥ</seg> //</l>

<l xml:id="HV_App.I,41.79"><seg type="pāda" n="a">viparyayaṃ yānti śanaiḥ</seg> <seg type="pāda" n="b">kṛte ye dharmasetavaḥ</seg> /</l>

<l xml:id="HV_App.I,41.80"><seg type="pāda" n="a">brāhmaṇyabhāvā naśyanti</seg> <seg type="pāda" n="b">tathāstikyaṃ viśīryate</seg> /</l>

<l xml:id="HV_App.I,41.81"><seg type="pāda" n="a">vratopavāsās tyajyante</seg> <seg type="pāda" n="b">dvāpare yugaparyaye</seg> //</l>

<l xml:id="HV_App.I,41.82"><seg type="pāda" n="a">tathā varṣasahasraṃ tu</seg> <seg type="pāda" n="b">varṣāṇāṃ dve śate tathā</seg> /</l>

<l xml:id="HV_App.I,41.83"><seg type="pāda" n="a">saṃdhyāyāḥ parisaṃkhyātaṃ</seg> <seg type="pāda" n="b">krūraṃ kaliyugaṃ smṛtam</seg> //</l>

<l xml:id="HV_App.I,41.84"><seg type="pāda" n="a">tatrādharmaś catuṣpādaṃ</seg> <seg type="pāda" n="b">syād dharmaḥ pādavigrahaḥ</seg> /</l>

<l xml:id="HV_App.I,41.85"><seg type="pāda" n="a">kāminas tamasā channā</seg> <seg type="pāda" n="b">jāyante tatra mānavāḥ</seg> //</l>

<l xml:id="HV_App.I,41.86"><seg type="pāda" n="a">naivopavāsakṛt kaścin</seg> <seg type="pāda" n="b">na sādhur na ca satyavāk</seg> /</l>

<l xml:id="HV_App.I,41.87"><seg type="pāda" n="a">nāstiko brahmavaktā vā</seg> <seg type="pāda" n="b">naro bhavati vai tadā</seg> //</l>

<l xml:id="HV_App.I,41.88"><seg type="pāda" n="a">ahaṃkāragṛhītāś ca</seg> <seg type="pāda" n="b">prakṣīṇasnehabāndhavāḥ</seg> /</l>

<l xml:id="HV_App.I,41.89"><seg type="pāda" n="a">viprāḥ śūdrasamācārāḥ</seg> <seg type="pāda" n="b">śūdrās tv ācāralakṣaṇāḥ</seg> //</l>

<l xml:id="HV_App.I,41.90"><seg type="pāda" n="a">dūṣakās tv āśramāṇāṃ ca</seg> <seg type="pāda" n="b">varṇānāṃ caiva saṃkarāḥ</seg> /</l>

<l xml:id="HV_App.I,41.91"><seg type="pāda" n="a">agamyeṣv abhirajyante</seg> <seg type="pāda" n="b">vatsyanty evaṃ kalau yuge</seg> //</l>

<note>k: G4 ins. :k</note>
<l xml:id="**HV_App.I,41.91**6:1"><seg type="pāda" n="a">āyus tathaiva saṃdehe</seg> <seg type="pāda" n="b">yugānte janamejaya</seg> /</l>

<l xml:id="HV_App.I,41.92"><seg type="pāda" n="a">evaṃ dvādaśasāhasraṃ</seg> <seg type="pāda" n="b">tatraitad yugam ucyate</seg> /</l>

<l xml:id="HV_App.I,41.93"><seg type="pāda" n="a">tad ekasaptatiguṇaṃ</seg> <seg type="pāda" n="b">manvantaram ihocyate</seg> //</l>

<note>k: Ds ins., D2 after line 95:k</note>
<l xml:id="**HV_App.I,41.93**7:1"><seg type="pāda" n="a">bhūyaś caturdaśaguṇaṃ</seg> <seg type="pāda" n="b">tad aho brahmaṇaḥ smṛtam</seg> /</l>

<l xml:id="HV_App.I,41.94"><seg type="pāda" n="a">trayyāṃ caiva tu saṃdeho</seg> <seg type="pāda" n="b">yugānte janamejaya</seg> /</l>

<l xml:id="HV_App.I,41.95"><seg type="pāda" n="a">divyāṃ dvādaśasāhasrīṃ</seg> <seg type="pāda" n="b">yugākhyaṃ kavayo viduḥ</seg> /</l>

<l xml:id="HV_App.I,41.96"><seg type="pāda" n="a">etatsahasraparyantaṃ</seg> <seg type="pāda" n="b">tad aho brāhmam ucyate</seg> //</l>

<l xml:id="HV_App.I,41.97"><seg type="pāda" n="a">tato 'hani gate tasmin</seg> <seg type="pāda" n="b">sarveṣām eva dehinām</seg> /</l>

<l xml:id="HV_App.I,41.98"><seg type="pāda" n="a">śarīranirvṛtiṃ cakre</seg> <seg type="pāda" n="b">rudraḥ saṃhārabuddhimān</seg> //</l>

<l xml:id="HV_App.I,41.99"><seg type="pāda" n="a">devatānāṃ ca sarvāsāṃ</seg> <seg type="pāda" n="b">brāhmaṇānāṃ mahīpate</seg> /</l>

<l xml:id="HV_App.I,41.100"><seg type="pāda" n="a">daityānāṃ dānavānāṃ ca</seg> <seg type="pāda" n="b">yakṣagandharvarakṣasām</seg> //</l>

<l xml:id="HV_App.I,41.101"><seg type="pāda" n="a">devarṣīṇāṃ brahmarṣīṇāṃ</seg> <seg type="pāda" n="b">tathā rājarṣiṇāṃ api</seg> /</l>

<l xml:id="HV_App.I,41.102"><seg type="pāda" n="a">kiṃnarāṇām apsarasāṃ</seg> <seg type="pāda" n="b">bhujaṅgānāṃ tathaiva ca</seg> //</l>

<l xml:id="HV_App.I,41.103"><seg type="pāda" n="a">parvatānāṃ nadīnāṃ ca</seg> <seg type="pāda" n="b">paśūnāṃ caiva bhārata</seg> /</l>

<l xml:id="HV_App.I,41.104"><seg type="pāda" n="a">tiryagyonigatānāṃ ca</seg> <seg type="pāda" n="b">sattvānāṃ kṛmiṇāṃ tathā</seg> //</l>

<l xml:id="HV_App.I,41.105"><seg type="pāda" n="a">mahābhūtapatir devaḥ</seg> <seg type="pāda" n="b">pañca bhūtāni bhūtakṛt</seg> /</l>

<l xml:id="HV_App.I,41.106"><seg type="pāda" n="a">jagatsaṃharaṇārthāya</seg> <seg type="pāda" n="b">kurute vaiśasaṃ mahat</seg> //</l>

<l xml:id="HV_App.I,41.107">bhūtvā sūryaś cakṣuṣī cādadāno @</l>
<l xml:id="HV_App.I,41.108">bhūtvā vāyuḥ saṃharan prāṇijālam |</l>
<l xml:id="HV_App.I,41.109">bhūtvā vahnir dahyate sarvalokān @</l>
<l xml:id="HV_App.I,41.110">megho bhūtvā bhūya evābhyavarṣat ||</l>
<note>Colophon</note>

<milestone unit="speaker" n="vaiśaṃpāyana uvāca"/>
<l xml:id="HV_App.I,41.111"><seg type="pāda" n="a">bhūtvā nārāyaṇo yogī</seg> <seg type="pāda" n="b">saptamūrtir vibhāvasuḥ</seg> /</l>

<l xml:id="HV_App.I,41.112"><seg type="pāda" n="a">gabhastibhiḥ pradīptābhiḥ</seg> <seg type="pāda" n="b">saṃśoṣayati sāgarān</seg> //</l>

<l xml:id="HV_App.I,41.113"><seg type="pāda" n="a">pītvārṇavāṃś ca sarvān sa</seg> <seg type="pāda" n="b">nadīkūpāṃś ca sarvaśaḥ</seg> /</l>

<l xml:id="HV_App.I,41.114"><seg type="pāda" n="a">parvatānāṃ ca salilaṃ</seg> <seg type="pāda" n="b">sarvam ādāya raśmibhiḥ</seg> //</l>

<l xml:id="HV_App.I,41.115"><seg type="pāda" n="a">bhittvā sahasraśaś caiva</seg> <seg type="pāda" n="b">mahīṃ gatvā rasātalam</seg> /</l>

<l xml:id="HV_App.I,41.116"><seg type="pāda" n="a">rasātalagataṃ kṛtsnaṃ</seg> <seg type="pāda" n="b">pibate rasam uttamam</seg> //</l>

<l xml:id="HV_App.I,41.117"><seg type="pāda" n="a">apsu sṛjan kledam anyad</seg> <seg type="pāda" n="b">dadāti prāṇināṃ dhruvam</seg> /</l>

<l xml:id="HV_App.I,41.118"><seg type="pāda" n="a">tat sarvam aravindākṣa</seg> <seg type="pāda" n="b">ādatte puruṣottamaḥ</seg> //</l>

<l xml:id="HV_App.I,41.119"><seg type="pāda" n="a">vāyuś ca balavān bhūtvā</seg> <seg type="pāda" n="b">sa vidhūyākhilaṃ jagat</seg> /</l>

<l xml:id="HV_App.I,41.120"><seg type="pāda" n="a">prāṇodayaṃ surāṇāṃ ca</seg> <seg type="pāda" n="b">vāyunā kurute hariḥ</seg> //</l>

<l xml:id="HV_App.I,41.121"><seg type="pāda" n="a">tato devagaṇānāṃ ca</seg> <seg type="pāda" n="b">sarveṣām eva dehinām</seg> /</l>

<l xml:id="HV_App.I,41.122"><seg type="pāda" n="a">ye cendriyagaṇāḥ sarve</seg> <seg type="pāda" n="b">ye cānye rajasodbhavāḥ</seg> /</l>

<l xml:id="HV_App.I,41.123"><seg type="pāda" n="a">rūpaṃ ghrāṇaṃ śarīraṃ ca</seg> <seg type="pāda" n="b">pṛthivīm āśritā guṇāḥ</seg> //</l>

<l xml:id="HV_App.I,41.124"><seg type="pāda" n="a">jihvā rasaś ca snehaś ca</seg> <seg type="pāda" n="b">saṃśritāḥ salilaṃ guṇāḥ</seg> /</l>

<l xml:id="HV_App.I,41.125"><seg type="pāda" n="a">rūpaṃ cakṣur vipākaś ca</seg> <seg type="pāda" n="b">jyotir evāśritā guṇāḥ</seg> //</l>

<note>k: D3 ins. :k</note>
<l xml:id="**HV_App.I,41.125**8:1"><seg type="pāda" n="a">ta ekībhūya sarve 'pi</seg> <seg type="pāda" n="b">pralaye samupasthite</seg> /</l>

<l xml:id="HV_App.I,41.126"><seg type="pāda" n="a">sparśaḥ prāṇaś ca ceṣṭā ca</seg> <seg type="pāda" n="b">pavanaṃ saṃśritā guṇāḥ</seg> /</l>

<note>k: D6 T1.2 G1.3.5 M2.4 ins. :k</note>
<l xml:id="**HV_App.I,41.126**9:1"><seg type="pāda" n="a">śabdaṃ śrotraṃ ca yoniś ca</seg> <seg type="pāda" n="b">gaganaṃ saṃśritā guṇāḥ</seg> /</l>

<l xml:id="**HV_App.I,41.126**9:2"><seg type="pāda" n="a">lokamāyā bhagavatā</seg> <seg type="pāda" n="b">muhūrtena vināśitāḥ</seg> /</l>

<l xml:id="**HV_App.I,41.126**9:3"><seg type="pāda" n="a">mano buddhiś ca sarveṣāṃ</seg> <seg type="pāda" n="b">kṣetrajñaś ceti yaḥ śrutaḥ</seg> /</l>

<l xml:id="HV_App.I,41.127"><seg type="pāda" n="a">parameṣṭhinaṃ vareṇyaṃ ca</seg> <seg type="pāda" n="b">hṛṣīkeśaṃ samāśritāḥ</seg> //</l>

<l xml:id="HV_App.I,41.128"><seg type="pāda" n="a">tato bhagavatā tatra</seg> <seg type="pāda" n="b">raśmibhiḥ parivāritāḥ</seg> /</l>

<l xml:id="HV_App.I,41.129"><seg type="pāda" n="a">vāyunākṛṣyamāṇāś ca</seg> <seg type="pāda" n="b">rūpānyonyasamāśrayāt</seg> //</l>

<l xml:id="HV_App.I,41.130"><seg type="pāda" n="a">teṣāṃ saṃgharṣajodbhūtaḥ</seg> <seg type="pāda" n="b">pāvakaḥ śatadhā jvalan</seg> /</l>

<l xml:id="HV_App.I,41.131"><seg type="pāda" n="a">adahan nikhilāṃl lokān</seg> <seg type="pāda" n="b">ugraḥ saṃvartako 'nalaḥ</seg> //</l>

<l xml:id="HV_App.I,41.132"><seg type="pāda" n="a">sa parvatāṃs tarūn gulmāṃl</seg> <seg type="pāda" n="b">latāvallīs tṛṇāni ca</seg> /</l>

<l xml:id="HV_App.I,41.133"><seg type="pāda" n="a">vimānāni ca divyāni</seg> <seg type="pāda" n="b">purāṇi vividhāni ca</seg> //</l>

<l xml:id="HV_App.I,41.134"><seg type="pāda" n="a">āśramāṃś ca tathā puṇyān</seg> <seg type="pāda" n="b">divyāny āyatanāni ca</seg> /</l>

<l xml:id="HV_App.I,41.135"><seg type="pāda" n="a">yāni cāśrayaṇīyāni</seg> <seg type="pāda" n="b">tāni sarvāṇi so 'dahat</seg> //</l>

<l xml:id="HV_App.I,41.136"><seg type="pāda" n="a">bhasmībhūtāṃs tataḥ sarvāṃl</seg> <seg type="pāda" n="b">lokāṃl lokagurur hariḥ</seg> /</l>

<l xml:id="HV_App.I,41.137"><seg type="pāda" n="a">bhūyo nirvāpayāmāsa</seg> <seg type="pāda" n="b">jalayuktena karmaṇā</seg> //</l>

<l xml:id="HV_App.I,41.138"><seg type="pāda" n="a">sahasradṛṅ mahātejā</seg> <seg type="pāda" n="b">bhūtvā kṛṣṇo mahāghanaḥ</seg> /</l>

<l xml:id="HV_App.I,41.139"><seg type="pāda" n="a">divyatoyena haviṣā</seg> <seg type="pāda" n="b">tarpayāmāsa medinīm</seg> //</l>

<l xml:id="HV_App.I,41.140"><seg type="pāda" n="a">tataḥ kṣīranikāśena</seg> <seg type="pāda" n="b">svādunā paramāmbhasā</seg> /</l>

<l xml:id="HV_App.I,41.141"><seg type="pāda" n="a">śivena puṇyena mahī</seg> <seg type="pāda" n="b">nirvāṇam agamat param</seg> //</l>

<l xml:id="HV_App.I,41.142"><seg type="pāda" n="a">tena sā jalasaṃchannā</seg> <seg type="pāda" n="b">payasā sarvato dharā</seg> /</l>

<l xml:id="HV_App.I,41.143"><seg type="pāda" n="a">ekārṇavajalā bhūtvā</seg> <seg type="pāda" n="b">sarvasattvavivarjitā</seg> //</l>

<l xml:id="HV_App.I,41.144"><seg type="pāda" n="a">mahābhūtāny api ca taṃ</seg> <seg type="pāda" n="b">praviṣṭāny amitaujasam</seg> /</l>

<l xml:id="HV_App.I,41.145"><seg type="pāda" n="a">naṣṭārkapavanākāśe</seg> <seg type="pāda" n="b">sūkṣme janavivarjite</seg> //</l>

<l xml:id="HV_App.I,41.146"><seg type="pāda" n="a">saṃśoṣayitvā pītvā ca</seg> <seg type="pāda" n="b">kalpayitvā ca dehinaḥ</seg> /</l>

<l xml:id="HV_App.I,41.147"><seg type="pāda" n="a">dagdhvā saṃtāpayitvā ca</seg> <seg type="pāda" n="b">vasaty ekaḥ sanātanaḥ</seg> //</l>

<l xml:id="HV_App.I,41.148"><seg type="pāda" n="a">paurāṇaṃ rūpaṃ āsthāya</seg> <seg type="pāda" n="b">kim apy amitabuddhimān</seg> /</l>

<l xml:id="HV_App.I,41.149"><seg type="pāda" n="a">ekārṇavajale hy āsīd</seg> <seg type="pāda" n="b">yogī yogam upāgataḥ</seg> //</l>

<note>k: D6 T1.2 G1.3.5 M2.4 ins. :k</note>
<l xml:id="**HV_App.I,41.149**10:1"><seg type="pāda" n="a">vaṭapatraṃ samādāya</seg> <seg type="pāda" n="b">harir yogena kenacit</seg> /</l>

<l xml:id="**HV_App.I,41.149**10:2"><seg type="pāda" n="a">tasyopari jagannāthaḥ</seg> <seg type="pāda" n="b">śete bālatvam āśritaḥ</seg> //</l>

<l xml:id="HV_App.I,41.150"><seg type="pāda" n="a">ayutānāṃ sahasrāṇi</seg> <seg type="pāda" n="b">gatāny ekārṇave 'mbhasi</seg> /</l>

<l xml:id="HV_App.I,41.151"><seg type="pāda" n="a">na cainaṃ kaścid avyaktaṃ</seg> <seg type="pāda" n="b">vyaktaṃ veditum arhati</seg> //</l>


<milestone unit="speaker" n="janamejaya uvāca"/>
<l xml:id="HV_App.I,41.152"><seg type="pāda" n="a">ekārṇavavidhiḥ ko 'yaṃ</seg> <seg type="pāda" n="b">yaś caiṣa parikīrtitaḥ</seg> /</l>

<l xml:id="HV_App.I,41.153"><seg type="pāda" n="a">ka eṣa puruṣo nāma</seg> <seg type="pāda" n="b">kiṃ yogaḥ kaś ca yogavān</seg> //</l>


<milestone unit="speaker" n="vaiśampāyana uvāca"/>
<l xml:id="HV_App.I,41.154"><seg type="pāda" n="a">etāvantam asau kālam</seg> <seg type="pāda" n="b">ekārṇavavidhiṃ prati</seg> /</l>

<l xml:id="HV_App.I,41.155"><seg type="pāda" n="a">kariṣyatīmaṃ bhagavān</seg> <seg type="pāda" n="b">iti kaścin na budhyate</seg> //</l>

<l xml:id="HV_App.I,41.156"><seg type="pāda" n="a">na draṣṭā naiva vaditā</seg> <seg type="pāda" n="b">na jñātā naiva pārśvataḥ</seg> /</l>

<l xml:id="HV_App.I,41.157"><seg type="pāda" n="a">na sma vijñāyate kaścid</seg> <seg type="pāda" n="b">ṛte taṃ devaṃ uttamam</seg> //</l>

<l xml:id="HV_App.I,41.158">nabhaḥ kṣitiṃ pavanam atha prakāśayan @</l>
<l xml:id="HV_App.I,41.159">prajāpatiṃ bhuvanapatiṃ sureśvaram |</l>
<l xml:id="HV_App.I,41.160">pitāmahaṃ śrutinilayaṃ mahāmuniṃ @</l>
<l xml:id="HV_App.I,41.161">mahodadhau śayanaṃ arocayat prabhuḥ ||</l>
<note>Colophon</note>

<milestone unit="speaker" n="vaiśaṃpāyana uvāca"/>
<l xml:id="HV_App.I,41.162"><seg type="pāda" n="a">evam ekārṇavībhūte</seg> <seg type="pāda" n="b">śete loke mahādyutiḥ</seg> /</l>

<note>k: After line 162a, Ñ2 V1.2 ins. :k</note>
<l xml:id="**HV_App.I,41.162**11:1">naṣṭe sthāvarajaṅgame |</l>
<l xml:id="**HV_App.I,41.162**11:2"><seg type="pāda" n="a">naṣṭānalānile loke</seg> <seg type="pāda" n="b">naṣṭākāśe mahītale</seg> /</l>

<l xml:id="**HV_App.I,41.162**11:3">candrasūryagrahe naṣṭe @</l>
<l xml:id="HV_App.I,41.163"><seg type="pāda" n="a">pracchādya salilaṃ sarvaṃ</seg> <seg type="pāda" n="b">harir nārāyaṇaḥ prabhuḥ</seg> //</l>

<note>k: T1.2 G4.5 M2.4 subst. for line 163 :k</note>
<l xml:id="**HV_App.I,41.163**12:1"><seg type="pāda" n="a">pracchādya salilenorvīṃ</seg> <seg type="pāda" n="b">haṃso nārāyaṇāyate</seg> /</l>

<l xml:id="HV_App.I,41.164"><seg type="pāda" n="a">mahato rajaso madhye</seg> <seg type="pāda" n="b">mahārṇavasamasya vai</seg> /</l>

<l xml:id="HV_App.I,41.165"><seg type="pāda" n="a">virajasko mahābāhur</seg> <seg type="pāda" n="b">akṣaraṃ brahma yaṃ viduḥ</seg> //</l>

<l xml:id="HV_App.I,41.166"><seg type="pāda" n="a">atmarūpaprakāśena</seg> <seg type="pāda" n="b">manasā saṃvṛtaḥ prabhuḥ</seg> /</l>

<l xml:id="HV_App.I,41.167"><seg type="pāda" n="a">divyam āsthāya kālaṃ tu</seg> <seg type="pāda" n="b">tataḥ suṣvāpa so 'vyayaḥ</seg> //</l>

<note>k: T1.2 G1.2.4 M2.4 ins. :k</note>
<l xml:id="**HV_App.I,41.167**13:1"><seg type="pāda" n="a">manasādhikam āsthāya</seg> <seg type="pāda" n="b">yatra taṃ satram āsate</seg> /</l>

<l xml:id="**HV_App.I,41.167**13:2"><seg type="pāda" n="a">yathātattvaṃ paraṃ jñānaṃ</seg> <seg type="pāda" n="b">sūtaṃ yad brahmaṇo matam</seg> /</l>

<l xml:id="**HV_App.I,41.167**13:3"><seg type="pāda" n="a">rahasyāraṇyakodiṣṭaṃ</seg> <seg type="pāda" n="b">yatropaniṣadaṃ smṛtam</seg> //</l>

<l xml:id="HV_App.I,41.168"><seg type="pāda" n="a">puruṣo yajña ity evaṃ</seg> <seg type="pāda" n="b">yat paraṃ parikīrtitam</seg> /</l>

<l xml:id="HV_App.I,41.169"><seg type="pāda" n="a">yac cānyat puruṣākhyaṃ syāt</seg> <seg type="pāda" n="b">sarvaṃ tat puruṣottamaḥ</seg> //</l>

<l xml:id="HV_App.I,41.170"><seg type="pāda" n="a">ye ca yajñaparā viprā</seg> <seg type="pāda" n="b">ṛtvijā iti saṃjñitāḥ</seg> /</l>

<l xml:id="HV_App.I,41.171"><seg type="pāda" n="a">ātmadehāt purā bhūtvā</seg> <seg type="pāda" n="b">yajñebhyaḥ śrūyatāṃ tadā</seg> //</l>

<l xml:id="HV_App.I,41.172"><seg type="pāda" n="a">brahmāṇaṃ paramaṃ vaktrād</seg> <seg type="pāda" n="b">udgātāraṃ ca sāmagam</seg> /</l>

<l xml:id="HV_App.I,41.173"><seg type="pāda" n="a">hotāram atha cādhvaryuṃ</seg> <seg type="pāda" n="b">bāhubhyām asṛjat prabhuḥ</seg> //</l>

<l xml:id="HV_App.I,41.174"><seg type="pāda" n="a">brāhmaṇo brāhmaṇacchaṃsī</seg> <seg type="pāda" n="b">prastotāraṃ ca sarvaśaḥ</seg> /</l>

<l xml:id="HV_App.I,41.175"><seg type="pāda" n="a">tanmitraṃ varuṇaṃ sṛṣṭvā</seg> <seg type="pāda" n="b">pratiṣṭhātāram eva ca</seg> //</l>

<l xml:id="HV_App.I,41.176"><seg type="pāda" n="a">udasat pratihartāraṃ</seg> <seg type="pāda" n="b">hotāraṃ caiva bhārata</seg> /</l>

<l xml:id="HV_App.I,41.177"><seg type="pāda" n="a">adhyāpakam athorubhyāṃ</seg> <seg type="pāda" n="b">neṣṭhāraṃ caiva bhārata</seg> //</l>

<l xml:id="HV_App.I,41.178"><seg type="pāda" n="a">pāṇibhyām atha cāgnīdhraṃ</seg> <seg type="pāda" n="b">brahmaṇyaṃ caiva yajñiyam</seg> /</l>

<l xml:id="HV_App.I,41.179"><seg type="pāda" n="a">grāvāṇam atha bāhubhyāṃ</seg> <seg type="pāda" n="b">sūnetāraṃ ca cakṣuṣaḥ</seg> //</l>

<l xml:id="HV_App.I,41.180"><seg type="pāda" n="a">evam evaiṣa bhagavān</seg> <seg type="pāda" n="b">ṣoḍaśaitāñ jagatpatiḥ</seg> /</l>

<l xml:id="HV_App.I,41.181"><seg type="pāda" n="a">pravaktṝn sarvajñānām</seg> <seg type="pāda" n="b">ṛtvijo 'sṛjad uttamān</seg> //</l>

<l xml:id="HV_App.I,41.182"><seg type="pāda" n="a">tad eṣa vai vedamayaḥ</seg> <seg type="pāda" n="b">puruṣo yajñasaṃjñitaḥ</seg> /</l>

<l xml:id="HV_App.I,41.183"><seg type="pāda" n="a">vedāś ca tanmayāḥ sarve</seg> <seg type="pāda" n="b">sāṅgopaniṣad akriyāḥ</seg> //</l>

<l xml:id="HV_App.I,41.184"><seg type="pāda" n="a">svapity ekārṇave caiva</seg> <seg type="pāda" n="b">yadāścaryam abhūt tadā</seg> /</l>

<l xml:id="HV_App.I,41.185"><seg type="pāda" n="a">śrūyatāṃ tad yathāvṛttaṃ</seg> <seg type="pāda" n="b">mārkaṇḍeyo 'nubhūtavān</seg> //</l>

<l xml:id="HV_App.I,41.186"><seg type="pāda" n="a">jīrṇo bhagavatas tasya</seg> <seg type="pāda" n="b">kukṣāv eva mahāmuniḥ</seg> /</l>

<l xml:id="HV_App.I,41.187"><seg type="pāda" n="a">bahuvarṣasahasrāyus</seg> <seg type="pāda" n="b">tasyaiva varatejasā</seg> //</l>

<l xml:id="HV_App.I,41.188"><seg type="pāda" n="a">iti tīrthaprasaṅgena</seg> <seg type="pāda" n="b">pṛthivītīrthagocaraḥ</seg> /</l>

<l xml:id="HV_App.I,41.189"><seg type="pāda" n="a">āśramān api puṇyāṃś ca</seg> <seg type="pāda" n="b">tīrthāny āyatanāni ca</seg> //</l>

<l xml:id="HV_App.I,41.190"><seg type="pāda" n="a">deśān rāṣṭrāṇi citrāṇi</seg> <seg type="pāda" n="b">purāṇi vividhāni ca</seg> /</l>

<l xml:id="HV_App.I,41.191"><seg type="pāda" n="a">japahomarataḥ kṣāntas</seg> <seg type="pāda" n="b">tapo ghoraṃ samāśritaḥ</seg> //</l>

<note>k: D6 T1.2 G1.3-5 M2.4 ins. :k</note>
<l xml:id="**HV_App.I,41.191**14:1"><seg type="pāda" n="a">rudraṃ sarveśvaraṃ śaṃbhuṃ</seg> <seg type="pāda" n="b">brahmāṇaṃ kamalāsanam</seg> /</l>

<l xml:id="**HV_App.I,41.191**14:2"><seg type="pāda" n="a">candrādityau tathā vāyum</seg> <seg type="pāda" n="b">indraṃ varuṇam eva ca</seg> //</l>

<l xml:id="**HV_App.I,41.191**14:3"><seg type="pāda" n="a">agniṃ yamaṃ bhūtapatiṃ</seg> <seg type="pāda" n="b">kālamṛtyuṃ tathaiva ca</seg> /</l>

<l xml:id="**HV_App.I,41.191**14:4"><seg type="pāda" n="a">parvatān atha sarvāṃś ca</seg> <seg type="pāda" n="b">nadīsāgarasaptamān</seg> //</l>

<l xml:id="**HV_App.I,41.191**14:5">dadarśa sarvaṃ bhagavān mahāmuniḥ @</l>
<l xml:id="**HV_App.I,41.191**14:6">kukṣau jagatkartur asau jagatpateḥ |</l>
<l xml:id="**HV_App.I,41.191**14:7">svayaṃ ca mūrteḥ puruṣottamasya @</l>
<l xml:id="**HV_App.I,41.191**14:8">tatraiva māyāpaṭale jaganmaye ||</l>
<l xml:id="**HV_App.I,41.191**14:9"><seg type="pāda" n="a">kadācit paryaṭan bhūyo</seg> <seg type="pāda" n="b">bahukālaṃ śramānvitaḥ</seg> /</l>

<l xml:id="HV_App.I,41.192"><seg type="pāda" n="a">mārkaṇḍeyas tatas tasya</seg> <seg type="pāda" n="b">śanair vaktrād viniḥsṛtaḥ</seg> /</l>

<l xml:id="HV_App.I,41.193"><seg type="pāda" n="a">niṣkrāmantaṃ na cātmānaṃ</seg> <seg type="pāda" n="b">jānīte devamāyayā</seg> //</l>

<l xml:id="HV_App.I,41.194"><seg type="pāda" n="a">niṣkrāntas tasya vadanād</seg> <seg type="pāda" n="b">ekārṇavam atho gataḥ</seg> /</l>

<l xml:id="HV_App.I,41.195"><seg type="pāda" n="a">sarvatas tapasā channaṃ</seg> <seg type="pāda" n="b">mārkaṇḍeyo nirīkṣate</seg> //</l>

<l xml:id="HV_App.I,41.196"><seg type="pāda" n="a">tasyotpannaṃ bhayaṃ tīvraṃ</seg> <seg type="pāda" n="b">saṃśayaś cātmajīvite</seg> /</l>

<note>k: T1.2 G1.3-5 M2.4 ins. :k</note>
<l xml:id="**HV_App.I,41.196**15:1"><seg type="pāda" n="a">vaṭapatre sthitaṃ devaṃ</seg> <seg type="pāda" n="b">dadarśa muditātmavān</seg> /</l>

<l xml:id="HV_App.I,41.197"><seg type="pāda" n="a">devadarśanasaṃhṛṣṭo</seg> <seg type="pāda" n="b">vismayaṃ cāgamat param</seg> //</l>

<l xml:id="HV_App.I,41.198"><seg type="pāda" n="a">sa cintayati madhyastho</seg> <seg type="pāda" n="b">mārkaṇḍeyo 'bhiśaṅkitaḥ</seg> /</l>

<l xml:id="HV_App.I,41.199"><seg type="pāda" n="a">kiṃ svid bhaved iyaṃ cintā</seg> <seg type="pāda" n="b">mohaḥ svapno 'nubhūyate</seg> //</l>

<l xml:id="HV_App.I,41.200"><seg type="pāda" n="a">vyaktam anyatamo bhāvo hy</seg> <seg type="pāda" n="b">eteṣāṃ bhavitā mama</seg> /</l>

<l xml:id="HV_App.I,41.201"><seg type="pāda" n="a">na hīdṛśam asaṃkliṣṭam</seg> <seg type="pāda" n="b">ayuktaṃ satyam arhati</seg> //</l>

<l xml:id="HV_App.I,41.202"><seg type="pāda" n="a">naṣṭacandrārkapavane</seg> <seg type="pāda" n="b">channaparvatabhūtale</seg> /</l>

<l xml:id="HV_App.I,41.203"><seg type="pāda" n="a">katamaḥ syād ayaṃ loka</seg> <seg type="pāda" n="b">iti cintāṃ vyavasthitaḥ</seg> //</l>

<l xml:id="HV_App.I,41.204"><seg type="pāda" n="a">apaśyac cādipuruṣaṃ</seg> <seg type="pāda" n="b">śayānaṃ parvatopamam</seg> /</l>

<l xml:id="HV_App.I,41.205"><seg type="pāda" n="a">toyārdram iva jīmūtaṃ</seg> <seg type="pāda" n="b">madhye magnaṃ mahārṇave</seg> //</l>

<note>k: T1.2 G1.5 M2.4 subst. :k</note>
<l xml:id="**HV_App.I,41.205**16:1"><seg type="pāda" n="a">salilārdhād adho magnaṃ</seg> <seg type="pāda" n="b">jīmūtam iva sāgare</seg> /</l>

<l xml:id="HV_App.I,41.206"><seg type="pāda" n="a">tapantam iva tejobhir</seg> <seg type="pāda" n="b">bhāsvantam iva varcasā</seg> /</l>

<l xml:id="HV_App.I,41.207"><seg type="pāda" n="a">jāgrantam iva gāmbhīryāc</seg> <seg type="pāda" n="b">chvasantam iva pannagam</seg> //</l>

<l xml:id="HV_App.I,41.208"><seg type="pāda" n="a">sa devaṃ praṣṭum āyāti</seg> <seg type="pāda" n="b">ko bhavān iti vismayāt</seg> /</l>

<note>k: T1.2 G1.5 M2.4 subst. :k</note>
<l xml:id="**HV_App.I,41.208**17:1"><seg type="pāda" n="a">gāmbhīryāj jāgratam iva</seg> <seg type="pāda" n="b">jvalantam iva tejasā</seg> //</l>

<l xml:id="HV_App.I,41.209"><seg type="pāda" n="a">tathaiva ca śanair bhūyo</seg> <seg type="pāda" n="b">muniḥ kukṣiṃ praveśitaḥ</seg> //</l>

<l xml:id="HV_App.I,41.210"><seg type="pāda" n="a">sa praviṣṭaḥ punaḥ kukṣau</seg> <seg type="pāda" n="b">mārkaṇḍeyaḥ suniścitaḥ</seg> /</l>

<l xml:id="HV_App.I,41.211"><seg type="pāda" n="a">tathaiva carate bhūyo</seg> <seg type="pāda" n="b">'vijānan svapnadarśanam</seg> //</l>

<l xml:id="HV_App.I,41.212"><seg type="pāda" n="a">sa tathaiva yathāpūrvaṃ</seg> <seg type="pāda" n="b">pṛthivīm aṭate balāt</seg> /</l>

<l xml:id="HV_App.I,41.213"><seg type="pāda" n="a">puṇyatīrthāni pūtāni</seg> <seg type="pāda" n="b">nirīkṣann iva bhūtale</seg> //</l>

<l xml:id="HV_App.I,41.214"><seg type="pāda" n="a">kratubhir yajamānāṃś ca</seg> <seg type="pāda" n="b">samāptavaradakṣiṇaiḥ</seg> /</l>

<l xml:id="HV_App.I,41.215"><seg type="pāda" n="a">paśyate devakukṣisthān</seg> <seg type="pāda" n="b">yajñiyāñ śataśo dvijān</seg> //</l>

<l xml:id="HV_App.I,41.216"><seg type="pāda" n="a">sadvṛttam āśritāḥ sarve</seg> <seg type="pāda" n="b">varṇā brāhmaṇapūrvakāḥ</seg> /</l>

<l xml:id="HV_App.I,41.217"><seg type="pāda" n="a">catvāraś cāśramāḥ samyag</seg> <seg type="pāda" n="b">yathoddiṣṭapadānugāḥ</seg> //</l>

<l xml:id="HV_App.I,41.218"><seg type="pāda" n="a">varṣāṇāṃ śatasāhasraṃ</seg> <seg type="pāda" n="b">mārkaṇḍeyasya dhīmataḥ</seg> /</l>

<l xml:id="HV_App.I,41.219"><seg type="pāda" n="a">carataḥ pṛthivīṃ kṛtsnāṃ</seg> <seg type="pāda" n="b">na ca kukṣyantam īkṣate</seg> //</l>

<l xml:id="HV_App.I,41.220"><seg type="pāda" n="a">tataḥ kadācid atha vai</seg> <seg type="pāda" n="b">punar vaktrād viniḥsṛtaḥ</seg> /</l>

<l xml:id="HV_App.I,41.221"><seg type="pāda" n="a">suptaṃ nyagrodhaśākhāyāṃ</seg> <seg type="pāda" n="b">bālam ekaṃ nirīkṣate</seg> //</l>

<l xml:id="HV_App.I,41.222"><seg type="pāda" n="a">yathā caikārṇavajale</seg> <seg type="pāda" n="b">nīhāreṇāvṛtāntare</seg> /</l>

<l xml:id="HV_App.I,41.223"><seg type="pāda" n="a">avyaktabhīṣaṇe loke</seg> <seg type="pāda" n="b">sarvabhūtavivarjite</seg> //</l>

<l xml:id="HV_App.I,41.224"><seg type="pāda" n="a">sa bhūyo vismayāviṣṭaḥ</seg> <seg type="pāda" n="b">kautūhalasamanvitaḥ</seg> /</l>

<l xml:id="HV_App.I,41.225"><seg type="pāda" n="a">bālam ādityasaṃkāśaṃ</seg> <seg type="pāda" n="b">na śaknoty upasarpitum</seg> //</l>

<l xml:id="HV_App.I,41.226"><seg type="pāda" n="a">so 'cintayad athaikānte</seg> <seg type="pāda" n="b">sthitvā salilasaṃnidhau</seg> /</l>

<l xml:id="HV_App.I,41.227"><seg type="pāda" n="a">pūrvadṛṣṭam idaṃ neti</seg> <seg type="pāda" n="b">śaṅkito devamāyayā</seg> //</l>

<l xml:id="HV_App.I,41.228"><seg type="pāda" n="a">agādhe salile stabdhe</seg> <seg type="pāda" n="b">mārkaṇḍeyaḥ plavan muniḥ</seg> /</l>

<note>k: T1.2 G1.3.5 M2.4 ins. :k</note>
<l xml:id="**HV_App.I,41.228**18:1"><seg type="pāda" n="a">bāhubhyām asakṛd vipraḥ</seg> <seg type="pāda" n="b">plavaty eva divāniśam</seg> /</l>

<l xml:id="**HV_App.I,41.228**18:2"><seg type="pāda" n="a">tadā śramas te bahudhā</seg> <seg type="pāda" n="b">na pāraṃ tasya paśyati</seg> /</l>

<l xml:id="**HV_App.I,41.228**18:3"><seg type="pāda" n="a">tataḥ plavati mūḍhātmā</seg> <seg type="pāda" n="b">jānāty eva na kiṃcana</seg> //</l>

<l xml:id="HV_App.I,41.229"><seg type="pāda" n="a">na śāntiṃ labhate tatra</seg> <seg type="pāda" n="b">tejasā grastavikramaḥ</seg> //</l>

<note>k: T1.2 G1.3.5 M2.4 ins. :k</note>
<l xml:id="**HV_App.I,41.229**19:1"><seg type="pāda" n="a">plavantam ekaṃ bahudhā</seg> <seg type="pāda" n="b">mārkaṇḍeyaṃ mahāmunim</seg> /</l>

<l xml:id="HV_App.I,41.230"><seg type="pāda" n="a">tathaiva bhagavān haṃso</seg> <seg type="pāda" n="b">gato yogena bālatām</seg> /</l>

<l xml:id="HV_App.I,41.231"><seg type="pāda" n="a">babhāṣe meghatulyena</seg> <seg type="pāda" n="b">svareṇa puruṣottamaḥ</seg> //</l>

<l xml:id="HV_App.I,41.232"><seg type="pāda" n="a">mā bhair vatsa na bhetavyaṃ</seg> <seg type="pāda" n="b">mamaivāyāhi cāntikam</seg> /</l>

<l xml:id="HV_App.I,41.233"><seg type="pāda" n="a">mārkaṇḍeya mune vīra</seg> <seg type="pāda" n="b">bālas tvaṃ śramapīḍitaḥ</seg> //</l>


<milestone unit="speaker" n="mārkaṇḍeya uvāca"/>
<l xml:id="HV_App.I,41.234"><seg type="pāda" n="a">ko māṃ nāmnā pīḍayati</seg> <seg type="pāda" n="b">tapaḥ paribhavan mama</seg> /</l>

<l xml:id="HV_App.I,41.235"><seg type="pāda" n="a">bahuvarṣasahasrākhyaṃ</seg> <seg type="pāda" n="b">dharṣayaṃś caiva me vayaḥ</seg> //</l>

<l xml:id="HV_App.I,41.236"><seg type="pāda" n="a">na hy eṣa samudācāro</seg> <seg type="pāda" n="b">deveṣv api samāhitaḥ</seg> /</l>

<l xml:id="HV_App.I,41.237"><seg type="pāda" n="a">māṃ brahmāpi sa viśvaśo</seg> <seg type="pāda" n="b">dīrghāyur iti bhāṣate</seg> //</l>

<note>k: T1.2 G1.3.5 M2.4 ins. :k</note>
<l xml:id="**HV_App.I,41.237**20:1"><seg type="pāda" n="a">ya 'yaṃ jagadguruḥ sākṣād</seg> <seg type="pāda" n="b">viṣṇuḥ sarveśvaro hariḥ</seg> /</l>

<l xml:id="**HV_App.I,41.237**20:2"><seg type="pāda" n="a">sa eṣa vatsa vatseti</seg> <seg type="pāda" n="b">pitā brūte na saṃśayaḥ</seg> /</l>

<l xml:id="HV_App.I,41.238"><seg type="pāda" n="a">kas tapoghoraśiraso</seg> <seg type="pāda" n="b">mamādya tyaktajīvitaḥ</seg> /</l>

<l xml:id="HV_App.I,41.239"><seg type="pāda" n="a">mārkaṇḍeyeti māṃ proktvā</seg> <seg type="pāda" n="b">mṛtyum īkṣitum icchati</seg> //</l>

<l xml:id="HV_App.I,41.240"><seg type="pāda" n="a">evam ābhāṣate krodhān</seg> <seg type="pāda" n="b">mārkaṇḍeyo mahāmuniḥ</seg> /</l>

<l xml:id="HV_App.I,41.241"><seg type="pāda" n="a">athainaṃ bhagavān bhūyo</seg> <seg type="pāda" n="b">babhāṣe tatparāyaṇam</seg> //</l>

<l xml:id="HV_App.I,41.242"><seg type="pāda" n="a">ahaṃ te janako vatsa</seg> <seg type="pāda" n="b">hṛṣīkeśaḥ pitā guruḥ</seg> /</l>

<l xml:id="HV_App.I,41.243"><seg type="pāda" n="a">āyuḥpradātā paurāṇaḥ</seg> <seg type="pāda" n="b">kim arthaṃ nopasarpasi</seg> //</l>

<l xml:id="HV_App.I,41.244"><seg type="pāda" n="a">māṃ putrakāmaḥ prathamaṃ</seg> <seg type="pāda" n="b">pitā te hy aṅgirā muniḥ</seg> /</l>

<l xml:id="HV_App.I,41.245"><seg type="pāda" n="a">pūrvam ārādhayām āsa</seg> <seg type="pāda" n="b">tapas tīvramupāśritaḥ</seg> //</l>

<l xml:id="HV_App.I,41.246"><seg type="pāda" n="a">tatas tvāṃ ghoratapasaṃ</seg> <seg type="pāda" n="b">dahanopamatejasam</seg> /</l>

<l xml:id="HV_App.I,41.247"><seg type="pāda" n="a">dattavān aham ātmeṣṭaṃ</seg> <seg type="pāda" n="b">maharṣim amitāyuṣam</seg> //</l>

<note>k: T1.2 G1.3.5 M2.4 ins. :k</note>
<l xml:id="**HV_App.I,41.247**21:1"><seg type="pāda" n="a">madaṃśo hi bhavān vatso</seg> <seg type="pāda" n="b">na kopaṃ kartum arhasi</seg> //</l>

<l xml:id="HV_App.I,41.248"><seg type="pāda" n="a">na mām utsahate cānyo</seg> <seg type="pāda" n="b">yo na bhūyo mamātmakaḥ</seg> /</l>

<l xml:id="HV_App.I,41.249"><seg type="pāda" n="a">draṣṭum ekārṇavagataṃ</seg> <seg type="pāda" n="b">krīḍantaṃ yogadharmiṇam</seg> //</l>

<l xml:id="HV_App.I,41.250"><seg type="pāda" n="a">tataḥ prahṛṣṭavadano</seg> <seg type="pāda" n="b">vismayotphullalocanaḥ</seg> /</l>

<l xml:id="HV_App.I,41.251"><seg type="pāda" n="a">mūrdhni baddhāñjalipuṭo</seg> <seg type="pāda" n="b">mārkaṇḍeyo mahātapāḥ</seg> //</l>

<l xml:id="HV_App.I,41.252"><seg type="pāda" n="a">nāmagotraṃ tataḥ śrutvā</seg> <seg type="pāda" n="b">dīrghāyur lokapūjitaḥ</seg> /</l>

<l xml:id="HV_App.I,41.253"><seg type="pāda" n="a">athākaron namaskāraṃ</seg> <seg type="pāda" n="b">praṇataḥ śirasā prabhum</seg> //</l>

<note>k: T1.2 G1.5 M2.4 subst. :k</note>
<l xml:id="**HV_App.I,41.253**22:1"><seg type="pāda" n="a">tasmai bhagavate bhaktyā</seg> <seg type="pāda" n="b">namaskāram akurvata</seg> /</l>


<milestone unit="speaker" n="mārkaṇḍeya uvāca"/>
<l xml:id="HV_App.I,41.254"><seg type="pāda" n="a">icche 'haṃ tattvato māyām</seg> <seg type="pāda" n="b">imāṃ jñātuṃ tavānagha</seg> /</l>

<l xml:id="HV_App.I,41.255"><seg type="pāda" n="a">yad ekārṇavamadhyasthaṃ</seg> <seg type="pāda" n="b">śeṣe tvaṃ bālarupavān</seg> //</l>

<l xml:id="HV_App.I,41.256"><seg type="pāda" n="a">kiṃsaṃjñaḥ kaś ca bhagavāṃl</seg> <seg type="pāda" n="b">loke vijñāyase 'nagha</seg> /</l>

<l xml:id="HV_App.I,41.257"><seg type="pāda" n="a">tarkaye tvāṃ mahābhūtaṃ</seg> <seg type="pāda" n="b">na bhūtam iha tiṣṭhati</seg> //</l>


<milestone unit="speaker" n="bhagavānuvāca"/>
<l xml:id="HV_App.I,41.258"><seg type="pāda" n="a">ahaṃ nārāyaṇo brahmā</seg> <seg type="pāda" n="b">saṃbhavaḥ sarvadehinām</seg> /</l>

<l xml:id="HV_App.I,41.259"><seg type="pāda" n="a">sarvabhūtodbhavakaraḥ</seg> <seg type="pāda" n="b">sarvabhūtavināśanaḥ</seg> //</l>

<note>k: G3 ins. :k</note>
<l xml:id="**HV_App.I,41.259**23:1"><seg type="pāda" n="a">ahaṃ brahmā ca rudraś ca</seg> <seg type="pāda" n="b">sarvavyāpī bhavāmy aham</seg> /</l>

<l xml:id="HV_App.I,41.260"><seg type="pāda" n="a">aham aindre pade śakra</seg> <seg type="pāda" n="b">ṛtūnām api vatsaraḥ</seg> /</l>

<l xml:id="HV_App.I,41.261"><seg type="pāda" n="a">ahaṃ yuge yugākhyaś ca</seg> <seg type="pāda" n="b">yugasyāvarta eva ca</seg> //</l>

<l xml:id="HV_App.I,41.262"><seg type="pāda" n="a">ahaṃ sarvāṇi sattvāni</seg> <seg type="pāda" n="b">daivatāny akhilāni ca</seg> /</l>

<l xml:id="HV_App.I,41.263"><seg type="pāda" n="a">bhūjaṃgānām ahaṃ śeṣas</seg> <seg type="pāda" n="b">tārkṣyo 'haṃ sarvapakṣiṇām</seg> //</l>

<l xml:id="HV_App.I,41.264"><seg type="pāda" n="a">ahaṃ sahasraśīrṣā dyaur</seg> <seg type="pāda" n="b">yaḥ padair abhisaṃvṛtaḥ</seg> /</l>

<l xml:id="HV_App.I,41.265"><seg type="pāda" n="a">ādityo yajñapuruṣo</seg> <seg type="pāda" n="b">devo yajñamayo makhaḥ</seg> /</l>

<l xml:id="HV_App.I,41.266"><seg type="pāda" n="a">aham agnir havyavāho</seg> <seg type="pāda" n="b">yādasāṃ patiravyayaḥ</seg> //</l>

<l xml:id="HV_App.I,41.267"><seg type="pāda" n="a">yaḥ pṛthivyāṃ dvijendrāṇāṃ</seg> <seg type="pāda" n="b">tapasā bhāvitātmanāṃ</seg> /</l>

<l xml:id="HV_App.I,41.268"><seg type="pāda" n="a">bahujanmaniruddhātmā</seg> <seg type="pāda" n="b">brāhmaṇo yatir ucyate</seg> //</l>

<l xml:id="HV_App.I,41.269"><seg type="pāda" n="a">jñānavān dṛṣṭaviśvātmā</seg> <seg type="pāda" n="b">yogināṃ yogavittamaḥ</seg> /</l>

<l xml:id="HV_App.I,41.270"><seg type="pāda" n="a">kṛtāntaḥ sarvabhūtānāṃ</seg> <seg type="pāda" n="b">viśveṣāṃ kālasaṃjñitaḥ</seg> //</l>

<l xml:id="HV_App.I,41.271"><seg type="pāda" n="a">ahaṃ karma kriyā jīvaḥ</seg> <seg type="pāda" n="b">sarveṣāṃ dharmadarśanaḥ</seg> /</l>

<l xml:id="HV_App.I,41.272"><seg type="pāda" n="a">niṣkriyaḥ sarvabhūteṣu</seg> <seg type="pāda" n="b">ātmajyotiḥ sanātanaḥ</seg> //</l>

<l xml:id="HV_App.I,41.273"><seg type="pāda" n="a">pradhānapuruṣo devo</seg> <seg type="pāda" n="b">'ham ādyas tv akṣayo 'vyayaḥ</seg> /</l>

<l xml:id="HV_App.I,41.274"><seg type="pāda" n="a">ahaṃ dharmas tapaś cāhaṃ</seg> <seg type="pāda" n="b">sarvāśramanivāsinām</seg> //</l>

<l xml:id="HV_App.I,41.275"><seg type="pāda" n="a">ahaṃ hayaśiro devaḥ</seg> <seg type="pāda" n="b">kṣīrodadhimahārṇave</seg> /</l>

<l xml:id="HV_App.I,41.276"><seg type="pāda" n="a">ṛtaṃ satyaṃ ca paramam</seg> <seg type="pāda" n="b">aham ekaḥ prajāpatiḥ</seg> //</l>

<l xml:id="HV_App.I,41.277"><seg type="pāda" n="a">ahaṃ sāṃkhyam ahaṃ yogo</seg> <seg type="pāda" n="b">ahaṃ tatparamaṃ padam</seg> /</l>

<l xml:id="HV_App.I,41.278"><seg type="pāda" n="a">aham īḍyo bhavaś cāham</seg> <seg type="pāda" n="b">ahaṃ vidyādhipaḥ smṛtaḥ</seg> //</l>

<l xml:id="HV_App.I,41.279"><seg type="pāda" n="a">ahaṃ jyotir ahaṃ vāyur</seg> <seg type="pāda" n="b">ahaṃ bhūmir ahaṃ nabhaḥ</seg> /</l>

<l xml:id="HV_App.I,41.280"><seg type="pāda" n="a">aham āpaḥ samudrāś ca</seg> <seg type="pāda" n="b">nakṣatrāṇi diśo daśa</seg> /</l>

<l xml:id="HV_App.I,41.281"><seg type="pāda" n="a">ahaṃ varṣam ahaṃ somaḥ</seg> <seg type="pāda" n="b">parjanyo 'ham ahaṃ raviḥ</seg> //</l>

<l xml:id="HV_App.I,41.282"><seg type="pāda" n="a">kṣīrodaḥ sāgaraś cāhaṃ</seg> <seg type="pāda" n="b">samudro vaḍavāmukhaḥ</seg> /</l>

<l xml:id="HV_App.I,41.283"><seg type="pāda" n="a">vahniḥ saṃvartako bhūtvā</seg> <seg type="pāda" n="b">pibaṃs toyamayaṃ haviḥ</seg> //</l>

<l xml:id="HV_App.I,41.284"><seg type="pāda" n="a">ahaṃ purāṇaṃ paramaṃ</seg> <seg type="pāda" n="b">tathaivāhaṃ parāyaṇam</seg> /</l>

<l xml:id="HV_App.I,41.285"><seg type="pāda" n="a">ahaṃ bhūtasya bhavyasya</seg> <seg type="pāda" n="b">vartamānasya saṃbhavaḥ</seg> //</l>

<note>k: K3.4 Ñ2 B2 Dn Ds D3.5 T1.2 G1.5 M2.4 subst. :k</note>
<l xml:id="**HV_App.I,41.285**24:1"><seg type="pāda" n="a">bhaviṣyaṃ caiva sarvatra</seg> <seg type="pāda" n="b">bhaviṣyaḥ sarvasaṃbhavaḥ</seg> /</l>

<l xml:id="HV_App.I,41.286"><seg type="pāda" n="a">yat kiṃcit paśyase caiva</seg> <seg type="pāda" n="b">yac chṛṇoṣi ca kiṃcana</seg> /</l>

<l xml:id="HV_App.I,41.287"><seg type="pāda" n="a">yac cānubhavase loke</seg> <seg type="pāda" n="b">tat sarvaṃ māmakaṃ smṛtam</seg> //</l>

<l xml:id="HV_App.I,41.288"><seg type="pāda" n="a">viśvaṃ sṛṣṭaṃ mayā pūrvaṃ</seg> <seg type="pāda" n="b">sṛjeyaṃ cādya paśya mām</seg> /</l>

<l xml:id="HV_App.I,41.289"><seg type="pāda" n="a">yuge yuge ca srakṣyāmi</seg> <seg type="pāda" n="b">mārkaṇḍeyākhilaṃ jagat</seg> //</l>

<l xml:id="HV_App.I,41.290"><seg type="pāda" n="a">tad etad akhilaṃ sarvaṃ</seg> <seg type="pāda" n="b">mārkaṇḍeyāvadhāraya</seg> /</l>

<l xml:id="HV_App.I,41.291"><seg type="pāda" n="a">śuśrūṣur mama dharmepsuḥ</seg> <seg type="pāda" n="b">kukṣau cara sukhī bhava</seg> /</l>

<l xml:id="HV_App.I,41.292"><seg type="pāda" n="a">mama brahmā śarīrastho</seg> <seg type="pāda" n="b">devāś ca ṛṣibhiḥ saha</seg> /</l>

<l xml:id="HV_App.I,41.293"><seg type="pāda" n="a">vyaktam avyaktayogaṃ mām</seg> <seg type="pāda" n="b">avagacchāparājitam</seg> //</l>

<l xml:id="HV_App.I,41.294"><seg type="pāda" n="a">aham ekākṣaro mantras</seg> <seg type="pāda" n="b">tryakṣaraś caiva sarvaśaḥ</seg> /</l>

<l xml:id="HV_App.I,41.295"><seg type="pāda" n="a">tripadaś caiva paramas</seg> <seg type="pāda" n="b">trivargārthanidarśanaḥ</seg> //</l>

<l xml:id="HV_App.I,41.296"><seg type="pāda" n="a">evam ādipurāṇeṣu</seg> <seg type="pāda" n="b">vedānte ca mahāmuniḥ</seg> /</l>

<l xml:id="HV_App.I,41.297"><seg type="pāda" n="a">vyaktam āhṛtavān āśu</seg> <seg type="pāda" n="b">mārkaṇḍeyaṃ mahāmunim</seg> //</l>

<note>k: Ñ2 V3 B Ds D2.5.6 G3.4 ins. :k</note>
<l xml:id="**HV_App.I,41.297**25:1"><seg type="pāda" n="a">praveśayām āsa tato</seg> <seg type="pāda" n="b">jaṭharaṃ viśvarūpadhṛk</seg> /</l>

<l xml:id="HV_App.I,41.298"><seg type="pāda" n="a">tato bhagavataḥ kukṣiṃ</seg> <seg type="pāda" n="b">praviṣṭo munisattamaḥ</seg> /</l>

<l xml:id="HV_App.I,41.299"><seg type="pāda" n="a">rarāma sukham āsādya</seg> <seg type="pāda" n="b">śuśrūṣur haṃsam avyayam</seg> //</l>

<l xml:id="HV_App.I,41.300">tad akṣaraṃ vividham apāśrito vapur @</l>
<l xml:id="HV_App.I,41.301">mahārṇave vyapagatacandrabhāskare |</l>
<l xml:id="HV_App.I,41.302">śanaiś caran prabhur api haṃsasaṃjñito @</l>
<l xml:id="HV_App.I,41.303">'sṛjaj jagad vicarati kālaparyaye ||</l>
<note>Colophon</note>

<milestone unit="speaker" n="vaiśaṃpāyana uvāca"/>
<l xml:id="HV_App.I,41.304"><seg type="pāda" n="a">āpavaḥ sa vibhur bhūtvā</seg> <seg type="pāda" n="b">kārayām āsa vai tapaḥ</seg> /</l>

<l xml:id="HV_App.I,41.305"><seg type="pāda" n="a">chādayitvātmano deham</seg> <seg type="pāda" n="b">ātmanā kumbhasaṃbhavaḥ</seg> //</l>

<l xml:id="HV_App.I,41.306"><seg type="pāda" n="a">tato mahātmātibalo</seg> <seg type="pāda" n="b">matiṃ lokasya sarjane</seg> /</l>

<l xml:id="HV_App.I,41.307"><seg type="pāda" n="a">mahatāṃ pañcabhūtānāṃ</seg> <seg type="pāda" n="b">viśvabhūto vyacintayat</seg> //</l>

<l xml:id="HV_App.I,41.308"><seg type="pāda" n="a">tasya cintayatas tatra</seg> <seg type="pāda" n="b">tapasā bhāvitātmanaḥ</seg> /</l>

<l xml:id="HV_App.I,41.309"><seg type="pāda" n="a">nirākāśe toyamaye</seg> <seg type="pāda" n="b">sūkṣme jagati gahvare</seg> //</l>

<l xml:id="HV_App.I,41.310"><seg type="pāda" n="a">īṣat saṃkṣobhayām āsa</seg> <seg type="pāda" n="b">so 'rṇavaṃ salile sthitaḥ</seg> /</l>

<l xml:id="HV_App.I,41.311"><seg type="pāda" n="a">so 'nantarormiṇā sūkṣmam</seg> <seg type="pāda" n="b">atha cchidram abhūt tadā</seg> //</l>

<l xml:id="HV_App.I,41.312"><seg type="pāda" n="a">tatra śabdagatir bhūtvā</seg> <seg type="pāda" n="b">mārutadravasaṃbhavaḥ</seg> /</l>

<l xml:id="HV_App.I,41.313"><seg type="pāda" n="a">sa labdhvāntaram akṣobhyaṃ</seg> <seg type="pāda" n="b">vyavardhata samīraṇaḥ</seg> //</l>

<l xml:id="HV_App.I,41.314"><seg type="pāda" n="a">vivirdhatā balavatā</seg> <seg type="pāda" n="b">tena saṃkṣomito 'rṇavaḥ</seg> /</l>

<l xml:id="HV_App.I,41.315"><seg type="pāda" n="a">anyonyavegābhihatā</seg> <seg type="pāda" n="b">mamanthuś cormayo bhṛśam</seg> //</l>

<l xml:id="HV_App.I,41.316"><seg type="pāda" n="a">mahārṇavasya kṣubdhasya</seg> <seg type="pāda" n="b">tasminn ambhasi manthite</seg> /</l>

<l xml:id="HV_App.I,41.317"><seg type="pāda" n="a">kṛṣṇavartmā samabhavat</seg> <seg type="pāda" n="b">prabhur vaiśvānaro 'rcimān</seg> //</l>

<l xml:id="HV_App.I,41.318"><seg type="pāda" n="a">tataḥ saṃśoṣayām āsa</seg> <seg type="pāda" n="b">pāvakaḥ salilaṃ bahu</seg> /</l>

<l xml:id="HV_App.I,41.319"><seg type="pāda" n="a">kṣayāj jalanidheś chidram</seg> <seg type="pāda" n="b">abhavad vistṛtaṃ nabhaḥ</seg> //</l>

<note>k: K4 subst. :k</note>
<l xml:id="**HV_App.I,41.319**26:1"><seg type="pāda" n="a">bahukṣayāj jalanidheś</seg> <seg type="pāda" n="b">chidram abhavan niḥsṛtam</seg> /</l>

<l xml:id="HV_App.I,41.320"><seg type="pāda" n="a">ātmatejopamāḥ puṇyā</seg> <seg type="pāda" n="b">āpo 'mṛtarasopamāḥ</seg> /</l>

<l xml:id="HV_App.I,41.321"><seg type="pāda" n="a">ākāśaṃ chidrasaṃbhūtaṃ</seg> <seg type="pāda" n="b">vāyur ākāśasaṃbhavaḥ</seg> //</l>

<l xml:id="HV_App.I,41.322"><seg type="pāda" n="a">ājyaṃ saṃgharṣaṇodbhūtaṃ</seg> <seg type="pāda" n="b">pāvakaṃ cājyasaṃbhavam</seg> /</l>

<l xml:id="HV_App.I,41.323"><seg type="pāda" n="a">dṛṣṭvā prītiyuto devo</seg> <seg type="pāda" n="b">mahābhūtavibhāvanaḥ</seg> //</l>

<l xml:id="HV_App.I,41.324"><seg type="pāda" n="a">dṛṣṭvā bhūtāni bhagavāṃl</seg> <seg type="pāda" n="b">lokasṛṣṭyartham avyayaḥ</seg> /</l>

<l xml:id="HV_App.I,41.325"><seg type="pāda" n="a">brahmaṇo janmasahitaṃ</seg> <seg type="pāda" n="b">bahurūpo vyacintayat</seg> //</l>

<l xml:id="HV_App.I,41.326"><seg type="pāda" n="a">caturyugādisaṃkhyāte</seg> <seg type="pāda" n="b">sahasrayugaparyaye</seg> /</l>

<l xml:id="HV_App.I,41.327"><seg type="pāda" n="a">yat pṛthivyāṃ dvijendrāṇāṃ</seg> <seg type="pāda" n="b">tapasā bhāvitātmanām</seg> //</l>

<l xml:id="HV_App.I,41.328"><seg type="pāda" n="a">bahujanmaniruddhātmā</seg> <seg type="pāda" n="b">brāhmaṇo yatir uttamaḥ</seg> /</l>

<l xml:id="HV_App.I,41.329"><seg type="pāda" n="a">jñānavān dṛṣṭaviśvātmā</seg> <seg type="pāda" n="b">yogināṃ yogavittamaḥ</seg> //</l>

<l xml:id="HV_App.I,41.330"><seg type="pāda" n="a">taṃ yogavantaṃ vijñāya</seg> <seg type="pāda" n="b">saṃpūrṇaiśvaryavikramam</seg> /</l>

<l xml:id="HV_App.I,41.331"><seg type="pāda" n="a">devo brahmaṇi viśveśo</seg> <seg type="pāda" n="b">niyojayati yogavit</seg> //</l>

<l xml:id="HV_App.I,41.332"><seg type="pāda" n="a">tatas tasmin mahātoye</seg> <seg type="pāda" n="b">haviṣo harir acyutaḥ</seg> /</l>

<l xml:id="HV_App.I,41.333"><seg type="pāda" n="a">svapan krīḍaṃś ca vividhaṃ</seg> <seg type="pāda" n="b">modate caiṣa pāvakiḥ</seg> //</l>

<l xml:id="HV_App.I,41.334"><seg type="pāda" n="a">padmaṃ nābhyudbhavaṃ caikaṃ</seg> <seg type="pāda" n="b">samutpāditavāṃs tadā</seg> /</l>

<l xml:id="HV_App.I,41.335"><seg type="pāda" n="a">sahasraparṇaṃ virajo</seg> <seg type="pāda" n="b">bhāskarābhaṃ hiraṇmayam</seg> //</l>

<l xml:id="HV_App.I,41.336">hutāśanajvalitaśikhaprabhaṃ tadā @</l>
<l xml:id="HV_App.I,41.337">sugandhinaṃ śaradamalārkatejasam |</l>
<l xml:id="HV_App.I,41.338">virājate kamalam udāravarcasaṃ @</l>
<l xml:id="HV_App.I,41.339">mahātmanas tanuruhacārudarśanam ||</l>
<note>Colophon</note>

<milestone unit="speaker" n="vaiśaṃpāyana uvāca"/>
<l xml:id="HV_App.I,41.340"><seg type="pāda" n="a">atha yogavidāṃ śreṣṭham</seg> <seg type="pāda" n="b">asṛjad bhūri tejasam</seg> /</l>

<l xml:id="HV_App.I,41.341"><seg type="pāda" n="a">sraṣṭāraṃ sarvabhūtānāṃ</seg> <seg type="pāda" n="b">brahmāṇaṃ sarvatomukham</seg> //</l>

<l xml:id="HV_App.I,41.342"><seg type="pāda" n="a">tasmin hiraṇmaye padme</seg> <seg type="pāda" n="b">bahuyojanavistṛte</seg> /</l>

<l xml:id="HV_App.I,41.343"><seg type="pāda" n="a">sarvatejoguṇamaye</seg> <seg type="pāda" n="b">pārthivair lakṣaṇair yute</seg> //</l>

<l xml:id="HV_App.I,41.344"><seg type="pāda" n="a">tac ca padmaṃ purāṇajñāḥ</seg> <seg type="pāda" n="b">pṛthivīruham uttamam</seg> /</l>

<l xml:id="HV_App.I,41.345"><seg type="pāda" n="a">nārāyaṇāṃśasaṃbhūtaṃ</seg> <seg type="pāda" n="b">pravadanti maharṣayaḥ</seg> //</l>

<l xml:id="HV_App.I,41.346"><seg type="pāda" n="a">yā tu padmāsanā devī</seg> <seg type="pāda" n="b">pṛthivīṃ tāṃ pracakṣate</seg> /</l>

<l xml:id="HV_App.I,41.347"><seg type="pāda" n="a">ye tu garbhāṅkurāsārā</seg> <seg type="pāda" n="b">tāndivyānparvatānviduḥ</seg> //</l>

<l xml:id="HV_App.I,41.348"><seg type="pāda" n="a">himavantaṃ ca meruṃ ca</seg> <seg type="pāda" n="b">nīlaṃ niṣadhameva ca</seg> /</l>

<l xml:id="HV_App.I,41.349"><seg type="pāda" n="a">kailāsaṃ muñjavantaṃ ca</seg> <seg type="pāda" n="b">tathādriṃ gandhamādanam</seg> //</l>

<l xml:id="HV_App.I,41.350"><seg type="pāda" n="a">puṇyaṃ triśikharaṃ caiva</seg> <seg type="pāda" n="b">kāntaṃ mandarameva ca</seg> /</l>

<l xml:id="HV_App.I,41.351"><seg type="pāda" n="a">udayaṃ ca giriṃ śreṣṭhaṃ</seg> <seg type="pāda" n="b">vindhyamastaṃ ca parvatam</seg> //</l>

<l xml:id="HV_App.I,41.352"><seg type="pāda" n="a">ete devagaṇānāṃ ca</seg> <seg type="pāda" n="b">siddhānāṃ ca mahātmanām</seg> /</l>

<l xml:id="HV_App.I,41.353"><seg type="pāda" n="a">āśramāḥ puṇyaśīlānāṃ</seg> <seg type="pāda" n="b">sarvakāmayutādrayaḥ</seg> //</l>

<l xml:id="HV_App.I,41.354"><seg type="pāda" n="a">eteṣām antaro deśo</seg> <seg type="pāda" n="b">jambūdvīpa iti smṛtaḥ</seg> /</l>

<l xml:id="HV_App.I,41.355"><seg type="pāda" n="a">jambūdvīpasya saṃkhyānaṃ</seg> <seg type="pāda" n="b">yajñiyā yatra cakrire</seg> //</l>

<l xml:id="HV_App.I,41.356"><seg type="pāda" n="a">garbhādyatsravate toyaṃ</seg> <seg type="pāda" n="b">devāmṛtarasopamam</seg> /</l>

<l xml:id="HV_App.I,41.357"><seg type="pāda" n="a">divyatīrthaśatāpāṅgyas</seg> <seg type="pāda" n="b">tā divyāḥ saritaḥ smṛtaḥ</seg> //</l>

<l xml:id="HV_App.I,41.358"><seg type="pāda" n="a">yāny etāni tu padmasya</seg> <seg type="pāda" n="b">kesarāṇi samantataḥ</seg> /</l>

<l xml:id="HV_App.I,41.359"><seg type="pāda" n="a">asaṃkhyātāḥ pṛthivyāṃ tu</seg> <seg type="pāda" n="b">viśve te dhātuparvataḥ</seg> //</l>

<l xml:id="HV_App.I,41.360"><seg type="pāda" n="a">yāni padmasya patrāṇi</seg> <seg type="pāda" n="b">bhūrīṇy ūrdhvaṃ narādhipa</seg> /</l>

<l xml:id="HV_App.I,41.361"><seg type="pāda" n="a">te durgamāḥ śailacitā</seg> <seg type="pāda" n="b">mlecchadeśā vikalpitāḥ</seg> //</l>

<l xml:id="HV_App.I,41.362"><seg type="pāda" n="a">yāny adhaḥ padmapatrāṇi</seg> <seg type="pāda" n="b">vāsārthaṃ tān vibhāgaśaḥ</seg> /</l>

<l xml:id="HV_App.I,41.363"><seg type="pāda" n="a">daityānām uragāṇāṃ ca</seg> <seg type="pāda" n="b">pātālaṃ tan mahātmanām</seg> //</l>

<l xml:id="HV_App.I,41.364"><seg type="pāda" n="a">teṣāṃ adhogataṃ yat tad</seg> <seg type="pāda" n="b">udakety abhisaṃjñitam</seg> /</l>

<l xml:id="HV_App.I,41.365"><seg type="pāda" n="a">mahāpātakakarmāṇo</seg> <seg type="pāda" n="b">majjante yatra mānavāḥ</seg> //</l>

<l xml:id="HV_App.I,41.366"><seg type="pāda" n="a">padmasyānte bhṛśaṃ yat tad</seg> <seg type="pāda" n="b">ekārṇavajalaṃ mahat</seg> /</l>

<l xml:id="HV_App.I,41.367"><seg type="pāda" n="a">proktās te dikṣu saṃghātāś</seg> <seg type="pāda" n="b">catvāro jalasāgarāḥ</seg> //</l>

<l xml:id="HV_App.I,41.368"><seg type="pāda" n="a">ṛṣer nārāyaṇasyāyaṃ</seg> <seg type="pāda" n="b">mahāpuṣkarasaṃbhavaḥ</seg> /</l>

<l xml:id="HV_App.I,41.369"><seg type="pāda" n="a">pradurbhāvo 'pyayaḥ tasmān</seg> <seg type="pāda" n="b">nāmnā puṣkarasaṃjñitaḥ</seg> //</l>

<l xml:id="HV_App.I,41.370"><seg type="pāda" n="a">etasmāt kāraṇāt tajjñaiḥ</seg> <seg type="pāda" n="b">purāṇaiḥ paramarṣibhiḥ</seg> /</l>

<l xml:id="HV_App.I,41.371"><seg type="pāda" n="a">yajñiyair vedadṛṣṭārthair</seg> <seg type="pāda" n="b">yajñe padmavidhiḥ smṛtaḥ</seg> //</l>

<l xml:id="HV_App.I,41.372"><seg type="pāda" n="a">evaṃ bhagavataḥ padme</seg> <seg type="pāda" n="b">viśvasya paramo vidhiḥ</seg> /</l>

<l xml:id="HV_App.I,41.373"><seg type="pāda" n="a">parvatānāṃ nadīnāṃ ca</seg> <seg type="pāda" n="b">deśānāṃ ca vinirmitaḥ</seg> //</l>

<note>k: M2 ins. :k</note>
<l xml:id="**HV_App.I,41.373**27:1"><seg type="pāda" n="a">etasmād eva sarveṣāṃ</seg> <seg type="pāda" n="b">devagandharvarakṣasām</seg> /</l>

<l xml:id="**HV_App.I,41.373**27:2"><seg type="pāda" n="a">utpattiḥ prakṛtā rājann</seg> <seg type="pāda" n="b">ataḥ pauṣkarikās tu te</seg> //</l>

<l xml:id="HV_App.I,41.374">vibhus tathaivāpratimaprabhāvaḥ @</l>
<l xml:id="HV_App.I,41.375">prabhākaro vai bhagavān mahātmā |</l>
<l xml:id="HV_App.I,41.376">svayaṃ svayaṃbhūḥ śayane 'sṛjat tadā @</l>
<l xml:id="HV_App.I,41.377">jaganmayaṃ padmavidhiṃ mahārṇave ||</l>
<note>Colophon</note>

<milestone unit="speaker" n="vaiśaṃpāyana uvāca"/>
<l xml:id="HV_App.I,41.378"><seg type="pāda" n="a">caturyugādisaṃbhūte</seg> <seg type="pāda" n="b">sahasrayugaparyaye</seg> /</l>

<l xml:id="HV_App.I,41.379"><seg type="pāda" n="a">vighnas tamasi saṃbhūto</seg> <seg type="pāda" n="b">madhur nāma mahāsuraḥ</seg> /</l>

<l xml:id="HV_App.I,41.380"><seg type="pāda" n="a">tasyaiva ca sahāyo 'nyo</seg> <seg type="pāda" n="b">bhūto rajasi kaiṭabhaḥ</seg> //</l>

<l xml:id="HV_App.I,41.381"><seg type="pāda" n="a">tau rajastamasāviṣṭau</seg> <seg type="pāda" n="b">saṃbhūtau kāmarūpiṇau</seg> /</l>

<note>k: T1.2 G1.5 M2.4 subst. :k</note>
<l xml:id="**HV_App.I,41.381**28:1"><seg type="pāda" n="a">tapaso vighnasaṃbhūtau</seg> <seg type="pāda" n="b">tāv ubhau madhukaiṭabhau</seg> /</l>

<l xml:id="HV_App.I,41.382"><seg type="pāda" n="a">ekārṇavajalaṃ sarvaṃ</seg> <seg type="pāda" n="b">kṣobhayantau mahāsurau</seg> /</l>

<l xml:id="HV_App.I,41.383"><seg type="pāda" n="a">kṛṣṇaraktāmbaradharau</seg> <seg type="pāda" n="b">śvetadīptogradaṃṣṭriṇau</seg> //</l>

<l xml:id="HV_App.I,41.384"><seg type="pāda" n="a">ubhau mahotkaṭodagrau</seg> <seg type="pāda" n="b">keyūravalayojjvalau</seg> /</l>

<l xml:id="HV_App.I,41.385"><seg type="pāda" n="a">mahāvikṛtatāmrākṣau</seg> <seg type="pāda" n="b">pīnoraskau mahābhujau</seg> //</l>

<l xml:id="HV_App.I,41.386"><seg type="pāda" n="a">mahacchiraḥsaṃhananau</seg> <seg type="pāda" n="b">jaṅgamāv iva parvatau</seg> /</l>

<l xml:id="HV_App.I,41.387"><seg type="pāda" n="a">nīlameghābhrasaṃkāśāv</seg> <seg type="pāda" n="b">ādityapratimānanau</seg> //</l>

<l xml:id="HV_App.I,41.388"><seg type="pāda" n="a">vidyudambhodatāmrābhyāṃ</seg> <seg type="pāda" n="b">karābhyām atibhīṣaṇau</seg> /</l>

<l xml:id="HV_App.I,41.389"><seg type="pāda" n="a">pādasaṃcāravegābhyām</seg> <seg type="pāda" n="b">utkṣipantāv ivārṇavam</seg> //</l>

<l xml:id="HV_App.I,41.390"><seg type="pāda" n="a">kampayantāv iva hariṃ</seg> <seg type="pāda" n="b">śayānam arisūdanam</seg> /</l>

<l xml:id="HV_App.I,41.391"><seg type="pāda" n="a">tau tatra viharantau sma</seg> <seg type="pāda" n="b">puṣkare viśvatomukham</seg> //</l>

<l xml:id="HV_App.I,41.392"><seg type="pāda" n="a">paśyatāṃ dīptavapuṣaṃ</seg> <seg type="pāda" n="b">yogināṃ śreṣṭham acyutam</seg> /</l>

<note>k: T1.2 G4.5 M2.4 subst. :k</note>
<l xml:id="**HV_App.I,41.392**29:1"><seg type="pāda" n="a">yogināṃ śreṣṭham āsādya</seg> <seg type="pāda" n="b">dīptaṃ dadṛśatus tadā</seg> /</l>

<l xml:id="HV_App.I,41.393"><seg type="pāda" n="a">nārāyaṇasamājñaptaṃ</seg> <seg type="pāda" n="b">sṛjantam akhilāḥ prajāḥ</seg> /</l>

<l xml:id="HV_App.I,41.394"><seg type="pāda" n="a">daivatāni ca viśvāni</seg> <seg type="pāda" n="b">mānasāṃś ca sutān ṛṣīn</seg> //</l>

<l xml:id="HV_App.I,41.395"><seg type="pāda" n="a">tatas tāv ūcatus tatra</seg> <seg type="pāda" n="b">brahmāṇam asurottamau</seg> /</l>

<l xml:id="HV_App.I,41.396"><seg type="pāda" n="a">dṛptau yuyutsayā kruddhau</seg> <seg type="pāda" n="b">roṣasaṃraktalocanau</seg> //</l>

<l xml:id="HV_App.I,41.397"><seg type="pāda" n="a">kas tvaṃ puṣkaramadhyasthaḥ</seg> <seg type="pāda" n="b">sitoṣṇīṣaś caturmukhaḥ</seg> /</l>

<l xml:id="HV_App.I,41.398"><seg type="pāda" n="a">āvām agaṇayan mohād</seg> <seg type="pāda" n="b">āsse tvaṃ vigatajvaraḥ</seg> //</l>

<l xml:id="HV_App.I,41.399"><seg type="pāda" n="a">ehy āgacchāvayor yuddhaṃ</seg> <seg type="pāda" n="b">prayaccha kamalodbhava</seg> /</l>

<l xml:id="HV_App.I,41.400"><seg type="pāda" n="a">āvābhyām ativīrābhyāṃ</seg> <seg type="pāda" n="b">na śakyaṃ sthātum āhave</seg> //</l>

<note>k: T1.2 G1.5 M2.4 subst. :k</note>
<l xml:id="**HV_App.I,41.400**30:1"><seg type="pāda" n="a">āvābhyāṃ paramābhyāṃ</seg> <seg type="pāda" n="b">tvam aśaktaḥ sthātum arṇave</seg> //</l>

<l xml:id="HV_App.I,41.401"><seg type="pāda" n="a">kas tvaṃ kaś codbhavas tubhyaṃ</seg> <seg type="pāda" n="b">kena vāsīha coditaḥ</seg> /</l>

<l xml:id="HV_App.I,41.402"><seg type="pāda" n="a">kaḥ sraṣṭā kaś ca te goptā</seg> <seg type="pāda" n="b">kena nāmnābhidhīyase</seg> //</l>


<milestone unit="speaker" n="brahmovāca"/>
<l xml:id="HV_App.I,41.403"><seg type="pāda" n="a">yaḥ ka ity ucyate loke hy</seg> <seg type="pāda" n="b">avijñātaḥ sahasraśaḥ</seg> /</l>

<l xml:id="HV_App.I,41.404"><seg type="pāda" n="a">tatsaṃbhavena yogena</seg> <seg type="pāda" n="b">kiṃ māṃ nābhyavagacchathaḥ</seg> //</l>


<milestone unit="speaker" n="madhukaiṭabhāv ūcatuḥ"/>
<l xml:id="HV_App.I,41.405"><seg type="pāda" n="a">nāvayoḥ paramaṃ loke</seg> <seg type="pāda" n="b">kiṃcid asti mahāmune</seg> /</l>

<l xml:id="HV_App.I,41.406"><seg type="pāda" n="a">āvābhyāṃ chādyate viśvaṃ</seg> <seg type="pāda" n="b">tamasā rajasā tathā</seg> //</l>

<l xml:id="HV_App.I,41.407"><seg type="pāda" n="a">rajastamomayāv āvāṃ</seg> <seg type="pāda" n="b">yatīnāṃ duḥkhalakṣaṇau</seg> /</l>

<l xml:id="HV_App.I,41.408"><seg type="pāda" n="a">chalakau dharmaśīlānāṃ</seg> <seg type="pāda" n="b">dustarau sarvadehinām</seg> //</l>

<l xml:id="HV_App.I,41.409"><seg type="pāda" n="a">āvābhyāṃ muhyate loka</seg> <seg type="pāda" n="b">ucchritābhyāṃ yuge yuge</seg> /</l>

<l xml:id="HV_App.I,41.410"><seg type="pāda" n="a">āvām arthaś ca kāmaś ca</seg> <seg type="pāda" n="b">yajñāḥ sarvaparigrahāḥ</seg> //</l>

<l xml:id="HV_App.I,41.411"><seg type="pāda" n="a">sukhaṃ yatra mudo yatra</seg> <seg type="pāda" n="b">śrīḥ saṃnatir nayaḥ</seg> /</l>

<l xml:id="HV_App.I,41.412"><seg type="pāda" n="a">eṣāṃ yat kāṅkṣitaṃ caiva</seg> <seg type="pāda" n="b">tat tad āvāṃ vicintaya</seg> //</l>


<milestone unit="speaker" n="brahmovāca"/>
<l xml:id="HV_App.I,41.413"><seg type="pāda" n="a">yat tad yogavatāṃ śreṣṭhaṃ</seg> <seg type="pāda" n="b">yac ca pūrvam ayonijam</seg> /</l>

<l xml:id="HV_App.I,41.414"><seg type="pāda" n="a">tat samādhāya guṇavān</seg> <seg type="pāda" n="b">sattve cāsmi pratiṣṭhitaḥ</seg> //</l>

<note>k: T1.2 G1.3-5 M2.4 subst. for lines 413-414:k</note>
<l xml:id="**HV_App.I,41.414**31:1"><seg type="pāda" n="a">yasmin sarvam idaṃ viśvam</seg> <seg type="pāda" n="b">udbhūtaṃ yugaparyaye</seg> /</l>

<l xml:id="**HV_App.I,41.414**31:2"><seg type="pāda" n="a">tam eva devaṃ yogeśaṃ</seg> <seg type="pāda" n="b">āsthito 'haṃ yuge yuge</seg> //</l>

<note>k: G3 cont. :k</note>
<l xml:id="**HV_App.I,41.414**32:1"><seg type="pāda" n="a">yūnādyo bhavatī dṛṣṭvā</seg> <seg type="pāda" n="b">yūyaṃ pūrvaṃ mayā jitāḥ</seg> /</l>

<l xml:id="**HV_App.I,41.414**32:2"><seg type="pāda" n="a">taṃ māṃ pāpau na bādhetāṃ</seg> <seg type="pāda" n="b">sattve cāsmin pratiṣṭhitam</seg> //</l>

<l xml:id="HV_App.I,41.415"><seg type="pāda" n="a">yat paraṃ yogayuktānām</seg> <seg type="pāda" n="b">akṣaraṃ sattvam eva ca</seg> /</l>

<l xml:id="HV_App.I,41.416"><seg type="pāda" n="a">rajasas tamasaś caiva</seg> <seg type="pāda" n="b">yaḥ sraṣṭā jīvasaṃbhavaḥ</seg> //</l>

<l xml:id="HV_App.I,41.417"><seg type="pāda" n="a">yato bhūtāni jāyante</seg> <seg type="pāda" n="b">sāttvikānītarāṇi ca</seg> /</l>

<l xml:id="HV_App.I,41.418"><seg type="pāda" n="a">sa eva yuktaḥ samare</seg> <seg type="pāda" n="b">vaśī vāṃ śamayiṣyati</seg> //</l>

<l xml:id="HV_App.I,41.419"><seg type="pāda" n="a">tataḥ śayānaṃ śrīmantaṃ</seg> <seg type="pāda" n="b">bahuyojanavistṛtam</seg> /</l>

<note>k: T1.2 G1.3-5 M2.4 ins. :k</note>
<l xml:id="**HV_App.I,41.419**33:1"><seg type="pāda" n="a">bāhur nārāyaṇo brahmā</seg> <seg type="pāda" n="b">kṛtavān ātmamāyayā</seg> //</l>

<l xml:id="**HV_App.I,41.419**33:2"><seg type="pāda" n="a">kṛṣyamāṇau tatas tasya</seg> <seg type="pāda" n="b">bāhunā bāhuśālinau</seg> /</l>

<l xml:id="**HV_App.I,41.419**33:3"><seg type="pāda" n="a">na śekatus tau calituṃ</seg> <seg type="pāda" n="b">śakunāv iva pīḍitau</seg> //</l>

<l xml:id="**HV_App.I,41.419**33:4"><seg type="pāda" n="a">tatas tāv āhatur gatvā</seg> <seg type="pāda" n="b">tadā devaṃ sanātanam</seg> /</l>

<l xml:id="HV_App.I,41.420"><seg type="pāda" n="a">padmanābhaṃ hṛṣīkeśaṃ</seg> <seg type="pāda" n="b">praṇipatyātha tāv ubhau</seg> //</l>

<l xml:id="HV_App.I,41.421"><seg type="pāda" n="a">jānīvas tvāṃ viśvayonim</seg> <seg type="pāda" n="b">ekaṃ puruṣasattamam</seg> /</l>

<l xml:id="HV_App.I,41.422"><seg type="pāda" n="a">tavopāsanahetvartham</seg> <seg type="pāda" n="b">idaṃ nau buddhikāraṇam</seg> //</l>

<l xml:id="HV_App.I,41.423"><seg type="pāda" n="a">amodhadarśanaṃ satyaṃ</seg> <seg type="pāda" n="b">yatas tvāṃ viśvaviśvadam</seg> /</l>

<l xml:id="HV_App.I,41.424"><seg type="pāda" n="a">tatas tvām abhito deva</seg> <seg type="pāda" n="b">kāṅkṣāvaḥ prativīkṣitum</seg> //</l>

<l xml:id="HV_App.I,41.425"><seg type="pāda" n="a">tad icchāvo varaṃ dattaṃ</seg> <seg type="pāda" n="b">tvayā hy āvām ariṃdama</seg> /</l>

<l xml:id="HV_App.I,41.426"><seg type="pāda" n="a">amoghadarśanaṃ deva</seg> <seg type="pāda" n="b">namaste 'stv ajitaṃjaya</seg> //</l>


<milestone unit="speaker" n="śrībhagavān uvāca"/>
<l xml:id="HV_App.I,41.427"><seg type="pāda" n="a">kān icchato drutaṃ brūtaṃ</seg> <seg type="pāda" n="b">varān asurasattamau</seg> /</l>

<l xml:id="HV_App.I,41.428"><seg type="pāda" n="a">dattāyuṣau mayā bhūyo</seg> <seg type="pāda" n="b">aho jīvitum icchatha</seg> //</l>

<l xml:id="HV_App.I,41.429"><seg type="pāda" n="a">tasmād yad eṣa vāṃ yatnas</seg> <seg type="pāda" n="b">tat prāpnutaṃ mahābalau</seg> /</l>

<note>k: Ñ2 V3 B Ds D6 ins. :k</note>
<l xml:id="**HV_App.I,41.429**34:1"><seg type="pāda" n="a">vadhyau bhavantau tu syātāṃ</seg> <seg type="pāda" n="b">tāv ityevābravīd dhariḥ</seg> //</l>

<note>k: B1 cont., Ñ2 ins. after line 430:k</note>
<l xml:id="**HV_App.I,41.429**35:1"><seg type="pāda" n="a">evam astv iti taṃ devaṃ</seg> <seg type="pāda" n="b">māvayos taṃ hitaṃ varam</seg> /</l>

<l xml:id="HV_App.I,41.430"><seg type="pāda" n="a">ubhāv api mahātmānāv</seg> <seg type="pāda" n="b">ūrjitau kṣatratatparau</seg> //</l>


<milestone unit="speaker" n="madhukaiṭabhāv ūcatuḥ"/>
<l xml:id="HV_App.I,41.431"><seg type="pāda" n="a">yasmin na kaścin mṛtavān</seg> <seg type="pāda" n="b">deśe tasmin vibho vadham</seg> /</l>

<l xml:id="HV_App.I,41.432"><seg type="pāda" n="a">icchāvaḥ putratāṃ caiva</seg> <seg type="pāda" n="b">tava gantuṃ surādhipa</seg> //</l>


<milestone unit="speaker" n="śrībhagavān uvāca"/>
<l xml:id="HV_App.I,41.433"><seg type="pāda" n="a">bāḍhaṃ sutau me pravarau</seg> <seg type="pāda" n="b">bhaviṣye kalpasaṃbhave</seg> /</l>

<l xml:id="HV_App.I,41.434"><seg type="pāda" n="a">bhaviṣyatho na saṃdehaḥ</seg> <seg type="pāda" n="b">satyam etad bravīmi vām</seg> //</l>

<l xml:id="HV_App.I,41.435">varaṃ pradāyātha mahāsurābhyāṃ @</l>
<l xml:id="HV_App.I,41.436">sanātano viśvadharottamo vibhuḥ |</l>
<l xml:id="HV_App.I,41.437">rajastamobhyāṃ bhavabhāvanau tau @</l>
<l xml:id="HV_App.I,41.438">mamantha tāv ūrutale surārī ||</l>
<note>Colophon</note>

<milestone unit="speaker" n="vaiśaṃpāyana uvāca"/>
<l xml:id="HV_App.I,41.439"><seg type="pāda" n="a">sthitvā tasmiṃs tu kamale</seg> <seg type="pāda" n="b">brahmā brahmavidāṃ varaḥ</seg> /</l>

<l xml:id="HV_App.I,41.440"><seg type="pāda" n="a">ūrdhvabāhur mahābāhus</seg> <seg type="pāda" n="b">tapo ghoram athāśritaḥ</seg> //</l>

<l xml:id="HV_App.I,41.441"><seg type="pāda" n="a">jvalann iva ca tejasvī</seg> <seg type="pāda" n="b">bhābhiḥ svābhis tamonudaḥ</seg> /</l>

<l xml:id="HV_App.I,41.442"><seg type="pāda" n="a">babhāse sarvadharmajñaḥ</seg> <seg type="pāda" n="b">sahasrāṃśur ivāṃśubhiḥ</seg> //</l>

<l xml:id="HV_App.I,41.443"><seg type="pāda" n="a">athānyad rūpam āstāya</seg> <seg type="pāda" n="b">śaṃbhur nārāyaṇo 'vyayaḥ</seg> /</l>

<l xml:id="HV_App.I,41.444"><seg type="pāda" n="a">dvidhā kṛtvātmanātmānam</seg> <seg type="pāda" n="b">acintyātmā sanātanaḥ</seg> //</l>

<l xml:id="HV_App.I,41.445"><seg type="pāda" n="a">ājagāma mahātejā</seg> <seg type="pāda" n="b">yogācāryo mahāyaśāḥ</seg> /</l>

<l xml:id="HV_App.I,41.446"><seg type="pāda" n="a">sāṃkhyācāryaś ca matimān</seg> <seg type="pāda" n="b">kapilo brahmaṇāṃ varaḥ</seg> //</l>

<l xml:id="HV_App.I,41.447"><seg type="pāda" n="a">devarṣibhiḥ stutāv etau</seg> <seg type="pāda" n="b">brahmabrahmavidāṃ varau</seg> /</l>

<l xml:id="HV_App.I,41.448"><seg type="pāda" n="a">ubhāv api mahātmānāv</seg> <seg type="pāda" n="b">ūrjitau kṣetratatparau</seg> //</l>

<l xml:id="HV_App.I,41.449"><seg type="pāda" n="a">tau prāptāv ūcatus tatra</seg> <seg type="pāda" n="b">brahmāṇam amitaujasam</seg> /</l>

<l xml:id="HV_App.I,41.450"><seg type="pāda" n="a">parāvaraviṣeṣajñau</seg> <seg type="pāda" n="b">pūjitau paramarṣibhiḥ</seg> //</l>

<note>k: T1.2 G1.3-5 M2.4 ins. :k</note>
<l xml:id="**HV_App.I,41.450**36:1"><seg type="pāda" n="a">bṛhatvād brahmaṇatvāc ca</seg> <seg type="pāda" n="b">brahmāsi satataṃ vibho</seg> /</l>

<l xml:id="HV_App.I,41.451"><seg type="pāda" n="a">bahutvād bahupādaś ca</seg> <seg type="pāda" n="b">viśvātmā jagataḥ sthitiḥ</seg> /</l>

<l xml:id="HV_App.I,41.452"><seg type="pāda" n="a">grāmaṇīḥ sarvabhūtānāṃ</seg> <seg type="pāda" n="b">brahmā lokagurur varaḥ</seg> //</l>

<l xml:id="HV_App.I,41.453"><seg type="pāda" n="a">tayos tad vacanaṃ śrutvā</seg> <seg type="pāda" n="b">tisro vyāhṛtayo japan</seg> /</l>

<l xml:id="HV_App.I,41.454"><seg type="pāda" n="a">trīn imān kṛtavāṃl lokān</seg> <seg type="pāda" n="b">yathāha brāhmaṇī śrutiḥ</seg> //</l>

<l xml:id="HV_App.I,41.455"><seg type="pāda" n="a">tatra bhūsaṃjñakaṃ putraṃ</seg> <seg type="pāda" n="b">samutpāditavān prabhuḥ</seg> /</l>

<l xml:id="HV_App.I,41.456"><seg type="pāda" n="a">tato gatāgatas tatra</seg> <seg type="pāda" n="b">brahmā mānasam avyayam</seg> //</l>

<l xml:id="HV_App.I,41.457"><seg type="pāda" n="a">sotpannas tv agre brahmāṇam</seg> <seg type="pāda" n="b">uvāca mānasaḥ sutaḥ</seg> /</l>

<l xml:id="HV_App.I,41.458"><seg type="pāda" n="a">karomi kiṃ te sāhāyyaṃ</seg> <seg type="pāda" n="b">bravītu bhagavān iti</seg> //</l>


<milestone unit="speaker" n="brahmovāca"/>
<l xml:id="HV_App.I,41.459"><seg type="pāda" n="a">ya eṣa kapilo nāma</seg> <seg type="pāda" n="b">brahmā nārāyaṇas tathā</seg> /</l>

<l xml:id="HV_App.I,41.460"><seg type="pāda" n="a">vadate varadas tvāṃ tu</seg> <seg type="pāda" n="b">tat kuruṣva mahāmate</seg> //</l>

<l xml:id="HV_App.I,41.461"><seg type="pāda" n="a">brahmaṇokte tadā bhūyaḥ</seg> <seg type="pāda" n="b">saṃśayaṃ samupasthitau</seg> /</l>

<l xml:id="HV_App.I,41.462"><seg type="pāda" n="a">śuśrūṣur asmi yuvayoḥ</seg> <seg type="pāda" n="b">kiṃ kurveti(!) kṛtāñjaliḥ</seg> //</l>


<milestone unit="speaker" n="parameśvarāv ūcatuḥ"/>
<l xml:id="HV_App.I,41.463"><seg type="pāda" n="a">yat satyam akṣaraṃ brahma hy</seg> <seg type="pāda" n="b">aṣṭāviṃśavidhaṃ smṛtam</seg> /</l>

<l xml:id="HV_App.I,41.464"><seg type="pāda" n="a">yat satyam amṛtaṃ caiva</seg> <seg type="pāda" n="b">paraṃ tat samanusmara</seg> //</l>

<l xml:id="HV_App.I,41.465"><seg type="pāda" n="a">etad vaco niśamyātha</seg> <seg type="pāda" n="b">sa yayau diśam uttarām</seg> /</l>

<l xml:id="HV_App.I,41.466"><seg type="pāda" n="a">gatvā ca tatra brahmatvam</seg> <seg type="pāda" n="b">agamaj jñānacakṣuṣā</seg> //</l>

<l xml:id="HV_App.I,41.467"><seg type="pāda" n="a">tato brahmā bhuvaṃ nāma</seg> <seg type="pāda" n="b">dvitīyam asṛjat prabhuḥ</seg> /</l>

<l xml:id="HV_App.I,41.468"><seg type="pāda" n="a">taṃ kalpayitvā manasā</seg> <seg type="pāda" n="b">manasaiva mahāmanāḥ</seg> //</l>

<l xml:id="HV_App.I,41.469"><seg type="pāda" n="a">tataḥ so 'py abravīd vākyaṃ</seg> <seg type="pāda" n="b">kiṃ kurveti pitāmaham</seg> /</l>

<note>k: corr. for kurmeti. :k</note>
<l xml:id="HV_App.I,41.470"><seg type="pāda" n="a">pitāmahasamājñapto</seg> <seg type="pāda" n="b">brahmāṇaṃ samupasthitaḥ</seg> //</l>

<l xml:id="HV_App.I,41.471"><seg type="pāda" n="a">brahmabhyāṃ sahitaḥ so 'tha</seg> <seg type="pāda" n="b">bhūyo bhagavatīṃ gataḥ</seg> /</l>

<l xml:id="HV_App.I,41.472"><seg type="pāda" n="a">prāptaś ca paramaṃ sthānaṃ</seg> <seg type="pāda" n="b">sa tayoḥ pārśvam āgataḥ</seg> //</l>

<l xml:id="HV_App.I,41.473"><seg type="pāda" n="a">tasminn api gate putre</seg> <seg type="pāda" n="b">tṛtīyam asṛjat prabhuḥ</seg> /</l>

<l xml:id="HV_App.I,41.474"><seg type="pāda" n="a">mokṣopapattikuśalaṃ</seg> <seg type="pāda" n="b">bhūrbhuvaṃ nāma tad viduḥ</seg> //</l>

<l xml:id="HV_App.I,41.475"><seg type="pāda" n="a">āsādya so 'pi taṃ dharmaṃ</seg> <seg type="pāda" n="b">tayor evāgamad gatim</seg> /</l>

<l xml:id="HV_App.I,41.476"><seg type="pāda" n="a">evaṃ putrās trayo 'py ete</seg> <seg type="pāda" n="b">uktāḥ śaṃbhor mahātmanaḥ</seg> //</l>

<l xml:id="HV_App.I,41.477"><seg type="pāda" n="a">tān gṛhītvā sutāṃs tasya</seg> <seg type="pāda" n="b">prayātau svārjitāṃ gatim</seg> /</l>

<l xml:id="HV_App.I,41.478"><seg type="pāda" n="a">nārāyaṇaś ca bhagavān</seg> <seg type="pāda" n="b">kapilaś ca yatīśvaraḥ</seg> //</l>

<l xml:id="HV_App.I,41.479"><seg type="pāda" n="a">yaṃ kālaṃ tau gatau muktau</seg> <seg type="pāda" n="b">brahmā tat kālam eva tu</seg> /</l>

<l xml:id="HV_App.I,41.480"><seg type="pāda" n="a">tapo ghorataraṃ bhūyaḥ</seg> <seg type="pāda" n="b">saṃśritaḥ saṃśitavrataḥ</seg> //</l>

<l xml:id="HV_App.I,41.481"><seg type="pāda" n="a">na rarāma tato brahmā</seg> <seg type="pāda" n="b">prabhur ekas tapaś caran</seg> /</l>

<l xml:id="HV_App.I,41.482"><seg type="pāda" n="a">śarīrārdhāt tato bhāryāṃ</seg> <seg type="pāda" n="b">samutpāditavāñ śubhām</seg> //</l>

<note>k: corr. for samutpādivāñ :k</note>
<l xml:id="HV_App.I,41.483"><seg type="pāda" n="a">tapasā tejasā caiva</seg> <seg type="pāda" n="b">varcasā niyamena ca</seg> /</l>

<l xml:id="HV_App.I,41.484"><seg type="pāda" n="a">sadṛśīm ātmano bhāryāṃ</seg> <seg type="pāda" n="b">samarthāṃ lokasarjane</seg> //</l>

<l xml:id="HV_App.I,41.485"><seg type="pāda" n="a">sa tayā sahitas tatra</seg> <seg type="pāda" n="b">reme brahmā tapomayaḥ</seg> /</l>

<l xml:id="HV_App.I,41.486"><seg type="pāda" n="a">tataḥ prajāpatīn sarvān</seg> <seg type="pāda" n="b">sāgarān saritas tathā</seg> //</l>

<l xml:id="HV_App.I,41.487"><seg type="pāda" n="a">tato 'sṛjad vai tripadāṃ</seg> <seg type="pāda" n="b">gāyatrīṃ vedamātaram</seg> /</l>

<l xml:id="HV_App.I,41.488"><seg type="pāda" n="a">akaroc caiva caturo</seg> <seg type="pāda" n="b">vedān gāyatrisaṃbhavān</seg> //</l>

<l xml:id="HV_App.I,41.489"><seg type="pāda" n="a">ātmano 'rthe 'sṛjat putrāṃl</seg> <seg type="pāda" n="b">lokakartā pitāmahaḥ</seg> /</l>

<l xml:id="HV_App.I,41.490"><seg type="pāda" n="a">viśve prajānāṃ patayo</seg> <seg type="pāda" n="b">yebhyo lokā viniḥsṛtāḥ</seg> //</l>

<l xml:id="HV_App.I,41.491"><seg type="pāda" n="a">viśveśaṃ prathamaṃ nāma</seg> <seg type="pāda" n="b">mahātapasam ātmajam</seg> /</l>

<l xml:id="HV_App.I,41.492"><seg type="pāda" n="a">sarvāśramapadaṃ puṇyaṃ</seg> <seg type="pāda" n="b">nāmnā dharmaṃ sa sṛṣṭavān</seg> //</l>

<l xml:id="HV_App.I,41.493"><seg type="pāda" n="a">dakṣaṃ marīcim atriṃ ca</seg> <seg type="pāda" n="b">pulastyam pulahaṃ kratum</seg> /</l>

<l xml:id="HV_App.I,41.494"><seg type="pāda" n="a">vasiṣṭhaṃ gautamaṃ caiva</seg> <seg type="pāda" n="b">bhṛgum aṅgirasaṃ munim</seg> //</l>

<l xml:id="HV_App.I,41.495"><seg type="pāda" n="a">atharvabhūtā ity ete</seg> <seg type="pāda" n="b">khyātā brahmamaharṣayaḥ</seg> /</l>

<l xml:id="HV_App.I,41.496"><seg type="pāda" n="a">trayodaśasutānāṃ tu</seg> <seg type="pāda" n="b">ye vaṃśās tu maharṣiṇām</seg> //</l>

<l xml:id="HV_App.I,41.497"><seg type="pāda" n="a">aditir ditir danuḥ kālā</seg> <seg type="pāda" n="b">anāyuḥ siṃhikā muniḥ</seg> /</l>

<l xml:id="HV_App.I,41.498"><seg type="pāda" n="a">prādhā krodhā ca surasā</seg> <seg type="pāda" n="b">vinatā kadrur eva ca</seg> //</l>

<l xml:id="HV_App.I,41.499"><seg type="pāda" n="a">dakṣasyaitā duhitaraḥ</seg> <seg type="pāda" n="b">kanyā dvādaśa bhārata</seg> /</l>

<l xml:id="HV_App.I,41.500"><seg type="pāda" n="a">nakṣatrāṇi ca bhadraṃ te</seg> <seg type="pāda" n="b">saptāviṃśatir ūrjitāḥ</seg> //</l>

<l xml:id="HV_App.I,41.501"><seg type="pāda" n="a">marīceḥ kaśyapaḥ putras</seg> <seg type="pāda" n="b">tapasā nirmitaḥ prabhuḥ</seg> /</l>

<note>k: Ñ2 ins. :k</note>
<l xml:id="**HV_App.I,41.501**37:1"><seg type="pāda" n="a">dattāḥ sutāḥ kaśyapasya</seg> <seg type="pāda" n="b">dakṣeṇāmitatejasā</seg> /</l>

<l xml:id="HV_App.I,41.502"><seg type="pāda" n="a">tasmai kanyā dvādaśemā</seg> <seg type="pāda" n="b">dakṣas tā anvamanyata</seg> //</l>

<l xml:id="HV_App.I,41.503"><seg type="pāda" n="a">nakṣatrākhyāṃś ca somāya</seg> <seg type="pāda" n="b">vasave dattavān ṛṣiḥ</seg> /</l>

<note>k: corr. for nakṣatrākhyāś :k</note>
<l xml:id="HV_App.I,41.504"><seg type="pāda" n="a">rohiṇyādīni sarvāṇi</seg> <seg type="pāda" n="b">puṇyāni janamejaya</seg> //</l>

<l xml:id="HV_App.I,41.505"><seg type="pāda" n="a">lakṣmīḥ kīrtis tathā sādhyā</seg> <seg type="pāda" n="b">viśvāvasuratā śubhā</seg> /</l>

<l xml:id="HV_App.I,41.506"><seg type="pāda" n="a">devī padmodbhavā caiva</seg> <seg type="pāda" n="b">brahmaṇā nirmitāḥ purā</seg> //</l>

<l xml:id="HV_App.I,41.507"><seg type="pāda" n="a">etāḥ pañca variṣṭhā vai</seg> <seg type="pāda" n="b">suraśreṣṭhāya bhārata</seg> /</l>

<l xml:id="HV_App.I,41.508"><seg type="pāda" n="a">dattā dharmāya bhadraṃ te</seg> <seg type="pāda" n="b">brahmaṇā dṛṣṭadharmaṇā</seg> //</l>

<l xml:id="HV_App.I,41.509"><seg type="pāda" n="a">yā rūpārdhamayī patnī</seg> <seg type="pāda" n="b">brahmaṇaḥ kāmarūpiṇī</seg> /</l>

<l xml:id="HV_App.I,41.510"><seg type="pāda" n="a">surabhiḥ sā tu gaur bhūtvā</seg> <seg type="pāda" n="b">brahmāṇaṃ samupasthitā</seg> //</l>

<l xml:id="HV_App.I,41.511"><seg type="pāda" n="a">tatas tām agamad brahmā</seg> <seg type="pāda" n="b">maithune lokapūjitaḥ</seg> /</l>

<l xml:id="HV_App.I,41.512"><seg type="pāda" n="a">lokasarjanahetujño</seg> <seg type="pāda" n="b">gavām arthāya bhārata</seg> //</l>

<l xml:id="HV_App.I,41.513"><seg type="pāda" n="a">jajñe caikādaśa sutān</seg> <seg type="pāda" n="b">vipulān dharmasaṃhitān</seg> /</l>

<l xml:id="HV_App.I,41.514"><seg type="pāda" n="a">raktasaṃdhyābhrasadṛśān</seg> <seg type="pāda" n="b">dadhatas tīvratejasaḥ</seg> //</l>

<l xml:id="HV_App.I,41.515"><seg type="pāda" n="a">te rudanto dravantaś ca</seg> <seg type="pāda" n="b">bhagavantaṃ pitāmaham</seg> /</l>

<l xml:id="HV_App.I,41.516"><seg type="pāda" n="a">rodanād dravaṇāś caiva</seg> <seg type="pāda" n="b">tato rudrā iti smṛtāḥ</seg> //</l>

<l xml:id="HV_App.I,41.517"><seg type="pāda" n="a">nirṛtiś caiva sarpaś ca</seg> <seg type="pāda" n="b">tṛtīyo hy aja ekapāt</seg> /</l>

<l xml:id="HV_App.I,41.518"><seg type="pāda" n="a">mṛgavyādhaḥ pinākī ca</seg> <seg type="pāda" n="b">dahano 'theśvaraś ca vai</seg> //</l>

<l xml:id="HV_App.I,41.519"><seg type="pāda" n="a">ahirbūdhnyaś ca bhagavān</seg> <seg type="pāda" n="b">kapālī cāparājitaḥ</seg> /</l>

<l xml:id="HV_App.I,41.520"><seg type="pāda" n="a">senānīś ca mahātejā</seg> <seg type="pāda" n="b">rudrā ekādaśa smṛtāḥ</seg> //</l>

<l xml:id="HV_App.I,41.521"><seg type="pāda" n="a">tasyām eva surabhyāṃ vai</seg> <seg type="pāda" n="b">jajñivān govṛṣas tathā</seg> /</l>

<l xml:id="HV_App.I,41.522"><seg type="pāda" n="a">akṛṣṭāś ca tathā māṣāḥ</seg> <seg type="pāda" n="b">sikatāḥ pṛśnayo 'kṣatāḥ</seg> //</l>

<note>k: D3 subst. :k</note>
<l xml:id="**HV_App.I,41.522**38:1"><seg type="pāda" n="a">avayo 'jā mahiṣyaś ca</seg> <seg type="pāda" n="b">tathā prasnavaṇokṣitāḥ</seg> /</l>

<note>k: G4 ins. after line 522:k</note>
<l xml:id="**HV_App.I,41.522**39:1"><seg type="pāda" n="a">lokasarjanahetujño</seg> <seg type="pāda" n="b">gavām arthāya bhārata</seg> //</l>

<l xml:id="HV_App.I,41.523"><seg type="pāda" n="a">ajāś caikaśaphāś caiva</seg> <seg type="pāda" n="b">tathaivāmṛtam uttamam</seg> /</l>

<l xml:id="HV_App.I,41.524"><seg type="pāda" n="a">oṣadhyaḥ pravarā yāś ca</seg> <seg type="pāda" n="b">surabhyāṃ tāḥ samutthitāḥ</seg> //</l>

<l xml:id="HV_App.I,41.525"><seg type="pāda" n="a">dharmāl lakṣmyudbhavaḥ kāmaḥ</seg> <seg type="pāda" n="b">sādhyān sādhyā vyajāyata</seg> /</l>

<l xml:id="HV_App.I,41.526"><seg type="pāda" n="a">bhavaṃ ca prabhavaṃ caiva</seg> <seg type="pāda" n="b">īśānam aratiṃ tathā</seg> //</l>

<l xml:id="HV_App.I,41.527"><seg type="pāda" n="a">araṇyaṃ marutaś caiva</seg> <seg type="pāda" n="b">viśvāvasubaladhruvau</seg> /</l>

<l xml:id="HV_App.I,41.528"><seg type="pāda" n="a">mahiṣaṃ ca tanūjaṃ ca</seg> <seg type="pāda" n="b">vijñānam anaghaṃ tathā</seg> //</l>

<l xml:id="HV_App.I,41.529"><seg type="pāda" n="a">matsaraṃ ca vibhūtiṃ ca</seg> <seg type="pāda" n="b">sarve surabhisūnavaḥ</seg> /</l>

<l xml:id="HV_App.I,41.530"><seg type="pāda" n="a">suvarcasaṃ vṛṣaṃ nāgaṃ</seg> <seg type="pāda" n="b">sādhyā lokanamaskṛtāḥ</seg> //</l>

<l xml:id="HV_App.I,41.531"><seg type="pāda" n="a">vāsavānugatā devī</seg> <seg type="pāda" n="b">janayām āsa vai sutam</seg> /</l>

<l xml:id="HV_App.I,41.532"><seg type="pāda" n="a">dharaṃ ca prathamaṃ devaṃ</seg> <seg type="pāda" n="b">dvitīyaṃ dhruvam avyayam</seg> //</l>

<l xml:id="HV_App.I,41.533"><seg type="pāda" n="a">viśvāvasuṃ tṛtīyaṃ ca</seg> <seg type="pāda" n="b">caturthaṃ somam īśvaram</seg> /</l>

<note>k: Ñ2 V1 Ds2 ins. :k</note>
<l xml:id="**HV_App.I,41.533**40:1"><seg type="pāda" n="a">tato yogāyamānaṃ ca</seg> <seg type="pāda" n="b">śamas tasmād anantaram</seg> /</l>

<l xml:id="HV_App.I,41.534"><seg type="pāda" n="a">pañcamaṃ parvataṃ caiva</seg> <seg type="pāda" n="b">yogendraṃ tadanantaram</seg> //</l>

<l xml:id="HV_App.I,41.535"><seg type="pāda" n="a">saptamaṃ ca tato vāyum</seg> <seg type="pāda" n="b">aṣṭamaṃ nirṛtiṃ vasum</seg> /</l>

<l xml:id="HV_App.I,41.536"><seg type="pāda" n="a">dharmasyāpatyam etad vai</seg> <seg type="pāda" n="b">surabhyāṃ samajāyata</seg> //</l>

<l xml:id="HV_App.I,41.537"><seg type="pāda" n="a">viśve devāś ca viśvāyāṃ</seg> <seg type="pāda" n="b">dharmodbhūtā iti śrutiḥ</seg> /</l>

<note>k: B2 ins. :k</note>
<l xml:id="**HV_App.I,41.537**41:1"><seg type="pāda" n="a">dhanyaś caiva mahābāhur</seg> <seg type="pāda" n="b">vivasvāṃś ca tathaiva ca</seg> /</l>

<l xml:id="HV_App.I,41.538"><seg type="pāda" n="a">dakṣaś caiva mahābāhur</seg> <seg type="pāda" n="b">vasuś ca suta eva ca</seg> /</l>

<note>k: Ñ2 V1.3 B Ds D3.6 G3.4 ins. :k</note>
<l xml:id="**HV_App.I,41.538**42:1"><seg type="pāda" n="a">sudharmā ca mahābāhuḥ</seg> <seg type="pāda" n="b">śaṅkhapāc ca mahābalaḥ</seg> /</l>

<l xml:id="HV_App.I,41.539"><seg type="pāda" n="a">cākṣuṣasya manor ete</seg> <seg type="pāda" n="b">tathānantamahīraṇau</seg> //</l>

<l xml:id="HV_App.I,41.540"><seg type="pāda" n="a">viśvāvasusuparvāṇau</seg> <seg type="pāda" n="b">viṣṭaraś ca mahāyaśāḥ</seg> /</l>

<l xml:id="HV_App.I,41.541"><seg type="pāda" n="a">ruruś ca ṛṣiputro vai</seg> <seg type="pāda" n="b">bhāskarapratimadyutiḥ</seg> //</l>

<l xml:id="HV_App.I,41.542"><seg type="pāda" n="a">viśve devān devamātā</seg> <seg type="pāda" n="b">viśveśāñ janayat sutān</seg> /</l>

<l xml:id="HV_App.I,41.543"><seg type="pāda" n="a">marutvatī marutvanto</seg> <seg type="pāda" n="b">devān ajanayac chubhān</seg> //</l>

<l xml:id="HV_App.I,41.544"><seg type="pāda" n="a">agniś cakṣur havir jyotiḥ</seg> <seg type="pāda" n="b">sāvitraṃ mitram eva ca</seg> /</l>

<l xml:id="HV_App.I,41.545"><seg type="pāda" n="a">amaraṃ śaravṛṣṭiṃ ca</seg> <seg type="pāda" n="b">saṃkṣayaṃ ca mahābhujam</seg> //</l>

<l xml:id="HV_App.I,41.546"><seg type="pāda" n="a">virajaṃ caiva śukraṃ ca</seg> <seg type="pāda" n="b">viśvāvasuvibhāvasū</seg> /</l>

<l xml:id="HV_App.I,41.547"><seg type="pāda" n="a">aśmantaṃ citraraśmiṃ ca</seg> <seg type="pāda" n="b">tathā niṣṭavinaṃ nṛpam</seg> /</l>

<l xml:id="HV_App.I,41.548"><seg type="pāda" n="a">kuyoniṃ ca kṛtiṃ caiva</seg> <seg type="pāda" n="b">cāritraṃ bahupannagam</seg> //</l>

<l xml:id="HV_App.I,41.549"><seg type="pāda" n="a">bṛhantaṃ ca bṛhad rūpaṃ</seg> <seg type="pāda" n="b">tathaiva tapanānanam</seg> /</l>

<l xml:id="HV_App.I,41.550"><seg type="pāda" n="a">marutvatī purā jajñe</seg> <seg type="pāda" n="b">dharmād vai marutāṃ gaṇam</seg> //</l>

<l xml:id="HV_App.I,41.551"><seg type="pāda" n="a">adityāṃ jajñire rājann</seg> <seg type="pāda" n="b">ādityāḥ kaśyapād atha</seg> /</l>

<l xml:id="HV_App.I,41.552"><seg type="pāda" n="a">indro viṣṇur bhagas tvaṣṭā</seg> <seg type="pāda" n="b">varuṇo 'ṃśo 'ryamā raviḥ</seg> //</l>

<l xml:id="HV_App.I,41.553"><seg type="pāda" n="a">pūṣā mitraś ca varado</seg> <seg type="pāda" n="b">manuḥ parjanya eva ca</seg> /</l>

<l xml:id="HV_App.I,41.554"><seg type="pāda" n="a">ity ete dvādaśādityā</seg> <seg type="pāda" n="b">variṣṭhās tridivaukasaḥ</seg> //</l>

<l xml:id="HV_App.I,41.555"><seg type="pāda" n="a">ādityasya sarasvatyāṃ</seg> <seg type="pāda" n="b">jajñe putradvayaṃ śubham</seg> /</l>

<l xml:id="HV_App.I,41.556"><seg type="pāda" n="a">rūpaśreṣṭhaṃ vapuḥśreṣṭhaṃ</seg> <seg type="pāda" n="b">tridive rūpiṇāṃ varam</seg> //</l>

<note>k: Ñ2 ins. :k</note>
<l xml:id="**HV_App.I,41.556**43:1"><seg type="pāda" n="a">vairajaṃ caiva babhraṃ ca</seg> <seg type="pāda" n="b">viśvāvasum adas tathā</seg> /</l>

<l xml:id="HV_App.I,41.557"><seg type="pāda" n="a">danus tu dānavāñ jajñe</seg> <seg type="pāda" n="b">ditir daityān vyajāyata</seg> /</l>

<l xml:id="HV_App.I,41.558"><seg type="pāda" n="a">kālā tu kālakeyān vai</seg> <seg type="pāda" n="b">asurān rākṣasāṃs tathā</seg> //</l>

<l xml:id="HV_App.I,41.559"><seg type="pāda" n="a">anāyuṣāyās tanayā</seg> <seg type="pāda" n="b">vyādhayaś cādhayas tathā</seg> /</l>

<l xml:id="HV_App.I,41.560"><seg type="pāda" n="a">siṃhikā grahamātā ca</seg> <seg type="pāda" n="b">gandharvajananī muniḥ</seg> //</l>

<l xml:id="HV_App.I,41.561"><seg type="pāda" n="a">prādhā cāpsarasāṃ śreṣṭhā</seg> <seg type="pāda" n="b">apsarāś cāpy ajījanat</seg> /</l>

<l xml:id="HV_App.I,41.562"><seg type="pāda" n="a">krodhāyāḥ sarvabhūtāni</seg> <seg type="pāda" n="b">piśācāś caiva bhārata</seg> //</l>

<l xml:id="HV_App.I,41.563"><seg type="pāda" n="a">tathā pakṣigaṇāś caiva</seg> <seg type="pāda" n="b">guhyakāś ca viśāṃ pate</seg> /</l>

<l xml:id="HV_App.I,41.564"><seg type="pāda" n="a">catuṣpadāni sarvāṇi</seg> <seg type="pāda" n="b">ṛte gāvaś ca saurabhāḥ</seg> //</l>

<l xml:id="HV_App.I,41.565"><seg type="pāda" n="a">aruṇo garuḍaś caiva</seg> <seg type="pāda" n="b">vinatāyāṃ vyajāyata</seg> /</l>

<l xml:id="HV_App.I,41.566"><seg type="pāda" n="a">mahīdharān sarvanāgān</seg> <seg type="pāda" n="b">devī kadrūr vyajāyata</seg> //</l>

<l xml:id="HV_App.I,41.567"><seg type="pāda" n="a">evaṃ vivṛddhim agaman</seg> <seg type="pāda" n="b">viśve devāḥ parasparam</seg> /</l>

<l xml:id="HV_App.I,41.568"><seg type="pāda" n="a">tadā pauṣkarake rājan</seg> <seg type="pāda" n="b">prādurbhāve mahātmanaḥ</seg> //</l>

<l xml:id="HV_App.I,41.569"><seg type="pāda" n="a">purāṇaṃ puṣkaraṃ caiva</seg> <seg type="pāda" n="b">mayā dvaipāyanāc chrutaṃ</seg> /</l>

<l xml:id="HV_App.I,41.570"><seg type="pāda" n="a">kathitas te 'nupūrveṇa</seg> <seg type="pāda" n="b">saṃstutaḥ paramarṣibhiḥ</seg> //</l>

<l xml:id="HV_App.I,41.571">yaś cedam agryaṃ paramaṃ purāṇaṃ @</l>
<l xml:id="HV_App.I,41.572">sadāpramattaḥ paṭhate mahātmā |</l>
<l xml:id="HV_App.I,41.573">avāpya kāmān iha vītaśokaḥ @</l>
<l xml:id="HV_App.I,41.574">paratra sa svargaphalāni bhuṅkte ||</l>
<note>Colophon</note>
<note>k: G3.4 ins. :k</note>
<l xml:id="**HV_App.I,41.574**44:1"><seg type="pāda" n="a">kṛtaṃ naḥ paramaṃ brahman</seg> <seg type="pāda" n="b">viṣṇoś caritam adbhutaṃ</seg> /</l>

<l xml:id="**HV_App.I,41.574**44:2"><seg type="pāda" n="a">vārāhaṃ caritaṃ cāpi</seg> <seg type="pāda" n="b">nārasiṃham ataḥ param</seg> //</l>

<l xml:id="**HV_App.I,41.574**44:3"><seg type="pāda" n="a">caritraṃ vāmanasyāpi</seg> <seg type="pāda" n="b">śrutaṃ pauṣkarikaṃ tathā</seg> /</l>

<l xml:id="**HV_App.I,41.574**44:4"><seg type="pāda" n="a">dakṣasya cādhvaraṃ brahmañ</seg> <seg type="pāda" n="b">chrotum icchāmi tatvataḥ</seg> //</l>


<milestone unit="speaker" n="vaiśaṃpāyanaḥ"/>
<l xml:id="**HV_App.I,41.574**44:5"><seg type="pāda" n="a">kadācic chikhare meror</seg> <seg type="pāda" n="b">nānāratnavibhṛṣite</seg> /</l>

<l xml:id="**HV_App.I,41.574**44:6"><seg type="pāda" n="a">suraiś ca munibhiḥ sārdhaṃ</seg> <seg type="pāda" n="b">hariṇā śaṃkareṇa ca</seg> //</l>

<l xml:id="**HV_App.I,41.574**44:7"><seg type="pāda" n="a">dakṣaḥ pravartayām āsa</seg> <seg type="pāda" n="b">vājinedham anuttamam</seg> /</l>

<l xml:id="**HV_App.I,41.574**44:8"><seg type="pāda" n="a">tasmin pravṛtte yajñe tu</seg> <seg type="pāda" n="b">munayaḥ saṃśitavratāḥ</seg> /</l>

<l xml:id="**HV_App.I,41.574**44:9"><seg type="pāda" n="a">nānāvidhāni karmāṇi</seg> <seg type="pāda" n="b">cakruḥ śāstravidhānataḥ</seg> //</l>


<milestone unit="speaker" n="janamejaya uvāca"/>
<l xml:id="HV_App.I,41.575"><seg type="pāda" n="a">śrutaṃ naḥ paramaṃ brahman</seg> <seg type="pāda" n="b">svavaṃśacaritaṃ mahat</seg> /</l>

<l xml:id="HV_App.I,41.576"><seg type="pāda" n="a">divyam anyonyasaṃbhūtam</seg> <seg type="pāda" n="b">arcitaṃ bahubhir guṇaiḥ</seg> //</l>

<l xml:id="HV_App.I,41.577"><seg type="pāda" n="a">chandobhir vṛttasaṃjātaiḥ</seg> <seg type="pāda" n="b">samāsaiś ca suvistaraiḥ</seg> /</l>

<l xml:id="HV_App.I,41.578"><seg type="pāda" n="a">laghubhir madhurābhāṣair</seg> <seg type="pāda" n="b">grathitaṃ padavigrahaiḥ</seg> //</l>

<l xml:id="HV_App.I,41.579"><seg type="pāda" n="a">trivargeṇābhisaṃpannaṃ</seg> <seg type="pāda" n="b">dharmeṇārthena yojitam</seg> /</l>

<l xml:id="HV_App.I,41.580"><seg type="pāda" n="a">kāmena bahurūpeṇa</seg> <seg type="pāda" n="b">śarīrāntargatena ca</seg> //</l>

<l xml:id="HV_App.I,41.581"><seg type="pāda" n="a">brāhmaṇānāṃ prabhāvaiś ca</seg> <seg type="pāda" n="b">yodhānāṃ ca parākramaiḥ</seg> /</l>

<l xml:id="HV_App.I,41.582"><seg type="pāda" n="a">vairaniryātanaiś caiva</seg> <seg type="pāda" n="b">pratijñānāṃ ca pāragaiḥ</seg> //</l>

<l xml:id="HV_App.I,41.583"><seg type="pāda" n="a">ripuśravasi saṃbhagnair</seg> <seg type="pāda" n="b">nānubandhaḥ pracoditaḥ</seg> /</l>

<l xml:id="HV_App.I,41.584"><seg type="pāda" n="a">vaṃśayonivināśāya</seg> <seg type="pāda" n="b">mṛgeṇa dvijavigrahāt</seg> //</l>

<l xml:id="HV_App.I,41.585"><seg type="pāda" n="a">ye ca tasmin mahāraudre</seg> <seg type="pāda" n="b">saṃgrāme nihatā nṛpāḥ</seg> /</l>

<l xml:id="HV_App.I,41.586"><seg type="pāda" n="a">teṣāṃ sarvāṇi rāṣṭrāṇi</seg> <seg type="pāda" n="b">putrāḥ sarve prapedire</seg> //</l>

<l xml:id="HV_App.I,41.587"><seg type="pāda" n="a">kauravaḥ prathito rājā</seg> <seg type="pāda" n="b">bhagavacchāsanānugaḥ</seg> /</l>

<l xml:id="HV_App.I,41.588"><seg type="pāda" n="a">dharmaś ca bahudhā proktas</seg> <seg type="pāda" n="b">trayāṇāṃ varṇasaṃpadām</seg> /</l>

<l xml:id="HV_App.I,41.589"><seg type="pāda" n="a">śūrāṇām api vikhyātaḥ</seg> <seg type="pāda" n="b">svargahetur dvijarṣabha</seg> //</l>

<l xml:id="HV_App.I,41.590"><seg type="pāda" n="a">anugrahārthaṃ bhūtānāṃ</seg> <seg type="pāda" n="b">notsekāya kathaṃcana</seg> /</l>

<l xml:id="HV_App.I,41.591"><seg type="pāda" n="a">caturṇāṃ varṇasaṃjñānāṃ</seg> <seg type="pāda" n="b">pṛthak pṛthag anekadhā</seg> //</l>

<l xml:id="HV_App.I,41.592"><seg type="pāda" n="a">garbhavāsaṃ patantaś ca</seg> <seg type="pāda" n="b">bhūtānāṃ saṃprabodhitaḥ</seg> /</l>

<l xml:id="HV_App.I,41.593"><seg type="pāda" n="a">pṛcchatāṃ devasaṃcāre</seg> <seg type="pāda" n="b">kṣīṇe puṇye ca karmaṇi</seg> //</l>

<l xml:id="HV_App.I,41.594"><seg type="pāda" n="a">dāne yaś cāpi saṃyogaḥ</seg> <seg type="pāda" n="b">sa cāpi bahudhā kṛtaḥ</seg> /</l>

<l xml:id="HV_App.I,41.595"><seg type="pāda" n="a">dvābhyāṃ saṃyogavihitaṃ</seg> <seg type="pāda" n="b">madhuvāg vacanaṃ tayoḥ</seg> //</l>

<l xml:id="HV_App.I,41.596"><seg type="pāda" n="a">naitac chakyaṃ mayā khyātuṃ</seg> <seg type="pāda" n="b">bhāratādhyayanaṃ mahat</seg> /</l>

<l xml:id="HV_App.I,41.597"><seg type="pāda" n="a">ekāhena mahad brahmann</seg> <seg type="pāda" n="b">api divyena cakṣuṣā</seg> //</l>

<l xml:id="HV_App.I,41.598"><seg type="pāda" n="a">brahmaṇo 'hnas tu vistāraṃ</seg> <seg type="pāda" n="b">saṃkṣepaṃ ca susaṃgraham</seg> /</l>

<l xml:id="HV_App.I,41.599"><seg type="pāda" n="a">śrotum icchāmi bhagavan</seg> <seg type="pāda" n="b">mahat kautūhalaṃ hi me</seg> //</l>

<note>Colophon</note>

<milestone unit="speaker" n="vaiśaṃpāyana uvāca"/>
<l xml:id="HV_App.I,41.600"><seg type="pāda" n="a">śṛṇuṣvaikamanā rājan</seg> <seg type="pāda" n="b">pañcendriyasamāhitaḥ</seg> /</l>

<l xml:id="HV_App.I,41.601"><seg type="pāda" n="a">kathāṃ kathayato rājan</seg> <seg type="pāda" n="b">nirvikāreṇa cetasā</seg> //</l>

<l xml:id="HV_App.I,41.602"><seg type="pāda" n="a">brahmasaṃbandhasaṃbaddham</seg> <seg type="pāda" n="b">abaddhaṃ karmabhir nṛpa</seg> /</l>

<l xml:id="HV_App.I,41.603"><seg type="pāda" n="a">purastād brahmasaṃpannaṃ</seg> <seg type="pāda" n="b">brahmaṇo yad adakṣiṇam</seg> //</l>

<l xml:id="HV_App.I,41.604"><seg type="pāda" n="a">avyaktaṃ kāraṇaṃ yat tan</seg> <seg type="pāda" n="b">nityaṃ sadasadātmakam</seg> /</l>

<l xml:id="HV_App.I,41.605"><seg type="pāda" n="a">niṣkalaḥ puruṣas tasmāt</seg> <seg type="pāda" n="b">saṃbabhūvātmayonijaḥ</seg> //</l>

<l xml:id="HV_App.I,41.606"><seg type="pāda" n="a">divyo divyena vapuṣā</seg> <seg type="pāda" n="b">sarvabhūtapatir vibhuḥ</seg> /</l>

<l xml:id="HV_App.I,41.607"><seg type="pāda" n="a">acintyaś cāvyayaś caiva</seg> <seg type="pāda" n="b">yugānāṃ prabhavo 'vyayaḥ</seg> //</l>

<l xml:id="HV_App.I,41.608"><seg type="pāda" n="a">abhūtaś cāpy ajātaś ca</seg> <seg type="pāda" n="b">sarvatra samatāṃ gataḥ</seg> /</l>

<l xml:id="HV_App.I,41.609"><seg type="pāda" n="a">avyaktāt paramaṃ yat tat</seg> <seg type="pāda" n="b">tat purāṇavido viduḥ</seg> //</l>

<l xml:id="HV_App.I,41.610"><seg type="pāda" n="a">sarvataḥ pāṇipādāntaṃ</seg> <seg type="pāda" n="b">sarvato 'kṣiśiromukham</seg> /</l>

<l xml:id="HV_App.I,41.611"><seg type="pāda" n="a">sarvataḥ śrutimal loke</seg> <seg type="pāda" n="b">sarvam āvṛtya tiṣṭati</seg> //</l>

<l xml:id="HV_App.I,41.612"><seg type="pāda" n="a">asataś ca sataś caiva</seg> <seg type="pāda" n="b">vijñeyaṃ tatra kāraṇam</seg> /</l>

<l xml:id="HV_App.I,41.613"><seg type="pāda" n="a">avyakto vyaktarūpaś ca</seg> <seg type="pāda" n="b">carann api na dṛśyate</seg> //</l>

<l xml:id="HV_App.I,41.614"><seg type="pāda" n="a">vikārapuruṣo 'vyakto hy</seg> <seg type="pāda" n="b">arūpī rūpam āśritaḥ</seg> /</l>

<l xml:id="HV_App.I,41.615"><seg type="pāda" n="a">caraty acintyaḥ sarveṣu</seg> <seg type="pāda" n="b">gūḍho 'gnir iva dāruṣu</seg> //</l>

<l xml:id="HV_App.I,41.616"><seg type="pāda" n="a">bhūtabhavyodbhavo nāthaḥ</seg> <seg type="pāda" n="b">parameṣṭhī prajāpatiḥ</seg> /</l>

<l xml:id="HV_App.I,41.617"><seg type="pāda" n="a">prabhuḥ sarvasya lokasya</seg> <seg type="pāda" n="b">nāma cāsyeti tattvataḥ</seg> //</l>

<l xml:id="HV_App.I,41.618"><seg type="pāda" n="a">apadāt tu pado jātas</seg> <seg type="pāda" n="b">tasmān nārāyaṇo 'bhavat</seg> /</l>

<l xml:id="HV_App.I,41.619"><seg type="pāda" n="a">avyakto vyaktim āpanno</seg> <seg type="pāda" n="b">brahmayogena kāmataḥ</seg> //</l>

<l xml:id="HV_App.I,41.620"><seg type="pāda" n="a">brahmabhāvena taṃ viddhi</seg> <seg type="pāda" n="b">sa śabdaṃ labdhavān prabhuḥ</seg> /</l>

<l xml:id="HV_App.I,41.621"><seg type="pāda" n="a">prabhavaḥ sarvasya lokasya</seg> <seg type="pāda" n="b">sthāvarasya carasya ca</seg> //</l>

<l xml:id="HV_App.I,41.622"><seg type="pāda" n="a">ahaṃ tv iti sa hovāca</seg> <seg type="pāda" n="b">prajāḥ srakṣyāmi bhārata</seg> /</l>

<l xml:id="HV_App.I,41.623"><seg type="pāda" n="a">prabhavaḥ sarvabhūtānāṃ</seg> <seg type="pāda" n="b">yasya tantur imāḥ prajāḥ</seg> //</l>

<l xml:id="HV_App.I,41.624"><seg type="pāda" n="a">svabhāvāj jāyate sarvaṃ</seg> <seg type="pāda" n="b">svabhāvāc ca tathābhavat</seg> /</l>

<l xml:id="HV_App.I,41.625"><seg type="pāda" n="a">ahaṃkārasvabhāvāc ca</seg> <seg type="pāda" n="b">sa ca sarvam idaṃ jagat</seg> //</l>

<l xml:id="HV_App.I,41.626"><seg type="pāda" n="a">sarvavyāpī nirālambo</seg> <seg type="pāda" n="b">agrāhyo 'tha jayo dhruvaḥ</seg> /</l>

<l xml:id="HV_App.I,41.627"><seg type="pāda" n="a">eṣa brahmamayo jyotir</seg> <seg type="pāda" n="b">brahmaśabdena śabditaḥ</seg> //</l>

<l xml:id="HV_App.I,41.628"><seg type="pāda" n="a">avyakto vyaktim āpannaḥ</seg> <seg type="pāda" n="b">pañcabhiḥ kratulakṣanaiḥ</seg> /</l>

<l xml:id="HV_App.I,41.629"><seg type="pāda" n="a">dhārayan brahmaṇo vyaktiṃ</seg> <seg type="pāda" n="b">vividhaṃ vitataś caran</seg> //</l>

<l xml:id="HV_App.I,41.630"><seg type="pāda" n="a">atha mūrtiṃ samādhāya</seg> <seg type="pāda" n="b">svabhāvād brahmacoditaḥ</seg> /</l>

<l xml:id="HV_App.I,41.631"><seg type="pāda" n="a">sasarja salilaṃ brahmā</seg> <seg type="pāda" n="b">yena sarvam idaṃ tatam</seg> //</l>

<l xml:id="HV_App.I,41.632"><seg type="pāda" n="a">vāyuṃ pūrvam atho dṛṣṭvā</seg> <seg type="pāda" n="b">yo dhātur dhātṛsattamaḥ</seg> /</l>

<l xml:id="HV_App.I,41.633"><seg type="pāda" n="a">dhāraṇād dhātṛśabdaṃ ca</seg> <seg type="pāda" n="b">labhate lokasamjñitam</seg> //</l>

<l xml:id="HV_App.I,41.634"><seg type="pāda" n="a">tad etadvāyusaṃbhūtaṃ</seg> <seg type="pāda" n="b">kṛtsnaṃ jagad abhūt purā</seg> /</l>

<l xml:id="HV_App.I,41.635"><seg type="pāda" n="a">etad devair atikrāntaṃ</seg> <seg type="pāda" n="b">pūrvam eva sarasvati</seg> //</l>

<l xml:id="HV_App.I,41.636"><seg type="pāda" n="a">pṛthaktvaṃ gamitaṃ toyaṃ</seg> <seg type="pāda" n="b">pṛthivīśabdam icchatā</seg> /</l>

<l xml:id="HV_App.I,41.637"><seg type="pāda" n="a">ghanatvāc ca dravatvāc ca</seg> <seg type="pāda" n="b">nikhilenopalabhyate</seg> //</l>

<l xml:id="HV_App.I,41.638"><seg type="pāda" n="a">phalatvāt sīdamānāc ca</seg> <seg type="pāda" n="b">salile salilodbhavaḥ</seg> /</l>

<l xml:id="HV_App.I,41.639"><seg type="pāda" n="a">vyājahāra śubhāṃ vāṇīṃ</seg> <seg type="pāda" n="b">samantāt pūrayann iva</seg> //</l>

<l xml:id="HV_App.I,41.640"><seg type="pāda" n="a">ūrdhvaṃ vai sthātum icchāmi</seg> <seg type="pāda" n="b">saṃsīdāmy uddharasva mām</seg> /</l>

<l xml:id="HV_App.I,41.641"><seg type="pāda" n="a">gambhīratoyavivaram</seg> <seg type="pāda" n="b">ūrmivikṣobhitāntaram</seg> //</l>

<l xml:id="HV_App.I,41.642"><seg type="pāda" n="a">tejomūrtidharā devī</seg> <seg type="pāda" n="b">sarvabhūtaprarohiṇī</seg> /</l>

<l xml:id="HV_App.I,41.643"><seg type="pāda" n="a">yathāyogena saṃbhūtā</seg> <seg type="pāda" n="b">sarvatra viṣayaiṣiṇī</seg> //</l>

<l xml:id="HV_App.I,41.644"><seg type="pāda" n="a">śrutvā ca gaditaṃ tasyā</seg> <seg type="pāda" n="b">giraṃ tāṃ ca subhāṣitām</seg> /</l>

<l xml:id="HV_App.I,41.645"><seg type="pāda" n="a">varāharūpam āsthāya</seg> <seg type="pāda" n="b">nipapāta mahārṇave</seg> //</l>

<l xml:id="HV_App.I,41.646"><seg type="pāda" n="a">uddhṛtya so 'vaniṃ toyāt</seg> <seg type="pāda" n="b">kṛtvā karma suduṣkaram</seg> /</l>

<l xml:id="HV_App.I,41.647"><seg type="pāda" n="a">samādhau pralayaṃ gatvā</seg> <seg type="pāda" n="b">pralīno na ca dṛśyate</seg> //</l>

<l xml:id="HV_App.I,41.648"><seg type="pāda" n="a">yat tad brahmamayaṃ jyotir</seg> <seg type="pāda" n="b">ākāśam iti śabditam</seg> /</l>

<l xml:id="HV_App.I,41.649"><seg type="pāda" n="a">tatra brahmā samudbhūtaḥ</seg> <seg type="pāda" n="b">sarvabhūtapitāmahaḥ</seg> //</l>

<l xml:id="HV_App.I,41.650"><seg type="pāda" n="a">adyāpi manasā dhātrā</seg> <seg type="pāda" n="b">dhāryate brahmayoninā</seg> /</l>

<l xml:id="HV_App.I,41.651"><seg type="pāda" n="a">jñānayogena sūkṣmeṇa</seg> <seg type="pāda" n="b">bhūtānāṃ hitakāmyayā</seg> //</l>

<l xml:id="HV_App.I,41.652"><seg type="pāda" n="a">bhittvā tu pṛthivīmadhyam</seg> <seg type="pāda" n="b">upayāti samudbhavam</seg> /</l>

<l xml:id="HV_App.I,41.653"><seg type="pāda" n="a">tapanas tūrdhvam ātiṣṭhan</seg> <seg type="pāda" n="b">raśmibhiḥ pradahann iva</seg> //</l>

<l xml:id="HV_App.I,41.654"><seg type="pāda" n="a">tasya maṇḍalamadhyāt tu</seg> <seg type="pāda" n="b">niḥsṛtaṃ pratimaṇḍalam</seg> /</l>

<l xml:id="HV_App.I,41.655"><seg type="pāda" n="a">sa sanātanajo brahmā</seg> <seg type="pāda" n="b">saumyaṃ somatvam anvagāt</seg> //</l>

<l xml:id="HV_App.I,41.656"><seg type="pāda" n="a">somamaṇḍalaparyantāt</seg> <seg type="pāda" n="b">pavanaḥ samajāyata</seg> /</l>

<l xml:id="HV_App.I,41.657"><seg type="pāda" n="a">tadakṣaramayaṃ jyotis</seg> <seg type="pāda" n="b">tejas tejo 'bhivardhayan</seg> //</l>

<l xml:id="HV_App.I,41.658"><seg type="pāda" n="a">sa tu yogamayāj jñānāt</seg> <seg type="pāda" n="b">svabhāvād brahmasaṃbhavāt</seg> /</l>

<l xml:id="HV_App.I,41.659"><seg type="pāda" n="a">sṛjate puruṣaṃ divyaṃ</seg> <seg type="pāda" n="b">brahmayoniṃ sanātanam</seg> //</l>

<l xml:id="HV_App.I,41.660"><seg type="pāda" n="a">dravaṃ yat salilaṃ tasya</seg> <seg type="pāda" n="b">ghanaṃ yat pṛthivī bhavat</seg> /</l>

<l xml:id="HV_App.I,41.661"><seg type="pāda" n="a">chidraṃ tatra tad ākāśaṃ</seg> <seg type="pāda" n="b">jyotir yac cakṣur eva tat</seg> //</l>

<l xml:id="HV_App.I,41.662"><seg type="pāda" n="a">vāyunā spandate caiva</seg> <seg type="pāda" n="b">saṃghātāj jyotisaṃbhavaḥ</seg> /</l>

<l xml:id="HV_App.I,41.663"><seg type="pāda" n="a">puruṣāt puruśo bhāvaḥ</seg> <seg type="pāda" n="b">pañcabhūtamayo mahān</seg> //</l>

<l xml:id="HV_App.I,41.664"><seg type="pāda" n="a">bhūtātmā vai sa me tasmiṃs</seg> <seg type="pāda" n="b">tasmin dehaḥ sanātanaḥ</seg> /</l>

<l xml:id="HV_App.I,41.665"><seg type="pāda" n="a">guhāyāṃ nihitaṃ jñānaṃ</seg> <seg type="pāda" n="b">yogād yajñaḥ sanātanaḥ</seg> //</l>

<l xml:id="HV_App.I,41.666"><seg type="pāda" n="a">tapanasyaiva tad rūpaṃ</seg> <seg type="pāda" n="b">yo 'gnir vasati dehinām</seg> /</l>

<l xml:id="HV_App.I,41.667"><seg type="pāda" n="a">śarīre nityaśo yukte</seg> <seg type="pāda" n="b">dhātubhiḥ saha saṃgataḥ</seg> //</l>

<l xml:id="HV_App.I,41.668"><seg type="pāda" n="a">svabhāvāt kṣayam āyāti</seg> <seg type="pāda" n="b">svabhāvād bhavam eti ca</seg> /</l>

<l xml:id="HV_App.I,41.669"><seg type="pāda" n="a">svabhāvād vindate śāntiṃ</seg> <seg type="pāda" n="b">svabhāvāc ca na vindati</seg> //</l>

<l xml:id="HV_App.I,41.670"><seg type="pāda" n="a">indriyair vyatimūḍhātmā</seg> <seg type="pāda" n="b">mohito brahmaṇaḥ pade</seg> /</l>

<l xml:id="HV_App.I,41.671"><seg type="pāda" n="a">saṃbhavaṃ nidhanaṃ caiva</seg> <seg type="pāda" n="b">karmabhiḥ pratipadyate</seg> //</l>

<l xml:id="HV_App.I,41.672"><seg type="pāda" n="a">yāvat tad brahmaviṣayaṃ</seg> <seg type="pāda" n="b">nopayātīha jñānataḥ</seg> /</l>

<l xml:id="HV_App.I,41.673"><seg type="pāda" n="a">tāvat saṃsāram āpnoti</seg> <seg type="pāda" n="b">saṃbhavāṃś ca punaḥ punaḥ</seg> //</l>

<l xml:id="HV_App.I,41.674"><seg type="pāda" n="a">indriyair vyatirikto vai</seg> <seg type="pāda" n="b">yadā bhavati yogataḥ</seg> /</l>

<l xml:id="HV_App.I,41.675"><seg type="pāda" n="a">tadā brahmatvam āpannaḥ</seg> <seg type="pāda" n="b">pralayāgre pratiṣṭhati</seg> //</l>

<l xml:id="HV_App.I,41.676"><seg type="pāda" n="a">pratiṣiddham amuṃ lokaṃ</seg> <seg type="pāda" n="b">brahmavāṃś ca bhavaty uta</seg> /</l>

<l xml:id="HV_App.I,41.677"><seg type="pāda" n="a">na ca rāgavyayair yāti</seg> <seg type="pāda" n="b">na ca sajjati karhicit</seg> //</l>

<l xml:id="HV_App.I,41.678"><seg type="pāda" n="a">āgatiṃ ca gatiṃ caiva</seg> <seg type="pāda" n="b">nidhanaṃ saṃbhavaṃ tatha</seg> /</l>

<l xml:id="HV_App.I,41.679"><seg type="pāda" n="a">bhūtebhyo vetti sarvajñaḥ</seg> <seg type="pāda" n="b">parāṃ siddhim upāgataḥ</seg> //</l>

<l xml:id="HV_App.I,41.680"><seg type="pāda" n="a">ātmano gatayaś caiva</seg> <seg type="pāda" n="b">tathā viṣayagocaram</seg> /</l>

<l xml:id="HV_App.I,41.681"><seg type="pāda" n="a">purastāt karmanirvṛttaḥ</seg> <seg type="pāda" n="b">pade brāhme pratiṣṭhataḥ</seg> //</l>

<l xml:id="HV_App.I,41.682"><seg type="pāda" n="a">cittagranthīś ca manasā</seg> <seg type="pāda" n="b">rundhyāt pūrvāś ca yātanāḥ</seg> /</l>

<l xml:id="HV_App.I,41.683"><seg type="pāda" n="a">bhidyamanāḥ pralobhena</seg> <seg type="pāda" n="b">vāyubhinnam ivārṇavam</seg> //</l>

<l xml:id="HV_App.I,41.684"><seg type="pāda" n="a">pacyate hṛdayaṃ līnaṃ</seg> <seg type="pāda" n="b">parebhyo jñānacakṣuṣā</seg> /</l>

<l xml:id="HV_App.I,41.685"><seg type="pāda" n="a">brahmaproktam ihātmā vai</seg> <seg type="pāda" n="b">vimukto dehabandhanāt</seg> //</l>

<l xml:id="HV_App.I,41.686"><seg type="pāda" n="a">sṛjed api paraṃ lokaṃ</seg> <seg type="pāda" n="b">saṃhared api vidyayā</seg> /</l>

<l xml:id="HV_App.I,41.687"><seg type="pāda" n="a">tejomūrtir ivāviddham</seg> <seg type="pāda" n="b">iha lokaṃ ca saṃsṛjet</seg> //</l>

<l xml:id="HV_App.I,41.688"><seg type="pāda" n="a">tiryagyonau gatāṃś caiva</seg> <seg type="pāda" n="b">karmabhir nirayopamaiḥ</seg> /</l>

<l xml:id="HV_App.I,41.689"><seg type="pāda" n="a">tāny api pratimucyeta</seg> <seg type="pāda" n="b">brahmayuktena cetasā</seg> //</l>

<l xml:id="HV_App.I,41.690"><seg type="pāda" n="a">akṣaraṃ ca kṣaraṃ caiva</seg> <seg type="pāda" n="b">yogakarmāti vidyate</seg> /</l>

<l xml:id="HV_App.I,41.691"><seg type="pāda" n="a">na kṣaraṃ vidyate tatra</seg> <seg type="pāda" n="b">yad brahma karmabhir dhruvam</seg> //</l>

<note>Colophon</note>

<milestone unit="speaker" n="vaiśaṃpāyana uvāca"/>
<l xml:id="HV_App.I,41.692"><seg type="pāda" n="a">pṛthivyāṃ yat kṛtaṃ chidraṃ</seg> <seg type="pāda" n="b">tapanena vivardhatā</seg> /</l>

<l xml:id="HV_App.I,41.693"><seg type="pāda" n="a">tasmin nyasto 'tha mainākaḥ</seg> <seg type="pāda" n="b">svabhāvavihito 'calaḥ</seg> //</l>

<l xml:id="HV_App.I,41.694"><seg type="pāda" n="a">parvabhiḥ parvatatvaṃ ca</seg> <seg type="pāda" n="b">labhate nāmasaṃjñitam</seg> /</l>

<l xml:id="HV_App.I,41.695"><seg type="pāda" n="a">acalād acalatvaṃ ca</seg> <seg type="pāda" n="b">svabhāvān merur eva saḥ</seg> //</l>

<l xml:id="HV_App.I,41.696"><seg type="pāda" n="a">tasya pṛṣṭhe suvistīrṇe</seg> <seg type="pāda" n="b">nagasya sumaharddhimān</seg> /</l>

<l xml:id="HV_App.I,41.697"><seg type="pāda" n="a">tasmin sa puruṣo vyakto</seg> <seg type="pāda" n="b">vasati jyotisaṃbhavaḥ</seg> /</l>

<l xml:id="HV_App.I,41.698"><seg type="pāda" n="a">vihitaś ca svabhāvena</seg> <seg type="pāda" n="b">tenaiva paramātmanā</seg> //</l>

<l xml:id="HV_App.I,41.699"><seg type="pāda" n="a">yat tad brahmamayaṃ tejo</seg> <seg type="pāda" n="b">nihitaṃ śiraso 'ntare</seg> /</l>

<l xml:id="HV_App.I,41.700"><seg type="pāda" n="a">tasya jyotirmayaṃ rūpaṃ</seg> <seg type="pāda" n="b">dīptaṃ puruṣavigraham</seg> //</l>

<l xml:id="HV_App.I,41.701"><seg type="pāda" n="a">vadanād abhiniṣkrāntaṃ</seg> <seg type="pāda" n="b">jvalantam iva tejasā</seg> /</l>

<l xml:id="HV_App.I,41.702"><seg type="pāda" n="a">caturbhir vadanair yuktaṃ</seg> <seg type="pāda" n="b">caturbhiś ca bhujottamaiḥ</seg> //</l>

<l xml:id="HV_App.I,41.703"><seg type="pāda" n="a">vaktrād brahma sumudbhūtaṃ</seg> <seg type="pāda" n="b">brahmā brāhmaṇapuṃgavaḥ</seg> /</l>

<l xml:id="HV_App.I,41.704"><seg type="pāda" n="a">tad evaitan mahābhūtaṃ</seg> <seg type="pāda" n="b">punarbhāvatvam āgatam</seg> //</l>

<l xml:id="HV_App.I,41.705"><seg type="pāda" n="a">uddhṛtā pṛthivī devī</seg> <seg type="pāda" n="b">purastāt salilāśayā</seg> /</l>

<note>k: Ds ins. :k</note>
<l xml:id="**HV_App.I,41.705**45:1"><seg type="pāda" n="a">pañcāśatkoṭivistīrṇā</seg> <seg type="pāda" n="b">seha pūrvā mahīpate</seg> /</l>

<l xml:id="**HV_App.I,41.705**45:2"><seg type="pāda" n="a">sahaivāṇḍakaṭāhena</seg> <seg type="pāda" n="b">saśailavanakānanā</seg> //</l>

<l xml:id="HV_App.I,41.706"><seg type="pāda" n="a">brahmatvaṃ brahmaṇaḥ sthānād</seg> <seg type="pāda" n="b">aloko lokatāṃ gataḥ</seg> //</l>

<l xml:id="HV_App.I,41.707"><seg type="pāda" n="a">padasaṃdhau brahmalokaṃ</seg> <seg type="pāda" n="b">śṛṅgaṃ meros tadābhavat</seg> /</l>

<l xml:id="HV_App.I,41.708"><seg type="pāda" n="a">ucchritaṃ yojanaśataṃ</seg> <seg type="pāda" n="b">sahasraśatam eva ca</seg> //</l>

<l xml:id="HV_App.I,41.709"><seg type="pāda" n="a">evam eva ca vistāraṃ</seg> <seg type="pāda" n="b">caturbhir guṇitaṃ guṇaiḥ</seg> /</l>

<l xml:id="HV_App.I,41.710"><seg type="pāda" n="a">atha vā naiva saṃkhyātuṃ</seg> <seg type="pāda" n="b">śakyaṃ bhūtena kenacit</seg> /</l>

<l xml:id="HV_App.I,41.711"><seg type="pāda" n="a">samāsahasrair bahubhir</seg> <seg type="pāda" n="b">api divyena cetasā</seg> //</l>

<l xml:id="HV_App.I,41.712"><seg type="pāda" n="a">caturbhiḥ pārśvavistāraiḥ</seg> <seg type="pāda" n="b">śilābhir abhisaṃvṛtaiḥ</seg> /</l>

<l xml:id="HV_App.I,41.713"><seg type="pāda" n="a">nagasya yasya rājendra</seg> <seg type="pāda" n="b">vistāraiḥ śatayojanaiḥ</seg> //</l>

<l xml:id="HV_App.I,41.714"><seg type="pāda" n="a">koṭikoṭīśataguṇair</seg> <seg type="pāda" n="b">guṇitaṃ brahmavādibhiḥ</seg> /</l>

<l xml:id="HV_App.I,41.715"><seg type="pāda" n="a">yogayuktaiḥ sadā siddhair</seg> <seg type="pāda" n="b">nityaṃ brahmaparāyaṇaiḥ</seg> //</l>

<l xml:id="HV_App.I,41.716"><seg type="pāda" n="a">marudbhiḥ saha devendrai</seg> <seg type="pāda" n="b">rudraiḥ vasubhir eva ca</seg> /</l>

<l xml:id="HV_App.I,41.717"><seg type="pāda" n="a">ādityair viśvasahitai</seg> <seg type="pāda" n="b">rarakṣa vasudhādhipān</seg> //</l>

<l xml:id="HV_App.I,41.718"><seg type="pāda" n="a">rarakṣa pṛthivīṃ caiva</seg> <seg type="pāda" n="b">bhagavān viṣṇunā saha</seg> /</l>

<l xml:id="HV_App.I,41.719"><seg type="pāda" n="a">vivisvadvaruṇābhyāṃ ca</seg> <seg type="pāda" n="b">saṃghātaṃ gamitāṃ nṛpa</seg> //</l>

<l xml:id="HV_App.I,41.720"><seg type="pāda" n="a">tena brāhmaṇe vapuṣā</seg> <seg type="pāda" n="b">brahmaprāptena bhārata</seg> /</l>

<l xml:id="HV_App.I,41.721"><seg type="pāda" n="a">yat tad viṣṇumayaṃ tejaḥ</seg> <seg type="pāda" n="b">sarvatra samatāṃ gatam</seg> //</l>

<l xml:id="HV_App.I,41.722"><seg type="pāda" n="a">yat tad brahmeti vai proktaṃ</seg> <seg type="pāda" n="b">brāhmaṇair vedapāragaiḥ</seg> /</l>

<l xml:id="HV_App.I,41.723"><seg type="pāda" n="a">niyamair bahubhiḥ prāptaiḥ</seg> <seg type="pāda" n="b">satyavrataparāyaṇaiḥ</seg> //</l>

<l xml:id="HV_App.I,41.724"><seg type="pāda" n="a">evam ete trayo lokā</seg> <seg type="pāda" n="b">brāhme 'hani samāhitāḥ</seg> /</l>

<l xml:id="HV_App.I,41.725"><seg type="pāda" n="a">ahani brahma cāvyaktaṃ</seg> <seg type="pāda" n="b">vyaktaṃ prāṇe pratiṣṭhitam</seg> //</l>

<l xml:id="HV_App.I,41.726"><seg type="pāda" n="a">brahmaṇo niyataṃ karma</seg> <seg type="pāda" n="b">prabhāvena pracoditam</seg> /</l>

<l xml:id="HV_App.I,41.727"><seg type="pāda" n="a">pravartamānaṃ bhāvena</seg> <seg type="pāda" n="b">śaśvad acchalavādinām</seg> //</l>

<l xml:id="HV_App.I,41.728"><seg type="pāda" n="a">etad dhitam iti proktaṃ</seg> <seg type="pāda" n="b">brāhmaṇair vedapāragaiḥ</seg> /</l>

<l xml:id="HV_App.I,41.729"><seg type="pāda" n="a">yad ekaṃ brahma nirdiṣṭaṃ</seg> <seg type="pāda" n="b">viśvatāṃ gamitaṃ padam</seg> //</l>

<note>k: D6 subst. for line 729 :k</note>
<l xml:id="**HV_App.I,41.729**46:1"><seg type="pāda" n="a">yat tad viṣṇumayaṃ tejo</seg> <seg type="pāda" n="b">viśvatvaṃ gamitaṃ param</seg> /</l>

<l xml:id="HV_App.I,41.730"><seg type="pāda" n="a">bahutvād viprabhāvānāṃ</seg> <seg type="pāda" n="b">viśvaśabdaḥ prayujyate</seg> /</l>

<l xml:id="HV_App.I,41.731"><seg type="pāda" n="a">brāhmaṇair brahmabhūtātmā</seg> <seg type="pāda" n="b">satyavrataparāyaṇaiḥ</seg> //</l>

<l xml:id="HV_App.I,41.732"><seg type="pāda" n="a">viśvarūpaṃ manorūpaṃ</seg> <seg type="pāda" n="b">buddhirūpatvam ānayan</seg> /</l>

<l xml:id="HV_App.I,41.733"><seg type="pāda" n="a">evaṃ dvaṃdvaṃ sa bhagavān</seg> <seg type="pāda" n="b">prathamaṃ mithunaṃ sṛjat</seg> //</l>

<l xml:id="HV_App.I,41.734"><seg type="pāda" n="a">sa eva bhagavān viśvo</seg> <seg type="pāda" n="b">devyā saha sanātanaḥ</seg> /</l>

<l xml:id="HV_App.I,41.735"><seg type="pāda" n="a">vidhāya vipulān bhogān</seg> <seg type="pāda" n="b">brahmā carati sānugaḥ</seg> //</l>

<l xml:id="HV_App.I,41.736"><seg type="pāda" n="a">sa eṣa bhagavān brahmā</seg> <seg type="pāda" n="b">nityaṃ brahmavidāṃ varaḥ</seg> /</l>

<l xml:id="HV_App.I,41.737"><seg type="pāda" n="a">nirvāṇapathagāmīnām</seg> <seg type="pāda" n="b">akiṃcanapathaiṣiṇām</seg> //</l>

<l xml:id="HV_App.I,41.738"><seg type="pāda" n="a">somāt somaḥ samutpanno</seg> <seg type="pāda" n="b">dhārāsalilavigrahāt</seg> /</l>

<l xml:id="HV_App.I,41.739"><seg type="pāda" n="a">yathābhiṣikto bhūtānāṃ</seg> <seg type="pāda" n="b">senāpatye maheśvaraḥ</seg> //</l>

<l xml:id="HV_App.I,41.740"><seg type="pāda" n="a">abhiṣicya ca bhūteśaṃ</seg> <seg type="pāda" n="b">kṛtvā karma svabhāvataḥ</seg> /</l>

<l xml:id="HV_App.I,41.741"><seg type="pāda" n="a">nadati sma tadā nādaṃ</seg> <seg type="pāda" n="b">tena sā hy ucyate nadī</seg> //</l>

<l xml:id="HV_App.I,41.742"><seg type="pāda" n="a">sā brahmalokaṃ sambhāvyam</seg> <seg type="pāda" n="b">abhibhūya sahasradhā</seg> /</l>

<l xml:id="HV_App.I,41.743"><seg type="pāda" n="a">gāṃ gatā gaganād devī</seg> <seg type="pāda" n="b">saptadhā prasasāra ha</seg> //</l>

<l xml:id="HV_App.I,41.744"><seg type="pāda" n="a">sahasradhā ca rājendra</seg> <seg type="pāda" n="b">bahudhā ca punaḥ punaḥ</seg> /</l>

<l xml:id="HV_App.I,41.745"><seg type="pāda" n="a">imaṃ lokam amuṃ caiva</seg> <seg type="pāda" n="b">bhāvayan kṣarasaṃbhavam</seg> //</l>

<l xml:id="HV_App.I,41.746"><seg type="pāda" n="a">tato bhūtāni rohanti</seg> <seg type="pāda" n="b">mahābhūtaphalāni ca</seg> /</l>

<l xml:id="HV_App.I,41.747"><seg type="pāda" n="a">tataḥ sarve kriyārambhāḥ</seg> <seg type="pāda" n="b">prāvartanta manīṣiṇām</seg> //</l>

<l xml:id="HV_App.I,41.748"><seg type="pāda" n="a">caturbhir vadanais tasya</seg> <seg type="pāda" n="b">mukhapadmād viniḥsṛtā</seg> /</l>

<l xml:id="HV_App.I,41.749"><seg type="pāda" n="a">tadākṣaramayī siddhir</seg> <seg type="pāda" n="b">īśatvaṃ samupāgatā</seg> //</l>

<l xml:id="HV_App.I,41.750"><seg type="pāda" n="a">tasya jñānamayaṃ puṇyaṃ</seg> <seg type="pāda" n="b">catuṣpādaṃ sanātanam</seg> /</l>

<l xml:id="HV_App.I,41.751"><seg type="pāda" n="a">patitvenābhavad devo</seg> <seg type="pāda" n="b">brahmā cātra pitāmahaḥ</seg> //</l>

<l xml:id="HV_App.I,41.752"><seg type="pāda" n="a">pādā dharmasya catvāro</seg> <seg type="pāda" n="b">yair idaṃ dhāryate jagat</seg> /</l>

<l xml:id="HV_App.I,41.753"><seg type="pāda" n="a">brahmacaryeṇa vyaktena</seg> <seg type="pāda" n="b">gṛhasthena ca pāvane</seg> //</l>

<l xml:id="HV_App.I,41.754"><seg type="pāda" n="a">gurubhāvena vākyena</seg> <seg type="pāda" n="b">guhyamārgānugāminā</seg> /</l>

<l xml:id="HV_App.I,41.755"><seg type="pāda" n="a">ity ete dharmapādāḥ syuḥ</seg> <seg type="pāda" n="b">svargahetoḥ pracoditāḥ</seg> //</l>

<l xml:id="HV_App.I,41.756"><seg type="pāda" n="a">nyāyād dharmeṇa guhyena</seg> <seg type="pāda" n="b">somo vardhati maṇḍale</seg> /</l>

<l xml:id="HV_App.I,41.757"><seg type="pāda" n="a">brahmā sabrahmacaraṇā</seg> <seg type="pāda" n="b">vedā vartanti śāśvatāḥ</seg> //</l>

<l xml:id="HV_App.I,41.758"><seg type="pāda" n="a">gṛhasthān abhivākyena</seg> <seg type="pāda" n="b">tṛpyanti pitaras tadā</seg> /</l>

<l xml:id="HV_App.I,41.759"><seg type="pāda" n="a">ṛṣayo 'pi ca dharmeṇa</seg> <seg type="pāda" n="b">nagasya śirasi sthitāḥ</seg> //</l>

<l xml:id="HV_App.I,41.760"><seg type="pāda" n="a">nagasya tasya saṃpaśya</seg> <seg type="pāda" n="b">meroḥ śikharam uttamam</seg> /</l>

<l xml:id="HV_App.I,41.761"><seg type="pāda" n="a">padbhyāṃ saṃpīḍya vṛṣaṇāv</seg> <seg type="pāda" n="b">ṛṣibhis tair vicāryate</seg> //</l>

<l xml:id="HV_App.I,41.762"><seg type="pāda" n="a">grīvāṃ nigṛhya pṛṣṭhaṃ ca</seg> <seg type="pāda" n="b">vināmya prahasann iva</seg> /</l>

<l xml:id="HV_App.I,41.763"><seg type="pāda" n="a">nābhideśe karau nyasya</seg> <seg type="pāda" n="b">sarvaśo 'ṅgāni saṃkṣipan</seg> //</l>

<l xml:id="HV_App.I,41.764"><seg type="pāda" n="a">mūrdhni brahma samutkṣipya</seg> <seg type="pāda" n="b">manasā sa pitāmahaḥ</seg> /</l>

<l xml:id="HV_App.I,41.765"><seg type="pāda" n="a">asṛjan manasā viṣṇuṃ</seg> <seg type="pāda" n="b">yogād yogeśvarasya ca</seg> //</l>

<l xml:id="HV_App.I,41.766"><seg type="pāda" n="a">vyatiriktendriyo viṣṇur</seg> <seg type="pāda" n="b">bimbād bimbam ivoddhṛtaḥ</seg> /</l>

<l xml:id="HV_App.I,41.767"><seg type="pāda" n="a">tejomūrtidharo devo</seg> <seg type="pāda" n="b">nabhasīndur ivoditaḥ</seg> //</l>

<l xml:id="HV_App.I,41.768"><seg type="pāda" n="a">rarāja brahmayogena</seg> <seg type="pāda" n="b">sahasrāṃśur ivāparaḥ</seg> /</l>

<l xml:id="HV_App.I,41.769"><seg type="pāda" n="a">virājan nabhaso madhye</seg> <seg type="pāda" n="b">prabhābhir atulaṃ prabhuḥ</seg> //</l>

<l xml:id="HV_App.I,41.770"><seg type="pāda" n="a">nopalabhyati mūḍhātmā</seg> <seg type="pāda" n="b">pratyakṣaṃ brahma śāśvatam</seg> /</l>

<l xml:id="HV_App.I,41.771"><seg type="pāda" n="a">lalāṭamadhye tiṣṭhantaṃ</seg> <seg type="pāda" n="b">dvidhābhūtaṃ kriyāṃ prati</seg> //</l>

<l xml:id="HV_App.I,41.772"><seg type="pāda" n="a">jyotiś cakṣuṣi saṃbaddhaṃ</seg> <seg type="pāda" n="b">bimbaṃ bhāskarasomayoḥ</seg> /</l>

<l xml:id="HV_App.I,41.773"><seg type="pāda" n="a">buddhyā pūrvaṃ tu paśyanti</seg> <seg type="pāda" n="b">adhyātmaviṣaye ratāḥ</seg> //</l>

<l xml:id="HV_App.I,41.774"><seg type="pāda" n="a">brāhmaṇā vedavidvāṃsaḥ</seg> <seg type="pāda" n="b">satyavrataparāyaṇāḥ</seg> /</l>

<l xml:id="HV_App.I,41.775"><seg type="pāda" n="a">netare jātu paśyanti</seg> <seg type="pāda" n="b">adhyātmaṃ nāvabudhyate</seg> //</l>

<l xml:id="HV_App.I,41.776"><seg type="pāda" n="a">hiṃsāyogair ayogātmā</seg> <seg type="pāda" n="b">sarvaprāṇadharair nṛpa</seg> /</l>

<l xml:id="HV_App.I,41.777"><seg type="pāda" n="a">bhūtayo bhuvi bhūteśo</seg> <seg type="pāda" n="b">mohaprāptena cetasā</seg> //</l>

<l xml:id="HV_App.I,41.778"><seg type="pāda" n="a">karmabhiḥ kutsitair anyaiḥ</seg> <seg type="pāda" n="b">sarvaprāṇavadhaiṣiṇām</seg> /</l>

<l xml:id="HV_App.I,41.779"><seg type="pāda" n="a">narāṇāṃ yogam ādhāya</seg> <seg type="pāda" n="b">sveṣu gātreṣu bhārata</seg> //</l>

<l xml:id="HV_App.I,41.780"><seg type="pāda" n="a">samāhitamanā brahmā</seg> <seg type="pāda" n="b">mokṣaprāptena hetunā</seg> /</l>

<l xml:id="HV_App.I,41.781"><seg type="pāda" n="a">candramaṇḍalasaṃsthānaṃ</seg> <seg type="pāda" n="b">jyotis tejo mahat tadā</seg> //</l>

<l xml:id="HV_App.I,41.782"><seg type="pāda" n="a">praviśya hṛdayaṃ kṣipraṃ</seg> <seg type="pāda" n="b">gāyatryā nayanāntare</seg> /</l>

<l xml:id="HV_App.I,41.783"><seg type="pāda" n="a">garbhasya saṃbhavo yaś ca</seg> <seg type="pāda" n="b">caturdhā puruṣātmakaḥ</seg> //</l>

<l xml:id="HV_App.I,41.784"><seg type="pāda" n="a">brahmatejomayo 'vyaktaḥ</seg> <seg type="pāda" n="b">śāśvato 'tha dhruvo 'vyayaḥ</seg> /</l>

<l xml:id="HV_App.I,41.785"><seg type="pāda" n="a">na cendriyaguṇair yukto</seg> <seg type="pāda" n="b">yuktas tejoguṇena ca</seg> //</l>

<l xml:id="HV_App.I,41.786"><seg type="pāda" n="a">candrāṃśuvimalaprakhyo</seg> <seg type="pāda" n="b">bhrajiṣṇur brahmasaṃsthitaḥ</seg> /</l>

<l xml:id="HV_App.I,41.787"><seg type="pāda" n="a">netrābhyāṃ janayad devo</seg> <seg type="pāda" n="b">ṛgvedaṃ yajuṣā saha</seg> //</l>

<l xml:id="HV_App.I,41.788"><seg type="pāda" n="a">sāmavedaṃ ca jihvāgrād</seg> <seg type="pāda" n="b">atharvāṇaṃ ca mūrdhataḥ</seg> /</l>

<l xml:id="HV_App.I,41.789"><seg type="pāda" n="a">jātamātrās tu te vedāḥ</seg> <seg type="pāda" n="b">kṣetraṃ vindanti tattvataḥ</seg> //</l>

<l xml:id="HV_App.I,41.790"><seg type="pāda" n="a">tena vedatvam āpannā</seg> <seg type="pāda" n="b">yasmād vindanti tatpadam</seg> /</l>

<l xml:id="HV_App.I,41.791"><seg type="pāda" n="a">te sṛjanti tadā vedā</seg> <seg type="pāda" n="b">brahma pūrvaṃ sanātanam</seg> //</l>

<l xml:id="HV_App.I,41.792"><seg type="pāda" n="a">puruṣaṃ divyarūpābhaṃ</seg> <seg type="pāda" n="b">svaiḥ svair bhāvair manobhavaiḥ</seg> /</l>

<l xml:id="HV_App.I,41.793"><seg type="pāda" n="a">atharvaṇas tu yo bhāgaḥ</seg> <seg type="pāda" n="b">śīrṣaṃ yajñasya tat smṛtam</seg> //</l>

<l xml:id="HV_App.I,41.794"><seg type="pāda" n="a">grīvābāhvantaraṃ caiva</seg> <seg type="pāda" n="b">ṛgbhāgaḥ sa bhavet tataḥ</seg> /</l>

<l xml:id="HV_App.I,41.795"><seg type="pāda" n="a">hṛdayaṃ caiva pārśvaṃ ca</seg> <seg type="pāda" n="b">sāmabhāgas tu nirmitaḥ</seg> /</l>

<l xml:id="HV_App.I,41.796"><seg type="pāda" n="a">bastiśīrṣaṃ kaṭīdeśaṃ</seg> <seg type="pāda" n="b">jaṅghorucaraṇaiḥ saha</seg> //</l>

<l xml:id="HV_App.I,41.797"><seg type="pāda" n="a">evam eṣa yajurbhāgaḥ</seg> <seg type="pāda" n="b">saṃghāto yajñakalpitaḥ</seg> /</l>

<l xml:id="HV_App.I,41.798"><seg type="pāda" n="a">puruṣo divyarūpābhaḥ</seg> <seg type="pāda" n="b">saṃbhūto hy amarāt padāt</seg> //</l>

<l xml:id="HV_App.I,41.799"><seg type="pāda" n="a">sa hi vedamayo yajñaḥ</seg> <seg type="pāda" n="b">sarvabhūtasukhāvahaḥ</seg> /</l>

<l xml:id="HV_App.I,41.800"><seg type="pāda" n="a">ubhayor lokayos tāta</seg> <seg type="pāda" n="b">hiṃsāvarjyaḥ sanātanaḥ</seg> //</l>

<l xml:id="HV_App.I,41.801"><seg type="pāda" n="a">yogārambhaṃ karmasādhyaṃ</seg> <seg type="pāda" n="b">brahmacaryaṃ sanātanam</seg> /</l>

<l xml:id="HV_App.I,41.802"><seg type="pāda" n="a">prabhavaṃ sarvabhūtānāṃ</seg> <seg type="pāda" n="b">yo vindati sa vedavit</seg> //</l>

<l xml:id="HV_App.I,41.803"><seg type="pāda" n="a">sa siddhaḥ procyate loke</seg> <seg type="pāda" n="b">siddhir eva na saṃśayaḥ</seg> /</l>

<l xml:id="HV_App.I,41.804"><seg type="pāda" n="a">nirmuktaiḥ sarvakarmabhyo</seg> <seg type="pāda" n="b">munibhir vedapāragaiḥ</seg> //</l>

<l xml:id="HV_App.I,41.805"><seg type="pāda" n="a">vaiṣṇavaṃ yajñam ity evaṃ</seg> <seg type="pāda" n="b">bruvate vedapāragāḥ</seg> /</l>

<l xml:id="HV_App.I,41.806"><seg type="pāda" n="a">brāhmaṇā niyamaśrāntā</seg> <seg type="pāda" n="b">vedopaniṣade pade</seg> //</l>


<milestone unit="speaker" n="janamejaya uvāca"/>
<l xml:id="HV_App.I,41.807"><seg type="pāda" n="a">cetasas tūpalambho hi</seg> <seg type="pāda" n="b">manogrāhyasya kāmataḥ</seg> /</l>

<l xml:id="HV_App.I,41.808"><seg type="pāda" n="a">kāraṇaṃ śrotum icchāmi</seg> <seg type="pāda" n="b">yathātattvaṃ mahāmune</seg> //</l>


<milestone unit="speaker" n="vaiśaṃpāyana uvāca"/>
<l xml:id="HV_App.I,41.809"><seg type="pāda" n="a">na hy asya kāraṇaṃ kiṃcid</seg> <seg type="pāda" n="b">bāhyaṃ bhavati bhārata</seg> /</l>

<l xml:id="HV_App.I,41.810"><seg type="pāda" n="a">antargataṃ kāraṇaṃ tu</seg> <seg type="pāda" n="b">śārīraṃ mānasaṃ nṛpa</seg> /</l>

<l xml:id="HV_App.I,41.811"><seg type="pāda" n="a">yena vedyaṃ vidur martyā</seg> <seg type="pāda" n="b">brāhmaṇāḥ saṃśitavratāḥ</seg> //</l>

<l xml:id="HV_App.I,41.812"><seg type="pāda" n="a">avedyam api vedyaṃ ca</seg> <seg type="pāda" n="b">śakyaṃ vettuṃ na karmaṇā</seg> /</l>

<l xml:id="HV_App.I,41.813"><seg type="pāda" n="a">brāhmaṇena vinītena</seg> <seg type="pāda" n="b">sadā brahmaniṣeviṇā</seg> /</l>

<l xml:id="HV_App.I,41.814"><seg type="pāda" n="a">sadā viditatattvena</seg> <seg type="pāda" n="b">siddhihetor mahīpate</seg> //</l>

<l xml:id="HV_App.I,41.815"><seg type="pāda" n="a">sadā caiva śucir bhūtvā</seg> <seg type="pāda" n="b">niyato brahmakarmaṇā</seg> /</l>

<l xml:id="HV_App.I,41.816"><seg type="pāda" n="a">upatiṣṭheta sa guruṃ</seg> <seg type="pāda" n="b">baddhāñjalipuṭo dvijaḥ</seg> //</l>

<l xml:id="HV_App.I,41.817"><seg type="pāda" n="a">sāyaṃ prātaś ca tattvajño</seg> <seg type="pāda" n="b">mokṣakarmāṇi kārayet</seg> /</l>

<l xml:id="HV_App.I,41.818"><seg type="pāda" n="a">vinīto brahmabhāvena</seg> <seg type="pāda" n="b">samāhitamatir muniḥ</seg> //</l>

<l xml:id="HV_App.I,41.819"><seg type="pāda" n="a">saṃprapadyeta manasā</seg> <seg type="pāda" n="b">vaiṣṇavaṃ padam uttamam</seg> /</l>

<l xml:id="HV_App.I,41.820"><seg type="pāda" n="a">dhyāyann eva prasīdeta</seg> <seg type="pāda" n="b">samāhitamatir dvijaḥ</seg> //</l>

<l xml:id="HV_App.I,41.821"><seg type="pāda" n="a">sa gacchet paramaṃ brahma</seg> <seg type="pāda" n="b">nirvikāreṇa cetasā</seg> /</l>

<l xml:id="HV_App.I,41.822"><seg type="pāda" n="a">apunarbhavabhāvajño</seg> <seg type="pāda" n="b">nirmamo bhāvabandhanāt</seg> //</l>

<l xml:id="HV_App.I,41.823"><seg type="pāda" n="a">tad evākṣaram ity āhur</seg> <seg type="pāda" n="b">yat tad brahma sanātanam</seg> /</l>

<l xml:id="HV_App.I,41.824"><seg type="pāda" n="a">na hi tat karmayogena</seg> <seg type="pāda" n="b">vidyāyogena darśitam</seg> //</l>

<l xml:id="HV_App.I,41.825"><seg type="pāda" n="a">brāhmaṇānāṃ vinītānāṃ</seg> <seg type="pāda" n="b">vaiṣṇave padasaṃcaye</seg> /</l>

<l xml:id="HV_App.I,41.826"><seg type="pāda" n="a">sarvadravyātiriktānāṃ</seg> <seg type="pāda" n="b">kāmayogavigarhiṇām</seg> //</l>

<l xml:id="HV_App.I,41.827"><seg type="pāda" n="a">apunarbhāvināṃ lokāḥ</seg> <seg type="pāda" n="b">karmayogapratiṣṭhitāḥ</seg> /</l>

<l xml:id="HV_App.I,41.828"><seg type="pāda" n="a">anādānena manasā</seg> <seg type="pāda" n="b">rājan karmaṇi karmaṇi</seg> //</l>

<l xml:id="HV_App.I,41.829"><seg type="pāda" n="a">ādānād badhyate jantur</seg> <seg type="pāda" n="b">nirādānāt pramucyate</seg> /</l>

<l xml:id="HV_App.I,41.830"><seg type="pāda" n="a">brahmaṇebhyaḥ kriyāprāptir</seg> <seg type="pāda" n="b">jantoḥ pūrvāj janādhipa</seg> //</l>

<l xml:id="HV_App.I,41.831"><seg type="pāda" n="a">muktaś cendriyabandhena</seg> <seg type="pāda" n="b">prātaś ca paramaṃ padam</seg> /</l>

<l xml:id="HV_App.I,41.832"><seg type="pāda" n="a">na bhūyaḥ punar āyāti</seg> <seg type="pāda" n="b">mānuṣaṃ dehavigraham</seg> //</l>

<note>Colophon</note>

<milestone unit="speaker" n="janamejaya uvāca"/>
<l xml:id="HV_App.I,41.833"><seg type="pāda" n="a">upasargaṃ ca yogaṃ ca</seg> <seg type="pāda" n="b">dhyātavyaṃ caiva yat padam</seg> /</l>

<l xml:id="HV_App.I,41.834"><seg type="pāda" n="a">siddhiṃ siddhiguṇāṃś caiva</seg> <seg type="pāda" n="b">śrotum icchāmi tattvataḥ</seg> //</l>


<milestone unit="speaker" n="vaiśaṃpāyana uvāca"/>
<l xml:id="HV_App.I,41.835"><seg type="pāda" n="a">śṛṇu vistarataḥ sarvaṃ</seg> <seg type="pāda" n="b">yathā pṛcchasi medhayā</seg> /</l>

<l xml:id="HV_App.I,41.836"><seg type="pāda" n="a">upapannena manasā</seg> <seg type="pāda" n="b">brahmādīnām anekadhā</seg> //</l>

<l xml:id="HV_App.I,41.837"><seg type="pāda" n="a">pañcendriyaguṇāṃs tyaktvā</seg> <seg type="pāda" n="b">paśyato brahmaṇo nṛpa</seg> /</l>

<l xml:id="HV_App.I,41.838"><seg type="pāda" n="a">yogayuktena manasā</seg> <seg type="pāda" n="b">pañcendriyanivāsinaḥ</seg> //</l>

<l xml:id="HV_App.I,41.839"><seg type="pāda" n="a">brahmaṇaś cintayānasya</seg> <seg type="pāda" n="b">brahmayajñaṃ sanātanam</seg> /</l>

<l xml:id="HV_App.I,41.840"><seg type="pāda" n="a">bahurūpam anaiśvaryāt</seg> <seg type="pāda" n="b">pravakṣyāmi nibodha tat</seg> //</l>

<l xml:id="HV_App.I,41.841"><seg type="pāda" n="a">pañcendriyasya grāmasya</seg> <seg type="pāda" n="b">navadvārasya bhārata</seg> /</l>

<l xml:id="HV_App.I,41.842"><seg type="pāda" n="a">kāmakrodhaniruddhasya</seg> <seg type="pāda" n="b">saṃniruddhasya medhayā</seg> //</l>

<l xml:id="HV_App.I,41.843"><seg type="pāda" n="a">tejasā mūrdhni cādhāya</seg> <seg type="pāda" n="b">dhūmo dodhūyate mahān</seg> /</l>

<l xml:id="HV_App.I,41.844"><seg type="pāda" n="a">nīlalohitavarṇābhaḥ</seg> <seg type="pāda" n="b">pītaiḥ śvetaiś ca dhātubhiḥ</seg> //</l>

<l xml:id="HV_App.I,41.845"><seg type="pāda" n="a">mañjiṣṭhārāgavarṇābhaiḥ</seg> <seg type="pāda" n="b">kapotasadṛśais tathā</seg> /</l>

<l xml:id="HV_App.I,41.846"><seg type="pāda" n="a">śuddhavaidūryavarṇābhaiḥ</seg> <seg type="pāda" n="b">padmavarṇadalaprabhaiḥ</seg> //</l>

<l xml:id="HV_App.I,41.847"><seg type="pāda" n="a">sphāṭikair maṇivarṇābhair</seg> <seg type="pāda" n="b">nāgendrasadṛśais tathā</seg> /</l>

<l xml:id="HV_App.I,41.848"><seg type="pāda" n="a">indragopakavarṇābhaiś</seg> <seg type="pāda" n="b">candrāṃśusalilaprabhaiḥ</seg> //</l>

<l xml:id="HV_App.I,41.849"><seg type="pāda" n="a">bahuvarṇaiḥ sadhūmaughair</seg> <seg type="pāda" n="b">indrāyudhasamapramaiḥ</seg> /</l>

<l xml:id="HV_App.I,41.850"><seg type="pāda" n="a">saṃpatadbhiś ca yugapan</seg> <seg type="pāda" n="b">meghair iva samāgame</seg> //</l>

<l xml:id="HV_App.I,41.851"><seg type="pāda" n="a">nirudhyanta ivākāśaṃ</seg> <seg type="pāda" n="b">pakṣavadbhir ivādribhiḥ</seg> /</l>

<l xml:id="HV_App.I,41.852"><seg type="pāda" n="a">te dhūmavarṇasaṃghātā</seg> <seg type="pāda" n="b">ghanāḥ saliladhāriṇaḥ</seg> /</l>

<l xml:id="HV_App.I,41.853"><seg type="pāda" n="a">nirvemuś caiva toyaughān</seg> <seg type="pāda" n="b">viviśur vasudhātalam</seg> //</l>

<l xml:id="HV_App.I,41.854"><seg type="pāda" n="a">mūrdhni caiva mahān agnir</seg> <seg type="pāda" n="b">mānaso dhūyate prabhuḥ</seg> /</l>

<l xml:id="HV_App.I,41.855"><seg type="pāda" n="a">yuktaḥ paramayogena</seg> <seg type="pāda" n="b">śataśo 'rcibhir āvṛttaḥ</seg> //</l>

<l xml:id="HV_App.I,41.856"><seg type="pāda" n="a">tasyāgner visphuliṅgānāṃ</seg> <seg type="pāda" n="b">sahasrāṇi śatāni ca</seg> /</l>

<l xml:id="HV_App.I,41.857"><seg type="pāda" n="a">visasruḥ sarvagātrebhyo</seg> <seg type="pāda" n="b">jyalantīva yugāgnayaḥ</seg> //</l>

<l xml:id="HV_App.I,41.858"><seg type="pāda" n="a">yāvantyo varṣadhārāś ca</seg> <seg type="pāda" n="b">tāvantyo 'rcyo 'nalasya tu</seg> /</l>

<l xml:id="HV_App.I,41.859"><seg type="pāda" n="a">sameyur vāridhārābhir</seg> <seg type="pāda" n="b">vipule vasudhātale</seg> //</l>

<l xml:id="HV_App.I,41.860"><seg type="pāda" n="a">varṇābhyāṃ yujyamānaś ca</seg> <seg type="pāda" n="b">vāyur dodhūyate mahān</seg> /</l>

<l xml:id="HV_App.I,41.861"><seg type="pāda" n="a">divyasiddhaguṇodbhūtaḥ</seg> <seg type="pāda" n="b">sūkṣmaḥ prāṇavivardhanaḥ</seg> //</l>

<l xml:id="HV_App.I,41.862"><seg type="pāda" n="a">vegavān bhīmanirghoṣo</seg> <seg type="pāda" n="b">balavān prāṇagocaraḥ</seg> /</l>

<l xml:id="HV_App.I,41.863"><seg type="pāda" n="a">tair eva cāgnisaṃghātair</seg> <seg type="pāda" n="b">dhātubhiḥ saha saṃgataḥ</seg> //</l>

<l xml:id="HV_App.I,41.864"><seg type="pāda" n="a">sahasraśo 'tha śataśo</seg> <seg type="pāda" n="b">mūrtiṃ kṛtvā pṛthagvidhām</seg> /</l>

<l xml:id="HV_App.I,41.865"><seg type="pāda" n="a">agnir vāyujalaṃ bhūmir</seg> <seg type="pāda" n="b">dhātavo brahmacoditāḥ</seg> //</l>

<l xml:id="HV_App.I,41.866"><seg type="pāda" n="a">samavāyatvam āpannā</seg> <seg type="pāda" n="b">bījabhūtā mahīpate</seg> /</l>

<l xml:id="HV_App.I,41.867"><seg type="pāda" n="a">saṃghātaṃ brahmavegena</seg> <seg type="pāda" n="b">dhātavo gamitā nṛpa</seg> //</l>

<l xml:id="HV_App.I,41.868"><seg type="pāda" n="a">yadbrahma cakṣuṣor madhye</seg> <seg type="pāda" n="b">sa sūkṣmaḥ puruṣo virāṭ</seg> /</l>

<l xml:id="HV_App.I,41.869"><seg type="pāda" n="a">tayor anyān bahūn sukṣmān</seg> <seg type="pāda" n="b">sasṛje puruṣottamaḥ</seg> //</l>

<l xml:id="HV_App.I,41.870"><seg type="pāda" n="a">sa eṣa bhagavān viṣṇur</seg> <seg type="pāda" n="b">vyaktāvyaktaḥ sanātanaḥ</seg> /</l>

<l xml:id="HV_App.I,41.871"><seg type="pāda" n="a">ādhāraḥ sarvabhūtānāṃ</seg> <seg type="pāda" n="b">pralaye pralayāntakṛt</seg> //</l>

<l xml:id="HV_App.I,41.872"><seg type="pāda" n="a">taṃ mūrdhni dhātubhir baddhaṃ</seg> <seg type="pāda" n="b">viśanti brahmacoditāḥ</seg> /</l>

<l xml:id="HV_App.I,41.873"><seg type="pāda" n="a">te 'ntarā puruṣāḥ sarve</seg> <seg type="pāda" n="b">jñātāraḥ sukhaduḥkhayoḥ</seg> //</l>

<l xml:id="HV_App.I,41.874"><seg type="pāda" n="a">atha ceṣṭitum ārabdhā</seg> <seg type="pāda" n="b">mūrtayo brahmasaṃmitāḥ</seg> /</l>

<l xml:id="HV_App.I,41.875"><seg type="pāda" n="a">bhittvā ca dharaṇīṃ devīṃ</seg> <seg type="pāda" n="b">prapadyante diśo daśa</seg> //</l>

<l xml:id="HV_App.I,41.876"><seg type="pāda" n="a">ity ete pārthivāḥ sarve</seg> <seg type="pāda" n="b">ṛṣayo brahmanirmitāḥ</seg> /</l>

<l xml:id="HV_App.I,41.877"><seg type="pāda" n="a">tatraiva pralayaṃ yātā</seg> <seg type="pāda" n="b">bhūmitvam upayānti ca</seg> //</l>

<l xml:id="HV_App.I,41.878"><seg type="pāda" n="a">karmakṣayād vimucyante</seg> <seg type="pāda" n="b">dhātubhiḥ karmabandhanaiḥ</seg> /</l>

<l xml:id="HV_App.I,41.879"><seg type="pāda" n="a">karmakṣayād vimuktatvād</seg> <seg type="pāda" n="b">indriyāṇāṃ ca bandhanāt</seg> /</l>

<l xml:id="HV_App.I,41.880"><seg type="pāda" n="a">tām eva prakṛtiṃ yānti</seg> <seg type="pāda" n="b">ajñātāṃ karmagocaraiḥ</seg> //</l>

<l xml:id="HV_App.I,41.881"><seg type="pāda" n="a">kṣarād dhūmakṣayaṃ caiva</seg> <seg type="pāda" n="b">agnigarbhās tapomayāḥ</seg> /</l>

<l xml:id="HV_App.I,41.882"><seg type="pāda" n="a">yena tantur iva cchanno</seg> <seg type="pāda" n="b">bhāvābhāvaḥ pravartate</seg> //</l>

<l xml:id="HV_App.I,41.883"><seg type="pāda" n="a">dhūmād abhrās tu saṃbhūtā</seg> <seg type="pāda" n="b">abhrāt toyaṃ sunirmalam</seg> /</l>

<l xml:id="HV_App.I,41.884"><seg type="pāda" n="a">jagatī jalāt tu saṃbhūtā</seg> <seg type="pāda" n="b">jagaty eva ca yat phalam</seg> //</l>

<l xml:id="HV_App.I,41.885"><seg type="pāda" n="a">phalād rasaś ca saṃjajñe</seg> <seg type="pāda" n="b">rasāt prāṇaś ca dehinām</seg> /</l>

<l xml:id="HV_App.I,41.886"><seg type="pāda" n="a">rasas tu tanmayo jajñe</seg> <seg type="pāda" n="b">yat tad brahma sanātanam</seg> //</l>

<l xml:id="HV_App.I,41.887"><seg type="pāda" n="a">pradhānaṃ brahma uddiṣṭaṃ</seg> <seg type="pāda" n="b">bahubhiḥ kāraṇāntaraiḥ</seg> /</l>

<l xml:id="HV_App.I,41.888"><seg type="pāda" n="a">brāhmaṇais tapasi śrāntaiḥ</seg> <seg type="pāda" n="b">satyavrataparāyaṇaiḥ</seg> //</l>

<l xml:id="HV_App.I,41.889"><seg type="pāda" n="a">avyaktād vyaktim āpannaṃ</seg> <seg type="pāda" n="b">svena bhāvena bhārata</seg> /</l>

<l xml:id="HV_App.I,41.890"><seg type="pāda" n="a">antaḥsthaṃ sarvabhūteṣu</seg> <seg type="pāda" n="b">carantaṃ vidyayā saha</seg> //</l>

<l xml:id="HV_App.I,41.891"><seg type="pāda" n="a">karma karteti rājendra</seg> <seg type="pāda" n="b">viṣayastham anekadhā</seg> /</l>

<l xml:id="HV_App.I,41.892"><seg type="pāda" n="a">nopalabhyati cakṣurbhyāṃ</seg> <seg type="pāda" n="b">tapasā dagdhakilbiṣaiḥ</seg> //</l>

<l xml:id="HV_App.I,41.893"><seg type="pāda" n="a">upalabhyati cakṣurbhyāṃ</seg> <seg type="pāda" n="b">jñānibhir brahmavādibhiḥ</seg> /</l>

<l xml:id="HV_App.I,41.894"><seg type="pāda" n="a">niḥsṛtas tu bhruvor madhyān</seg> <seg type="pāda" n="b">meghamukta ivāṃśumān</seg> //</l>

<l xml:id="HV_App.I,41.895"><seg type="pāda" n="a">caradbhiḥ pakṣival loke</seg> <seg type="pāda" n="b">nirdvaṃdvair niṣparigrahaiḥ</seg> /</l>

<l xml:id="HV_App.I,41.896"><seg type="pāda" n="a">yogadharmeṇa kauravya</seg> <seg type="pāda" n="b">dhruvam āsādyate phalam</seg> //</l>

<l xml:id="HV_App.I,41.897"><seg type="pāda" n="a">prādurbhāvaṃ kṣayaṃ caiva</seg> <seg type="pāda" n="b">bhūtasya nidhanaṃ tathā</seg> /</l>

<l xml:id="HV_App.I,41.898"><seg type="pāda" n="a">vidhatte śataśo brahmā</seg> <seg type="pāda" n="b">saṃkṣaye ca bhavet tathā</seg> //</l>

<l xml:id="HV_App.I,41.899"><seg type="pāda" n="a">karmaṇaḥ karmayogajño</seg> <seg type="pāda" n="b">bhūtebhyo nātra saṃśayaḥ</seg> /</l>

<l xml:id="HV_App.I,41.900"><seg type="pāda" n="a">avināśāya lokasya</seg> <seg type="pāda" n="b">dharmasyāpy āyanena ca</seg> //</l>

<l xml:id="HV_App.I,41.901"><seg type="pāda" n="a">yugaṃ dvādaśasāhasraṃ</seg> <seg type="pāda" n="b">sahasrayugasaṃjñitam</seg> /</l>

<l xml:id="HV_App.I,41.902"><seg type="pāda" n="a">etad brahmayugaṃ nāma</seg> <seg type="pāda" n="b">yugānāṃ prathamaṃ yugam</seg> //</l>

<l xml:id="HV_App.I,41.903"><seg type="pāda" n="a">sahasrayugayor ante</seg> <seg type="pāda" n="b">saṃhāraḥ pralayāntakṛt</seg> /</l>

<l xml:id="HV_App.I,41.904"><seg type="pāda" n="a">sūkṣmaṃ bhavati lokānāṃ</seg> <seg type="pāda" n="b">nirvikāram acetanam</seg> //</l>

<l xml:id="HV_App.I,41.905"><seg type="pāda" n="a">tathā pralayam āpannaṃ</seg> <seg type="pāda" n="b">jagat sarvaṃ sanātanam</seg> /</l>

<l xml:id="HV_App.I,41.906"><seg type="pāda" n="a">brahma sampadyate sūkṣmaṃ</seg> <seg type="pāda" n="b">nirmitaṃ kāraṇair guṇaiḥ</seg> //</l>

<note>Colophon</note>

<milestone unit="speaker" n="janamejaya uvāca"/>
<l xml:id="HV_App.I,41.907"><seg type="pāda" n="a">prāgvaṃśaṃ śrotum icchāmi</seg> <seg type="pāda" n="b">vistareṇa mahāmune</seg> /</l>

<l xml:id="HV_App.I,41.908"><seg type="pāda" n="a">ādyayor yugayor brahman</seg> <seg type="pāda" n="b">brahmaprāptasya sarvaśaḥ</seg> //</l>


<milestone unit="speaker" n="vaiśaṃpāyana uvāca"/>
<l xml:id="HV_App.I,41.909"><seg type="pāda" n="a">śṛṇu vistaraśaḥ sarvaṃ</seg> <seg type="pāda" n="b">yan māṃ pṛcchasi medhayā</seg> /</l>

<l xml:id="HV_App.I,41.910"><seg type="pāda" n="a">upapannena manasā</seg> <seg type="pāda" n="b">daivapratyayasādhinā</seg> //</l>

<l xml:id="HV_App.I,41.911"><seg type="pāda" n="a">ṛddhiṃ prāptas tu bhagavān</seg> <seg type="pāda" n="b">yogātmā brahmasaṃbhavaḥ</seg> /</l>

<l xml:id="HV_App.I,41.912"><seg type="pāda" n="a">bhūtānāṃ bahulatvaṃ ca</seg> <seg type="pāda" n="b">cakāreheśvaraḥ prabhuḥ</seg> //</l>

<l xml:id="HV_App.I,41.913"><seg type="pāda" n="a">sthito brahmāsane brahmā</seg> <seg type="pāda" n="b">vikṣiptaḥ sahasā prabhuḥ</seg> /</l>

<l xml:id="HV_App.I,41.914"><seg type="pāda" n="a">acalenaiva bhāvena</seg> <seg type="pāda" n="b">sthāṇubhūtena bhārata</seg> //</l>

<l xml:id="HV_App.I,41.915"><seg type="pāda" n="a">raktaś ca mokṣaviṣaye</seg> <seg type="pāda" n="b">sarvajñānamaye pade</seg> /</l>

<l xml:id="HV_App.I,41.916"><seg type="pāda" n="a">yasmāt padasahasrāṇi</seg> <seg type="pāda" n="b">bhavanti na bhavanti ca</seg> //</l>

<l xml:id="HV_App.I,41.917"><seg type="pāda" n="a">brahmayajñaṃ tu yajate</seg> <seg type="pāda" n="b">yogād vedātmakaṃ sadā</seg> /</l>

<l xml:id="HV_App.I,41.918"><seg type="pāda" n="a">brahmaṇo vipulaṃ jñānam</seg> <seg type="pāda" n="b">aiśvaryaṃ ca prajāyate</seg> //</l>

<l xml:id="HV_App.I,41.919"><seg type="pāda" n="a">tataḥ prathamam aiśvaryaṃ</seg> <seg type="pāda" n="b">yuñjānena pravartitam</seg> /</l>

<l xml:id="HV_App.I,41.920"><seg type="pāda" n="a">brahmaṇā brahmabhūtena</seg> <seg type="pāda" n="b">bhūtānāṃ hitam icchatā</seg> //</l>

<l xml:id="HV_App.I,41.921"><seg type="pāda" n="a">yadā tv ākāśam aiśvaryaṃ</seg> <seg type="pāda" n="b">yuñjānasya pravartate</seg> /</l>

<l xml:id="HV_App.I,41.922"><seg type="pāda" n="a">brahmaṇo brahmabhūtasya</seg> <seg type="pāda" n="b">nirvikāreṇa karmaṇā</seg> //</l>

<l xml:id="HV_App.I,41.923"><seg type="pāda" n="a">tadāntarikṣaṃ saṃprāptaṃ</seg> <seg type="pāda" n="b">nirmalaṃ brahma cāvyayam</seg> /</l>

<l xml:id="HV_App.I,41.924"><seg type="pāda" n="a">saṃhāraḥ sarvabhūtānāṃ</seg> <seg type="pāda" n="b">carāṇāṃ brahmavādinām</seg> /</l>

<l xml:id="HV_App.I,41.925"><seg type="pāda" n="a">dhruvam aiśvaryayogānāṃ</seg> <seg type="pāda" n="b">pratipadyanti dehinaḥ</seg> //</l>

<l xml:id="HV_App.I,41.926"><seg type="pāda" n="a">ākāśaiśvaryabhūtena</seg> <seg type="pāda" n="b">saṃyoge brahmavādinām</seg> /</l>

<l xml:id="HV_App.I,41.927"><seg type="pāda" n="a">pravartamānam aiśvaryaṃ</seg> <seg type="pāda" n="b">vāyubhūtaṃ karoti ca</seg> /</l>

<l xml:id="HV_App.I,41.928"><seg type="pāda" n="a">vikārair bahubhiḥ prāptaiḥ</seg> <seg type="pāda" n="b">saṃpatadbhir mahābalaiḥ</seg> //</l>

<l xml:id="HV_App.I,41.929"><seg type="pāda" n="a">etair vikāraiḥ saṃvṛttair</seg> <seg type="pāda" n="b">niruddhaiś ca samantataḥ</seg> /</l>

<l xml:id="HV_App.I,41.930"><seg type="pāda" n="a">dhruvam aiśvaryam āpannaḥ</seg> <seg type="pāda" n="b">siddho bhavati brāhmaṇaḥ</seg> //</l>

<l xml:id="HV_App.I,41.931"><seg type="pāda" n="a">śarīrād abhiniṣkramya</seg> <seg type="pāda" n="b">ākāśena pradhāvati</seg> /</l>

<l xml:id="HV_App.I,41.932"><seg type="pāda" n="a">nirālambo nirālambān</seg> <seg type="pāda" n="b">ālambya manasā tataḥ</seg> //</l>

<l xml:id="HV_App.I,41.933"><seg type="pāda" n="a">aiśvaryabhūto bhūtātmā</seg> <seg type="pāda" n="b">caran divi na dṛśyate</seg> /</l>

<l xml:id="HV_App.I,41.934"><seg type="pāda" n="a">cakṣurbhir bahubhir loke</seg> <seg type="pāda" n="b">puraṃdarasamair api</seg> //</l>

<l xml:id="HV_App.I,41.935"><seg type="pāda" n="a">oṃkāraṃ ye tv adhīyante</seg> <seg type="pāda" n="b">manasā brahmasattamāḥ</seg> /</l>

<l xml:id="HV_App.I,41.936"><seg type="pāda" n="a">vibhaktāḥ sarvakāmebhyas</seg> <seg type="pāda" n="b">te taṃ paśyanti sādhavaḥ</seg> //</l>

<l xml:id="HV_App.I,41.937"><seg type="pāda" n="a">etad dhi paramaṃ brahma</seg> <seg type="pāda" n="b">brāhmaṇānāṃ manīṣiṇām</seg> /</l>

<l xml:id="HV_App.I,41.938"><seg type="pāda" n="a">antaścarati bhūtānāṃ</seg> <seg type="pāda" n="b">viddhi cetanayā saha</seg> //</l>

<l xml:id="HV_App.I,41.939"><seg type="pāda" n="a">eṣa śabdo mahānādaḥ</seg> <seg type="pāda" n="b">purāṇo brahmasaṃbhavaḥ</seg> /</l>

<l xml:id="HV_App.I,41.940"><seg type="pāda" n="a">vāyūbhūto 'kṣaraṃ prāpto</seg> <seg type="pāda" n="b">vadanty evaṃ dvijātayaḥ</seg> //</l>

<l xml:id="HV_App.I,41.941"><seg type="pāda" n="a">arūpī rūpasaṃpanno</seg> <seg type="pāda" n="b">dhātubhiḥ saha saṃgataḥ</seg> /</l>

<l xml:id="HV_App.I,41.942"><seg type="pāda" n="a">antaścarati bhūteṣu</seg> <seg type="pāda" n="b">kāmakārakaro vaśī</seg> //</l>

<l xml:id="HV_App.I,41.943"><seg type="pāda" n="a">tataḥ pūrvam anudhyāya</seg> <seg type="pāda" n="b">manasā pūrayann iva</seg> /</l>

<l xml:id="HV_App.I,41.944"><seg type="pāda" n="a">vedātmakaṃ tadā yajñaṃ</seg> <seg type="pāda" n="b">cintayanto manīṣiṇaḥ</seg> //</l>

<l xml:id="HV_App.I,41.945"><seg type="pāda" n="a">brāhmaṇāḥ śucayo dāntā</seg> <seg type="pāda" n="b">yaśo 'yuñjaṃs tadanvayāḥ</seg> /</l>

<l xml:id="HV_App.I,41.946"><seg type="pāda" n="a">brahmalokaṃ kāṅkṣamāṇā</seg> <seg type="pāda" n="b">vaiṣṇavaṃ padam uttamam</seg> //</l>

<l xml:id="HV_App.I,41.947"><seg type="pāda" n="a">yasya hetoḥ kriyāḥ sarvāḥ</seg> <seg type="pāda" n="b">kurvanti vigatajvarāḥ</seg> /</l>

<l xml:id="HV_App.I,41.948"><seg type="pāda" n="a">na hy ete prasavādāne</seg> <seg type="pāda" n="b">bhavam icchanti bhārata</seg> //</l>

<l xml:id="HV_App.I,41.949"><seg type="pāda" n="a">mālyopahāraiś ca tribhiḥ</seg> <seg type="pāda" n="b">pratibhānaiś ca vai dvijāḥ</seg> /</l>

<l xml:id="HV_App.I,41.950"><seg type="pāda" n="a">yajanti paramātmānaṃ</seg> <seg type="pāda" n="b">viṣṇuṃ satyaparākramam</seg> //</l>

<l xml:id="HV_App.I,41.951"><seg type="pāda" n="a">yajanaṃ vikramaṃ caiva</seg> <seg type="pāda" n="b">brahmapūrvāḥ pracakrire</seg> /</l>

<l xml:id="HV_App.I,41.952"><seg type="pāda" n="a">brahmā ca vaiṣṇavaṃ tejo</seg> <seg type="pāda" n="b">vedoktair vacanair nṛpa</seg> //</l>

<l xml:id="HV_App.I,41.953"><seg type="pāda" n="a">brāhmaṇair vedavidbhiś ca</seg> <seg type="pāda" n="b">brahmajñair brahmavādibhiḥ</seg> /</l>

<l xml:id="HV_App.I,41.954"><seg type="pāda" n="a">śucibhiḥ karmanirmuktaiḥ</seg> <seg type="pāda" n="b">satyavrataparāyaṇaiḥ</seg> //</l>

<l xml:id="HV_App.I,41.955"><seg type="pāda" n="a">dhātubhir mokṣakāle ca</seg> <seg type="pāda" n="b">mahātmā saṃpradṛṣyate</seg> /</l>

<l xml:id="HV_App.I,41.956"><seg type="pāda" n="a">tad eva paramaṃ brahma</seg> <seg type="pāda" n="b">vaiṣṇavaṃ paramādbhutam</seg> //</l>

<l xml:id="HV_App.I,41.957"><seg type="pāda" n="a">rasātmakaṃ tad aiśvaryaṃ</seg> <seg type="pāda" n="b">vikārānte pradṛśyate</seg> /</l>

<l xml:id="HV_App.I,41.958"><seg type="pāda" n="a">ghorarūpā vikārās te</seg> <seg type="pāda" n="b">vyathayanti mahātmanaḥ</seg> //</l>

<l xml:id="HV_App.I,41.959"><seg type="pāda" n="a">saṃchādyātīva toyena</seg> <seg type="pāda" n="b">kṣubhyamāṇo vicetanaḥ</seg> /</l>

<l xml:id="HV_App.I,41.960"><seg type="pāda" n="a">ūrmibhiś chādyate caiva</seg> <seg type="pāda" n="b">śītoṣṇābhir vikārataḥ</seg> //</l>

<l xml:id="HV_App.I,41.961"><seg type="pāda" n="a">mahārṇavagataś caiva</seg> <seg type="pāda" n="b">dahyate na ca sajjate</seg> /</l>

<l xml:id="HV_App.I,41.962"><seg type="pāda" n="a">bhagnāś caiva mahānadyaḥ</seg> <seg type="pāda" n="b">salile caiva sīdati</seg> //</l>

<l xml:id="HV_App.I,41.963"><seg type="pāda" n="a">sīdamānaś ca salile sa</seg> <seg type="pāda" n="b">śīte pātyate balāt</seg> /</l>

<l xml:id="HV_App.I,41.964"><seg type="pāda" n="a">aśanāc chādanāc cāpi</seg> <seg type="pāda" n="b">yujyamāno vicetanaḥ</seg> //</l>

<l xml:id="HV_App.I,41.965"><seg type="pāda" n="a">śvabhre prapadyamānaś ca</seg> <seg type="pāda" n="b">toyena pariṣicyate</seg> /</l>

<l xml:id="HV_App.I,41.966"><seg type="pāda" n="a">śuklavarṇena bahunā</seg> <seg type="pāda" n="b">srotasā mūrdhni sarvaśaḥ</seg> //</l>

<l xml:id="HV_App.I,41.967"><seg type="pāda" n="a">ūrdhvaṃ jyotir avekṣyaś ca</seg> <seg type="pāda" n="b">śubhraiḥ pītaiś ca chādyate</seg> /</l>

<l xml:id="HV_App.I,41.968"><seg type="pāda" n="a">vāripūrṇaiḥ sugambhīrair</seg> <seg type="pāda" n="b">vidyudbhir iva bhāsitaiḥ</seg> //</l>

<l xml:id="HV_App.I,41.969"><seg type="pāda" n="a">etair vikāraiḥ saṃvṛttair</seg> <seg type="pāda" n="b">niruddhaiś caiva sarvaśaḥ</seg> /</l>

<l xml:id="HV_App.I,41.970"><seg type="pāda" n="a">dhruvaiśvaryam athāsādya</seg> <seg type="pāda" n="b">siddho bhavati brāhmaṇaḥ</seg> //</l>

<l xml:id="HV_App.I,41.971"><seg type="pāda" n="a">rasātmakaṃ tad aiśvaryaṃ</seg> <seg type="pāda" n="b">jihvāgrād abhiniḥsṛtam</seg> /</l>

<l xml:id="HV_App.I,41.972"><seg type="pāda" n="a">sahasradhāraṃ vitataṃ</seg> <seg type="pāda" n="b">meghatvaṃ samupāgatam</seg> //</l>

<l xml:id="HV_App.I,41.973"><seg type="pāda" n="a">rasāṃś ca vividhān yogān</seg> <seg type="pāda" n="b">sa siddhaḥ sṛjate prabhuḥ</seg> /</l>

<l xml:id="HV_App.I,41.974"><seg type="pāda" n="a">dhātvarthaṃ sarvabhūtānāṃ</seg> <seg type="pāda" n="b">yogaprāptena hetunā</seg> //</l>

<l xml:id="HV_App.I,41.975"><seg type="pāda" n="a">tejaso rūpam aiśvaryaṃ</seg> <seg type="pāda" n="b">vikāraiḥ saha vardhate</seg> /</l>

<l xml:id="HV_App.I,41.976"><seg type="pāda" n="a">ātmano vighnajanaṃ</seg> <seg type="pāda" n="b">svastho brāhmaṇakāraṇe</seg> //</l>

<l xml:id="HV_App.I,41.977"><seg type="pāda" n="a">ugrarūpair vikāraiś ca</seg> <seg type="pāda" n="b">hanyate daṇḍapāṇibhiḥ</seg> /</l>

<l xml:id="HV_App.I,41.978"><seg type="pāda" n="a">ghorarūpaiḥ sugambhīraiḥ</seg> <seg type="pāda" n="b">piṅgākṣair naravigrahaiḥ</seg> //</l>

<l xml:id="HV_App.I,41.979"><seg type="pāda" n="a">netraṃ samuddharan bhīmaṃ</seg> <seg type="pāda" n="b">jihvāgraṃ cāsya vindati</seg> /</l>

<l xml:id="HV_App.I,41.980"><seg type="pāda" n="a">nadanti yugapan nādāñ</seg> <seg type="pāda" n="b">jṛmbhamāṇāḥ punaḥ punaḥ</seg> //</l>

<l xml:id="HV_App.I,41.981"><seg type="pāda" n="a">punar eva tadā bhūtvā</seg> <seg type="pāda" n="b">bahurūpās tadābhavan</seg> /</l>

<l xml:id="HV_App.I,41.982"><seg type="pāda" n="a">nṛtyamānāḥ pragāyanti</seg> <seg type="pāda" n="b">tarpayanti viśeṣataḥ</seg> //</l>

<l xml:id="HV_App.I,41.983"><seg type="pāda" n="a">strībhūtāś ca samaṃ sarve</seg> <seg type="pāda" n="b">yuñjānāś cāvalambire</seg> /</l>

<l xml:id="HV_App.I,41.984"><seg type="pāda" n="a">kaṇṭheṣu bahurūpatvād</seg> <seg type="pāda" n="b">vighnaiś caiva pralobhayan</seg> //</l>

<l xml:id="HV_App.I,41.985"><seg type="pāda" n="a">madhurair abhidhānaiś ca</seg> <seg type="pāda" n="b">vyāharanti nabhītavat</seg> /</l>

<l xml:id="HV_App.I,41.986"><seg type="pāda" n="a">patanti yugapat sarve</seg> <seg type="pāda" n="b">pādayor mūrdhabhir natāḥ</seg> //</l>

<l xml:id="HV_App.I,41.987"><seg type="pāda" n="a">prasādaṃ kāṅkṣamāṇāś ca</seg> <seg type="pāda" n="b">yogasyāntaravighnataḥ</seg> /</l>

<l xml:id="HV_App.I,41.988"><seg type="pāda" n="a">bahuprakāraṃ kathayan</seg> <seg type="pāda" n="b">nṛtyanti ca ramanti ca</seg> //</l>

<l xml:id="HV_App.I,41.989"><seg type="pāda" n="a">etair vikāraiḥ saṃvṛttair</seg> <seg type="pāda" n="b">niruddhaiś caiva sarvaśaḥ</seg> /</l>

<l xml:id="HV_App.I,41.990"><seg type="pāda" n="a">dhruvam aiśvaryam āsādya</seg> <seg type="pāda" n="b">siddho bhavati brāhmaṇaḥ</seg> //</l>

<l xml:id="HV_App.I,41.991"><seg type="pāda" n="a">tadarciṣa ivāgneyā</seg> <seg type="pāda" n="b">ādityasyeva raśmayaḥ</seg> /</l>

<l xml:id="HV_App.I,41.992"><seg type="pāda" n="a">tejorūpakam aiśvaryaṃ</seg> <seg type="pāda" n="b">janitā jalabindavaḥ</seg> //</l>

<l xml:id="HV_App.I,41.993"><seg type="pāda" n="a">jyotīṃṣi caiva saṃvṛttā</seg> <seg type="pāda" n="b">ākāśe guṇasaṃvṛtāḥ</seg> /</l>

<l xml:id="HV_App.I,41.994"><seg type="pāda" n="a">caranti satataṃ loke</seg> <seg type="pāda" n="b">sūryācandramasor gatim</seg> //</l>

<l xml:id="HV_App.I,41.995"><seg type="pāda" n="a">candrasūryātmakaṃ divyaṃ</seg> <seg type="pāda" n="b">jyotiṣmad dhanam uttamam</seg> /</l>

<l xml:id="HV_App.I,41.996"><seg type="pāda" n="a">etad vibhrājate loke</seg> <seg type="pāda" n="b">kālacakraṃ dhruvaṃ caran</seg> //</l>

<l xml:id="HV_App.I,41.997"><seg type="pāda" n="a">ardhamāsāś ca māsāś ca</seg> <seg type="pāda" n="b">ṛtusaṃvatsarāṇy atha</seg> /</l>

<l xml:id="HV_App.I,41.998"><seg type="pāda" n="a">kṣaṇā lavā muhūrtāś ca</seg> <seg type="pāda" n="b">kalāḥ kāṣṭhās tathaiva ca</seg> //</l>

<l xml:id="HV_App.I,41.999"><seg type="pāda" n="a">ahorātrapramāṇaṃ ca</seg> <seg type="pāda" n="b">nimeṣonmeṣaṇaṃ tathā</seg> /</l>

<l xml:id="HV_App.I,41.1000"><seg type="pāda" n="a">tārāṇāṃ gatayaś caiva</seg> <seg type="pāda" n="b">grahāṇāṃ ca viśeṣataḥ</seg> //</l>

<l xml:id="HV_App.I,41.1001"><seg type="pāda" n="a">atha pārthivam aiśvaryaṃ</seg> <seg type="pāda" n="b">vikāragrahasaṃbhavam</seg> /</l>

<l xml:id="HV_App.I,41.1002"><seg type="pāda" n="a">yogayuktās tv abhigrastāḥ</seg> <seg type="pāda" n="b">prātyante hy acalāsanāt</seg> //</l>

<l xml:id="HV_App.I,41.1003"><seg type="pāda" n="a">alobhāc chidyate sadyo</seg> <seg type="pāda" n="b">vepamāno 'nukīrtyate</seg> /</l>

<l xml:id="HV_App.I,41.1004"><seg type="pāda" n="a">sīdate vasudhāmadhye</seg> <seg type="pāda" n="b">bhidyamānaḥ punaḥ punaḥ</seg> //</l>

<l xml:id="HV_App.I,41.1005"><seg type="pāda" n="a">bhūtānāṃ bahurūpaiś ca</seg> <seg type="pāda" n="b">anyaiś ca talavāsibhiḥ</seg> /</l>

<l xml:id="HV_App.I,41.1006"><seg type="pāda" n="a">viṣayair yujyate kṣipraṃ</seg> <seg type="pāda" n="b">saṃkṣepāt saṃprarudhyate</seg> //</l>

<note>k: K1.2 Ñ2 B1.2 D4.6 ins. :k</note>
<l xml:id="**HV_App.I,41.1006**47:1"><seg type="pāda" n="a">tataḥ pārthivam aiśvaryaṃ</seg> <seg type="pāda" n="b">sevamānaś ca sarvataḥ</seg> /</l>

<l xml:id="HV_App.I,41.1007"><seg type="pāda" n="a">mūrtimadbhiś ca bahudhā</seg> <seg type="pāda" n="b">dhātubhiḥ sa ca hanyate</seg> /</l>

<l xml:id="HV_App.I,41.1008"><seg type="pāda" n="a">śaktitomaranistriṃśair</seg> <seg type="pāda" n="b">gadābhiś cāpy anekaśaḥ</seg> //</l>

<l xml:id="HV_App.I,41.1009"><seg type="pāda" n="a">asibhiḥ pātyate caiva</seg> <seg type="pāda" n="b">kṣuradhāraiḥ sahasraśaḥ</seg> /</l>

<l xml:id="HV_App.I,41.1010"><seg type="pāda" n="a">bhidyate caiva bāṇāgraiḥ</seg> <seg type="pāda" n="b">sutīkṣṇair marmabhedibhiḥ</seg> //</l>

<l xml:id="HV_App.I,41.1011"><seg type="pāda" n="a">ebhir vikāraiḥ sakalair</seg> <seg type="pāda" n="b">niruddhaiś cāpi sarvaśaḥ</seg> /</l>

<l xml:id="HV_App.I,41.1012"><seg type="pāda" n="a">dhruvam aiśvaryam āpannaḥ</seg> <seg type="pāda" n="b">siddho bhavati brāhmaṇaḥ</seg> //</l>

<l xml:id="HV_App.I,41.1013"><seg type="pāda" n="a">tataḥ pārthivam aiśvaryaṃ</seg> <seg type="pāda" n="b">nirmuktasya vikārataḥ</seg> /</l>

<l xml:id="HV_App.I,41.1014"><seg type="pāda" n="a">prādurbhavati yuñjāne</seg> <seg type="pāda" n="b">samādhau pralayaṃ gate</seg> //</l>

<l xml:id="HV_App.I,41.1015"><seg type="pāda" n="a">divyaṃ tad gandham āghrāti</seg> <seg type="pāda" n="b">divyārthāṃs tāñ śṛṇoti ca</seg> /</l>

<l xml:id="HV_App.I,41.1016"><seg type="pāda" n="a">divyarūpaiś ca puruṣair</seg> <seg type="pāda" n="b">bhidyate na ca chidyate</seg> /</l>

<l xml:id="HV_App.I,41.1017"><seg type="pāda" n="a">gacchan prakṛtito 'nantaḥ</seg> <seg type="pāda" n="b">pradhānātmā kṣarann iva</seg> //</l>

<note>Colophon</note>

<milestone unit="speaker" n="vaiśaṃpāyana uvāca"/>
<l xml:id="HV_App.I,41.1018"><seg type="pāda" n="a">tato 'nyāṃ dhāraṇāṃ gatvā</seg> <seg type="pāda" n="b">manasā sa pitāmahaḥ</seg> /</l>

<l xml:id="HV_App.I,41.1019"><seg type="pāda" n="a">brahmakarmasamārambhaṃ</seg> <seg type="pāda" n="b">nirmuktenāntarātmanā</seg> //</l>

<l xml:id="HV_App.I,41.1020"><seg type="pāda" n="a">sarvāṅgadhāraṇāṃ kṛtvā</seg> <seg type="pāda" n="b">manasā prahasann iva</seg> /</l>

<l xml:id="HV_App.I,41.1021"><seg type="pāda" n="a">brahmayogena yogajñaḥ</seg> <seg type="pāda" n="b">sṛjate manasā prajāḥ</seg> //</l>

<l xml:id="HV_App.I,41.1022"><seg type="pāda" n="a">manasā rūpasaṃpannā hy</seg> <seg type="pāda" n="b">apsarāḥ sṛjate prabhuḥ</seg> /</l>

<l xml:id="HV_App.I,41.1023"><seg type="pāda" n="a">nāsikāgrāc ca gandharvān</seg> <seg type="pāda" n="b">sucitrāmbaravāsasaḥ</seg> //</l>

<l xml:id="HV_App.I,41.1024"><seg type="pāda" n="a">tumburupramukhān sarvāñ</seg> <seg type="pāda" n="b">śataśo 'tha sahasraśaḥ</seg> /</l>

<l xml:id="HV_App.I,41.1025"><seg type="pāda" n="a">nṛtyavāditrakuśalān</seg> <seg type="pāda" n="b">kuśalān sāmagītaye</seg> /</l>

<l xml:id="HV_App.I,41.1026"><seg type="pāda" n="a">brahmayogena yogajñaḥ</seg> <seg type="pāda" n="b">svayaṃbhūr bhagavān prabhuḥ</seg> //</l>

<l xml:id="HV_App.I,41.1027"><seg type="pāda" n="a">cārunetrāṃ sukeśāntāṃ</seg> <seg type="pāda" n="b">subhrūṃ cārunibhānanāṃ</seg> /</l>

<l xml:id="HV_App.I,41.1028"><seg type="pāda" n="a">padmena śatapatreṇa</seg> <seg type="pāda" n="b">cāruṇā suvirājitām</seg> /</l>

<l xml:id="HV_App.I,41.1029"><seg type="pāda" n="a">dharmyāṃ śucigiraṃ sevyāṃ</seg> <seg type="pāda" n="b">brāhmīṃ mūrtimatīṃ śriyam</seg> //</l>

<l xml:id="HV_App.I,41.1030"><seg type="pāda" n="a">sasṛje manasā brahmā</seg> <seg type="pāda" n="b">samyakproktena cetasā</seg> /</l>

<l xml:id="HV_App.I,41.1031"><seg type="pāda" n="a">bhāvayogena bhūtātmā</seg> <seg type="pāda" n="b">sarvaprāṇabhṛtāṃ nṛpa</seg> //</l>

<l xml:id="HV_App.I,41.1032"><seg type="pāda" n="a">cakṣuṣā rupasaṃpannāḥ</seg> <seg type="pāda" n="b">sṛjan so 'psarasaḥ prabhuḥ</seg> /</l>

<l xml:id="HV_App.I,41.1033"><seg type="pāda" n="a">nāsikāgrāc ca gandharvān</seg> <seg type="pāda" n="b">suvācaḥ supravāditān</seg> //</l>

<l xml:id="HV_App.I,41.1034"><seg type="pāda" n="a">gānaprabhāṣaṃ saṃcakre</seg> <seg type="pāda" n="b">gandharvāṇāṃ viśeṣataḥ</seg> /</l>

<l xml:id="HV_App.I,41.1035"><seg type="pāda" n="a">anyeṣāṃ caiva viprāṇāṃ</seg> <seg type="pāda" n="b">gānaṃ brahmaprabhāvitam</seg> //</l>

<l xml:id="HV_App.I,41.1036"><seg type="pāda" n="a">padbhyāṃ sṛjati bhūtāni</seg> <seg type="pāda" n="b">gatimanti dhruvāṇi ca</seg> /</l>

<l xml:id="HV_App.I,41.1037"><seg type="pāda" n="a">narakiṃnarayakṣāṃś ca</seg> <seg type="pāda" n="b">piśācoragarākṣasān</seg> //</l>

<l xml:id="HV_App.I,41.1038"><seg type="pāda" n="a">gajān siṃhāṃś ca vyāghrāṃś ca</seg> <seg type="pāda" n="b">mṛgāṃś caiva sahasraśaḥ</seg> /</l>

<l xml:id="HV_App.I,41.1039"><seg type="pāda" n="a">tṛṇajātīś ca bahudhā</seg> <seg type="pāda" n="b">bhāvahetoś catuṣpadān</seg> //</l>

<l xml:id="HV_App.I,41.1040"><seg type="pāda" n="a">ye tu hastān nikhādanti</seg> <seg type="pāda" n="b">karmaprāptena hetunā</seg> /</l>

<l xml:id="HV_App.I,41.1041"><seg type="pāda" n="a">hastebhyaḥ karma sa sṛjan</seg> <seg type="pāda" n="b">mantavyaṃ manasā tathā</seg> //</l>

<l xml:id="HV_App.I,41.1042"><seg type="pāda" n="a">pāyunā sa visargaṃ ca</seg> <seg type="pāda" n="b">bhūtānāṃ sukham icchatām</seg> /</l>

<l xml:id="HV_App.I,41.1043"><seg type="pāda" n="a">upasthena tathānandaṃ</seg> <seg type="pāda" n="b">pañcendriyasamādhinā</seg> //</l>

<l xml:id="HV_App.I,41.1044"><seg type="pāda" n="a">hṛdayād asṛjad gāvo</seg> <seg type="pāda" n="b">bāhunā pakṣiṇas tathā</seg> /</l>

<l xml:id="HV_App.I,41.1045"><seg type="pāda" n="a">anyāni caiva sattvāni</seg> <seg type="pāda" n="b">tais tair veṣaiḥ pṛthagvidhaiḥ</seg> //</l>

<l xml:id="HV_App.I,41.1046"><seg type="pāda" n="a">ṛṣiṃ tv aṅgirasaṃ caiva</seg> <seg type="pāda" n="b">muniṃ jvalitatejasam</seg> /</l>

<l xml:id="HV_App.I,41.1047"><seg type="pāda" n="a">brahmavaṃśakaram divyaṃ</seg> <seg type="pāda" n="b">vyatiriktaṣaḍindriyam</seg> //</l>

<l xml:id="HV_App.I,41.1048"><seg type="pāda" n="a">bhruvo 'ntare janayate</seg> <seg type="pāda" n="b">yogād yogīśvaraḥ prabhuḥ</seg> /</l>

<l xml:id="HV_App.I,41.1049"><seg type="pāda" n="a">brahmavaṃśakaraṃ divyaṃ</seg> <seg type="pāda" n="b">bhṛguṃ paramadhārmikam</seg> //</l>

<l xml:id="HV_App.I,41.1050"><seg type="pāda" n="a">lalāṭadeśād asṛjan</seg> <seg type="pāda" n="b">nāradaṃ priyavigraham</seg> /</l>

<l xml:id="HV_App.I,41.1051"><seg type="pāda" n="a">sanatkumāraṃ mūrdhnaś ca</seg> <seg type="pāda" n="b">mahāyogī pitāmahaḥ</seg> //</l>

<l xml:id="HV_App.I,41.1052"><seg type="pāda" n="a">abhiṣiktaṃ ca somaṃ ca</seg> <seg type="pāda" n="b">yauvarājye pitāmahaḥ</seg> /</l>

<l xml:id="HV_App.I,41.1053"><seg type="pāda" n="a">brāhmaṇānāṃ ca rājānaṃ</seg> <seg type="pāda" n="b">śāśvataṃ rajanīcaram</seg> //</l>

<l xml:id="HV_App.I,41.1054"><seg type="pāda" n="a">tapasā mahatā yukto</seg> <seg type="pāda" n="b">grahaiḥ saha puraḥsaraḥ</seg> /</l>

<l xml:id="HV_App.I,41.1055"><seg type="pāda" n="a">cacāra nabhaso madhye</seg> <seg type="pāda" n="b">prabhābhir bhāsayañ jagat</seg> //</l>

<l xml:id="HV_App.I,41.1056"><seg type="pāda" n="a">sa gātrair manasā yogān</seg> <seg type="pāda" n="b">bhagavān siddhim āgataḥ</seg> /</l>

<l xml:id="HV_App.I,41.1057"><seg type="pāda" n="a">sṛṣṭavān sarvabhūtāni</seg> <seg type="pāda" n="b">sthāvarāṇi carāṇi ca</seg> //</l>

<l xml:id="HV_App.I,41.1058"><seg type="pāda" n="a">tatra sthānāni bhūtānāṃ</seg> <seg type="pāda" n="b">yogaṃś caiva pṛthagvidhān</seg> /</l>

<l xml:id="HV_App.I,41.1059"><seg type="pāda" n="a">vyadhatta śataśo brahmā</seg> <seg type="pāda" n="b">sarvabhūtapitāmahaḥ</seg> //</l>

<l xml:id="HV_App.I,41.1060"><seg type="pāda" n="a">eṣa brahmamayo yajño</seg> <seg type="pāda" n="b">yogaḥ sāṃkhyaś ca tattvataḥ</seg> /</l>

<l xml:id="HV_App.I,41.1061"><seg type="pāda" n="a">vijñānaṃ ca svabhāvaṃ ca</seg> <seg type="pāda" n="b">kṣetraṃ kṣetrajñam eva ca</seg> //</l>

<l xml:id="HV_App.I,41.1062"><seg type="pāda" n="a">ekatvaṃ ca pṛthaktvaṃ ca</seg> <seg type="pāda" n="b">saṃbhavo nidhanaṃ tathā</seg> /</l>

<l xml:id="HV_App.I,41.1063"><seg type="pāda" n="a">kālaḥ kālakṣayaś caiva</seg> <seg type="pāda" n="b">jñeyo vijñānam eva ca</seg> //</l>

<note>Colophon</note>

<milestone unit="speaker" n="janamejaya uvāca"/>
<l xml:id="HV_App.I,41.1064"><seg type="pāda" n="a">śrutaṃ brahmayugaṃ brahman</seg> <seg type="pāda" n="b">yugānāṃ prathamaṃ yugam</seg> /</l>

<l xml:id="HV_App.I,41.1065"><seg type="pāda" n="a">kṣatrasyāpi yugam brahmañ</seg> <seg type="pāda" n="b">śrotum icchāmy ahaṃ prabho</seg> //</l>

<l xml:id="HV_App.I,41.1066"><seg type="pāda" n="a">sasaṃkṣepaṃ savistaraṃ</seg> <seg type="pāda" n="b">niyamair bahubhiś citam</seg> /</l>

<l xml:id="HV_App.I,41.1067"><seg type="pāda" n="a">upāyajñaiś ca kathitaṃ</seg> <seg type="pāda" n="b">kratubhiś caiva śobhitam</seg> //</l>


<milestone unit="speaker" n="vaiśaṃpāyana uvāca"/>
<l xml:id="HV_App.I,41.1068"><seg type="pāda" n="a">etat te kathayiṣyāmi</seg> <seg type="pāda" n="b">yajñakarmabhir arcitam</seg> /</l>

<l xml:id="HV_App.I,41.1069"><seg type="pāda" n="a">dānadharmaiś ca vividhaiḥ</seg> <seg type="pāda" n="b">prajābhir upaśobhitam</seg> //</l>

<l xml:id="HV_App.I,41.1070"><seg type="pāda" n="a">te 'ṅguṣṭhamātrā munaya</seg> <seg type="pāda" n="b">ādattāḥ sūryaraśmibhiḥ</seg> /</l>

<l xml:id="HV_App.I,41.1071"><seg type="pāda" n="a">mokṣaprāptena vidhinā</seg> <seg type="pāda" n="b">nirābādhena karmaṇā</seg> //</l>

<l xml:id="HV_App.I,41.1072"><seg type="pāda" n="a">pravṛtte cāpravṛtte ca</seg> <seg type="pāda" n="b">nityaṃ brahmaparāyaṇāḥ</seg> /</l>

<l xml:id="HV_App.I,41.1073"><seg type="pāda" n="a">parāyaṇasya saṃgamya</seg> <seg type="pāda" n="b">brahmaṇas tu mahīpate</seg> //</l>

<l xml:id="HV_App.I,41.1074"><seg type="pāda" n="a">śrīvṛtāḥ pāvanāś caiva</seg> <seg type="pāda" n="b">brāhmaṇāś ca mahīpate</seg> /</l>

<l xml:id="HV_App.I,41.1075"><seg type="pāda" n="a">caritabrahmacaryāś ca</seg> <seg type="pāda" n="b">brahmajñānena bodhitāḥ</seg> //</l>

<l xml:id="HV_App.I,41.1076"><seg type="pāda" n="a">pūrṇe yugasahasrānte</seg> <seg type="pāda" n="b">pūrvaṃ ye pralayaṃ gatāḥ</seg> /</l>

<l xml:id="HV_App.I,41.1077"><seg type="pāda" n="a">brāhmaṇā vṛttasaṃpannā</seg> <seg type="pāda" n="b">jñānasiddhāḥ samāhitāḥ</seg> //</l>

<l xml:id="HV_App.I,41.1078"><seg type="pāda" n="a">vyatiriktendriyo viṣṇur</seg> <seg type="pāda" n="b">yogātmā brahmasaṃbhavaḥ</seg> /</l>

<l xml:id="HV_App.I,41.1079"><seg type="pāda" n="a">dakṣaḥ prajāpatir bhūtvā</seg> <seg type="pāda" n="b">sṛjate vimalāḥ prajāḥ</seg> //</l>

<l xml:id="HV_App.I,41.1080"><seg type="pāda" n="a">akṣarād brāhmaṇāḥ saumyāḥ</seg> <seg type="pāda" n="b">kṣarāt kṣatriyabāndhavāḥ</seg> /</l>

<l xml:id="HV_App.I,41.1081"><seg type="pāda" n="a">vaiśyā vikārataś caiva</seg> <seg type="pāda" n="b">śūdrā dhūmavikārataḥ</seg> //</l>

<l xml:id="HV_App.I,41.1082"><seg type="pāda" n="a">śvetalohitakair varṇaiḥ</seg> <seg type="pāda" n="b">pītair nīlaiś ca brāhmaṇāḥ</seg> /</l>

<l xml:id="HV_App.I,41.1083"><seg type="pāda" n="a">abhinirvartitā varṇāś</seg> <seg type="pāda" n="b">cintayānena viṣṇunā</seg> //</l>

<l xml:id="HV_App.I,41.1084"><seg type="pāda" n="a">tato varṇatvam āpannāḥ</seg> <seg type="pāda" n="b">prajā loke caturvidhāḥ</seg> /</l>

<l xml:id="HV_App.I,41.1085"><seg type="pāda" n="a">brāhmaṇāḥ kṣatriyā vaiśyāḥ</seg> <seg type="pāda" n="b">śūdrāś caiva mahīpate</seg> //</l>

<l xml:id="HV_App.I,41.1086"><seg type="pāda" n="a">ekaliṅgāḥ pṛthagdharmā</seg> <seg type="pāda" n="b">dvipadāḥ paramādbhutāḥ</seg> /</l>

<l xml:id="HV_App.I,41.1087"><seg type="pāda" n="a">yātanāyābhisaṃpannā</seg> <seg type="pāda" n="b">gatijñāḥ sarvakarmasu</seg> //</l>

<l xml:id="HV_App.I,41.1088"><seg type="pāda" n="a">trayāṇāṃ varṇajātānāṃ</seg> <seg type="pāda" n="b">vedaproktāḥ kriyāḥ smṛtāḥ</seg> /</l>

<l xml:id="HV_App.I,41.1089"><seg type="pāda" n="a">tena vā brahmayogena</seg> <seg type="pāda" n="b">vaiṣṇavena mahīpate</seg> //</l>

<l xml:id="HV_App.I,41.1090"><seg type="pāda" n="a">prajñayā tejasā yogāt</seg> <seg type="pāda" n="b">tena prācetasaḥ prabhuḥ</seg> /</l>

<l xml:id="HV_App.I,41.1091"><seg type="pāda" n="a">viṣṇur eva mahāyogī</seg> <seg type="pāda" n="b">karmaṇām antaraṃ gataḥ</seg> //</l>

<l xml:id="HV_App.I,41.1092"><seg type="pāda" n="a">tato nirmāṇasaṃbhūtāḥ</seg> <seg type="pāda" n="b">śūdrāḥ karmavivarjitāḥ</seg> /</l>

<l xml:id="HV_App.I,41.1093"><seg type="pāda" n="a">tasmān nārhanti saṃskāraṃ</seg> <seg type="pāda" n="b">na hy atra brahma vidyate</seg> //</l>

<l xml:id="HV_App.I,41.1094"><seg type="pāda" n="a">yathāgnau dhūmasaṃghāto hy</seg> <seg type="pāda" n="b">araṇyā mathyamānayā</seg> /</l>

<l xml:id="HV_App.I,41.1095"><seg type="pāda" n="a">prādurbhūto visarpan vai</seg> <seg type="pāda" n="b">nopayujyati karmaṇi</seg> //</l>

<l xml:id="HV_App.I,41.1096"><seg type="pāda" n="a">evaṃ śūdrā visarpante</seg> <seg type="pāda" n="b">bhuvi kārtsnyena janmanā</seg> /</l>

<l xml:id="HV_App.I,41.1097"><seg type="pāda" n="a">nāsaṃskṛtena dharmeṇa</seg> <seg type="pāda" n="b">vedaproktena karmaṇā</seg> //</l>

<l xml:id="HV_App.I,41.1098"><seg type="pāda" n="a">tato 'nye dakṣaputrās tu</seg> <seg type="pāda" n="b">saṃbhūtā dharmayonayaḥ</seg> /</l>

<l xml:id="HV_App.I,41.1099"><seg type="pāda" n="a">balavanto mahotsāhā</seg> <seg type="pāda" n="b">mahāvīryā mahaujasaḥ</seg> //</l>

<l xml:id="HV_App.I,41.1100"><seg type="pāda" n="a">pitrā proktā mahātmāno</seg> <seg type="pāda" n="b">dakṣeṇāyajñakarmaṇā</seg> /</l>

<l xml:id="HV_App.I,41.1101"><seg type="pāda" n="a">antam icchāmy ahaṃ śrotuṃ</seg> <seg type="pāda" n="b">dhātryāḥ putro 'balo hy aham</seg> /</l>

<l xml:id="HV_App.I,41.1102"><seg type="pāda" n="a">tato vidhāsye tattvajñaḥ</seg> <seg type="pāda" n="b">prajānāṃ vipulaṃ balam</seg> /</l>

<l xml:id="HV_App.I,41.1103"><seg type="pāda" n="a">vipulatvād dhi kṣetrāṇāṃ</seg> <seg type="pāda" n="b">mamāpi vipulāḥ prajāḥ</seg> //</l>

<l xml:id="HV_App.I,41.1104"><seg type="pāda" n="a">na teṣāṃ darśayed devī</seg> <seg type="pāda" n="b">cakṣuṣā rūpam ātmanaḥ</seg> /</l>

<l xml:id="HV_App.I,41.1105"><seg type="pāda" n="a">prajāpatisutānāṃ vai</seg> <seg type="pāda" n="b">vipulaṃ sāram icchatām</seg> //</l>

<l xml:id="HV_App.I,41.1106"><seg type="pāda" n="a">ātmano bhāvanirvṛtte</seg> <seg type="pāda" n="b">bhāvye kṛtayuge tadā</seg> /</l>

<l xml:id="HV_App.I,41.1107"><seg type="pāda" n="a">janitrī sarvabhūtānām</seg> <seg type="pāda" n="b">aṇḍajān udbhidāṃs tathā</seg> //</l>

<l xml:id="HV_App.I,41.1108"><seg type="pāda" n="a">saṃvedajananī dhātrī</seg> <seg type="pāda" n="b">ceti mātrā pracoditā</seg> /</l>

<l xml:id="HV_App.I,41.1109"><seg type="pāda" n="a">aṇutāṃ tanutāṃ caiva</seg> <seg type="pāda" n="b">jantūnāṃ karmabhāginām</seg> //</l>

<note>Colophon</note>

<milestone unit="speaker" n="janamejaya uvāca"/>
<l xml:id="HV_App.I,41.1110"><seg type="pāda" n="a">sādhv ahaṃ śrotum icchāmi</seg> <seg type="pāda" n="b">tretāyāṃ brāhmaṇottama</seg> /</l>

<l xml:id="HV_App.I,41.1111"><seg type="pāda" n="a">yaṃ jñātvā sarvavidyānāṃ</seg> <seg type="pāda" n="b">paraṃ paśyeyam avyayam</seg> //</l>


<milestone unit="speaker" n="vaiśaṃpāyana uvāca"/>
<l xml:id="HV_App.I,41.1112"><seg type="pāda" n="a">dakṣas tu punar ālambya</seg> <seg type="pāda" n="b">strībhāvaṃ puruṣottamaḥ</seg> /</l>

<l xml:id="HV_App.I,41.1113"><seg type="pāda" n="a">yogād yogeśvarātmanaṃ</seg> <seg type="pāda" n="b">niṣaṇṇo girimūrdhani</seg> //</l>

<l xml:id="HV_App.I,41.1114"><seg type="pāda" n="a">sujānuḥ pīnajaghanā</seg> <seg type="pāda" n="b">subhrūḥ padmanibhānanā</seg> /</l>

<l xml:id="HV_App.I,41.1115"><seg type="pāda" n="a">raktāntanayanā kāntā</seg> <seg type="pāda" n="b">sarvabhūtamanoramā</seg> //</l>

<note>k: D6 ins. :k</note>
<l xml:id="**HV_App.I,41.1115**48:1"><seg type="pāda" n="a">manoramā mahābhāgā</seg> <seg type="pāda" n="b">cintayātmānam ātmanā</seg> /</l>

<l xml:id="HV_App.I,41.1116"><seg type="pāda" n="a">dakṣaḥ prācetasas tasyāṃ</seg> <seg type="pāda" n="b">kanyāyāṃ janayat prabhuḥ</seg> /</l>

<l xml:id="HV_App.I,41.1117"><seg type="pāda" n="a">dehād dhi yogavidhinā</seg> <seg type="pāda" n="b">kanyāḥ padmanibhānanāḥ</seg> //</l>

<l xml:id="HV_App.I,41.1118"><seg type="pāda" n="a">dakṣaḥ puruṣarūpeṇa</seg> <seg type="pāda" n="b">strīrūpam apahāya ca</seg> /</l>

<l xml:id="HV_App.I,41.1119"><seg type="pāda" n="a">darśane sarvabhūtānāṃ</seg> <seg type="pāda" n="b">kāntaḥ kāntataro 'bhavat</seg> //</l>

<l xml:id="HV_App.I,41.1120"><seg type="pāda" n="a">tāḥ kanyāḥ pradadau dakṣaḥ</seg> <seg type="pāda" n="b">svayaṃ prācetasaḥ prabhuḥ</seg> /</l>

<l xml:id="HV_App.I,41.1121"><seg type="pāda" n="a">brahmadeyena vidhinā</seg> <seg type="pāda" n="b">brahmaprāptena bhārata</seg> //</l>

<l xml:id="HV_App.I,41.1122"><seg type="pāda" n="a">pradadau daśa dharmāya</seg> <seg type="pāda" n="b">kaśyapāya trayodaśa</seg> /</l>

<l xml:id="HV_App.I,41.1123"><seg type="pāda" n="a">saptaviṃśati somāya</seg> <seg type="pāda" n="b">patnīhetoḥ samāhitaḥ</seg> //</l>

<l xml:id="HV_App.I,41.1124"><seg type="pāda" n="a">dakṣo dattvātha tāḥ kanyā</seg> <seg type="pāda" n="b">brahmakṣatraṃ prapadyata</seg> /</l>

<l xml:id="HV_App.I,41.1125"><seg type="pāda" n="a">brahmaṇādhyuṣitaṃ puṇyaṃ</seg> <seg type="pāda" n="b">samāhitamanā muniḥ</seg> //</l>

<l xml:id="HV_App.I,41.1126"><seg type="pāda" n="a">tapyamāno mṛgaiḥ sārdhaṃ</seg> <seg type="pāda" n="b">cacāra vasudhāṃ nṛpa</seg> /</l>

<l xml:id="HV_App.I,41.1127"><seg type="pāda" n="a">tṛṇamūlaphalair vṛddho</seg> <seg type="pāda" n="b">vṛddhaś ca tapasāsakṛt</seg> //</l>

<l xml:id="HV_App.I,41.1128"><seg type="pāda" n="a">mṛgās tu tasya modanti</seg> <seg type="pāda" n="b">phalaṃ modanti brāhmaṇāḥ</seg> /</l>

<l xml:id="HV_App.I,41.1129"><seg type="pāda" n="a">dīkṣitāḥ puṇyakarmāṇas</seg> <seg type="pāda" n="b">tapasā dagdhakilbiṣāḥ</seg> //</l>

<l xml:id="HV_App.I,41.1130"><seg type="pāda" n="a">saṃgrāmakāle kālajñaḥ</seg> <seg type="pāda" n="b">śarīrādhipatir muniḥ</seg> /</l>

<l xml:id="HV_App.I,41.1131"><seg type="pāda" n="a">karmayajñakṛtāṃ tāta</seg> <seg type="pāda" n="b">siddhiṃ paśyati lakṣaṇām</seg> //</l>

<l xml:id="HV_App.I,41.1132"><seg type="pāda" n="a">dānamānapravīrāś ca</seg> <seg type="pāda" n="b">nirudvegā nirāmiṣāḥ</seg> /</l>

<l xml:id="HV_App.I,41.1133"><seg type="pāda" n="a">mṛgaiḥ saha jarāṃ yānti</seg> <seg type="pāda" n="b">sapatnīkāḥ saputriṇaḥ</seg> //</l>

<l xml:id="HV_App.I,41.1134"><seg type="pāda" n="a">brāhmaṇāḥ stotrasaṃsiddhā</seg> <seg type="pāda" n="b">janitre prathame pade</seg> /</l>

<l xml:id="HV_App.I,41.1135"><seg type="pāda" n="a">brāhmaṇādhyuṣitatvāc ca</seg> <seg type="pāda" n="b">brahmakṣetram ihocyate</seg> //</l>

<l xml:id="HV_App.I,41.1136"><seg type="pāda" n="a">yatibhiḥ karmanirmuktair</seg> <seg type="pāda" n="b">jitakrodhair jitendriyaiḥ</seg> /</l>

<l xml:id="HV_App.I,41.1137"><seg type="pāda" n="a">caradbhir vasudhāṃ viprair</seg> <seg type="pāda" n="b">niṣkiṃcanapathaiṣibhiḥ</seg> //</l>

<l xml:id="HV_App.I,41.1138"><seg type="pāda" n="a">yā prajā pūrvam ārūḍhā</seg> <seg type="pāda" n="b">mānasī brahmacāriṇī</seg> /</l>

<l xml:id="HV_App.I,41.1139"><seg type="pāda" n="a">saivaiṣā vyaktim āpannā</seg> <seg type="pāda" n="b">svabhāvaduratikramā</seg> /</l>

<note>k: K3.4 Ñ2 B2.3 Dn Ds2 D1.2.4.6 G3 ins. :k</note>
<l xml:id="**HV_App.I,41.1139**49:1"><seg type="pāda" n="a">avyaktā vyaktim āpannā</seg> <seg type="pāda" n="b">svabhāvād duratikramā</seg> //</l>

<l xml:id="HV_App.I,41.1140"><seg type="pāda" n="a">vyaktāvyaktagatiś caiṣā</seg> <seg type="pāda" n="b">kāladharmān mahīpate</seg> //</l>

<l xml:id="HV_App.I,41.1141"><seg type="pāda" n="a">sthāvarā jaṅgamāś caiva</seg> <seg type="pāda" n="b">sthūlāḥ sūkṣmāś ca bhārata</seg> /</l>

<l xml:id="HV_App.I,41.1142"><seg type="pāda" n="a">kālayogena yogajñā</seg> <seg type="pāda" n="b">bhavanti na bhavanti ca</seg> //</l>

<l xml:id="HV_App.I,41.1143"><seg type="pāda" n="a">etāś caitāḥ prajāḥ sarvā</seg> <seg type="pāda" n="b">dakṣakanyāsu jajñire</seg> /</l>

<l xml:id="HV_App.I,41.1144"><seg type="pāda" n="a">kaśyapenāvyayeneha</seg> <seg type="pāda" n="b">saṃyuktāḥ kāladharmaṇā</seg> //</l>

<l xml:id="HV_App.I,41.1145"><seg type="pāda" n="a">ādityā vasavo rudrā</seg> <seg type="pāda" n="b">viśve ca samarudgaṇāḥ</seg> /</l>

<l xml:id="HV_App.I,41.1146"><seg type="pāda" n="a">nāgāś cānekaśirasaḥ</seg> <seg type="pāda" n="b">sādhyā vai pannagās tathā</seg> //</l>

<l xml:id="HV_App.I,41.1147"><seg type="pāda" n="a">gandharvāḥ kiṃnarāḥ yakṣāḥ</seg> <seg type="pāda" n="b">suparṇāś ca tathāpare</seg> /</l>

<l xml:id="HV_App.I,41.1148"><seg type="pāda" n="a">garutmān saha yakṣaiś ca</seg> <seg type="pāda" n="b">kiṃnarāś ca suvāsasaḥ</seg> //</l>

<l xml:id="HV_App.I,41.1149"><seg type="pāda" n="a">gāvaḥ paśugaṇaiḥ sārdhaṃ</seg> <seg type="pāda" n="b">narāś ca vasudhādhipa</seg> /</l>

<l xml:id="HV_App.I,41.1150"><seg type="pāda" n="a">dharādharāś ca vasudhā</seg> <seg type="pāda" n="b">dhātāraś ca dharādharāḥ</seg> /</l>

<l xml:id="HV_App.I,41.1151"><seg type="pāda" n="a">gajāḥ siṃhāś ca vyāghrāś ca</seg> <seg type="pāda" n="b">hayāḥ pakṣadharās tathā</seg> //</l>

<l xml:id="HV_App.I,41.1152"><seg type="pāda" n="a">khaḍgā viṣāṇinaś caiva</seg> <seg type="pāda" n="b">vṛṣabhāś ca mṛgās tathā</seg> //</l>

<l xml:id="HV_App.I,41.1153"><seg type="pāda" n="a">caturviṣāṇā nāgendrāḥ</seg> <seg type="pāda" n="b">padmābhā varṇataḥ śubhāḥ</seg> /</l>

<l xml:id="HV_App.I,41.1154"><seg type="pāda" n="a">sarvalakṣaṇasaṃpannāḥ</seg> <seg type="pāda" n="b">prāṇinaḥ kāmarūpiṇaḥ</seg> //</l>

<l xml:id="HV_App.I,41.1155"><seg type="pāda" n="a">tathārūpais tathāgātrais</seg> <seg type="pāda" n="b">taiḥ śīlais taiḥ parākramaiḥ</seg> /</l>

<l xml:id="HV_App.I,41.1156"><seg type="pāda" n="a">munayaḥ punar udbhūtā</seg> <seg type="pāda" n="b">dharmakṣetre sanātane</seg> //</l>

<l xml:id="HV_App.I,41.1157"><seg type="pāda" n="a">kṣetrajñā mānuṣe loke</seg> <seg type="pāda" n="b">dharmiṇo vedagocarāḥ</seg> /</l>

<l xml:id="HV_App.I,41.1158"><seg type="pāda" n="a">yatrodbhūtāḥ surāḥ sarve</seg> <seg type="pāda" n="b">divi loke pratiṣṭhitāḥ</seg> //</l>

<l xml:id="HV_App.I,41.1159"><seg type="pāda" n="a">ye cānye tapasā siddhā</seg> <seg type="pāda" n="b">gṛhasthā manujādhipa</seg> /</l>

<l xml:id="HV_App.I,41.1160"><seg type="pāda" n="a">brahmacaryeṇa saṃsiddhāḥ</seg> <seg type="pāda" n="b">paricaryāṃ gatā guroḥ</seg> //</l>

<l xml:id="HV_App.I,41.1161"><seg type="pāda" n="a">ye ca yogagatiṃ prāptāḥ</seg> <seg type="pāda" n="b">siddhihetor mahīpate</seg> /</l>

<l xml:id="HV_App.I,41.1162"><seg type="pāda" n="a">kleśādhikaiḥ karmajanyair</seg> <seg type="pāda" n="b">vṛttiṃ lapsyanti vai dvijāḥ</seg> //</l>

<l xml:id="HV_App.I,41.1163"><seg type="pāda" n="a">śiloñchavṛttayaḥ kṣāntāḥ</seg> <seg type="pāda" n="b">sapatnīkā dṛḍhavratāḥ</seg> /</l>

<l xml:id="HV_App.I,41.1164"><seg type="pāda" n="a">sarve tv ete divicarā</seg> <seg type="pāda" n="b">bhavanti caritavratāḥ</seg> //</l>

<note>Colophon</note>

<milestone unit="speaker" n="vaiśaṃpāyana uvāca"/>
<l xml:id="HV_App.I,41.1165"><seg type="pāda" n="a">pitāmahaṃ puraskṛtya</seg> <seg type="pāda" n="b">merupṛṣṭhe samāhitāḥ</seg> /</l>

<l xml:id="HV_App.I,41.1166"><seg type="pāda" n="a">jaṭājinadharā viprās</seg> <seg type="pāda" n="b">tyaktakrodhā jitendriyāḥ</seg> //</l>

<l xml:id="HV_App.I,41.1167"><seg type="pāda" n="a">parvatāntarasaṃsiddhe</seg> <seg type="pāda" n="b">bahupādapasaṃvṛte</seg> /</l>

<l xml:id="HV_App.I,41.1168"><seg type="pāda" n="a">dhātusaṃrañjitaśile</seg> <seg type="pāda" n="b">same nistṛṇakaṇṭake</seg> //</l>

<l xml:id="HV_App.I,41.1169"><seg type="pāda" n="a">trayāṇāṃ brahmavedānāṃ</seg> <seg type="pāda" n="b">pañcasvaravirājite</seg> /</l>

<l xml:id="HV_App.I,41.1170"><seg type="pāda" n="a">mantrayajñaparā nityaṃ</seg> <seg type="pāda" n="b">nityaṃ vratahite ratāḥ</seg> //</l>

<l xml:id="HV_App.I,41.1171"><seg type="pāda" n="a">ekam evāgnim ādhāya</seg> <seg type="pāda" n="b">sarve brāhmaṇapuṃgavāḥ</seg> /</l>

<l xml:id="HV_App.I,41.1172"><seg type="pāda" n="a">bibhidur mantraviṣayaiḥ</seg> <seg type="pāda" n="b">susamāhitamānasāḥ</seg> //</l>

<l xml:id="HV_App.I,41.1173"><seg type="pāda" n="a">tridhā praṇīto jvalano</seg> <seg type="pāda" n="b">munibhir vedapāragaiḥ</seg> /</l>

<l xml:id="HV_App.I,41.1174"><seg type="pāda" n="a">atas te tritvam āpannā</seg> <seg type="pāda" n="b">yad ekas trividhaḥ kṛtaḥ</seg> //</l>

<l xml:id="HV_App.I,41.1175"><seg type="pāda" n="a">eka eva mahān agnir</seg> <seg type="pāda" n="b">haviṣā saṃpravartate</seg> /</l>

<l xml:id="HV_App.I,41.1176"><seg type="pāda" n="a">svadhākāreṇa mantrajñā</seg> <seg type="pāda" n="b">mantrāṇāṃ kāryasiddhaye</seg> //</l>

<l xml:id="HV_App.I,41.1177"><seg type="pāda" n="a">svayaṃ ca dakṣaḥ saṃprāpto</seg> <seg type="pāda" n="b">bhāgavān bhūtasatkṛtaḥ</seg> /</l>

<l xml:id="HV_App.I,41.1178"><seg type="pāda" n="a">brahmā brāhmaṇanirmātā</seg> <seg type="pāda" n="b">sarvabhūtapitāmahaḥ</seg> //</l>

<l xml:id="HV_App.I,41.1179"><seg type="pāda" n="a">daṇḍī carmī śarī khaḍgī</seg> <seg type="pāda" n="b">śikhī padmanibhānanaḥ</seg> /</l>

<l xml:id="HV_App.I,41.1180"><seg type="pāda" n="a">abhavan nyastasaṃtāpo</seg> <seg type="pāda" n="b">jitakrodho jitendriyaḥ</seg> //</l>

<l xml:id="HV_App.I,41.1181"><seg type="pāda" n="a">yajate puṣkare brahmā</seg> <seg type="pāda" n="b">medhayā saha saṃgataḥ</seg> /</l>

<l xml:id="HV_App.I,41.1182"><seg type="pāda" n="a">indraproktāni sāmāni</seg> <seg type="pāda" n="b">gīyante brahmavādibhiḥ</seg> //</l>

<l xml:id="HV_App.I,41.1183"><seg type="pāda" n="a">ghṛtaṃ kṣīraṃ yavā vrīhiḥ</seg> <seg type="pāda" n="b">sarvaṃ paramakaṃ haviḥ</seg> /</l>

<l xml:id="HV_App.I,41.1184"><seg type="pāda" n="a">vedaproktaṃ makhe nyastaṃ</seg> <seg type="pāda" n="b">kalpitaṃ brahmaṇaḥ pade</seg> //</l>

<l xml:id="HV_App.I,41.1185"><seg type="pāda" n="a">nirmathyāraṇim āgneyīṃ</seg> <seg type="pāda" n="b">śamīgarbhasamutthitām</seg> /</l>

<l xml:id="HV_App.I,41.1186"><seg type="pāda" n="a">sa brahmā prathamaṃ tasminn</seg> <seg type="pāda" n="b">agnim anyaṃ pravartayat</seg> //</l>

<l xml:id="HV_App.I,41.1187"><seg type="pāda" n="a">na hy anyad vihitaṃ dravyaṃ</seg> <seg type="pāda" n="b">yathāgnir yajñakarmaṇi</seg> /</l>

<l xml:id="HV_App.I,41.1188"><seg type="pāda" n="a">pravartayed vibhāgair vā</seg> <seg type="pāda" n="b">hutahavyamayaṃ balam</seg> //</l>

<l xml:id="HV_App.I,41.1189"><seg type="pāda" n="a">phalāni taiḥ prayuktāni</seg> <seg type="pāda" n="b">havīṃṣi vitate 'dhvare</seg> /</l>

<l xml:id="HV_App.I,41.1190"><seg type="pāda" n="a">prayuñjate prayogajñā</seg> <seg type="pāda" n="b">munayo brahmavādinaḥ</seg> //</l>

<l xml:id="HV_App.I,41.1191"><seg type="pāda" n="a">ṣaṇmāsāṃś caturo vedān</seg> <seg type="pāda" n="b">saṃbabhāṣe bṛhaspatiḥ</seg> /</l>

<l xml:id="HV_App.I,41.1192"><seg type="pāda" n="a">brahmajño brahmaṇo yajñe</seg> <seg type="pāda" n="b">parayā varṇasaṃpadā</seg> //</l>

<l xml:id="HV_App.I,41.1193"><seg type="pāda" n="a">śikṣāsvarasametāyā</seg> <seg type="pāda" n="b">madhurāyāḥ samantataḥ</seg> /</l>

<l xml:id="HV_App.I,41.1194"><seg type="pāda" n="a">sānusvaritarāgāyāḥ</seg> <seg type="pāda" n="b">sarasvatyāḥ prabhāṣate</seg> //</l>

<l xml:id="HV_App.I,41.1195"><seg type="pāda" n="a">tena brāhmaṇaśabdena</seg> <seg type="pāda" n="b">brahmaproktena bhārata</seg> /</l>

<l xml:id="HV_App.I,41.1196"><seg type="pāda" n="a">vibhāti sa makho vyaktaṃ</seg> <seg type="pāda" n="b">brahmaloka ivāparaḥ</seg> //</l>

<l xml:id="HV_App.I,41.1197"><seg type="pāda" n="a">makho brahmamukhottīrṇo</seg> <seg type="pāda" n="b">brahmaśabdair anāmayaiḥ</seg> /</l>

<l xml:id="HV_App.I,41.1198"><seg type="pāda" n="a">prayogaiḥ saṃprayuktasya</seg> <seg type="pāda" n="b">jalpann iva sa vardhate</seg> //</l>

<l xml:id="HV_App.I,41.1199"><seg type="pāda" n="a">samidbhiḥ somakalaśaiḥ</seg> <seg type="pāda" n="b">pātraiś caiva savistaraiḥ</seg> /</l>

<l xml:id="HV_App.I,41.1200"><seg type="pāda" n="a">yavair vrīhibhir ājyaiś ca</seg> <seg type="pāda" n="b">pūrṇaiś ca jalabhājanaiḥ</seg> //</l>

<l xml:id="HV_App.I,41.1201"><seg type="pāda" n="a">kramaprāptaiś ca vasubhiḥ</seg> <seg type="pāda" n="b">karmabhiś cāparājitaiḥ</seg> /</l>

<l xml:id="HV_App.I,41.1202"><seg type="pāda" n="a">gobhiḥ payasvinībhiś ca</seg> <seg type="pāda" n="b">parivatsaiś ca komalaiḥ</seg> //</l>

<l xml:id="HV_App.I,41.1203"><seg type="pāda" n="a">brahmavṛddho vayovṛddhas</seg> <seg type="pāda" n="b">tapovṛddhaś ca bhārata</seg> /</l>

<note>k: K3 D1 subst. for line 1203 :k</note>
<l xml:id="**HV_App.I,41.1203**50:1"><seg type="pāda" n="a">brahmavṛddhā vayovṛddhās</seg> <seg type="pāda" n="b">tapovṛddhāś ca bhārata</seg> /</l>

<l xml:id="HV_App.I,41.1204"><seg type="pāda" n="a">brahmajñānamayo devo</seg> <seg type="pāda" n="b">vidyayā saha saṃgataḥ</seg> //</l>

<l xml:id="HV_App.I,41.1205"><seg type="pāda" n="a">mānasaiś ca kriyāmūrtir</seg> <seg type="pāda" n="b">ye ca bhūtāḥ svayaṃ nṛpa</seg> /</l>

<l xml:id="HV_App.I,41.1206"><seg type="pāda" n="a">brahmā juhoti tāṃs tasmān</seg> <seg type="pāda" n="b">marudbhiḥ sahitas tadā</seg> //</l>

<l xml:id="HV_App.I,41.1207"><seg type="pāda" n="a">tejomūrtidharai rūpair</seg> <seg type="pāda" n="b">na ca tatkarmaṇāspṛśat</seg> /</l>

<l xml:id="HV_App.I,41.1208"><seg type="pāda" n="a">vedaproktena vidhinā</seg> <seg type="pāda" n="b">sarvaprāṇabhṛtāṃ nṛpa</seg> //</l>

<l xml:id="HV_App.I,41.1209"><seg type="pāda" n="a">nirmathyāraṇim āgneyīṃ</seg> <seg type="pāda" n="b">śamīgarbhasamutthitām</seg> /</l>

<l xml:id="HV_App.I,41.1210"><seg type="pāda" n="a">yajate kratunā pūrvam</seg> <seg type="pāda" n="b">agniṣṭomena sa prabhuḥ</seg> /</l>

<l xml:id="HV_App.I,41.1211"><seg type="pāda" n="a">sadasyais tatsado vyaktaṃ</seg> <seg type="pāda" n="b">śuśubhe yajñakarmaṇi</seg> /</l>

<l xml:id="HV_App.I,41.1212"><seg type="pāda" n="a">jalpanti madhurā vācaḥ</seg> <seg type="pāda" n="b">sānusvārāḥ kriyās tataḥ</seg> //</l>

<l xml:id="HV_App.I,41.1213"><seg type="pāda" n="a">karmabhiś ca tapoyuktair</seg> <seg type="pāda" n="b">vedavedāṅgapāragaiḥ</seg> /</l>

<l xml:id="HV_App.I,41.1214"><seg type="pāda" n="a">sūryendusadṛśau rājan</seg> <seg type="pāda" n="b">virarāja mahākratuḥ</seg> /</l>

<l xml:id="HV_App.I,41.1215"><seg type="pāda" n="a">brahmaghoṣeṇa mahatā</seg> <seg type="pāda" n="b">brahmavāsa ivāparaḥ</seg> //</l>

<l xml:id="HV_App.I,41.1216"><seg type="pāda" n="a">vasudhām iva saṃprāptaiḥ</seg> <seg type="pāda" n="b">sarvair eva divaukasaiḥ</seg> /</l>

<l xml:id="HV_App.I,41.1217"><seg type="pāda" n="a">vedavedāṅgavidbhiś ca</seg> <seg type="pāda" n="b">vinītair brahmavādibhiḥ</seg> /</l>

<l xml:id="HV_App.I,41.1218"><seg type="pāda" n="a">gatāgatais tapaḥśrāntaiḥ</seg> <seg type="pāda" n="b">svargaloke mahīyate</seg> //</l>

<l xml:id="HV_App.I,41.1219"><seg type="pāda" n="a">jvaladbhir iva viprais tais</seg> <seg type="pāda" n="b">tribhir evādhvare 'gnibhiḥ</seg> /</l>

<l xml:id="HV_App.I,41.1220"><seg type="pāda" n="a">brahmaloka ivābhāti</seg> <seg type="pāda" n="b">brahmaṇaḥ sa mahākratuḥ</seg> //</l>

<l xml:id="HV_App.I,41.1221"><seg type="pāda" n="a">indraproktāni sāmāni</seg> <seg type="pāda" n="b">gīyante brahmavādibhiḥ</seg> /</l>

<l xml:id="HV_App.I,41.1222"><seg type="pāda" n="a">vacanāni pramuktāni</seg> <seg type="pāda" n="b">yajūṃṣi vitate 'dhvare</seg> //</l>

<l xml:id="HV_App.I,41.1223"><seg type="pāda" n="a">tapaḥśrāntā brahmaparāḥ</seg> <seg type="pāda" n="b">satyavratasamāhitāḥ</seg> /</l>

<l xml:id="HV_App.I,41.1224"><seg type="pāda" n="a">āyayur manayaḥ sarve</seg> <seg type="pāda" n="b">manobhiḥ śrotravādibhiḥ</seg> //</l>

<l xml:id="HV_App.I,41.1225"><seg type="pāda" n="a">hotā cātrābhavad rājan</seg> <seg type="pāda" n="b">brahmatve ca bṛhaspatiḥ</seg> /</l>

<l xml:id="HV_App.I,41.1226"><seg type="pāda" n="a">sarvadharmavidāṃ śreṣṭhaḥ</seg> <seg type="pāda" n="b">purāṇo brahmasaṃbhavaḥ</seg> //</l>

<l xml:id="HV_App.I,41.1227"><seg type="pāda" n="a">yajamānaś ca yajñānte</seg> <seg type="pāda" n="b">viṣṇoḥ pūjāṃ prayujya ca</seg> /</l>

<l xml:id="HV_App.I,41.1228"><seg type="pāda" n="a">adityāḥ paścime garbhe</seg> <seg type="pāda" n="b">tapasā saṃbhṛte nṛpa</seg> //</l>

<l xml:id="HV_App.I,41.1229"><seg type="pāda" n="a">padaṃ viṣṇur ajo brahmā</seg> <seg type="pāda" n="b">nirdvaṃdvo niṣparigrahaḥ</seg> /</l>

<l xml:id="HV_App.I,41.1230"><seg type="pāda" n="a">yataḥ padasahasrāṇi</seg> <seg type="pāda" n="b">bhaviṣyanty udbhavanti ca</seg> //</l>

<l xml:id="HV_App.I,41.1231"><seg type="pāda" n="a">avandhyaṃ cāprameyaṃ ca</seg> <seg type="pāda" n="b">vyatiriktaṃ ca karmabhiḥ</seg> /</l>

<l xml:id="HV_App.I,41.1232"><seg type="pāda" n="a">ātmāpi yasya munayo</seg> <seg type="pāda" n="b">bhavanti niṣparigrahāḥ</seg> //</l>

<l xml:id="HV_App.I,41.1233"><seg type="pāda" n="a">parigrahāś ca viṣayā</seg> <seg type="pāda" n="b">doṣaprāptā mahīpate</seg> /</l>

<l xml:id="HV_App.I,41.1234"><seg type="pāda" n="a">doṣāṃś ca yugapat sarve</seg> <seg type="pāda" n="b">chādayanti manobalāt</seg> //</l>

<l xml:id="HV_App.I,41.1235"><seg type="pāda" n="a">indriyagrāmaviṣaye</seg> <seg type="pāda" n="b">caranto niṣparigrahāḥ</seg> /</l>

<l xml:id="HV_App.I,41.1236"><seg type="pāda" n="a">parigrahaṃ śubhaṃ dharmam</seg> <seg type="pāda" n="b">avidyālakṣaṇaṃ nṛpa</seg> //</l>

<l xml:id="HV_App.I,41.1237"><seg type="pāda" n="a">vadyālakṣaṇasaṃyogān</seg> <seg type="pāda" n="b">na manaś chādyate nṛpa</seg> /</l>

<l xml:id="HV_App.I,41.1238"><seg type="pāda" n="a">yadi cen muniśabdena</seg> <seg type="pāda" n="b">gṛhyate brahmavādibhiḥ</seg> //</l>

<l xml:id="HV_App.I,41.1239"><seg type="pāda" n="a">vedavidyāvratasnātair</seg> <seg type="pāda" n="b">niyataiḥ kurusattama</seg> /</l>

<l xml:id="HV_App.I,41.1240"><seg type="pāda" n="a">divi lokaḥ satāṃ sthānaṃ</seg> <seg type="pāda" n="b">lokānāṃ loka ucyate</seg> //</l>

<l xml:id="HV_App.I,41.1241"><seg type="pāda" n="a">yatra devā havyapuṣṭā</seg> <seg type="pāda" n="b">na kṣayaṃ yānti bhārata</seg> /</l>

<l xml:id="HV_App.I,41.1242"><seg type="pāda" n="a">yajamānaś ca bhāgaiḥ svaiḥ</seg> <seg type="pāda" n="b">karmaprāptodite pade</seg> /</l>

<l xml:id="HV_App.I,41.1243"><seg type="pāda" n="a">modate saha patnībhir</seg> <seg type="pāda" n="b">vijvaro vasudhādhipa</seg> //</l>

<l xml:id="HV_App.I,41.1244"><seg type="pāda" n="a">yajñāvasāne śailendraṃ</seg> <seg type="pāda" n="b">dvijebhyaḥ pradadau prabhuḥ</seg> /</l>

<l xml:id="HV_App.I,41.1245"><seg type="pāda" n="a">dadau ca sarvabhūtānāṃ</seg> <seg type="pāda" n="b">nirmalenāntarātmanā</seg> //</l>

<l xml:id="HV_App.I,41.1246"><seg type="pāda" n="a">taṃ śailaṃ sarvagātrāṇi</seg> <seg type="pāda" n="b">parasparaviśeṣiṇaḥ</seg> /</l>

<l xml:id="HV_App.I,41.1247"><seg type="pāda" n="a">na śekuḥ pravibhāgārthaṃ</seg> <seg type="pāda" n="b">bhettuṃ sarvodyamair api</seg> //</l>

<l xml:id="HV_App.I,41.1248"><seg type="pāda" n="a">tatas te brāhmaṇagaṇā</seg> <seg type="pāda" n="b">niṣedur vasudhātale</seg> /</l>

<l xml:id="HV_App.I,41.1249"><seg type="pāda" n="a">śrameṇābhihatāḥ sarve</seg> <seg type="pāda" n="b">vivarṇavadanā nṛpa</seg> //</l>

<l xml:id="HV_App.I,41.1250"><seg type="pāda" n="a">supārśvo girimukhyas tu</seg> <seg type="pāda" n="b">vāgbhir madhurabhāṣitā</seg> /</l>

<l xml:id="HV_App.I,41.1251"><seg type="pāda" n="a">abravīt praṇataḥ sarvāñ</seg> <seg type="pāda" n="b">śirasā tān dvijottamān</seg> //</l>

<l xml:id="HV_App.I,41.1252"><seg type="pāda" n="a">na hi śakyo balād bhettuṃ</seg> <seg type="pāda" n="b">yuṣmābhir asusaṅgibhiḥ</seg> /</l>

<l xml:id="HV_App.I,41.1253"><seg type="pāda" n="a">api varṣaśatair divyaiḥ</seg> <seg type="pāda" n="b">parasparavirodhibhiḥ</seg> //</l>

<l xml:id="HV_App.I,41.1254"><seg type="pāda" n="a">ekībhūtā yadā sarve</seg> <seg type="pāda" n="b">bhaviṣyatha samāhitāḥ</seg> /</l>

<l xml:id="HV_App.I,41.1255"><seg type="pāda" n="a">avivarodhena yugapad</seg> <seg type="pāda" n="b">vibhajiṣyatha nirvṛtāḥ</seg> //</l>

<l xml:id="HV_App.I,41.1256"><seg type="pāda" n="a">balaṃ hi rāgadveṣābhyāṃ</seg> <seg type="pāda" n="b">vardhate brahmasattamāḥ</seg> /</l>

<l xml:id="HV_App.I,41.1257"><seg type="pāda" n="a">vimuktaṃ rāgadoṣābhyāṃ</seg> <seg type="pāda" n="b">brahma vardhati śāśvatam</seg> //</l>

<l xml:id="HV_App.I,41.1258"><seg type="pāda" n="a">yadāhaṃ bhedayiṣyāmi</seg> <seg type="pāda" n="b">svargabhinnaiḥ śilāśitaiḥ</seg> /</l>

<l xml:id="HV_App.I,41.1259"><seg type="pāda" n="a">dhātubhiś ca visarpadbhiḥ</seg> <seg type="pāda" n="b">śikharaiś cānupātibhiḥ</seg> //</l>

<l xml:id="HV_App.I,41.1260"><seg type="pāda" n="a">viśīrṇaiḥ pārśvavivarair</seg> <seg type="pāda" n="b">nāgaiś cāgalitair bhuvi</seg> /</l>

<l xml:id="HV_App.I,41.1261"><seg type="pāda" n="a">bahubhir vyālarūpaiś ca</seg> <seg type="pāda" n="b">codyamāno guhāśayaiḥ</seg> //</l>

<l xml:id="HV_App.I,41.1262"><seg type="pāda" n="a">pratigṛhya tu tadvākyaṃ</seg> <seg type="pāda" n="b">śailendrasya subhāṣitam</seg> /</l>

<l xml:id="HV_App.I,41.1263"><seg type="pāda" n="a">tūṣṇīṃ babhūvus te sarve</seg> <seg type="pāda" n="b">tadā brāhmaṇasattamāḥ</seg> //</l>

<note>Colophon</note>

<milestone unit="speaker" n="vaiśaṃpāyana uvāca"/>
<l xml:id="HV_App.I,41.1264"><seg type="pāda" n="a">balir homāś ca vardhante</seg> <seg type="pāda" n="b">ahany ahani bhārata</seg> /</l>

<l xml:id="HV_App.I,41.1265"><seg type="pāda" n="a">dvijānāṃ tapasāḍhyānāṃ</seg> <seg type="pāda" n="b">gṛhadharme pratiṣṭhatāṃ</seg> //</l>

<l xml:id="HV_App.I,41.1266"><seg type="pāda" n="a">devatādyāś ca pūjyante</seg> <seg type="pāda" n="b">tadāprabhṛti bhārata</seg> /</l>

<l xml:id="HV_App.I,41.1267"><seg type="pāda" n="a">teṣāṃ brahmavidāṃ rājan</seg> <seg type="pāda" n="b">pṛthivyāṃ brahmavādibhiḥ</seg> //</l>

<l xml:id="HV_App.I,41.1268"><seg type="pāda" n="a">tatraiva brahmasadane</seg> <seg type="pāda" n="b">same nistṛṇakaṇṭake</seg> /</l>

<l xml:id="HV_App.I,41.1269"><seg type="pāda" n="a">prājyendhanatṛṇe deśe</seg> <seg type="pāda" n="b">puṇye parvatarodhasi</seg> //</l>

<l xml:id="HV_App.I,41.1270"><seg type="pāda" n="a">vāsaṃ yatra prakurvanti</seg> <seg type="pāda" n="b">dṛṣṭvā bhagavataḥ kriyām</seg> /</l>

<l xml:id="HV_App.I,41.1271"><seg type="pāda" n="a">taporthino mahābhāgā</seg> <seg type="pāda" n="b">brahmacaryavrate sthitāḥ</seg> //</l>

<l xml:id="HV_App.I,41.1272"><seg type="pāda" n="a">gṛhasthadharmaniratā</seg> <seg type="pāda" n="b">dānaprāptena cetasā</seg> /</l>

<l xml:id="HV_App.I,41.1273"><seg type="pāda" n="a">yatayaś cāpi kāṅkṣanti</seg> <seg type="pāda" n="b">dharmeṇa harikāṅkṣiṇaḥ</seg> //</l>

<l xml:id="HV_App.I,41.1274"><seg type="pāda" n="a">anye karmaphale caiva</seg> <seg type="pāda" n="b">ratā brāhmaṇapuṃgavāḥ</seg> /</l>

<l xml:id="HV_App.I,41.1275"><seg type="pāda" n="a">agnihotravratasnātā</seg> <seg type="pāda" n="b">jitakrodhāḥ samāhitāḥ</seg> //</l>

<l xml:id="HV_App.I,41.1276"><seg type="pāda" n="a">daivayuktena vā yuktāḥ</seg> <seg type="pāda" n="b">karmaṇā brahmasattamāḥ</seg> /</l>

<l xml:id="HV_App.I,41.1277"><seg type="pāda" n="a">cīravalkalasaṃvītā</seg> <seg type="pāda" n="b">niyatā niyatendriyāḥ</seg> //</l>

<l xml:id="HV_App.I,41.1278"><seg type="pāda" n="a">caranto brahmacaryaṃ ca</seg> <seg type="pāda" n="b">yatnam āsthāya dāruṇam</seg> /</l>

<l xml:id="HV_App.I,41.1279"><seg type="pāda" n="a">anena vidhinā rājan</seg> <seg type="pāda" n="b">kramaprāptena sarvaśaḥ</seg> //</l>

<l xml:id="HV_App.I,41.1280"><seg type="pāda" n="a">kramādye vedasaṃskāraṃ</seg> <seg type="pāda" n="b">puṇyaṃ prāptāḥ sanātanam</seg> /</l>

<l xml:id="HV_App.I,41.1281"><seg type="pāda" n="a">pūrvair ācaritaṃ rājan</seg> <seg type="pāda" n="b">munibhir brahmavādibhiḥ</seg> //</l>

<l xml:id="HV_App.I,41.1282"><seg type="pāda" n="a">nāvedavidvān āgacchen</seg> <seg type="pāda" n="b">nāpi raudram vrataṃ caret</seg> /</l>

<l xml:id="HV_App.I,41.1283"><seg type="pāda" n="a">na ca tyāgena gaccheta</seg> <seg type="pāda" n="b">gṛhadharmaṃ ca na tyajet</seg> //</l>

<l xml:id="HV_App.I,41.1284"><seg type="pāda" n="a">evaṃ na gacched utthānam</seg> <seg type="pāda" n="b">aprāpto vedasaṃcayam</seg> /</l>

<l xml:id="HV_App.I,41.1285"><seg type="pāda" n="a">ṛcaś ca saṃcayaḥ pūrvaḥ</seg> <seg type="pāda" n="b">sāmagānāṃ ca bhārata</seg> //</l>

<note>k: D3 subst. for line 1285:k</note>
<l xml:id="**HV_App.I,41.1285**51:1"><seg type="pāda" n="a">asaṃcayaś ca saṃcayaṃ ca</seg> <seg type="pāda" n="b">sāmagānaṃ ca bhārata</seg> //</l>

<l xml:id="HV_App.I,41.1286"><seg type="pāda" n="a">ye cāpi putriṇo na syuḥ</seg> <seg type="pāda" n="b">śrutvāpi prāpnuyuḥ phalam</seg> /</l>

<l xml:id="HV_App.I,41.1287"><seg type="pāda" n="a">brāhmaṇās tapasā śrāntā</seg> <seg type="pāda" n="b">guroś ca paricaryayā</seg> //</l>

<l xml:id="HV_App.I,41.1288"><seg type="pāda" n="a">yasya naivaṃ śrutam brahman</seg> <seg type="pāda" n="b">na gṛhītam viśāṃ pate</seg> /</l>

<l xml:id="HV_App.I,41.1289"><seg type="pāda" n="a">kāmaṃ taṃ dhārmiko rājā</seg> <seg type="pāda" n="b">śūdrakarmāṇi kārayet</seg> //</l>

<l xml:id="HV_App.I,41.1290"><seg type="pāda" n="a">atha vā naiva vidyeta</seg> <seg type="pāda" n="b">yad brahma nādriyed dvijaḥ</seg> /</l>

<l xml:id="HV_App.I,41.1291"><seg type="pāda" n="a">dvābhyāṃ tu śrotraviṣaye</seg> <seg type="pāda" n="b">manaḥ pūrvaṃ samāhite</seg> //</l>

<l xml:id="HV_App.I,41.1292"><seg type="pāda" n="a">evaṃ sarvendriyārambhān</seg> <seg type="pāda" n="b">vedapūrvān samārabhet</seg> /</l>

<l xml:id="HV_App.I,41.1293"><seg type="pāda" n="a">brāhmaṇo bhūtisaṃpanno</seg> <seg type="pāda" n="b">ya icched bhūtim ātmanaḥ</seg> //</l>

<note>Colophon</note>

<milestone unit="speaker" n="vaiśaṃpānyana uvāca"/>
<l xml:id="HV_App.I,41.1294"><seg type="pāda" n="a">te tu gobrāhmaṇāṃs tāṃś ca</seg> <seg type="pāda" n="b">candrādityapuraskṛtāḥ</seg> /</l>

<l xml:id="HV_App.I,41.1295"><seg type="pāda" n="a">brāhmaṇān pūjayan rājan</seg> <seg type="pāda" n="b">vasubhir brahmasaṃbhavaiḥ</seg> //</l>

<l xml:id="HV_App.I,41.1296"><seg type="pāda" n="a">nāradapramukhāś caiva</seg> <seg type="pāda" n="b">gandharvā ṛṣayo nṛpa</seg> /</l>

<l xml:id="HV_App.I,41.1297"><seg type="pāda" n="a">kurvanti satataṃ yajñaiḥ</seg> <seg type="pāda" n="b">kramaprāptaiḥ pitāmaham</seg> //</l>

<l xml:id="HV_App.I,41.1298"><seg type="pāda" n="a">vacobhir madhurābhāṣaiḥ</seg> <seg type="pāda" n="b">pañcendriyanivāsibhiḥ</seg> /</l>

<l xml:id="HV_App.I,41.1299"><seg type="pāda" n="a">sarvabhūtapriyakaraiḥ</seg> <seg type="pāda" n="b">sarvabhūtahitaiṣibhiḥ</seg> //</l>

<l xml:id="HV_App.I,41.1300"><seg type="pāda" n="a">stūyamānaś ca yajñānte</seg> <seg type="pāda" n="b">pañcendriyasamāhitaiḥ</seg> /</l>

<l xml:id="HV_App.I,41.1301"><seg type="pāda" n="a">provāca bhagavān brahma</seg> <seg type="pāda" n="b">diṣṭyā diṣṭyeti bhārata</seg> //</l>

<l xml:id="HV_App.I,41.1302"><seg type="pāda" n="a">tataḥ kaśyapam ābhāṣya</seg> <seg type="pāda" n="b">provāca bhagavān prabhuḥ</seg> /</l>

<l xml:id="HV_App.I,41.1303"><seg type="pāda" n="a">bhavān api sutaiḥ sārdhaṃ</seg> <seg type="pāda" n="b">yakṣyate vasudhātale</seg> //</l>

<l xml:id="HV_App.I,41.1304"><seg type="pāda" n="a">kratubhiḥ paramaprāptaiḥ</seg> <seg type="pāda" n="b">saṃpūrṇavaradakṣiṇaiḥ</seg> /</l>

<l xml:id="HV_App.I,41.1305"><seg type="pāda" n="a">yakṣāḥ surāś ca te sarve</seg> <seg type="pāda" n="b">yathāpratiguṇaiḥ prabho</seg> //</l>

<l xml:id="HV_App.I,41.1306"><seg type="pāda" n="a">vayaṃ yakṣyāmahe sarve</seg> <seg type="pāda" n="b">pūrvaṃ yakṣyāmahe vayam</seg> /</l>

<l xml:id="HV_App.I,41.1307"><seg type="pāda" n="a">evam anyonyasaṃrambhād</seg> <seg type="pāda" n="b">bhidyante baladarpitāḥ</seg> //</l>

<l xml:id="HV_App.I,41.1308"><seg type="pāda" n="a">daiteyāś cāpy adaiteyāḥ</seg> <seg type="pāda" n="b">parasparajayaiṣiṇaḥ</seg> /</l>

<l xml:id="HV_App.I,41.1309"><seg type="pāda" n="a">yuddhāyaiva pratiṣṭhanti</seg> <seg type="pāda" n="b">pragṛhya vipulau bhujau</seg> //</l>

<l xml:id="HV_App.I,41.1310"><seg type="pāda" n="a">nivāryamāṇā ṛṣibhis</seg> <seg type="pāda" n="b">tapasā dagdhakilbaṣaiḥ</seg> /</l>

<l xml:id="HV_App.I,41.1311"><seg type="pāda" n="a">anyaiś ca bahubhir viprair</seg> <seg type="pāda" n="b">vedavedāṅgapāragaiḥ</seg> /</l>

<l xml:id="HV_App.I,41.1312"><seg type="pāda" n="a">nivāryamāṇā yudhyanti</seg> <seg type="pāda" n="b">vṛṣabhā iva gokule</seg> //</l>

<l xml:id="HV_App.I,41.1313"><seg type="pāda" n="a">te yuddhārambhasaṃkruddhāḥ</seg> <seg type="pāda" n="b">sarvaprāṇijayaiṣiṇaḥ</seg> /</l>

<l xml:id="HV_App.I,41.1314"><seg type="pāda" n="a">paśyatāṃ sarvabhūtānāṃ</seg> <seg type="pāda" n="b">mṛtyor viṣayam āgatāḥ</seg> //</l>

<l xml:id="HV_App.I,41.1315"><seg type="pāda" n="a">tataḥ śabdena mahatā</seg> <seg type="pāda" n="b">paraṃ kṛtvā mahābalāḥ</seg> /</l>

<l xml:id="HV_App.I,41.1316"><seg type="pāda" n="a">rundhanti bāhubhiḥ kruddhāḥ</seg> <seg type="pāda" n="b">sapakṣā iva pakṣiṇaḥ</seg> //</l>

<l xml:id="HV_App.I,41.1317"><seg type="pāda" n="a">cacāla vasudhā caiva</seg> <seg type="pāda" n="b">pādākrāntā ca roṣibhiḥ</seg> /</l>

<l xml:id="HV_App.I,41.1318"><seg type="pāda" n="a">naur yathā puruṣākrāntā</seg> <seg type="pāda" n="b">bhārākrāntāvasīdati</seg> /</l>

<l xml:id="HV_App.I,41.1319"><seg type="pāda" n="a">parvatāś ca viśīryante</seg> <seg type="pāda" n="b">nardamānā vṛṣā iva</seg> //</l>

<l xml:id="HV_App.I,41.1320"><seg type="pāda" n="a">cukṣubhuś ca mahānadyas</seg> <seg type="pāda" n="b">tāḍitā mātariśvanā</seg> /</l>

<l xml:id="HV_App.I,41.1321"><seg type="pāda" n="a">tataḥ samabhavad yuddhaṃ</seg> <seg type="pāda" n="b">madhor viṣṇoś ca bhārata</seg> //</l>

<l xml:id="HV_App.I,41.1322"><seg type="pāda" n="a">yugāntakaraṇaṃ ghoraṃ</seg> <seg type="pāda" n="b">sarvaprāṇibhayaṃkaram</seg> /</l>

<l xml:id="HV_App.I,41.1323"><seg type="pāda" n="a">pramamātha balaṃ viṣṇuḥ</seg> <seg type="pāda" n="b">samagrabalapauruṣam</seg> /</l>

<l xml:id="HV_App.I,41.1324"><seg type="pāda" n="a">vahner iva balaṃ dīptaṃ</seg> <seg type="pāda" n="b">śamayaty ambunā yathā</seg> //</l>

<note>k: Ñ2 B1.2 ins. :k</note>
<l xml:id="**HV_App.I,41.1324**52:1"><seg type="pāda" n="a">tathā praśāmitaṃ tena</seg> <seg type="pāda" n="b">bhagavaty apakāriṇā</seg> /</l>

<note>Colophon</note>

<milestone unit="speaker" n="vaiśampāyana uvāca"/>
<l xml:id="HV_App.I,41.1325"><seg type="pāda" n="a">balavān sa tu daiteyo</seg> <seg type="pāda" n="b">madhur bhīmaparākramaḥ</seg> /</l>

<l xml:id="HV_App.I,41.1326"><seg type="pāda" n="a">babandha pāśair niśitair</seg> <seg type="pāda" n="b">mahendraṃ parvatāntare</seg> //</l>

<l xml:id="HV_App.I,41.1327"><seg type="pāda" n="a">taṃ vai prahrādavacanāl</seg> <seg type="pāda" n="b">lakṣaṇajñaś ca bhārata</seg> /</l>

<l xml:id="HV_App.I,41.1328"><seg type="pāda" n="a">aiśvaryam aindram ākāṅkṣan</seg> <seg type="pāda" n="b">bhaviṣyaṃ buddhisaṃkṣayāt</seg> //</l>

<l xml:id="HV_App.I,41.1329"><seg type="pāda" n="a">badhvendraṃ sahasā madhye</seg> <seg type="pāda" n="b">pāśair marmavivarjitaiḥ</seg> /</l>

<l xml:id="HV_App.I,41.1330"><seg type="pāda" n="a">āyasair bahubhiś citrair</seg> <seg type="pāda" n="b">balavadbhir vidāraṇaiḥ</seg> //</l>

<l xml:id="HV_App.I,41.1331"><seg type="pāda" n="a">viṣṇum evāgraṇīr ugram</seg> <seg type="pāda" n="b">āhvayad yuddhakovidaḥ</seg> /</l>

<l xml:id="HV_App.I,41.1332"><seg type="pāda" n="a">madhye gaṇānāṃ sarveṣāṃ</seg> <seg type="pāda" n="b">kālasya vasām āgataḥ</seg> //</l>

<l xml:id="HV_App.I,41.1333"><seg type="pāda" n="a">dvaidhībhūtāḥ kāśyapeyā</seg> <seg type="pāda" n="b">madhor vaśam upāgatāḥ</seg> /</l>

<l xml:id="HV_App.I,41.1334"><seg type="pāda" n="a">yuddhārtham abhyadhāvanta</seg> <seg type="pāda" n="b">pragṛhya vipulā gadāḥ</seg> //</l>

<l xml:id="HV_App.I,41.1335"><seg type="pāda" n="a">gandharvāḥ kiṃnarāś caiva</seg> <seg type="pāda" n="b">vādye gīte ca kovidāḥ</seg> /</l>

<l xml:id="HV_App.I,41.1336"><seg type="pāda" n="a">pranṛtyanti pragāyanti</seg> <seg type="pāda" n="b">prahasanti ca sarvaśaḥ</seg> //</l>

<l xml:id="HV_App.I,41.1337"><seg type="pāda" n="a">tantrībhiḥ suprayuktābhir</seg> <seg type="pāda" n="b">madhurābhiḥ svabhāvataḥ</seg> /</l>

<l xml:id="HV_App.I,41.1338"><seg type="pāda" n="a">mano madhor vidhunvanti</seg> <seg type="pāda" n="b">yudhyamānasya rāgiṇaḥ</seg> //</l>

<l xml:id="HV_App.I,41.1339"><seg type="pāda" n="a">madhor balārthaṃ madhuno</seg> <seg type="pāda" n="b">niyogāt padmayoninaḥ</seg> /</l>

<l xml:id="HV_App.I,41.1340"><seg type="pāda" n="a">etān vikārān kurvanti</seg> <seg type="pāda" n="b">gandharvāḥ satyavādinaḥ</seg> //</l>

<l xml:id="HV_App.I,41.1341"><seg type="pāda" n="a">tatra saktā hi gāndharve</seg> <seg type="pāda" n="b">tasmiñ śabde dadur manaḥ</seg> /</l>

<l xml:id="HV_App.I,41.1342"><seg type="pāda" n="a">dānavāś cāsurāś caiva</seg> <seg type="pāda" n="b">pratyakṣaṃ yānti prāṇadan</seg> //</l>

<l xml:id="HV_App.I,41.1343"><seg type="pāda" n="a">madhoś ca mana ākṣipya</seg> <seg type="pāda" n="b">paśyan yogena cakṣuṣā</seg> /</l>

<l xml:id="HV_App.I,41.1344"><seg type="pāda" n="a">mandaraṃ prāpatad viṣṇur</seg> <seg type="pāda" n="b">gūḍho 'gnir iva dāruṣu</seg> //</l>

<l xml:id="HV_App.I,41.1345"><seg type="pāda" n="a">ṛṣayo dīptamanasaḥ</seg> <seg type="pāda" n="b">kiṃcidvyathitamānasāḥ</seg> /</l>

<l xml:id="HV_App.I,41.1346"><seg type="pāda" n="a">pitāmahaṃ puraskṛtya</seg> <seg type="pāda" n="b">kṣaṇenāntaradhīyata</seg> //</l>

<l xml:id="HV_App.I,41.1347"><seg type="pāda" n="a">viṣṇuṃ so 'bhyahanat kruddho</seg> <seg type="pāda" n="b">madhur madhunibhekṣaṇaḥ</seg> /</l>

<l xml:id="HV_App.I,41.1348"><seg type="pāda" n="a">bhujena śaṅkhadeśānte</seg> <seg type="pāda" n="b">na cakampe padāt padam</seg> //</l>

<l xml:id="HV_App.I,41.1349"><seg type="pāda" n="a">viṣṇuś cābhyahanad daityaṃ</seg> <seg type="pāda" n="b">karāgreṇa stanāntare</seg> /</l>

<l xml:id="HV_App.I,41.1350"><seg type="pāda" n="a">sa papāta mahīṃ tūrṇaṃ</seg> <seg type="pāda" n="b">jānubhyāṃ rudhiraṃ vaman</seg> //</l>

<l xml:id="HV_App.I,41.1351"><seg type="pāda" n="a">na cainaṃ patitaṃ hanti</seg> <seg type="pāda" n="b">viṣṇur yuddhaviśāradaḥ</seg> /</l>

<l xml:id="HV_App.I,41.1352"><seg type="pāda" n="a">bāhuyuddhena samayaṃ</seg> <seg type="pāda" n="b">matvācintyaparākramaḥ</seg> //</l>

<l xml:id="HV_App.I,41.1353"><seg type="pāda" n="a">indradhvaja ivottiṣṭhañ</seg> <seg type="pāda" n="b">jānubhyāṃ sa mahītalāt</seg> /</l>

<l xml:id="HV_App.I,41.1354"><seg type="pāda" n="a">madhū roṣaparītātmā</seg> <seg type="pāda" n="b">nirdahann iva cakṣuṣā</seg> //</l>

<l xml:id="HV_App.I,41.1355"><seg type="pāda" n="a">paruṣābhis tato vāgbhir</seg> <seg type="pāda" n="b">anyonyam abhigarjatuḥ</seg> /</l>

<l xml:id="HV_App.I,41.1356"><seg type="pāda" n="a">samīyatur bāhuyuddhe</seg> <seg type="pāda" n="b">parasparavadhaiṣiṇau</seg> //</l>

<l xml:id="HV_App.I,41.1357"><seg type="pāda" n="a">ubhau tau bāhubalināv</seg> <seg type="pāda" n="b">ubhau yuddhaviśāradau</seg> /</l>

<l xml:id="HV_App.I,41.1358"><seg type="pāda" n="a">ubhau ca tapasā śrāntāv</seg> <seg type="pāda" n="b">ubhau satyaparākramau</seg> //</l>

<l xml:id="HV_App.I,41.1359"><seg type="pāda" n="a">dṛḍhaprahāriṇau vīrāv</seg> <seg type="pāda" n="b">anyonyaṃ vicakarṣatuḥ</seg> /</l>

<l xml:id="HV_App.I,41.1360"><seg type="pāda" n="a">śailendrāv iva yudhyantau</seg> <seg type="pāda" n="b">pakṣaiḥ pāṣāṇasaṃnibhaiḥ</seg> //</l>

<l xml:id="HV_App.I,41.1361"><seg type="pāda" n="a">vikarṣantau ramantau ca</seg> <seg type="pāda" n="b">anyonyaṃ vasudhātale</seg> /</l>

<l xml:id="HV_App.I,41.1362"><seg type="pāda" n="a">gajāv iva viṣāṇāgrair</seg> <seg type="pāda" n="b">nakhāgraiś ca viceratuḥ</seg> //</l>

<l xml:id="HV_App.I,41.1363"><seg type="pāda" n="a">tato vraṇamukhaiś caiva</seg> <seg type="pāda" n="b">susrāva rudhiraṃ bahu</seg> /</l>

<l xml:id="HV_App.I,41.1364"><seg type="pāda" n="a">grīṣmānte dhātusaṃsṛṣṭaṃ</seg> <seg type="pāda" n="b">śailebhya iva kāñcanam</seg> //</l>

<l xml:id="HV_App.I,41.1365"><seg type="pāda" n="a">saṃsiktau rudhiraughaiś ca</seg> <seg type="pāda" n="b">sravadbhiḥ samarañjitau</seg> /</l>

<l xml:id="HV_App.I,41.1366"><seg type="pāda" n="a">athodyataiḥ padāgraiś ca</seg> <seg type="pāda" n="b">tau vyadārayatāṃ mahīm</seg> //</l>

<l xml:id="HV_App.I,41.1367"><seg type="pāda" n="a">abhihatya tu tau vīrau</seg> <seg type="pāda" n="b">parasparam anekadhā</seg> /</l>

<l xml:id="HV_App.I,41.1368"><seg type="pāda" n="a">pataṃgāv iva yudhyetāṃ</seg> <seg type="pāda" n="b">pakṣābhyāṃ māṃsagṛddhinau</seg> //</l>

<l xml:id="HV_App.I,41.1369"><seg type="pāda" n="a">śuśruvuś cāntarikṣe 'tha</seg> <seg type="pāda" n="b">sarvabhūtāni puṣkare</seg> /</l>

<l xml:id="HV_App.I,41.1370"><seg type="pāda" n="a">siddhānāṃ vadanonmuktāḥ</seg> <seg type="pāda" n="b">parayā varṇasaṃpadā</seg> /</l>

<l xml:id="HV_App.I,41.1371"><seg type="pāda" n="a">stutayo viṣṇusaṃyuktāḥ</seg> <seg type="pāda" n="b">satyāḥ satyaparākrame</seg> //</l>

<l xml:id="HV_App.I,41.1372"><seg type="pāda" n="a">śarīraṃ dhātusaṃyuktaṃ</seg> <seg type="pāda" n="b">saṃyuktaṃ cetanena ca</seg> /</l>

<l xml:id="HV_App.I,41.1373"><seg type="pāda" n="a">tad brahma indriyair yuktaṃ</seg> <seg type="pāda" n="b">tejobhūtaṃ sanātanam</seg> //</l>

<l xml:id="HV_App.I,41.1374"><seg type="pāda" n="a">dhruvaṃ tiṣṭhanti bhūtās te</seg> <seg type="pāda" n="b">sūkṣme pralayatāṃ gate</seg> /</l>

<l xml:id="HV_App.I,41.1375"><seg type="pāda" n="a">punaś codbhavate sūkṣmaṃ</seg> <seg type="pāda" n="b">bahurūpam anekadhā</seg> /</l>

<l xml:id="HV_App.I,41.1376"><seg type="pāda" n="a">prabodhya bhāvam bhūtānāṃ</seg> <seg type="pāda" n="b">triṣu lokeṣu kāmadaḥ</seg> //</l>

<l xml:id="HV_App.I,41.1377"><seg type="pāda" n="a">surūpo bahurūpas tāṃl</seg> <seg type="pāda" n="b">lokān saṃcarate vaśī</seg> /</l>

<l xml:id="HV_App.I,41.1378"><seg type="pāda" n="a">mānasīṃ tanum āsthāya</seg> <seg type="pāda" n="b">bahubhiḥ kāraṇāntaraiḥ</seg> //</l>

<l xml:id="HV_App.I,41.1379"><seg type="pāda" n="a">yogātmā dhārayann urvīṃ</seg> <seg type="pāda" n="b">nāgātmā nandivardhanaḥ</seg> /</l>

<l xml:id="HV_App.I,41.1380"><seg type="pāda" n="a">brahmabhūtaṃ paraṃ caiva</seg> <seg type="pāda" n="b">sūkṣmeṇātmānam īśvaraḥ</seg> //</l>

<l xml:id="HV_App.I,41.1381"><seg type="pāda" n="a">brāhmeṇa viprān vasati</seg> <seg type="pāda" n="b">yuddhenaiva ca kṣatriyān</seg> /</l>

<l xml:id="HV_App.I,41.1382"><seg type="pāda" n="a">pradānakarmaṇā vaiśyāñ</seg> <seg type="pāda" n="b">śūdrān paricareṇa ca</seg> //</l>

<l xml:id="HV_App.I,41.1383"><seg type="pāda" n="a">gāvaḥ kṣīrapradānena</seg> <seg type="pāda" n="b">aśvān yajñeṣu prokṣaṇaiḥ</seg> /</l>

<l xml:id="HV_App.I,41.1384"><seg type="pāda" n="a">pitaraś coṣmaṇaiveha</seg> <seg type="pāda" n="b">havirbhāgena devatāḥ</seg> //</l>

<l xml:id="HV_App.I,41.1385"><seg type="pāda" n="a">caturbhir vyatiriktāṅgais</seg> <seg type="pāda" n="b">tribhir anyaiś ca dhātubhiḥ</seg> /</l>

<l xml:id="HV_App.I,41.1386"><seg type="pāda" n="a">saptabhiḥ pitṛbhir nityais</seg> <seg type="pāda" n="b">trīṃl lokān parirakṣaṇe</seg> //</l>

<l xml:id="HV_App.I,41.1387"><seg type="pāda" n="a">candrasūryātmakaṃ nityaṃ</seg> <seg type="pāda" n="b">tadrūpaṃ nihatātmakam</seg> /</l>

<l xml:id="HV_App.I,41.1388"><seg type="pāda" n="a">prakāśe cāprakāśe ca</seg> <seg type="pāda" n="b">nigūḍhaṃ svena tejasā</seg> //</l>

<l xml:id="HV_App.I,41.1389"><seg type="pāda" n="a">trayas tu pitaro nityaṃ</seg> <seg type="pāda" n="b">vardhayanti divākaram</seg> /</l>

<l xml:id="HV_App.I,41.1390"><seg type="pāda" n="a">caturbhiḥ pitṛbhiś caiva</seg> <seg type="pāda" n="b">candro vardhati maṇḍale</seg> //</l>

<l xml:id="HV_App.I,41.1391"><seg type="pāda" n="a">trayaḥ pitṛgaṇā nityaṃ</seg> <seg type="pāda" n="b">piṇḍān paścād adanti te</seg> /</l>

<l xml:id="HV_App.I,41.1392"><seg type="pāda" n="a">catvāro 'nye pitṛgaṇāḥ</seg> <seg type="pāda" n="b">siddhāḥ paṇcaka ādade</seg> //</l>

<l xml:id="HV_App.I,41.1393"><seg type="pāda" n="a">tvam eva pañca tān dharmās</seg> <seg type="pāda" n="b">tvam evāpañcatān vibho</seg> /</l>

<l xml:id="HV_App.I,41.1394"><seg type="pāda" n="a">sanātanamayo divyaḥ</seg> <seg type="pāda" n="b">śāśvato brahmasaṃbhavaḥ</seg> //</l>

<l xml:id="HV_App.I,41.1395"><seg type="pāda" n="a">tasmāt tat teja ādatte</seg> <seg type="pāda" n="b">agnir vāyuś ca sarvaśaḥ</seg> /</l>

<l xml:id="HV_App.I,41.1396"><seg type="pāda" n="a">atas tvaṃ karmaṇā tena</seg> <seg type="pāda" n="b">ādityaḥ samapadyathāḥ</seg> //</l>

<l xml:id="HV_App.I,41.1397"><seg type="pāda" n="a">yad aśnāsi jagat sarvaṃ</seg> <seg type="pāda" n="b">raśmibhiḥ pradahann iva</seg> /</l>

<l xml:id="HV_App.I,41.1398"><seg type="pāda" n="a">yūgāntakāle saṃprāpte</seg> <seg type="pāda" n="b">parāṃ siddhim upāgataḥ</seg> //</l>

<l xml:id="HV_App.I,41.1399"><seg type="pāda" n="a">pakṣasaṃdhāvam āvāsyāṃ</seg> <seg type="pāda" n="b">lokaṃ carasi mānuṣam</seg> /</l>

<l xml:id="HV_App.I,41.1400"><seg type="pāda" n="a">ṛṣibhiḥ saha gūḍhātmā</seg> <seg type="pāda" n="b">sūryenduvasusaprabhaiḥ</seg> //</l>

<l xml:id="HV_App.I,41.1401"><seg type="pāda" n="a">saphalaṃ karma kurvāṇo</seg> <seg type="pāda" n="b">yajatāṃ puṣṭivardhanam</seg> /</l>

<l xml:id="HV_App.I,41.1402"><seg type="pāda" n="a">hetūnām adhikāraṃ ca</seg> <seg type="pāda" n="b">mā bhūt karmaviparyayaḥ</seg> //</l>

<l xml:id="HV_App.I,41.1403"><seg type="pāda" n="a">vanaspatyauṣadhīś caiva</seg> <seg type="pāda" n="b">yugapat pratipadyase</seg> /</l>

<l xml:id="HV_App.I,41.1404"><seg type="pāda" n="a">bālabhāvāya vasudhāṃ</seg> <seg type="pāda" n="b">pakṣe pakṣe jarāṃ tava</seg> //</l>

<l xml:id="HV_App.I,41.1405"><seg type="pāda" n="a">bhūtānāṃ bhuvi bhūteśa</seg> <seg type="pāda" n="b">bhāvyarthavasudhātale</seg> /</l>

<l xml:id="HV_App.I,41.1406"><seg type="pāda" n="a">vasu yad bhuvi kiṃcic ca</seg> <seg type="pāda" n="b">sarvaṃ tat tvanmayaṃ vibho</seg> //</l>

<l xml:id="HV_App.I,41.1407"><seg type="pāda" n="a">tvam eva dvividhaṃ dharmaṃ</seg> <seg type="pāda" n="b">śāśvataṃ vasudhātale</seg> /</l>

<l xml:id="HV_App.I,41.1408"><seg type="pāda" n="a">devayajñam mantravākyam</seg> <seg type="pāda" n="b">ātmayajñaṃ samānuṣam</seg> //</l>

<l xml:id="HV_App.I,41.1409"><seg type="pāda" n="a">dvividhaḥ svargamārgaś ca</seg> <seg type="pāda" n="b">sūryaś candraś ca nirmalaḥ</seg> /</l>

<l xml:id="HV_App.I,41.1410"><seg type="pāda" n="a">candramāḥ pitṛyānaś ca</seg> <seg type="pāda" n="b">devayānaś ca bhāskaraḥ</seg> //</l>

<l xml:id="HV_App.I,41.1411"><seg type="pāda" n="a">tvam eva vasudhāyukto</seg> <seg type="pāda" n="b">viśvaṃ carasi māyayā</seg> /</l>

<l xml:id="HV_App.I,41.1412"><seg type="pāda" n="a">ekīkṛtya gaṇān sarvān</seg> <seg type="pāda" n="b">saṃkṣipyāmutra saṃbhavaḥ</seg> //</l>

<l xml:id="HV_App.I,41.1413"><seg type="pāda" n="a">ekas tvam asi saṃbhūtaḥ</seg> <seg type="pāda" n="b">purāṇaḥ puruṣo virāṭ</seg> /</l>

<l xml:id="HV_App.I,41.1414"><seg type="pāda" n="a">akṣayaś cāprameyaś ca</seg> <seg type="pāda" n="b">kāmakārakaro vaśī</seg> //</l>

<l xml:id="HV_App.I,41.1415"><seg type="pāda" n="a">mūrtas tejasi saṃbhūto</seg> <seg type="pāda" n="b">vāyuḥ paryeti khecaraḥ</seg> /</l>

<l xml:id="HV_App.I,41.1416"><seg type="pāda" n="a">saptabhī rūpasaṃsthānair</seg> <seg type="pāda" n="b">nityam āvṛtya tiṣṭhati</seg> //</l>

<l xml:id="HV_App.I,41.1417"><seg type="pāda" n="a">sādhane vāpi nirvāṇe</seg> <seg type="pāda" n="b">saṃhāre pralaye tathā</seg> /</l>

<l xml:id="HV_App.I,41.1418"><seg type="pāda" n="a">dhātā dhāraṇakāle ca</seg> <seg type="pāda" n="b">diśaś cakṣuṣi sarpaṇe</seg> //</l>

<l xml:id="HV_App.I,41.1419"><seg type="pāda" n="a">sevyamāno munigaṇair</seg> <seg type="pāda" n="b">nityaṃ vigatakalmaṣaiḥ</seg> /</l>

<l xml:id="HV_App.I,41.1420"><seg type="pāda" n="a">karmabhiḥ satyam āpannaiḥ</seg> <seg type="pāda" n="b">samarāgair jitendriyaiḥ</seg> //</l>

<l xml:id="HV_App.I,41.1421"><seg type="pāda" n="a">stūyamānaś ca vibudhaiḥ</seg> <seg type="pāda" n="b">siddhair munivarais tathā</seg> /</l>

<l xml:id="HV_App.I,41.1422"><seg type="pāda" n="a">sasmāra vipulaṃ dehaṃ</seg> <seg type="pāda" n="b">harir hayaśiro mahān</seg> //</l>

<l xml:id="HV_App.I,41.1423"><seg type="pāda" n="a">kṛtvā vedamayaṃ rūpaṃ</seg> <seg type="pāda" n="b">sarvadevamayaṃ vapuḥ</seg> /</l>

<l xml:id="HV_App.I,41.1424"><seg type="pāda" n="a">śiromadhye mahādevo</seg> <seg type="pāda" n="b">brahmā tu hṛdaye sthitaḥ</seg> //</l>

<l xml:id="HV_App.I,41.1425"><seg type="pāda" n="a">ādityaraśmayo vālāś</seg> <seg type="pāda" n="b">cakṣuṣī śaśibhāskarau</seg> /</l>

<l xml:id="HV_App.I,41.1426"><seg type="pāda" n="a">jaṅghe tu vasavaḥ sādhyāḥ</seg> <seg type="pāda" n="b">sarvasaṃdhiṣu devatāḥ</seg> //</l>

<l xml:id="HV_App.I,41.1427"><seg type="pāda" n="a">jihvā vaiśvānaro devaḥ</seg> <seg type="pāda" n="b">satyā devī sarasvatī</seg> /</l>

<l xml:id="HV_App.I,41.1428"><seg type="pāda" n="a">maruto varuṇaścaiva</seg> <seg type="pāda" n="b">jānudeśe vyavasthitāḥ</seg> //</l>

<l xml:id="HV_App.I,41.1429"><seg type="pāda" n="a">evaṃ kṛtvā tathā rūpaṃ</seg> <seg type="pāda" n="b">surāṇām adbhutaṃ mahat</seg> /</l>

<l xml:id="HV_App.I,41.1430"><seg type="pāda" n="a">asuraṃ pīḍayām āsa</seg> <seg type="pāda" n="b">krodhād raktāntalocanaḥ</seg> //</l>

<l xml:id="HV_App.I,41.1431"><seg type="pāda" n="a">madhumedovasāpūrṇā</seg> <seg type="pāda" n="b">pṛthivī samadṛśyata</seg> /</l>

<l xml:id="HV_App.I,41.1432"><seg type="pāda" n="a">pramadeva ghanānte ca</seg> <seg type="pāda" n="b">raktāṃśukanivāsinī</seg> //</l>

<l xml:id="HV_App.I,41.1433"><seg type="pāda" n="a">medinīty eva śabdaś ca</seg> <seg type="pāda" n="b">labdhaḥ pṛthvyā narottama</seg> /</l>

<l xml:id="HV_App.I,41.1434"><seg type="pāda" n="a">nāmāsurasahasreṇa</seg> <seg type="pāda" n="b">dharaṇyāḥ saṃpratiṣṭhitam</seg> //</l>

<note>Colophon</note>

<milestone unit="speaker" n="vaiśaṃpāyana uvāca"/>
<l xml:id="HV_App.I,41.1435"><seg type="pāda" n="a">madhor nipātanaṃ dṛṣṭvā</seg> <seg type="pāda" n="b">sarvabhūtāni puṣkare</seg> /</l>

<l xml:id="HV_App.I,41.1436"><seg type="pāda" n="a">prahṛṣṭāni pragāyanti</seg> <seg type="pāda" n="b">pranṛtyanti ca sarvaśaḥ</seg> //</l>

<l xml:id="HV_App.I,41.1437"><seg type="pāda" n="a">supārśvo girimukhyas tu</seg> <seg type="pāda" n="b">kāñcanaiḥ śikharottamaiḥ</seg> /</l>

<l xml:id="HV_App.I,41.1438"><seg type="pāda" n="a">bahudhātuvicitraiś ca</seg> <seg type="pāda" n="b">saṃlikhann iva cābabhau</seg> //</l>

<l xml:id="HV_App.I,41.1439"><seg type="pāda" n="a">girayaś cāpi śobhante</seg> <seg type="pāda" n="b">dhātubhiḥ samarañjitāḥ</seg> /</l>

<l xml:id="HV_App.I,41.1440"><seg type="pāda" n="a">prāṃśubhiḥ śikharāgraiś ca</seg> <seg type="pāda" n="b">savidyuta ivāmbudāḥ</seg> //</l>

<l xml:id="HV_App.I,41.1441"><seg type="pāda" n="a">pakṣavātoddhato reṇuś</seg> <seg type="pāda" n="b">cūrṇaiḥ sāñjanavālukaiḥ</seg> /</l>

<l xml:id="HV_App.I,41.1442"><seg type="pāda" n="a">chādayan parvatāgrāṇi</seg> <seg type="pāda" n="b">mahāmegha ivābabhau</seg> //</l>

<l xml:id="HV_App.I,41.1443"><seg type="pāda" n="a">meghasaṃśliṣṭaśikharāḥ</seg> <seg type="pāda" n="b">pakṣavikṣiptapādapāḥ</seg> /</l>

<l xml:id="HV_App.I,41.1444"><seg type="pāda" n="a">kāñcanodbhedabahulāḥ</seg> <seg type="pāda" n="b">khe tiṣṭhantīva parvatāḥ</seg> //</l>

<l xml:id="HV_App.I,41.1445"><seg type="pāda" n="a">pakṣavantaḥ saśikharā</seg> <seg type="pāda" n="b">hemadhātubhir añjitāḥ</seg> /</l>

<l xml:id="HV_App.I,41.1446"><seg type="pāda" n="a">pavanena samuddhūtās</seg> <seg type="pāda" n="b">trāsayanti vihaṃgamān</seg> //</l>

<l xml:id="HV_App.I,41.1447"><seg type="pāda" n="a">kāñcanāḥ parvatāḥ sarve</seg> <seg type="pāda" n="b">sphāṭikair maṇibhiś citāḥ</seg> /</l>

<l xml:id="HV_App.I,41.1448"><seg type="pāda" n="a">sūryakāntaiś ca bahubhiś</seg> <seg type="pāda" n="b">candrakāntaiś ca nirmalaiḥ</seg> //</l>

<l xml:id="HV_App.I,41.1449"><seg type="pāda" n="a">himavāṃś ca mahāśailaḥ</seg> <seg type="pāda" n="b">śvetair dhātubhir ācitaḥ</seg> /</l>

<l xml:id="HV_App.I,41.1450"><seg type="pāda" n="a">kāñcanaiḥ śikharāgnaiś ca</seg> <seg type="pāda" n="b">sūryapādaprakāśitaiḥ</seg> //</l>

<l xml:id="HV_App.I,41.1451"><seg type="pāda" n="a">maṇibhiś ca prakāśadbhiḥ</seg> <seg type="pāda" n="b">pakṣāntaraviniḥsṛtaiḥ</seg> /</l>

<l xml:id="HV_App.I,41.1452"><seg type="pāda" n="a">tāmrapuṣpaiś ca śikharair</seg> <seg type="pāda" n="b">dīpyamānaḥ svatejasā</seg> //</l>

<l xml:id="HV_App.I,41.1453"><seg type="pāda" n="a">mandaraś cograśikharaḥ</seg> <seg type="pāda" n="b">sphāṭikair maṇibhiś citaḥ</seg> /</l>

<l xml:id="HV_App.I,41.1454"><seg type="pāda" n="a">vajragarbhair nirālambaiḥ</seg> <seg type="pāda" n="b">svargopama ivābabhau</seg> //</l>

<l xml:id="HV_App.I,41.1455"><seg type="pāda" n="a">saha śṛṅgaiś ca kailāsaḥ</seg> <seg type="pāda" n="b">śilādhātuvibhūṣitaḥ</seg> /</l>

<l xml:id="HV_App.I,41.1456"><seg type="pāda" n="a">toraṇaiś caiva nibiḍaiḥ</seg> <seg type="pāda" n="b">prāṃśubhiś caiva pādapaiḥ</seg> //</l>

<l xml:id="HV_App.I,41.1457"><seg type="pāda" n="a">pravādayadbhir gandharvaiḥ</seg> <seg type="pāda" n="b">kiṃnaraiś ca pragāyibhiḥ</seg> /</l>

<l xml:id="HV_App.I,41.1458"><seg type="pāda" n="a">devakanyāṅgahāraiś ca</seg> <seg type="pāda" n="b">pratikrīḍa ivābabhau</seg> //</l>

<l xml:id="HV_App.I,41.1459"><seg type="pāda" n="a">madhurair vādyagītaiś ca</seg> <seg type="pāda" n="b">nṛtyaiś cābhinayodgataiḥ</seg> /</l>

<l xml:id="HV_App.I,41.1460"><seg type="pāda" n="a">śṛṅgāraiḥ sāṅgahāraiś ca</seg> <seg type="pāda" n="b">kailāso madanāyate</seg> //</l>

<l xml:id="HV_App.I,41.1461"><seg type="pāda" n="a">ādityābhāsibhiḥ śṛṅgair</seg> <seg type="pāda" n="b">bhinnāñjanacayaprabhaiḥ</seg> /</l>

<l xml:id="HV_App.I,41.1462"><seg type="pāda" n="a">vindhyo nīlāmbudaśyāmo</seg> <seg type="pāda" n="b">vibhinna iva toyadaḥ</seg> //</l>

<l xml:id="HV_App.I,41.1463"><seg type="pāda" n="a">dhātryarthaṃ sarvabhūtānāṃ</seg> <seg type="pāda" n="b">merupṛṣṭhe mahābale</seg> /</l>

<l xml:id="HV_App.I,41.1464"><seg type="pāda" n="a">nirvemur vimalaṃ toyaṃ</seg> <seg type="pāda" n="b">meghajālair ivottamaiḥ</seg> //</l>

<l xml:id="HV_App.I,41.1465"><seg type="pāda" n="a">śilābhir bahucitrābhir</seg> <seg type="pāda" n="b">dhātubhir bahurūpibhiḥ</seg> /</l>

<l xml:id="HV_App.I,41.1466"><seg type="pāda" n="a">prasravadbhir guhādvāraiḥ</seg> <seg type="pāda" n="b">salilaṃ sphāṭikaprabham</seg> //</l>

<l xml:id="HV_App.I,41.1467"><seg type="pāda" n="a">grīṣmānte vāyusaṃmūḍhā</seg> <seg type="pāda" n="b">ghanā iva savidyutaḥ</seg> /</l>

<l xml:id="HV_App.I,41.1468"><seg type="pāda" n="a">citraiḥ puṣpais tarugaṇāḥ</seg> <seg type="pāda" n="b">śobhanta iva bhūṣitāḥ</seg> //</l>

<l xml:id="HV_App.I,41.1469"><seg type="pāda" n="a">nāgāḥ kanakasaṃbhūtair</seg> <seg type="pāda" n="b">vicitrair iva bhūṣitāḥ</seg> /</l>

<l xml:id="HV_App.I,41.1470"><seg type="pāda" n="a">vihaṃgamābhir līnāś ca</seg> <seg type="pāda" n="b">latās tarusamāśritāḥ</seg> //</l>

<l xml:id="HV_App.I,41.1471"><seg type="pāda" n="a">vilambantyaḥ sapuṣpāś ca</seg> <seg type="pāda" n="b">nṛtyante vāyughaṭṭitāḥ</seg> /</l>

<l xml:id="HV_App.I,41.1472"><seg type="pāda" n="a">pavanena samuddhūtā</seg> <seg type="pāda" n="b">mahatā mādhave 'hani</seg> //</l>

<l xml:id="HV_App.I,41.1473"><seg type="pāda" n="a">mumucuḥ puṣpasaṃghātaṃ</seg> <seg type="pāda" n="b">toyaṃ veleva varṣati</seg> /</l>

<l xml:id="HV_App.I,41.1474"><seg type="pāda" n="a">balavadbhiś ca vipulaiḥ</seg> <seg type="pāda" n="b">śākhāskandhāvarohibhiḥ</seg> //</l>

<l xml:id="HV_App.I,41.1475"><seg type="pāda" n="a">pādapaiḥ parṇabahulair</seg> <seg type="pāda" n="b">dhriyate ca vasuṃdharā</seg> /</l>

<l xml:id="HV_App.I,41.1476"><seg type="pāda" n="a">madhupriyā madhukarā</seg> <seg type="pāda" n="b">madhumattā vihaṃgamāḥ</seg> /</l>

<l xml:id="HV_App.I,41.1477"><seg type="pāda" n="a">ghoṣayantīva gāyantaḥ</seg> <seg type="pāda" n="b">kāmasyāgamasaṃbhavam</seg> //</l>

<l xml:id="HV_App.I,41.1478"><seg type="pāda" n="a">viṣṇur madhor nihantā ca</seg> <seg type="pāda" n="b">cakāra madhuvāhinīm</seg> /</l>

<l xml:id="HV_App.I,41.1479"><seg type="pāda" n="a">nadīṃ prasravanirbhedāṃ</seg> <seg type="pāda" n="b">sutīrthāṃ bahulodakām</seg> //</l>

<l xml:id="HV_App.I,41.1480"><seg type="pāda" n="a">aṅgāravarṇasikatāṃ</seg> <seg type="pāda" n="b">madhutīrthāṃ manoramām</seg> /</l>

<l xml:id="HV_App.I,41.1481"><seg type="pāda" n="a">vimalair ambubhiḥ pūrṇāṃ</seg> <seg type="pāda" n="b">puṣpasaṃcayavāhinīm</seg> //</l>

<l xml:id="HV_App.I,41.1482"><seg type="pāda" n="a">viveśa puṣkaraṃ sā tu</seg> <seg type="pāda" n="b">brahmaṇo vākyacoditā</seg> /</l>

<l xml:id="HV_App.I,41.1483"><seg type="pāda" n="a">ṛṣibhiś cānucaritā</seg> <seg type="pāda" n="b">brahmatantraniṣevibhiḥ</seg> //</l>

<l xml:id="HV_App.I,41.1484"><seg type="pāda" n="a">dhātrī kapilarūpeṇa</seg> <seg type="pāda" n="b">gaur bhūtvā kṣarate payaḥ</seg> /</l>

<l xml:id="HV_App.I,41.1485"><seg type="pāda" n="a">madhuraṃ vitate yajñe</seg> <seg type="pāda" n="b">brahmaṇo vākyacoditā</seg> //</l>

<l xml:id="HV_App.I,41.1486"><seg type="pāda" n="a">śiraś ca pṛthivībhūtaṃ</seg> <seg type="pāda" n="b">saṃdhātuṃ prāptavān mahīm</seg> /</l>

<l xml:id="HV_App.I,41.1487"><seg type="pāda" n="a">śuddhaṃ ca bhajate lokaṃ</seg> <seg type="pāda" n="b">śāśvataṃ paramādbhutam</seg> //</l>

<l xml:id="HV_App.I,41.1488"><seg type="pāda" n="a">sarasvatyāḥ samudbhūtaṃ</seg> <seg type="pāda" n="b">brahmakṣetre tamonudam</seg> /</l>

<l xml:id="HV_App.I,41.1489"><seg type="pāda" n="a">marutīrtham atikramya</seg> <seg type="pāda" n="b">puṣkareṣu visarpati</seg> //</l>

<l xml:id="HV_App.I,41.1490"><seg type="pāda" n="a">sucārurūpā dharmajñā</seg> <seg type="pāda" n="b">ajārūpeṇa chādayan</seg> /</l>

<l xml:id="HV_App.I,41.1491"><seg type="pāda" n="a">rūpaṃ kanakavarṇābhaṃ</seg> <seg type="pāda" n="b">tapoyuktena tejasā</seg> //</l>

<l xml:id="HV_App.I,41.1492"><seg type="pāda" n="a">ajagandhakṛtonmuktaḥ</seg> <seg type="pāda" n="b">saṃbhūtaḥ parvato mahān</seg> /</l>

<l xml:id="HV_App.I,41.1493"><seg type="pāda" n="a">gurudvāraguṇaprāṇaḥ</seg> <seg type="pāda" n="b">śāśvataḥ siddhasevitaḥ</seg> //</l>

<l xml:id="HV_App.I,41.1494"><seg type="pāda" n="a">vedikābhiḥ sacitrābhiḥ</seg> <seg type="pāda" n="b">kāñcanābhir virājitaḥ</seg> /</l>

<l xml:id="HV_App.I,41.1495"><seg type="pāda" n="a">puṣkarāṇi parītāni</seg> <seg type="pāda" n="b">tvaṣṭrā vipuladakṣiṇaḥ</seg> //</l>

<l xml:id="HV_App.I,41.1496"><seg type="pāda" n="a">mahāmeror yathā rūpaṃ</seg> <seg type="pāda" n="b">pañcabhir dhātubhir vṛtam</seg> /</l>

<l xml:id="HV_App.I,41.1497"><seg type="pāda" n="a">cetanāyābhisaṃpanno</seg> <seg type="pāda" n="b">rūpeṇādbhutadarśanaḥ</seg> //</l>

<l xml:id="HV_App.I,41.1498"><seg type="pāda" n="a">athovāca mahādevas</seg> <seg type="pāda" n="b">tīrthānugrahakāmyayā</seg> /</l>

<l xml:id="HV_App.I,41.1499"><seg type="pāda" n="a">kariṣyāmy aham apy etan</seg> <seg type="pāda" n="b">manasā dharmacāriṇam</seg> /</l>

<l xml:id="HV_App.I,41.1500"><seg type="pāda" n="a">rūpaṃ bahuvidhaṃ loke</seg> <seg type="pāda" n="b">pārthivī cetanā yathā</seg> //</l>

<l xml:id="HV_App.I,41.1501"><seg type="pāda" n="a">trīṃś ca lokān prapadyeyaṃ</seg> <seg type="pāda" n="b">pañcabhir dhātulakṣaṇaiḥ</seg> /</l>

<l xml:id="HV_App.I,41.1502"><seg type="pāda" n="a">ṣaṣṭhena ca visarjeyaṃ</seg> <seg type="pāda" n="b">manasā dharmacāriṇīm</seg> //</l>

<l xml:id="HV_App.I,41.1503"><seg type="pāda" n="a">saṅgeṣu bhāvamohābhyāṃ</seg> <seg type="pāda" n="b">paśyann iva samṛddhayaḥ</seg> /</l>

<l xml:id="HV_App.I,41.1504"><seg type="pāda" n="a">vimuktāḥ sarvasaṅgebhyo</seg> <seg type="pāda" n="b">dhārayanti parigrahān</seg> //</l>

<l xml:id="HV_App.I,41.1505"><seg type="pāda" n="a">na ca vindeta māṃ kaścin</seg> <seg type="pāda" n="b">manasā kāmarūpiṇam</seg> /</l>

<l xml:id="HV_App.I,41.1506"><seg type="pāda" n="a">pañcadhātunibaddhāś ca</seg> <seg type="pāda" n="b">nānābhāṣitanoditāḥ</seg> //</l>

<l xml:id="HV_App.I,41.1507"><seg type="pāda" n="a">ye ca viṣṇum adhīyante</seg> <seg type="pāda" n="b">bahudhā pādavigrahaiḥ</seg> /</l>

<l xml:id="HV_App.I,41.1508"><seg type="pāda" n="a">te māṃ paśyeyur avyaktaṃ</seg> <seg type="pāda" n="b">tapasā dagdhakilbiṣāḥ</seg> //</l>

<l xml:id="HV_App.I,41.1509"><seg type="pāda" n="a">ye ca mām abhiroheyur</seg> <seg type="pāda" n="b">narā dharmapathe sthitāḥ</seg> /</l>

<l xml:id="HV_App.I,41.1510"><seg type="pāda" n="a">te 'pi svargejitaḥ sarve</seg> <seg type="pāda" n="b">paśyeyur māṃ gataklamāḥ</seg> //</l>

<l xml:id="HV_App.I,41.1511"><seg type="pāda" n="a">yaś caiva parvataḥ prāṃśur</seg> <seg type="pāda" n="b">merupṛṣṭhe pratiṣṭhitaḥ</seg> /</l>

<l xml:id="HV_App.I,41.1512"><seg type="pāda" n="a">etam āruhya yudhyeyuḥ</seg> <seg type="pāda" n="b">prāṇatyāgeṣu nirmalāḥ</seg> //</l>

<l xml:id="HV_App.I,41.1513"><seg type="pāda" n="a">apsarobhiḥ samāgamya</seg> <seg type="pāda" n="b">vicareyur manojavāḥ</seg> /</l>

<l xml:id="HV_App.I,41.1514"><seg type="pāda" n="a">nandanaṃ vanam āsādya</seg> <seg type="pāda" n="b">kāmyakaṃ ca mahad vanam</seg> //</l>

<l xml:id="HV_App.I,41.1515"><seg type="pāda" n="a">imāṃ vidyāṃ samāsthāya</seg> <seg type="pāda" n="b">madbhaktāḥ puṣkareṣv iha</seg> /</l>

<l xml:id="HV_App.I,41.1516"><seg type="pāda" n="a">śarīraṃ kṣapayiṣyanti</seg> <seg type="pāda" n="b">vratair bahuvidhaiḥ kṛśāḥ</seg> //</l>

<l xml:id="HV_App.I,41.1517"><seg type="pāda" n="a">siddhiṃ prāpya krameyus te</seg> <seg type="pāda" n="b">kāmair bahuvidhair narāḥ</seg> /</l>

<l xml:id="HV_App.I,41.1518"><seg type="pāda" n="a">imaṃ lokam amuṃ caiva</seg> <seg type="pāda" n="b">saṃpateyur yathāsukham</seg> //</l>

<l xml:id="HV_App.I,41.1519"><seg type="pāda" n="a">gaurī siddheti vikhyātā</seg> <seg type="pāda" n="b">triṣu lokeṣu vidyayā</seg> /</l>

<l xml:id="HV_App.I,41.1520"><seg type="pāda" n="a">prabhāvaṃ tapaso vṛttaṃ</seg> <seg type="pāda" n="b">darśayanti samāhitāḥ</seg> //</l>

<l xml:id="HV_App.I,41.1521"><seg type="pāda" n="a">ṣaṇṇāṃ jñānābhisaṃdhīnām</seg> <seg type="pāda" n="b">abhijñāśatasaṃgrahāḥ</seg> /</l>

<l xml:id="HV_App.I,41.1522"><seg type="pāda" n="a">bhaveyus te nirārambhā</seg> <seg type="pāda" n="b">dhātubhir muktabandhanāḥ</seg> //</l>

<l xml:id="HV_App.I,41.1523"><seg type="pāda" n="a">sahasraguṇam apy atra</seg> <seg type="pāda" n="b">dattvā dānaphalād iva</seg> /</l>

<l xml:id="HV_App.I,41.1524"><seg type="pāda" n="a">avimānena viprāṇāṃ</seg> <seg type="pāda" n="b">manaḥśuddhena karmaṇā</seg> /</l>

<l xml:id="HV_App.I,41.1525"><seg type="pāda" n="a">sarvatraivāprameyena</seg> <seg type="pāda" n="b">atyantaṃ phalam āpnuyuḥ</seg> /</l>

<l xml:id="HV_App.I,41.1526"><seg type="pāda" n="a">amuṣmiṃl lokadharmajñāḥ</seg> <seg type="pāda" n="b">saha sarvakulodbhavaiḥ</seg> //</l>

<l xml:id="HV_App.I,41.1527"><seg type="pāda" n="a">yeṣām iha ca sāṃnidhyaṃ</seg> <seg type="pāda" n="b">yajñe brāhmaṇasaṃkule</seg> /</l>

<l xml:id="HV_App.I,41.1528"><seg type="pāda" n="a">te bhūyo yajamānādyā</seg> <seg type="pāda" n="b">abhiṣicya punaḥ punaḥ</seg> //</l>

<l xml:id="HV_App.I,41.1529"><seg type="pāda" n="a">tathā tāṃ manyase gaurīṃ</seg> <seg type="pāda" n="b">manasā dharmacāriṇīm</seg> /</l>

<l xml:id="HV_App.I,41.1530"><seg type="pāda" n="a">anugrahāya bhūtānāṃ</seg> <seg type="pāda" n="b">mamāgre ca tapodhane</seg> //</l>

<l xml:id="HV_App.I,41.1531"><seg type="pāda" n="a">satya eṣa paro divye</seg> <seg type="pāda" n="b">bhavitā nātra saṃśayaḥ</seg> /</l>

<l xml:id="HV_App.I,41.1532"><seg type="pāda" n="a">nāphalo vidyate dharmaś</seg> <seg type="pāda" n="b">carito brahmacāriṇā</seg> //</l>

<note>Colophon</note>

<milestone unit="speaker" n="vaiśaṃpāyana uvāca"/>
<l xml:id="HV_App.I,41.1533"><seg type="pāda" n="a">diśaṃ jigamiṣur divyām</seg> <seg type="pāda" n="b">uttarāṃ satyasādhanaḥ</seg> /</l>

<l xml:id="HV_App.I,41.1534"><seg type="pāda" n="a">tathā sa dhātunicaye</seg> <seg type="pāda" n="b">puṇye parvatarodhasi</seg> //</l>

<l xml:id="HV_App.I,41.1535"><seg type="pāda" n="a">viṣṇuḥ paramadharmātmā</seg> <seg type="pāda" n="b">ekapādena tiṣṭhati</seg> /</l>

<l xml:id="HV_App.I,41.1536"><seg type="pāda" n="a">daśavarṣasahasrāṇi</seg> <seg type="pāda" n="b">puṣkare puṣkarekṣaṇaḥ</seg> //</l>

<l xml:id="HV_App.I,41.1537"><seg type="pāda" n="a">ātmany ātmānam ādhāya</seg> <seg type="pāda" n="b">tapasā brahmasaṃbhavaḥ</seg> /</l>

<l xml:id="HV_App.I,41.1538"><seg type="pāda" n="a">ghaṭate karmaṇogreṇa</seg> <seg type="pāda" n="b">lokam utthānakāraṇāt</seg> //</l>

<l xml:id="HV_App.I,41.1539"><seg type="pāda" n="a">bhāsuro bhasmanācchādya</seg> <seg type="pāda" n="b">gātrāṇi svayam ātmanaḥ</seg> /</l>

<note>k: K3 D1.4 subst. for line 1539, K2 ins. after line 1539:k</note>
<l xml:id="**HV_App.I,41.1539**53:1"><seg type="pāda" n="a">bhasmanācchādya gātrāṇi</seg> <seg type="pāda" n="b">svayam ātmānam ātmanā</seg> /</l>

<l xml:id="HV_App.I,41.1540"><seg type="pāda" n="a">aṣṭau varṣasahasrāṇi</seg> <seg type="pāda" n="b">sahasraṃ ca tapodhanaḥ</seg> //</l>

<l xml:id="HV_App.I,41.1541"><seg type="pāda" n="a">tejasā tena jyotīṃṣi</seg> <seg type="pāda" n="b">vibhāvya brāhmaṇarṣabhaḥ</seg> /</l>

<l xml:id="HV_App.I,41.1542"><seg type="pāda" n="a">tiṣṭhate tapasā madhye</seg> <seg type="pāda" n="b">yogātmā bhāvayañ jagat</seg> //</l>

<l xml:id="HV_App.I,41.1543"><seg type="pāda" n="a">somo viṣayam ākṣipya</seg> <seg type="pāda" n="b">manasā dhārayan manaḥ</seg> /</l>

<l xml:id="HV_App.I,41.1544"><seg type="pāda" n="a">yuktaḥ paramadharmātmā</seg> <seg type="pāda" n="b">brāhmīṃ siddhim upāgataḥ</seg> //</l>

<l xml:id="HV_App.I,41.1545"><seg type="pāda" n="a">sarvaṃ paśyati sarvatra</seg> <seg type="pāda" n="b">divi bhuvy antare tathā</seg> /</l>

<l xml:id="HV_App.I,41.1546"><seg type="pāda" n="a">jyotiṣṇuḥ karma kurvāṇo</seg> <seg type="pāda" n="b">bahurūpaḥ sa saṃpadā</seg> //</l>

<l xml:id="HV_App.I,41.1547"><seg type="pāda" n="a">maheśvaro nigūḍhātmā</seg> <seg type="pāda" n="b">vṛṣarūpeṇa tiṣṭhati</seg> /</l>

<l xml:id="HV_App.I,41.1548"><seg type="pāda" n="a">uddhṛtya dakṣiṇaṃ pādaṃ</seg> <seg type="pāda" n="b">vāyubhakṣaḥ samāhitaḥ</seg> //</l>

<l xml:id="HV_App.I,41.1549"><seg type="pāda" n="a">aṣṭau varṣasahasrāṇi</seg> <seg type="pāda" n="b">sahasraṃ śatam eva ca</seg> /</l>

<l xml:id="HV_App.I,41.1550"><seg type="pāda" n="a">mahāyogī mahādevo</seg> <seg type="pāda" n="b">niyamād brahmasaṃbhavaḥ</seg> //</l>

<l xml:id="HV_App.I,41.1551"><seg type="pāda" n="a">atha vāyur ghanībhūtvā</seg> <seg type="pāda" n="b">ante carati gopateḥ</seg> /</l>

<l xml:id="HV_App.I,41.1552"><seg type="pāda" n="a">phenībhūtaṃ samudgāraiḥ</seg> <seg type="pāda" n="b">pavanaṃ nirgiran mukhāt</seg> //</l>

<l xml:id="HV_App.I,41.1553"><seg type="pāda" n="a">sa niṣkrāntas tato vaktrāt</seg> <seg type="pāda" n="b">prāṇena paramātmavān</seg> /</l>

<l xml:id="HV_App.I,41.1554"><seg type="pāda" n="a">niryāsabhūtaḥ patito</seg> <seg type="pāda" n="b">naivārdro naiva pārthivaḥ</seg> //</l>

<l xml:id="HV_App.I,41.1555"><seg type="pāda" n="a">sa pheno vāriṇāviśya</seg> <seg type="pāda" n="b">cacāra vasudhātale</seg> /</l>

<l xml:id="HV_App.I,41.1556"><seg type="pāda" n="a">naivārdro naiva śuṣkāṅgo</seg> <seg type="pāda" n="b">vāyuḥ saṃghātam āgataḥ</seg> //</l>

<l xml:id="HV_App.I,41.1557"><seg type="pāda" n="a">tatkāle phenam utkṣipya</seg> <seg type="pāda" n="b">pavanaḥ saha vāriṇā</seg> /</l>

<l xml:id="HV_App.I,41.1558"><seg type="pāda" n="a">nirālambe nirālambas tv</seg> <seg type="pāda" n="b">abhrāṇi samapadyata</seg> //</l>

<l xml:id="HV_App.I,41.1559"><seg type="pāda" n="a">te kṣipanti payo bhūmāv</seg> <seg type="pāda" n="b">ātmānaṃ svena ghaṭṭitāḥ</seg> /</l>

<l xml:id="HV_App.I,41.1560"><seg type="pāda" n="a">nīlameghāruṇaprakhyā</seg> <seg type="pāda" n="b">naivārdrā naiva pārthivāḥ</seg> //</l>

<l xml:id="HV_App.I,41.1561"><seg type="pāda" n="a">brāhmīṃ mūrtiṃ samādhāya</seg> <seg type="pāda" n="b">vāyuḥ sarvatrago vaśī</seg> /</l>

<l xml:id="HV_App.I,41.1562"><seg type="pāda" n="a">samāḥ sahasraṃ saṃpūrṇaṃ</seg> <seg type="pāda" n="b">cacāra vipulaṃ tapaḥ</seg> //</l>

<l xml:id="HV_App.I,41.1563"><seg type="pāda" n="a">vahnir bahujaṭī bhūtvā</seg> <seg type="pāda" n="b">cīravalkalavāsabhṛt</seg> /</l>

<l xml:id="HV_App.I,41.1564"><seg type="pāda" n="a">tapas tapyad anāhāro</seg> <seg type="pāda" n="b">maunam āsthāya pauṣkare</seg> //</l>

<l xml:id="HV_App.I,41.1565"><seg type="pāda" n="a">varṣāṇāṃ ca sahasrāṇi</seg> <seg type="pāda" n="b">trīṇi caikaṃ ca yatnataḥ</seg> /</l>

<l xml:id="HV_App.I,41.1566"><seg type="pāda" n="a">tasyāgnes tejaḥ saṃbhūto</seg> <seg type="pāda" n="b">mahān agniḥ pravartate</seg> //</l>

<l xml:id="HV_App.I,41.1567"><seg type="pāda" n="a">svargaprakāśakṛc caiva</seg> <seg type="pāda" n="b">svargavāsī tamonudaḥ</seg> /</l>

<l xml:id="HV_App.I,41.1568"><seg type="pāda" n="a">divi bhūtaprakāśākhyas</seg> <seg type="pāda" n="b">tapasā brahmasaṃbhavaḥ</seg> //</l>

<l xml:id="HV_App.I,41.1569"><seg type="pāda" n="a">tapaś carati brahmāgnir</seg> <seg type="pāda" n="b">lokānāṃ bhūtabhāvanaḥ</seg> /</l>

<l xml:id="HV_App.I,41.1570"><seg type="pāda" n="a">tat tamo bhuvi rājendra</seg> <seg type="pāda" n="b">mānuṣeṣu pratiṣṭhitam</seg> /</l>

<l xml:id="HV_App.I,41.1571"><seg type="pāda" n="a">bhāskaras tejasaṃhāras</seg> <seg type="pāda" n="b">tato bhavati sattamaḥ</seg> //</l>

<l xml:id="HV_App.I,41.1572"><seg type="pāda" n="a">martyānāṃ sarvabhūtānāṃ</seg> <seg type="pāda" n="b">teja ākṣipya vartate</seg> /</l>

<l xml:id="HV_App.I,41.1573"><seg type="pāda" n="a">na tu yogabale rājan</seg> <seg type="pāda" n="b">brāhmaṇasya viśeṣataḥ</seg> /</l>

<l xml:id="HV_App.I,41.1574"><seg type="pāda" n="a">tat tamo nāśayed rātrau</seg> <seg type="pāda" n="b">nāpy aho bhavitā punaḥ</seg> //</l>

<l xml:id="HV_App.I,41.1575"><seg type="pāda" n="a">puṣpamitro mahātejā</seg> <seg type="pāda" n="b">yakṣaḥ sarvatrago vaśī</seg> /</l>

<l xml:id="HV_App.I,41.1576"><seg type="pāda" n="a">tapaś carati dharmātmā</seg> <seg type="pāda" n="b">puṣkare susamāhitaḥ</seg> //</l>

<l xml:id="HV_App.I,41.1577"><seg type="pāda" n="a">mahendraśikharād dhārā</seg> <seg type="pāda" n="b">yāvantyo yānti medinīm</seg> /</l>

<l xml:id="HV_App.I,41.1578"><seg type="pāda" n="a">tāvat svarūpam āsthāya</seg> <seg type="pāda" n="b">tiṣṭhate nikhilāḥ samāḥ</seg> //</l>

<l xml:id="HV_App.I,41.1579"><seg type="pāda" n="a">jānubhyāṃ patito bhūmau</seg> <seg type="pāda" n="b">jyotir nabhasi paśyati</seg> /</l>

<l xml:id="HV_App.I,41.1580"><seg type="pāda" n="a">samāḥ sahasraṃ nikhilaṃ</seg> <seg type="pāda" n="b">netrair animiṣair jagat</seg> //</l>

<l xml:id="HV_App.I,41.1581"><seg type="pāda" n="a">netrāṇi bahudhā tasya</seg> <seg type="pāda" n="b">netrāntair abhiniḥsṛtaiḥ</seg> /</l>

<l xml:id="HV_App.I,41.1582"><seg type="pāda" n="a">madhyaṃ dinakare prāpte</seg> <seg type="pāda" n="b">raśmivān saparigrahaiḥ</seg> //</l>

<l xml:id="HV_App.I,41.1583"><seg type="pāda" n="a">te raśmayaḥ prabhānetraiḥ</seg> <seg type="pāda" n="b">śataśo 'tha sahasraśaḥ</seg> /</l>

<l xml:id="HV_App.I,41.1584"><seg type="pāda" n="a">rarāja tejaḥsaṃyogād</seg> <seg type="pāda" n="b">vidyūdbhir iva pāvakaḥ</seg> //</l>

<l xml:id="HV_App.I,41.1585"><seg type="pāda" n="a">savisphuliṅgair netrāntair</seg> <seg type="pāda" n="b">ādityam anuvartate</seg> /</l>

<l xml:id="HV_App.I,41.1586"><seg type="pāda" n="a">karmaṇo 'nte 'yugānte vā</seg> <seg type="pāda" n="b">jagato bahurūpiṇaḥ</seg> //</l>

<l xml:id="HV_App.I,41.1587"><seg type="pāda" n="a">bahudhā tu punar bhūtvā</seg> <seg type="pāda" n="b">niṣaṇṇo vasudhātale</seg> /</l>

<l xml:id="HV_App.I,41.1588"><seg type="pāda" n="a">samāsahasraṃ saṃpūrṇaṃ</seg> <seg type="pāda" n="b">tapas tepe sudāruṇam</seg> //</l>

<l xml:id="HV_App.I,41.1589"><seg type="pāda" n="a">nigṛhītendriyo bhūtvā</seg> <seg type="pāda" n="b">apsarobhir lalāma ha</seg> /</l>

<l xml:id="HV_App.I,41.1590"><seg type="pāda" n="a">meroḥ śikharam āsādya</seg> <seg type="pāda" n="b">kāmaṃ kāmena nirvaman</seg> //</l>

<l xml:id="HV_App.I,41.1591"><seg type="pāda" n="a">tapaḥkāmaḥ sa yakṣas tu</seg> <seg type="pāda" n="b">kubero naravāhanaḥ</seg> /</l>

<l xml:id="HV_App.I,41.1592"><seg type="pāda" n="a">viṣṇur eva tapodhyakṣas</seg> <seg type="pāda" n="b">tejaso 'nte vijṛmbhati</seg> //</l>

<l xml:id="HV_App.I,41.1593"><seg type="pāda" n="a">na hi kaścit pumān asti</seg> <seg type="pāda" n="b">ya evaṃ tapa ācaret</seg> /</l>

<l xml:id="HV_App.I,41.1594"><seg type="pāda" n="a">triṣu lokeṣu rājendra</seg> <seg type="pāda" n="b">ṛte viṣṇuṃ sanātanam</seg> //</l>

<l xml:id="HV_App.I,41.1595"><seg type="pāda" n="a">vāsukir bahuśīrṣaś ca</seg> <seg type="pāda" n="b">nāgendro maunam āsthitaḥ</seg> /</l>

<l xml:id="HV_App.I,41.1596"><seg type="pāda" n="a">tapa ācarate samyaṅ</seg> <seg type="pāda" n="b">nidhāya manasā manaḥ</seg> //</l>

<l xml:id="HV_App.I,41.1597"><seg type="pāda" n="a">śeṣaḥ satyadhṛtir nāgo</seg> <seg type="pāda" n="b">balavān brahmasaṃbhavaḥ</seg> /</l>

<l xml:id="HV_App.I,41.1598"><seg type="pāda" n="a">vṛkṣam āruhya dharmātmā</seg> <seg type="pāda" n="b">adhaḥśīrṣo 'valambate</seg> //</l>

<l xml:id="HV_App.I,41.1599"><seg type="pāda" n="a">jihvābhir lelihānābhir</seg> <seg type="pāda" n="b">gātrajaṃ viṣam utsṛjan</seg> /</l>

<l xml:id="HV_App.I,41.1600"><seg type="pāda" n="a">samāḥ sahasraṃ saṃpūrṇaṃ</seg> <seg type="pāda" n="b">nirāhāras tapodhanaḥ</seg> //</l>

<l xml:id="HV_App.I,41.1601"><seg type="pāda" n="a">kālakūṭaṃ viṣaṃ tad dhi</seg> <seg type="pāda" n="b">sūmahat samapadyata</seg> /</l>

<l xml:id="HV_App.I,41.1602"><seg type="pāda" n="a">yena loko hy abhigrasto</seg> <seg type="pāda" n="b">na sukhaṃ vindate nṛpa</seg> //</l>

<l xml:id="HV_App.I,41.1603"><seg type="pāda" n="a">sarvatrānugataṃ tīkṣṇaṃ</seg> <seg type="pāda" n="b">bhujaṃgeṣu mahīpate</seg> /</l>

<l xml:id="HV_App.I,41.1604"><seg type="pāda" n="a">jaṅgamaṃ sthāvaraṃ caiva</seg> <seg type="pāda" n="b">sarvatrānugataṃ viṣam</seg> //</l>

<l xml:id="HV_App.I,41.1605"><seg type="pāda" n="a">parasparavivṛddhena</seg> <seg type="pāda" n="b">siṃhayuktena bhārata</seg> /</l>

<l xml:id="HV_App.I,41.1606"><seg type="pāda" n="a">nāśayaty ātmano 'ṅgāni</seg> <seg type="pāda" n="b">tena tīkṣṇena bhārata</seg> //</l>

<l xml:id="HV_App.I,41.1607"><seg type="pāda" n="a">atha brahmā mahābhāgo</seg> <seg type="pāda" n="b">bhūtānāṃ hitakāmyayā</seg> /</l>

<l xml:id="HV_App.I,41.1608"><seg type="pāda" n="a">mantraṃ visṛjate rājan</seg> <seg type="pāda" n="b">brahmākṣaram ahiṃsakam</seg> //</l>

<note>k: D1 ins. after line 1608, K2 after line 1609 :k</note>
<l xml:id="**HV_App.I,41.1608**54:1"><seg type="pāda" n="a">āhāraś ca tato yogād</seg> <seg type="pāda" n="b">vihitās tasya pannagāḥ</seg> /</l>

<l xml:id="**HV_App.I,41.1608**54:2"><seg type="pāda" n="a">vedavidbhir dvijaiḥ śreṣṭhaiḥ</seg> <seg type="pāda" n="b">satyavrataparāyaṇaiḥ</seg> //</l>

<l xml:id="HV_App.I,41.1609"><seg type="pāda" n="a">garutmān vitataiḥ pakṣair</seg> <seg type="pāda" n="b">nakhāgraiḥ salilaṃ mahīm</seg> /</l>

<l xml:id="HV_App.I,41.1610"><seg type="pāda" n="a">samāsahasraṃ saṃpūrṇaṃ</seg> <seg type="pāda" n="b">cūlāgreṇāvalambinā</seg> //</l>

<l xml:id="HV_App.I,41.1611"><seg type="pāda" n="a">parṇabhāraiś ca vikacair</seg> <seg type="pāda" n="b">vistīrṇair vasudhātale</seg> /</l>

<l xml:id="HV_App.I,41.1612"><seg type="pāda" n="a">rarāja vasudhā caiva</seg> <seg type="pāda" n="b">taiḥ parṇair bahucitritaiḥ</seg> //</l>

<l xml:id="HV_App.I,41.1613"><seg type="pāda" n="a">yena vṛttena jīveyuḥ</seg> <seg type="pāda" n="b">sarvabhūtāni bhārata</seg> /</l>

<l xml:id="HV_App.I,41.1614"><seg type="pāda" n="a">ihaloke manuṣyendra</seg> <seg type="pāda" n="b">devaloke ca bhārata</seg> /</l>

<l xml:id="HV_App.I,41.1615"><seg type="pāda" n="a">dyaur ivācitanakṣatrā</seg> <seg type="pāda" n="b">mahītalavisarpibhiḥ</seg> //</l>

<l xml:id="HV_App.I,41.1616"><seg type="pāda" n="a">maghavān himasaṃpāte</seg> <seg type="pāda" n="b">bhavaty ekacaro vaśī</seg> /</l>

<l xml:id="HV_App.I,41.1617"><seg type="pāda" n="a">puṣkarāmbhasi dharmātmā</seg> <seg type="pāda" n="b">matsyollikhitamūrdhajaḥ</seg> //</l>

<l xml:id="HV_App.I,41.1618"><seg type="pāda" n="a">atha sutalam ākramya</seg> <seg type="pāda" n="b">pṛthivīṃ prāṃśudehinīm</seg> /</l>

<l xml:id="HV_App.I,41.1619"><seg type="pāda" n="a">tapaś carati dharmātmā</seg> <seg type="pāda" n="b">bāhum udyamya dakṣiṇam</seg> //</l>

<l xml:id="HV_App.I,41.1620"><seg type="pāda" n="a">sāgraṃ varṣasahasraṃ ca</seg> <seg type="pāda" n="b">śatam ekaṃ ca suvṛta</seg> /</l>

<l xml:id="HV_App.I,41.1621"><seg type="pāda" n="a">tapaś carati saṃyogād</seg> <seg type="pāda" n="b">vāyubhakṣaḥ samāhitaḥ</seg> /</l>

<l xml:id="HV_App.I,41.1622"><seg type="pāda" n="a">samādhiyogāt saṃyogād</seg> <seg type="pāda" n="b">brahmayogasya bhārata</seg> //</l>

<l xml:id="HV_App.I,41.1623"><seg type="pāda" n="a">yeneyaṃ pṛthivī rājan</seg> <seg type="pāda" n="b">dhāryate brahmayoninā</seg> /</l>

<l xml:id="HV_App.I,41.1624"><seg type="pāda" n="a">anādyantena nityena</seg> <seg type="pāda" n="b">sarvatra viṣayaiṣiṇā</seg> //</l>

<l xml:id="HV_App.I,41.1625"><seg type="pāda" n="a">yo 'sau viṣṇur agādhātmā</seg> <seg type="pāda" n="b">paramātmā nirākṛtiḥ</seg> /</l>

<l xml:id="HV_App.I,41.1626"><seg type="pāda" n="a">dine niṣaṇṇo bhavati</seg> <seg type="pāda" n="b">rātrau bhavati vai sthiraḥ</seg> /</l>

<l xml:id="HV_App.I,41.1627"><seg type="pāda" n="a">satyasaṃdhaḥ sa dharmātmā</seg> <seg type="pāda" n="b">kāmakārakaro 'bhavat</seg> //</l>

<l xml:id="HV_App.I,41.1628"><seg type="pāda" n="a">tasya yaḥ sodyataḥ pāṇiḥ</seg> <seg type="pāda" n="b">pṛthivyāṃ pṛthivīsamaḥ</seg> /</l>

<l xml:id="HV_App.I,41.1629"><seg type="pāda" n="a">rātrau sa tapano bhavati</seg> <seg type="pāda" n="b">maṇḍalaṃ vipulaṃ nabhaḥ</seg> //</l>

<l xml:id="HV_App.I,41.1630"><seg type="pāda" n="a">sa candraviṣayaṃ rājañ</seg> <seg type="pāda" n="b">śamayām āsa rundhati</seg> /</l>

<l xml:id="HV_App.I,41.1631"><seg type="pāda" n="a">grahāṇāṃ gatayaś caiva</seg> <seg type="pāda" n="b">tārāṇāṃ ca viśeṣataḥ</seg> //</l>

<l xml:id="HV_App.I,41.1632"><seg type="pāda" n="a">tāṃ chāyām ākṣipat somaḥ</seg> <seg type="pāda" n="b">sravadbhir maṇḍalena vai</seg> /</l>

<l xml:id="HV_App.I,41.1633"><seg type="pāda" n="a">pṛthivyāṃ dakṣiṇo hasto</seg> <seg type="pāda" n="b">mahāyogī mahāmanāḥ</seg> //</l>

<l xml:id="HV_App.I,41.1634"><seg type="pāda" n="a">saiṣā chāyā śaśībhūtā</seg> <seg type="pāda" n="b">śaśimaṇḍalam āviśat</seg> /</l>

<l xml:id="HV_App.I,41.1635"><seg type="pāda" n="a">aliṅgā pṛthivīliṅgād</seg> <seg type="pāda" n="b">adbhutād akṣayā divi</seg> //</l>

<l xml:id="HV_App.I,41.1636"><seg type="pāda" n="a">aṅgāṅgāny upagṛhyaiva</seg> <seg type="pāda" n="b">tapaś carati niścayāt</seg> /</l>

<l xml:id="HV_App.I,41.1637"><seg type="pāda" n="a">prokṣya pādau tu satalau</seg> <seg type="pāda" n="b">pṛthvī vācyam upāgatā</seg> //</l>

<l xml:id="HV_App.I,41.1638"><seg type="pāda" n="a">sūryārcibhiḥ pīyamānād</seg> <seg type="pāda" n="b">ākṣipyati mahītalāt</seg> /</l>

<l xml:id="HV_App.I,41.1639"><seg type="pāda" n="a">mahīm ivāmbuvasanā</seg> <seg type="pāda" n="b">yugānte viṣṇutejasā</seg> //</l>

<l xml:id="HV_App.I,41.1640"><seg type="pāda" n="a">rarāja sūryaraśmībhir</seg> <seg type="pāda" n="b">vyatiṣiktā mahānadī</seg> /</l>

<l xml:id="HV_App.I,41.1641"><seg type="pāda" n="a">sphāṭikeva śūbhā yaiṣā</seg> <seg type="pāda" n="b">kāñcanair dhātubhir vṛtā</seg> //</l>

<l xml:id="HV_App.I,41.1642"><seg type="pāda" n="a">ādityena samādattā</seg> <seg type="pāda" n="b">raśmitejobhisaṃbhavaiḥ</seg> /</l>

<l xml:id="HV_App.I,41.1643"><seg type="pāda" n="a">maṇḍalāntargatā devī</seg> <seg type="pāda" n="b">cakṣuṣā nopalabhyate</seg> //</l>

<l xml:id="HV_App.I,41.1644"><seg type="pāda" n="a">raśmibhiḥ punar uttīrṇā</seg> <seg type="pāda" n="b">tato yogena dhāvati</seg> /</l>

<l xml:id="HV_App.I,41.1645"><seg type="pāda" n="a">ākāśagaṅgā saṃvṛttā</seg> <seg type="pāda" n="b">vipulair ambuvigrahaiḥ</seg> //</l>

<l xml:id="HV_App.I,41.1646"><seg type="pāda" n="a">śītacchāyaiś ca tarubhir</seg> <seg type="pāda" n="b">latābhiś ca sugandhibhiḥ</seg> /</l>

<l xml:id="HV_App.I,41.1647"><seg type="pāda" n="a">padmakhaṇḍaiś ca vividhaiḥ</seg> <seg type="pāda" n="b">śuśubhe divyagandhibhiḥ</seg> //</l>

<l xml:id="HV_App.I,41.1648"><seg type="pāda" n="a">kāñcanāpīḍajaghanā</seg> <seg type="pāda" n="b">sphāṭikāntaramekhalā</seg> /</l>

<l xml:id="HV_App.I,41.1649"><seg type="pāda" n="a">padmareṇubhir āpītā</seg> <seg type="pāda" n="b">cakravākāvataṃsikā</seg> //</l>

<l xml:id="HV_App.I,41.1650"><seg type="pāda" n="a">nīlagarbhasukeśāntā</seg> <seg type="pāda" n="b">puṣpasaṃcayasaṃkulā</seg> /</l>

<l xml:id="HV_App.I,41.1651"><seg type="pāda" n="a">śobhate pravisarpantī</seg> <seg type="pāda" n="b">pramadeva vibhūṣitā</seg> //</l>

<l xml:id="HV_App.I,41.1652"><seg type="pāda" n="a">sakhyā gaṅgā phalaṃ</seg> <seg type="pāda" n="b">lebhe puṣkareṇa samāhitā</seg> /</l>

<l xml:id="HV_App.I,41.1653"><seg type="pāda" n="a">sutapā candravihitā</seg> <seg type="pāda" n="b">lokānāṃ dhāraṇe ratā</seg> //</l>

<l xml:id="HV_App.I,41.1654"><seg type="pāda" n="a">sarasvatī svarair vyaktair</seg> <seg type="pāda" n="b">adhīte brahmavādinī</seg> /</l>

<l xml:id="HV_App.I,41.1655"><seg type="pāda" n="a">pṛṣṭhāt prayātā śailendre</seg> <seg type="pāda" n="b">mandare mandagāminī</seg> //</l>

<l xml:id="HV_App.I,41.1656"><seg type="pāda" n="a">ṛgādyāṃś caturo vedān</seg> <seg type="pāda" n="b">pādaiś caturbhir āvṛtān</seg> /</l>

<l xml:id="HV_App.I,41.1657"><seg type="pāda" n="a">yajurbhiḥ sāmabhiś caiva</seg> <seg type="pāda" n="b">grathitāñ śikṣayā tathā</seg> //</l>

<l xml:id="HV_App.I,41.1658"><seg type="pāda" n="a">ṛṣibhir jvalanaprakhyais</seg> <seg type="pāda" n="b">tapasā dagdhakilbiṣaiḥ</seg> /</l>

<l xml:id="HV_App.I,41.1659"><seg type="pāda" n="a">supārśvasya gireḥ pāde</seg> <seg type="pāda" n="b">paridāyaiḥ sudāruṇaiḥ</seg> //</l>

<l xml:id="HV_App.I,41.1660"><seg type="pāda" n="a">nisvanaṃ sarvabhūtāni</seg> <seg type="pāda" n="b">niyamena ca me śṛṇu</seg> /</l>

<l xml:id="HV_App.I,41.1661"><seg type="pāda" n="a">mandarāgre visarpantaṃ</seg> <seg type="pāda" n="b">jagat kṛsnam atīndriyam</seg> //</l>

<l xml:id="HV_App.I,41.1662"><seg type="pāda" n="a">virāmaniyame prāpte</seg> <seg type="pāda" n="b">tūṣṇīṃbhūtā babhūva ha</seg> /</l>

<l xml:id="HV_App.I,41.1663"><seg type="pāda" n="a">na vācam īrayed devī</seg> <seg type="pāda" n="b">niyamāt satyavādinī</seg> //</l>

<l xml:id="HV_App.I,41.1664"><seg type="pāda" n="a">atha bhūtāni sarvāṇi</seg> <seg type="pāda" n="b">tūṣṇīṃbhūtāni sarvaśaḥ</seg> /</l>

<l xml:id="HV_App.I,41.1665"><seg type="pāda" n="a">na śekur abhidhānārthaṃ</seg> <seg type="pāda" n="b">vyāhartuṃ vadanair balāt</seg> //</l>

<l xml:id="HV_App.I,41.1666"><seg type="pāda" n="a">vibhajya yogaṃ manasā</seg> <seg type="pāda" n="b">sarvabhūteṣv anugraham</seg> /</l>

<l xml:id="HV_App.I,41.1667"><seg type="pāda" n="a">sarasvatī svarayutā</seg> <seg type="pāda" n="b">vyājahāra mahāsvanam</seg> //</l>

<l xml:id="HV_App.I,41.1668"><seg type="pāda" n="a">sarasvatyā samāyuktāṃ</seg> <seg type="pāda" n="b">śikṣāṃ gṛhṇanti dehinaḥ</seg> /</l>

<l xml:id="HV_App.I,41.1669"><seg type="pāda" n="a">tasminn evātha te sarve</seg> <seg type="pāda" n="b">gānaṃ gāyanti śikṣayā</seg> //</l>

<l xml:id="HV_App.I,41.1670"><seg type="pāda" n="a">ādityā vasavo rudrā</seg> <seg type="pāda" n="b">marutaś cāśvibhiḥ saha</seg> /</l>

<l xml:id="HV_App.I,41.1671"><seg type="pāda" n="a">jaṭilāś cīravasanā</seg> <seg type="pāda" n="b">muñjamekhaladhāriṇaḥ</seg> //</l>

<l xml:id="HV_App.I,41.1672"><seg type="pāda" n="a">gandharvāḥ kiṃnarāś caiva</seg> <seg type="pāda" n="b">sanāgāḥ saha cāmbhasaḥ</seg> /</l>

<note>k: B2 subst. for line 1672:k</note>
<l xml:id="**HV_App.I,41.1672**55:1"><seg type="pāda" n="a">gandharvāś cīravasanāḥ</seg> <seg type="pāda" n="b">kiṃnarāś caiva sarvaśaḥ</seg> /</l>

<l xml:id="HV_App.I,41.1673"><seg type="pāda" n="a">tapaś caranti sahitāḥ</seg> <seg type="pāda" n="b">puṣkareṣu manīṣiṇaḥ</seg> //</l>

<l xml:id="HV_App.I,41.1674"><seg type="pāda" n="a">api kīṭapataṃgaiś ca</seg> <seg type="pāda" n="b">saha sarvaiḥ sarīsṛpaiḥ</seg> /</l>

<l xml:id="HV_App.I,41.1675"><seg type="pāda" n="a">śoṣayanti śarīrāṇi</seg> <seg type="pāda" n="b">tapasogreṇa yatnataḥ</seg> //</l>

<l xml:id="HV_App.I,41.1676"><seg type="pāda" n="a">viṣṇur viṣṇutvam āpanno</seg> <seg type="pāda" n="b">dehāntaraṃ visṛṣṭavān</seg> /</l>

<l xml:id="HV_App.I,41.1677"><seg type="pāda" n="a">saṃrakṣati mahāyogī</seg> <seg type="pāda" n="b">sarvāṃs tān sahacāriṇaḥ</seg> //</l>

<l xml:id="HV_App.I,41.1678"><seg type="pāda" n="a">puṣkare ramate viṣṇur</seg> <seg type="pāda" n="b">viṣṇur eva dvidhā kṛtaḥ</seg> /</l>

<l xml:id="HV_App.I,41.1679"><seg type="pāda" n="a">dīpyamānaḥ svatejobhir</seg> <seg type="pāda" n="b">vidhūma iva pāvakaḥ</seg> //</l>

<l xml:id="HV_App.I,41.1680"><seg type="pāda" n="a">so 'gnir manaḥsamudbhūtaḥ</seg> <seg type="pāda" n="b">pṛthivīṃ tāpayann iva</seg> /</l>

<l xml:id="HV_App.I,41.1681"><seg type="pāda" n="a">pradhāvati samaṃ tena</seg> <seg type="pāda" n="b">maṇḍalaṃ daśayojanam</seg> //</l>

<l xml:id="HV_App.I,41.1682"><seg type="pāda" n="a">virarājārcibhir dīptaiḥ</seg> <seg type="pāda" n="b">pṛṣṭhataś cāvalambibhiḥ</seg> /</l>

<l xml:id="HV_App.I,41.1683"><seg type="pāda" n="a">vistīrṇaparṇavibhavair</seg> <seg type="pāda" n="b">mayūkhair iva dīpitaḥ</seg> //</l>

<l xml:id="HV_App.I,41.1684"><seg type="pāda" n="a">tasyāgner visphuliṅgānāṃ</seg> <seg type="pāda" n="b">na śekur laṅghane ratāḥ</seg> /</l>

<l xml:id="HV_App.I,41.1685"><seg type="pāda" n="a">viprakīrṇasya bahudhā</seg> <seg type="pāda" n="b">maryādām iva bhāskaraḥ</seg> //</l>

<l xml:id="HV_App.I,41.1686"><seg type="pāda" n="a">so 'gnir dīpya vibhajyāṃśūn</seg> <seg type="pāda" n="b">vidhūma iva pāvakaḥ</seg> /</l>

<l xml:id="HV_App.I,41.1687"><seg type="pāda" n="a">ṛtvigbhir jvalanaprakhyair</seg> <seg type="pāda" n="b">vikrīyata ivādhvare</seg> //</l>

<l xml:id="HV_App.I,41.1688"><seg type="pāda" n="a">so 'gnir dhūmagatas tatra</seg> <seg type="pāda" n="b">tiṣṭhate vipulas tadā</seg> /</l>

<l xml:id="HV_App.I,41.1689"><seg type="pāda" n="a">yāvad viṣṇuḥ kramaprāpto</seg> <seg type="pāda" n="b">niyamasya samāpanāt</seg> //</l>

<l xml:id="HV_App.I,41.1690"><seg type="pāda" n="a">rakṣāṃ kṛtvā na taṃ vidyād</seg> <seg type="pāda" n="b">viṣṇur viṣṇuparākramaḥ</seg> /</l>

<l xml:id="HV_App.I,41.1691"><seg type="pāda" n="a">bhūtvā śataśarīro vai</seg> <seg type="pāda" n="b">nāgo bālāhako 'bhavat</seg> //</l>

<l xml:id="HV_App.I,41.1692"><seg type="pāda" n="a">tam agnim ātmasaṃsṛṣṭaṃ</seg> <seg type="pāda" n="b">lelihānaṃ mahāmatiḥ</seg> /</l>

<l xml:id="HV_App.I,41.1693"><seg type="pāda" n="a">atipravṛddhaṃ tejobhir</seg> <seg type="pāda" n="b">bhūtānāṃ hitakāmyayā</seg> //</l>

<l xml:id="HV_App.I,41.1694"><seg type="pāda" n="a">vāriṇā sukhaśītena</seg> <seg type="pāda" n="b">prāṇināṃ prāṇavardhanaḥ</seg> /</l>

<l xml:id="HV_App.I,41.1695"><seg type="pāda" n="a">nyaṣiñcad dahanaṃ tatra</seg> <seg type="pāda" n="b">nāgo bālāhakas tadā</seg> //</l>

<l xml:id="HV_App.I,41.1696"><seg type="pāda" n="a">tataḥ siddhagaṇair juṣṭaḥ</seg> <seg type="pāda" n="b">puṣkare tapyate tapaḥ</seg> /</l>

<l xml:id="HV_App.I,41.1697"><seg type="pāda" n="a">saṃhṛtya manasātmānaṃ</seg> <seg type="pāda" n="b">mahāyogī mahābalaḥ</seg> //</l>

<l xml:id="HV_App.I,41.1698"><seg type="pāda" n="a">saṃhṛtya pādagātraṇi</seg> <seg type="pāda" n="b">mano mūrdhni vidhārayan</seg> /</l>

<l xml:id="HV_App.I,41.1699"><seg type="pāda" n="a">acalaṃ sthānam āsādya</seg> <seg type="pāda" n="b">tūṣṇīṃbhūto babhūva ha</seg> //</l>

<l xml:id="HV_App.I,41.1700"><seg type="pāda" n="a">eṣa dharmo hi dharmāṇāṃ</seg> <seg type="pāda" n="b">nopadhānavikalpitaḥ</seg> /</l>

<l xml:id="HV_App.I,41.1701"><seg type="pāda" n="a">hitaḥ sarveṣu bhūteṣu</seg> <seg type="pāda" n="b">iha cāmutra cobhayoḥ</seg> //</l>

<l xml:id="HV_App.I,41.1702"><seg type="pāda" n="a">atha daityā hatās tatra</seg> <seg type="pāda" n="b">samāgamyodyatāyudhāḥ</seg> /</l>

<l xml:id="HV_App.I,41.1703"><seg type="pāda" n="a">māyāprāptair bahuvidhair</seg> <seg type="pāda" n="b">nagarair abhisaṃvṛtāḥ</seg> //</l>

<l xml:id="HV_App.I,41.1704"><seg type="pāda" n="a">agniṃ daityāḥ parvatāgrair</seg> <seg type="pāda" n="b">abhighnanti paraṃtapa</seg> /</l>

<l xml:id="HV_App.I,41.1705"><seg type="pāda" n="a">jvalantaṃ jvalanaprakhyā</seg> <seg type="pāda" n="b">mahākāyā mahābalāḥ</seg> //</l>

<l xml:id="HV_App.I,41.1706"><seg type="pāda" n="a">meghībhūtāś ca māyābhir</seg> <seg type="pāda" n="b">varṣanti baladarpitāḥ</seg> /</l>

<l xml:id="HV_App.I,41.1707"><seg type="pāda" n="a">tasminn evāgnisaṃghāte</seg> <seg type="pāda" n="b">saṃghātaṃ tanmahābalam</seg> //</l>

<l xml:id="HV_App.I,41.1708"><seg type="pāda" n="a">te śailās tv arciṣā dagdhāḥ</seg> <seg type="pāda" n="b">śataśo 'tha sahasraśaḥ</seg> /</l>

<l xml:id="HV_App.I,41.1709"><seg type="pāda" n="a">yugante prabhur ādityaḥ</seg> <seg type="pāda" n="b">prajā iva didhakṣivān</seg> //</l>

<l xml:id="HV_App.I,41.1710"><seg type="pāda" n="a">na śekur agniṃ daityās te</seg> <seg type="pāda" n="b">māyābhimukham udyatam</seg> /</l>

<l xml:id="HV_App.I,41.1711"><seg type="pāda" n="a">ādityam iva dīpyantaṃ</seg> <seg type="pāda" n="b">nabhaḥ sūryodaye yathā</seg> //</l>

<l xml:id="HV_App.I,41.1712"><seg type="pāda" n="a">vihatair udyamaiḥ sarvair</seg> <seg type="pāda" n="b">daityā bhagnaparākramāḥ</seg> /</l>

<l xml:id="HV_App.I,41.1713"><seg type="pāda" n="a">gandhamādanam āsādya</seg> <seg type="pāda" n="b">niṣaṇṇā girir mūrdhani</seg> //</l>

<l xml:id="HV_App.I,41.1714"><seg type="pāda" n="a">sa cāgnir vaiṣṇave loke</seg> <seg type="pāda" n="b">vidyudbhir iva saṃgataḥ</seg> /</l>

<l xml:id="HV_App.I,41.1715"><seg type="pāda" n="a">antarikṣacarān daityān</seg> <seg type="pāda" n="b">nirdahan vicaran divi</seg> //</l>

<l xml:id="HV_App.I,41.1716"><seg type="pāda" n="a">nāgo bālāhakaś caiva</seg> <seg type="pāda" n="b">meghaiḥ saṃghātam āgataḥ</seg> /</l>

<l xml:id="HV_App.I,41.1717"><seg type="pāda" n="a">mumoca salilaṃ bhūmau</seg> <seg type="pāda" n="b">parjanya iva vṛṣṭimān</seg> //</l>

<l xml:id="HV_App.I,41.1718"><seg type="pāda" n="a">mantraiḥ saṃcodito nāgo</seg> <seg type="pāda" n="b">dvijebhyo vadanodgataiḥ</seg> /</l>

<note>k: B3 ins. :k</note>
<l xml:id="**HV_App.I,41.1718**56:1"><seg type="pāda" n="a">juhuvur mantravidhinā</seg> <seg type="pāda" n="b">brāhmaṇā mantracoditāḥ</seg> /</l>

<l xml:id="**HV_App.I,41.1718**56:2"><seg type="pāda" n="a">haviṣā mantrapūtena</seg> <seg type="pāda" n="b">yathā vai vidhir eva ca</seg> //</l>

<l xml:id="HV_App.I,41.1719"><seg type="pāda" n="a">mumoca toyasaṃghātaṃ</seg> <seg type="pāda" n="b">mānayan viprajaṃ janam</seg> //</l>

<note>Colophon</note>

<milestone unit="speaker" n="janamejaya uvāca"/>
<l xml:id="HV_App.I,41.1720"><seg type="pāda" n="a">saṃyujya tapasā devāḥ</seg> <seg type="pāda" n="b">kim akurvaṃs tataḥ param</seg> /</l>

<l xml:id="HV_App.I,41.1721"><seg type="pāda" n="a">na hi tad vidyate loke</seg> <seg type="pāda" n="b">tapasā yan na labhyate</seg> //</l>


<milestone unit="speaker" n="vaiśaṃpāyana uvāca"/>
<l xml:id="HV_App.I,41.1722"><seg type="pāda" n="a">atha dīkṣāṃ samāsthāya</seg> <seg type="pāda" n="b">sarve viṣṇumayā gaṇāḥ</seg> /</l>

<l xml:id="HV_App.I,41.1723"><seg type="pāda" n="a">puṣkarād agnim uddhatya</seg> <seg type="pāda" n="b">praṇīya ca yathāvidhi</seg> //</l>

<l xml:id="HV_App.I,41.1724"><seg type="pāda" n="a">juhuvur mantravidhinā</seg> <seg type="pāda" n="b">brāhmaṇā mantracoditāḥ</seg> /</l>

<l xml:id="HV_App.I,41.1725"><seg type="pāda" n="a">haviṣā mantrapūtena</seg> <seg type="pāda" n="b">yathā vai vidhir eva ca</seg> //</l>

<l xml:id="HV_App.I,41.1726"><seg type="pāda" n="a">sa cāgnir vidhivat tatra</seg> <seg type="pāda" n="b">vardhate brahmatejasā</seg> /</l>

<l xml:id="HV_App.I,41.1727"><seg type="pāda" n="a">tejobhir bahulībhūtaḥ</seg> <seg type="pāda" n="b">prabhuḥ puruṣavigrahaḥ</seg> //</l>

<l xml:id="HV_App.I,41.1728"><seg type="pāda" n="a">brahmadaṇḍa iti khyāto</seg> <seg type="pāda" n="b">vapuṣā nirdahann iva</seg> /</l>

<l xml:id="HV_App.I,41.1729"><seg type="pāda" n="a">divyarūpapraharaṇo hy</seg> <seg type="pāda" n="b">asicarmadhanurdharaḥ</seg> //</l>

<l xml:id="HV_App.I,41.1730"><seg type="pāda" n="a">gadī ca lāṅgalī cakrī</seg> <seg type="pāda" n="b">śarī carmī paraśvadhī</seg> /</l>

<l xml:id="HV_App.I,41.1731"><seg type="pāda" n="a">śūlī vajrī khaḍgapāṇiḥ</seg> <seg type="pāda" n="b">śaktimān varakārmukī</seg> //</l>

<l xml:id="HV_App.I,41.1732"><seg type="pāda" n="a">viṣṇuś cakradharaḥ khaḍgī</seg> <seg type="pāda" n="b">musalī lāṅgalāyudhaḥ</seg> /</l>

<l xml:id="HV_App.I,41.1733"><seg type="pāda" n="a">naro lāṅgalam ālambya</seg> <seg type="pāda" n="b">musalaṃ ca mahābalaḥ</seg> //</l>

<l xml:id="HV_App.I,41.1734"><seg type="pāda" n="a">vajram indras tapoyogāc</seg> <seg type="pāda" n="b">chataparvāṇam ākṣipat</seg> /</l>

<l xml:id="HV_App.I,41.1735"><seg type="pāda" n="a">rudraḥ śūlaṃ pinākaṃ ca</seg> <seg type="pāda" n="b">manasādhārayat prabhuḥ</seg> //</l>

<l xml:id="HV_App.I,41.1736"><seg type="pāda" n="a">mṛtyur daṇḍaṃ sapāśaṃ ca</seg> <seg type="pāda" n="b">kālaḥ śaktim agṛhṇata</seg> /</l>

<l xml:id="HV_App.I,41.1737"><seg type="pāda" n="a">jagrāha paraśuṃ tvaṣṭā</seg> <seg type="pāda" n="b">kuberaś ca paraśvadham</seg> //</l>

<l xml:id="HV_App.I,41.1738"><seg type="pāda" n="a">nirvikāraiḥ samāyuktāḥ</seg> <seg type="pāda" n="b">śataśo 'tha sahasraśaḥ</seg> /</l>

<l xml:id="HV_App.I,41.1739"><seg type="pāda" n="a">viśvakarmā ca tvaṣṭā ca</seg> <seg type="pāda" n="b">cakrāte hy āyudhāni tu</seg> //</l>

<l xml:id="HV_App.I,41.1740"><seg type="pāda" n="a">indrāyāgnī rathaṃ prādāt</seg> <seg type="pāda" n="b">sūryāya ca pratāpine</seg> /</l>

<l xml:id="HV_App.I,41.1741"><seg type="pāda" n="a">paramātmā dadau viṣṇū</seg> <seg type="pāda" n="b">rudrāya ca mahātmane</seg> //</l>

<l xml:id="HV_App.I,41.1742"><seg type="pāda" n="a">chandobhir eva tvaṣṭā tu</seg> <seg type="pāda" n="b">sa cakārātha vāhinīm</seg> /</l>

<l xml:id="HV_App.I,41.1743"><seg type="pāda" n="a">viśvakarmā vimānāni</seg> <seg type="pāda" n="b">cakāra bahubhiḥ kramaiḥ</seg> //</l>

<l xml:id="HV_App.I,41.1744"><seg type="pāda" n="a">śarīrāṃśaṃ samuddhṛtya</seg> <seg type="pāda" n="b">viṣṇuḥ satyaparākramaḥ</seg> /</l>

<l xml:id="HV_App.I,41.1745"><seg type="pāda" n="a">puṣkarāt parvaṇi ghanān</seg> <seg type="pāda" n="b">pṛtanārthaṃ prakalpayat</seg> //</l>

<l xml:id="HV_App.I,41.1746"><seg type="pāda" n="a">dyāṃ caiva sūryaṝkṣāṇāṃ</seg> <seg type="pāda" n="b">tvarayā samakalpayat</seg> /</l>

<l xml:id="HV_App.I,41.1747"><seg type="pāda" n="a">yayābhiyujya saṃgrāme</seg> <seg type="pāda" n="b">śatruṃ nirbibhide raṇe</seg> //</l>

<l xml:id="HV_App.I,41.1748"><seg type="pāda" n="a">sa taṃ daṇḍaṃ samucitaṃ</seg> <seg type="pāda" n="b">nirvikāraṃ samāhitam</seg> /</l>

<l xml:id="HV_App.I,41.1749"><seg type="pāda" n="a">brahmā jagrāha vidhinā</seg> <seg type="pāda" n="b">antardhānagataḥ prabhuḥ</seg> //</l>

<l xml:id="HV_App.I,41.1750"><seg type="pāda" n="a">svaiḥ prabhāvaiś ca bahudhā</seg> <seg type="pāda" n="b">so 'stragrāmaṃ caturvidham</seg> /</l>

<l xml:id="HV_App.I,41.1751"><seg type="pāda" n="a">aindram āgneyavāyavyaṃ</seg> <seg type="pāda" n="b">raudraṃ raudreṇa varcasā</seg> //</l>

<l xml:id="HV_App.I,41.1752"><seg type="pāda" n="a">ebhir vikāraiḥ saṃyuktā</seg> <seg type="pāda" n="b">diteḥ putrā mahābalāḥ</seg> /</l>

<l xml:id="HV_App.I,41.1753"><seg type="pāda" n="a">tapasā śikṣayā caiva</seg> <seg type="pāda" n="b">astraiḥ praharaṇais tathā</seg> //</l>

<l xml:id="HV_App.I,41.1754"><seg type="pāda" n="a">balena caturaṅgeṇa</seg> <seg type="pāda" n="b">vīryeṇa ca samāhitāḥ</seg> /</l>

<l xml:id="HV_App.I,41.1755"><seg type="pāda" n="a">apradhṛṣyā raṇe sarve</seg> <seg type="pāda" n="b">kṣaṇenaivābhavaṃs tadā</seg> //</l>

<l xml:id="HV_App.I,41.1756"><seg type="pāda" n="a">te vihāya guhāmadhye</seg> <seg type="pāda" n="b">sabhāṇḍopaskare rathe</seg> /</l>

<l xml:id="HV_App.I,41.1757"><seg type="pāda" n="a">mandarasya gireḥ pāde</seg> <seg type="pāda" n="b">vicerur vasudhātale</seg> //</l>

<l xml:id="HV_App.I,41.1758"><seg type="pāda" n="a">caturaṅgaṃ balaṃ sarvaṃ</seg> <seg type="pāda" n="b">saṃhṛtya tamasaḥ prabhuḥ</seg> /</l>

<l xml:id="HV_App.I,41.1759"><seg type="pāda" n="a">viṣṇur eva mahāyogī</seg> <seg type="pāda" n="b">cacāra vasudhātale</seg> //</l>

<l xml:id="HV_App.I,41.1760"><seg type="pāda" n="a">bhūyo 'nyat tapa āseduś</seg> <seg type="pāda" n="b">caranto brāhmaṇaiḥ saha</seg> /</l>

<l xml:id="HV_App.I,41.1761"><seg type="pāda" n="a">taiś ca sarvaiḥ suragaṇaiś</seg> <seg type="pāda" n="b">carmacīranivāsibhiḥ</seg> //</l>

<note>Colophon</note>

<milestone unit="speaker" n="janamejaya uvāca"/>
<l xml:id="HV_App.I,41.1762"><seg type="pāda" n="a">brahman khile vartamāne</seg> <seg type="pāda" n="b">nirmaryāde mahāgrahe</seg> /</l>

<l xml:id="HV_App.I,41.1763"><seg type="pāda" n="a">avināśe ca bhūtānāṃ</seg> <seg type="pāda" n="b">katham āsan prajās tadā</seg> //</l>


<milestone unit="speaker" n="vaiśaṃpāyana uvāca"/>
<l xml:id="HV_App.I,41.1764"><seg type="pāda" n="a">abhyaṣiñcat pṛthuṃ vainyaṃ</seg> <seg type="pāda" n="b">purā rājye prajāpatiḥ</seg> /</l>

<note>k: Ñ2 V1.3 B1.3 Ds D3.6 G3 subst. for line 1764:k</note>
<l xml:id="**HV_App.I,41.1764**57:1"><seg type="pāda" n="a">pṛthuṃ vainyaṃ prajāpālam</seg> <seg type="pāda" n="b">abhyaṣiñcat prajāpatiḥ</seg> /</l>

<l xml:id="HV_App.I,41.1765"><seg type="pāda" n="a">rājyāya ṛṣibhiḥ sārdhaṃ</seg> <seg type="pāda" n="b">prajādharmaparāyaṇaḥ</seg> //</l>

<l xml:id="HV_App.I,41.1766"><seg type="pāda" n="a">eṣa vaḥ paramo rājā</seg> <seg type="pāda" n="b">anurāgād ajāyata</seg> /</l>

<l xml:id="HV_App.I,41.1767"><seg type="pāda" n="a">tretāyāṃ saṃpravṛttāyām</seg> <seg type="pāda" n="b">anyonyam anujalpire</seg> //</l>

<l xml:id="HV_App.I,41.1768"><seg type="pāda" n="a">eṣa no vṛttidātā ca</seg> <seg type="pāda" n="b">śilpānāṃ ca samarpitā</seg> /</l>

<l xml:id="HV_App.I,41.1769"><seg type="pāda" n="a">nirmātā sarvabhūtānāṃ</seg> <seg type="pāda" n="b">satyaprāptena karmaṇā</seg> //</l>

<l xml:id="HV_App.I,41.1770"><seg type="pāda" n="a">etasminn antare devā</seg> <seg type="pāda" n="b">gandhamādanasānuṣu</seg> /</l>

<l xml:id="HV_App.I,41.1771"><seg type="pāda" n="a">bahubhir niyamaiḥ śrāntā</seg> <seg type="pāda" n="b">niṣaṇṇā girisānuṣu</seg> //</l>

<l xml:id="HV_App.I,41.1772"><seg type="pāda" n="a">atha gandhaṃ samāsādya</seg> <seg type="pāda" n="b">samantād devadānavāḥ</seg> /</l>

<l xml:id="HV_App.I,41.1773"><seg type="pāda" n="a">mādhave samaye prāpte</seg> <seg type="pāda" n="b">tena gandhena darpitāḥ</seg> //</l>

<l xml:id="HV_App.I,41.1774"><seg type="pāda" n="a">puṣpamātrasya yadvīryaṃ</seg> <seg type="pāda" n="b">mārutena visarpitam</seg> /</l>

<l xml:id="HV_App.I,41.1775"><seg type="pāda" n="a">manogrāhi sukhaṃ sarvaṃ</seg> <seg type="pāda" n="b">pārthivaṃ gandham uttamam</seg> //</l>

<l xml:id="HV_App.I,41.1776"><seg type="pāda" n="a">te daityās tena gandhena</seg> <seg type="pāda" n="b">kiṃcid vismayam āgatāḥ</seg> /</l>

<l xml:id="HV_App.I,41.1777"><seg type="pāda" n="a">prasannamanaso bhūtvā</seg> <seg type="pāda" n="b">paraṃ saukhyam upāgatāḥ</seg> //</l>

<l xml:id="HV_App.I,41.1778"><seg type="pāda" n="a">ūcuś ca sahitāḥ sarve</seg> <seg type="pāda" n="b">tena gandhena darpitāḥ</seg> /</l>

<l xml:id="HV_App.I,41.1779"><seg type="pāda" n="a">puṣpamātrasya yadvīryaṃ</seg> <seg type="pāda" n="b">kiṃ tasya phalato bhavet</seg> //</l>

<l xml:id="HV_App.I,41.1780"><seg type="pāda" n="a">anumānena vijñeyā</seg> <seg type="pāda" n="b">vividhāḥ karmabuddhayaḥ</seg> /</l>

<l xml:id="HV_App.I,41.1781"><seg type="pāda" n="a">śubhāś caivāśubhāś caiva</seg> <seg type="pāda" n="b">buddhiprāṇena dehinām</seg> //</l>

<l xml:id="HV_App.I,41.1782"><seg type="pāda" n="a">tasmād vayaṃ payomadhye</seg> <seg type="pāda" n="b">oṣadhīr nirmathāmahe</seg> /</l>

<l xml:id="HV_App.I,41.1783"><seg type="pāda" n="a">mandareṇa viśālena</seg> <seg type="pāda" n="b">balinā kāmarūpiṇā</seg> //</l>

<l xml:id="HV_App.I,41.1784"><seg type="pāda" n="a">samudram abhisaṃrambhān</seg> <seg type="pāda" n="b">mathnīmaḥ somajaṃ jalam</seg> /</l>

<l xml:id="HV_App.I,41.1785"><seg type="pāda" n="a">pītvā ca sahitāḥ sarve</seg> <seg type="pāda" n="b">prasthitāḥ kāmarūpiṇaḥ</seg> //</l>

<l xml:id="HV_App.I,41.1786"><seg type="pāda" n="a">viṣṇur evāgraṇīs teṣāṃ</seg> <seg type="pāda" n="b">bhaviṣyati mahābalaḥ</seg> /</l>

<l xml:id="HV_App.I,41.1787"><seg type="pāda" n="a">divaṃ ca vasudhāṃ caiva</seg> <seg type="pāda" n="b">bhokṣyāmaḥ saha śatrubhīḥ</seg> //</l>

<l xml:id="HV_App.I,41.1788"><seg type="pāda" n="a">samūlapatraśākhāś ca</seg> <seg type="pāda" n="b">sapuṣpāḥ sapalāśinaḥ</seg> /</l>

<l xml:id="HV_App.I,41.1789"><seg type="pāda" n="a">sarvagrahāṃś ca gṛhṇīmaḥ</seg> <seg type="pāda" n="b">sudhāṃ ca vasudhātale</seg> //</l>

<l xml:id="HV_App.I,41.1790"><seg type="pāda" n="a">uddhṛtya giripādebhyo</seg> <seg type="pāda" n="b">gandhamādanasānujam</seg> /</l>

<l xml:id="HV_App.I,41.1791"><seg type="pāda" n="a">prabhāṣya vacanaṃ devā</seg> <seg type="pāda" n="b">mandarasya prakampane</seg> //</l>

<l xml:id="HV_App.I,41.1792"><seg type="pāda" n="a">samuddhartuṃ pradhāvanti</seg> <seg type="pāda" n="b">kampayanti sma medinīm</seg> /</l>

<l xml:id="HV_App.I,41.1793"><seg type="pāda" n="a">niścayena mahāvīryā</seg> <seg type="pāda" n="b">bāhubhiḥ pariṇāhayan</seg> //</l>

<l xml:id="HV_App.I,41.1794"><seg type="pāda" n="a">na śekus te samuddhartuṃ</seg> <seg type="pāda" n="b">śailendraṃ danuvaṃśajāḥ</seg> /</l>

<l xml:id="HV_App.I,41.1795"><seg type="pāda" n="a">nipetur jānubhir juṣṭā</seg> <seg type="pāda" n="b">vipule parvatāntare</seg> //</l>

<l xml:id="HV_App.I,41.1796"><seg type="pāda" n="a">samādhāyātmanātmānaṃ</seg> <seg type="pāda" n="b">tapasā dagdhakilbiṣāḥ</seg> /</l>

<l xml:id="HV_App.I,41.1797"><seg type="pāda" n="a">pitāmahaṃ prapadyanta</seg> <seg type="pāda" n="b">śirobhiḥ kāmarūpiṇaḥ</seg> //</l>

<l xml:id="HV_App.I,41.1798"><seg type="pāda" n="a">teṣāṃ manobhilaṣitaṃ</seg> <seg type="pāda" n="b">brahmā sarvatrago vaśī</seg> /</l>

<l xml:id="HV_App.I,41.1799"><seg type="pāda" n="a">jñātvā bahuvidhair vākyair</seg> <seg type="pāda" n="b">vyājahāra sarasvatīm</seg> //</l>

<l xml:id="HV_App.I,41.1800"><seg type="pāda" n="a">aśarīrāṃ śarīrasthāṃ</seg> <seg type="pāda" n="b">parayā varṇasaṃpadā</seg> /</l>

<l xml:id="HV_App.I,41.1801"><seg type="pāda" n="a">sarvalokapatir brahmā</seg> <seg type="pāda" n="b">lokānāṃ hitakāmyayā</seg> //</l>

<l xml:id="HV_App.I,41.1802"><seg type="pāda" n="a">ādityair vasubhiś caiva</seg> <seg type="pāda" n="b">rudraiś ca samarudgaṇaiḥ</seg> /</l>

<l xml:id="HV_App.I,41.1803"><seg type="pāda" n="a">devair yakṣaiḥ sagandharvaiḥ</seg> <seg type="pāda" n="b">kiṃnaraiś ca pragāthibhiḥ</seg> //</l>

<l xml:id="HV_App.I,41.1804"><seg type="pāda" n="a">sametya sahitaiḥ sarvaiḥ</seg> <seg type="pāda" n="b">śakya uddharituṃ giriḥ</seg> /</l>

<l xml:id="HV_App.I,41.1805"><seg type="pāda" n="a">amṛtārthe mahātejā</seg> <seg type="pāda" n="b">dhātubhiḥ samarañjitaḥ</seg> //</l>

<l xml:id="HV_App.I,41.1806"><seg type="pāda" n="a">surāsuragaṇāḥ sarve</seg> <seg type="pāda" n="b">samutpāṭya mahāgirim</seg> /</l>

<l xml:id="HV_App.I,41.1807"><seg type="pāda" n="a">hastārūḍhāḥ prapaśyanti</seg> <seg type="pāda" n="b">vīrudho himavadrasam</seg> //</l>

<l xml:id="HV_App.I,41.1808"><seg type="pāda" n="a">etac chrutvā ca vacanaṃ</seg> <seg type="pāda" n="b">sarveṣām antike tadā</seg> /</l>

<l xml:id="HV_App.I,41.1809"><seg type="pāda" n="a">daiteyā bāhubalino</seg> <seg type="pāda" n="b">manobhir vāgbhir eva ca</seg> //</l>

<l xml:id="HV_App.I,41.1810"><seg type="pāda" n="a">vikrīḍabhūtā vasudhā</seg> <seg type="pāda" n="b">babhūva lavaṇāmbhasaḥ</seg> /</l>

<note>k: Ñ2 ins. :k</note>
<l xml:id="**HV_App.I,41.1810**58:1"><seg type="pāda" n="a">na ca kecit pibanty anye</seg> <seg type="pāda" n="b">devā naiva ca dānavāḥ</seg> /</l>

<l xml:id="HV_App.I,41.1811"><seg type="pāda" n="a">yatra puṣkaraṃ vinyastaṃ</seg> <seg type="pāda" n="b">sahitair devadānavaiḥ</seg> //</l>

<note>k: corr. for puṣkara :k</note>
<l xml:id="HV_App.I,41.1812"><seg type="pāda" n="a">surāsuragaṇāḥ sarve</seg> <seg type="pāda" n="b">sahitā lavaṇāmbhasaḥ</seg> /</l>

<l xml:id="HV_App.I,41.1813"><seg type="pāda" n="a">mandaraṃ puṣkaraṃ kṛtvā</seg> <seg type="pāda" n="b">netraṃ vāsukim eva ca</seg> //</l>

<note>k: Ñ2 V1.3 ins. :k</note>
<l xml:id="**HV_App.I,41.1813**59:1"><seg type="pāda" n="a">kūrmapṛṣṭaṃ tataḥ prāpya</seg> <seg type="pāda" n="b">mandaraṃ nyastavāṃs tadā</seg> /</l>

<l xml:id="**HV_App.I,41.1813**59:2"><seg type="pāda" n="a">viṣṇur eva mahābāhuḥ</seg> <seg type="pāda" n="b">parvataṃ yantravat tataḥ</seg> //</l>

<l xml:id="**HV_App.I,41.1813**59:3"><seg type="pāda" n="a">tato mathitum ārebhe</seg> <seg type="pāda" n="b">devadaityasamāgame</seg> /</l>

<l xml:id="**HV_App.I,41.1813**59:4"><seg type="pāda" n="a">yataḥ pucchaṃ tato devā</seg> <seg type="pāda" n="b">asurā mastake sthitāḥ</seg> /</l>

<l xml:id="**HV_App.I,41.1813**59:5"><seg type="pāda" n="a">etasya ha saniśvāsā</seg> <seg type="pāda" n="b">ukṣitā asurās tadā</seg> //</l>

<l xml:id="HV_App.I,41.1814"><seg type="pāda" n="a">samāḥ sahasraṃ mathitaṃ</seg> <seg type="pāda" n="b">jalam oṣadhibhiḥ saha</seg> /</l>

<l xml:id="HV_App.I,41.1815"><seg type="pāda" n="a">kṣīrabhūtaṃ samāyogād</seg> <seg type="pāda" n="b">amṛtaṃ samapadyata</seg> /</l>

<note>k: Ñ2 V3 ins. :k</note>
<l xml:id="**HV_App.I,41.1815**60:1"><seg type="pāda" n="a">kṣīrād dadhnaḥ samabhavann</seg> <seg type="pāda" n="b">avanītaṃ samuddhṛtam</seg> /</l>

<l xml:id="**HV_App.I,41.1815**60:2"><seg type="pāda" n="a">mathyamāne tatas tasya</seg> <seg type="pāda" n="b">samutpattiḥ krameṇa saḥ</seg> //</l>

<l xml:id="**HV_App.I,41.1815**60:3"><seg type="pāda" n="a">ucaiśravās tathāśvaś ca</seg> <seg type="pāda" n="b">airāvatam anantaram</seg> /</l>

<l xml:id="**HV_App.I,41.1815**60:4"><seg type="pāda" n="a">tato lakṣmīḥ samudbhūtā</seg> <seg type="pāda" n="b">viṣṇuvakṣaḥsthalāśrayā</seg> //</l>

<l xml:id="**HV_App.I,41.1815**60:5"><seg type="pāda" n="a">tato dhanvantarir deva</seg> <seg type="pāda" n="b">udbhūtaḥ kalaśānvitaḥ</seg> /</l>

<l xml:id="**HV_App.I,41.1815**60:6"><seg type="pāda" n="a">kalaśāt tat samudbhūtam</seg> <seg type="pāda" n="b">amṛtaṃ tatra dṛṣṭavān</seg> //</l>

<l xml:id="HV_App.I,41.1816"><seg type="pāda" n="a">taj jahrur asurāḥ pūrvam</seg> <seg type="pāda" n="b">ākrāntā lobhamanyunā</seg> //</l>

<note>k: Ñ2 B G3 ins. after line 1816, V1 after line 1817:k</note>
<l xml:id="**HV_App.I,41.1817**61:1"><seg type="pāda" n="a">tadā paścāj jahrur devāḥ</seg> <seg type="pāda" n="b">kāmatejobalānvitāḥ</seg> /</l>

<l xml:id="HV_App.I,41.1817"><seg type="pāda" n="a">dhanvataris tathā madyaṃ</seg> <seg type="pāda" n="b">śrīr devī kaustubho maṇiḥ</seg> /</l>

<l xml:id="HV_App.I,41.1818"><seg type="pāda" n="a">śaśāṅko vimalaś cāpi</seg> <seg type="pāda" n="b">samuttasthuḥ samantataḥ</seg> /</l>

<l xml:id="HV_App.I,41.1819"><seg type="pāda" n="a">uccaiḥśravā hayo ramyaḥ</seg> <seg type="pāda" n="b">pīyūṣaṃ tadanantaram</seg> //</l>

<l xml:id="HV_App.I,41.1820"><seg type="pāda" n="a">paścād devās tadādātum</seg> <seg type="pāda" n="b">udyatā rāhum abruvan</seg> /</l>

<note>k: D3 subst. for line 1820 :k</note>
<l xml:id="**HV_App.I,41.1820**62:1"><seg type="pāda" n="a">dṛṣṭvā daityaṃ sthitaṃ pātuṃ</seg> <seg type="pāda" n="b">madhye taṃ rāhum avyayam</seg> /</l>

<l xml:id="HV_App.I,41.1821"><seg type="pāda" n="a">na tu kecit pibanty ete</seg> <seg type="pāda" n="b">daityā naiva ca dānavāḥ</seg> //</l>

<l xml:id="HV_App.I,41.1822"><seg type="pāda" n="a">cicchedātha hariḥ saṃkhye</seg> <seg type="pāda" n="b">rāhoś cakreṇa kaṃ tadā</seg> /</l>

<l xml:id="HV_App.I,41.1823"><seg type="pāda" n="a">anirbhuktaṃ pitṛgaṇair</seg> <seg type="pāda" n="b">munibhiś ca sanātanaiḥ</seg> //</l>

<l xml:id="HV_App.I,41.1824"><seg type="pāda" n="a">tandrihastād amṛtaṃ</seg> <seg type="pāda" n="b">jahāra pṛthivī svayam</seg> /</l>

<l xml:id="HV_App.I,41.1825"><seg type="pāda" n="a">jahārāntargatā devī</seg> <seg type="pāda" n="b">brahmavākyapracoditā</seg> //</l>

<note>Colophon</note>

<milestone unit="speaker" n="janamejaya uvāca"/>
<l xml:id="HV_App.I,41.1826"><seg type="pāda" n="a">nihate daityasaṃghāte</seg> <seg type="pāda" n="b">viṣṇoś cātiparākrame</seg> /</l>

<l xml:id="HV_App.I,41.1827"><seg type="pāda" n="a">daiteyā dānaveyāś ca</seg> <seg type="pāda" n="b">kim icchanti parākramāt</seg> //</l>


<milestone unit="speaker" n="vaiśaṃpāyana uvāca"/>
<l xml:id="HV_App.I,41.1828"><seg type="pāda" n="a">dānavā rājyam icchanti</seg> <seg type="pāda" n="b">parākramya mahābalāḥ</seg> /</l>

<l xml:id="HV_App.I,41.1829"><seg type="pāda" n="a">tapa icchanti sahitā</seg> <seg type="pāda" n="b">devāḥ satyaparākramāḥ</seg> //</l>

<l xml:id="HV_App.I,41.1830"><seg type="pāda" n="a">atha kālasya mahato</seg> <seg type="pāda" n="b">hiraṇyakaśipus tadā</seg> /</l>

<l xml:id="HV_App.I,41.1831"><seg type="pāda" n="a">yajate brahmaṇaḥ kṣetre</seg> <seg type="pāda" n="b">prāptaiśvaryaḥ sa kāmadaḥ</seg> //</l>

<l xml:id="HV_App.I,41.1832"><seg type="pāda" n="a">yajed bahusuvarṇena</seg> <seg type="pāda" n="b">rājasūyena pārthivaḥ</seg> /</l>

<l xml:id="HV_App.I,41.1833"><seg type="pāda" n="a">kratunā dānavaśreṣṭho</seg> <seg type="pāda" n="b">vasudhāyāṃ mahābalaḥ</seg> //</l>

<l xml:id="HV_App.I,41.1834"><seg type="pāda" n="a">gaṅgāyamunayor madhye</seg> <seg type="pāda" n="b">yad abhūd vipulaṃ tapaḥ</seg> /</l>

<l xml:id="HV_App.I,41.1835"><seg type="pāda" n="a">sameyus tatra sahitā</seg> <seg type="pāda" n="b">yajamāne mahāsure</seg> //</l>

<l xml:id="HV_App.I,41.1836"><seg type="pāda" n="a">brāhmaṇā vedavidvāṃso</seg> <seg type="pāda" n="b">mahāvrataparāyaṇāḥ</seg> /</l>

<l xml:id="HV_App.I,41.1837"><seg type="pāda" n="a">yatayaś cāpare siddhā</seg> <seg type="pāda" n="b">yogadharmeṇa bhārata</seg> //</l>

<l xml:id="HV_App.I,41.1838"><seg type="pāda" n="a">munayo vālakhilyāś ca</seg> <seg type="pāda" n="b">dhanyā dharmeṇa śodhitāḥ</seg> /</l>

<l xml:id="HV_App.I,41.1839"><seg type="pāda" n="a">bahavo hi dvijā mukhyā</seg> <seg type="pāda" n="b">nityaṃ dharmaparāyaṇāḥ</seg> //</l>

<l xml:id="HV_App.I,41.1840"><seg type="pāda" n="a">ṛṣayaś ca mahābhāgā</seg> <seg type="pāda" n="b">vipraiḥ pūjyāḥ sahasraśaḥ</seg> /</l>

<l xml:id="HV_App.I,41.1841"><seg type="pāda" n="a">vipulai ratnavibhavair</seg> <seg type="pāda" n="b">hriyamāṇais tatas tataḥ</seg> //</l>

<l xml:id="HV_App.I,41.1842"><seg type="pāda" n="a">śukras tu saha putreṇa</seg> <seg type="pāda" n="b">daityaṃ yājayate prabhuḥ</seg> /</l>

<l xml:id="HV_App.I,41.1843"><seg type="pāda" n="a">hiraṇyakaśipur madhye</seg> <seg type="pāda" n="b">gaṇānāṃ jvalanaprabhaḥ</seg> //</l>

<l xml:id="HV_App.I,41.1844"><seg type="pāda" n="a">hiraṇyakaśipuś caiva</seg> <seg type="pāda" n="b">vyājahāra sarasvatīm</seg> /</l>

<l xml:id="HV_App.I,41.1845"><seg type="pāda" n="a">kāmād varaṃ dadānīti</seg> <seg type="pāda" n="b">tad vai saṃpratipadyatām</seg> //</l>

<l xml:id="HV_App.I,41.1846"><seg type="pāda" n="a">viṣṇur vāmanarūpeṇa</seg> <seg type="pāda" n="b">bhikṣāṃ tāṃ pratyagṛhṇata</seg> /</l>

<l xml:id="HV_App.I,41.1847"><seg type="pāda" n="a">hiraṇyakaśipor hastād</seg> <seg type="pāda" n="b">dve pade padam eva ca</seg> //</l>

<l xml:id="HV_App.I,41.1848"><seg type="pāda" n="a">tataḥ kramitum ārebhe</seg> <seg type="pāda" n="b">viṣṇuḥ satyaparākramaḥ</seg> /</l>

<l xml:id="HV_App.I,41.1849"><seg type="pāda" n="a">trīṃl lokāṃs tripadaiḥ krāntvā</seg> <seg type="pāda" n="b">divyaṃ vapur adhārayat</seg> //</l>

<l xml:id="HV_App.I,41.1850"><seg type="pāda" n="a">hṛtarājyāś ca daiteyāḥ</seg> <seg type="pāda" n="b">pātālavivaraṃ yayuḥ</seg> /</l>

<l xml:id="HV_App.I,41.1851"><seg type="pāda" n="a">sasainyagaṇasaṃbaddhāḥ</seg> <seg type="pāda" n="b">saprāsāḥ sāsitomarāḥ</seg> //</l>

<l xml:id="HV_App.I,41.1852"><seg type="pāda" n="a">sayantralaguḍāś caiva</seg> <seg type="pāda" n="b">sapatākārathadhvajāḥ</seg> /</l>

<l xml:id="HV_App.I,41.1853"><seg type="pāda" n="a">sacarmavarmakośāś ca</seg> <seg type="pāda" n="b">sāyudhāḥ saparaśvadhāḥ</seg> //</l>

<l xml:id="HV_App.I,41.1854"><seg type="pāda" n="a">tathendraviṣṇusahitāḥ</seg> <seg type="pāda" n="b">sadyas te 'bhyutthitā gaṇāḥ</seg> /</l>

<l xml:id="HV_App.I,41.1855"><seg type="pāda" n="a">abhyaṣiñcanpramuditā</seg> <seg type="pāda" n="b">lokānām adhipaṃ surāḥ</seg> //</l>

<l xml:id="HV_App.I,41.1856"><seg type="pāda" n="a">sa tān svadhāmṛtenāśu</seg> <seg type="pāda" n="b">pitṝn vai samatarpayat</seg> //</l>

<l xml:id="HV_App.I,41.1857"><seg type="pāda" n="a">brahmā tad amṛtaṃ divyaṃ</seg> <seg type="pāda" n="b">mahendrāya prayacchati</seg> /</l>

<l xml:id="HV_App.I,41.1858"><seg type="pāda" n="a">akṣayaś cāvyayaś caiva</seg> <seg type="pāda" n="b">saṃvṛtas tena karmaṇā</seg> //</l>

<l xml:id="HV_App.I,41.1859"><seg type="pāda" n="a">tataḥ śaṅkham upadhmāsīd</seg> <seg type="pāda" n="b">dviṣatāṃ lomaharṣaṇam</seg> /</l>

<l xml:id="HV_App.I,41.1860"><seg type="pāda" n="a">pitāmahakarodbhūtaṃ</seg> <seg type="pāda" n="b">janitre prathame pade</seg> //</l>

<l xml:id="HV_App.I,41.1861"><seg type="pāda" n="a">taṃ śrutvā śaṅkhaśabdaṃ tu</seg> <seg type="pāda" n="b">trayo lokāḥ samāhitāḥ</seg> /</l>

<l xml:id="HV_App.I,41.1862"><seg type="pāda" n="a">nirvṛtiṃ paramāṃ prāptā</seg> <seg type="pāda" n="b">indraṃ nātham avāpya ca</seg> //</l>

<l xml:id="HV_App.I,41.1863"><seg type="pāda" n="a">sarvaiḥ praharaṇaiś caiva</seg> <seg type="pāda" n="b">saṃyuktā vahnisaṃbhavaiḥ</seg> /</l>

<l xml:id="HV_App.I,41.1864"><seg type="pāda" n="a">mandarāgreṣu vihatair</seg> <seg type="pāda" n="b">jvaladbhir iva pāvakaiḥ</seg> //</l>

<note>Colophon</note>

<milestone unit="speaker" n="vaiśaṃpāyana uvāca"/>
<l xml:id="HV_App.I,41.1865"><seg type="pāda" n="a">tato mahati vṛttānte</seg> <seg type="pāda" n="b">sthite rājye mahodaye</seg> /</l>

<l xml:id="HV_App.I,41.1866"><seg type="pāda" n="a">devānāṃ mānuṣāṇāṃ ca</seg> <seg type="pāda" n="b">sahavāso 'bhavat tadā</seg> //</l>

<l xml:id="HV_App.I,41.1867"><seg type="pāda" n="a">ekataḥ samadhīyante</seg> <seg type="pāda" n="b">sahitāḥ prarudanti ca</seg> /</l>

<note>k: G3 subst. for line 1867:k</note>
<l xml:id="**HV_App.I,41.1867**63:1"><seg type="pāda" n="a">ekato vedaghoṣāṃś ca</seg> <seg type="pāda" n="b">pravadanti mahārṣayaḥ</seg> /</l>

<l xml:id="HV_App.I,41.1868"><seg type="pāda" n="a">svayaṃ ca bhāgaṃ gṛhṇanti</seg> <seg type="pāda" n="b">yajñakarmaṇi bhārata</seg> //</l>

<l xml:id="HV_App.I,41.1869"><seg type="pāda" n="a">prācetasaṃ tato dakṣaṃ</seg> <seg type="pāda" n="b">dīkṣitvā vai bṛhaspatiḥ</seg> /</l>

<l xml:id="HV_App.I,41.1870"><seg type="pāda" n="a">vājimedhāya bhagavān</seg> <seg type="pāda" n="b">ṛṣibhiḥ parivāritaḥ</seg> //</l>

<l xml:id="HV_App.I,41.1871"><seg type="pāda" n="a">tasmin paitāmahe yajñe</seg> <seg type="pāda" n="b">dakṣasya viditātmanaḥ</seg> /</l>

<l xml:id="HV_App.I,41.1872"><seg type="pāda" n="a">śāmitram akarod rudro</seg> <seg type="pāda" n="b">bhāgārthe saha nandinā</seg> //</l>

<l xml:id="HV_App.I,41.1873"><seg type="pāda" n="a">rudrasyaiva hi tad rūpaṃ</seg> <seg type="pāda" n="b">dvidhābhūtaṃ tadīpsayā</seg> /</l>

<l xml:id="HV_App.I,41.1874"><seg type="pāda" n="a">jātaḥ paramadharmātmā</seg> <seg type="pāda" n="b">nandī puruṣavigrahaḥ</seg> //</l>

<l xml:id="HV_App.I,41.1875"><seg type="pāda" n="a">tena yogena rājendra</seg> <seg type="pāda" n="b">yat tad brahma sanātanam</seg> /</l>

<l xml:id="HV_App.I,41.1876"><seg type="pāda" n="a">vihitaṃ satyavacanais</seg> <seg type="pāda" n="b">tenaiva paramātmanā</seg> //</l>

<note>k: G3 ins. :k</note>
<l xml:id="**HV_App.I,41.1876**64:1"><seg type="pāda" n="a">evaṃbhūto mahādevaḥ</seg> <seg type="pāda" n="b">śāmitram akarot prabhuḥ</seg> //</l>

<l xml:id="**HV_App.I,41.1876**64:2"><seg type="pāda" n="a">evaṃ karmaṇi nirvṛtte</seg> <seg type="pāda" n="b">vājimedhātmake tadā</seg> /</l>

<l xml:id="**HV_App.I,41.1876**64:3"><seg type="pāda" n="a">devāś ca bhāgaṃ gṛhṇanti</seg> <seg type="pāda" n="b">dakṣasya ca mahātmanaḥ</seg> //</l>

<l xml:id="**HV_App.I,41.1876**64:4"><seg type="pāda" n="a">tataḥ kruddho mahādevaś</seg> <seg type="pāda" n="b">cāpam udyamya vīryavān</seg> /</l>

<l xml:id="**HV_App.I,41.1876**64:5"><seg type="pāda" n="a">nandinā saha bhūtaiś ca</seg> <seg type="pāda" n="b">samuttasthau sabhāntare</seg> //</l>

<l xml:id="HV_App.I,41.1877"><seg type="pāda" n="a">sarūpaiś cāpy arūpaiś ca</seg> <seg type="pāda" n="b">virūpākṣair ghaṭodaraiḥ</seg> /</l>

<l xml:id="HV_App.I,41.1878"><seg type="pāda" n="a">ūrdhvanetrair mahākāyair</seg> <seg type="pāda" n="b">vikaṭair vāmanais tathā</seg> //</l>

<l xml:id="HV_App.I,41.1879"><seg type="pāda" n="a">śikhibhir jaṭibhiś caiva</seg> <seg type="pāda" n="b">tryakṣair vai śaṅkukarṇibhiḥ</seg> /</l>

<l xml:id="HV_App.I,41.1880"><seg type="pāda" n="a">cīribhiś carmibhiś caiva</seg> <seg type="pāda" n="b">kūṭamudgarapāṇibhiḥ</seg> //</l>

<l xml:id="HV_App.I,41.1881"><seg type="pāda" n="a">saghaṇṭācīribhiś caiva</seg> <seg type="pāda" n="b">muñjamekhaladhāribhiḥ</seg> /</l>

<l xml:id="HV_App.I,41.1882"><seg type="pāda" n="a">sahasrakaṭakaiś cāpi</seg> <seg type="pāda" n="b">svarṇakuṇḍaladhāribhiḥ</seg> //</l>

<l xml:id="HV_App.I,41.1883"><seg type="pāda" n="a">saḍiṇḍimaiḥ sabherīkaiḥ</seg> <seg type="pāda" n="b">samṛdaṅgaiḥ saveṇubhiḥ</seg> /</l>

<l xml:id="HV_App.I,41.1884"><seg type="pāda" n="a">etaiḥ parivṛto devo</seg> <seg type="pāda" n="b">makhaṃ taṃ samupārujat</seg> //</l>

<l xml:id="HV_App.I,41.1885"><seg type="pāda" n="a">saśaṅkhamurajaiś cāpi</seg> <seg type="pāda" n="b">satālatalapāṇibhiḥ</seg> /</l>

<l xml:id="HV_App.I,41.1886"><seg type="pāda" n="a">ugrāyudhadharo devaḥ</seg> <seg type="pāda" n="b">sapināka ivāntakaḥ</seg> //</l>

<l xml:id="HV_App.I,41.1887"><seg type="pāda" n="a">virarājārcibhir dīptair</seg> <seg type="pāda" n="b">makhair makhavatāṃ varaḥ</seg> /</l>

<l xml:id="HV_App.I,41.1888"><seg type="pāda" n="a">kālāgnir iva dīptārcir</seg> <seg type="pāda" n="b">jagad dagdhum ivodyataḥ</seg> //</l>

<l xml:id="HV_App.I,41.1889"><seg type="pāda" n="a">nandī pinākapāṇiś ca</seg> <seg type="pāda" n="b">jaghnatur makham uttamam</seg> /</l>

<l xml:id="HV_App.I,41.1890"><seg type="pāda" n="a">yugānta iva kālāgniḥ</seg> <seg type="pāda" n="b">kṣipraṃ dagdhum ivodyataḥ</seg> //</l>

<l xml:id="HV_App.I,41.1891"><seg type="pāda" n="a">yūpam utkṣipya dhāvanti</seg> <seg type="pāda" n="b">niśācaragaṇās tataḥ</seg> /</l>

<l xml:id="HV_App.I,41.1892"><seg type="pāda" n="a">trāsayan munisaṃghāṃś ca</seg> <seg type="pāda" n="b">cīracarmanivāsinaḥ</seg> //</l>

<l xml:id="HV_App.I,41.1893"><seg type="pāda" n="a">havīṃṣy anye pibanty eva</seg> <seg type="pāda" n="b">jihvābhis tāmralocanāḥ</seg> /</l>

<l xml:id="HV_App.I,41.1894"><seg type="pāda" n="a">bhakṣayanti paśūn anye</seg> <seg type="pāda" n="b">rasanāntaiḥ pralambibhiḥ</seg> //</l>

<l xml:id="HV_App.I,41.1895"><seg type="pāda" n="a">mumucuś cāpare yūpān</seg> <seg type="pāda" n="b">prasabhaṃ praharanti ca</seg> /</l>

<l xml:id="HV_App.I,41.1896"><seg type="pāda" n="a">vahnim anye prasiñcanti</seg> <seg type="pāda" n="b">vāribhiḥ prahasanti ca</seg> //</l>

<l xml:id="HV_App.I,41.1897"><seg type="pāda" n="a">somam anye jahuḥ kecin</seg> <seg type="pāda" n="b">netrais tāmrajapopamaiḥ</seg> /</l>

<l xml:id="HV_App.I,41.1898"><seg type="pāda" n="a">darbhān kecid vilumpanti</seg> <seg type="pāda" n="b">hastaiḥ padmadalaprabhaiḥ</seg> //</l>

<l xml:id="HV_App.I,41.1899"><seg type="pāda" n="a">babhañjire ca śālāgrān</seg> <seg type="pāda" n="b">kalaśāṃś cāpaviddhire</seg> /</l>

<l xml:id="HV_App.I,41.1900"><seg type="pāda" n="a">cicchiduḥ kāñcanān vṛkṣāñ</seg> <seg type="pāda" n="b">śobhārtham upakalpitān</seg> //</l>

<l xml:id="HV_App.I,41.1901"><seg type="pāda" n="a">bibhiduś caiva bāṇaiś ca</seg> <seg type="pāda" n="b">mumucuś ca hiraṇmayān</seg> /</l>

<l xml:id="HV_App.I,41.1902"><seg type="pāda" n="a">lulupuś caiva pātrāṇi</seg> <seg type="pāda" n="b">mamanthuś cāraṇīm atha</seg> //</l>

<l xml:id="HV_App.I,41.1903"><seg type="pāda" n="a">ārujaṃś caiva prāgvaṃśāṃl</seg> <seg type="pāda" n="b">lulupuś ca samāhitāḥ</seg> /</l>

<l xml:id="HV_App.I,41.1904"><seg type="pāda" n="a">cakhādire puroḍāśān</seg> <seg type="pāda" n="b">nakhāgraiś ca cakartire</seg> //</l>

<l xml:id="HV_App.I,41.1905"><seg type="pāda" n="a">evaṃ divā ca rātrau ca</seg> <seg type="pāda" n="b">bhidyamāno mahāmakhaḥ</seg> /</l>

<l xml:id="HV_App.I,41.1906"><seg type="pāda" n="a">cukrośa ca mahānādān</seg> <seg type="pāda" n="b">bhidyamāna ivārṇavaḥ</seg> //</l>

<l xml:id="HV_App.I,41.1907"><seg type="pāda" n="a">dhanuḥ saśaram ādāya</seg> <seg type="pāda" n="b">pūrvadattaṃ svayaṃbhuvā</seg> /</l>

<l xml:id="HV_App.I,41.1908"><seg type="pāda" n="a">kṛtaṃ kīcakaveṇubhyāṃ</seg> <seg type="pāda" n="b">saśaraṃ sumahadbalam</seg> //</l>

<l xml:id="HV_App.I,41.1909"><seg type="pāda" n="a">pratigṛhya mahādevaḥ</seg> <seg type="pāda" n="b">sa śare samayojayat</seg> /</l>

<l xml:id="HV_App.I,41.1910"><seg type="pāda" n="a">dhanur vigṛhya jānubhyāṃ</seg> <seg type="pāda" n="b">jaghāna sa mahākratum</seg> //</l>

<l xml:id="HV_App.I,41.1911"><seg type="pāda" n="a">sa viddhas tena bāṇena</seg> <seg type="pāda" n="b">khaṃ samutpatitaḥ kratuḥ</seg> /</l>

<l xml:id="HV_App.I,41.1912"><seg type="pāda" n="a">mṛgo bhūtvā nardamāno</seg> <seg type="pāda" n="b">brahmāṇam upadhāvati</seg> //</l>

<l xml:id="HV_App.I,41.1913"><seg type="pāda" n="a">śareṇābhihatas trāṇaṃ</seg> <seg type="pāda" n="b">na lebhe praśamaṃ bhuvi</seg> /</l>

<l xml:id="HV_App.I,41.1914"><seg type="pāda" n="a">śaraṇārthī hy ahaṃ prāptaḥ</seg> <seg type="pāda" n="b">śareṇāntargatena ca</seg> //</l>

<l xml:id="HV_App.I,41.1915"><seg type="pāda" n="a">tam uvāca mṛgaṃ brahmā</seg> <seg type="pāda" n="b">śubhaṃ sānunayaṃ vacaḥ</seg> /</l>

<l xml:id="HV_App.I,41.1916"><seg type="pāda" n="a">svareṇottamavīryeṇa</seg> <seg type="pāda" n="b">gambhīreṇa subhāṣiṇā</seg> /</l>

<l xml:id="HV_App.I,41.1917"><seg type="pāda" n="a">evaṃrūpo nabhasi tvaṃ</seg> <seg type="pāda" n="b">bhaviṣyasi mahāmṛga</seg> //</l>

<l xml:id="HV_App.I,41.1918"><seg type="pāda" n="a">vijitaś ca triparveṇa</seg> <seg type="pāda" n="b">śareṇānataparvaṇā</seg> /</l>

<l xml:id="HV_App.I,41.1919"><seg type="pāda" n="a">tiṣṭhan nakṣatraśirasi</seg> <seg type="pāda" n="b">saha rudreṇa nityaśaḥ</seg> //</l>

<l xml:id="HV_App.I,41.1920"><seg type="pāda" n="a">somena saha saṃyukto hy</seg> <seg type="pāda" n="b">akṣayeṇāvyayena ca</seg> /</l>

<l xml:id="HV_App.I,41.1921"><seg type="pāda" n="a">divi saṃcārabhūtaś ca</seg> <seg type="pāda" n="b">dhruvaś caiva mahādhruvaḥ</seg> //</l>

<l xml:id="HV_App.I,41.1922"><seg type="pāda" n="a">jyotiṣāṃ jyotibhūtas tvaṃ</seg> <seg type="pāda" n="b">dhruvaś caiva mahādhruvaḥ</seg> //</l>

<l xml:id="HV_App.I,41.1923"><seg type="pāda" n="a">yac caitad rudhiraṃ divyaṃ</seg> <seg type="pāda" n="b">kṣatāt samabhiniḥsṛtam</seg> /</l>

<l xml:id="HV_App.I,41.1924"><seg type="pāda" n="a">nabhasy utpatitaṃ caiva</seg> <seg type="pāda" n="b">pravegena pradhāvataḥ</seg> //</l>

<l xml:id="HV_App.I,41.1925"><seg type="pāda" n="a">kṣatajaṃ bahuvarṇaṃ ca</seg> <seg type="pāda" n="b">kṣetramaṇḍalasaṃjñitam</seg> /</l>

<l xml:id="HV_App.I,41.1926"><seg type="pāda" n="a">nimittabhūtaṃ bhūtānāṃ</seg> <seg type="pāda" n="b">varṣe varṣapradaṃ tathā</seg> //</l>

<l xml:id="HV_App.I,41.1927"><seg type="pāda" n="a">sukhaṃ duḥkhaṃ ca bhūtānāṃ</seg> <seg type="pāda" n="b">darśane saṃpravartate</seg> /</l>

<l xml:id="HV_App.I,41.1928"><seg type="pāda" n="a">indriyaśravaṇāc caiva</seg> <seg type="pāda" n="b">nabhasīndrāyudho 'bhavat</seg> //</l>

<l xml:id="HV_App.I,41.1929"><seg type="pāda" n="a">cakṣuṣī mānuṣe rājan</seg> <seg type="pāda" n="b">vismayāt samavekṣitum</seg> /</l>

<l xml:id="HV_App.I,41.1930"><seg type="pāda" n="a">adbhutaṃ bahucitraṃ ca</seg> <seg type="pāda" n="b">manasā saṃprakalpitam</seg> //</l>

<l xml:id="HV_App.I,41.1931"><seg type="pāda" n="a">na tu rātrau pradṛśyeta</seg> <seg type="pāda" n="b">khe tu savraṇasaṃjñitam</seg> /</l>

<l xml:id="HV_App.I,41.1932"><seg type="pāda" n="a">dinasyaiva sadā tv agre</seg> <seg type="pāda" n="b">mahat kāryaṃ pradṛśyate</seg> /</l>

<l xml:id="HV_App.I,41.1933"><seg type="pāda" n="a">bhūmāv eva samuttiṣṭhed</seg> <seg type="pāda" n="b">ākāśe pravilīyate</seg> //</l>

<l xml:id="HV_App.I,41.1934"><seg type="pāda" n="a">śataśaś ca samaṃ sarve</seg> <seg type="pāda" n="b">pradhāvanti pracetasaḥ</seg> /</l>

<l xml:id="HV_App.I,41.1935"><seg type="pāda" n="a">bhayād rudrasya mahato</seg> <seg type="pāda" n="b">dhanvino bāṇapāṇayaḥ</seg> //</l>

<l xml:id="HV_App.I,41.1936"><seg type="pāda" n="a">nandī rudragaṇaiḥ sārdhaṃ</seg> <seg type="pāda" n="b">pinākī samatiṣṭhata</seg> /</l>

<l xml:id="HV_App.I,41.1937"><seg type="pāda" n="a">yugāntakāle jvalito</seg> <seg type="pāda" n="b">brahmadaṇḍa ivodyataḥ</seg> //</l>

<l xml:id="HV_App.I,41.1938"><seg type="pāda" n="a">viṣṇuḥ śṛṅgāgrasaṃbhūtaṃ</seg> <seg type="pāda" n="b">pragṛhya vipulaṃ dhanuḥ</seg> /</l>

<l xml:id="HV_App.I,41.1939"><seg type="pāda" n="a">prātiṣṭhata mahābāhuḥ</seg> <seg type="pāda" n="b">pāṇinā cakram ādadhat</seg> //</l>

<l xml:id="HV_App.I,41.1940"><seg type="pāda" n="a">gadāṃ saghaṇṭām anyena</seg> <seg type="pāda" n="b">khaḍgam anyena pāṇinā</seg> /</l>

<l xml:id="HV_App.I,41.1941"><seg type="pāda" n="a">pragṛhyāpy agrato 'tiṣṭhad</seg> <seg type="pāda" n="b">rudrāyodyatapāṇaye</seg> //</l>

<l xml:id="HV_App.I,41.1942"><seg type="pāda" n="a">tataḥ śṛṅgāgrasaṃbhūtaṃ</seg> <seg type="pāda" n="b">pragṛhya vipulaṃ dhanuḥ</seg> /</l>

<l xml:id="HV_App.I,41.1943"><seg type="pāda" n="a">śaṅkhaṃ cāpratimaṃ loke</seg> <seg type="pāda" n="b">śarāṃś ca nataparvaṇaḥ</seg> //</l>

<l xml:id="HV_App.I,41.1944"><seg type="pāda" n="a">viṣṇur agre sthito bhāti</seg> <seg type="pāda" n="b">sabalaḥ saṃhatāñjaliḥ</seg> /</l>

<l xml:id="HV_App.I,41.1945"><seg type="pāda" n="a">baddhagodhāṅgulitrāṇaḥ</seg> <seg type="pāda" n="b">sacandra iva toyadaḥ</seg> //</l>

<l xml:id="HV_App.I,41.1946"><seg type="pāda" n="a">ādityā vasavaś caiva</seg> <seg type="pāda" n="b">divyaiḥ praharaṇaiḥ saha</seg> /</l>

<l xml:id="HV_App.I,41.1947"><seg type="pāda" n="a">viṣṇum evābhitaḥ sarve</seg> <seg type="pāda" n="b">tiṣṭhanti jvalanaprabhāḥ</seg> //</l>

<l xml:id="HV_App.I,41.1948"><seg type="pāda" n="a">marutaś caiva viśve ca</seg> <seg type="pāda" n="b">rudram evābhipedire</seg> /</l>

<l xml:id="HV_App.I,41.1949"><seg type="pāda" n="a">gandharvakiṃnarāś caiva</seg> <seg type="pāda" n="b">nāgā yakṣāḥ sapannagāḥ</seg> //</l>

<l xml:id="HV_App.I,41.1950"><seg type="pāda" n="a">ṛṣayo nyastadaṇḍāś ca</seg> <seg type="pāda" n="b">ubhayoḥ pakṣayor hitāḥ</seg> /</l>

<l xml:id="HV_App.I,41.1951"><seg type="pāda" n="a">jvalantaḥ śāntaye nityaṃ</seg> <seg type="pāda" n="b">lokānāṃ hitakāmyayā</seg> //</l>

<l xml:id="HV_App.I,41.1952"><seg type="pāda" n="a">rudraḥ śareṇābhyahanad</seg> <seg type="pāda" n="b">viṣṇum evāgraṇī raṇe</seg> /</l>

<l xml:id="HV_App.I,41.1953"><seg type="pāda" n="a">hṛdi sarvāṅgasaṃdhīṣu</seg> <seg type="pāda" n="b">tīkṣṇāgreṇa supatriṇā</seg> //</l>

<l xml:id="HV_App.I,41.1954"><seg type="pāda" n="a">na cakampe tadā viṣṇuḥ</seg> <seg type="pāda" n="b">sarvātmā sarvasaṃbhavaḥ</seg> /</l>

<l xml:id="HV_App.I,41.1955"><seg type="pāda" n="a">na ca roṣamanā nityaṃ</seg> <seg type="pāda" n="b">vṛtaḥ sarvaiḥ ṣaḍindriyaiḥ</seg> //</l>

<l xml:id="HV_App.I,41.1956"><seg type="pāda" n="a">viṣṇuś ca dhanur ādāya</seg> <seg type="pāda" n="b">śareṇa samayojayat</seg> /</l>

<l xml:id="HV_App.I,41.1957"><seg type="pāda" n="a">jatrudeśe mumocāśu</seg> <seg type="pāda" n="b">brahmadaṇḍam ivodyatam</seg> //</l>

<l xml:id="HV_App.I,41.1958"><seg type="pāda" n="a">sa viddhas tena bāṇena</seg> <seg type="pāda" n="b">mahādevo na kampate</seg> /</l>

<l xml:id="HV_App.I,41.1959"><seg type="pāda" n="a">vajreṇeva mahāsaṃdhir</seg> <seg type="pāda" n="b">mandarasya vicālyate</seg> //</l>

<l xml:id="HV_App.I,41.1960"><seg type="pāda" n="a">tataḥ prasabham āplutya</seg> <seg type="pāda" n="b">rudraṃ viṣṇuḥ sanātanam</seg> /</l>

<l xml:id="HV_App.I,41.1961"><seg type="pāda" n="a">kaṇṭhe jagrāha bhagavān</seg> <seg type="pāda" n="b">nīlakaṇṭhas tato 'bhavat</seg> //</l>

<l xml:id="HV_App.I,41.1962"><seg type="pāda" n="a">anādinidhano devaḥ</seg> <seg type="pāda" n="b">kṣamatāṃ bhagavan mama</seg> /</l>

<l xml:id="HV_App.I,41.1963"><seg type="pāda" n="a">sarvabhūtāgamācāryo</seg> <seg type="pāda" n="b">mama kartā ca karmaṇām</seg> //</l>

<l xml:id="HV_App.I,41.1964"><seg type="pāda" n="a">karmaṇāṃ ca prakartā ca</seg> <seg type="pāda" n="b">vikartā caiva bhārata</seg> /</l>

<l xml:id="HV_App.I,41.1965"><seg type="pāda" n="a">aroṣatvāc ca bhūtānāṃ</seg> <seg type="pāda" n="b">sarvabhūteṣu cottamaḥ</seg> //</l>

<l xml:id="HV_App.I,41.1966"><seg type="pāda" n="a">svayam eva hi yat karma</seg> <seg type="pāda" n="b">vidhatte karmayoniṣu</seg> /</l>

<note>k: G3 subst. for line 1966:k</note>
<l xml:id="**HV_App.I,41.1966**65:1"><seg type="pāda" n="a">asatkarma ca satkarma</seg> <seg type="pāda" n="b">nidhatte sarvayoniṣu</seg> //</l>

<l xml:id="HV_App.I,41.1967"><seg type="pāda" n="a">tayoḥ śubhatamo rājan</seg> <seg type="pāda" n="b">svayam eva tathākarot</seg> //</l>

<l xml:id="HV_App.I,41.1968"><seg type="pāda" n="a">antarikṣāc chubhā vācaḥ</seg> <seg type="pāda" n="b">śrūyante paramādbhutāḥ</seg> /</l>

<l xml:id="HV_App.I,41.1969"><seg type="pāda" n="a">siddhānāṃ vadanonmuktāḥ</seg> <seg type="pāda" n="b">sanātana namo 'stu te</seg> //</l>

<l xml:id="HV_App.I,41.1970"><seg type="pāda" n="a">nandī pinākam udyamya</seg> <seg type="pāda" n="b">balavān rudrasaṃbhavaḥ</seg> /</l>

<l xml:id="HV_App.I,41.1971"><seg type="pāda" n="a">mūrdhany abhijaghānājau</seg> <seg type="pāda" n="b">viṣṇuṃ krodhena mūrchitaḥ</seg> //</l>

<l xml:id="HV_App.I,41.1972"><seg type="pāda" n="a">tataḥ prahasito viṣṇur</seg> <seg type="pāda" n="b">nandīṃ dṛṣṭvā surottamaḥ</seg> /</l>

<l xml:id="HV_App.I,41.1973"><seg type="pāda" n="a">stambhayām āsa bhagavān</seg> <seg type="pāda" n="b">sarvabhūtapatir hariḥ</seg> //</l>

<l xml:id="HV_App.I,41.1974"><seg type="pāda" n="a">viṣṇur brahmasamo bhūtvā</seg> <seg type="pāda" n="b">tejasā prajvalann iva</seg> /</l>

<l xml:id="HV_App.I,41.1975"><seg type="pāda" n="a">kṣamayā ca samāyuktaḥ</seg> <seg type="pāda" n="b">sthitaḥ sthāṇur ivācalaḥ</seg> //</l>

<l xml:id="HV_App.I,41.1976"><seg type="pāda" n="a">acintyaś cāprameyaś ca</seg> <seg type="pāda" n="b">ajeyaś cāpy ariṃdamaḥ</seg> /</l>

<l xml:id="HV_App.I,41.1977"><seg type="pāda" n="a">yugāntāgnisamo bhūtvā</seg> <seg type="pāda" n="b">śāntātmā harir avyayaḥ</seg> //</l>

<l xml:id="HV_App.I,41.1978"><seg type="pāda" n="a">prasannaḥ kalpayām āsa</seg> <seg type="pāda" n="b">bhāgaṃ rudrāya dhīmate</seg> /</l>

<l xml:id="HV_App.I,41.1979"><seg type="pāda" n="a">viṣṇur dharmaparo nityaṃ</seg> <seg type="pāda" n="b">tyaktakāmaḥ surarṣabhaḥ</seg> //</l>

<l xml:id="HV_App.I,41.1980"><seg type="pāda" n="a">viṣṇūnā caiva rājendra</seg> <seg type="pāda" n="b">sa yajñaḥ saṃdhitaḥ punaḥ</seg> /</l>

<l xml:id="HV_App.I,41.1981"><seg type="pāda" n="a">yathāpakṣaṃ ca te sarve</seg> <seg type="pāda" n="b">gaṇā āsan mahīpate</seg> /</l>

<l xml:id="HV_App.I,41.1982"><seg type="pāda" n="a">tasmin yuddhe mahāghore</seg> <seg type="pāda" n="b">viṣṇo rudrasya caiva ha</seg> //</l>

<l xml:id="HV_App.I,41.1983"><seg type="pāda" n="a">pakṣaṃ pakṣaṃ bhavad yuddhaṃ</seg> <seg type="pāda" n="b">dakṣayajñavināśane</seg> /</l>

<l xml:id="HV_App.I,41.1984"><seg type="pāda" n="a">vināśaś caiva yajñasya</seg> <seg type="pāda" n="b">tadā loke pratiṣṭhitaḥ</seg> //</l>

<l xml:id="HV_App.I,41.1985"><seg type="pāda" n="a">sarvabhūteṣu rājendra</seg> <seg type="pāda" n="b">hito yajñaḥ sanātanaḥ</seg> /</l>

<l xml:id="HV_App.I,41.1986"><seg type="pāda" n="a">dakṣo yajñaphalaṃ caiva</seg> <seg type="pāda" n="b">prāptavān sa prajāpatiḥ</seg> //</l>

<l xml:id="HV_App.I,41.1987"><seg type="pāda" n="a">imāṃ dakṣādhvarāṃ divyāṃ</seg> <seg type="pāda" n="b">kathām amitabuddhimān</seg> /</l>

<l xml:id="HV_App.I,41.1988"><seg type="pāda" n="a">śrāvayed yas tu viprebhyaḥ</seg> <seg type="pāda" n="b">śuciḥ prayatamānasaḥ</seg> /</l>

<l xml:id="HV_App.I,41.1989"><seg type="pāda" n="a">adhītya sarvam adhyātmaṃ</seg> <seg type="pāda" n="b">devaloke mahīyate</seg> //</l>

<note>k: K1.2 Ñ2 V1.3 B2 Dn D4 ins. :k</note>
<l xml:id="**HV_App.I,41.1989**66:1"><seg type="pāda" n="a">eṣa pauṣkarako nāma</seg> <seg type="pāda" n="b">prādurbhāvo mahātmanaḥ</seg> //</l>

<note>Colophon</note>

<note>h: HV (CE) Appendix I, No. 42, transliterated by N. Hanemann, proof--read by Horst Brinkhaus, version of September 19, 2001 :h</note>
<note>k: K Ñ2 V1.3 B D cont. after App. I, No. 41; Ñ1 T1.2 G1.3-5 M2.4 cont. after adhyāya 118 :k</note>

<milestone unit="speaker" n="janamejaya uvāca"/>
<l xml:id="HV_App.I,42.1"><seg type="pāda" n="a">prādurbhāvaḥ purāṇeṣu</seg> <seg type="pāda" n="b">viṣṇor amitatejasaḥ</seg> /</l>

<l xml:id="HV_App.I,42.2"><seg type="pāda" n="a">satāṃ kathayatāṃ vipra</seg> <seg type="pāda" n="b">vārāha iti naḥ śrutaḥ</seg> //</l>

<l xml:id="HV_App.I,42.3"><seg type="pāda" n="a">na jāne tv asya caritaṃ</seg> <seg type="pāda" n="b">nikhilaṃ ca savistaram</seg> /</l>

<l xml:id="HV_App.I,42.4"><seg type="pāda" n="a">na dharmaguṇasaṃsthānaṃ</seg> <seg type="pāda" n="b">na hetuṃ na manīṣitam</seg> //</l>

<l xml:id="HV_App.I,42.5"><seg type="pāda" n="a">kimātmako varāho 'sau</seg> <seg type="pāda" n="b">kiṃvīryaḥ kāsya devatā</seg> /</l>

<l xml:id="HV_App.I,42.6"><seg type="pāda" n="a">kimācāraḥ kiṃprabhāvaḥ</seg> <seg type="pāda" n="b">kiṃ vā tena purā kṛtam</seg> //</l>

<l xml:id="HV_App.I,42.7"><seg type="pāda" n="a">etan me śaṃsa tattvena</seg> <seg type="pāda" n="b">vārāhaṃ śrutivistaram</seg> /</l>

<l xml:id="HV_App.I,42.8"><seg type="pāda" n="a">yajñārthaṃ ca sametānāṃ</seg> <seg type="pāda" n="b">dvijātīnāṃ mahātmanām</seg> //</l>

<note>k: T1.2 G1.3-5 M2.4 ins. :k</note>
<l xml:id="**HV_App.I,42.8**1:1"><seg type="pāda" n="a">jñātīnāṃ cāpi sarveṣām</seg> <seg type="pāda" n="b">ṛṣīṇāṃ mokṣakāṅkṣiṇām</seg> /</l>

<l xml:id="**HV_App.I,42.8**1:2"><seg type="pāda" n="a">pramāṇārthaṃ dvijaśreṣṭha</seg> <seg type="pāda" n="b">tan me vada mahāmune</seg> //</l>


<milestone unit="speaker" n="vaiśaṃpāyana uvāca"/>
<l xml:id="HV_App.I,42.9"><seg type="pāda" n="a">hanta te kathayiṣyāmi</seg> <seg type="pāda" n="b">purāṇaṃ vedasaṃmitam</seg> /</l>

<note>k: Ñ2 B Dn Ds D3.5 ins. :k</note>
<l xml:id="**HV_App.I,42.9**2:1"><seg type="pāda" n="a">nānāśrutisamāyuktaṃ</seg> <seg type="pāda" n="b">kṛṣṇadvaipāyaneritam</seg> /</l>

<l xml:id="HV_App.I,42.10"><seg type="pāda" n="a">samāhitamanā bhūtvā</seg> <seg type="pāda" n="b">śṛṇu rājan yathātatham</seg> //</l>

<l xml:id="HV_App.I,42.11"><seg type="pāda" n="a">mahāvarāhacaritaṃ</seg> <seg type="pāda" n="b">kṛṣṇasyādbhutakarmaṇaḥ</seg> /</l>

<l xml:id="HV_App.I,42.12"><seg type="pāda" n="a">yathā nārāyaṇo devo</seg> <seg type="pāda" n="b">vārāhaṃ vapur āsthitaḥ</seg> //</l>

<l xml:id="HV_App.I,42.13"><seg type="pāda" n="a">daṃṣṭrayā gāṃ samudrasthām</seg> <seg type="pāda" n="b">ujjahārārisūdanaḥ</seg> /</l>

<note>k: D3 ins. :k</note>
<l xml:id="**HV_App.I,42.13**3:1"><seg type="pāda" n="a">vistareṇaiva sarvāṇi</seg> <seg type="pāda" n="b">karmāṇi ripughātinaḥ</seg> /</l>

<l xml:id="HV_App.I,42.14"><seg type="pāda" n="a">chāndasībhir udārābhiḥ</seg> <seg type="pāda" n="b">śrutibhiḥ samalaṃkṛtaḥ</seg> /</l>

<l xml:id="HV_App.I,42.15"><seg type="pāda" n="a">śuciḥ prayatnavān bhūtvā</seg> <seg type="pāda" n="b">nibodha janamejaya</seg> //</l>

<l xml:id="HV_App.I,42.16"><seg type="pāda" n="a">idaṃ purāṇaṃ paramaṃ</seg> <seg type="pāda" n="b">puṇyaṃ vedaiś ca saṃmitam</seg> /</l>

<l xml:id="HV_App.I,42.17"><seg type="pāda" n="a">nānāśrutisamāyuktaṃ</seg> <seg type="pāda" n="b">nāstikāya na kīrtayet</seg> //</l>

<l xml:id="HV_App.I,42.18"><seg type="pāda" n="a">purāṇam etad akhilaṃ</seg> <seg type="pāda" n="b">sāṃkhyaṃ yogaṃ ca veda yaḥ</seg> /</l>

<l xml:id="HV_App.I,42.19"><seg type="pāda" n="a">kārtsnyena vidhinā proktaṃ</seg> <seg type="pāda" n="b">so 'syārthaṃ vedayiṣyati</seg> //</l>

<l xml:id="HV_App.I,42.20"><seg type="pāda" n="a">viśvedevās tathā sādhyā</seg> <seg type="pāda" n="b">rudrādityās tathāśvinau</seg> /</l>

<l xml:id="HV_App.I,42.21"><seg type="pāda" n="a">prajānāṃ patayaś caiva</seg> <seg type="pāda" n="b">sapta caiva maharṣayaḥ</seg> //</l>

<l xml:id="HV_App.I,42.22"><seg type="pāda" n="a">manaḥsaṃkalpajāś caiva</seg> <seg type="pāda" n="b">pūrvajāś ca maharṣayaḥ</seg> /</l>

<note>k: T1.2 G1.3-5 M2.4 subst. for line 22 :k</note>
<l xml:id="**HV_App.I,42.22**4:1"><seg type="pāda" n="a">vidyādharā mahātmānaḥ</seg> <seg type="pāda" n="b">pūrvajā ṛṣayas tathā</seg> /</l>

<l xml:id="HV_App.I,42.23"><seg type="pāda" n="a">vasavo 'psarasaś caiva</seg> <seg type="pāda" n="b">gandharvā yakṣarākṣasāḥ</seg> //</l>

<l xml:id="HV_App.I,42.24"><seg type="pāda" n="a">daityāḥ piśācā nāgāś ca</seg> <seg type="pāda" n="b">bhūtāni vividhāni ca</seg> /</l>

<l xml:id="HV_App.I,42.25"><seg type="pāda" n="a">brāhmaṇāḥ kṣatriyā vaiśyāḥ</seg> <seg type="pāda" n="b">śūdrā mlecchādayo bhuvi</seg> //</l>

<l xml:id="HV_App.I,42.26"><seg type="pāda" n="a">catuṣpadāni sattvāni</seg> <seg type="pāda" n="b">tiryagyonigatāni ca</seg> /</l>

<l xml:id="HV_App.I,42.27"><seg type="pāda" n="a">jaṅgamāni ca sattvāni</seg> <seg type="pāda" n="b">yac cānyajjīvasaṃjñitam</seg> //</l>

<l xml:id="HV_App.I,42.28"><seg type="pāda" n="a">pūrṇe yugasahasrānte</seg> <seg type="pāda" n="b">brāhme 'hani tathāgate</seg> /</l>

<l xml:id="HV_App.I,42.29"><seg type="pāda" n="a">nirvāṇe sarvabhūtānāṃ</seg> <seg type="pāda" n="b">sarvotpātasamudbhave</seg> //</l>

<l xml:id="HV_App.I,42.30"><seg type="pāda" n="a">hiraṇyaretās triśikhas</seg> <seg type="pāda" n="b">tato bhūtvā vṛṣākapiḥ</seg> /</l>

<l xml:id="HV_App.I,42.31"><seg type="pāda" n="a">śikhābhir vidhamaṃl lokān</seg> <seg type="pāda" n="b">saṃśoṣayati dehinaḥ</seg> //</l>

<l xml:id="HV_App.I,42.32"><seg type="pāda" n="a">dadyamānās tatas tasya</seg> <seg type="pāda" n="b">tejorāśibhir agrataḥ</seg> /</l>

<l xml:id="HV_App.I,42.33"><seg type="pāda" n="a">vivirṇavarṇā dagdhāṅgā</seg> <seg type="pāda" n="b">hatārciṣmadbhir ānanaiḥ</seg> //</l>

<l xml:id="HV_App.I,42.34"><seg type="pāda" n="a">sāṅgopaniṣadā vedā</seg> <seg type="pāda" n="b">itihāsapurogamāḥ</seg> /</l>

<l xml:id="HV_App.I,42.35"><seg type="pāda" n="a">sarvavidyākriyāś caiva</seg> <seg type="pāda" n="b">satyadharmaparāyaṇāḥ</seg> //</l>

<l xml:id="HV_App.I,42.36"><seg type="pāda" n="a">brahmāṇam agrataḥ kṛtvā</seg> <seg type="pāda" n="b">prabhavaṃ viśvatomukham</seg> /</l>

<l xml:id="HV_App.I,42.37"><seg type="pāda" n="a">pūrvadevagaṇāś caiva</seg> <seg type="pāda" n="b">trayastriṃśac ca chandajāḥ</seg> //</l>

<l xml:id="HV_App.I,42.38"><seg type="pāda" n="a">tasminn ahani saṃprāpte</seg> <seg type="pāda" n="b">taṃ haṃsaṃ mahadakṣaram</seg> /</l>

<l xml:id="HV_App.I,42.39"><seg type="pāda" n="a">praviśanti mahāyogaṃ</seg> <seg type="pāda" n="b">hariṃ nārāyaṇaṃ prabhum</seg> //</l>

<l xml:id="HV_App.I,42.40"><seg type="pāda" n="a">teṣāṃ bhūyaḥ praviṣṭānāṃ</seg> <seg type="pāda" n="b">nidhanotpattir ucyate</seg> /</l>

<l xml:id="HV_App.I,42.41"><seg type="pāda" n="a">yathā sūryasya satatam</seg> <seg type="pāda" n="b">udayāstamayāv iha</seg> //</l>

<l xml:id="HV_App.I,42.42"><seg type="pāda" n="a">pūrṇe yugasahasrānte</seg> <seg type="pāda" n="b">kalpo niḥśeṣa ucyate</seg> /</l>

<l xml:id="HV_App.I,42.43"><seg type="pāda" n="a">tasmiñ jīvakṛtaṃ sarvaṃ</seg> <seg type="pāda" n="b">niḥśeṣam avatiṣṭhate</seg> //</l>

<l xml:id="HV_App.I,42.44"><seg type="pāda" n="a">saṃhṛtya lokān sarvān sa</seg> <seg type="pāda" n="b">sadevāsurapannagān</seg> /</l>

<l xml:id="HV_App.I,42.45"><seg type="pāda" n="a">kṛtvātmagarbhaṃ bhagavān</seg> <seg type="pāda" n="b">āsta eko jagadguruḥ</seg> //</l>

<l xml:id="HV_App.I,42.46"><seg type="pāda" n="a">yaḥ sraṣṭā sarvabhūtānāṃ</seg> <seg type="pāda" n="b">kalpānteṣu punaḥ punaḥ</seg> /</l>

<l xml:id="HV_App.I,42.47"><seg type="pāda" n="a">avyaktaḥ śāśvato devas</seg> <seg type="pāda" n="b">tasya sarvam idaṃ jagat</seg> //</l>

<l xml:id="HV_App.I,42.48"><seg type="pāda" n="a">naṣṭārkakiraṇe loke</seg> <seg type="pāda" n="b">candraraśmivivarjite</seg> /</l>

<l xml:id="HV_App.I,42.49"><seg type="pāda" n="a">tyaktadhūmāgnipavane</seg> <seg type="pāda" n="b">kṣīṇayajñatapaḥkriye</seg> //</l>

<l xml:id="HV_App.I,42.50"><seg type="pāda" n="a">apakṣigaṇasaṃpāte</seg> <seg type="pāda" n="b">sarvaprāṇyacare pathi</seg> /</l>

<l xml:id="HV_App.I,42.51"><seg type="pāda" n="a">amaryādākule raudre</seg> <seg type="pāda" n="b">sarvatas tamasā vṛte</seg> //</l>

<l xml:id="HV_App.I,42.52"><seg type="pāda" n="a">adṛśye sarvaloke 'sminn</seg> <seg type="pāda" n="b">abhāve sarvakarmaṇām</seg> /</l>

<l xml:id="HV_App.I,42.53"><seg type="pāda" n="a">praśānte sarvasaṃpāte</seg> <seg type="pāda" n="b">naṣṭe vairaparigrahe</seg> //</l>

<l xml:id="HV_App.I,42.54"><seg type="pāda" n="a">gate svabhāvasaṃsthāne</seg> <seg type="pāda" n="b">loke nārāyaṇātmake</seg> /</l>

<l xml:id="HV_App.I,42.55"><seg type="pāda" n="a">parameṣṭhī hṛṣīkeśaḥ</seg> <seg type="pāda" n="b">śayanāyopacakrame</seg> //</l>

<l xml:id="HV_App.I,42.56"><seg type="pāda" n="a">pītavāsā lohitākṣaḥ</seg> <seg type="pāda" n="b">kṛṣṇo jīmūtasaṃnibhaḥ</seg> /</l>

<l xml:id="HV_App.I,42.57"><seg type="pāda" n="a">śikhāsahasravikacaṃ</seg> <seg type="pāda" n="b">jaṭābhāraṃ samudvahan</seg> //</l>

<l xml:id="HV_App.I,42.58"><seg type="pāda" n="a">śrīvatsakalilaṃ puṇyaṃ</seg> <seg type="pāda" n="b">raktacandanarūṣitam</seg> /</l>

<l xml:id="HV_App.I,42.59"><seg type="pāda" n="a">vakṣo bibhran mahābāhuḥ</seg> <seg type="pāda" n="b">savidyud iva toyadaḥ</seg> //</l>

<l xml:id="HV_App.I,42.60"><seg type="pāda" n="a">puṇḍarīkasahasrasya</seg> <seg type="pāda" n="b">mālāsya śuśubhe tadā</seg> /</l>

<l xml:id="HV_App.I,42.61"><seg type="pāda" n="a">patnī cāsya svayaṃ lakṣmīr</seg> <seg type="pāda" n="b">deham āśritya tiṣṭhati</seg> //</l>

<l xml:id="HV_App.I,42.62"><seg type="pāda" n="a">tataḥ svapiti dharmātmā</seg> <seg type="pāda" n="b">sarvalokapitāmahaḥ</seg> /</l>

<l xml:id="HV_App.I,42.63"><seg type="pāda" n="a">kim apy amitavikrānto</seg> <seg type="pāda" n="b">yoganidrām upāgataḥ</seg> //</l>

<note>k: T1 G1.4.5 M2.4 ins. :k</note>
<l xml:id="**HV_App.I,42.63**5:1"><seg type="pāda" n="a">nidrāviṣṭa ivābhāti</seg> <seg type="pāda" n="b">nidrāyogam upāgataḥ</seg> /</l>

<l xml:id="HV_App.I,42.64"><seg type="pāda" n="a">tato yugasahasre tu</seg> <seg type="pāda" n="b">pūrṇe sa puruṣottamaḥ</seg> /</l>

<l xml:id="HV_App.I,42.65"><seg type="pāda" n="a">svayam eva vibhur bhūtvā</seg> <seg type="pāda" n="b">budhyate vibudhādhipaḥ</seg> //</l>

<l xml:id="HV_App.I,42.66"><seg type="pāda" n="a">tataś cintayate bhūyaḥ</seg> <seg type="pāda" n="b">sṛṣṭiṃ lokasya lokakṛt</seg> /</l>

<l xml:id="HV_App.I,42.67"><seg type="pāda" n="a">pitṛdevāsuranarān</seg> <seg type="pāda" n="b">pārameṣṭhyena karmaṇā</seg> //</l>

<l xml:id="HV_App.I,42.68"><seg type="pāda" n="a">tataś cintayate kāryaṃ</seg> <seg type="pāda" n="b">deveṣu samitiṃjayaḥ</seg> /</l>

<l xml:id="HV_App.I,42.69"><seg type="pāda" n="a">saṃbhavaṃ sarvalokasya</seg> <seg type="pāda" n="b">vidadhāti sa vākpatiḥ</seg> //</l>

<l xml:id="HV_App.I,42.70"><seg type="pāda" n="a">kartā caiva vikartā ca</seg> <seg type="pāda" n="b">saṃhartā ca prajāpatiḥ</seg> /</l>

<l xml:id="HV_App.I,42.71"><seg type="pāda" n="a">dhātā vidhātā prabhavaḥ</seg> <seg type="pāda" n="b">saṃyamo niyamo yamaḥ</seg> //</l>

<l xml:id="HV_App.I,42.72"><seg type="pāda" n="a">nārāyaṇaparā devā</seg> <seg type="pāda" n="b">nārāyaṇaparāḥ kriyāḥ</seg> /</l>

<l xml:id="HV_App.I,42.73"><seg type="pāda" n="a">nārāyaṇaparā yajñā</seg> <seg type="pāda" n="b">nārāyaṇaparā śrutiḥ</seg> //</l>

<l xml:id="HV_App.I,42.74"><seg type="pāda" n="a">nārāyaṇaparo mokṣo</seg> <seg type="pāda" n="b">nārāyaṇaparā gatiḥ</seg> /</l>

<note>k: Ñ2 V1.3 B1.2 Ds T1.2 G4.5 ins. :k</note>
<l xml:id="**HV_App.I,42.74**6:1"><seg type="pāda" n="a">nārāyaṇaparo dharmo</seg> <seg type="pāda" n="b">nārāyaṇaparaḥ kratuḥ</seg> /</l>

<note>k: Ñ2 V1.3 B1.2 Ds cont., K Ñ1 B3 Dn D1-6 ins. after line 74:k</note>
<l xml:id="**HV_App.I,42.74**7:1"><seg type="pāda" n="a">nārāyaṇaparaṃ jñānaṃ</seg> <seg type="pāda" n="b">nārāyaṇaparaṃ mahat</seg> /</l>

<l xml:id="HV_App.I,42.75"><seg type="pāda" n="a">nārāyaṇaparaṃ satyaṃ</seg> <seg type="pāda" n="b">nārāyaṇaparaṃ padam</seg> //</l>

<note>k: Ñ1.2 V1.3 B Dn2 Ds D3.5.6 T2 G1.4.5 M4 ins. :k</note>
<l xml:id="**HV_App.I,42.75**8:1"><seg type="pāda" n="a">nārāyaṇaparo devo</seg> <seg type="pāda" n="b">na bhūto na bhaviṣyati</seg> /</l>

<l xml:id="HV_App.I,42.76"><seg type="pāda" n="a">sa svayaṃbhūr iti jñeyaḥ</seg> <seg type="pāda" n="b">sa brahmā bhuvanādhipaḥ</seg> /</l>

<l xml:id="HV_App.I,42.77"><seg type="pāda" n="a">sa vāyur iti vijñeya</seg> <seg type="pāda" n="b">eṣa yajñaḥ prajāpatiḥ</seg> //</l>

<l xml:id="HV_App.I,42.78"><seg type="pāda" n="a">sadasac ca sa vijñeyaḥ</seg> <seg type="pāda" n="b">sa yajñaḥ sa prajākaraḥ</seg> /</l>

<l xml:id="HV_App.I,42.79"><seg type="pāda" n="a">yad veditavyaṃ tridaśais</seg> <seg type="pāda" n="b">tad eṣa parivindati</seg> /</l>

<l xml:id="HV_App.I,42.80"><seg type="pāda" n="a">yac ca vedyaṃ bhagavato</seg> <seg type="pāda" n="b">devā api na tad viduḥ</seg> //</l>

<l xml:id="HV_App.I,42.81"><seg type="pāda" n="a">prajānāṃ patayaḥ sapta</seg> <seg type="pāda" n="b">ṛṣayaś ca sahāmaraiḥ</seg> /</l>

<l xml:id="HV_App.I,42.82"><seg type="pāda" n="a">nāsyāntam adhigacchanti</seg> <seg type="pāda" n="b">tenānanta iti śrutiḥ</seg> //</l>

<l xml:id="HV_App.I,42.83"><seg type="pāda" n="a">yad asya paramaṃ rūpaṃ</seg> <seg type="pāda" n="b">tan na paśyanti devatāḥ</seg> /</l>

<l xml:id="HV_App.I,42.84"><seg type="pāda" n="a">prādurbhāveṣu saṃbhūtaṃ</seg> <seg type="pāda" n="b">yat tad arcanti devatāḥ</seg> //</l>

<note>k: T1.2 G1.3-5 M2.4 subst. for line 84:k</note>
<l xml:id="**HV_App.I,42.84**9:1"><seg type="pāda" n="a">prādurbhāve tu yad rūpaṃ</seg> <seg type="pāda" n="b">tad arcanti divaikasaḥ</seg> /</l>

<l xml:id="HV_App.I,42.85"><seg type="pāda" n="a">darśitaṃ yad anenaiva</seg> <seg type="pāda" n="b">tad avekṣanti devatāḥ</seg> /</l>

<l xml:id="HV_App.I,42.86"><seg type="pāda" n="a">yan na darśitavān devaḥ</seg> <seg type="pāda" n="b">kas tad anveṣṭum arhati</seg> //</l>

<l xml:id="HV_App.I,42.87"><seg type="pāda" n="a">grāmaṇīḥ sarvabhūtānām</seg> <seg type="pāda" n="b">agnimārutayor gatiḥ</seg> /</l>

<l xml:id="HV_App.I,42.88"><seg type="pāda" n="a">tejasas tapasaś caiva</seg> <seg type="pāda" n="b">nidhānam amṛtasya ca</seg> //</l>

<l xml:id="HV_App.I,42.89"><seg type="pāda" n="a">caturāśramadharmeṣu</seg> <seg type="pāda" n="b">cāturhotraphalāśanaḥ</seg> /</l>

<l xml:id="HV_App.I,42.90"><seg type="pāda" n="a">catuḥsāgaraparyanta+</seg> <seg type="pāda" n="b">caturyugavivartakaḥ</seg> //</l>

<l xml:id="HV_App.I,42.91"><seg type="pāda" n="a">tad eṣa saṃhṛtya jagat</seg> <seg type="pāda" n="b">kṛtvā garbhastham ātmanaḥ</seg> /</l>

<l xml:id="HV_App.I,42.92"><seg type="pāda" n="a">mimocāṇḍaṃ mahāyogī</seg> <seg type="pāda" n="b">dhṛtaṃ varṣasahasrikam</seg> //</l>

<note>k: T1.2 G1.3-5 M2.4 ins. :k</note>
<l xml:id="**HV_App.I,42.92**10:1"><seg type="pāda" n="a">hiraṇyagarbhagarbhasthaḥ</seg> <seg type="pāda" n="b">sasṛje puruṣottamaḥ</seg> /</l>

<l xml:id="HV_App.I,42.93">surāsuradvijabhujagāpsarogaṇair @</l>
<l xml:id="HV_App.I,42.94">mahauṣadhikṣitidharayakṣaguhyakaiḥ |</l>
<l xml:id="HV_App.I,42.95">prajāpatiḥ śrutidhararakṣasāṃ kulaṃ @</l>
<l xml:id="HV_App.I,42.96">tadāsṛjaj jagad idam ātmanā prabhuḥ ||</l>
<note>Colophon</note>

<milestone unit="speaker" n="vaiśaṃpāyana uvāca"/>
<l xml:id="HV_App.I,42.97"><seg type="pāda" n="a">jagadaṇḍam idaṃ sarvam</seg> <seg type="pāda" n="b">āsīt pūrvaṃ hiraṇmayam</seg> /</l>

<l xml:id="HV_App.I,42.98"><seg type="pāda" n="a">prajāpater bhūtimayam</seg> <seg type="pāda" n="b">itīyaṃ vaidikī śrutiḥ</seg> //</l>

<l xml:id="HV_App.I,42.99"><seg type="pāda" n="a">tato varṣasahasrānte</seg> <seg type="pāda" n="b">bibhedordhvamukhaṃ vibhuḥ</seg> /</l>

<l xml:id="HV_App.I,42.100"><seg type="pāda" n="a">lokasaṃjananārthāya</seg> <seg type="pāda" n="b">bibhedāṇḍaṃ punaḥ punaḥ</seg> //</l>

<l xml:id="HV_App.I,42.101"><seg type="pāda" n="a">bhūyo 'ṣṭadhā bibhedāṇḍaṃ</seg> <seg type="pāda" n="b">vibhur vai lokayonikṛt</seg> /</l>

<l xml:id="HV_App.I,42.102"><seg type="pāda" n="a">cakāra jagataś cātra</seg> <seg type="pāda" n="b">vibhāgaṃ sarvabhāgavit</seg> //</l>

<l xml:id="HV_App.I,42.103"><seg type="pāda" n="a">yac chidram ūrdhvam ākāśaṃ</seg> <seg type="pāda" n="b">parā sukṛtināṃ gatiḥ</seg> /</l>

<l xml:id="HV_App.I,42.104"><seg type="pāda" n="a">vihitaṃ viśvayogena</seg> <seg type="pāda" n="b">yad adhas tad rasātalam</seg> //</l>

<l xml:id="HV_App.I,42.105"><seg type="pāda" n="a">yad aṇḍam akarot pūrvaṃ</seg> <seg type="pāda" n="b">devalokasisṛkṣayā</seg> /</l>

<l xml:id="HV_App.I,42.106"><seg type="pāda" n="a">samantād aṣṭadhā yogī</seg> <seg type="pāda" n="b">chidrāṇi kṛtavāṃs tu saḥ</seg> /</l>

<l xml:id="HV_App.I,42.107"><seg type="pāda" n="a">diśaś ca vidiśaḥ sarvā</seg> <seg type="pāda" n="b">manasaivākarod vibhuḥ</seg> //</l>

<l xml:id="HV_App.I,42.108"><seg type="pāda" n="a">nānārāgavirāgāṇi</seg> <seg type="pāda" n="b">yāny aṇḍaśakalāni vai</seg> /</l>

<l xml:id="HV_App.I,42.109"><seg type="pāda" n="a">bahuvarṇadharāś citrā</seg> <seg type="pāda" n="b">babhūvus te balāhakāḥ</seg> //</l>

<l xml:id="HV_App.I,42.110"><seg type="pāda" n="a">yad aṇḍamadhye skannaṃ tad</seg> <seg type="pāda" n="b">dravam āsīt samāhitam</seg> /</l>

<l xml:id="HV_App.I,42.111"><seg type="pāda" n="a">jātarūpaṃ tad abhavat</seg> <seg type="pāda" n="b">tat sarvaṃ pṛthivītale</seg> //</l>

<l xml:id="HV_App.I,42.112"><seg type="pāda" n="a">tasya kledo 'rṇavaughena</seg> <seg type="pāda" n="b">prācchādyata samantataḥ</seg> /</l>

<l xml:id="HV_App.I,42.113"><seg type="pāda" n="a">pṛthivī nikhilā rājan</seg> <seg type="pāda" n="b">yugānte sāgarair iva</seg> //</l>

<l xml:id="HV_App.I,42.114"><seg type="pāda" n="a">yac cāṇḍam akarot pūrvaṃ</seg> <seg type="pāda" n="b">devalokacikīrṣayā</seg> /</l>

<l xml:id="HV_App.I,42.115"><seg type="pāda" n="a">tatra yat salilaṃ skannaṃ</seg> <seg type="pāda" n="b">so 'bhavat kāñcano giriḥ</seg> //</l>

<l xml:id="HV_App.I,42.116"><seg type="pāda" n="a">tenāmbhasā plutāḥ sarvā</seg> <seg type="pāda" n="b">diśaś copadiśas tathā</seg> /</l>

<l xml:id="HV_App.I,42.117"><seg type="pāda" n="a">antarikṣaṃ ca nākaṃ ca</seg> <seg type="pāda" n="b">yac cānyat kiṃcid antaram</seg> //</l>

<l xml:id="HV_App.I,42.118"><seg type="pāda" n="a">yatra yatra jalaṃ skannaṃ</seg> <seg type="pāda" n="b">tatra tatrotthito giriḥ</seg> /</l>

<l xml:id="HV_App.I,42.119"><seg type="pāda" n="a">śailaiḥ sahasrair gahanā</seg> <seg type="pāda" n="b">viṣamā medinī kṛtā</seg> //</l>

<l xml:id="HV_App.I,42.120"><seg type="pāda" n="a">taiḥ sā parvatajālaughair</seg> <seg type="pāda" n="b">bahuyojanavistṛtaiḥ</seg> /</l>

<l xml:id="HV_App.I,42.121"><seg type="pāda" n="a">pīḍitā gurubhir devī</seg> <seg type="pāda" n="b">pṛthivī vyathitābhavat</seg> //</l>

<l xml:id="HV_App.I,42.122"><seg type="pāda" n="a">mahāmate bhūmitale</seg> <seg type="pāda" n="b">divyaṃ nārāyaṇātmakam</seg> /</l>

<l xml:id="HV_App.I,42.123"><seg type="pāda" n="a">hiraṇmayaṃ samuddiṣṭaṃ</seg> <seg type="pāda" n="b">tejo vimalarūpi tat</seg> //</l>

<l xml:id="HV_App.I,42.124"><seg type="pāda" n="a">aśaktā vai dhārayitum</seg> <seg type="pāda" n="b">adhastāt praviveśa ha</seg> /</l>

<l xml:id="HV_App.I,42.125"><seg type="pāda" n="a">pīḍyamānā bhagavatas</seg> <seg type="pāda" n="b">tejasā tena sā kṣitiḥ</seg> //</l>

<l xml:id="HV_App.I,42.126"><seg type="pāda" n="a">pṛthivīṃ viśatīṃ dṛṣṭvā</seg> <seg type="pāda" n="b">tām adho madhusūdanaḥ</seg> /</l>

<l xml:id="HV_App.I,42.127"><seg type="pāda" n="a">uddhārārthaṃ manaś cakre</seg> <seg type="pāda" n="b">tasyāḥ sa hitakāmyayā</seg> //</l>


<milestone unit="speaker" n="śrībhagavān uvāca"/>
<l xml:id="HV_App.I,42.128"><seg type="pāda" n="a">matteja eva balavat</seg> <seg type="pāda" n="b">samāsādya tapasvinī</seg> /</l>

<l xml:id="HV_App.I,42.129"><seg type="pāda" n="a">rasātalaṃ viśed devī</seg> <seg type="pāda" n="b">paṅke gaur iva durbalā</seg> //</l>

<note>k: T1.2 G1.3-5 M2.4 ins. :k</note>
<l xml:id="**HV_App.I,42.129**11:1"><seg type="pāda" n="a">matteja eṣā vasudhā</seg> <seg type="pāda" n="b">samāsādya tapasvinī</seg> /</l>

<l xml:id="**HV_App.I,42.129**11:2"><seg type="pāda" n="a">tad ahaṃ dhārayiṣyāmi</seg> <seg type="pāda" n="b">pṛthivyā hitakāmyayā</seg> //</l>


<milestone unit="speaker" n="dharaṇy uvāca"/>
<l xml:id="HV_App.I,42.130">trivikramāyāmitavikramāya @</l>
<l xml:id="HV_App.I,42.131">mahānṛsiṃhāya caturbhujāya |</l>
<l xml:id="HV_App.I,42.132">śrīśārṅgacakrāsigadādharāya @</l>
<l xml:id="HV_App.I,42.133">namo 'stu tasmai puruṣottamāya ||</l>
<l xml:id="HV_App.I,42.134"><seg type="pāda" n="a">tvayātmā dhāryate deva</seg> <seg type="pāda" n="b">tvayā saṃdhāryate jagat</seg> /</l>

<l xml:id="HV_App.I,42.135"><seg type="pāda" n="a">tvaṃ dhārayasi bhūtāni</seg> <seg type="pāda" n="b">bhuvanaṃ tvaṃ bibharṣi ca</seg> //</l>

<l xml:id="HV_App.I,42.136"><seg type="pāda" n="a">yat tvayā dhāryate kiṃcit</seg> <seg type="pāda" n="b">tejasā ca balena ca</seg> /</l>

<l xml:id="HV_App.I,42.137"><seg type="pāda" n="a">tatas tava prasādena</seg> <seg type="pāda" n="b">mayā paścāt tu dhāryate</seg> //</l>

<l xml:id="HV_App.I,42.138"><seg type="pāda" n="a">tvayā dhṛtaṃ dhārayāmi</seg> <seg type="pāda" n="b">nādhṛtaṃ dhārayāmy aham</seg> /</l>

<l xml:id="HV_App.I,42.139"><seg type="pāda" n="a">na hi tad vidyate bhūtaṃ</seg> <seg type="pāda" n="b">yat tvayā nāvadhāryate</seg> //</l>

<l xml:id="HV_App.I,42.140"><seg type="pāda" n="a">tvam eva kuruṣe vīra</seg> <seg type="pāda" n="b">nārāyaṇa yuge yuge</seg> /</l>

<l xml:id="HV_App.I,42.141"><seg type="pāda" n="a">mama bhārāvataraṇaṃ</seg> <seg type="pāda" n="b">jagato hitakāmyayā</seg> //</l>

<l xml:id="HV_App.I,42.142"><seg type="pāda" n="a">tavaiva tejasākrāntāṃ</seg> <seg type="pāda" n="b">rasātalatalaṃ gatām</seg> /</l>

<l xml:id="HV_App.I,42.143"><seg type="pāda" n="a">trāyasva māṃ suraśreṣṭha</seg> <seg type="pāda" n="b">tvām eva śaraṇaṃ gatām</seg> //</l>

<l xml:id="HV_App.I,42.144"><seg type="pāda" n="a">dānavaiḥ pīḍyamānāhaṃ</seg> <seg type="pāda" n="b">rākṣasaiś ca durātmabhiḥ</seg> /</l>

<l xml:id="HV_App.I,42.145"><seg type="pāda" n="a">tvām eva śaraṇaṃ nityam</seg> <seg type="pāda" n="b">upayāmi sanātanam</seg> //</l>

<l xml:id="HV_App.I,42.146"><seg type="pāda" n="a">tāvan me 'sti bhayaṃ bhūyo</seg> <seg type="pāda" n="b">yāvan na tvāṃ kakudminam</seg> /</l>

<l xml:id="HV_App.I,42.147"><seg type="pāda" n="a">śaraṇaṃ yāmi manasā</seg> <seg type="pāda" n="b">śataśo 'py upalakṣitā</seg> //</l>


<milestone unit="speaker" n="śrībhagavān uvāca"/>
<l xml:id="HV_App.I,42.148"><seg type="pāda" n="a">mā bhair dharaṇi kalyāṇi</seg> <seg type="pāda" n="b">śāntiṃ vraja samāhitā</seg> /</l>

<l xml:id="HV_App.I,42.149"><seg type="pāda" n="a">eṣa tvām ucitaṃ sthānaṃ</seg> <seg type="pāda" n="b">mānayāmi manīṣitam</seg> //</l>


<milestone unit="speaker" n="vaiśaṃpāyana uvāca"/>
<l xml:id="HV_App.I,42.150"><seg type="pāda" n="a">tato mahātmā manasā</seg> <seg type="pāda" n="b">divyaṃ rūpam acintayat</seg> /</l>

<l xml:id="HV_App.I,42.151"><seg type="pāda" n="a">kiṃ nu rūpam ahaṃ kṛtvā</seg> <seg type="pāda" n="b">uddharāmi vasuṃdharām</seg> //</l>

<l xml:id="HV_App.I,42.152"><seg type="pāda" n="a">jale nimagnāṃ dharaṇīṃ</seg> <seg type="pāda" n="b">yenāhaṃ vai samuddhare</seg> /</l>

<l xml:id="HV_App.I,42.153"><seg type="pāda" n="a">ity evaṃ cintayitvā tu</seg> <seg type="pāda" n="b">devas tatkaraṇe matim</seg> //</l>

<l xml:id="HV_App.I,42.154"><seg type="pāda" n="a">jalakrīḍārucis tasmād</seg> <seg type="pāda" n="b">vārāhaṃ vapur asmarat</seg> /</l>

<l xml:id="HV_App.I,42.155"><seg type="pāda" n="a">harir uddharaṇe yuktas</seg> <seg type="pāda" n="b">tadā bhūmeḥ sa bhūmidhṛk</seg> //</l>

<l xml:id="HV_App.I,42.156"><seg type="pāda" n="a">adhṛṣyaḥ sarvabhūtānāṃ</seg> <seg type="pāda" n="b">vāṅmayaṃ brahmasaṃmitam</seg> /</l>

<l xml:id="HV_App.I,42.157"><seg type="pāda" n="a">daśayojanavistāram</seg> <seg type="pāda" n="b">ucchritaṃ śatayojanam</seg> //</l>

<l xml:id="HV_App.I,42.158"><seg type="pāda" n="a">nīlameghapratīkāśaṃ</seg> <seg type="pāda" n="b">meghastanitanisvanam</seg> /</l>

<l xml:id="HV_App.I,42.159"><seg type="pāda" n="a">mahāgireḥ saṃhananaṃ</seg> <seg type="pāda" n="b">śvetadīptogradaṃṣṭriṇam</seg> //</l>

<l xml:id="HV_App.I,42.160"><seg type="pāda" n="a">vidyudagnipratīkāśam</seg> <seg type="pāda" n="b">ādityasamatejasam</seg> /</l>

<l xml:id="HV_App.I,42.161"><seg type="pāda" n="a">pīnavṛttāyataskandhaṃ</seg> <seg type="pāda" n="b">dṛptaśārdūlavikramam</seg> //</l>

<l xml:id="HV_App.I,42.162"><seg type="pāda" n="a">pīnonnatakaṭīdeśaṃ</seg> <seg type="pāda" n="b">vṛṣalakṣaṇapūjitam</seg> /</l>

<l xml:id="HV_App.I,42.163"><seg type="pāda" n="a">rūpam āsthāya vipulaṃ</seg> <seg type="pāda" n="b">vārāham amitaṃ hariḥ</seg> /</l>

<l xml:id="HV_App.I,42.164"><seg type="pāda" n="a">pṛthivyuddharaṇārthāya</seg> <seg type="pāda" n="b">praviveśa rasātalam</seg> //</l>

<l xml:id="HV_App.I,42.165"><seg type="pāda" n="a">vedapado yūpadaṃṣṭraḥ</seg> <seg type="pāda" n="b">kratudantaś citīmukhaḥ</seg> /</l>

<l xml:id="HV_App.I,42.166"><seg type="pāda" n="a">agnijihvo darbhalomā</seg> <seg type="pāda" n="b">brahmaśīrṣo mahātapāḥ</seg> //</l>

<l xml:id="HV_App.I,42.167"><seg type="pāda" n="a">ahorātrekṣaṇadharo</seg> <seg type="pāda" n="b">vedāṅgaśrutibhūṣaṇaḥ</seg> /</l>

<l xml:id="HV_App.I,42.168"><seg type="pāda" n="a">ājyanāsaḥ sruvas tuṇḍaḥ</seg> <seg type="pāda" n="b">sāmaghoṣasvano mahān</seg> //</l>

<l xml:id="HV_App.I,42.169"><seg type="pāda" n="a">dharmasatyamayaḥ śrīmān</seg> <seg type="pāda" n="b">kramavikramasatkṛtaḥ</seg> /</l>

<l xml:id="HV_App.I,42.170"><seg type="pāda" n="a">kriyāsatramahāghoṇaḥ</seg> <seg type="pāda" n="b">paśujānur mahākṛtiḥ</seg> //</l>

<l xml:id="HV_App.I,42.171"><seg type="pāda" n="a">udgātāṅgo mahāliṅgo</seg> <seg type="pāda" n="b">bījauṣadhimahāphalaḥ</seg> /</l>

<l xml:id="HV_App.I,42.172"><seg type="pāda" n="a">vāyvantarātmā mantrasphig</seg> <seg type="pāda" n="b">vikṛtaḥ somaśoṇitaḥ</seg> //</l>

<l xml:id="HV_App.I,42.173"><seg type="pāda" n="a">vediskandho havirgandho</seg> <seg type="pāda" n="b">havyakavyātivegavān</seg> /</l>

<l xml:id="HV_App.I,42.174"><seg type="pāda" n="a">prāgvaṃśakāyo matimān</seg> <seg type="pāda" n="b">nānādīkṣābhirācitaḥ</seg> //</l>

<l xml:id="HV_App.I,42.175"><seg type="pāda" n="a">dakṣiṇāhṛdayo yogī</seg> <seg type="pāda" n="b">mahāsatramayo mahān</seg> /</l>

<l xml:id="HV_App.I,42.176"><seg type="pāda" n="a">upākarmoṣṭharucakaḥ</seg> <seg type="pāda" n="b">pravargyāvartabhūṣaṇaḥ</seg> //</l>

<l xml:id="HV_App.I,42.177"><seg type="pāda" n="a">nānāchandogatipatho</seg> <seg type="pāda" n="b">guhyopaniṣadāsanaḥ</seg> /</l>

<l xml:id="HV_App.I,42.178"><seg type="pāda" n="a">chāyāpatnīsahāyo vai</seg> <seg type="pāda" n="b">maṇiśṛṅga ivocchritaḥ</seg> /</l>

<l xml:id="HV_App.I,42.179"><seg type="pāda" n="a">bhūtvā yajñavarāho 'sau</seg> <seg type="pāda" n="b">drāgadhaḥ prāviśad guruḥ</seg> //</l>

<l xml:id="HV_App.I,42.180"><seg type="pāda" n="a">adbhiḥ saṃchāditām urvīṃ</seg> <seg type="pāda" n="b">sa tām ārchat prajāpatiḥ</seg> /</l>

<l xml:id="HV_App.I,42.181"><seg type="pāda" n="a">rasātalatale magnāṃ</seg> <seg type="pāda" n="b">rasātalatalaṃ gataḥ</seg> /</l>

<l xml:id="HV_App.I,42.182"><seg type="pāda" n="a">prabhur lokahitārthāya</seg> <seg type="pāda" n="b">daṃṣṭrāgreṇojjahāra gām</seg> //</l>

<l xml:id="HV_App.I,42.183"><seg type="pāda" n="a">tataḥ svasthānam ānīya</seg> <seg type="pāda" n="b">pṛthivīṃ pṛthivīdharaḥ</seg> /</l>

<l xml:id="HV_App.I,42.184"><seg type="pāda" n="a">mumoca pūrvaṃ sahasā</seg> <seg type="pāda" n="b">dhārayitvā dharādharaḥ</seg> //</l>

<l xml:id="HV_App.I,42.185"><seg type="pāda" n="a">tato jagāma nirvāṇaṃ</seg> <seg type="pāda" n="b">medinī tasya dhāraṇāt</seg> /</l>

<l xml:id="HV_App.I,42.186"><seg type="pāda" n="a">cakāra ca namaskāraṃ</seg> <seg type="pāda" n="b">tasmai devāya śaṃbhave</seg> //</l>

<l xml:id="HV_App.I,42.187"><seg type="pāda" n="a">evaṃ yajñavarāheṇa</seg> <seg type="pāda" n="b">bhūtvā bhūtahitārthinā</seg> /</l>

<l xml:id="HV_App.I,42.188"><seg type="pāda" n="a">uddhṛtā pṛthivī devī</seg> <seg type="pāda" n="b">lokānāṃ hitakāmyayā</seg> //</l>

<l xml:id="HV_App.I,42.189"><seg type="pāda" n="a">athoddhṛtya kṣitiṃ devo</seg> <seg type="pāda" n="b">jagataḥ sthāpanecchayā</seg> /</l>

<l xml:id="HV_App.I,42.190"><seg type="pāda" n="a">pṛthivīpravibhāgāya</seg> <seg type="pāda" n="b">manaś cakre 'mbujekṣaṇaḥ</seg> /</l>

<l xml:id="HV_App.I,42.191"><seg type="pāda" n="a">rasātalagatām evaṃ</seg> <seg type="pāda" n="b">vicintya sa surottamaḥ</seg> //</l>

<l xml:id="HV_App.I,42.192">tato vibhuḥ pravaravarāharūpadhṛg @</l>
<l xml:id="HV_App.I,42.193">vṛṣākapiḥ prasabham athaikadaṃṣṭrayā |</l>
<note>k: T1.2 G1.3-5 M2.4 subst. for lines 192-193 :k</note>
<l xml:id="**HV_App.I,42.193**12:1">adhogatām evam acintyavikramaḥ @</l>
<l xml:id="**HV_App.I,42.193**12:2">surottamaḥ pravaravarāharūpadhṛk |</l>
<l xml:id="HV_App.I,42.194">samuddharad dharaṇim atulyavikramo @</l>
<l xml:id="HV_App.I,42.195">mahāyaśā lokahitārtham acyutaḥ ||</l>
<note>Colophon</note>

<milestone unit="speaker" n="vaiśaṃpāyana uvāca"/>
<l xml:id="HV_App.I,42.196"><seg type="pāda" n="a">tasyopari jalaughasya</seg> <seg type="pāda" n="b">mahatī naur iva sthitā</seg> /</l>

<l xml:id="HV_App.I,42.197"><seg type="pāda" n="a">vitatatvāt tu dehasya</seg> <seg type="pāda" n="b">na yayau saṃplavaṃ mahī</seg> //</l>

<l xml:id="HV_App.I,42.198"><seg type="pāda" n="a">tataḥ sa cintayām āsa</seg> <seg type="pāda" n="b">pravibhāgaṃ kṣiter vibhuḥ</seg> /</l>

<l xml:id="HV_App.I,42.199"><seg type="pāda" n="a">samucchrayaṃ ca sarveṣāṃ</seg> <seg type="pāda" n="b">parvatānāṃ samantataḥ</seg> //</l>

<l xml:id="HV_App.I,42.200"><seg type="pāda" n="a">vilekhanaṃ pramāṇaṃ ca</seg> <seg type="pāda" n="b">gatiṃ prasavam eva ca</seg> /</l>

<l xml:id="HV_App.I,42.201"><seg type="pāda" n="a">māhātmyaṃ ca viśeṣaṃ ca</seg> <seg type="pāda" n="b">nadīnām anvacintayat</seg> //</l>

<l xml:id="HV_App.I,42.202"><seg type="pāda" n="a">caturantāṃ dharāṃ kṛtvā</seg> <seg type="pāda" n="b">kṛtvā caiva mahārṇavam</seg> /</l>

<l xml:id="HV_App.I,42.203"><seg type="pāda" n="a">madhye pṛthivyāḥ sauvarṇam</seg> <seg type="pāda" n="b">akaron meruparvatam</seg> //</l>

<l xml:id="HV_App.I,42.204"><seg type="pāda" n="a">prācīṃ diśam atho gatvā</seg> <seg type="pāda" n="b">cākarodayaparvatam</seg> /</l>

<l xml:id="HV_App.I,42.205"><seg type="pāda" n="a">śatayojanavistāraṃ</seg> <seg type="pāda" n="b">sahasraṃ ca samucchrayāt</seg> //</l>

<l xml:id="HV_App.I,42.206"><seg type="pāda" n="a">jātarūpamayaiḥ śṛṅgais</seg> <seg type="pāda" n="b">taruṇādityasaṃnibhaiḥ</seg> /</l>

<l xml:id="HV_App.I,42.207"><seg type="pāda" n="a">ātmatejoguṇamayair</seg> <seg type="pāda" n="b">vedikābhogakalpitaiḥ</seg> //</l>

<l xml:id="HV_App.I,42.208"><seg type="pāda" n="a">vividhāṃś ca mahāskandhān</seg> <seg type="pāda" n="b">kāñcanān puṣkarekṣaṇaḥ</seg> /</l>

<l xml:id="HV_App.I,42.209"><seg type="pāda" n="a">nityapuṣpaphalān vṛkṣān</seg> <seg type="pāda" n="b">kṛtavāṃs tatra parvate</seg> //</l>

<l xml:id="HV_App.I,42.210"><seg type="pāda" n="a">śatayojanavistāraṃ</seg> <seg type="pāda" n="b">tatas triguṇam ucchritam</seg> /</l>

<l xml:id="HV_App.I,42.211"><seg type="pāda" n="a">cakāra sa mahādevaḥ</seg> <seg type="pāda" n="b">punaḥ saumanasaṃ girim</seg> //</l>

<note>k: T1.2 G1.3-5 M2.4 ins. :k</note>
<l xml:id="**HV_App.I,42.211**13:1"><seg type="pāda" n="a">sarvakāmaphalair vakṣair</seg> <seg type="pāda" n="b">vṛtaṃ rasamanoramaiḥ</seg> /</l>

<l xml:id="HV_App.I,42.212"><seg type="pāda" n="a">nānāratnasahasrāṇāṃ</seg> <seg type="pāda" n="b">kṛtvā tatra susaṃcayam</seg> /</l>

<l xml:id="HV_App.I,42.213"><seg type="pāda" n="a">vedikāṃ bahuvarṇāṃ ca</seg> <seg type="pāda" n="b">saṃdhyābhrābhām akalpayat</seg> //</l>

<l xml:id="HV_App.I,42.214"><seg type="pāda" n="a">sahasraśṛṅgaṃ ca giriṃ</seg> <seg type="pāda" n="b">nānāmaṇiśatālayam</seg> /</l>

<l xml:id="HV_App.I,42.215"><seg type="pāda" n="a">kṛtavān vṛkṣagahanaṃ</seg> <seg type="pāda" n="b">ṣaṣṭiyojanavistṛtam</seg> //</l>

<l xml:id="HV_App.I,42.216"><seg type="pāda" n="a">āsanaṃ tatra paramaṃ</seg> <seg type="pāda" n="b">sarvabhūtanamaskṛtam</seg> /</l>

<l xml:id="HV_App.I,42.217"><seg type="pāda" n="a">kṛtavān ātmanaḥ sthānaṃ</seg> <seg type="pāda" n="b">viśvakarmā prajāpatiḥ</seg> //</l>

<l xml:id="HV_App.I,42.218"><seg type="pāda" n="a">śaiśiraṃ ca mahāśailaṃ</seg> <seg type="pāda" n="b">tuṣāracayasaṃnibham</seg> /</l>

<l xml:id="HV_App.I,42.219"><seg type="pāda" n="a">cakāra durgagahanaṃ</seg> <seg type="pāda" n="b">kandarāntaramaṇḍitam</seg> //</l>

<l xml:id="HV_App.I,42.220"><seg type="pāda" n="a">śiśiraprabhavāṃ caiva</seg> <seg type="pāda" n="b">nadīṃ dvijagaṇākulām</seg> /</l>

<l xml:id="HV_App.I,42.221"><seg type="pāda" n="a">cakāra pulinopetāṃ</seg> <seg type="pāda" n="b">vasudhārām iti śrutiḥ</seg> //</l>

<l xml:id="HV_App.I,42.222"><seg type="pāda" n="a">sā diśaṃ nikhilāṃ prācīṃ</seg> <seg type="pāda" n="b">puṇyair mukhaśataiś citām</seg> /</l>

<l xml:id="HV_App.I,42.223"><seg type="pāda" n="a">śobhayaty amṛtaprakhyair</seg> <seg type="pāda" n="b">muktāśaṅkhavibhūṣitaiḥ</seg> //</l>

<l xml:id="HV_App.I,42.224"><seg type="pāda" n="a">nityapuṣpaphalopetaiś</seg> <seg type="pāda" n="b">chādayadbhiḥ susaṃhitaiḥ</seg> /</l>

<l xml:id="HV_App.I,42.225"><seg type="pāda" n="a">bhūṣitābhyadhikaṃ kāntaiḥ</seg> <seg type="pāda" n="b">sā nadītīrajair drumaiḥ</seg> //</l>

<l xml:id="HV_App.I,42.226"><seg type="pāda" n="a">kṛtvā prācīvibhāgaṃ tu</seg> <seg type="pāda" n="b">dakṣiṇāyām atho diśi</seg> /</l>

<l xml:id="HV_App.I,42.227"><seg type="pāda" n="a">cakāra parvataṃ ramyaṃ</seg> <seg type="pāda" n="b">sarvaṃ kāñcanarājatam</seg> //</l>

<l xml:id="HV_App.I,42.228"><seg type="pāda" n="a">ekataḥ sūryasaṃkāśam</seg> <seg type="pāda" n="b">ekataḥ śaśisaṃnibham</seg> /</l>

<l xml:id="HV_App.I,42.229"><seg type="pāda" n="a">sa bibhracchuśubhe 'tīva</seg> <seg type="pāda" n="b">dvau varṇau parvatottamaḥ</seg> //</l>

<l xml:id="HV_App.I,42.230"><seg type="pāda" n="a">tejasā yugapad vyāptaṃ</seg> <seg type="pāda" n="b">sūryācandramasor iva</seg> /</l>

<l xml:id="HV_App.I,42.231"><seg type="pāda" n="a">vapuṣmantam atho tatra</seg> <seg type="pāda" n="b">bhānumantaṃ mahāgirim</seg> //</l>

<l xml:id="HV_App.I,42.232"><seg type="pāda" n="a">sarvakāmaphalair vṛkṣair</seg> <seg type="pāda" n="b">vṛtaṃ ramyair manoramaiḥ</seg> /</l>

<l xml:id="HV_App.I,42.233"><seg type="pāda" n="a">cakāra kuñjaraṃ caiva</seg> <seg type="pāda" n="b">kuñjarapratimākṛtim</seg> //</l>

<l xml:id="HV_App.I,42.234"><seg type="pāda" n="a">sarvataḥ kāñcanaguhaṃ</seg> <seg type="pāda" n="b">bahuyojanavistṛtam</seg> /</l>

<l xml:id="HV_App.I,42.235"><seg type="pāda" n="a">ṛṣabhapratimaṃ caiva</seg> <seg type="pāda" n="b">ṛṣabhaṃ nāma parvatam</seg> //</l>

<l xml:id="HV_App.I,42.236"><seg type="pāda" n="a">hemakāñcanavṛkṣāḍhyaṃ</seg> <seg type="pāda" n="b">puṣpahāsaṃ sa sṛṣṭavān</seg> /</l>

<l xml:id="HV_App.I,42.237"><seg type="pāda" n="a">mahendram atha śailendraṃ</seg> <seg type="pāda" n="b">śatayojanam ucchritam</seg> //</l>

<l xml:id="HV_App.I,42.238"><seg type="pāda" n="a">jātarūpamayaiḥ śṛṅgaiḥ</seg> <seg type="pāda" n="b">supuṣpitamahādrumaiḥ</seg> /</l>

<l xml:id="HV_App.I,42.239"><seg type="pāda" n="a">medinyāṃ kṛtavān devaḥ</seg> <seg type="pāda" n="b">pratikṣobham ivācalam</seg> //</l>

<l xml:id="HV_App.I,42.240"><seg type="pāda" n="a">nānāratnasamākīrṇaṃ</seg> <seg type="pāda" n="b">sūryendusadṛśaprabham</seg> /</l>

<l xml:id="HV_App.I,42.241"><seg type="pāda" n="a">cakāra malayaṃ cādriṃ</seg> <seg type="pāda" n="b">citrapuṣpitapādapam</seg> /</l>

<l xml:id="HV_App.I,42.242"><seg type="pāda" n="a">mainākaṃ ca mahāśailaṃ</seg> <seg type="pāda" n="b">śilājālasamākulam</seg> //</l>

<l xml:id="HV_App.I,42.243"><seg type="pāda" n="a">dakṣiṇasyāṃ diśi śubhaṃ</seg> <seg type="pāda" n="b">cakāra sa mahācalam</seg> /</l>

<l xml:id="HV_App.I,42.244"><seg type="pāda" n="a">sahasraśirasaṃ vindhyaṃ</seg> <seg type="pāda" n="b">nānādrumalatāyutam</seg> /</l>

<l xml:id="HV_App.I,42.245"><seg type="pāda" n="a">nadīṃ ca vipulāvartāṃ</seg> <seg type="pāda" n="b">vipulaśroṇibhūṣitām</seg> //</l>

<l xml:id="HV_App.I,42.246"><seg type="pāda" n="a">kṣīrasaṃkāśasalilāṃ</seg> <seg type="pāda" n="b">payodhārām iti śrutiḥ</seg> /</l>

<l xml:id="HV_App.I,42.247"><seg type="pāda" n="a">suramyāṃ toyakalilāṃ</seg> <seg type="pāda" n="b">vicitrāṃ dakṣiṇāṃ diśam</seg> /</l>

<l xml:id="HV_App.I,42.248"><seg type="pāda" n="a">divyatīrthaśatāpāṅgīṃ</seg> <seg type="pāda" n="b">plāvayantīṃ śubhāmbhasā</seg> //</l>

<l xml:id="HV_App.I,42.249"><seg type="pāda" n="a">diśaṃ yāmyāṃ pratiṣṭhāpya</seg> <seg type="pāda" n="b">pratīcīṃ diśam āgamat</seg> /</l>

<l xml:id="HV_App.I,42.250"><seg type="pāda" n="a">akarot tatra śailendraṃ</seg> <seg type="pāda" n="b">śatayojanam ucchritam</seg> /</l>

<l xml:id="HV_App.I,42.251"><seg type="pāda" n="a">śobhitaṃ śikharaiś citraiḥ</seg> <seg type="pāda" n="b">supravṛddhair hiraṇmayaiḥ</seg> //</l>

<l xml:id="HV_App.I,42.252"><seg type="pāda" n="a">kāñcanībhiḥ śilābhiś ca</seg> <seg type="pāda" n="b">guhābhiś ca vibhūṣitam</seg> /</l>

<l xml:id="HV_App.I,42.253"><seg type="pāda" n="a">samākulaṃ sūryanibhaiḥ</seg> <seg type="pāda" n="b">sālais tālaiś ca bhāsvaraiḥ</seg> //</l>

<l xml:id="HV_App.I,42.254"><seg type="pāda" n="a">śuśubhe jātarūpaiś ca</seg> <seg type="pāda" n="b">śrīmadbhiś citravedikaiḥ</seg> /</l>

<l xml:id="HV_App.I,42.255"><seg type="pāda" n="a">ṣaṣṭiṃ girisahasrāṇi</seg> <seg type="pāda" n="b">tatrāsau saṃnyaveśayat</seg> /</l>

<l xml:id="HV_App.I,42.256"><seg type="pāda" n="a">merupratimarūpāṇi</seg> <seg type="pāda" n="b">vapuṣā prabhayā ca ha</seg> //</l>

<l xml:id="HV_App.I,42.257"><seg type="pāda" n="a">sahasrajaladhāraṃ ca</seg> <seg type="pāda" n="b">parvataṃ merusaṃnibham</seg> /</l>

<l xml:id="HV_App.I,42.258"><seg type="pāda" n="a">puṇyatīrthaguṇopetaṃ</seg> <seg type="pāda" n="b">bhagavān saṃnyaveśayat</seg> /</l>

<l xml:id="HV_App.I,42.259"><seg type="pāda" n="a">ṣaṣṭiyojanavistāraṃ</seg> <seg type="pāda" n="b">tāvad eva samucchritam</seg> //</l>

<l xml:id="HV_App.I,42.260"><seg type="pāda" n="a">ātmarūpopamaṃ tatra</seg> <seg type="pāda" n="b">vārāhaṃ nāma nāmataḥ</seg> /</l>

<l xml:id="HV_App.I,42.261"><seg type="pāda" n="a">niveśayām āsa vibhur</seg> <seg type="pāda" n="b">divyaṃ vaidūryaparvatam</seg> /</l>

<l xml:id="HV_App.I,42.262"><seg type="pāda" n="a">rājatāḥ kāñcanāś caiva</seg> <seg type="pāda" n="b">yatra divyāḥ śiloccayāḥ</seg> //</l>

<l xml:id="HV_App.I,42.263"><seg type="pāda" n="a">tatraiva cakrasadṛśaṃ</seg> <seg type="pāda" n="b">cakravantaṃ mahābalam</seg> /</l>

<l xml:id="HV_App.I,42.264"><seg type="pāda" n="a">sahasrakūṭaṃ vipulaṃ</seg> <seg type="pāda" n="b">bhagavān saṃnyaveśayat</seg> //</l>

<l xml:id="HV_App.I,42.265"><seg type="pāda" n="a">śaṅkhapratimarūpaṃ ca</seg> <seg type="pāda" n="b">rājataṃ parvatottamam</seg> /</l>

<l xml:id="HV_App.I,42.266"><seg type="pāda" n="a">sitadrumalatākīrṇaṃ</seg> <seg type="pāda" n="b">śaṅkhaṃ nāma nyaveśayat</seg> //</l>

<l xml:id="HV_App.I,42.267"><seg type="pāda" n="a">suvarṇarasasaṃbhūtaṃ</seg> <seg type="pāda" n="b">pārijātaṃ mahādrumam</seg> /</l>

<l xml:id="HV_App.I,42.268"><seg type="pāda" n="a">mahataḥ parvatasyāgre</seg> <seg type="pāda" n="b">puṣpahāsaṃ nyaveśayat</seg> //</l>

<l xml:id="HV_App.I,42.269"><seg type="pāda" n="a">śubhām atirasāṃ caiva</seg> <seg type="pāda" n="b">ghṛtadhārām iti śrutiḥ</seg> /</l>

<l xml:id="HV_App.I,42.270"><seg type="pāda" n="a">varāhaḥ saritaṃ puṇyāṃ</seg> <seg type="pāda" n="b">pratīcyām akarot prabhuḥ</seg> //</l>

<l xml:id="HV_App.I,42.271"><seg type="pāda" n="a">pratīcyāṃ saṃvidhiṃ kṛtvā</seg> <seg type="pāda" n="b">parvatān kāñcanojjvalān</seg> /</l>

<l xml:id="HV_App.I,42.272"><seg type="pāda" n="a">guṇottarān uttarasyāṃ</seg> <seg type="pāda" n="b">saṃnyaveśayad agrataḥ</seg> //</l>

<l xml:id="HV_App.I,42.273"><seg type="pāda" n="a">tataḥ saumyagiriṃ saumyam</seg> <seg type="pāda" n="b">antarikṣapramāṇataḥ</seg> /</l>

<l xml:id="HV_App.I,42.274"><seg type="pāda" n="a">rukmadhātupraticchannam</seg> <seg type="pāda" n="b">akarod bhāskaropamam</seg> //</l>

<l xml:id="HV_App.I,42.275"><seg type="pāda" n="a">sa tu deśo visūryo 'pi</seg> <seg type="pāda" n="b">tasya bhāsā prakāśate</seg> //</l>

<l xml:id="HV_App.I,42.276"><seg type="pāda" n="a">tasya lakṣmyādhikaṃ bhāti</seg> <seg type="pāda" n="b">tapatā raviṇā yathā</seg> /</l>

<l xml:id="HV_App.I,42.277"><seg type="pāda" n="a">sūkṣmalakṣaṇavijñeyas</seg> <seg type="pāda" n="b">tapatīva divākaraḥ</seg> //</l>

<l xml:id="HV_App.I,42.278"><seg type="pāda" n="a">sahasraśikharaṃ caiva</seg> <seg type="pāda" n="b">nānātīrthasamākulam</seg> /</l>

<l xml:id="HV_App.I,42.279"><seg type="pāda" n="a">cakāra ratnasaṃkīrṇaṃ</seg> <seg type="pāda" n="b">bhūyo 'staṃ nāma parvatam</seg> //</l>

<l xml:id="HV_App.I,42.280"><seg type="pāda" n="a">manoharaguṇopetaṃ</seg> <seg type="pāda" n="b">mandaraṃ cācalottamam</seg> /</l>

<l xml:id="HV_App.I,42.281"><seg type="pāda" n="a">uddāmapuṣpagandhaṃ ca</seg> <seg type="pāda" n="b">parvataṃ gandhamādanam</seg> //</l>

<l xml:id="HV_App.I,42.282"><seg type="pāda" n="a">cakāra tasya śṛṅgeṣu</seg> <seg type="pāda" n="b">suvarṇarasasaṃbhavām</seg> /</l>

<l xml:id="HV_App.I,42.283"><seg type="pāda" n="a">jambūṃ jāmbūnadamayīm</seg> <seg type="pāda" n="b">atyantādbhutadarśanām</seg> //</l>

<l xml:id="HV_App.I,42.284"><seg type="pāda" n="a">giriṃ triśikharaṃ caiva</seg> <seg type="pāda" n="b">tathā puṣkaraparvatam</seg> /</l>

<l xml:id="HV_App.I,42.285"><seg type="pāda" n="a">śubhraṃ pāṇḍurameghābhaṃ</seg> <seg type="pāda" n="b">kailāsaṃ ca nagottamam</seg> //</l>

<l xml:id="HV_App.I,42.286"><seg type="pāda" n="a">himavantaṃ ca śailendraṃ</seg> <seg type="pāda" n="b">divyadhātuvibhūṣitam</seg> /</l>

<l xml:id="HV_App.I,42.287"><seg type="pāda" n="a">niveśayām āsa harir</seg> <seg type="pāda" n="b">vārāhīṃ tanum āsthitaḥ</seg> //</l>

<l xml:id="HV_App.I,42.288"><seg type="pāda" n="a">nadīṃ sarvaguṇopetām</seg> <seg type="pāda" n="b">uttarasyāṃ diśi prabhuḥ</seg> /</l>

<l xml:id="HV_App.I,42.289"><seg type="pāda" n="a">madhudhārāṃ sa kṛtavān</seg> <seg type="pāda" n="b">divyāṃ mukhaśatākulām</seg> //</l>

<l xml:id="HV_App.I,42.290"><seg type="pāda" n="a">sarve caiva kṣitidharāḥ</seg> <seg type="pāda" n="b">sapakṣāḥ kāmarūpiṇaḥ</seg> /</l>

<l xml:id="HV_App.I,42.291"><seg type="pāda" n="a">tadā kṛtā bhagavatā</seg> <seg type="pāda" n="b">vicitrāḥ parameṣṭhinā</seg> //</l>

<l xml:id="HV_App.I,42.292"><seg type="pāda" n="a">sa kṛtvā pravibhāgaṃ tu</seg> <seg type="pāda" n="b">pṛthivyā lokabhāvanaḥ</seg> /</l>

<l xml:id="HV_App.I,42.293"><seg type="pāda" n="a">devāsuragaṇotpattau</seg> <seg type="pāda" n="b">kṛtavān buddhim akṣayām</seg> //</l>

<l xml:id="HV_App.I,42.294">sarvāsu dikṣu kṣatajopamākṣaś @</l>
<l xml:id="HV_App.I,42.295">cakāra śailān vividhābhirāmān |</l>
<l xml:id="HV_App.I,42.296">hitāya lokasya sa lokanāthaḥ @</l>
<l xml:id="HV_App.I,42.297">puṇyāś ca nadyaḥ salilopagūḍhāḥ ||</l>
<note>Colophon</note>

<milestone unit="speaker" n="vaiśaṃpāyana uvāca"/>
<l xml:id="HV_App.I,42.298"><seg type="pāda" n="a">jagatsraṣṭumanā devaś</seg> <seg type="pāda" n="b">cintayām āsa pūrvajaḥ</seg> /</l>

<l xml:id="HV_App.I,42.299"><seg type="pāda" n="a">tasya cintayato vaktrān</seg> <seg type="pāda" n="b">niḥsṛtaḥ puruṣaḥ kila</seg> //</l>

<l xml:id="HV_App.I,42.300"><seg type="pāda" n="a">tataḥ sa puruṣo devaṃ</seg> <seg type="pāda" n="b">kiṃ karomīty upasthitaḥ</seg> /</l>

<l xml:id="HV_App.I,42.301"><seg type="pāda" n="a">prayuvāca smitaṃ kṛtvā</seg> <seg type="pāda" n="b">devadevo jagatpatiḥ</seg> /</l>

<l xml:id="HV_App.I,42.302"><seg type="pāda" n="a">vibhajātmānam ity uktvā</seg> <seg type="pāda" n="b">gato 'ntardhānam īśvaraḥ</seg> //</l>

<l xml:id="HV_App.I,42.303"><seg type="pāda" n="a">antarhitasya devasya</seg> <seg type="pāda" n="b">saśarīrasya bhāsvataḥ</seg> /</l>

<l xml:id="HV_App.I,42.304"><seg type="pāda" n="a">praśāntasyeva dīpasya</seg> <seg type="pāda" n="b">gatis tasya na vidyate</seg> //</l>

<l xml:id="HV_App.I,42.305"><seg type="pāda" n="a">tatas teneritāṃ vāṇīṃ</seg> <seg type="pāda" n="b">so 'nvacintayata prabhuḥ</seg> /</l>

<l xml:id="HV_App.I,42.306"><seg type="pāda" n="a">hiraṇyagarbho bhagavān</seg> <seg type="pāda" n="b">ya eṣa cchandasi śrutaḥ</seg> //</l>

<l xml:id="HV_App.I,42.307"><seg type="pāda" n="a">eṣa prajāpatiḥ pūrvam</seg> <seg type="pāda" n="b">abhavad bhuvanādhipaḥ</seg> /</l>

<l xml:id="HV_App.I,42.308"><seg type="pāda" n="a">tadāprabhṛti tasyādyo</seg> <seg type="pāda" n="b">yajñabhāgo vidhīyate</seg> //</l>

<note>k: D3 ins. :k</note>
<l xml:id="**HV_App.I,42.308**14:1"><seg type="pāda" n="a">jāmbūnadamayān divyān</seg> <seg type="pāda" n="b">kṛtavān bhūtadarśanaḥ</seg> /</l>


<milestone unit="speaker" n="prajāpatir uvāca"/>
<l xml:id="HV_App.I,42.309"><seg type="pāda" n="a">vibhajātmānam ity uktas</seg> <seg type="pāda" n="b">tenāsmi sumahātmanā</seg> /</l>

<l xml:id="HV_App.I,42.310"><seg type="pāda" n="a">katham ātmā vibhajyaḥ syāt</seg> <seg type="pāda" n="b">saṃśayo hy atra me mahān</seg> //</l>

<l xml:id="HV_App.I,42.311"><seg type="pāda" n="a">iti cintayatas tasya</seg> <seg type="pāda" n="b">om ity evotthitaḥ svaraḥ</seg> /</l>

<l xml:id="HV_App.I,42.312"><seg type="pāda" n="a">sa bhūmāv antarikṣe ca</seg> <seg type="pāda" n="b">nāke ca kṛtavān svanam</seg> //</l>

<l xml:id="HV_App.I,42.313"><seg type="pāda" n="a">taṃ caivābhyasatas tasya</seg> <seg type="pāda" n="b">manasāramayat prabhuḥ</seg> /</l>

<l xml:id="HV_App.I,42.314"><seg type="pāda" n="a">hṛdayād devadevasya</seg> <seg type="pāda" n="b">vaṣaṭkāraḥ samutthitaḥ</seg> //</l>

<l xml:id="HV_App.I,42.315"><seg type="pāda" n="a">bhūmyantarikṣanākānāṃ</seg> <seg type="pāda" n="b">bhūrbhuvaḥsuvarātmikāḥ</seg> /</l>

<l xml:id="HV_App.I,42.316"><seg type="pāda" n="a">mahāsmṛtimayāḥ puṇyā</seg> <seg type="pāda" n="b">mahāvyāhṛtayo 'bhavan</seg> //</l>

<l xml:id="HV_App.I,42.317"><seg type="pāda" n="a">chandasāṃ pravarā devī</seg> <seg type="pāda" n="b">caturviṃśākṣarābhavat</seg> /</l>

<l xml:id="HV_App.I,42.318"><seg type="pāda" n="a">tatpadaṃ saṃsmaran divyāṃ</seg> <seg type="pāda" n="b">sāvitrīm akarot prabhuḥ</seg> //</l>

<l xml:id="HV_App.I,42.319"><seg type="pāda" n="a">ṛksāmātharvayajuṣaś</seg> <seg type="pāda" n="b">caturo bhagavān prabhuḥ</seg> /</l>

<l xml:id="HV_App.I,42.320"><seg type="pāda" n="a">cakāra nikhilān vedān</seg> <seg type="pāda" n="b">brahmayuktena karmaṇā</seg> //</l>

<l xml:id="HV_App.I,42.321"><seg type="pāda" n="a">tatas tasyaiva manasaḥ</seg> <seg type="pāda" n="b">sanaḥ sanaka eva ca</seg> /</l>

<l xml:id="HV_App.I,42.322"><seg type="pāda" n="a">sanātanaś ca bhagavān</seg> <seg type="pāda" n="b">varadaś ca sanandanaḥ</seg> //</l>

<l xml:id="HV_App.I,42.323"><seg type="pāda" n="a">sanatkumāraś ca vibhus</seg> <seg type="pāda" n="b">tatra jajñe sanātanaḥ</seg> /</l>

<l xml:id="HV_App.I,42.324"><seg type="pāda" n="a">mānasāś caiva pūrvādyā</seg> <seg type="pāda" n="b">ity ete ṣaṇmaharṣayaḥ</seg> //</l>

<l xml:id="HV_App.I,42.325"><seg type="pāda" n="a">brahmāṇaṃ kapilaṃ caiva</seg> <seg type="pāda" n="b">ṣaḍ etāṃś caiva yoginaḥ</seg> /</l>

<l xml:id="HV_App.I,42.326"><seg type="pāda" n="a">yatayo yogatantreṣu</seg> <seg type="pāda" n="b">yān stuvanti dvijātayaḥ</seg> //</l>

<l xml:id="HV_App.I,42.327"><seg type="pāda" n="a">tato marīcim atriṃ ca</seg> <seg type="pāda" n="b">pulastyaṃ pulahaṃ kratum</seg> /</l>

<l xml:id="HV_App.I,42.328"><seg type="pāda" n="a">bhṛgum aṅgirasaṃ caiva</seg> <seg type="pāda" n="b">manuṃ caiva prajāpatim</seg> //</l>

<l xml:id="HV_App.I,42.329"><seg type="pāda" n="a">pitṝṃś ca sarvabhūtānāṃ</seg> <seg type="pāda" n="b">devatāsurarakṣasām</seg> /</l>

<l xml:id="HV_App.I,42.330"><seg type="pāda" n="a">maharṣīn asṛjac chaṃbhur</seg> <seg type="pāda" n="b">aṣṭāv etāṃs tu mānasān</seg> //</l>

<l xml:id="HV_App.I,42.331"><seg type="pāda" n="a">ete yugasahasrānte</seg> <seg type="pāda" n="b">yāś caiṣām abhavan prajāḥ</seg> /</l>

<l xml:id="HV_App.I,42.332"><seg type="pāda" n="a">kalpe niḥśeṣamukte tu</seg> <seg type="pāda" n="b">tato gacchanti nirvṛtim</seg> //</l>

<note>k: T2 G1.3.4 M4 ins. :k</note>
<l xml:id="**HV_App.I,42.332**15:1"><seg type="pāda" n="a">tato yugasahasrānte</seg> <seg type="pāda" n="b">kalpo niḥśeṣa ucyate</seg> /</l>

<l xml:id="HV_App.I,42.333"><seg type="pāda" n="a">bhūyo varṣasahasrānte</seg> <seg type="pāda" n="b">utpattis tu vidhīyate</seg> /</l>

<l xml:id="HV_App.I,42.334"><seg type="pāda" n="a">eteṣām eva devānāṃ</seg> <seg type="pāda" n="b">prajākāraṇayoginām</seg> //</l>

<l xml:id="HV_App.I,42.335"><seg type="pāda" n="a">kiṃ tu karmaviśeṣeṇa</seg> <seg type="pāda" n="b">devatānāṃ yuge yuge</seg> /</l>

<l xml:id="HV_App.I,42.336"><seg type="pāda" n="a">nāmajanmaviśeṣāś ca</seg> <seg type="pāda" n="b">tathā yugaviparyaye</seg> //</l>

<l xml:id="HV_App.I,42.337"><seg type="pāda" n="a">aṅguṣṭhād dakṣiṇād dakṣa</seg> <seg type="pāda" n="b">utpanno bhagavān ṛṣiḥ</seg> /</l>

<l xml:id="HV_App.I,42.338"><seg type="pāda" n="a">tasthaiva tu punar bhāryā</seg> <seg type="pāda" n="b">vāmāṅguṣṭhād ajāyata</seg> //</l>

<l xml:id="HV_App.I,42.339"><seg type="pāda" n="a">tatra tasyābhavat kanyā</seg> <seg type="pāda" n="b">viśrutā lokamātaraḥ</seg> /</l>

<l xml:id="HV_App.I,42.340"><seg type="pāda" n="a">yābhir vyāptās trayo lokāḥ</seg> <seg type="pāda" n="b">prajābhir manujādhipa</seg> //</l>

<l xml:id="HV_App.I,42.341"><seg type="pāda" n="a">aditiṃ ca ditiṃ kālām</seg> <seg type="pāda" n="b">anāyuṃ siṃhikāṃ munim</seg> /</l>

<l xml:id="HV_App.I,42.342"><seg type="pāda" n="a">prādhāṃ krodhāṃ ca surabhiṃ</seg> <seg type="pāda" n="b">vinatāṃ surasāṃ tathā</seg> //</l>

<note>k: V2 B D3.5.6 ins. :k</note>
<l xml:id="**HV_App.I,42.342**16:1"><seg type="pāda" n="a">irāṃ krodhavaśāṃ caiva</seg> <seg type="pāda" n="b">surasāṃ ca trayodaśa</seg> /</l>

<l xml:id="HV_App.I,42.343"><seg type="pāda" n="a">danuṃ kadrūṃ ca duhitṝḥ</seg> <seg type="pāda" n="b">pradadau kaśyapāya tu</seg> /</l>

<l xml:id="HV_App.I,42.344"><seg type="pāda" n="a">prajāḥ saṃcintya manasā</seg> <seg type="pāda" n="b">gatijñenāntarātmanā</seg> //</l>

<l xml:id="HV_App.I,42.345"><seg type="pāda" n="a">arundhatīṃ vasuṃ yāmīṃ</seg> <seg type="pāda" n="b">lambāṃ bhānuṃ marutvatīm</seg> /</l>

<l xml:id="HV_App.I,42.346"><seg type="pāda" n="a">saṃkalpāṃ ca muhūrtāṃ ca</seg> <seg type="pāda" n="b">sādhyāṃ viśvāṃ ca bhārata</seg> //</l>

<l xml:id="HV_App.I,42.347"><seg type="pāda" n="a">manave brahmaputrāya</seg> <seg type="pāda" n="b">kanyā dakṣo dadau daśa</seg> /</l>

<l xml:id="HV_App.I,42.348"><seg type="pāda" n="a">tāś ca sarvān avadyāṅgyaḥ</seg> <seg type="pāda" n="b">kanyāḥ kamalalocanāḥ</seg> //</l>

<note>k: K1.2 Ñ2 B1.3 Ds D3-6 ins. :k</note>
<l xml:id="**HV_App.I,42.348**17:1"><seg type="pāda" n="a">pūrṇacandrānanā divyā</seg> <seg type="pāda" n="b">gandhavatyo manoramāḥ</seg> /</l>

<l xml:id="HV_App.I,42.349"><seg type="pāda" n="a">kīrtiṃ lakṣmīṃ dhṛtiṃ puṣṭiṃ</seg> <seg type="pāda" n="b">buddhiṃ medhāṃ kriyāṃ tathā</seg> /</l>

<l xml:id="HV_App.I,42.350"><seg type="pāda" n="a">matiṃ lajjāṃ vasuṃ caiva</seg> <seg type="pāda" n="b">dakṣo dharmāya vai dadau</seg> //</l>

<l xml:id="HV_App.I,42.351"><seg type="pāda" n="a">ātreyas tu tato bhūtas</seg> <seg type="pāda" n="b">tasya toyātmakaḥ prabhuḥ</seg> /</l>

<l xml:id="HV_App.I,42.352"><seg type="pāda" n="a">putro gṛhāṇām adhipaḥ</seg> <seg type="pāda" n="b">sahasrāṃśus tamisrahā</seg> //</l>

<l xml:id="HV_App.I,42.353"><seg type="pāda" n="a">tasmai nakṣatrayoginyaḥ</seg> <seg type="pāda" n="b">saptāviṃśatir uttamāḥ</seg> /</l>

<l xml:id="HV_App.I,42.354"><seg type="pāda" n="a">rohiṇīpramukhāḥ kanyā</seg> <seg type="pāda" n="b">dakṣaḥ prācetaso dadau</seg> //</l>

<l xml:id="HV_App.I,42.355"><seg type="pāda" n="a">etāsāṃ putrapautraṃ tu</seg> <seg type="pāda" n="b">procyamānaṃ mayā śṛṇu</seg> /</l>

<l xml:id="HV_App.I,42.356"><seg type="pāda" n="a">kaśyapasya manoś caiva</seg> <seg type="pāda" n="b">dharmasya śaśinas tathā</seg> //</l>

<l xml:id="HV_App.I,42.357"><seg type="pāda" n="a">aryamā varuṇo mitraḥ</seg> <seg type="pāda" n="b">pūṣā dhātā puraṃdaraḥ</seg> /</l>

<l xml:id="HV_App.I,42.358"><seg type="pāda" n="a">tvaṣṭā bhago 'ṃśaḥ savitā</seg> <seg type="pāda" n="b">parjanyaś ceti viśrutāḥ</seg> //</l>

<l xml:id="HV_App.I,42.359"><seg type="pāda" n="a">adityāṃ jajñire devāḥ</seg> <seg type="pāda" n="b">kaśyapasya mahātmanaḥ</seg> /</l>

<l xml:id="HV_App.I,42.360"><seg type="pāda" n="a">dityāṃ putradvayaṃ jajño</seg> <seg type="pāda" n="b">kaśyapād iti naḥ śrutam</seg> //</l>

<l xml:id="HV_App.I,42.361"><seg type="pāda" n="a">hiraṇyakaśipuś caiva</seg> <seg type="pāda" n="b">hiraṇyākṣaś ca vīryavān</seg> /</l>

<l xml:id="HV_App.I,42.362"><seg type="pāda" n="a">dvāv apy amitavikrāntau</seg> <seg type="pāda" n="b">tapasā kaśyapopamau</seg> //</l>

<note>k: T1.2 G1.3-5 M2.4 ins. :k</note>
<l xml:id="**HV_App.I,42.362**18:1"><seg type="pāda" n="a">hiraṇyakaśipoḥ putrāś</seg> <seg type="pāda" n="b">catvāraḥ saṃbabhūvire</seg> /</l>

<l xml:id="**HV_App.I,42.362**18:2"><seg type="pāda" n="a">tapaḥsiddhā yogasiddhā</seg> <seg type="pāda" n="b">brahmacarye ca susthitāḥ</seg> //</l>

<l xml:id="**HV_App.I,42.362**18:3"><seg type="pāda" n="a">satyavrataparā nityaṃ</seg> <seg type="pāda" n="b">śāntāś caiva jitendriyāḥ</seg> /</l>

<l xml:id="**HV_App.I,42.362**18:4"><seg type="pāda" n="a">ahiṃsāparamopetā</seg> <seg type="pāda" n="b">moharāgavivarjitāḥ</seg> //</l>

<l xml:id="**HV_App.I,42.362**18:5"><seg type="pāda" n="a">ṛjuprabhāvā dakṣāś ca</seg> <seg type="pāda" n="b">vīrā nikṛtiniścaye</seg> /</l>

<l xml:id="**HV_App.I,42.362**18:6"><seg type="pāda" n="a">sarve tejasvinaḥ śūrāḥ</seg> <seg type="pāda" n="b">sarve bhavaparāyaṇāḥ</seg> //</l>

<l xml:id="**HV_App.I,42.362**18:7"><seg type="pāda" n="a">bhavāya tu bhavaṃ devaṃ</seg> <seg type="pāda" n="b">śrīgarbhaṃ parameśvaram</seg> /</l>

<l xml:id="**HV_App.I,42.362**18:8"><seg type="pāda" n="a">piśitāśanaṃ bhūteśaṃ</seg> <seg type="pāda" n="b">bhūtānāṃ patim avyayam</seg> //</l>

<l xml:id="**HV_App.I,42.362**18:9"><seg type="pāda" n="a">akṣayaṃ paramaṃ devam</seg> <seg type="pāda" n="b">avyayaṃ bhavanaṃ param</seg> /</l>

<l xml:id="**HV_App.I,42.362**18:10"><seg type="pāda" n="a">parāc ca paramaṃ devaṃ</seg> <seg type="pāda" n="b">parāvaraparaṃ param</seg> //</l>

<l xml:id="**HV_App.I,42.362**18:11"><seg type="pāda" n="a">anādim avyaktabhavam</seg> <seg type="pāda" n="b">īśvaraṃ puruṣottamam</seg> /</l>

<l xml:id="**HV_App.I,42.362**18:12"><seg type="pāda" n="a">surāsuraguruṃ devaṃ</seg> <seg type="pāda" n="b">sarvalokādim uttamam</seg> //</l>

<l xml:id="**HV_App.I,42.362**18:13"><seg type="pāda" n="a">padam avyaktabhūyiṣṭhaṃ</seg> <seg type="pāda" n="b">kṛtticarmanivāsasam</seg> /</l>

<l xml:id="**HV_App.I,42.362**18:14"><seg type="pāda" n="a">hiraṇyakaśipoḥ putrāḥ</seg> <seg type="pāda" n="b">prapannāś ca pinākinam</seg> //</l>

<l xml:id="HV_App.I,42.363"><seg type="pāda" n="a">hiraṇyakaśipoḥ putrāḥ</seg> <seg type="pāda" n="b">pañcaiva sumahābalāḥ</seg> /</l>

<note>k: K1.2 Ñ1 B Ds D4.6 ins. :k</note>
<l xml:id="**HV_App.I,42.363**19:1"><seg type="pāda" n="a">prahrādaś caiva saṃhrādas</seg> <seg type="pāda" n="b">tathānuhrāda eva ca</seg> /</l>

<l xml:id="**HV_App.I,42.363**19:2"><seg type="pāda" n="a">hradaś caiva tu vikrāntaḥ</seg> <seg type="pāda" n="b">pañcamo 'nuhradas tathā</seg> //</l>

<l xml:id="HV_App.I,42.364"><seg type="pāda" n="a">prahrādaḥ pūrvajas teṣām</seg> <seg type="pāda" n="b">anuhrādas tato 'paraḥ</seg> //</l>

<l xml:id="HV_App.I,42.365"><seg type="pāda" n="a">saṃhrādaś caiva hrādaś ca</seg> <seg type="pāda" n="b">kanīyāṃsau babhūvatuḥ</seg> /</l>

<note>k: K1.2 Ñ2 B1.2 Dn Ds D3.4.6 T2 ins. :k</note>
<l xml:id="**HV_App.I,42.365**20:1"><seg type="pāda" n="a">prahrādasya trayaḥ putrā</seg> <seg type="pāda" n="b">vikrāntāḥ sumahābalāḥ</seg> /</l>

<l xml:id="HV_App.I,42.366"><seg type="pāda" n="a">virocanaś ca prāhrādir</seg> <seg type="pāda" n="b">daityendro 'bhūn mahāyaśāḥ</seg> //</l>

<l xml:id="HV_App.I,42.367"><seg type="pāda" n="a">virocanaś ca jambhaś ca</seg> <seg type="pāda" n="b">sujambhaś ceti viśrutāḥ</seg> /</l>

<note>k: D3 ins. :k</note>
<l xml:id="**HV_App.I,42.367**21:1"><seg type="pāda" n="a">virocanas tu prāhrādir</seg> <seg type="pāda" n="b">āsīt samitidurjayaḥ</seg> /</l>

<l xml:id="HV_App.I,42.368"><seg type="pāda" n="a">balir virocanasuto</seg> <seg type="pāda" n="b">bāṇa eko baleḥ sutaḥ</seg> //</l>

<note>k: Ñ2 B2.3 ins. :k</note>
<l xml:id="**HV_App.I,42.368**22:1"><seg type="pāda" n="a">bāṇasya cendradamanaḥ</seg> <seg type="pāda" n="b">putraḥ parapuraṃjayaḥ</seg> /</l>

<note>k: T1.2 G1.3-5 M2.4 ins. after line 368:k</note>
<l xml:id="**HV_App.I,42.368**23:1"><seg type="pāda" n="a">bales tu putro balavān</seg> <seg type="pāda" n="b">bāṇa eva pratāpavān</seg> //</l>

<l xml:id="**HV_App.I,42.368**23:2"><seg type="pāda" n="a">anuhlādasya ye putrā</seg> <seg type="pāda" n="b">khyātāḥ sarvatra bhārata</seg> /</l>

<l xml:id="HV_App.I,42.369"><seg type="pāda" n="a">danoḥ putrās tu bahavo</seg> <seg type="pāda" n="b">vaṃśe khyātā mahāsurāḥ</seg> /</l>

<l xml:id="HV_App.I,42.370"><seg type="pāda" n="a">vipracittiḥ prathamajas</seg> <seg type="pāda" n="b">teṣāṃ rājā babhūva ha</seg> //</l>

<l xml:id="HV_App.I,42.371"><seg type="pāda" n="a">gaṇaḥ prajajñe krodhāyāḥ</seg> <seg type="pāda" n="b">putrapautram anantakam</seg> /</l>

<l xml:id="HV_App.I,42.372"><seg type="pāda" n="a">raudrāḥ krodhavaśā nāma</seg> <seg type="pāda" n="b">krūrakarmāṇa eva te</seg> //</l>

<l xml:id="HV_App.I,42.373"><seg type="pāda" n="a">siṃhikā suṣuve rāhuṃ</seg> <seg type="pāda" n="b">grahaṃ candrārkamardanam</seg> /</l>

<l xml:id="HV_App.I,42.374"><seg type="pāda" n="a">grastāraṃ caiva candrasya</seg> <seg type="pāda" n="b">sūryasya ca vināśanam</seg> //</l>

<l xml:id="HV_App.I,42.375"><seg type="pāda" n="a">kālāyāḥ kālakalpas tu</seg> <seg type="pāda" n="b">gaṇaḥ paramadāruṇaḥ</seg> /</l>

<l xml:id="HV_App.I,42.376"><seg type="pāda" n="a">abhavad dīptasūryākṣo</seg> <seg type="pāda" n="b">nīlameghasamaprabhaḥ</seg> //</l>

<l xml:id="HV_App.I,42.377"><seg type="pāda" n="a">sahasraśīrṣā śeṣaś ca</seg> <seg type="pāda" n="b">vāsukis takṣakas tathā</seg> /</l>

<l xml:id="HV_App.I,42.378"><seg type="pāda" n="a">bahūnāṃ kadruputrāṇām</seg> <seg type="pāda" n="b">ete prādhānyam āgatāḥ</seg> //</l>

<l xml:id="HV_App.I,42.379"><seg type="pāda" n="a">dharmātmāno vedavidaḥ</seg> <seg type="pāda" n="b">sadā prāṇihite ratāḥ</seg> /</l>

<l xml:id="HV_App.I,42.380"><seg type="pāda" n="a">lokatantradharāś caiva</seg> <seg type="pāda" n="b">varadāḥ kāmarūpiṇaḥ</seg> //</l>

<l xml:id="HV_App.I,42.381"><seg type="pāda" n="a">tārkṣyaś cāriṣṭanemiś ca</seg> <seg type="pāda" n="b">garuḍaś ca mahābalaḥ</seg> /</l>

<l xml:id="HV_App.I,42.382"><seg type="pāda" n="a">aruṇaś cāruṇiś caiva</seg> <seg type="pāda" n="b">vinatāyāḥ sutāḥ smṛtāḥ</seg> //</l>

<l xml:id="HV_App.I,42.383"><seg type="pāda" n="a">imāś cāpsarasaḥ puṇyā</seg> <seg type="pāda" n="b">vividhāḥ puṇyalakṣaṇāḥ</seg> /</l>

<l xml:id="HV_App.I,42.384"><seg type="pāda" n="a">suṣuve 'ṣṭau mahābhāgā</seg> <seg type="pāda" n="b">prādhā devarṣipūjitāḥ</seg> //</l>

<l xml:id="HV_App.I,42.385"><seg type="pāda" n="a">anavadyām anūkāṃ ca</seg> <seg type="pāda" n="b">anūnām aruṇapriyām</seg> /</l>

<l xml:id="HV_App.I,42.386"><seg type="pāda" n="a">anugāṃ subhagāṃ caiva</seg> <seg type="pāda" n="b">striyaḥ prādhā vyajāyata</seg> //</l>

<l xml:id="HV_App.I,42.387"><seg type="pāda" n="a">alambuṣā miśrakeśī</seg> <seg type="pāda" n="b">puṇḍarīkā tilottamā</seg> /</l>

<l xml:id="HV_App.I,42.388"><seg type="pāda" n="a">surūpā lakṣmaṇā kṣemā</seg> <seg type="pāda" n="b">tathā rambhā manoramā</seg> //</l>

<l xml:id="HV_App.I,42.389"><seg type="pāda" n="a">amitā ca subāhū ca</seg> <seg type="pāda" n="b">suvṛttā sumukhī tathā</seg> /</l>

<l xml:id="HV_App.I,42.390"><seg type="pāda" n="a">supriyā ca sugandhā ca</seg> <seg type="pāda" n="b">surathā ca pramāthinī</seg> //</l>

<l xml:id="HV_App.I,42.391"><seg type="pāda" n="a">kāśyā śāradvatī caiva</seg> <seg type="pāda" n="b">mauneyāpsarasaḥ smṛtāḥ</seg> /</l>

<l xml:id="HV_App.I,42.392"><seg type="pāda" n="a">viśvāvasur bharaṇyā ca</seg> <seg type="pāda" n="b">gandharvāś caiva viśrutāḥ</seg> //</l>

<l xml:id="HV_App.I,42.393"><seg type="pāda" n="a">menakā sahajanyā ca</seg> <seg type="pāda" n="b">parṇinī puñjikasthalā</seg> /</l>

<l xml:id="HV_App.I,42.394"><seg type="pāda" n="a">ghṛtasthalā ghṛtācī ca</seg> <seg type="pāda" n="b">viśvācī corvaśī tathā</seg> //</l>

<l xml:id="HV_App.I,42.395"><seg type="pāda" n="a">anumloceti vikhyātā</seg> <seg type="pāda" n="b">pramloceti ca tā daśa</seg> /</l>

<l xml:id="HV_App.I,42.396"><seg type="pāda" n="a">manovatī tathā caiva</seg> <seg type="pāda" n="b">divyā apsarasaḥ smṛtāḥ</seg> /</l>

<l xml:id="HV_App.I,42.397"><seg type="pāda" n="a">prajāpates tu saṃkalpāt</seg> <seg type="pāda" n="b">saṃbhūtā bhuvanaśriyaḥ</seg> //</l>

<l xml:id="HV_App.I,42.398"><seg type="pāda" n="a">amṛtaṃ brāhmaṇā gāvo</seg> <seg type="pāda" n="b">rudrāśceti catuṣṭayam</seg> /</l>

<l xml:id="HV_App.I,42.399"><seg type="pāda" n="a">surabhyapatyam ity etat</seg> <seg type="pāda" n="b">purāṇe niścayo mahān</seg> //</l>

<l xml:id="HV_App.I,42.400"><seg type="pāda" n="a">etad vai kaśyapāpatyaṃ</seg> <seg type="pāda" n="b">manor vaṃśaṃ nibodhata</seg> /</l>

<l xml:id="HV_App.I,42.401"><seg type="pāda" n="a">saṃkṣepeṇaiva tatsarvaṃ</seg> <seg type="pāda" n="b">kīrtayiṣyāmi te 'nagha</seg> //</l>

<l xml:id="HV_App.I,42.402"><seg type="pāda" n="a">viśvedevās tu viśvāyāḥ</seg> <seg type="pāda" n="b">sādhyā sādhyān vyajāyata</seg> /</l>

<l xml:id="HV_App.I,42.403"><seg type="pāda" n="a">marutvatyā marutvanto</seg> <seg type="pāda" n="b">vasos tu vasavaḥ smṛtāḥ</seg> /</l>

<l xml:id="HV_App.I,42.404"><seg type="pāda" n="a">bhānos tu bhānavas tāta</seg> <seg type="pāda" n="b">muhūrtās tu muhūrtajāḥ</seg> //</l>

<l xml:id="HV_App.I,42.405"><seg type="pāda" n="a">lambā ghoṣaṃ vijajñe 'tha</seg> <seg type="pāda" n="b">nāgavīthī ca jāmijā</seg> /</l>

<l xml:id="HV_App.I,42.406"><seg type="pāda" n="a">pṛthivīviṣayaṃ sarvaṃ</seg> <seg type="pāda" n="b">marutvatyām ajāyata</seg> //</l>

<l xml:id="HV_App.I,42.407"><seg type="pāda" n="a">saṃkalpāyās tu kauravya</seg> <seg type="pāda" n="b">jajñe saṃkalpa eva ca</seg> /</l>

<l xml:id="HV_App.I,42.408"><seg type="pāda" n="a">dharmasya putro lakṣmyās tu</seg> <seg type="pāda" n="b">kāmo jajñe jagatpriyaḥ</seg> //</l>

<l xml:id="HV_App.I,42.409"><seg type="pāda" n="a">yaśo harṣaś ca kāmasya</seg> <seg type="pāda" n="b">ratyāṃ putradvayaṃ smṛtam</seg> /</l>

<l xml:id="HV_App.I,42.410"><seg type="pāda" n="a">somasya putro rohiṇyāṃ</seg> <seg type="pāda" n="b">jajñe varcā mahāprabhaḥ</seg> //</l>

<l xml:id="HV_App.I,42.411"><seg type="pāda" n="a">udayann eva bhagavān</seg> <seg type="pāda" n="b">varcasvī yena jāyate</seg> //</l>

<note>k: K3 Ñ2 Ds ins. :k</note>
<l xml:id="**HV_App.I,42.411**24:1"><seg type="pāda" n="a">purūravāś ca bhagavān</seg> <seg type="pāda" n="b">urvaśī yena yujyate</seg> /</l>

<l xml:id="HV_App.I,42.412"><seg type="pāda" n="a">evaṃ putrasahasrāṇi</seg> <seg type="pāda" n="b">strīṇāṃ caiva parasparam</seg> /</l>

<l xml:id="HV_App.I,42.413"><seg type="pāda" n="a">etāvat tu jaganmūlaṃ</seg> <seg type="pāda" n="b">yatra lokāḥ pratiṣṭhitāḥ</seg> //</l>

<l xml:id="HV_App.I,42.414"><seg type="pāda" n="a">prajāpatis tu bhagavān</seg> <seg type="pāda" n="b">guṇataḥ prekṣya dehinaḥ</seg> /</l>

<l xml:id="HV_App.I,42.415"><seg type="pāda" n="a">ādhipatyeṣu yukteṣu</seg> <seg type="pāda" n="b">niyojayati yogavit</seg> //</l>

<l xml:id="HV_App.I,42.416">diśo daśa kṣitim ṛṣayo 'rṇavān nagān @</l>
<l xml:id="HV_App.I,42.417">drumauṣadhīr uragasaritsurāsurān |</l>
<l xml:id="HV_App.I,42.418">prajāpatīn bhuvanasṛjo nabho bhuvaḥ @</l>
<l xml:id="HV_App.I,42.419">kriyā makhān atha kṛtavān girīṃś ca saḥ ||</l>
<note>Colophon</note>

<milestone unit="speaker" n="vaiśaṃpāyana uvāca"/>
<l xml:id="HV_App.I,42.420"><seg type="pāda" n="a">trayāṇām api lokānām</seg> <seg type="pāda" n="b">ādityānāṃ ca bhārata</seg> /</l>

<l xml:id="HV_App.I,42.421"><seg type="pāda" n="a">cakāra śakraṃ rājānam</seg> <seg type="pāda" n="b">ādityasamatejasam</seg> //</l>

<l xml:id="HV_App.I,42.422"><seg type="pāda" n="a">sa vajrī kavacī jiṣṇur</seg> <seg type="pāda" n="b">adityām abhijajñivān</seg> /</l>

<l xml:id="HV_App.I,42.423"><seg type="pāda" n="a">smṛtīsahāyo dyutimān</seg> <seg type="pāda" n="b">yathā so 'dhvaryubhiḥ stutaḥ</seg> //</l>

<l xml:id="HV_App.I,42.424"><seg type="pāda" n="a">jātamātro 'tha bhagavān</seg> <seg type="pāda" n="b">adityā sa kuśair vṛtah</seg> /</l>

<l xml:id="HV_App.I,42.425"><seg type="pāda" n="a">tadāprabhṛti deveśaḥ</seg> <seg type="pāda" n="b">kauśikatvam upāgataḥ</seg> //</l>

<l xml:id="HV_App.I,42.426"><seg type="pāda" n="a">abhiṣicyādhirājye tu</seg> <seg type="pāda" n="b">sahasrākṣaṃ puraṃdaram</seg> /</l>

<l xml:id="HV_App.I,42.427"><seg type="pāda" n="a">brahmā krameṇa rājyāni</seg> <seg type="pāda" n="b">vyādeṣṭum upacakrame</seg> //</l>

<l xml:id="HV_App.I,42.428"><seg type="pāda" n="a">yajñānāṃ tapasāṃ caiva</seg> <seg type="pāda" n="b">nakṣatragrahayos tathā</seg> /</l>

<l xml:id="HV_App.I,42.429"><seg type="pāda" n="a">dvijānām oṣadhīnāṃ ca</seg> <seg type="pāda" n="b">somaṃ rājye 'bhyaṣecayat</seg> //</l>

<l xml:id="HV_App.I,42.430"><seg type="pāda" n="a">dakṣaṃ prajāpatīnāṃ tu</seg> <seg type="pāda" n="b">ambhasāṃ varuṇaṃ patim</seg> /</l>

<l xml:id="HV_App.I,42.431"><seg type="pāda" n="a">pitṝṇāṃ sarvanidhanaṃ</seg> <seg type="pāda" n="b">kālaṃ vaiśvānaraprabham</seg> //</l>

<note>k: V1 ins. :k</note>
<l xml:id="**HV_App.I,42.431**25:1"><seg type="pāda" n="a">gandharvāṇāṃ ca sarveṣāṃ</seg> <seg type="pāda" n="b">mahādevaḥ kṛtaḥ prabhuḥ</seg> /</l>

<l xml:id="HV_App.I,42.432"><seg type="pāda" n="a">gandharvāṇāṃ ca sarveṣāṃ</seg> <seg type="pāda" n="b">bhūtānāṃ ca śarīriṇām</seg> /</l>

<l xml:id="HV_App.I,42.433"><seg type="pāda" n="a">śabdakālabalānāṃ ca</seg> <seg type="pāda" n="b">vāyur īśas tadā kṛtaḥ</seg> //</l>

<l xml:id="HV_App.I,42.434"><seg type="pāda" n="a">sarvabhūtapiśācānāṃ</seg> <seg type="pāda" n="b">mātṝṇāṃ ca gavāṃ tathā</seg> /</l>

<l xml:id="HV_App.I,42.435"><seg type="pāda" n="a">unmādagraharogāṇāṃ</seg> <seg type="pāda" n="b">vyādhīnām ītināṃ tathā</seg> //</l>

<l xml:id="HV_App.I,42.436"><seg type="pāda" n="a">pretānāṃ caiva sarveṣāṃ</seg> <seg type="pāda" n="b">mahādevaḥ kṛtaḥ prabhuḥ</seg> /</l>

<l xml:id="HV_App.I,42.437"><seg type="pāda" n="a">yakṣāṇāṃ rākṣasānāṃ ca</seg> <seg type="pāda" n="b">guhyakānāṃ dhanasya ca</seg> //</l>

<l xml:id="HV_App.I,42.438"><seg type="pāda" n="a">ratnānāṃ caiva sarveṣāṃ</seg> <seg type="pāda" n="b">kṛto vaiśravaṇaḥ prabhuḥ</seg> /</l>

<l xml:id="HV_App.I,42.439"><seg type="pāda" n="a">sarveṣāṃ daṃṣṭriṇāṃ śeṣo</seg> <seg type="pāda" n="b">nāgānām atha vāsukiḥ</seg> /</l>

<l xml:id="HV_App.I,42.440"><seg type="pāda" n="a">sarīsṛṣāṇāṃ sarveṣāṃ</seg> <seg type="pāda" n="b">prabhur vai takṣakaḥ kṛtaḥ</seg> //</l>

<l xml:id="HV_App.I,42.441"><seg type="pāda" n="a">sāgarāṇāṃ nadīnāṃ ca</seg> <seg type="pāda" n="b">meghānāṃ varṣitasya ca</seg> /</l>

<l xml:id="HV_App.I,42.442"><seg type="pāda" n="a">ādityānām avarajaḥ</seg> <seg type="pāda" n="b">parjanyo 'dhipatiḥ kṛtaḥ</seg> //</l>

<l xml:id="HV_App.I,42.443"><seg type="pāda" n="a">gandharvāṇām adhipatiṃ</seg> <seg type="pāda" n="b">cakre citrarathaṃ prabhum</seg> /</l>

<l xml:id="HV_App.I,42.444"><seg type="pāda" n="a">sarvāpsarogaṇānāṃ ca</seg> <seg type="pāda" n="b">kāmadevaḥ kṛtaḥ prabhuḥ</seg> //</l>

<l xml:id="HV_App.I,42.445"><seg type="pāda" n="a">catuṣpadānāṃ sarveṣāṃ</seg> <seg type="pāda" n="b">vāhanānāṃ ca sarvaśaḥ</seg> /</l>

<l xml:id="HV_App.I,42.446"><seg type="pāda" n="a">maheśvaradhvajaḥ śrīmān</seg> <seg type="pāda" n="b">govṛṣo 'dhipatiḥ kṛtaḥ</seg> //</l>

<l xml:id="HV_App.I,42.447"><seg type="pāda" n="a">daityānāṃ ca mahātejā</seg> <seg type="pāda" n="b">hiraṇyākṣaḥ prabhuḥ kṛtaḥ</seg> /</l>

<l xml:id="HV_App.I,42.448"><seg type="pāda" n="a">dānavānāṃ ca sarveṣām</seg> <seg type="pāda" n="b">anīkānāṃ tathaiva ca</seg> //</l>

<l xml:id="HV_App.I,42.449"><seg type="pāda" n="a">vipracittaḥ prathamajas</seg> <seg type="pāda" n="b">teṣāṃ rājye 'bhiṣecitaḥ</seg> /</l>

<l xml:id="HV_App.I,42.450"><seg type="pāda" n="a">hiraṇyakaśipuś caiva</seg> <seg type="pāda" n="b">yauvarājye 'bhiṣecitaḥ</seg> //</l>

<l xml:id="HV_App.I,42.451"><seg type="pāda" n="a">gaṇānāṃ kālakeyānāṃ</seg> <seg type="pāda" n="b">mahākālaḥ kṛtaḥ prabhuḥ</seg> /</l>

<l xml:id="HV_App.I,42.452"><seg type="pāda" n="a">anāyuṣāyāḥ putrāṇāṃ</seg> <seg type="pāda" n="b">vṛtro rājā tadā kṛtaḥ</seg> //</l>

<note>k: K1 D4 ins. :k</note>
<l xml:id="**HV_App.I,42.452**26:1"><seg type="pāda" n="a">ādityasya vibhoḥ putro</seg> <seg type="pāda" n="b">dharmarājo mahāyaśāḥ</seg> /</l>

<l xml:id="HV_App.I,42.453"><seg type="pāda" n="a">siṃhikātanayo yas tu</seg> <seg type="pāda" n="b">rāhur nāma mahāgrahaḥ</seg> /</l>

<l xml:id="HV_App.I,42.454"><seg type="pāda" n="a">utpātānām anekānām</seg> <seg type="pāda" n="b">aśubhānāṃ patiḥ kṛtaḥ</seg> //</l>

<l xml:id="HV_App.I,42.455"><seg type="pāda" n="a">ṛtūnām atha sarveṣāṃ</seg> <seg type="pāda" n="b">yugānāṃ caiva bhārata</seg> /</l>

<l xml:id="HV_App.I,42.456"><seg type="pāda" n="a">pakṣāṇāṃ ca kṣapāṇāṃ ca</seg> <seg type="pāda" n="b">tathāhastithiparvaṇām</seg> //</l>

<l xml:id="HV_App.I,42.457"><seg type="pāda" n="a">kalākāṣṭhāmuhūrtānāṃ</seg> <seg type="pāda" n="b">gater ayanayos tathā</seg> /</l>

<l xml:id="HV_App.I,42.458"><seg type="pāda" n="a">kṛtaḥ saṃvatsaro rājā</seg> <seg type="pāda" n="b">yogasya gaṇitasya ca</seg> //</l>

<l xml:id="HV_App.I,42.459"><seg type="pāda" n="a">pakṣiṇām atha sarveṣāṃ</seg> <seg type="pāda" n="b">nāgānāṃ ca mahābalaḥ</seg> /</l>

<l xml:id="HV_App.I,42.460"><seg type="pāda" n="a">suparṇo bhogināṃ caiva</seg> <seg type="pāda" n="b">guruḍo 'dhipatiḥ kṛtaḥ</seg> //</l>

<l xml:id="HV_App.I,42.461"><seg type="pāda" n="a">aruṇo guruḍabhrātā</seg> <seg type="pāda" n="b">japāpuṣpacayaprabhaḥ</seg> /</l>

<note>k: Ñ2 Bombay Poona eds. G(ed.) ins. :k</note>
<l xml:id="**HV_App.I,42.461**27:1"><seg type="pāda" n="a">yogānāṃ caiva sarveṣāṃ</seg> <seg type="pāda" n="b">sādhyānām adhipaḥ kṛtaḥ</seg> //</l>

<l xml:id="**HV_App.I,42.461**27:2"><seg type="pāda" n="a">putro 'sya viratho nāma</seg> <seg type="pāda" n="b">kaśyapasya prajāpateḥ</seg> /</l>

<note>k: T2 G1.3-5 ins. after line 461, T1 after line 463 :k</note>
<l xml:id="**HV_App.I,42.461**28:1"><seg type="pāda" n="a">sārathye yojitaś cāsīt</seg> <seg type="pāda" n="b">sūryasyāmitatejasaḥ</seg> /</l>

<l xml:id="HV_App.I,42.462"><seg type="pāda" n="a">rājā prācyāṃ diśi tathā</seg> <seg type="pāda" n="b">vāsavo 'dhipatiḥ kṛtaḥ</seg> //</l>

<l xml:id="HV_App.I,42.463"><seg type="pāda" n="a">ādityasya vibhoḥ putro</seg> <seg type="pāda" n="b">dharmarājo mahāyaśāḥ</seg> /</l>

<l xml:id="HV_App.I,42.464"><seg type="pāda" n="a">dakṣiṇasyāṃ diśi yamo</seg> <seg type="pāda" n="b">mahendreṇābhisatkṛtaḥ</seg> //</l>

<l xml:id="HV_App.I,42.465"><seg type="pāda" n="a">kaśyapasyaurasaḥ putraḥ</seg> <seg type="pāda" n="b">salilāntargatas tathā</seg> /</l>

<l xml:id="HV_App.I,42.466"><seg type="pāda" n="a">amburāja iti khyātaḥ</seg> <seg type="pāda" n="b">pratīcyāṃ diśi pārthivaḥ</seg> //</l>

<l xml:id="HV_App.I,42.467"><seg type="pāda" n="a">pulastyaputro dyutimān</seg> <seg type="pāda" n="b">mahedrapratimaḥ prabhuḥ</seg> /</l>

<l xml:id="HV_App.I,42.468"><seg type="pāda" n="a">ekākṣaḥ piṅgalo nāma</seg> <seg type="pāda" n="b">saumyāyāṃ diśi pārthivaḥ</seg> //</l>

<l xml:id="HV_App.I,42.469"><seg type="pāda" n="a">evaṃ vibhajya rājyāni</seg> <seg type="pāda" n="b">svayaṃbhūr lokabhāvanaḥ</seg> /</l>

<l xml:id="HV_App.I,42.470"><seg type="pāda" n="a">lokāṃś ca tridive divyān</seg> <seg type="pāda" n="b">adadāt sa pṛthak pṛthak</seg> //</l>

<l xml:id="HV_App.I,42.471"><seg type="pāda" n="a">kasyacit sūryasaṃkāśān</seg> <seg type="pāda" n="b">kasyacid vahnisaṃnibhān</seg> /</l>

<l xml:id="HV_App.I,42.472"><seg type="pāda" n="a">kasyacid vidyududyotān</seg> <seg type="pāda" n="b">kasyacic candranirmalān</seg> //</l>

<l xml:id="HV_App.I,42.473"><seg type="pāda" n="a">nānāvarṇān kāmagamān</seg> <seg type="pāda" n="b">anekaśatayojanān</seg> /</l>

<l xml:id="HV_App.I,42.474"><seg type="pāda" n="a">satāṃ sukṛtināṃ lokān</seg> <seg type="pāda" n="b">pāpaduṣkṛtidurlabhān</seg> //</l>

<l xml:id="HV_App.I,42.475"><seg type="pāda" n="a">ye ca bhāsā vibhānty agre</seg> <seg type="pāda" n="b">saumyās tārāgaṇā iva</seg> /</l>

<l xml:id="HV_App.I,42.476"><seg type="pāda" n="a">ete sukṛtināṃ lokā</seg> <seg type="pāda" n="b">ye jātāḥ puṇyakarmiṇaḥ</seg> //</l>

<l xml:id="HV_App.I,42.477"><seg type="pāda" n="a">ye yajanti makhaiḥ puṇyaiḥ</seg> <seg type="pāda" n="b">samāptavaradakṣiṇaiḥ</seg> /</l>

<l xml:id="HV_App.I,42.478"><seg type="pāda" n="a">svadāraniratāḥ kṣāntā</seg> <seg type="pāda" n="b">ṛjavaḥ satyavādinaḥ</seg> //</l>

<l xml:id="HV_App.I,42.479"><seg type="pāda" n="a">dinānugrahakartāro</seg> <seg type="pāda" n="b">brāhmaṇā lobhavarjitāḥ</seg> /</l>

<l xml:id="HV_App.I,42.480"><seg type="pāda" n="a">te tyaktarajasaḥ śāntā</seg> <seg type="pāda" n="b">yānti tatra tapojjvalāḥ</seg> //</l>

<l xml:id="HV_App.I,42.481"><seg type="pāda" n="a">evaṃ niyujya tanayān</seg> <seg type="pāda" n="b">svayaṃ lokapitāmahaḥ</seg> /</l>

<l xml:id="HV_App.I,42.482"><seg type="pāda" n="a">puṣkaraṃ brahmasadanam</seg> <seg type="pāda" n="b">āruroha prajāpatiḥ</seg> //</l>

<l xml:id="HV_App.I,42.483"><seg type="pāda" n="a">sarve svayaṃbhudatteṣu</seg> <seg type="pāda" n="b">pālaneṣu divaukasaḥ</seg> /</l>

<l xml:id="HV_App.I,42.484"><seg type="pāda" n="a">remire sveṣu lokeṣu</seg> <seg type="pāda" n="b">mahendreṇābhipālitāḥ</seg> //</l>

<l xml:id="HV_App.I,42.485">svayaṃbhuvā śakrapuraḥsarāḥ surāḥ @</l>
<l xml:id="HV_App.I,42.486">kṛtā yathārhaṃ pratipālaneṣu te |</l>
<l xml:id="HV_App.I,42.487">yaśo divaṃ ca pratipedire śubhaṃ @</l>
<l xml:id="HV_App.I,42.488">mudaṃ ca jagmur makhabhāgabhojinaḥ ||</l>
<note>Colophon</note>

<milestone unit="speaker" n="vaiśaṃpāyana uvāca"/>
<l xml:id="HV_App.I,42.489"><seg type="pāda" n="a">kadācit tu sapakṣās te</seg> <seg type="pāda" n="b">parvatā dharaṇīdharāḥ</seg> /</l>

<l xml:id="HV_App.I,42.490"><seg type="pāda" n="a">prasthitā dharaṇīṃ tyaktvā</seg> <seg type="pāda" n="b">nūnaṃ tasyaiva māyayā</seg> //</l>

<l xml:id="HV_App.I,42.491"><seg type="pāda" n="a">tadāsurāṇāṃ nilayaṃ</seg> <seg type="pāda" n="b">hiraṇyākṣeṇa pālitam</seg> /</l>

<l xml:id="HV_App.I,42.492"><seg type="pāda" n="a">diśaṃ pratīcīm āgamya</seg> <seg type="pāda" n="b">hrade 'majjan yathā gajāḥ</seg> //</l>

<l xml:id="HV_App.I,42.493"><seg type="pāda" n="a">tatrāsurebhyaḥ śaṃsanta</seg> <seg type="pāda" n="b">ādhipatyaṃ surāśrayam</seg> /</l>

<l xml:id="HV_App.I,42.494"><seg type="pāda" n="a">tac chrutvāthāsurāḥ sarve</seg> <seg type="pāda" n="b">cakrur udyogam uttamam</seg> //</l>

<l xml:id="HV_App.I,42.495"><seg type="pāda" n="a">krūrāṃ ca buddhim atulāṃ</seg> <seg type="pāda" n="b">pṛthivīharaṇe ratāḥ</seg> /</l>

<l xml:id="HV_App.I,42.496"><seg type="pāda" n="a">āyudhāni ca sarvaṇi</seg> <seg type="pāda" n="b">jagṛhur bhīmavikramāḥ</seg> //</l>

<l xml:id="HV_App.I,42.497"><seg type="pāda" n="a">cakrāśanīṃs tathā khaḍgān</seg> <seg type="pāda" n="b">bhuśuṇḍīś ca dhanūṃṣi ca</seg> /</l>

<l xml:id="HV_App.I,42.498"><seg type="pāda" n="a">prāsān pāśāṃś ca śaktīś ca</seg> <seg type="pāda" n="b">musalāni gadās tathā</seg> //</l>

<l xml:id="HV_App.I,42.499"><seg type="pāda" n="a">kecit kavacinaḥ sajjā</seg> <seg type="pāda" n="b">mattān nāgān samāsthitāḥ</seg> /</l>

<l xml:id="HV_App.I,42.500"><seg type="pāda" n="a">kecid aśvarathān yuktā</seg> <seg type="pāda" n="b">apare 'śvā mahārathāḥ</seg> //</l>

<l xml:id="HV_App.I,42.501"><seg type="pāda" n="a">kecid uṣṭrāṃs tathā khaḍgān</seg> <seg type="pāda" n="b">mahiṣān gardabhān api</seg> /</l>

<l xml:id="HV_App.I,42.502"><seg type="pāda" n="a">svabāhubalam āsthāya</seg> <seg type="pāda" n="b">kecic cāpi padātayaḥ</seg> //</l>

<l xml:id="HV_App.I,42.503"><seg type="pāda" n="a">parivārya hiraṇyākṣaṃ</seg> <seg type="pāda" n="b">talabaddhāḥ patākinaḥ</seg> /</l>

<l xml:id="HV_App.I,42.504"><seg type="pāda" n="a">itaś cetaś ca niścerur</seg> <seg type="pāda" n="b">hṛṣṭāḥ sarve yuyutsavaḥ</seg> //</l>

<l xml:id="HV_App.I,42.505"><seg type="pāda" n="a">tato devagaṇāḥ paścāt</seg> <seg type="pāda" n="b">puraṃdarapurogamāḥ</seg> /</l>

<l xml:id="HV_App.I,42.506"><seg type="pāda" n="a">daityānāṃ viditodyogāś</seg> <seg type="pāda" n="b">cakrur udyogam uttamam</seg> //</l>

<l xml:id="HV_App.I,42.507"><seg type="pāda" n="a">mahatā caturaṅgeṇa</seg> <seg type="pāda" n="b">balena susamāhitāḥ</seg> /</l>

<l xml:id="HV_App.I,42.508"><seg type="pāda" n="a">baddhagodhāṅgulitrāṇās</seg> <seg type="pāda" n="b">tūṇavantaḥ samārgaṇāḥ</seg> //</l>

<l xml:id="HV_App.I,42.509"><seg type="pāda" n="a">ugrāyudhadharā devāḥ</seg> <seg type="pāda" n="b">sveṣv anīkeṣv avasthitāḥ</seg> /</l>

<l xml:id="HV_App.I,42.510"><seg type="pāda" n="a">airāvatagataṃ śakram</seg> <seg type="pāda" n="b">anvagacchanta pṛṣṭhataḥ</seg> //</l>

<l xml:id="HV_App.I,42.511"><seg type="pāda" n="a">tatas tūryaninādaiś ca</seg> <seg type="pāda" n="b">bherīṇāṃ ca mahāsvanaiḥ</seg> /</l>

<l xml:id="HV_App.I,42.512"><seg type="pāda" n="a">abhyadravad dhiraṇyākṣo</seg> <seg type="pāda" n="b">devarājaṃ puraṃdaram</seg> //</l>

<l xml:id="HV_App.I,42.513"><seg type="pāda" n="a">tīkṣṇaiḥ paraśunistriṃśair</seg> <seg type="pāda" n="b">gadātomaraśāktibhiḥ</seg> /</l>

<l xml:id="HV_App.I,42.514"><seg type="pāda" n="a">musalaiḥ paṭṭisaiś caiva</seg> <seg type="pāda" n="b">chādayām āsa vāsavam</seg> //</l>

<l xml:id="HV_App.I,42.515"><seg type="pāda" n="a">tato 'strabalavegena</seg> <seg type="pāda" n="b">sārciṣmatyaḥ sudāruṇāḥ</seg> /</l>

<l xml:id="HV_App.I,42.516"><seg type="pāda" n="a">ghorarūpā mahāvegā</seg> <seg type="pāda" n="b">nipetur bāṇavṛṣṭayaḥ</seg> //</l>

<l xml:id="HV_App.I,42.517"><seg type="pāda" n="a">śiṣṭāś ca daityā balinaḥ</seg> <seg type="pāda" n="b">śitadhārāparaśvadhaiḥ</seg> /</l>

<l xml:id="HV_App.I,42.518"><seg type="pāda" n="a">parighair āyasaiḥ khaḍgaiḥ</seg> <seg type="pāda" n="b">kṣepaṇīyaiś ca mudgaraiḥ</seg> //</l>

<l xml:id="HV_App.I,42.519"><seg type="pāda" n="a">gaṇḍaśailaiś ca vipulair</seg> <seg type="pāda" n="b">aśmabhiś cādrisaṃnibhaiḥ</seg> /</l>

<l xml:id="HV_App.I,42.520"><seg type="pāda" n="a">ghātanībhiś ca gurvībhiḥ</seg> <seg type="pāda" n="b">śataghnībhis tathaiva ca</seg> //</l>

<l xml:id="HV_App.I,42.521"><seg type="pāda" n="a">yugair yantraiś ca nirmuktair</seg> <seg type="pāda" n="b">argalaiś ca vidāraṇaiḥ</seg> /</l>

<l xml:id="HV_App.I,42.522"><seg type="pāda" n="a">sarvān devagaṇān daityāḥ</seg> <seg type="pāda" n="b">saṃnijaghnuḥ savāsavān</seg> //</l>

<l xml:id="HV_App.I,42.523"><seg type="pāda" n="a">dhūmrakeśaṃ hariśmaśruṃ</seg> <seg type="pāda" n="b">nānāpraharaṇāyudham</seg> /</l>

<l xml:id="HV_App.I,42.524"><seg type="pāda" n="a">raktasaṃdhyābhrasaṃkāśaṃ</seg> <seg type="pāda" n="b">kirīṭottamadhāriṇam</seg> //</l>

<l xml:id="HV_App.I,42.525"><seg type="pāda" n="a">nīlapītāmbaradharaṃ</seg> <seg type="pāda" n="b">sitodvṛttogradaṃṣṭriṇam</seg> /</l>

<l xml:id="HV_App.I,42.526"><seg type="pāda" n="a">ājānubāhuṃ haryakṣaṃ</seg> <seg type="pāda" n="b">vaidūryābharaṇojjvalam</seg> //</l>

<l xml:id="HV_App.I,42.527"><seg type="pāda" n="a">samudyatāyudhaṃ dṛṣṭvā</seg> <seg type="pāda" n="b">sarve devagaṇās tadā</seg> /</l>

<l xml:id="HV_App.I,42.528"><seg type="pāda" n="a">te hiraṇyākṣam asuraṃ</seg> <seg type="pāda" n="b">daityānām agrataḥ sthitam</seg> //</l>

<l xml:id="HV_App.I,42.529"><seg type="pāda" n="a">yugāntasamaye bhīmaṃ</seg> <seg type="pāda" n="b">sthitaṃ mṛtyum ivāgrataḥ</seg> /</l>

<l xml:id="HV_App.I,42.530"><seg type="pāda" n="a">pravivyathuḥ surāḥ sarve</seg> <seg type="pāda" n="b">tadā śakrapurogamāḥ</seg> //</l>

<l xml:id="HV_App.I,42.531"><seg type="pāda" n="a">dṛṣṭvāyāntaṃ hiraṇyākṣaṃ</seg> <seg type="pāda" n="b">mahādrim iva jaṅgamam</seg> /</l>

<l xml:id="HV_App.I,42.532"><seg type="pāda" n="a">devāḥ saṃvignamanasaḥ</seg> <seg type="pāda" n="b">pragṛhītaśarāsanāḥ</seg> /</l>

<l xml:id="HV_App.I,42.533"><seg type="pāda" n="a">sahasrākṣaṃ puraskṛtya</seg> <seg type="pāda" n="b">tasthuḥ saṃgrāmamūrdhani</seg> //</l>

<l xml:id="HV_App.I,42.534"><seg type="pāda" n="a">sā tu daityacamū reje</seg> <seg type="pāda" n="b">hiraṇyakavacojjvalā</seg> /</l>

<l xml:id="HV_App.I,42.535"><seg type="pāda" n="a">pravṛddhanakṣatragaṇā</seg> <seg type="pāda" n="b">śāradī dyaur ivāmalā</seg> //</l>

<l xml:id="HV_App.I,42.536"><seg type="pāda" n="a">te 'nyonyam abhisaṃpetuḥ</seg> <seg type="pāda" n="b">pātayantaḥ parasparam</seg> /</l>

<l xml:id="HV_App.I,42.537"><seg type="pāda" n="a">babhañjur bāhubhir bāhūn</seg> <seg type="pāda" n="b">dvaṃdvam anye yuyutsavaḥ</seg> /</l>

<l xml:id="HV_App.I,42.538"><seg type="pāda" n="a">gadānipātair bhagnāṅgā</seg> <seg type="pāda" n="b">bāṇaiś ca mathitorasaḥ</seg> //</l>

<l xml:id="HV_App.I,42.539"><seg type="pāda" n="a">vinipetuḥ pṛthak kecit</seg> <seg type="pāda" n="b">tathānye vijughūrṇire</seg> /</l>

<l xml:id="HV_App.I,42.540"><seg type="pāda" n="a">babhañjire rathān kecit</seg> <seg type="pāda" n="b">kecit saṃmṛditā rathaiḥ</seg> /</l>

<l xml:id="HV_App.I,42.541"><seg type="pāda" n="a">saṃbādham anye saṃprāptā</seg> <seg type="pāda" n="b">na śekuś calituṃ rathāḥ</seg> //</l>

<l xml:id="HV_App.I,42.542"><seg type="pāda" n="a">dānavendrabalaṃ tat tu</seg> <seg type="pāda" n="b">devānāṃ ca mahad balam</seg> /</l>

<l xml:id="HV_App.I,42.543"><seg type="pāda" n="a">anyonyaṃ bāṇavarṣeṇa</seg> <seg type="pāda" n="b">yuddhadurdinam ābabhau</seg> //</l>

<l xml:id="HV_App.I,42.544"><seg type="pāda" n="a">hiraṇyākṣaś ca balavān</seg> <seg type="pāda" n="b">kruddhaḥ sa ditinandanaḥ</seg> /</l>

<l xml:id="HV_App.I,42.545"><seg type="pāda" n="a">vyavardhata mahātejāḥ</seg> <seg type="pāda" n="b">samudra iva parvaṇi</seg> //</l>

<l xml:id="HV_App.I,42.546"><seg type="pāda" n="a">tasya kruddhasya sahasā</seg> <seg type="pāda" n="b">mukhān niścerur arciṣaḥ</seg> /</l>

<l xml:id="HV_App.I,42.547"><seg type="pāda" n="a">taiḥ sāgnidhūmapavanair</seg> <seg type="pāda" n="b">vyadahad devatāgaṇān</seg> //</l>

<l xml:id="HV_App.I,42.548"><seg type="pāda" n="a">śastrajālair bahuvidhair</seg> <seg type="pāda" n="b">dhanurbhiḥ parighair api</seg> /</l>

<l xml:id="HV_App.I,42.549"><seg type="pāda" n="a">divyam ākāśam āvavre</seg> <seg type="pāda" n="b">parvatair ucchritair iva</seg> //</l>

<l xml:id="HV_App.I,42.550"><seg type="pāda" n="a">bahubhiḥ śatranistriṃśaiś</seg> <seg type="pāda" n="b">chinnabhinnaśirorasaḥ</seg> /</l>

<l xml:id="HV_App.I,42.551"><seg type="pāda" n="a">na śekuś calituṃ devā</seg> <seg type="pāda" n="b">hiraṇyākṣārditā yudhi</seg> //</l>

<l xml:id="HV_App.I,42.552"><seg type="pāda" n="a">tena vitrāsitā devā</seg> <seg type="pāda" n="b">hiraṇyākṣeṇa saṃyuge</seg> /</l>

<l xml:id="HV_App.I,42.553"><seg type="pāda" n="a">na śekur yatnavanto 'pi</seg> <seg type="pāda" n="b">yatnaṃ kartuṃ vicetasaḥ</seg> //</l>

<l xml:id="HV_App.I,42.554"><seg type="pāda" n="a">tena śakraḥ sahasrākṣaḥ</seg> <seg type="pāda" n="b">stambhito 'streṇa dhīmatā</seg> /</l>

<l xml:id="HV_App.I,42.555"><seg type="pāda" n="a">airāvatagataḥ saṃkhye</seg> <seg type="pāda" n="b">nāśakac calituṃ bhayāt</seg> //</l>

<l xml:id="HV_App.I,42.556"><seg type="pāda" n="a">sarvāṃś ca devān akhilān</seg> <seg type="pāda" n="b">sa parājitya dānavaḥ</seg> /</l>

<l xml:id="HV_App.I,42.557"><seg type="pāda" n="a">stambhayitvā ca deveśam</seg> <seg type="pāda" n="b">ātmasthaṃ manyate jagat</seg> //</l>

<l xml:id="HV_App.I,42.558">satoyameghapratimogranisvanaṃ @</l>
<l xml:id="HV_App.I,42.559">prabhinnamātaṅgavilāsavikramam |</l>
<l xml:id="HV_App.I,42.560">dhanurvidhunvantam udāravarcasaṃ @</l>
<l xml:id="HV_App.I,42.561">tadāsurendraṃ dadṛśuḥ surāḥ sthitam ||</l>
<note>Colophon</note>

<milestone unit="speaker" n="vaiśaṃpāyana uvāca"/>
<l xml:id="HV_App.I,42.562"><seg type="pāda" n="a">niṣprayatne surapatau</seg> <seg type="pāda" n="b">dharṣiteṣu sureṣu ca</seg> /</l>

<l xml:id="HV_App.I,42.563"><seg type="pāda" n="a">hiraṇyākṣavadhe buddhiṃ</seg> <seg type="pāda" n="b">cakre cakragadādharaḥ</seg> //</l>

<l xml:id="HV_App.I,42.564"><seg type="pāda" n="a">vārāhaḥ parvato nāma</seg> <seg type="pāda" n="b">yaḥ pūrvaṃ samudāhṛtaḥ</seg> /</l>

<l xml:id="HV_App.I,42.565"><seg type="pāda" n="a">sa eṣa bhūtvā bhagavān</seg> <seg type="pāda" n="b">ājagāmāsurāntakṛt</seg> //</l>

<l xml:id="HV_App.I,42.566"><seg type="pāda" n="a">tataś candrapratīkāśaṃ</seg> <seg type="pāda" n="b">so 'gṛhṇāc chaṅkham uttamam</seg> /</l>

<l xml:id="HV_App.I,42.567"><seg type="pāda" n="a">sahasrāraṃ ca taccakraṃ</seg> <seg type="pāda" n="b">cakraparvatasaṃsthitam</seg> //</l>

<l xml:id="HV_App.I,42.568"><seg type="pāda" n="a">mahādevo mahābuddhir</seg> <seg type="pāda" n="b">mahāyogī maheśvaraḥ</seg> /</l>

<l xml:id="HV_App.I,42.569"><seg type="pāda" n="a">japyate yo 'maraiḥ sarvair</seg> <seg type="pāda" n="b">guhyair nāmabhir avyayaḥ</seg> //</l>

<l xml:id="HV_App.I,42.570"><seg type="pāda" n="a">sa ca sarvātmani śreṣṭhaḥ</seg> <seg type="pāda" n="b">sadbhir yaḥ sevyate sadā</seg> /</l>

<l xml:id="HV_App.I,42.571"><seg type="pāda" n="a">ijyate ca purāṇaiś ca</seg> <seg type="pāda" n="b">triloke lokabhāvanaḥ</seg> //</l>

<l xml:id="HV_App.I,42.572"><seg type="pāda" n="a">yo vaikuṇṭhaḥ surendrāṇām</seg> <seg type="pāda" n="b">ananto bhoginām api</seg> /</l>

<l xml:id="HV_App.I,42.573"><seg type="pāda" n="a">viṣṇur yo yogaviduṣāṃ</seg> <seg type="pāda" n="b">yo yajño yajñakarmaṇi</seg> //</l>

<l xml:id="HV_App.I,42.574"><seg type="pāda" n="a">makhe yasya prasādena</seg> <seg type="pāda" n="b">bhuvanasthā divaukasaḥ</seg> /</l>

<l xml:id="HV_App.I,42.575"><seg type="pāda" n="a">ājyaṃ maharṣibhir dattam</seg> <seg type="pāda" n="b">aśnuvanti tridhā hutam</seg> //</l>

<l xml:id="HV_App.I,42.576"><seg type="pāda" n="a">yo naidhano 'gnir daityānāṃ</seg> <seg type="pāda" n="b">yaḥ surāṇāṃ parā gatiḥ</seg> /</l>

<l xml:id="HV_App.I,42.577"><seg type="pāda" n="a">yaḥ pavitraṃ pavitrāṇāṃ</seg> <seg type="pāda" n="b">svayaṃbhor api yo vibhuḥ</seg> //</l>

<l xml:id="HV_App.I,42.578"><seg type="pāda" n="a">yasya cakrapraviṣṭāni</seg> <seg type="pāda" n="b">dānavānāṃ yuge yuge</seg> /</l>

<l xml:id="HV_App.I,42.579"><seg type="pāda" n="a">kulāny ākulatāṃ yānti</seg> <seg type="pāda" n="b">yāni dṛptāni vīryataḥ</seg> //</l>

<l xml:id="HV_App.I,42.580"><seg type="pāda" n="a">tato daityadravakaraṃ</seg> <seg type="pāda" n="b">paurāṇaṃ śaṅkham uttamam</seg> /</l>

<l xml:id="HV_App.I,42.581"><seg type="pāda" n="a">dadhmau prāṇena balavān</seg> <seg type="pāda" n="b">vikṣipan daityajīvitam</seg> //</l>

<l xml:id="HV_App.I,42.582"><seg type="pāda" n="a">śrutvā śaṅkhasvanaṃ ghoram</seg> <seg type="pāda" n="b">asurāṇāṃ bhayāvaham</seg> /</l>

<l xml:id="HV_App.I,42.583"><seg type="pāda" n="a">kṣubhitā dānavāḥ sarve</seg> <seg type="pāda" n="b">diśo daśa vilokayan</seg> //</l>

<l xml:id="HV_App.I,42.584"><seg type="pāda" n="a">tataḥ saṃraktanayano</seg> <seg type="pāda" n="b">hiraṇyākṣo mahasuraḥ</seg> /</l>

<l xml:id="HV_App.I,42.585"><seg type="pāda" n="a">ko 'yam ity abravīd roṣān</seg> <seg type="pāda" n="b">nārāyaṇam udaikṣata</seg> //</l>

<l xml:id="HV_App.I,42.586"><seg type="pāda" n="a">varāharūpiṇaṃ devaṃ</seg> <seg type="pāda" n="b">saṃsthitaṃ puruṣaṃ yathā</seg> /</l>

<l xml:id="HV_App.I,42.587"><seg type="pāda" n="a">śaṅkhacakrodyatakaraṃ</seg> <seg type="pāda" n="b">devānām ārtināśanam</seg> //</l>

<l xml:id="HV_App.I,42.588"><seg type="pāda" n="a">rarāja śaṅkhacakrābhyāṃ</seg> <seg type="pāda" n="b">tābhyām asurasūdanaḥ</seg> /</l>

<l xml:id="HV_App.I,42.589"><seg type="pāda" n="a">sūryācandramasor madhye</seg> <seg type="pāda" n="b">yathā nīlaḥ payodharaḥ</seg> //</l>

<l xml:id="HV_App.I,42.590"><seg type="pāda" n="a">tato 'suragaṇāḥ sarve</seg> <seg type="pāda" n="b">hiraṇyākṣapurogamāḥ</seg> /</l>

<l xml:id="HV_App.I,42.591"><seg type="pāda" n="a">udyatāyudhanistriṃśā</seg> <seg type="pāda" n="b">dṛṣṭvā devam upādravan</seg> //</l>

<l xml:id="HV_App.I,42.592"><seg type="pāda" n="a">pīḍyamāno 'tibalibhir</seg> <seg type="pāda" n="b">daityaiḥ sarvāyudhodyataiḥ</seg> /</l>

<l xml:id="HV_App.I,42.593"><seg type="pāda" n="a">na cacāla harir yuddhe</seg> <seg type="pāda" n="b">'kampamāna ivācalaḥ</seg> //</l>

<note>k: T1.2 G1.3.4 M2.4 ins. :k</note>
<l xml:id="**HV_App.I,42.593**29:1"><seg type="pāda" n="a">tataḥ kruddho hiraṇyākṣaḥ</seg> <seg type="pāda" n="b">provāca harim uddhataḥ</seg> /</l>

<l xml:id="**HV_App.I,42.593**29:2"><seg type="pāda" n="a">tiṣṭha tiṣṭha na me 'dya tvaṃ</seg> <seg type="pāda" n="b">mokṣyase sahajīvitaḥ</seg> //</l>

<l xml:id="HV_App.I,42.594"><seg type="pāda" n="a">tataḥ prajvalitāṃ śaktiṃ</seg> <seg type="pāda" n="b">varāhorasi dānavaḥ</seg> /</l>

<l xml:id="HV_App.I,42.595"><seg type="pāda" n="a">hiraṇyākṣo mahātejāḥ</seg> <seg type="pāda" n="b">pātayām āsa vīryavān</seg> /</l>

<l xml:id="HV_App.I,42.596"><seg type="pāda" n="a">tasyāḥ śaktyāḥ prahāreṇa</seg> <seg type="pāda" n="b">brahmā vismayam āgataḥ</seg> //</l>

<note>k: B D4 Bombay Poona eds. G(ed.) ins. :k</note>
<l xml:id="**HV_App.I,42.596**30:1"><seg type="pāda" n="a">samīpam āgatāṃ dṛṣṭvā</seg> <seg type="pāda" n="b">mahāśaktiṃ mahābalaḥ</seg> /</l>

<l xml:id="**HV_App.I,42.596**30:2"><seg type="pāda" n="a">huṃkāreṇaiva nirbhartsya</seg> <seg type="pāda" n="b">pātayām āsa bhūtale</seg> //</l>

<l xml:id="HV_App.I,42.597"><seg type="pāda" n="a">tasyāṃ pratihatāyāṃ tu</seg> <seg type="pāda" n="b">brahmā sādhv iti cābravīt</seg> /</l>

<l xml:id="HV_App.I,42.598"><seg type="pāda" n="a">yaḥ prabhuḥ sarvabhūtānāṃ</seg> <seg type="pāda" n="b">varāhas tena tāḍitaḥ</seg> //</l>

<note>k: T1.2 G1.3-5 M2.4 G(ed.) ins. :k</note>
<l xml:id="**HV_App.I,42.598**31:1"><seg type="pāda" n="a">tasyāṃ pratihatāyāṃ tu</seg> <seg type="pāda" n="b">hiraṇyākṣaḥ pratāpavān</seg> /</l>

<l xml:id="**HV_App.I,42.598**31:2"><seg type="pāda" n="a">āsādya dānavendras tu</seg> <seg type="pāda" n="b">talenāhatya keśavam</seg> /</l>

<l xml:id="**HV_App.I,42.598**31:3"><seg type="pāda" n="a">bāhubhyāṃ parijagrāha</seg> <seg type="pāda" n="b">siṃhanādaṃ samānadat</seg> //</l>

<l xml:id="**HV_App.I,42.598**31:4"><seg type="pāda" n="a">tataś ca bhagavān viṣṇur</seg> <seg type="pāda" n="b">durvijñeyagatiḥ prabhuḥ</seg> /</l>

<l xml:id="**HV_App.I,42.598**31:5"><seg type="pāda" n="a">bāhuyuddhaṃ samārebhe</seg> <seg type="pāda" n="b">daityaṃ prati mahābalam</seg> //</l>

<l xml:id="**HV_App.I,42.598**31:6"><seg type="pāda" n="a">mahāvarāhaṃ daityendro</seg> <seg type="pāda" n="b">muṣṭinā taṃ jaghāna ha</seg> //</l>

<l xml:id="**HV_App.I,42.598**31:7"><seg type="pāda" n="a">tayor yuddhaṃ mahac cāsīd</seg> <seg type="pāda" n="b">devadaityendrayos tadā</seg> /</l>

<l xml:id="**HV_App.I,42.598**31:8"><seg type="pāda" n="a">tayoḥ śabdo mahān āsīd</seg> <seg type="pāda" n="b">bāhvoḥ saṃkṣobhajas tadā</seg> //</l>

<l xml:id="**HV_App.I,42.598**31:9"><seg type="pāda" n="a">kṣubdhā devās tadā sarve</seg> <seg type="pāda" n="b">bhītās tatrāvatathire</seg> /</l>

<l xml:id="**HV_App.I,42.598**31:10"><seg type="pāda" n="a">svastīty uktvā munigaṇā</seg> <seg type="pāda" n="b">devadaityasamāgame</seg> //</l>

<l xml:id="**HV_App.I,42.598**31:11"><seg type="pāda" n="a">tasmin yuddhe mahāghore</seg> <seg type="pāda" n="b">sanakādyās tato harim</seg> /</l>

<l xml:id="**HV_App.I,42.598**31:12"><seg type="pāda" n="a">tuṣṭuvuḥ puṇḍarīkākṣaṃ</seg> <seg type="pāda" n="b">vārāhaṃ vapur āsthitam</seg> //</l>

<l xml:id="**HV_App.I,42.598**31:13">jaya prapannārtihara prabho hare @</l>
<l xml:id="**HV_App.I,42.598**31:14">jayasva govinda nanātanātman |</l>
<l xml:id="**HV_App.I,42.598**31:15">jayādideveśa jayāmareśa @</l>
<l xml:id="**HV_App.I,42.598**31:16">jayasva deva tripurārisaṃstuta ||</l>
<l xml:id="**HV_App.I,42.598**31:17">namo namo deva mahāmate hare @</l>
<l xml:id="**HV_App.I,42.598**31:18">mahāvarāhāya namo 'stu bhūyaḥ |</l>
<l xml:id="**HV_App.I,42.598**31:19">namaḥ samasteśa varāharūpiṇe @</l>
<l xml:id="**HV_App.I,42.598**31:20">janārdanāya prabhaviṣṇave namaḥ ||</l>
<l xml:id="**HV_App.I,42.598**31:21">namo vareṇyāya varāya deva @</l>
<l xml:id="**HV_App.I,42.598**31:22">trivikramāyādivarāharūpiṇe |</l>
<l xml:id="**HV_App.I,42.598**31:23">namo namo bhūpavilāsavikrama @</l>
<l xml:id="**HV_App.I,42.598**31:24">prabho hare deva sanātanāya ||</l>
<l xml:id="**HV_App.I,42.598**31:25">acintyarūpāya hiraṇyaretase @</l>
<l xml:id="**HV_App.I,42.598**31:26">vināśakartre kṣitipālanāya |</l>
<l xml:id="**HV_App.I,42.598**31:27">natāḥ sma devaṃ varadaṃ vareṇyaṃ @</l>
<l xml:id="**HV_App.I,42.598**31:28">natāḥ sma viṣṇo niyatā janārdana ||</l>
<l xml:id="**HV_App.I,42.598**31:29">natāḥ sma śaṅkhārigadāsidhāriṇe @</l>
<l xml:id="**HV_App.I,42.598**31:30">natāḥ sma śārṅgāyudha devadeva ||</l>
<l xml:id="**HV_App.I,42.598**31:31"><seg type="pāda" n="a">kṛṣṇa kṛṣṇa hṛṣīkeśa</seg> <seg type="pāda" n="b">devadeva sanātana</seg> /</l>

<l xml:id="**HV_App.I,42.598**31:32"><seg type="pāda" n="a">nārāyana purāṇātman</seg> <seg type="pāda" n="b">yogidhyeya jagatpate</seg> //</l>

<l xml:id="**HV_App.I,42.598**31:33"><seg type="pāda" n="a">jahīmaṃ dānavaṃ viṣṇo</seg> <seg type="pāda" n="b">cakreṇa madhusūdana</seg> /</l>

<l xml:id="**HV_App.I,42.598**31:34"><seg type="pāda" n="a">nirvighnāḥ santu lokāś ca</seg> <seg type="pāda" n="b">dānavasya vadhād dhare</seg> //</l>

<l xml:id="**HV_App.I,42.598**31:35"><seg type="pāda" n="a">ete devā namasyanti</seg> <seg type="pāda" n="b">bhītās tvāṃ śaraṇaṃ gatāḥ</seg> /</l>

<l xml:id="**HV_App.I,42.598**31:36"><seg type="pāda" n="a">jahi kṣipraṃ durātmānaṃ</seg> <seg type="pāda" n="b">viprāṇāṃ bhayavardhanam</seg> //</l>

<l xml:id="**HV_App.I,42.598**31:37"><seg type="pāda" n="a">ity uktvā te munivarā</seg> <seg type="pāda" n="b">vācam āyamya saṃsthitāḥ</seg> /</l>

<l xml:id="**HV_App.I,42.598**31:38"><seg type="pāda" n="a">devāś ca munayaś caiva</seg> <seg type="pāda" n="b">saṃsthitā bhayaviklavāḥ</seg> //</l>

<note>Colophon</note>

<milestone unit="speaker" n="vaiśaṃpāyana uvāca"/>
<l xml:id="**HV_App.I,42.598**31:39"><seg type="pāda" n="a">evaṃ stuto jagannātho</seg> <seg type="pāda" n="b">vavṛdhe viṣṇur avyayaḥ</seg> /</l>

<l xml:id="**HV_App.I,42.598**31:40"><seg type="pāda" n="a">dānavasya karaṃ gṛhya</seg> <seg type="pāda" n="b">balād daṇḍam ivāyasam</seg> //</l>

<l xml:id="**HV_App.I,42.598**31:41"><seg type="pāda" n="a">mahāvarāho bhagavān</seg> <seg type="pāda" n="b">nanāda bahuśas tadā</seg> /</l>

<l xml:id="**HV_App.I,42.598**31:42"><seg type="pāda" n="a">paribabhrāma sahasā</seg> <seg type="pāda" n="b">bhrāmayaṃs taṃ mahāsuram</seg> /</l>

<l xml:id="**HV_App.I,42.598**31:43"><seg type="pāda" n="a">tayoś caṭacaṭāśabdaḥ</seg> <seg type="pāda" n="b">prādur āsīt samantataḥ</seg> //</l>

<l xml:id="**HV_App.I,42.598**31:44">mahāvarāhaḥ sahasā tadā hariḥ @</l>
<l xml:id="**HV_App.I,42.598**31:45">samānadan bhīmam atīva hṛṣṭaḥ |</l>
<l xml:id="**HV_App.I,42.598**31:46">vighūrṇayan lokam imaṃ sasāgaram @</l>
<l xml:id="**HV_App.I,42.598**31:47">surāribhītiṃ vidadhan sanātanaḥ ||</l>
<l xml:id="**HV_App.I,42.598**31:48">tato hiraṇyākṣamahāsuraḥ krudhā @</l>
<l xml:id="**HV_App.I,42.598**31:49">nanāda bhūyo 'pi tato balāt sa tam |</l>
<l xml:id="**HV_App.I,42.598**31:50">vighūrṇayām āsa diśaḥ samagrāḥ @</l>
<l xml:id="**HV_App.I,42.598**31:51">sasāgarāḥ sāgarapattanās tadā ||</l>
<l xml:id="**HV_App.I,42.598**31:52">tayos tadā śabda udāranisvanaḥ @</l>
<l xml:id="**HV_App.I,42.598**31:53">sa pūrayām āsa tathaiva rodasī |</l>
<l xml:id="**HV_App.I,42.598**31:54">susaṃmitaḥ so 'tha mahāraṇe tadā @</l>
<l xml:id="**HV_App.I,42.598**31:55">guhāś ca sarvāḥ praviveśa parvatān ||</l>
<l xml:id="**HV_App.I,42.598**31:56">te parvatāś cāpi tathā vineduḥ @</l>
<l xml:id="**HV_App.I,42.598**31:57">śabdena tena prasabhaṃ samāyutāḥ |</l>
<l xml:id="**HV_App.I,42.598**31:58">mahāvarāhaḥ sphuṭatīkṣṇadaṃṣṭravān @</l>
<l xml:id="**HV_App.I,42.598**31:59">dadaṃśa daityaṃ samare mahāmatim ||</l>
<l xml:id="**HV_App.I,42.598**31:60">muṣṭiprahāreṇa ca daityasattamaṃ @</l>
<l xml:id="**HV_App.I,42.598**31:61">jaghāṇa viṣṇuḥ suralokasatkṛtaḥ |</l>
<l xml:id="**HV_App.I,42.598**31:62">sa daityarājo 'tha mahāvarāhaṃ @</l>
<l xml:id="**HV_App.I,42.598**31:63">jaghāna vīraḥ prasabhaṃ balād balī ||</l>
<l xml:id="**HV_App.I,42.598**31:64">stanāntare muṣṭibhir āttasāyakas @</l>
<l xml:id="**HV_App.I,42.598**31:65">tatāna vṛṣṭiṃ punar eva vakṣasi |</l>
<l xml:id="**HV_App.I,42.598**31:66">mahāvarāhasya ca pādasaṃbhramaṃ @</l>
<l xml:id="**HV_App.I,42.598**31:67">soḍhuṃ na śaktā kila bhūtadhāriṇī ||</l>
<l xml:id="**HV_App.I,42.598**31:68">nanāda duḥkhād bahuśaḥ sasāgarā @</l>
<l xml:id="**HV_App.I,42.598**31:69">sādridrumā parvatakandarāntarā |</l>
<l xml:id="**HV_App.I,42.598**31:70">tathaiva daityasya ca pādapātanam @</l>
<l xml:id="**HV_App.I,42.598**31:71">soḍhuṃ pravīṇā yudhi viṣṇusaṃgrahāt ||</l>
<l xml:id="**HV_App.I,42.598**31:72">tayoḥ śarīre sahasā prasusruvū @</l>
<l xml:id="**HV_App.I,42.598**31:73">raktāni māṃsāni bahūni cāsakṛt |</l>
<l xml:id="**HV_App.I,42.598**31:74">asthīni majjāś ca babhūvur anyataḥ @</l>
<l xml:id="**HV_App.I,42.598**31:75">kṣiteḥ sthalaṃ śoṇitakardamaṃ kṛtam ||</l>
<l xml:id="**HV_App.I,42.598**31:76"><seg type="pāda" n="a">evaṃ bahūni yuddhāni</seg> <seg type="pāda" n="b">kṛtvā tau devadānavau</seg> /</l>

<l xml:id="**HV_App.I,42.598**31:77"><seg type="pāda" n="a">pīḍāṃ nāvāpatus tatra</seg> <seg type="pāda" n="b">devadaityasamāgame</seg> //</l>

<l xml:id="**HV_App.I,42.598**31:78"><seg type="pāda" n="a">niśceṣṭaṃ ca jagat sarvaṃ</seg> <seg type="pāda" n="b">prādur āsīt samantataḥ</seg> /</l>

<l xml:id="**HV_App.I,42.598**31:79"><seg type="pāda" n="a">evaṃ saṃkrīḍya bahudhā</seg> <seg type="pāda" n="b">daityaṃ hantuṃ mano dadhe</seg> //</l>

<l xml:id="**HV_App.I,42.598**31:80"><seg type="pāda" n="a">tataś cakraṃ samādatta</seg> <seg type="pāda" n="b">sahasrāraṃ mahādyutiḥ</seg> /</l>

<l xml:id="**HV_App.I,42.598**31:81"><seg type="pāda" n="a">cikṣeporasi daityasya</seg> <seg type="pāda" n="b">vinadan bahuśo hariḥ</seg> //</l>

<l xml:id="HV_App.I,42.599"><seg type="pāda" n="a">tato bhagavatā cakram</seg> <seg type="pāda" n="b">āvidhyād ity asaṃnibham</seg> /</l>

<l xml:id="HV_App.I,42.600"><seg type="pāda" n="a">pātitaṃ dānavendrasya</seg> <seg type="pāda" n="b">śirasy uttamatejasaḥ</seg> //</l>

<l xml:id="HV_App.I,42.601"><seg type="pāda" n="a">tataḥ sthitasyaiva śiras</seg> <seg type="pāda" n="b">tasya bhūmau papāta ha</seg> /</l>

<l xml:id="HV_App.I,42.602"><seg type="pāda" n="a">daityendrasyāśanihataṃ</seg> <seg type="pāda" n="b">meruśṛṅgam ivottamam</seg> //</l>

<l xml:id="HV_App.I,42.603"><seg type="pāda" n="a">hiraṇyākṣe hate daitye</seg> <seg type="pāda" n="b">ye śeṣās tatra dānavāḥ</seg> /</l>

<l xml:id="HV_App.I,42.604"><seg type="pāda" n="a">sarve tasya bhayatrastā</seg> <seg type="pāda" n="b">jagmur ārtā diśo daśa</seg> //</l>

<l xml:id="HV_App.I,42.605">sa sarvalokāpraticakracakro @</l>
<l xml:id="HV_App.I,42.606">mahāhaveṣv apratimogracakraḥ |</l>
<l xml:id="HV_App.I,42.607">babhau varāho yudhi cakrapāṇiḥ @</l>
<l xml:id="HV_App.I,42.608">kālo yugānteṣv iva daṇḍapāṇiḥ ||</l>
<note>Colophon</note>

<milestone unit="speaker" n="vaiśaṃpāyana uvāca"/>
<l xml:id="HV_App.I,42.609"><seg type="pāda" n="a">vidrāvya tu raṇe sarvān</seg> <seg type="pāda" n="b">asurān puruṣottamaḥ</seg> /</l>

<l xml:id="HV_App.I,42.610"><seg type="pāda" n="a">mumoca tatra baddhāṃs tān</seg> <seg type="pāda" n="b">puraṃdaramukhān surān</seg> //</l>

<l xml:id="HV_App.I,42.611"><seg type="pāda" n="a">tataḥ prakṛtim āpannāḥ</seg> <seg type="pāda" n="b">sarve devagaṇās tadā</seg> /</l>

<l xml:id="HV_App.I,42.612"><seg type="pāda" n="a">puraṃdaraṃ puraskṛtya</seg> <seg type="pāda" n="b">nārāyaṇam upasthitāḥ</seg> //</l>

<note>k: B2 D3 ins. :k</note>
<l xml:id="**HV_App.I,42.612**32:1"><seg type="pāda" n="a">kṛtāñjalipuṭāḥ procur</seg> <seg type="pāda" n="b">jagatīpatim īśvaram</seg> /</l>


<milestone unit="speaker" n="vaiśaṃpāyana uvāca"/>
<note>k: here ends 9420.612*32 :k</note>

<milestone unit="speaker" n="devā ūcuḥ"/>
<l xml:id="HV_App.I,42.613"><seg type="pāda" n="a">tvatprasādena bhagavaṃs</seg> <seg type="pāda" n="b">tava bāhubalena ca</seg> /</l>

<note>k: D6 T1.2 G1.3-5 M2.4 ins. after the ref. :k</note>
<l xml:id="**HV_App.I,42.613**33:1"><seg type="pāda" n="a">natāḥ sma devadeveśa</seg> <seg type="pāda" n="b">tvāṃ vayaṃ śaraṇaṃ gatāḥ</seg> /</l>

<l xml:id="**HV_App.I,42.613**33:2"><seg type="pāda" n="a">natāḥ sma viṣṇuṃ sakalaṃ</seg> <seg type="pāda" n="b">niṣkalaṃ bhūtabhāvanam</seg> //</l>

<l xml:id="**HV_App.I,42.613**33:3"><seg type="pāda" n="a">natāḥ sma viṣṇuṃ deveśaṃ</seg> <seg type="pāda" n="b">śaṅkhacakragadādharam</seg> /</l>

<l xml:id="**HV_App.I,42.613**33:4"><seg type="pāda" n="a">natāḥ sma bhūtabhavyeśam</seg> <seg type="pāda" n="b">īḍyam ādiguruṃ harim</seg> //</l>

<l xml:id="**HV_App.I,42.613**33:5"><seg type="pāda" n="a">natāḥ sma varuṇaṃ devam</seg> <seg type="pāda" n="b">arcitaṃ bhuvaneśvaram</seg> /</l>

<l xml:id="**HV_App.I,42.613**33:6"><seg type="pāda" n="a">natāḥ sma pretādhipatiṃ</seg> <seg type="pāda" n="b">kuberaṃ devasattamam</seg> //</l>

<l xml:id="**HV_App.I,42.613**33:7"><seg type="pāda" n="a">namas tubhyaṃ jagannātha</seg> <seg type="pāda" n="b">sanātana jagatpate</seg> /</l>

<l xml:id="**HV_App.I,42.613**33:8"><seg type="pāda" n="a">namaḥ sarvātmane tubhyaṃ</seg> <seg type="pāda" n="b">sarvakartre namo namaḥ</seg> //</l>

<l xml:id="**HV_App.I,42.613**33:9"><seg type="pāda" n="a">nama ādyāya bījāya</seg> <seg type="pāda" n="b">pradhānāya jagatpate</seg> /</l>

<l xml:id="**HV_App.I,42.613**33:10"><seg type="pāda" n="a">namaḥ sraṣṭe namo hartre</seg> <seg type="pāda" n="b">namaḥ kartre jagatpate</seg> /</l>

<l xml:id="**HV_App.I,42.613**33:11"><seg type="pāda" n="a">namo goptre jagannātha</seg> <seg type="pāda" n="b">namaḥ sthātre namo namaḥ</seg> //</l>

<l xml:id="**HV_App.I,42.613**33:12"><seg type="pāda" n="a">yaṃ prāpya na nivartante</seg> <seg type="pāda" n="b">yogino yatacetasaḥ</seg> /</l>

<l xml:id="**HV_App.I,42.613**33:13"><seg type="pāda" n="a">tasmai tubhyaṃ pradhānātman</seg> <seg type="pāda" n="b">sarvāya jagataḥ pate</seg> //</l>

<l xml:id="**HV_App.I,42.613**33:14"><seg type="pāda" n="a">sarveśa bhūtabhavyeśa</seg> <seg type="pāda" n="b">sarvalokanamaskṛta</seg> /</l>

<l xml:id="**HV_App.I,42.613**33:15"><seg type="pāda" n="a">prasīda devadeveśa</seg> <seg type="pāda" n="b">bhaktānām abhayaṃkara</seg> //</l>

<l xml:id="HV_App.I,42.614"><seg type="pāda" n="a">jīvāmo 'dya mahābāho</seg> <seg type="pāda" n="b">niṣkrāntāś cāntakānanāt</seg> //</l>

<l xml:id="HV_App.I,42.615"><seg type="pāda" n="a">tvacchāsanād dhi bhagavan</seg> <seg type="pāda" n="b">kiṃ kurvantv aditeḥ sutāḥ</seg> /</l>

<l xml:id="HV_App.I,42.616"><seg type="pāda" n="a">icchāmaḥ pādaśuśrūṣāṃ</seg> <seg type="pāda" n="b">tava kartuṃ sanātana</seg> //</l>

<l xml:id="HV_App.I,42.617"><seg type="pāda" n="a">tac chrutvā vacanaṃ teṣāṃ</seg> <seg type="pāda" n="b">puṇḍarīkanibhekṣaṇaḥ</seg> /</l>

<l xml:id="HV_App.I,42.618"><seg type="pāda" n="a">uvāca vacanaṃ devān</seg> <seg type="pāda" n="b">mudā yukto hatadviṣaḥ</seg> //</l>

<l xml:id="HV_App.I,42.619"><seg type="pāda" n="a">yo 'yaṃ sa bhavatāṃ loko</seg> <seg type="pāda" n="b">mayaiva vihitaḥ purā</seg> /</l>

<l xml:id="HV_App.I,42.620"><seg type="pāda" n="a">pālyatāṃ sa tu yatnena</seg> <seg type="pāda" n="b">prādhānyena kvacit kvacit</seg> //</l>

<l xml:id="HV_App.I,42.621"><seg type="pāda" n="a">aiśvaryaṃ pratipannāḥ stha</seg> <seg type="pāda" n="b">kratubhāgapuraskṛtam</seg> /</l>

<l xml:id="HV_App.I,42.622"><seg type="pāda" n="a">mayaiva pūrvaṃ nirdiṣṭo</seg> <seg type="pāda" n="b">niyogaḥ paripālyatām</seg> //</l>

<l xml:id="HV_App.I,42.623"><seg type="pāda" n="a">śakraṃ provāca bhagavān</seg> <seg type="pāda" n="b">vacanaṃ duṃdubhisvanaḥ</seg> /</l>

<l xml:id="HV_App.I,42.624"><seg type="pāda" n="a">idaṃ yathāvat kartavyaṃ</seg> <seg type="pāda" n="b">satsu cāsatsu ca tvayā</seg> //</l>

<l xml:id="HV_App.I,42.625"><seg type="pāda" n="a">gacchantu tapasā svargaṃ</seg> <seg type="pāda" n="b">munayaḥ saṃśitavratāḥ</seg> /</l>

<note>k: Ñ2 Dn Ds ins. :k</note>
<l xml:id="**HV_App.I,42.625**34:1"><seg type="pāda" n="a">tava lokaṃ suraśreṣṭha</seg> <seg type="pāda" n="b">sarvakāmadughaṃ sadā</seg> //</l>

<l xml:id="**HV_App.I,42.625**34:2"><seg type="pāda" n="a">yāyajūkāś ca ye kecid</seg> <seg type="pāda" n="b">brāhmaṇāḥ kṣatriyā viśaḥ</seg> /</l>

<l xml:id="**HV_App.I,42.625**34:3"><seg type="pāda" n="a">teṣāṃ kāmadughā lokāḥ</seg> <seg type="pāda" n="b">svargam ādimanoharāḥ</seg> //</l>

<l xml:id="HV_App.I,42.626"><seg type="pāda" n="a">yajñair iṣṭvā yāyajūkāḥ</seg> <seg type="pāda" n="b">phalaṃ te prāpnuvantu ca</seg> //</l>

<l xml:id="HV_App.I,42.627"><seg type="pāda" n="a">bhāvaḥ svadharmaśīlānām</seg> <seg type="pāda" n="b">abhāvaḥ pāpakarmaṇām</seg> /</l>

<l xml:id="HV_App.I,42.628"><seg type="pāda" n="a">santaḥ svargajitaḥ santu</seg> <seg type="pāda" n="b">sarvāśramanivāsinaḥ</seg> //</l>

<l xml:id="HV_App.I,42.629"><seg type="pāda" n="a">satyaśūrā dānaśūrā</seg> <seg type="pāda" n="b">raṇaśūrāś ca ye narāḥ</seg> /</l>

<l xml:id="HV_App.I,42.630"><seg type="pāda" n="a">te svargaphalam aśnantu</seg> <seg type="pāda" n="b">sadā ye cānasūyakāḥ</seg> //</l>

<l xml:id="HV_App.I,42.631"><seg type="pāda" n="a">aśraddadhānāḥ puruṣāḥ</seg> <seg type="pāda" n="b">kāmino 'rthaparāḥ śaṭhāḥ</seg> /</l>

<l xml:id="HV_App.I,42.632"><seg type="pāda" n="a">abrahmaṇyā nāstikāś ca</seg> <seg type="pāda" n="b">narakaṃ yāntu mānavāḥ</seg> //</l>

<note>k: T1.2 G1.3-5 M2.4 ins. :k</note>
<l xml:id="**HV_App.I,42.632**35:1"><seg type="pāda" n="a">yogino māṃ tu ye devaṃ</seg> <seg type="pāda" n="b">bhajante yogatatparāḥ</seg> /</l>

<l xml:id="**HV_App.I,42.632**35:2"><seg type="pāda" n="a">namaskāryās tvayā śakra</seg> <seg type="pāda" n="b">bhaktapravaṇacetasā</seg> //</l>

<l xml:id="**HV_App.I,42.632**35:3"><seg type="pāda" n="a">sadā māṃ dhyāhi deveśa</seg> <seg type="pāda" n="b">śreyas tava bhaviṣyati</seg> /</l>

<l xml:id="**HV_App.I,42.632**35:4"><seg type="pāda" n="a">matparo bhava deveśa</seg> <seg type="pāda" n="b">māṃ namaskuru yatnataḥ</seg> /</l>

<l xml:id="**HV_App.I,42.632**35:5"><seg type="pāda" n="a">idam eva paraṃ śreyo</seg> <seg type="pāda" n="b">nātra kāryā vicāraṇā</seg> //</l>

<l xml:id="HV_App.I,42.633"><seg type="pāda" n="a">etāvat kriyatāṃ vākyaṃ</seg> <seg type="pāda" n="b">mayoktaṃ tridaśeśvarāḥ</seg> /</l>

<l xml:id="HV_App.I,42.634"><seg type="pāda" n="a">tato mayi sthite sarvān</seg> <seg type="pāda" n="b">bādhiṣyante na cārayaḥ</seg> //</l>

<l xml:id="HV_App.I,42.635"><seg type="pāda" n="a">ity uktvāntarhito devaḥ</seg> <seg type="pāda" n="b">śaṅkhacakragadādharaḥ</seg> /</l>

<l xml:id="HV_App.I,42.636"><seg type="pāda" n="a">devatānāṃ ca sarveṣām</seg> <seg type="pāda" n="b">abhavad vismayo mahān</seg> //</l>

<l xml:id="HV_App.I,42.637"><seg type="pāda" n="a">etad atyadbhutaṃ dṛṣṭvā</seg> <seg type="pāda" n="b">varāhacaritaṃ surāḥ</seg> /</l>

<l xml:id="HV_App.I,42.638"><seg type="pāda" n="a">namaskṛtvā varāhāya</seg> <seg type="pāda" n="b">nākapṛṣṭham ito gatāḥ</seg> //</l>

<l xml:id="HV_App.I,42.639"><seg type="pāda" n="a">tataḥ svāny ādhipatyāni</seg> <seg type="pāda" n="b">pratipannāni daivataiḥ</seg> /</l>

<l xml:id="HV_App.I,42.640"><seg type="pāda" n="a">sarvalokādhipatye ca</seg> <seg type="pāda" n="b">pratiṣṭhāṃ vāsavo gataḥ</seg> /</l>

<l xml:id="HV_App.I,42.641"><seg type="pāda" n="a">vimuktā dānavagaṇaiḥ</seg> <seg type="pāda" n="b">prakṛtiṃ dharaṇī gatā</seg> //</l>

<l xml:id="HV_App.I,42.642"><seg type="pāda" n="a">sthairyahetor dharaṇyās tu</seg> <seg type="pāda" n="b">jñātvā cāgaskṛtān girīn</seg> /</l>

<l xml:id="HV_App.I,42.643"><seg type="pāda" n="a">sveṣu sthāneṣu saṃsthāpya</seg> <seg type="pāda" n="b">parvatānāṃ puraṃdaraḥ</seg> /</l>

<l xml:id="HV_App.I,42.644"><seg type="pāda" n="a">ciccheda bhagavān pakṣān</seg> <seg type="pāda" n="b">vajreṇa śataparvaṇā</seg> //</l>

<l xml:id="HV_App.I,42.645"><seg type="pāda" n="a">sarveṣām eva pakṣā vai</seg> <seg type="pāda" n="b">chinnāḥ śakreṇa dhīmatā</seg> /</l>

<l xml:id="HV_App.I,42.646"><seg type="pāda" n="a">ekaḥ sapakṣo mainākaḥ</seg> <seg type="pāda" n="b">surais tatsamayaḥ kṛtaḥ</seg> //</l>

<l xml:id="HV_App.I,42.647"><seg type="pāda" n="a">eṣa nārāyaṇasyādyaḥ</seg> <seg type="pāda" n="b">prādurbhāvo mahātmanaḥ</seg> /</l>

<l xml:id="HV_App.I,42.648"><seg type="pāda" n="a">vārāha iti viprendraiḥ</seg> <seg type="pāda" n="b">purāṇe parikīrtitaḥ</seg> //</l>

<l xml:id="HV_App.I,42.649"><seg type="pāda" n="a">kṛṣṇadvaipāyanamataṃ</seg> <seg type="pāda" n="b">nānāśrutisamāhitam</seg> /</l>

<l xml:id="HV_App.I,42.650"><seg type="pāda" n="a">nāśūcerna kṛtaghnāya</seg> <seg type="pāda" n="b">nṛśaṃsāya na kīrtayet</seg> //</l>

<note>k: Ñ2 Bombay Poona eds. G(ed.) ins. :k</note>
<l xml:id="**HV_App.I,42.650**36:1"><seg type="pāda" n="a">na kṣudrāya na nīcāya</seg> <seg type="pāda" n="b">na gurudveṣakāriṇe</seg> /</l>

<l xml:id="**HV_App.I,42.650**36:2"><seg type="pāda" n="a">nāśiṣyāya tathā rājan</seg> <seg type="pāda" n="b">na kṛtaghnāya caiva hi</seg> //</l>

<l xml:id="HV_App.I,42.651"><seg type="pāda" n="a">āyuṣkāmair yaśaskāmair</seg> <seg type="pāda" n="b">mahīkāmaiś ca mānavaiḥ</seg> /</l>

<l xml:id="HV_App.I,42.652"><seg type="pāda" n="a">jayaiṣibhiś ca śrotavyo</seg> <seg type="pāda" n="b">devānām eṣa vai jayaḥ</seg> //</l>

<l xml:id="HV_App.I,42.653"><seg type="pāda" n="a">purāṇo vedasaṃbaddhaḥ</seg> <seg type="pāda" n="b">śivaḥ svastyayano mahān</seg> /</l>

<l xml:id="HV_App.I,42.654"><seg type="pāda" n="a">pāvanaḥ sarvabhūtānāṃ</seg> <seg type="pāda" n="b">sāttviko vijayaṃkaraḥ</seg> //</l>

<l xml:id="HV_App.I,42.655"><seg type="pāda" n="a">eṣa kauravya tattvena</seg> <seg type="pāda" n="b">kathitas te 'nupūrvaśaḥ</seg> /</l>

<l xml:id="HV_App.I,42.656"><seg type="pāda" n="a">varāhasya naraśreṣṭha</seg> <seg type="pāda" n="b">prādurbhāvo mahātmanaḥ</seg> //</l>

<l xml:id="HV_App.I,42.657"><seg type="pāda" n="a">ye yajanti makhaiḥ puṇyair</seg> <seg type="pāda" n="b">daivatāni pitṝn api</seg> /</l>

<l xml:id="HV_App.I,42.658"><seg type="pāda" n="a">ātmānam ātmanā nityaṃ</seg> <seg type="pāda" n="b">viṣṇum eva yajanti te</seg> //</l>

<l xml:id="HV_App.I,42.659">lokāyanāya tridaśāyanāya @</l>
<l xml:id="HV_App.I,42.660">brahmāyanāyātmabhavāyanāya |</l>
<l xml:id="HV_App.I,42.661">nārāyaṇāyātmahitāyanāya @</l>
<l xml:id="HV_App.I,42.662">mahāvarāhāya namaskuruṣva ||</l>
<note>Colophon</note>

<note>h: HV (CE) App. 42A, transliterated by Horst Brinkhaus, proof--read by Horst Brinkhaus, version of May 15, 2001 :h</note>
<note>k: K Ñ1.2 V1.3 B D T1.2 G1.3-5 M2.4 cont. after Appendix I, No. 42 :k</note>

<milestone unit="speaker" n="vaiśaṃpāyana uvāca"/>
<l xml:id="HV_App.I,42A.1"><seg type="pāda" n="a">vārāha eṣa kathito</seg> <seg type="pāda" n="b">nārasiṃham ataḥ śṛṇu</seg> /</l>

<note>k: Before the ref., D6 T1 G3-5 ins. :k</note>

<milestone unit="speaker" n="janamejaya uvāca"/>
<l xml:id="**HV_App.I,42A.0**1:1"><seg type="pāda" n="a">vārāha eṣa kathito</seg> <seg type="pāda" n="b">nārasiṃham ataḥ param</seg> /</l>

<l xml:id="**HV_App.I,42A.0**1:2"><seg type="pāda" n="a">kathayasva mahābhāga</seg> <seg type="pāda" n="b">hiraṇyakaśipor vadham</seg> /</l>

<l xml:id="HV_App.I,42A.2"><seg type="pāda" n="a">yatra bhūtvā mṛgendreṇa</seg> <seg type="pāda" n="b">hiraṇyakaśipur hataḥ</seg> //</l>

<l xml:id="HV_App.I,42A.3"><seg type="pāda" n="a">purā kṛtayuge rājan</seg> <seg type="pāda" n="b">hiraṇyakaśipuḥ prabhuḥ</seg> /</l>

<l xml:id="HV_App.I,42A.4"><seg type="pāda" n="a">daityānām ādipuruṣaś</seg> <seg type="pāda" n="b">cakāra sumahattapaḥ</seg> //</l>

<l xml:id="HV_App.I,42A.5"><seg type="pāda" n="a">daśavarṣasahasrāṇi</seg> <seg type="pāda" n="b">śatāni daśa pañca ca</seg> /</l>

<l xml:id="HV_App.I,42A.6"><seg type="pāda" n="a">jalavāsī samabhavat</seg> <seg type="pāda" n="b">sthānamaunadhṛtavrataḥ</seg> //</l>

<l xml:id="HV_App.I,42A.7"><seg type="pāda" n="a">tataḥ śamadamābhyāṃ ca</seg> <seg type="pāda" n="b">brahmacaryeṇa caiva ha</seg> /</l>

<l xml:id="HV_App.I,42A.8"><seg type="pāda" n="a">brahmā prīto 'bhavat tasya</seg> <seg type="pāda" n="b">tapasā niyamena ca</seg> //</l>

<l xml:id="HV_App.I,42A.9"><seg type="pāda" n="a">tataḥ svayaṃbhūr bhagavān</seg> <seg type="pāda" n="b">svayam āgatya tatra ha</seg> /</l>

<l xml:id="HV_App.I,42A.10"><seg type="pāda" n="a">vimānenārkavarṇena</seg> <seg type="pāda" n="b">haṃsayuktena bhāsvatā</seg> //</l>

<l xml:id="HV_App.I,42A.11"><seg type="pāda" n="a">ādityair vasubhiḥ sādhyair</seg> <seg type="pāda" n="b">marudbhir daivataiḥ saha</seg> /</l>

<l xml:id="HV_App.I,42A.12"><seg type="pāda" n="a">rudrair viśvasahāyaiś ca</seg> <seg type="pāda" n="b">yakṣarākṣasakiṃnaraiḥ</seg> //</l>

<l xml:id="HV_App.I,42A.13"><seg type="pāda" n="a">digbhiś cāpi vidigbhiś ca</seg> <seg type="pāda" n="b">nadībhiḥ sāgarais tathā</seg> /</l>

<l xml:id="HV_App.I,42A.14"><seg type="pāda" n="a">nakṣatraiś ca muhūrtaiś ca</seg> <seg type="pāda" n="b">khecaraiś ca mahāgrahaiḥ</seg> //</l>

<l xml:id="HV_App.I,42A.15"><seg type="pāda" n="a">devair brahmarṣibhiḥ sārdhaṃ</seg> <seg type="pāda" n="b">siddhaiḥ saptarṣibhis tathā</seg> /</l>

<l xml:id="HV_App.I,42A.16"><seg type="pāda" n="a">rājarṣibhiḥ puṇyakṛdbhir</seg> <seg type="pāda" n="b">gandharvair apsarogaṇaiḥ</seg> //</l>

<l xml:id="HV_App.I,42A.17"><seg type="pāda" n="a">carācaraguruḥ śrīmān</seg> <seg type="pāda" n="b">vṛto devagaṇaiḥ saha</seg> /</l>

<l xml:id="HV_App.I,42A.18"><seg type="pāda" n="a">brahmā brahmavidāṃ śreṣṭho</seg> <seg type="pāda" n="b">daityaṃ vacanam abravīt</seg> //</l>

<l xml:id="HV_App.I,42A.19"><seg type="pāda" n="a">prīto 'smi tava bhaktasya</seg> <seg type="pāda" n="b">tapasānena suvrata</seg> /</l>

<l xml:id="HV_App.I,42A.20"><seg type="pāda" n="a">varaṃ varaya bhadraṃ te</seg> <seg type="pāda" n="b">yatheṣṭaṃ kāmam āpnuhi</seg> //</l>

<note>k: Ñ2 V1 B Dn Ds D6 ins. :k</note>
<l xml:id="**HV_App.I,42A.20**2:1"><seg type="pāda" n="a">tato hiraṇyakaśipuḥ</seg> <seg type="pāda" n="b">prītātmā dānavottamaḥ</seg> /</l>

<l xml:id="**HV_App.I,42A.20**2:2"><seg type="pāda" n="a">kṛtāñjalipuṭaḥ śrīmān</seg> <seg type="pāda" n="b">vacanaṃ cedam abravīt</seg> /</l>


<milestone unit="speaker" n="hiraṇyakaśipur uvāca"/>
<l xml:id="HV_App.I,42A.21"><seg type="pāda" n="a">na devāsuragandharvā</seg> <seg type="pāda" n="b">na yakṣoragarākṣasāḥ</seg> /</l>

<l xml:id="HV_App.I,42A.22"><seg type="pāda" n="a">na mānuṣāḥ piśācāś ca</seg> <seg type="pāda" n="b">nihanyur māṃ kathaṃcana</seg> //</l>

<l xml:id="HV_App.I,42A.23"><seg type="pāda" n="a">ṛṣayo naiva māṃ kruddhāḥ</seg> <seg type="pāda" n="b">sarvalokapitāmaha</seg> /</l>

<l xml:id="HV_App.I,42A.24"><seg type="pāda" n="a">śapeyus tapasā yuktā</seg> <seg type="pāda" n="b">vara eṣa vṛto mayā</seg> //</l>

<l xml:id="HV_App.I,42A.25"><seg type="pāda" n="a">na śastreṇa na cāstreṇa</seg> <seg type="pāda" n="b">giriṇā pādapena vā</seg> /</l>

<l xml:id="HV_App.I,42A.26"><seg type="pāda" n="a">na śuṣkeṇa na cārdreṇa</seg> <seg type="pāda" n="b">na cānyenāpi me vadhaḥ</seg> //</l>

<note>k: T1 G3.5 ins. :k</note>
<l xml:id="**HV_App.I,42A.26**3:1"><seg type="pāda" n="a">nākāśe vā na bhūmau vā</seg> <seg type="pāda" n="b">rātrau vā divase 'pi vā</seg> /</l>

<l xml:id="**HV_App.I,42A.26**3:2"><seg type="pāda" n="a">nāntardhāne bahir vāpi</seg> <seg type="pāda" n="b">syād vadho me pitāmaha</seg> /</l>

<l xml:id="**HV_App.I,42A.26**3:3"><seg type="pāda" n="a">paśubhir vā mṛgair na syāt</seg> <seg type="pāda" n="b">pakṣibhir vā sarīsṛpaiḥ</seg> /</l>

<note>k: T1 G3.5 cont., G4 ins. after line 30, M2.4 after line 26 :k</note>
<l xml:id="**HV_App.I,42A.26**4:1"><seg type="pāda" n="a">na kenacid bhaved brahman</seg> <seg type="pāda" n="b">mṛtyur me lokabhāvana</seg> /</l>

<l xml:id="HV_App.I,42A.27"><seg type="pāda" n="a">na svarge 'py atha pātāle</seg> <seg type="pāda" n="b">nākāśe nāvanisthale</seg> /</l>

<l xml:id="HV_App.I,42A.28"><seg type="pāda" n="a">na cābhyantararātryahnor</seg> <seg type="pāda" n="b">na cāpyanyena me vadhaḥ</seg> //</l>

<l xml:id="HV_App.I,42A.29"><seg type="pāda" n="a">pāṇiprahāreṇaikena</seg> <seg type="pāda" n="b">sabhṛtyabalavāhanam</seg> /</l>

<l xml:id="HV_App.I,42A.30"><seg type="pāda" n="a">yo māṃ nāśayituṃ śaktaḥ</seg> <seg type="pāda" n="b">sa me mṛtyur bhaviṣyati</seg> //</l>

<l xml:id="HV_App.I,42A.31"><seg type="pāda" n="a">bhaveyam aham evārkaḥ</seg> <seg type="pāda" n="b">somo vāyur hutāśanaḥ</seg> /</l>

<l xml:id="HV_App.I,42A.32"><seg type="pāda" n="a">salilaṃ cāntarikṣaṃ ca</seg> <seg type="pāda" n="b">nakṣatrāṇi diśo daśa</seg> //</l>

<l xml:id="HV_App.I,42A.33"><seg type="pāda" n="a">ahaṃ krodhaś ca kāmaś ca</seg> <seg type="pāda" n="b">varuṇo vāsavo yamaḥ</seg> /</l>

<l xml:id="HV_App.I,42A.34"><seg type="pāda" n="a">dhanadaś ca dhanādhyakṣo</seg> <seg type="pāda" n="b">yakṣaḥ kiṃpuruṣādhipaḥ</seg> //</l>

<l xml:id="HV_App.I,42A.35"><seg type="pāda" n="a">mūrtimanti ca divyāni</seg> <seg type="pāda" n="b">mamāstrāṇi mahāhave</seg> /</l>

<l xml:id="HV_App.I,42A.36"><seg type="pāda" n="a">upatiṣṭhantu deveśa</seg> <seg type="pāda" n="b">sarvalokapitāmaha</seg> //</l>

<note>k: T1 G3-5 ins. :k</note>
<l xml:id="**HV_App.I,42A.36**5:1"><seg type="pāda" n="a">dadāsi ced varān etān</seg> <seg type="pāda" n="b">devadeva vṛṇomy aham</seg> /</l>


<milestone unit="speaker" n="brahmovāca"/>
<l xml:id="HV_App.I,42A.37"><seg type="pāda" n="a">ete divyā varās tāta</seg> <seg type="pāda" n="b">mayā dattās tavādbhutāḥ</seg> /</l>

<l xml:id="HV_App.I,42A.38"><seg type="pāda" n="a">sarvakāmapradā vatsa</seg> <seg type="pāda" n="b">prāpsyase tān na saṃśayaḥ</seg> //</l>


<milestone unit="speaker" n="vaiśaṃpāyana uvāca"/>
<l xml:id="HV_App.I,42A.39"><seg type="pāda" n="a">evam uktvā sa bhagavāñ</seg> <seg type="pāda" n="b">jagāmākāśam eva ca</seg> /</l>

<l xml:id="HV_App.I,42A.40"><seg type="pāda" n="a">vairājaṃ brahmasadanaṃ</seg> <seg type="pāda" n="b">brahmarṣigaṇasevitam</seg> //</l>

<l xml:id="HV_App.I,42A.41"><seg type="pāda" n="a">tato devāś ca nāgāś ca</seg> <seg type="pāda" n="b">gandharvā ṛṣibhiḥ saha</seg> /</l>

<l xml:id="HV_App.I,42A.42"><seg type="pāda" n="a">varapradānaṃ śrutvaiva</seg> <seg type="pāda" n="b">pitāmaham upasthitāḥ</seg> //</l>


<milestone unit="speaker" n="devā ūcuḥ"/>
<l xml:id="HV_App.I,42A.43"><seg type="pāda" n="a">vareṇānena bhagavan</seg> <seg type="pāda" n="b">vadhiṣyati sa no 'suraḥ</seg> /</l>

<l xml:id="HV_App.I,42A.44"><seg type="pāda" n="a">tat prasīdasva bhagavan</seg> <seg type="pāda" n="b">vadho 'py asya vicityatām</seg> //</l>


<milestone unit="speaker" n="vaiśaṃpayana uvāca"/>
<l xml:id="HV_App.I,42A.45"><seg type="pāda" n="a">bhagavān sarvabhūtānām</seg> <seg type="pāda" n="b">ādikartā svayaṃ prabhuḥ</seg> /</l>

<l xml:id="HV_App.I,42A.46"><seg type="pāda" n="a">sraṣṭā ca havyakavyānām</seg> <seg type="pāda" n="b">avyaktaḥ prakṛtir dhruvaḥ</seg> //</l>

<l xml:id="HV_App.I,42A.47"><seg type="pāda" n="a">sarvalokahitaṃ vākyaṃ</seg> <seg type="pāda" n="b">śrutvā devaḥ prajāpatiḥ</seg> /</l>

<l xml:id="HV_App.I,42A.48"><seg type="pāda" n="a">āśvāsayām āsa surān</seg> <seg type="pāda" n="b">suśītair vacanāmbubhiḥ</seg> //</l>

<l xml:id="HV_App.I,42A.49"><seg type="pāda" n="a">avaśyaṃ tridasās tena</seg> <seg type="pāda" n="b">prāptavyaṃ tapasaḥ phalam</seg> /</l>

<l xml:id="HV_App.I,42A.50"><seg type="pāda" n="a">tapaso 'nte 'sya bhagavān</seg> <seg type="pāda" n="b">vadhaṃ viṣṇuḥ kariṣyati</seg> //</l>

<l xml:id="HV_App.I,42A.51"><seg type="pāda" n="a">etac chrutvā surāḥ sarve</seg> <seg type="pāda" n="b">vākyaṃ paṅkajajanmanaḥ</seg> /</l>

<l xml:id="HV_App.I,42A.52"><seg type="pāda" n="a">svāni sthānāni divyāni</seg> <seg type="pāda" n="b">pratijagmur mudānvitāḥ</seg> //</l>

<l xml:id="HV_App.I,42A.53"><seg type="pāda" n="a">labdhamātre vare tasmin</seg> <seg type="pāda" n="b">sarvāḥ so 'bādhata prajāḥ</seg> /</l>

<l xml:id="HV_App.I,42A.54"><seg type="pāda" n="a">hiraṇyakaśipur daityo</seg> <seg type="pāda" n="b">varadānena darpitaḥ</seg> //</l>

<l xml:id="HV_App.I,42A.55"><seg type="pāda" n="a">āśrameṣu munīn sarvān</seg> <seg type="pāda" n="b">brāhmaṇān saṃśitavratān</seg> /</l>

<l xml:id="HV_App.I,42A.56"><seg type="pāda" n="a">satyadharmaratān dāntān</seg> <seg type="pāda" n="b">dharṣayām āsa vīryavān</seg> //</l>

<note>k: T2 G1.3-5 M2.4 ins., T1 after line 55 :k</note>
<l xml:id="**HV_App.I,42A.56**6:1"><seg type="pāda" n="a">svargaśreṇīṃ samālokya</seg> <seg type="pāda" n="b">gṛhītvairāvataṃ balāt</seg> /</l>

<l xml:id="**HV_App.I,42A.56**6:2"><seg type="pāda" n="a">indraṃ ca pothayām āsa</seg> <seg type="pāda" n="b">babādhe sa tu saṃyuge</seg> //</l>

<l xml:id="**HV_App.I,42A.56**6:3"><seg type="pāda" n="a">sa tu svargaṃ parityajya</seg> <seg type="pāda" n="b">gataḥ śakraḥ śacīpatiḥ</seg> /</l>

<l xml:id="**HV_App.I,42A.56**6:4"><seg type="pāda" n="a">yamalokaṃ samāgamya</seg> <seg type="pāda" n="b">yamaṃ vaivasvataṃ raṇe</seg> //</l>

<l xml:id="**HV_App.I,42A.56**6:5"><seg type="pāda" n="a">parājitya mahāyuddhe</seg> <seg type="pāda" n="b">kālamṛtyuṃ tathaiva ca</seg> /</l>

<l xml:id="**HV_App.I,42A.56**6:6"><seg type="pāda" n="a">yāmyān atha samājaghne</seg> <seg type="pāda" n="b">daityo dānavasaṃvṛtaḥ</seg> //</l>

<l xml:id="**HV_App.I,42A.56**6:7"><seg type="pāda" n="a">narakasthān samānīya</seg> <seg type="pāda" n="b">svargasthāṃs tāṃś cakāra ha</seg> /</l>

<l xml:id="**HV_App.I,42A.56**6:8"><seg type="pāda" n="a">tato 'tha varuṇaṃ devaṃ</seg> <seg type="pāda" n="b">parājitya mahāraṇe</seg> //</l>

<l xml:id="**HV_App.I,42A.56**6:9"><seg type="pāda" n="a">vāruṇāṃś ca tathā pāśāṃś</seg> <seg type="pāda" n="b">chitvā dānavapuṃgavaḥ</seg> /</l>

<l xml:id="**HV_App.I,42A.56**6:10"><seg type="pāda" n="a">dānavān sthāpayām āsa</seg> <seg type="pāda" n="b">yatheṣṭaṃ dānaveśvaraḥ</seg> //</l>

<l xml:id="**HV_App.I,42A.56**6:11"><seg type="pāda" n="a">saumyāṃ diśam atho gatvā</seg> <seg type="pāda" n="b">kuberam atha saṃyuge</seg> /</l>

<l xml:id="**HV_App.I,42A.56**6:12"><seg type="pāda" n="a">gṛhītvā sabalaṃ taṃ tu</seg> <seg type="pāda" n="b">padmaśaṅkhau samādade</seg> /</l>

<l xml:id="**HV_App.I,42A.56**6:13"><seg type="pāda" n="a">alakāyāṃ tathā daityān</seg> <seg type="pāda" n="b">sthāpayām āsa dānavaḥ</seg> //</l>

<l xml:id="HV_App.I,42A.57"><seg type="pāda" n="a">devāṃs tribhuvanasthāṃś ca</seg> <seg type="pāda" n="b">parājitya mahāsuraḥ</seg> /</l>

<l xml:id="HV_App.I,42A.58"><seg type="pāda" n="a">trailokyaṃ vaśam ānīya</seg> <seg type="pāda" n="b">svarge vasati dānavaḥ</seg> //</l>

<l xml:id="HV_App.I,42A.59"><seg type="pāda" n="a">yadā varamadonmattaś</seg> <seg type="pāda" n="b">coditaḥ kāladharmaṇā</seg> /</l>

<l xml:id="HV_App.I,42A.60"><seg type="pāda" n="a">yajñiyān akarod daityān</seg> <seg type="pāda" n="b">devāṃś caivāpy ayajñiyān</seg> //</l>

<note>k: T1.2 G1.3-5 M2.4 ins. :k</note>
<l xml:id="**HV_App.I,42A.60**7:1"><seg type="pāda" n="a">yatheṣṭaṃ bubhuje lokān</seg> <seg type="pāda" n="b">dānavo vigatajvaraḥ</seg> /</l>

<l xml:id="**HV_App.I,42A.60**7:2"><seg type="pāda" n="a">anekakālaḥ sumahān</seg> <seg type="pāda" n="b">vyatīyād dānavasya ha</seg> //</l>

<l xml:id="HV_App.I,42A.61"><seg type="pāda" n="a">athādityāś ca sādhyāś ca</seg> <seg type="pāda" n="b">viśve ca vasavas tathā</seg> /</l>

<l xml:id="HV_App.I,42A.62"><seg type="pāda" n="a">rudrā devagaṇā yakṣā</seg> <seg type="pāda" n="b">devadvijamaharṣayaḥ</seg> //</l>

<note>k: T1.2 G1.3-5 M2.4 ins. :k</note>
<l xml:id="**HV_App.I,42A.62**8:1"><seg type="pāda" n="a">jitās tena mahārāja</seg> <seg type="pāda" n="b">daityena ca mahaujasā</seg> /</l>

<l xml:id="HV_App.I,42A.63"><seg type="pāda" n="a">śaraṇyaṃ śaraṇaṃ viṣṇum</seg> <seg type="pāda" n="b">upatasthur mahābalam</seg> /</l>

<l xml:id="HV_App.I,42A.64"><seg type="pāda" n="a">devaṃ devamayaṃ yajñaṃ</seg> <seg type="pāda" n="b">brahmadevaṃ sanātanam</seg> //</l>

<l xml:id="HV_App.I,42A.65"><seg type="pāda" n="a">bhūtaṃ bhavyaṃ bhaviṣyaṃ ca</seg> <seg type="pāda" n="b">prajālokanamaskṛtam</seg> /</l>

<l xml:id="HV_App.I,42A.66"><seg type="pāda" n="a">nārāyaṇaṃ mahādevaṃ</seg> <seg type="pāda" n="b">devās tvāṃ śaraṇaṃ gatāḥ</seg> //</l>

<l xml:id="HV_App.I,42A.67"><seg type="pāda" n="a">tvaṃ hi naḥ paramo dhātā</seg> <seg type="pāda" n="b">tvaṃ hi naḥ paramo guruḥ</seg> /</l>

<l xml:id="HV_App.I,42A.68"><seg type="pāda" n="a">tvaṃ hi naḥ paramo devo</seg> <seg type="pāda" n="b">brahmādīnāṃ surottama</seg> //</l>

<l xml:id="HV_App.I,42A.69"><seg type="pāda" n="a">tvaṃ phullāmalapatrākṣa</seg> <seg type="pāda" n="b">śatrupakṣakṣayāvaha</seg> /</l>

<l xml:id="HV_App.I,42A.70"><seg type="pāda" n="a">kṣayāya ditivaṃśasya</seg> <seg type="pāda" n="b">śaraṇaṃ bhava naḥ prabho</seg> //</l>

<note>k: K4 Ñ2 V1.3 B1.3 Dn Ds D1-3 ins., Dn2 D3 after line 65, Ñ1 Ds2 D6 T1.2 G1.3-5 M2.4 after line 66:k</note>
<l xml:id="**HV_App.I,42A.70**9:1"><seg type="pāda" n="a">trāyasva jahi daityendraṃ</seg> <seg type="pāda" n="b">hiraṇyakaśipuṃ prabho</seg> /</l>


<milestone unit="speaker" n="viṣṇur uvāca"/>
<l xml:id="HV_App.I,42A.71"><seg type="pāda" n="a">bhayaṃ tyajadhvam amarā</seg> <seg type="pāda" n="b">abhayaṃ vo dadāmy aham</seg> /</l>

<l xml:id="HV_App.I,42A.72"><seg type="pāda" n="a">tathaiva tridivaṃ devāḥ</seg> <seg type="pāda" n="b">pratipatsyatha māciram</seg> //</l>

<l xml:id="HV_App.I,42A.73"><seg type="pāda" n="a">eṣo 'haṃ sagaṇaṃ daityaṃ</seg> <seg type="pāda" n="b">varadānena darpitam</seg> /</l>

<l xml:id="HV_App.I,42A.74"><seg type="pāda" n="a">avadhyam amarendrāṇāṃ</seg> <seg type="pāda" n="b">dānavendraṃ nihanmy aham</seg> //</l>


<milestone unit="speaker" n="vaiśaṃpāyana uvāca"/>
<l xml:id="HV_App.I,42A.75"><seg type="pāda" n="a">evam uktvā tu bhagavān</seg> <seg type="pāda" n="b">visṛjya tridivaukasaḥ</seg> /</l>

<l xml:id="HV_App.I,42A.76"><seg type="pāda" n="a">vadhaṃ saṃkalpayitvā tu</seg> <seg type="pāda" n="b">hiraṇyakaśipoḥ prabhuḥ</seg> /</l>

<note>k: K3 B1.2 Dn Ds D3.5.6 ins. :k</note>
<l xml:id="**HV_App.I,42A.76**10:1"><seg type="pāda" n="a">so 'cireṇaiva kālena</seg> <seg type="pāda" n="b">himavatpārśvam āgataḥ</seg> //</l>

<l xml:id="**HV_App.I,42A.76**10:2"><seg type="pāda" n="a">kiṃ nu rūpaṃ samāsthāya</seg> <seg type="pāda" n="b">nihanmy enaṃ mahāsuram</seg> /</l>

<l xml:id="**HV_App.I,42A.76**10:3"><seg type="pāda" n="a">yat siddhikaram āśu syād</seg> <seg type="pāda" n="b">vadhāya vibudhadviṣaḥ</seg> //</l>

<l xml:id="**HV_App.I,42A.76**10:4"><seg type="pāda" n="a">anutpannaṃ tataś cakre</seg> <seg type="pāda" n="b">so 'tyantaṃ rūpam īśvaraḥ</seg> /</l>

<l xml:id="**HV_App.I,42A.76**10:5"><seg type="pāda" n="a">nārasiṃham anādhṛṣyaṃ</seg> <seg type="pāda" n="b">daityadānavarakṣasām</seg> //</l>

<l xml:id="HV_App.I,42A.77"><seg type="pāda" n="a">sahāyaṃ tu mahābāhur</seg> <seg type="pāda" n="b">jagrāhoṃkāram eva ca</seg> //</l>

<l xml:id="HV_App.I,42A.78"><seg type="pāda" n="a">athoṃkārasahāyo 'sau</seg> <seg type="pāda" n="b">bhagavān viṣṇur acyutaḥ</seg> /</l>

<l xml:id="HV_App.I,42A.79"><seg type="pāda" n="a">hiraṇyakaśipoḥ sthānaṃ</seg> <seg type="pāda" n="b">jagāma prabhur īśvaraḥ</seg> //</l>

<l xml:id="HV_App.I,42A.80"><seg type="pāda" n="a">tejasā bhāskara iva</seg> <seg type="pāda" n="b">kāntyā candra ivāparaḥ</seg> /</l>

<l xml:id="HV_App.I,42A.81"><seg type="pāda" n="a">narasya kṛtvārdhatanuṃ</seg> <seg type="pāda" n="b">siṃhasyārdhatanuṃ prabhuḥ</seg> /</l>

<l xml:id="HV_App.I,42A.82"><seg type="pāda" n="a">nārasiṃhena vapuṣā</seg> <seg type="pāda" n="b">pāṇiṃ saṃspṛśya pāṇinā</seg> //</l>

<l xml:id="HV_App.I,42A.83"><seg type="pāda" n="a">tato 'paśyat suvistīrṇāṃ</seg> <seg type="pāda" n="b">divyāṃ ramyāṃ manoramām</seg> /</l>

<l xml:id="HV_App.I,42A.84"><seg type="pāda" n="a">sarvakāmayutāṃ śubhrāṃ</seg> <seg type="pāda" n="b">hiraṇyakaśipoḥ sabhām</seg> //</l>

<l xml:id="HV_App.I,42A.85"><seg type="pāda" n="a">vistīrṇāṃ yojanaśataṃ</seg> <seg type="pāda" n="b">śatam adhyardham āyatām</seg> /</l>

<l xml:id="HV_App.I,42A.86"><seg type="pāda" n="a">vaihāyasīṃ kāmagamāṃ</seg> <seg type="pāda" n="b">pañcayojanam ucchritām</seg> //</l>

<note>k: D5 ins. :k</note>
<l xml:id="**HV_App.I,42A.86**11:1"><seg type="pāda" n="a">sarvalokaguṇopetāṃ</seg> <seg type="pāda" n="b">divyāṃ gandhavahāṃ śubhām</seg> /</l>

<l xml:id="HV_App.I,42A.87"><seg type="pāda" n="a">jarāśokaklamatyaktāṃ</seg> <seg type="pāda" n="b">niṣprakampāṃ śivāṃ śubhām</seg> /</l>

<l xml:id="HV_App.I,42A.88"><seg type="pāda" n="a">śubhrāsanavatīṃ ramyāṃ</seg> <seg type="pāda" n="b">jvalantīm iva tejasā</seg> //</l>

<l xml:id="HV_App.I,42A.89"><seg type="pāda" n="a">antaḥsalilasaṃyuktāṃ</seg> <seg type="pāda" n="b">vihitāṃ viśvakarmaṇā</seg> /</l>

<l xml:id="HV_App.I,42A.90"><seg type="pāda" n="a">divyaratnamayair vṛkṣaiḥ</seg> <seg type="pāda" n="b">phalapuṣpapradair yutām</seg> //</l>

<l xml:id="HV_App.I,42A.91"><seg type="pāda" n="a">nīlapītāsitaśyāmaiḥ</seg> <seg type="pāda" n="b">sitair lohitakair api</seg> /</l>

<l xml:id="HV_App.I,42A.92"><seg type="pāda" n="a">avatānais tathā gulmair</seg> <seg type="pāda" n="b">mañjarīśatadhāribhiḥ</seg> //</l>

<l xml:id="HV_App.I,42A.93"><seg type="pāda" n="a">sitābhraghanasaṃkāśā</seg> <seg type="pāda" n="b">plavantīvāpsu dṛśyate</seg> /</l>

<note>k: G3.5 M2.4 ins. :k</note>
<l xml:id="**HV_App.I,42A.93**12:1"><seg type="pāda" n="a">bhāsvarā divyagandhā ca</seg> <seg type="pāda" n="b">raśmimaty api cātulā</seg> /</l>

<l xml:id="HV_App.I,42A.94"><seg type="pāda" n="a">śayyāsanavatī ramyā</seg> <seg type="pāda" n="b">jvalantīva ca tejasā</seg> //</l>

<l xml:id="HV_App.I,42A.95"><seg type="pāda" n="a">prabhāvatī bhāsurā ca</seg> <seg type="pāda" n="b">divyagandhā manoramā</seg> /</l>

<l xml:id="HV_App.I,42A.96"><seg type="pāda" n="a">nāsukhā na ca duhkhā sā</seg> <seg type="pāda" n="b">na śītā na ca gharmadā</seg> //</l>

<l xml:id="HV_App.I,42A.97"><seg type="pāda" n="a">na kṣutpipāse glāniṃ vā</seg> <seg type="pāda" n="b">prāpya tāṃ prāpnuvanti ha</seg> /</l>

<l xml:id="HV_App.I,42A.98"><seg type="pāda" n="a">nānārūpair viracitā</seg> <seg type="pāda" n="b">vicitrair atibhāsvaraiḥ</seg> //</l>

<l xml:id="HV_App.I,42A.99"><seg type="pāda" n="a">stambhair maṇimayair divyaiḥ</seg> <seg type="pāda" n="b">śāśvatī cākṣayā ca yā</seg> /</l>

<l xml:id="HV_App.I,42A.100"><seg type="pāda" n="a">ati candraṃ ca sūryaṃ ca</seg> <seg type="pāda" n="b">pāvakaṃ ca svayaṃprabhā</seg> /</l>

<l xml:id="HV_App.I,42A.101"><seg type="pāda" n="a">dīpyate nākapṛṣṭhasthā</seg> <seg type="pāda" n="b">bhartsayantīva bhāskaram</seg> //</l>

<l xml:id="HV_App.I,42A.102"><seg type="pāda" n="a">sarve ca kāmāḥ pracurā</seg> <seg type="pāda" n="b">ye divyā ye ca mānuṣāḥ</seg> /</l>

<l xml:id="HV_App.I,42A.103"><seg type="pāda" n="a">rasavantaḥ prabhūtāś ca</seg> <seg type="pāda" n="b">bhakṣyaṃ bhojyaṃ tathākṣayam</seg> //</l>

<l xml:id="HV_App.I,42A.104"><seg type="pāda" n="a">puṇyagandhāḥ srajas tatra</seg> <seg type="pāda" n="b">nityapuṣpaphaladrumāḥ</seg> /</l>

<l xml:id="HV_App.I,42A.105"><seg type="pāda" n="a">uṣṇe śītāni toyāni</seg> <seg type="pāda" n="b">śīte coṣṇāni santi vai</seg> /</l>

<l xml:id="HV_App.I,42A.106"><seg type="pāda" n="a">puṣpitāgrā mahāśākhāḥ</seg> <seg type="pāda" n="b">pravālāṅkuradhāriṇaḥ</seg> //</l>

<l xml:id="HV_App.I,42A.107"><seg type="pāda" n="a">latāvitānasaṃchannāḥ</seg> <seg type="pāda" n="b">saraḥsu ca saritsu ca</seg> /</l>

<l xml:id="HV_App.I,42A.108"><seg type="pāda" n="a">manoharāṃś ca vividhān</seg> <seg type="pāda" n="b">dadarśa sa tadā prabhuḥ</seg> //</l>

<l xml:id="HV_App.I,42A.109"><seg type="pāda" n="a">drumān bahuvidhāṃs tatra</seg> <seg type="pāda" n="b">mṛgendro dadṛśe prabhuḥ</seg> /</l>

<l xml:id="HV_App.I,42A.110"><seg type="pāda" n="a">gandhavanti ca puṣpāṇi</seg> <seg type="pāda" n="b">rasavanti phalāni ca</seg> //</l>

<l xml:id="HV_App.I,42A.111"><seg type="pāda" n="a">tāni śītāni toyāni</seg> <seg type="pāda" n="b">tatra tatra sarāṃsi ca</seg> /</l>

<l xml:id="HV_App.I,42A.112"><seg type="pāda" n="a">apaśyat sarvatīrthāni</seg> <seg type="pāda" n="b">sabhāyāṃ tasya vai prabhuḥ</seg> //</l>

<l xml:id="HV_App.I,42A.113"><seg type="pāda" n="a">nalinaiḥ puṇḍarīkaiś ca</seg> <seg type="pāda" n="b">śatapatraiḥ sugandhibhiḥ</seg> /</l>

<l xml:id="HV_App.I,42A.114"><seg type="pāda" n="a">raktaiḥ kuvalayair nīlaiḥ</seg> <seg type="pāda" n="b">kumudaiḥ saṃtatāni ca</seg> //</l>

<l xml:id="HV_App.I,42A.115"><seg type="pāda" n="a">sakāntair dhārtarāṣṭraiś ca</seg> <seg type="pāda" n="b">rājahaṃsaiḥ saraḥpriyaiḥ</seg> /</l>

<l xml:id="HV_App.I,42A.116"><seg type="pāda" n="a">kādambaiś cakravākaiś ca</seg> <seg type="pāda" n="b">sārasaiḥ kurarair api</seg> //</l>

<l xml:id="HV_App.I,42A.117"><seg type="pāda" n="a">vimalasphaṭikābhāni</seg> <seg type="pāda" n="b">pāṇḍuracchadanāni ca</seg> /</l>

<l xml:id="HV_App.I,42A.118"><seg type="pāda" n="a">kalahaṃsopagītāni</seg> <seg type="pāda" n="b">sārasābhirutāni ca</seg> //</l>

<l xml:id="HV_App.I,42A.119"><seg type="pāda" n="a">gandhavatyaḥ śubhās tatra</seg> <seg type="pāda" n="b">puṣpamañjaridhāriṇīḥ</seg> /</l>

<l xml:id="HV_App.I,42A.120"><seg type="pāda" n="a">dṛṣṭavān pādapāgreṣu</seg> <seg type="pāda" n="b">nānāpuṣpadharā latāḥ</seg> //</l>

<l xml:id="HV_App.I,42A.121"><seg type="pāda" n="a">ketakāśokasaralāḥ</seg> <seg type="pāda" n="b">punnāgatilakārjunāḥ</seg> /</l>

<l xml:id="HV_App.I,42A.122"><seg type="pāda" n="a">cūtā nīpā nāgapuṣpāḥ</seg> <seg type="pāda" n="b">kadambā bakulā dhavāḥ</seg> //</l>

<l xml:id="HV_App.I,42A.123"><seg type="pāda" n="a">priyaṅgupāṭalā vṛkṣāḥ</seg> <seg type="pāda" n="b">śālmalyaḥ saharidravāḥ</seg> /</l>

<l xml:id="HV_App.I,42A.124"><seg type="pāda" n="a">sālās tālāḥ priyālāś ca</seg> <seg type="pāda" n="b">campakāś ca manoharāḥ</seg> //</l>

<l xml:id="HV_App.I,42A.125"><seg type="pāda" n="a">tathaivānye vyarājanta</seg> <seg type="pāda" n="b">sabhāyāṃ puṣpitā drumāḥ</seg> /</l>

<l xml:id="HV_App.I,42A.126"><seg type="pāda" n="a">vidrumāś ca drumānīkā</seg> <seg type="pāda" n="b">dāvāgnijvalitaprabhāḥ</seg> /</l>

<l xml:id="HV_App.I,42A.127"><seg type="pāda" n="a">skandhavantaḥ suśākhāś ca</seg> <seg type="pāda" n="b">bahutālasamucchrayāḥ</seg> //</l>

<l xml:id="HV_App.I,42A.128"><seg type="pāda" n="a">añjanāśokavarṇābhā</seg> <seg type="pāda" n="b">bhānti vañjulakā drumāḥ</seg> /</l>

<l xml:id="HV_App.I,42A.129"><seg type="pāda" n="a">varaṇā vatsanābhāś ca</seg> <seg type="pāda" n="b">asanāḥ syandanaiḥ saha</seg> /</l>

<l xml:id="HV_App.I,42A.130"><seg type="pāda" n="a">nīlāḥ sumanasaś caiva</seg> <seg type="pāda" n="b">pītāḥ sāśvatthatindukāḥ</seg> //</l>

<note>k: T1.2 G1.4 M2 ins., G3.5 after line 134b, M4 after line 130a:k</note>
<l xml:id="**HV_App.I,42A.130**13:1"><seg type="pāda" n="a">nimbāś ca barbarāś caiva</seg> <seg type="pāda" n="b">vṛkṣāḥ sāśvatthatindukāḥ</seg> /</l>

<l xml:id="**HV_App.I,42A.130**13:2"><seg type="pāda" n="a">aṅkolodumbarāś caiva</seg> <seg type="pāda" n="b">kiṃśukā bhūrjapatrakāḥ</seg> //</l>

<l xml:id="HV_App.I,42A.131"><seg type="pāda" n="a">prācīnāmalakā lodhrā</seg> <seg type="pāda" n="b">mallikā bhadradāravaḥ</seg> /</l>

<l xml:id="HV_App.I,42A.132"><seg type="pāda" n="a">āmrātakās tathā jambūr</seg> <seg type="pāda" n="b">lakucāś cailavālukāḥ</seg> //</l>

<l xml:id="HV_App.I,42A.133"><seg type="pāda" n="a">sarjarasāḥ kundaravāḥ</seg> <seg type="pāda" n="b">pataṅgāḥ kuṭajās tathā</seg> /</l>

<l xml:id="HV_App.I,42A.134"><seg type="pāda" n="a">raktāḥ kurabakāś caiva</seg> <seg type="pāda" n="b">nīpāś cāgurubhiḥ saha</seg> //</l>

<l xml:id="HV_App.I,42A.135"><seg type="pāda" n="a">kadambāś caiva bhavyāś ca</seg> <seg type="pāda" n="b">dāḍimā bījapūrakāḥ</seg> /</l>

<l xml:id="HV_App.I,42A.136"><seg type="pāda" n="a">kālīyakā dukūlāś ca</seg> <seg type="pāda" n="b">hiṅgavas tailaparṇikāḥ</seg> //</l>

<l xml:id="HV_App.I,42A.137"><seg type="pāda" n="a">kharjūrā nārikelāś ca</seg> <seg type="pāda" n="b">dharmavṛkṣā harītakī</seg> /</l>

<l xml:id="HV_App.I,42A.138"><seg type="pāda" n="a">madhukāḥ saptaparṇāś ca</seg> <seg type="pāda" n="b">bilvāḥ pārāvatās tathā</seg> //</l>

<l xml:id="HV_App.I,42A.139"><seg type="pāda" n="a">panasāś ca tamālāś ca</seg> <seg type="pāda" n="b">nānāgulmalatāvṛtāḥ</seg> /</l>

<l xml:id="HV_App.I,42A.140"><seg type="pāda" n="a">latāś ca vividhākārāḥ</seg> <seg type="pāda" n="b">puṣpapatraphalopagāḥ</seg> //</l>

<l xml:id="HV_App.I,42A.141"><seg type="pāda" n="a">ete cānye ca bahavas</seg> <seg type="pāda" n="b">tatra kānanajā drumāḥ</seg> /</l>

<l xml:id="HV_App.I,42A.142"><seg type="pāda" n="a">nānāpuṣphaphalopetā</seg> <seg type="pāda" n="b">vyarājanta samantataḥ</seg> //</l>

<l xml:id="HV_App.I,42A.143"><seg type="pāda" n="a">cakorāḥ śatapatrāś ca</seg> <seg type="pāda" n="b">mattakokilasārikāḥ</seg> /</l>

<l xml:id="HV_App.I,42A.144"><seg type="pāda" n="a">puṣpitān puṣpitāgrāṃś ca</seg> <seg type="pāda" n="b">saṃpatanti mahādrumān</seg> //</l>

<l xml:id="HV_App.I,42A.145"><seg type="pāda" n="a">raktapītāruṇās tatra</seg> <seg type="pāda" n="b">pādapāgragatā dvijāḥ</seg> /</l>

<l xml:id="HV_App.I,42A.146"><seg type="pāda" n="a">parasparam avaikṣanta</seg> <seg type="pāda" n="b">prahṛṣṭā jīvajīvakāḥ</seg> //</l>

<note>Colophon</note>

<milestone unit="speaker" n="vaiśaṃpāyana uvāca"/>
<l xml:id="HV_App.I,42A.147"><seg type="pāda" n="a">tasyāṃ sabhāyāṃ daityendro</seg> <seg type="pāda" n="b">hiraṇyakaśipus tadā</seg> /</l>

<l xml:id="HV_App.I,42A.148"><seg type="pāda" n="a">āsīna āsane citre</seg> <seg type="pāda" n="b">nalvamātre pramāṇataḥ</seg> //</l>

<l xml:id="HV_App.I,42A.149"><seg type="pāda" n="a">divākaranibhe divye</seg> <seg type="pāda" n="b">divyāstaraṇasaṃvṛte</seg> /</l>

<l xml:id="HV_App.I,42A.150"><seg type="pāda" n="a">rarāja suciraṃ rājañ</seg> <seg type="pāda" n="b">jvalatkāñcanakuṇḍalaḥ</seg> //</l>

<l xml:id="HV_App.I,42A.151"><seg type="pāda" n="a">tasya daityapater mandaṃ</seg> <seg type="pāda" n="b">virajaskaḥ samantataḥ</seg> /</l>

<l xml:id="HV_App.I,42A.152"><seg type="pāda" n="a">divyagandhavahas tatra</seg> <seg type="pāda" n="b">mārutaḥ susukho vavau</seg> //</l>

<l xml:id="HV_App.I,42A.153"><seg type="pāda" n="a">tatra devāḥ sagandharvā</seg> <seg type="pāda" n="b">gaṇair apsarasāṃ vṛtāḥ</seg> /</l>

<l xml:id="HV_App.I,42A.154"><seg type="pāda" n="a">divyatālena divyāni</seg> <seg type="pāda" n="b">jagur gītāni gāyanāḥ</seg> //</l>

<l xml:id="HV_App.I,42A.155"><seg type="pāda" n="a">viśvācī sahajanyā ca</seg> <seg type="pāda" n="b">pramlocety abhiviśrutāḥ</seg> /</l>

<l xml:id="HV_App.I,42A.156"><seg type="pāda" n="a">divyā ca saurabheyī ca</seg> <seg type="pāda" n="b">samīcī puñjikasthalā</seg> //</l>

<l xml:id="HV_App.I,42A.157"><seg type="pāda" n="a">miśrakeśī ca rambhā ca</seg> <seg type="pāda" n="b">citrasenā śucismitā</seg> /</l>

<l xml:id="HV_App.I,42A.158"><seg type="pāda" n="a">cārunetrā ghṛtācī ca</seg> <seg type="pāda" n="b">menakā corvaśī tathā</seg> //</l>

<l xml:id="HV_App.I,42A.159"><seg type="pāda" n="a">etāḥ sahasraśaś cānyā</seg> <seg type="pāda" n="b">nṛtyavāditrakovidāḥ</seg> /</l>

<l xml:id="HV_App.I,42A.160"><seg type="pāda" n="a">upatiṣṭhanti rājānaṃ</seg> <seg type="pāda" n="b">hiraṇyakaśipuṃ tadā</seg> //</l>

<note>k: T1.2 G1.3.5 M2.4 subst. for line 160, G4 ins. :k</note>
<l xml:id="**HV_App.I,42A.160**14:1"><seg type="pāda" n="a">upacerur imaṃ daityaṃ</seg> <seg type="pāda" n="b">hiraṇyakaśipuṃ prabhum</seg> /</l>

<l xml:id="HV_App.I,42A.161"><seg type="pāda" n="a">hiraṇyakaśipus tatra</seg> <seg type="pāda" n="b">vicitrābharaṇāmbaraḥ</seg> /</l>

<l xml:id="HV_App.I,42A.162"><seg type="pāda" n="a">strīsahasraiḥ parivṛtas</seg> <seg type="pāda" n="b">tasthau jvalitakuṇḍalaḥ</seg> //</l>

<l xml:id="HV_App.I,42A.163"><seg type="pāda" n="a">tatrāsīnaṃ mahābāhuṃ</seg> <seg type="pāda" n="b">hiraṇyakaśipuṃ prabhum</seg> /</l>

<l xml:id="HV_App.I,42A.164"><seg type="pāda" n="a">upāsanta diteḥ putrāḥ</seg> <seg type="pāda" n="b">sarve labdhavarāḥ purā</seg> //</l>

<l xml:id="HV_App.I,42A.165"><seg type="pāda" n="a">balir virocanas tatra</seg> <seg type="pāda" n="b">narakaḥ pṛthivījayaḥ</seg> /</l>

<l xml:id="HV_App.I,42A.166"><seg type="pāda" n="a">prahlādo vipracittiś ca</seg> <seg type="pāda" n="b">gaviṣṭhaś ca mahāsuraḥ</seg> //</l>

<l xml:id="HV_App.I,42A.167"><seg type="pāda" n="a">cakrahantā krodhahantā</seg> <seg type="pāda" n="b">sumanāḥ sumatisvanaḥ</seg> /</l>

<l xml:id="HV_App.I,42A.168"><seg type="pāda" n="a">ghaṭodaro mahāpārśvaḥ</seg> <seg type="pāda" n="b">krathanaḥ piṭharas tathā</seg> //</l>

<l xml:id="HV_App.I,42A.169"><seg type="pāda" n="a">viśvarūpaḥ surūpaś ca</seg> <seg type="pāda" n="b">virūpaś ca mahādyutiḥ</seg> /</l>

<l xml:id="HV_App.I,42A.170"><seg type="pāda" n="a">daśagrīvaś ca vālī ca</seg> <seg type="pāda" n="b">meghavāsā mahāravaḥ</seg> //</l>

<l xml:id="HV_App.I,42A.171"><seg type="pāda" n="a">ghaṭābho vikaṭābhaś ca</seg> <seg type="pāda" n="b">saṃhrādaś cendratāpanaḥ</seg> /</l>

<l xml:id="HV_App.I,42A.172"><seg type="pāda" n="a">daityadānavasaṃghāś ca</seg> <seg type="pāda" n="b">sarve jvalitakuṇḍalāḥ</seg> //</l>

<l xml:id="HV_App.I,42A.173"><seg type="pāda" n="a">sragviṇo vāgminaḥ</seg> <seg type="pāda" n="b">sarve sarve sucaritavratāḥ</seg> /</l>

<l xml:id="HV_App.I,42A.174"><seg type="pāda" n="a">sarve labdhavarāḥ śūrāḥ</seg> <seg type="pāda" n="b">sarve vigatamṛtyavaḥ</seg> //</l>

<l xml:id="HV_App.I,42A.175"><seg type="pāda" n="a">ete cānye ca bahavo</seg> <seg type="pāda" n="b">hiraṇyakaśipuṃ prabhum</seg> /</l>

<l xml:id="HV_App.I,42A.176"><seg type="pāda" n="a">upāsante mahātmānaṃ</seg> <seg type="pāda" n="b">sarve divyaparicchadāḥ</seg> //</l>

<l xml:id="HV_App.I,42A.177"><seg type="pāda" n="a">vimānair vividhair agryair</seg> <seg type="pāda" n="b">bhrājamānair ivārcibhiḥ</seg> /</l>

<l xml:id="HV_App.I,42A.178"><seg type="pāda" n="a">sragviṇo bhūṣitāḥ sarve</seg> <seg type="pāda" n="b">yānti cāyānti cāpare</seg> //</l>

<note>k: Ñ2 V1 B D6 ins. :k</note>
<l xml:id="**HV_App.I,42A.178**15:1"><seg type="pāda" n="a">vicitrābharaṇopetā</seg> <seg type="pāda" n="b">vicitravasanās tathā</seg> /</l>

<l xml:id="**HV_App.I,42A.178**15:2"><seg type="pāda" n="a">vicitraśastrakavacā</seg> <seg type="pāda" n="b">vicitradhvajavāhanāḥ</seg> //</l>

<l xml:id="HV_App.I,42A.179"><seg type="pāda" n="a">mahendracāpasaṃkāśair</seg> <seg type="pāda" n="b">vicitrair aṅgadair varaiḥ</seg> /</l>

<l xml:id="HV_App.I,42A.180"><seg type="pāda" n="a">bhūṣitāṅgā diteḥ putrās</seg> <seg type="pāda" n="b">tam upāsanta sarvaśaḥ</seg> //</l>

<l xml:id="HV_App.I,42A.181"><seg type="pāda" n="a">tasyāṃ sabhāyāṃ divyāyām</seg> <seg type="pāda" n="b">asurāḥ parvatopamāḥ</seg> /</l>

<l xml:id="HV_App.I,42A.182"><seg type="pāda" n="a">hiraṇyamukuṭāḥ sarve</seg> <seg type="pāda" n="b">divākarakaraprabhāḥ</seg> //</l>

<l xml:id="HV_App.I,42A.183">kanakamaṇivicitravedikāyām @</l>
<l xml:id="HV_App.I,42A.184">upahitavedisavajravīthikāyām |</l>
<l xml:id="HV_App.I,42A.185">sa dadarśa mṛgādhipaḥ sabhāyāṃ @</l>
<l xml:id="HV_App.I,42A.186">suruciradantagavākṣasaṃvṛtāyām ||</l>
<l xml:id="HV_App.I,42A.187">kanakakamalahārabhūṣitāṇgaṃ @</l>
<l xml:id="HV_App.I,42A.188">dititanayaṃ sa mṛgādhipo dadarśa |</l>
<l xml:id="HV_App.I,42A.189">divasakarakaraprabhaṃ jvalantam @</l>
<l xml:id="HV_App.I,42A.190">asurasahasragaṇair niṣevyamāṇam ||</l>
<note>Colophon</note>

<milestone unit="speaker" n="vaiśaṃpāyana uvāca"/>
<l xml:id="HV_App.I,42A.191"><seg type="pāda" n="a">tato dṛṣṭvā mahābāhuṃ</seg> <seg type="pāda" n="b">kālacakram ivāgatam</seg> /</l>

<l xml:id="HV_App.I,42A.192"><seg type="pāda" n="a">nārasiṃhavapuś channaṃ</seg> <seg type="pāda" n="b">bhasmacchannam ivānalam</seg> //</l>

<l xml:id="HV_App.I,42A.193"><seg type="pāda" n="a">vikuñcitasaṭāntasya</seg> <seg type="pāda" n="b">nārasiṃhasya bhārata</seg> /</l>

<l xml:id="HV_App.I,42A.194"><seg type="pāda" n="a">rūpaudāryaṃ babhau tatra</seg> <seg type="pāda" n="b">samastaṃ śaśisaṃnibham</seg> //</l>

<l xml:id="HV_App.I,42A.195"><seg type="pāda" n="a">aho rūpam idaṃ citraṃ</seg> <seg type="pāda" n="b">śaṅkhakundendusaṃnibham</seg> /</l>

<l xml:id="HV_App.I,42A.196"><seg type="pāda" n="a">abruvan dānavāḥ sarve</seg> <seg type="pāda" n="b">hiraṇyakaśipuś ca saḥ</seg> //</l>

<l xml:id="HV_App.I,42A.197"><seg type="pāda" n="a">evaṃ hi bruvatāṃ teṣāṃ</seg> <seg type="pāda" n="b">nirdagdhānāṃ mahātmanām</seg> /</l>

<l xml:id="HV_App.I,42A.198"><seg type="pāda" n="a">nārasiṃhena cakṣurbhyāṃ</seg> <seg type="pāda" n="b">coditāḥ kāladharmaṇā</seg> //</l>

<l xml:id="HV_App.I,42A.199"><seg type="pāda" n="a">hiraṇyakaśipoḥ putraḥ</seg> <seg type="pāda" n="b">prahrādo nāma vīryavān</seg> /</l>

<note>k: T1.2 G1.3-5 M2.4 ins. :k</note>
<l xml:id="**HV_App.I,42A.199**16:1"><seg type="pāda" n="a">sākṣād yogeśvaro yogī</seg> <seg type="pāda" n="b">tanmayas tatparāyaṇaḥ</seg> /</l>

<l xml:id="HV_App.I,42A.200"><seg type="pāda" n="a">divyena cakṣuṣā siṃham</seg> <seg type="pāda" n="b">apaśyad devam āgatam</seg> //</l>

<l xml:id="HV_App.I,42A.201"><seg type="pāda" n="a">taṃ dṛṣṭvā rukmaśailābham</seg> <seg type="pāda" n="b">apūrvāṃ tanum āsthitam</seg> /</l>

<l xml:id="HV_App.I,42A.202"><seg type="pāda" n="a">vismitā dānavāḥ sarve</seg> <seg type="pāda" n="b">hiraṇyakaśipuś ca saḥ</seg> //</l>


<milestone unit="speaker" n="prahrāda uvāca"/>
<l xml:id="HV_App.I,42A.203"><seg type="pāda" n="a">mahārāja mahābāho</seg> <seg type="pāda" n="b">daityānām ādisaṃbhava</seg> /</l>

<l xml:id="HV_App.I,42A.204"><seg type="pāda" n="a">na śrutaṃ naiva no dṛṣṭaṃ</seg> <seg type="pāda" n="b">nārasiṃham idaṃ vapuḥ</seg> //</l>

<l xml:id="HV_App.I,42A.205"><seg type="pāda" n="a">avyaktaprabhavaṃ divyaṃ</seg> <seg type="pāda" n="b">kim idaṃ rūpam adbhutam</seg> /</l>

<l xml:id="HV_App.I,42A.206"><seg type="pāda" n="a">daityāntakaraṇaṃ ghoraṃ</seg> <seg type="pāda" n="b">śaṃsatīva manāṃsi naḥ</seg> //</l>

<l xml:id="HV_App.I,42A.207"><seg type="pāda" n="a">asya devāḥ śarīrasthāḥ</seg> <seg type="pāda" n="b">sāgarāḥ saritas tathā</seg> /</l>

<l xml:id="HV_App.I,42A.208"><seg type="pāda" n="a">himavān pāriyātraś ca</seg> <seg type="pāda" n="b">ye cānye kulaparvatāḥ</seg> //</l>

<l xml:id="HV_App.I,42A.209"><seg type="pāda" n="a">candramāḥ saha nakṣatrair</seg> <seg type="pāda" n="b">ādityāś cāgninā saha</seg> /</l>

<l xml:id="HV_App.I,42A.210"><seg type="pāda" n="a">dhanado varuṇaś caiva</seg> <seg type="pāda" n="b">yamaḥ śakraḥ śacīpatiḥ</seg> //</l>

<l xml:id="HV_App.I,42A.211"><seg type="pāda" n="a">maruto devagandharvā</seg> <seg type="pāda" n="b">ṛṣayaś ca tapodhanāḥ</seg> /</l>

<l xml:id="HV_App.I,42A.212"><seg type="pāda" n="a">nāgā yakṣāḥ piśācāś ca</seg> <seg type="pāda" n="b">rākṣasā bhīmavikramāḥ</seg> //</l>

<l xml:id="HV_App.I,42A.213"><seg type="pāda" n="a">brahmā devaḥ paśupatir</seg> <seg type="pāda" n="b">lalāṭasthā vibhānti vai</seg> /</l>

<l xml:id="HV_App.I,42A.214"><seg type="pāda" n="a">sthāvarāṇi ca bhūtāni</seg> <seg type="pāda" n="b">jaṅgamāni tathaiva ca</seg> //</l>

<l xml:id="HV_App.I,42A.215"><seg type="pāda" n="a">bhavāṃś ca sahito 'smābhiḥ</seg> <seg type="pāda" n="b">sarvadaityagaṇair vṛtaḥ</seg> /</l>

<l xml:id="HV_App.I,42A.216"><seg type="pāda" n="a">vimānaśatasaṃkīrṇā</seg> <seg type="pāda" n="b">tathābhyantarajā sabhā</seg> //</l>

<l xml:id="HV_App.I,42A.217"><seg type="pāda" n="a">sarvaṃ tribhuvanaṃ rājaṃl</seg> <seg type="pāda" n="b">lokadharmaś ca śāśvataḥ</seg> /</l>

<l xml:id="HV_App.I,42A.218"><seg type="pāda" n="a">dṛśyate nārasiṃhe 'smin</seg> <seg type="pāda" n="b">yathendau vimale jagat</seg> //</l>

<l xml:id="HV_App.I,42A.219">prajāpatiś cātra manur mahātmā @</l>
<l xml:id="HV_App.I,42A.220">grahāś ca yāgāś ca mahī nabhaś ca |</l>
<l xml:id="HV_App.I,42A.221">utpātakālaś ca dhṛtiḥ smṛtiś ca @</l>
<l xml:id="HV_App.I,42A.222">rajaś ca sattvaṃ ca tamo damaś ca ||</l>
<l xml:id="HV_App.I,42A.223">sanatkumāraś ca mahānubhāvo @</l>
<l xml:id="HV_App.I,42A.224">viśve ca devā vasavaś ca sarve |</l>
<l xml:id="HV_App.I,42A.225">krodhaś ca kāmaś ca tathaiva harṣo @</l>
<l xml:id="HV_App.I,42A.226">darpaś ca mohaḥ pitaraś ca sarve ||</l>
<note>k: B2 Dn Ds D3 ins. :k</note>
<l xml:id="**HV_App.I,42A.226**17:1">ity evam uktvā sa ca daityarājaṃ @</l>
<l xml:id="**HV_App.I,42A.226**17:2">hiraṇyanāmānam avismayena |</l>
<l xml:id="**HV_App.I,42A.226**17:3">dadhyau ca daityeśvaraputra ugraṃ @</l>
<l xml:id="**HV_App.I,42A.226**17:4">mahāmatiḥ kiṃcid adhomukhaḥ prāk ||</l>
<note>k: D4 ins. after line 226 :k</note>
<l xml:id="**HV_App.I,42A.226**18:1"><seg type="pāda" n="a">pāhi tīvraṃ mahārāja</seg> <seg type="pāda" n="b">kālarūpo hi dṛśyate</seg> /</l>

<l xml:id="**HV_App.I,42A.226**18:2"><seg type="pāda" n="a">evaṃ bruvati vai putre</seg> <seg type="pāda" n="b">roṣākrāntabhayas tadā</seg> //</l>

<note>k: D6 T1.2 G1.3-5 M4 ins. after line 226:k</note>
<l xml:id="**HV_App.I,42A.266**19:1"><seg type="pāda" n="a">yaḥ prāṇaḥ sarvabhūtānāṃ</seg> <seg type="pāda" n="b">yaḥ kratuḥ svayam eva ha</seg> /</l>

<l xml:id="**HV_App.I,42A.266**19:2"><seg type="pāda" n="a">praṇavaḥ sarvavedānāṃ</seg> <seg type="pāda" n="b">so 'yaṃ viṣṇuḥ sanātanaḥ</seg> //</l>

<l xml:id="**HV_App.I,42A.266**19:3"><seg type="pāda" n="a">pramāṇair aparicchedyaḥ</seg> <seg type="pāda" n="b">pramāṇaṃ yaḥ pracakṣate</seg> /</l>

<l xml:id="**HV_App.I,42A.266**19:4"><seg type="pāda" n="a">ādidevaḥ sahasrāṃśuḥ</seg> <seg type="pāda" n="b">sāmagaḥ sāmavācakaḥ</seg> //</l>

<l xml:id="**HV_App.I,42A.266**19:5"><seg type="pāda" n="a">ṛṅmayo 'yaṃ purāṇātmā</seg> <seg type="pāda" n="b">yajñarūpaḥ sanātanaḥ</seg> /</l>

<l xml:id="**HV_App.I,42A.266**19:6"><seg type="pāda" n="a">yogidhyeyaḥ sadā dāntaḥ</seg> <seg type="pāda" n="b">pūjyo hi satataṃ prabho</seg> //</l>

<l xml:id="**HV_App.I,42A.266**19:7"><seg type="pāda" n="a">sukhadaḥ sarvado nityam</seg> <seg type="pāda" n="b">ādikartā janārdanaḥ</seg> /</l>

<l xml:id="**HV_App.I,42A.266**19:8"><seg type="pāda" n="a">namaskuruṣva yatnena</seg> <seg type="pāda" n="b">bhūyo bhūyaḥ pitaḥ kuru</seg> //</l>

<note>Colophon</note>

<milestone unit="speaker" n="vaiśaṃpāyana uvāca"/>
<l xml:id="HV_App.I,42A.227"><seg type="pāda" n="a">prahrādasya tataḥ śrūtvā</seg> <seg type="pāda" n="b">hiraṇyakaśipur vacaḥ</seg> /</l>

<note>k: D6 T1.2 G1.3-5 M2.4 ins. :k</note>
<l xml:id="**HV_App.I,42A.227**20:1"><seg type="pāda" n="a">dhvaṃseti ca tadā putraṃ</seg> <seg type="pāda" n="b">roṣād āha nṛpottama</seg> /</l>

<l xml:id="**HV_App.I,42A.227**20:2"><seg type="pāda" n="a">ko 'yaṃ viṣṇus tvayā jñeyaḥ</seg> <seg type="pāda" n="b">ko 'yaṃ devaḥ sanātanaḥ</seg> /</l>

<l xml:id="**HV_App.I,42A.227**20:3"><seg type="pāda" n="a">ayaṃ kila sadā viṣṇur</seg> <seg type="pāda" n="b">mokṣibhir dhyeya ity uta</seg> //</l>

<l xml:id="**HV_App.I,42A.227**20:4"><seg type="pāda" n="a">ity abaddhaṃ tadā daityaḥ</seg> <seg type="pāda" n="b">kruddho dṛṣṭvā janārdanam</seg> /</l>

<l xml:id="HV_App.I,42A.228"><seg type="pāda" n="a">uvāca dānavān sarvān</seg> <seg type="pāda" n="b">sagaṇāṃś ca gaṇādhipaḥ</seg> //</l>

<l xml:id="HV_App.I,42A.229"><seg type="pāda" n="a">mṛgendro gṛhyatāṃ śīghram</seg> <seg type="pāda" n="b">apūrvāṃ tanum āsthitaḥ</seg> /</l>

<l xml:id="HV_App.I,42A.230"><seg type="pāda" n="a">yadi vā saṃśayaḥ kaścid</seg> <seg type="pāda" n="b">vadhyatāṃ vanagocaraḥ</seg> //</l>

<note>k: T1.2 G1.3-5 ins. :k</note>

<milestone unit="speaker" n="vaiśaṃpāyana uvāca"/>
<l xml:id="**HV_App.I,42A.230**21:1"><seg type="pāda" n="a">śrutvā tu vacanaṃ tasya</seg> <seg type="pāda" n="b">hiraṇyakaśipos tadā</seg> /</l>

<l xml:id="HV_App.I,42A.231"><seg type="pāda" n="a">tac chrutvā dānavāḥ sarve</seg> <seg type="pāda" n="b">mṛgendraṃ bhīmavikramam</seg> /</l>

<l xml:id="HV_App.I,42A.232"><seg type="pāda" n="a">parikṣipanto muditās</seg> <seg type="pāda" n="b">trāsayām āsur ojasā</seg> //</l>

<note>k: D4 ins. :k</note>
<l xml:id="**HV_App.I,42A.232**22:1"><seg type="pāda" n="a">daśa pañca tathā koṭir</seg> <seg type="pāda" n="b">dānavātha mahābalāḥ</seg> /</l>

<l xml:id="**HV_App.I,42A.232**22:2"><seg type="pāda" n="a">na vivyathur mahāsiṃhe</seg> <seg type="pāda" n="b">surāstrā divyarūpiṇaḥ</seg> //</l>

<l xml:id="HV_App.I,42A.233"><seg type="pāda" n="a">siṃhanādaṃ vimucyātha</seg> <seg type="pāda" n="b">narasiṃho mahābalaḥ</seg> /</l>

<note>k: T1.2 G1.3-5 M2.4 ins. :k</note>
<l xml:id="**HV_App.I,42A.233**23:1"><seg type="pāda" n="a">huṃkāreṇa tadā sarvān</seg> <seg type="pāda" n="b">dānavāṃs trāsayan hariḥ</seg> /</l>

<l xml:id="HV_App.I,42A.234"><seg type="pāda" n="a">babhañja tāṃ sabhāṃ divyāṃ</seg> <seg type="pāda" n="b">vyāditāsya ivāntakaḥ</seg> //</l>

<l xml:id="HV_App.I,42A.235"><seg type="pāda" n="a">sabhāyāṃ bhajyamānāyāṃ</seg> <seg type="pāda" n="b">hiraṃyakaśipuḥ svayam</seg> /</l>

<note>k: T1.2 G1.3-5 M2.4 ins. :k</note>
<l xml:id="**HV_App.I,42A.235**24:1"><seg type="pāda" n="a">utthāya cāsanāt tasmāt</seg> <seg type="pāda" n="b">siṃhanādaṃ vyamuñcata</seg> /</l>

<l xml:id="HV_App.I,42A.236"><seg type="pāda" n="a">cikṣepāstrāṇi siṃhasya</seg> <seg type="pāda" n="b">roṣavyākulalocanaḥ</seg> //</l>

<l xml:id="HV_App.I,42A.237"><seg type="pāda" n="a">sarvāstrāṇām atha śreṣṭhaṃ</seg> <seg type="pāda" n="b">daṇḍam astraṃ subhairavam</seg> /</l>

<l xml:id="HV_App.I,42A.238"><seg type="pāda" n="a">kālacakraṃ tathātyugraṃ</seg> <seg type="pāda" n="b">viṣṇucakraṃ tathāparam</seg> //</l>

<l xml:id="HV_App.I,42A.239"><seg type="pāda" n="a">dharmacakraṃ mahācakram</seg> <seg type="pāda" n="b">ajitaṃ nāma nāmataḥ</seg> /</l>

<l xml:id="HV_App.I,42A.240"><seg type="pāda" n="a">cakram aindraṃ tathā ghoram</seg> <seg type="pāda" n="b">ṛṣicakraṃ tathaiva ca</seg> //</l>

<l xml:id="HV_App.I,42A.241"><seg type="pāda" n="a">paitāmahaṃ tathā cakraṃ</seg> <seg type="pāda" n="b">trailokyam ahitasvaram</seg> /</l>

<l xml:id="HV_App.I,42A.242"><seg type="pāda" n="a">vicitrām aśanīṃ caiva</seg> <seg type="pāda" n="b">śuṣkārdraṃ cāśanidvayam</seg> //</l>

<l xml:id="HV_App.I,42A.243"><seg type="pāda" n="a">raudraṃ tad ugraṃ śūlaṃ ca</seg> <seg type="pāda" n="b">kaṅkālaṃ musalaṃ tathā</seg> /</l>

<l xml:id="HV_App.I,42A.244"><seg type="pāda" n="a">astraṃ brahmaśiraś caiva</seg> <seg type="pāda" n="b">brāhmam astraṃ tathaiva ca</seg> //</l>

<l xml:id="HV_App.I,42A.245"><seg type="pāda" n="a">aiṣīkam astram aindraṃ ca</seg> <seg type="pāda" n="b">āgneyaṃ śaiśiraṃ tathā</seg> /</l>

<l xml:id="HV_App.I,42A.246"><seg type="pāda" n="a">vāyavyaṃ mathanaṃ nāma</seg> <seg type="pāda" n="b">kāpālam atha kiṃkaram</seg> //</l>

<l xml:id="HV_App.I,42A.247"><seg type="pāda" n="a">tathā cāpratimāṃ śaktiṃ</seg> <seg type="pāda" n="b">krauñcam astraṃ tathaiva ca</seg> /</l>

<l xml:id="HV_App.I,42A.248"><seg type="pāda" n="a">astraṃ hayaśiraś caiva</seg> <seg type="pāda" n="b">somāstraṃ śiśiraprabham</seg> //</l>

<l xml:id="HV_App.I,42A.249"><seg type="pāda" n="a">paiśācam astram amitaṃ</seg> <seg type="pāda" n="b">sārpam astraṃ tathādbhutam</seg> /</l>

<l xml:id="HV_App.I,42A.250"><seg type="pāda" n="a">mohanaṃ śoṣaṇaṃ caiva</seg> <seg type="pāda" n="b">saṃtāpanavilāpanam</seg> //</l>

<l xml:id="HV_App.I,42A.251"><seg type="pāda" n="a">darpaṇaṃ pātanaṃ caiva</seg> <seg type="pāda" n="b">tvāṣṭraṃ caiva sudāruṇam</seg> /</l>

<l xml:id="HV_App.I,42A.252"><seg type="pāda" n="a">kālamudgaram akṣobhyaṃ</seg> <seg type="pāda" n="b">kṣobhaṇaṃ ca mahābalam</seg> //</l>

<l xml:id="HV_App.I,42A.253"><seg type="pāda" n="a">saṃvartaṃ mohanaṃ caiva</seg> <seg type="pāda" n="b">tathā māyādharaṃ param</seg> /</l>

<l xml:id="HV_App.I,42A.254"><seg type="pāda" n="a">gāndharvam astraṃ dayitam</seg> <seg type="pāda" n="b">asiratnaṃ ca nandakam</seg> //</l>

<l xml:id="HV_App.I,42A.255"><seg type="pāda" n="a">prasvāpanaṃ pramathanaṃ</seg> <seg type="pāda" n="b">vāruṇaṃ cāstram uttamam</seg> /</l>

<l xml:id="HV_App.I,42A.256"><seg type="pāda" n="a">astraṃ pāśupataṃ caiva</seg> <seg type="pāda" n="b">yasyāpratihatā gatiḥ</seg> //</l>

<l xml:id="HV_App.I,42A.257"><seg type="pāda" n="a">etāny astrāṇi sarvāṇi</seg> <seg type="pāda" n="b">hiraṇyakaśipus tadā</seg> /</l>

<l xml:id="HV_App.I,42A.258"><seg type="pāda" n="a">cikṣepa nārasiṃhasya</seg> <seg type="pāda" n="b">dīptasyāgrer yathāhutiḥ</seg> //</l>

<l xml:id="HV_App.I,42A.259"><seg type="pāda" n="a">astraiḥ prajvalitaiḥ siṃham</seg> <seg type="pāda" n="b">āvṛṇod asurādhipaḥ</seg> /</l>

<l xml:id="HV_App.I,42A.260"><seg type="pāda" n="a">vivasvān gharmasamaye</seg> <seg type="pāda" n="b">himavantam ivāṃśubhiḥ</seg> //</l>

<l xml:id="HV_App.I,42A.261"><seg type="pāda" n="a">sa hi varṣāniloddhūto</seg> <seg type="pāda" n="b">daityānāṃ sainyasāgaraḥ</seg> /</l>

<l xml:id="HV_App.I,42A.262"><seg type="pāda" n="a">kṣaṇenāplāvayat siṃhaṃ</seg> <seg type="pāda" n="b">mainākam iva sāgaraḥ</seg> //</l>

<l xml:id="HV_App.I,42A.263"><seg type="pāda" n="a">prāsaiḥ pāśaiś ca śūlaiś ca</seg> <seg type="pāda" n="b">gadābhir musalais tathā</seg> /</l>

<l xml:id="HV_App.I,42A.264"><seg type="pāda" n="a">vajrair aśanikalpaiś ca</seg> <seg type="pāda" n="b">śilābhiś ca mahādrumaiḥ</seg> //</l>

<l xml:id="HV_App.I,42A.265"><seg type="pāda" n="a">mudgaraiḥ kūṭapāśaiś ca</seg> <seg type="pāda" n="b">śūlolūkhalaparvataiḥ</seg> /</l>

<l xml:id="HV_App.I,42A.266"><seg type="pāda" n="a">śataghnībhiś ca dīptābhir</seg> <seg type="pāda" n="b">daṇḍair api sudāruṇaiḥ</seg> //</l>

<note>k: K1.2 B1.2 D4 ins. :k</note>
<l xml:id="**HV_App.I,42A.266**25:1"><seg type="pāda" n="a">parivārya samantāt tu</seg> <seg type="pāda" n="b">nihanyus te hariṃ tadā</seg> /</l>

<l xml:id="**HV_App.I,42A.266**25:2"><seg type="pāda" n="a">svalpam apy asya na kṣuṇṇaṃ</seg> <seg type="pāda" n="b">ūrjitasya mahātmanaḥ</seg> //</l>

<l xml:id="HV_App.I,42A.267">te dānavāḥ pāśagṛhītahastā @</l>
<l xml:id="HV_App.I,42A.268">mahendravajrāśanitulyavegāḥ |</l>
<l xml:id="HV_App.I,42A.269">samantato 'bhyudyatabāhuśastrāḥ @</l>
<l xml:id="HV_App.I,42A.270">sthitāstriśīrṣā iva nāgapotāḥ ||</l>
<l xml:id="HV_App.I,42A.271">suvarṇamālākulabhūṣitāṅgāś @</l>
<l xml:id="HV_App.I,42A.272">cīnāṃśukābhogavibhūṣitāṅgāḥ |</l>
<l xml:id="HV_App.I,42A.273">muktāvalīdāmavibhūṣitāṅgā @</l>
<l xml:id="HV_App.I,42A.274">haṃsā ivābhānti viśālapakṣāḥ ||</l>
<l xml:id="HV_App.I,42A.275">teṣāṃ ca vāyupratimaujasāṃ vai @</l>
<l xml:id="HV_App.I,42A.276">keyūramālāvalayotkaṭāni |</l>
<l xml:id="HV_App.I,42A.277">tāny uttamāṅgāny abhito vibhānti @</l>
<l xml:id="HV_App.I,42A.278">prabhātasūryāṃśusamaprabhāṇi ||</l>
<l xml:id="HV_App.I,42A.279">kṣipadbhir ugrajvalitānalopamair @</l>
<l xml:id="HV_App.I,42A.280">mahāstrapūgaiḥ sa samāvṛto babhau |</l>
<l xml:id="HV_App.I,42A.281">girir yathā saṃtatavarṣibhir ghanaiḥ @</l>
<l xml:id="HV_App.I,42A.282">kṛtāndhakāro 'dbhutakandaradrumaḥ ||</l>
<l xml:id="HV_App.I,42A.283">tair hanyamāno 'pi mahāstrajālair @</l>
<l xml:id="HV_App.I,42A.284">mahābalair daityagaṇaiḥ sametaiḥ |</l>
<l xml:id="HV_App.I,42A.285">nākampatājau bhagavān pratāpavān @</l>
<l xml:id="HV_App.I,42A.286">sthitaḥ prakṛtyā himavān ivācalaḥ ||</l>
<l xml:id="HV_App.I,42A.287">saṃtāpitāste narasiṃharūpiṇā @</l>
<l xml:id="HV_App.I,42A.288">diteḥ sutāḥ pāvakadīptatejasaḥ |</l>
<l xml:id="HV_App.I,42A.289">bhayād viceluḥ pavanoddhutā yathā @</l>
<l xml:id="HV_App.I,42A.290">mahormayaḥ sāgaravārisaṃbhavāḥ ||</l>
<l xml:id="HV_App.I,42A.291">śatair dhanurbhiḥ sumahātivegato @</l>
<l xml:id="HV_App.I,42A.292">yugāntakālapratimāñ śaraughān |</l>
<l xml:id="HV_App.I,42A.293">ekāyanasthe mumucur nṛsiṃhe @</l>
<l xml:id="HV_App.I,42A.294">mahāsurāḥ krodhavidīpitākṣāḥ ||</l>
<note>Colophon</note>

<milestone unit="speaker" n="vaiśaṃpāyana uvāca"/>
<l xml:id="HV_App.I,42A.295"><seg type="pāda" n="a">kharāḥ kharamukhāś caiva</seg> <seg type="pāda" n="b">makarāśīviṣānanāḥ</seg> /</l>

<l xml:id="HV_App.I,42A.296"><seg type="pāda" n="a">īhāmṛgamukhāś cānye</seg> <seg type="pāda" n="b">varāhamukhasaṃsthitāḥ</seg> //</l>

<l xml:id="HV_App.I,42A.297"><seg type="pāda" n="a">bālasūryamukhāś caiva</seg> <seg type="pāda" n="b">dhūmaketumukhās tathā</seg> /</l>

<l xml:id="HV_App.I,42A.298"><seg type="pāda" n="a">candrārdhacandravaktrāś ca</seg> <seg type="pāda" n="b">dīptāgnipramukhās tathā</seg> //</l>

<l xml:id="HV_App.I,42A.299"><seg type="pāda" n="a">haṃsakukkuṭavaktrāś ca</seg> <seg type="pāda" n="b">vyāditāsyā bhayāvahāḥ</seg> /</l>

<l xml:id="HV_App.I,42A.300"><seg type="pāda" n="a">pañcāsyā lelihānāś ca</seg> <seg type="pāda" n="b">kākagṛdhramukhās tathā</seg> //</l>

<l xml:id="HV_App.I,42A.301"><seg type="pāda" n="a">vidyujjihvāstriśīrṣāś ca</seg> <seg type="pāda" n="b">tatholkāmukhasaṃsthitāḥ</seg> /</l>

<l xml:id="HV_App.I,42A.302"><seg type="pāda" n="a">mahāgrahanibhāś cānye</seg> <seg type="pāda" n="b">dānavā baladarpitāḥ</seg> //</l>

<l xml:id="HV_App.I,42A.303"><seg type="pāda" n="a">kailāsavapuṣas tasya</seg> <seg type="pāda" n="b">śarīre śaravṛṣṭayaḥ</seg> /</l>

<l xml:id="HV_App.I,42A.304"><seg type="pāda" n="a">avadhyasya mṛgendrasya</seg> <seg type="pāda" n="b">na vyathāṃ cakrur āhave</seg> //</l>

<l xml:id="HV_App.I,42A.305"><seg type="pāda" n="a">evaṃ bhūyo 'parān ghorān</seg> <seg type="pāda" n="b">asṛjan dānavāḥ śarān</seg> /</l>

<l xml:id="HV_App.I,42A.306"><seg type="pāda" n="a">mṛgendrasyorasi kruddhā</seg> <seg type="pāda" n="b">niḥśvasanta ivoragāḥ</seg> //</l>

<l xml:id="HV_App.I,42A.307"><seg type="pāda" n="a">te dānavaśarā ghorā</seg> <seg type="pāda" n="b">mṛgendrāya samīritāḥ</seg> /</l>

<l xml:id="HV_App.I,42A.308"><seg type="pāda" n="a">vilayaṃ jagmur ākāśe</seg> <seg type="pāda" n="b">khadyotā iva parvate</seg> //</l>

<l xml:id="HV_App.I,42A.309"><seg type="pāda" n="a">tataś cakrāṇi divyāni</seg> <seg type="pāda" n="b">daityāḥ krodhasamanvitāḥ</seg> /</l>

<l xml:id="HV_App.I,42A.310"><seg type="pāda" n="a">mṛgendrāya kṣipanty āśu</seg> <seg type="pāda" n="b">prajvalantīva sarvaśaḥ</seg> //</l>

<l xml:id="HV_App.I,42A.311"><seg type="pāda" n="a">tair āsīd gaganaṃ cakraiḥ</seg> <seg type="pāda" n="b">saṃpatadbhiḥ samāvṛtam</seg> /</l>

<l xml:id="HV_App.I,42A.312"><seg type="pāda" n="a">yugānte saṃprakāśadbhiś</seg> <seg type="pāda" n="b">candrasūryagrahair iva</seg> //</l>

<note>k: T1.2 G1.3-5 M2.4 ins. :k</note>
<l xml:id="**HV_App.I,42A.312**26:1"><seg type="pāda" n="a">tāni cakrāṇi divyāni</seg> <seg type="pāda" n="b">mṛgendreṇa mahātmanā</seg> /</l>

<l xml:id="**HV_App.I,42A.312**26:2"><seg type="pāda" n="a">grastāny udīrṇāni tadā</seg> <seg type="pāda" n="b">pāvakārciḥsamāni vai</seg> //</l>

<l xml:id="HV_App.I,42A.313"><seg type="pāda" n="a">tāni cakrāṇi vadanaṃ</seg> <seg type="pāda" n="b">praviśanti vibhānti vai</seg> /</l>

<l xml:id="HV_App.I,42A.314"><seg type="pāda" n="a">meghodaradarīṃ ghorāṃ</seg> <seg type="pāda" n="b">candrasūryagrahāv iva</seg> //</l>

<l xml:id="HV_App.I,42A.315"><seg type="pāda" n="a">tāni cakrāṇi sarvāṇi</seg> <seg type="pāda" n="b">mṛgendreṇa mahātmanā</seg> /</l>

<l xml:id="HV_App.I,42A.316"><seg type="pāda" n="a">nigīrṇāni pradīptāni</seg> <seg type="pāda" n="b">pāvakārciḥsamāni vai</seg> //</l>

<l xml:id="HV_App.I,42A.317"><seg type="pāda" n="a">hiraṇyakaśipur daityo</seg> <seg type="pāda" n="b">bhūyaḥ prāsṛjad ūrjitām</seg> /</l>

<l xml:id="HV_App.I,42A.318"><seg type="pāda" n="a">śaktiṃ prajvalitāṃ ghorāṃ</seg> <seg type="pāda" n="b">hutāśanataḍitprabhām</seg> //</l>

<l xml:id="HV_App.I,42A.319"><seg type="pāda" n="a">tām āpatantīṃ saṃprekṣya</seg> <seg type="pāda" n="b">mṛgendraḥ śaktim uttamām</seg> /</l>

<l xml:id="HV_App.I,42A.320"><seg type="pāda" n="a">huṃkāreṇaiva raudreṇa</seg> <seg type="pāda" n="b">babhañja bhagavāṃs tadā</seg> //</l>

<l xml:id="HV_App.I,42A.321"><seg type="pāda" n="a">rarāja bhagnā sā śaktir</seg> <seg type="pāda" n="b">mṛgendreṇa mahīṃ tale</seg> /</l>

<l xml:id="HV_App.I,42A.322"><seg type="pāda" n="a">savisphuliṅgā jvalitā</seg> <seg type="pāda" n="b">maholkeva nabhaścyutā</seg> //</l>

<l xml:id="HV_App.I,42A.323"><seg type="pāda" n="a">nārācapaṅktiḥ siṃhasya</seg> <seg type="pāda" n="b">sṛṣṭā reje vidūrataḥ</seg> /</l>

<l xml:id="HV_App.I,42A.324"><seg type="pāda" n="a">nīlotpalapalāśānāṃ</seg> <seg type="pāda" n="b">mālevojjvaladarśanā</seg> //</l>

<l xml:id="HV_App.I,42A.325"><seg type="pāda" n="a">garjitvā tu yathākāmaṃ</seg> <seg type="pāda" n="b">vikramya ca yathāsukham</seg> /</l>

<l xml:id="HV_App.I,42A.326"><seg type="pāda" n="a">tat sainyam utsāritavāṃs</seg> <seg type="pāda" n="b">tṛṇāgrāṇīva mārutaḥ</seg> //</l>

<l xml:id="HV_App.I,42A.327"><seg type="pāda" n="a">tato 'śmavarṣaṃ daityendrā</seg> <seg type="pāda" n="b">vyasṛjanta nabhogatāḥ</seg> /</l>

<l xml:id="HV_App.I,42A.328"><seg type="pāda" n="a">nagamātraiḥ śilākhaṇḍair</seg> <seg type="pāda" n="b">girikūṭair mahāprabhaiḥ</seg> //</l>

<l xml:id="HV_App.I,42A.329"><seg type="pāda" n="a">tad aśmavarṣaṃ siṃhasya</seg> <seg type="pāda" n="b">gātre nipatitaṃ mahat</seg> /</l>

<l xml:id="HV_App.I,42A.330"><seg type="pāda" n="a">diśo daśa prakīrṇaṃ hi</seg> <seg type="pāda" n="b">khadyotaprakaro yathā</seg> //</l>

<l xml:id="HV_App.I,42A.331"><seg type="pāda" n="a">tamaśmaughair ditisutās</seg> <seg type="pāda" n="b">tadā siṃham ariṃdamam</seg> /</l>

<l xml:id="HV_App.I,42A.332"><seg type="pāda" n="a">prācchādayan yathā meghā</seg> <seg type="pāda" n="b">dhārābhir iva parvatam</seg> //</l>

<l xml:id="HV_App.I,42A.333"><seg type="pāda" n="a">na ca taṃ cālayām āsur</seg> <seg type="pāda" n="b">daityaughā devam āsthitam</seg> /</l>

<l xml:id="HV_App.I,42A.334"><seg type="pāda" n="a">bhīmavegā balaśreṣṭhaṃ</seg> <seg type="pāda" n="b">samudra iva mandaram</seg> //</l>

<l xml:id="HV_App.I,42A.335"><seg type="pāda" n="a">tato 'śmavarṣe nihate</seg> <seg type="pāda" n="b">jalavarṣam anantaram</seg> /</l>

<l xml:id="HV_App.I,42A.336"><seg type="pāda" n="a">dhārābhir akṣamātrābhiḥ</seg> <seg type="pāda" n="b">prādur āsīt samantataḥ</seg> //</l>

<l xml:id="HV_App.I,42A.337"><seg type="pāda" n="a">nabhasaḥ pracyutā dhārās</seg> <seg type="pāda" n="b">tigmavegāḥ sahasraśaḥ</seg> /</l>

<l xml:id="HV_App.I,42A.338"><seg type="pāda" n="a">āvṛṇvan sarvato vyoma</seg> <seg type="pāda" n="b">diśaś copadiśas tathā</seg> //</l>

<l xml:id="HV_App.I,42A.339"><seg type="pāda" n="a">dhārāṇāṃ saṃnipātena</seg> <seg type="pāda" n="b">vāyor visphūrjitena ca</seg> /</l>

<l xml:id="HV_App.I,42A.340"><seg type="pāda" n="a">vardhatā caiva varṣeṇa</seg> <seg type="pāda" n="b">na prājñāyata kiṃcana</seg> //</l>

<l xml:id="HV_App.I,42A.341"><seg type="pāda" n="a">dhārā divi ca saṃsaktā</seg> <seg type="pāda" n="b">vasudhāyāṃ ca sarvaśaḥ</seg> /</l>

<l xml:id="HV_App.I,42A.342"><seg type="pāda" n="a">na spṛśanti sma taṃ tatra</seg> <seg type="pāda" n="b">nipatantyo 'niśaṃ bhuvi</seg> //</l>

<l xml:id="HV_App.I,42A.343"><seg type="pāda" n="a">bāhyato vavṛśe varṣaṃ</seg> <seg type="pāda" n="b">nopariṣṭāt tu vṛṣṭavān</seg> /</l>

<l xml:id="HV_App.I,42A.344"><seg type="pāda" n="a">mṛgendrapratirūpasya</seg> <seg type="pāda" n="b">sthitasya yudhi māyayā</seg> //</l>

<l xml:id="HV_App.I,42A.345"><seg type="pāda" n="a">hate 'śmavarṣe tumule</seg> <seg type="pāda" n="b">jalavarṣe ca śoṣite</seg> /</l>

<l xml:id="HV_App.I,42A.346"><seg type="pāda" n="a">sasṛjur dānavā māyām</seg> <seg type="pāda" n="b">agniṃ vāyuṃ ca sarvaśaḥ</seg> //</l>

<l xml:id="HV_App.I,42A.347"><seg type="pāda" n="a">nabhasaḥ pracyutaś caiva</seg> <seg type="pāda" n="b">tigmavegaḥ samantataḥ</seg> /</l>

<l xml:id="HV_App.I,42A.348"><seg type="pāda" n="a">jvālāmālī mahāraudro</seg> <seg type="pāda" n="b">dīptatejāḥ samantataḥ</seg> //</l>

<l xml:id="HV_App.I,42A.349"><seg type="pāda" n="a">sa sṛṣṭaḥ pāvakas tena</seg> <seg type="pāda" n="b">daityendreṇa mahātmanā</seg> /</l>

<l xml:id="HV_App.I,42A.350"><seg type="pāda" n="a">na śaśāka mahātejā</seg> <seg type="pāda" n="b">dagdhum apratimaujasam</seg> //</l>

<l xml:id="HV_App.I,42A.351"><seg type="pāda" n="a">tam indras toyadaiḥ sārdhaṃ</seg> <seg type="pāda" n="b">sahasrākṣo 'mitadyutiḥ</seg> /</l>

<l xml:id="HV_App.I,42A.352"><seg type="pāda" n="a">mahatā toyavarṣeṇa</seg> <seg type="pāda" n="b">śamayām āsa pāvakam</seg> //</l>

<l xml:id="HV_App.I,42A.353"><seg type="pāda" n="a">tasyāṃ pratihatāyāṃ tu</seg> <seg type="pāda" n="b">māyāyāṃ yudhi dānavāḥ</seg> /</l>

<l xml:id="HV_App.I,42A.354"><seg type="pāda" n="a">sasṛjur ghorasaṃkāśaṃ</seg> <seg type="pāda" n="b">tamas tīvraṃ samantataḥ</seg> //</l>

<l xml:id="HV_App.I,42A.355"><seg type="pāda" n="a">tamasā saṃvṛte loke</seg> <seg type="pāda" n="b">daityeṣv āttāyudheṣu vai</seg> /</l>

<l xml:id="HV_App.I,42A.356"><seg type="pāda" n="a">svatejasā parivṛto</seg> <seg type="pāda" n="b">divākara ivābabhau</seg> //</l>

<l xml:id="HV_App.I,42A.357"><seg type="pāda" n="a">triśikhāṃ bhrukuṭīṃ cāsya</seg> <seg type="pāda" n="b">dadṛśur dānavā raṇe</seg> /</l>

<l xml:id="HV_App.I,42A.358"><seg type="pāda" n="a">lalāṭasthāṃ trikūṭasthāṃ</seg> <seg type="pāda" n="b">gaṅgāṃ tripathagām iva</seg> //</l>

<note>Colophon</note>

<milestone unit="speaker" n="vaisaṃpāyana uvāca"/>
<l xml:id="HV_App.I,42A.359"><seg type="pāda" n="a">tataḥ sarvāsu māyāsu</seg> <seg type="pāda" n="b">hatāsu ditinandanāḥ</seg> /</l>

<l xml:id="HV_App.I,42A.360"><seg type="pāda" n="a">hiraṇyakaśipuṃ daityā</seg> <seg type="pāda" n="b">viṣaṇṇāḥ śaraṇaṃ gatāḥ</seg> //</l>

<l xml:id="HV_App.I,42A.361"><seg type="pāda" n="a">tataḥ prajvalitaḥ krodhāt</seg> <seg type="pāda" n="b">pradahann iva tejasā</seg> /</l>

<note>k: T2 G1 M2 ins., M4 after line 364:k</note>
<l xml:id="**HV_App.I,42A.361**27:1"><seg type="pāda" n="a">nādaṃ mahāntam akaron</seg> <seg type="pāda" n="b">mṛgendrasyeva paśyataḥ</seg> /</l>

<l xml:id="HV_App.I,42A.362"><seg type="pāda" n="a">hiraṇyakaśipur daityaś</seg> <seg type="pāda" n="b">cālayām āsa medinīm</seg> //</l>

<l xml:id="HV_App.I,42A.363"><seg type="pāda" n="a">tataḥ prakṣubhitāḥ sarve</seg> <seg type="pāda" n="b">sāgarāḥ salilākarāḥ</seg> /</l>

<l xml:id="HV_App.I,42A.364"><seg type="pāda" n="a">calitā girayaḥ sarve</seg> <seg type="pāda" n="b">sakānanavanadrumāḥ</seg> //</l>

<l xml:id="HV_App.I,42A.365"><seg type="pāda" n="a">tasmin kruddhe tu daityendre</seg> <seg type="pāda" n="b">tamobhūtam abhūj jagat</seg> /</l>

<l xml:id="HV_App.I,42A.366"><seg type="pāda" n="a">tamasā samavacchannaṃ</seg> <seg type="pāda" n="b">na prājñāyata kiṃcana</seg> //</l>

<note>k: T1 G3.5 ins. :k</note>
<l xml:id="**HV_App.I,42A.366**28:1"><seg type="pāda" n="a">tadā hiraṇyakaśipuḥ</seg> <seg type="pāda" n="b">kruddhaḥ kālāntakopamaḥ</seg> /</l>

<l xml:id="HV_App.I,42A.367"><seg type="pāda" n="a">āvahaḥ pravahaś caiva</seg> <seg type="pāda" n="b">vivahaś ca samīraṇaḥ</seg> /</l>

<note>k: Ñ1 ins. :k</note>
<l xml:id="**HV_App.I,42A.367**29:1"><seg type="pāda" n="a">ete cānye ca bahavo</seg> <seg type="pāda" n="b">ghorā dānavayodhinaḥ</seg> /</l>

<l xml:id="HV_App.I,42A.368"><seg type="pāda" n="a">parāvahaḥ saṃvahaś ca</seg> <seg type="pāda" n="b">udvahaś ca mahābalaḥ</seg> //</l>

<l xml:id="HV_App.I,42A.369"><seg type="pāda" n="a">tathā parivahaḥ śrīmān</seg> <seg type="pāda" n="b">mārutā bhayaśaṃsinaḥ</seg> /</l>

<l xml:id="HV_App.I,42A.370"><seg type="pāda" n="a">ity ete kṣubhitāḥ sapta</seg> <seg type="pāda" n="b">mārutā gaganecarāḥ</seg> //</l>

<l xml:id="HV_App.I,42A.371"><seg type="pāda" n="a">ye grahāḥ sarvalokasya</seg> <seg type="pāda" n="b">kṣaye prādur bhavanti vai</seg> /</l>

<l xml:id="HV_App.I,42A.372"><seg type="pāda" n="a">te grahā gagane hṛṣṭā</seg> <seg type="pāda" n="b">vicaranti yathāsukham</seg> //</l>

<note>k: T1.2 G1.3-4 M2.4 ins. :k</note>
<l xml:id="**HV_App.I,42A.372**30:1"><seg type="pāda" n="a">kalpānta iva samabhavat</seg> <seg type="pāda" n="b">kṣubdhā devāḥ savāsavāḥ</seg> /</l>

<l xml:id="**HV_App.I,42A.372**30:2"><seg type="pāda" n="a">vicerur mārutās tatra</seg> <seg type="pāda" n="b">tathā kalpāntaśaṃsinaḥ</seg> //</l>

<l xml:id="**HV_App.I,42A.372**30:3"><seg type="pāda" n="a">puṣkalādyās tathā meghāḥ</seg> <seg type="pāda" n="b">prāvarṣanta samantataḥ</seg> /</l>

<l xml:id="**HV_App.I,42A.372**30:4"><seg type="pāda" n="a">tasmin praruṣite daitye</seg> <seg type="pāda" n="b">kṣubdho mūlasamūlakaḥ</seg> //</l>

<l xml:id="HV_App.I,42A.373"><seg type="pāda" n="a">ayogataś cacārāśu</seg> <seg type="pāda" n="b">sarveṣv ṛkṣeṣu candramāḥ</seg> /</l>

<l xml:id="HV_App.I,42A.374"><seg type="pāda" n="a">sagrahaṃ sahanakṣatraṃ</seg> <seg type="pāda" n="b">prajajvāla nabho niśi</seg> //</l>

<l xml:id="HV_App.I,42A.375"><seg type="pāda" n="a">vivarṇatvaṃ ca bhagavān</seg> <seg type="pāda" n="b">gato divi divākaraḥ</seg> /</l>

<l xml:id="HV_App.I,42A.376"><seg type="pāda" n="a">kṛṣṇaḥ kabandhaś ca mahāṃl</seg> <seg type="pāda" n="b">lakṣyate sma nabhastale</seg> //</l>

<l xml:id="HV_App.I,42A.377"><seg type="pāda" n="a">amuñcac cāsitāṃ sūryo</seg> <seg type="pāda" n="b">dhūmavartiṃ mahābhayām</seg> /</l>

<l xml:id="HV_App.I,42A.378"><seg type="pāda" n="a">gaganasthaś ca bhagavān</seg> <seg type="pāda" n="b">abhīkṣṇaṃ pariviṣyate</seg> //</l>

<l xml:id="HV_App.I,42A.379"><seg type="pāda" n="a">sapta dhūmanibhā ghorāḥ</seg> <seg type="pāda" n="b">sūryā divi samutthitāḥ</seg> /</l>

<l xml:id="HV_App.I,42A.380"><seg type="pāda" n="a">somasya gaganasthasya</seg> <seg type="pāda" n="b">grahās tiṣṭhanti śṛṅgagāḥ</seg> //</l>

<l xml:id="HV_App.I,42A.381"><seg type="pāda" n="a">vāme ca dakṣiṇe caiva</seg> <seg type="pāda" n="b">sthitau śukrabṛhaspatī</seg> /</l>

<l xml:id="HV_App.I,42A.382"><seg type="pāda" n="a">śanaiś caro lohitāṅgo</seg> <seg type="pāda" n="b">lohitārkasamadyutiḥ</seg> //</l>

<l xml:id="HV_App.I,42A.383"><seg type="pāda" n="a">samaṃ samabhirohanti</seg> <seg type="pāda" n="b">durgāṇi gaganecarāḥ</seg> /</l>

<l xml:id="HV_App.I,42A.384"><seg type="pāda" n="a">śṛṅgāṇi śanakair ghorā</seg> <seg type="pāda" n="b">yugāntāvartakā grahāḥ</seg> //</l>

<l xml:id="HV_App.I,42A.385"><seg type="pāda" n="a">candramāḥ saha nakṣatrair</seg> <seg type="pāda" n="b">grahaiḥ saptabhir āvṛtaḥ</seg> /</l>

<l xml:id="HV_App.I,42A.386"><seg type="pāda" n="a">carācaravināśāya</seg> <seg type="pāda" n="b">rohiṇīṃ nābhyanandata</seg> //</l>

<l xml:id="HV_App.I,42A.387"><seg type="pāda" n="a">gṛhīto rāhuṇā candra</seg> <seg type="pāda" n="b">ulkābhir abhihanyate</seg> /</l>

<l xml:id="HV_App.I,42A.388"><seg type="pāda" n="a">ulkāḥ prajvalitāś candre</seg> <seg type="pāda" n="b">pracelur ghoradarśanāḥ</seg> //</l>

<l xml:id="HV_App.I,42A.389"><seg type="pāda" n="a">devānām api yo devaḥ</seg> <seg type="pāda" n="b">so 'py avarṣata śoṇitam</seg> /</l>

<l xml:id="HV_App.I,42A.390"><seg type="pāda" n="a">apatad gadganād ulkā</seg> <seg type="pāda" n="b">vidyudrūpāśanisvanā</seg> //</l>

<l xml:id="HV_App.I,42A.391"><seg type="pāda" n="a">akāle ca drumāḥ sarve</seg> <seg type="pāda" n="b">puṣpitāś ca phalanti ca</seg> /</l>

<l xml:id="HV_App.I,42A.392"><seg type="pāda" n="a">latāś ca saphalāḥ sarvā</seg> <seg type="pāda" n="b">yāḥ prādur daityanāśanam</seg> //</l>

<l xml:id="HV_App.I,42A.393"><seg type="pāda" n="a">phale phalāny ajāyanta</seg> <seg type="pāda" n="b">puṣpe puṣpaṃ tathaiva ca</seg> /</l>

<l xml:id="HV_App.I,42A.394"><seg type="pāda" n="a">unmīlanti nimīlanti</seg> <seg type="pāda" n="b">hasanti ca rudanti ca</seg> //</l>

<l xml:id="HV_App.I,42A.395"><seg type="pāda" n="a">vikrośanti ca gambhīraṃ</seg> <seg type="pāda" n="b">dhūmāyanti jvalanti ca</seg> /</l>

<l xml:id="HV_App.I,42A.396"><seg type="pāda" n="a">pratimāḥ sarvadevānāṃ</seg> <seg type="pāda" n="b">kathayanti yugakṣayam</seg> //</l>

<l xml:id="HV_App.I,42A.397"><seg type="pāda" n="a">āraṇyaiḥ saha saṃsṛṣṭā</seg> <seg type="pāda" n="b">grāmyāś ca mṛgapakṣiṇaḥ</seg> /</l>

<l xml:id="HV_App.I,42A.398"><seg type="pāda" n="a">cukruśur bhairavaṃ tatra</seg> <seg type="pāda" n="b">mṛgendre samupasthite</seg> //</l>

<l xml:id="HV_App.I,42A.399"><seg type="pāda" n="a">nadyaś ca pratilomāni</seg> <seg type="pāda" n="b">vahanti kaluṣodakāḥ</seg> /</l>

<note>k: K Ñ3 V1.3 B2 D (except D6) ins. :k</note>
<l xml:id="**HV_App.I,42A.399**31:1"><seg type="pāda" n="a">aparāhṇagate sūrye</seg> <seg type="pāda" n="b">lokānāṃ kṣayakārake</seg> /</l>

<l xml:id="HV_App.I,42A.400"><seg type="pāda" n="a">na prakāśanti ca diśo</seg> <seg type="pāda" n="b">raktareṇusamākulāḥ</seg> //</l>

<l xml:id="HV_App.I,42A.401"><seg type="pāda" n="a">vānaspatyā na pūjyante</seg> <seg type="pāda" n="b">pūjanārhāḥ kathaṃcana</seg> /</l>

<l xml:id="HV_App.I,42A.402"><seg type="pāda" n="a">vāyuvegena hanyante</seg> <seg type="pāda" n="b">bhidyante praṇudanti ca</seg> //</l>

<l xml:id="HV_App.I,42A.403"><seg type="pāda" n="a">tadā ca sarvabhūtānāṃ</seg> <seg type="pāda" n="b">chāyā na parivartate</seg> /</l>

<l xml:id="HV_App.I,42A.404"><seg type="pāda" n="a">aparāhṇagate sūrye</seg> <seg type="pāda" n="b">lokānāṃ ca yugakṣaye</seg> //</l>

<l xml:id="HV_App.I,42A.405"><seg type="pāda" n="a">tadā hiraṇyakaśipor</seg> <seg type="pāda" n="b">daityasyopari veśmanaḥ</seg> /</l>

<l xml:id="HV_App.I,42A.406"><seg type="pāda" n="a">bhāṇḍāgārāyudhāgāre</seg> <seg type="pāda" n="b">niviṣṭam abhavan madhu</seg> //</l>

<note>k: Ñ3 B Dn Ds D5.6 ins. :k</note>
<l xml:id="**HV_App.I,42A.406**32:1"><seg type="pāda" n="a">tathaiva cāyudhāgāre</seg> <seg type="pāda" n="b">dhūmarājir adṛśyata</seg> //</l>

<l xml:id="**HV_App.I,42A.406**32:2"><seg type="pāda" n="a">sa ca dṛṣṭvā mahotpātān</seg> <seg type="pāda" n="b">hiraṇyakaśipus tadā</seg> /</l>

<l xml:id="**HV_App.I,42A.406**32:3"><seg type="pāda" n="a">purohitaṃ tadā śukraṃ</seg> <seg type="pāda" n="b">vacanaṃ cedam abravīt</seg> //</l>

<l xml:id="**HV_App.I,42A.406**32:4"><seg type="pāda" n="a">kim arthaṃ bhagavann ete</seg> <seg type="pāda" n="b">mahotpātāḥ samutthitāḥ</seg> /</l>

<l xml:id="**HV_App.I,42A.406**32:5"><seg type="pāda" n="a">śrotum icchāmi tattvena</seg> <seg type="pāda" n="b">paraṃ kautūhalaṃ hi me</seg> //</l>


<milestone unit="speaker" n="śukra uvāca"/>
<l xml:id="**HV_App.I,42A.406**32:6"><seg type="pāda" n="a">śṛṇu rājann avahito</seg> <seg type="pāda" n="b">vacanaṃ me mahāsura</seg> /</l>

<l xml:id="**HV_App.I,42A.406**32:7"><seg type="pāda" n="a">yadarthaṃ ete dṛśyante</seg> <seg type="pāda" n="b">mahotpātā mahābhayāḥ</seg> //</l>

<l xml:id="**HV_App.I,42A.406**32:8"><seg type="pāda" n="a">yasyaite saṃpradṛśyante</seg> <seg type="pāda" n="b">rājño rāṣṭre mahāsura</seg> /</l>

<l xml:id="**HV_App.I,42A.406**32:9"><seg type="pāda" n="a">deśo vā hriyate tasya</seg> <seg type="pāda" n="b">rājā vā vadham arhati</seg> //</l>

<l xml:id="**HV_App.I,42A.406**32:10"><seg type="pāda" n="a">ato buddhyā samīkṣasva</seg> <seg type="pāda" n="b">yathā sarvaṃ praṇaśyati</seg> /</l>

<l xml:id="**HV_App.I,42A.406**32:11"><seg type="pāda" n="a">bṛhad bhayaṃ hi nacirād</seg> <seg type="pāda" n="b">bhaviṣyati na saṃśayaḥ</seg> //</l>

<l xml:id="**HV_App.I,42A.406**32:12"><seg type="pāda" n="a">etāvad uktvā śukras tu</seg> <seg type="pāda" n="b">hiraṇyakaśipuṃ tadā</seg> /</l>

<l xml:id="**HV_App.I,42A.406**32:13"><seg type="pāda" n="a">svastīty uktvā tu daityendraṃ</seg> <seg type="pāda" n="b">jagāma svaṃ niveśanam</seg> //</l>

<l xml:id="**HV_App.I,42A.406**32:14"><seg type="pāda" n="a">tasmin gate tu daityendro</seg> <seg type="pāda" n="b">dhyātavān suciraṃ tadā</seg> /</l>

<l xml:id="**HV_App.I,42A.406**32:15"><seg type="pāda" n="a">āsāṃ cakre sudīnātmā</seg> <seg type="pāda" n="b">brahmavākyam anusmaran</seg> //</l>

<l xml:id="HV_App.I,42A.407"><seg type="pāda" n="a">asurāṇāṃ vināśāya</seg> <seg type="pāda" n="b">surāṇāṃ vijayāya ca</seg> /</l>

<l xml:id="HV_App.I,42A.408"><seg type="pāda" n="a">dṛśyante vividhotpātā</seg> <seg type="pāda" n="b">ghorā ghoranidarśanāḥ</seg> //</l>

<l xml:id="HV_App.I,42A.409"><seg type="pāda" n="a">ete cānye ca bahavo</seg> <seg type="pāda" n="b">ghorā hy utpātadarśanāḥ</seg> /</l>

<l xml:id="HV_App.I,42A.410"><seg type="pāda" n="a">daityendrāṇāṃ vināśāya</seg> <seg type="pāda" n="b">dṛśyante kalanirmitāḥ</seg> //</l>

<l xml:id="HV_App.I,42A.411"><seg type="pāda" n="a">tato hiraṇyakaśipur</seg> <seg type="pāda" n="b">gadām ādāya satvaram</seg> /</l>

<l xml:id="HV_App.I,42A.412"><seg type="pāda" n="a">abhyadravata vegena</seg> <seg type="pāda" n="b">dharaṇīm anukampayan</seg> //</l>

<l xml:id="HV_App.I,42A.413"><seg type="pāda" n="a">hiraṇyakaśipurdaityaḥ</seg> <seg type="pāda" n="b">padā saṃghṛṣṭavān mahīm</seg> /</l>

<note>k: B2 ins. :k</note>
<l xml:id="**HV_App.I,42A.413**33:1"><seg type="pāda" n="a">saṃspṛṣṭavāṃs tadā sarvaṃ</seg> <seg type="pāda" n="b">jagad etad akampayat</seg> /</l>

<l xml:id="HV_App.I,42A.414"><seg type="pāda" n="a">saṃdaṣṭauṣṭhapuṭaḥ krodhād</seg> <seg type="pāda" n="b">varāha iva mūrchitaḥ</seg> //</l>

<note>k: T1 G1.3-5 M2.4 ins. :k</note>
<l xml:id="**HV_App.I,42A.414**34:1"><seg type="pāda" n="a">tathā kruṣṭe nṛpaśreṣṭha</seg> <seg type="pāda" n="b">tasmin ghore mahāsura</seg> /</l>

<l xml:id="**HV_App.I,42A.414**34:2"><seg type="pāda" n="a">cacāla pṛthivī sarvā</seg> <seg type="pāda" n="b">saśailavanakānanā</seg> //</l>

<l xml:id="HV_App.I,42A.415"><seg type="pāda" n="a">medinyāṃ kampamānāyāṃ</seg> <seg type="pāda" n="b">daityendreṇa mahātmanā</seg> /</l>

<l xml:id="HV_App.I,42A.416"><seg type="pāda" n="a">mahīdharebhyo nāgendrā</seg> <seg type="pāda" n="b">niṣpetur bhayaviklavāḥ</seg> /</l>

<l xml:id="HV_App.I,42A.417"><seg type="pāda" n="a">viṣajvālākulair vaktrair</seg> <seg type="pāda" n="b">vimuñcanto hutāśanam</seg> //</l>

<l xml:id="HV_App.I,42A.418"><seg type="pāda" n="a">catuḥśīrṣāḥ pañcaśīrṣāḥ</seg> <seg type="pāda" n="b">saptaśīrṣāś ca pannagāḥ</seg> /</l>

<l xml:id="HV_App.I,42A.419"><seg type="pāda" n="a">vāsukis takṣakaś caiva</seg> <seg type="pāda" n="b">karkoṭakadhanaṃjayau</seg> /</l>

<l xml:id="HV_App.I,42A.420"><seg type="pāda" n="a">elāpatraḥ kāliyaś ca</seg> <seg type="pāda" n="b">mahāpadmaś ca vīryavān</seg> //</l>

<l xml:id="HV_App.I,42A.421"><seg type="pāda" n="a">sahasraśīrṣadhṛṅ nāgo</seg> <seg type="pāda" n="b">hematāladhvajaḥ prabhuḥ</seg> /</l>

<l xml:id="HV_App.I,42A.422"><seg type="pāda" n="a">śeṣo 'nanto mahīpālo</seg> <seg type="pāda" n="b">duṣprakampaḥ prakampitāḥ</seg> //</l>

<l xml:id="HV_App.I,42A.423"><seg type="pāda" n="a">dīptāny antarjalasthāni</seg> <seg type="pāda" n="b">pṛthivīdharaṇāni ca</seg> /</l>

<l xml:id="HV_App.I,42A.424"><seg type="pāda" n="a">tadā kruddhena daityena</seg> <seg type="pāda" n="b">kampitāni samantataḥ</seg> //</l>

<note>k: K Ñ1.2 V1.3 B Dn Ds D1-4.6 ins. :k</note>
<l xml:id="**HV_App.I,42A.424**35:1"><seg type="pāda" n="a">pātālatalacāriṇyo</seg> <seg type="pāda" n="b">nāgatejodharāḥ śivāḥ</seg> /</l>

<note>k: D5 T2 G1.3-5 M2.4 ins. after line 424, B2 after line 425 :k</note>
<l xml:id="**HV_App.I,42A.424**36:1"><seg type="pāda" n="a">nāgās tejodharāś cāpi</seg> <seg type="pāda" n="b">pātālatalacāriṇaḥ</seg> /</l>

<note>k: B2 G3 M2 cont., T1 ins. after line 424:k</note>
<l xml:id="**HV_App.I,42A.424**37:1"><seg type="pāda" n="a">pātāle sahasā kṣubdhe</seg> <seg type="pāda" n="b">duṣprakampyāḥ prakampitāḥ</seg> /</l>

<l xml:id="HV_App.I,42A.425"><seg type="pāda" n="a">āpaś ca sahasā kruddhā</seg> <seg type="pāda" n="b">duṣprakampyarasāḥ śubhāḥ</seg> /</l>

<l xml:id="HV_App.I,42A.426"><seg type="pāda" n="a">nadī bhāgīrathī caiva</seg> <seg type="pāda" n="b">sarayūḥ kauśikī tathā</seg> //</l>

<note>k: D2 ins. :k</note>
<l xml:id="**HV_App.I,42A.426**38:1"><seg type="pāda" n="a">sūryadehā tathā tāpī</seg> <seg type="pāda" n="b">anyā nadyas tathaiva ca</seg> /</l>

<l xml:id="HV_App.I,42A.427"><seg type="pāda" n="a">yamunā caiva kāverī</seg> <seg type="pāda" n="b">kṛṣṇā veṇṇā tathaiva ca</seg> /</l>

<l xml:id="HV_App.I,42A.428"><seg type="pāda" n="a">suveṇṇā ca mahābhāgā</seg> <seg type="pāda" n="b">nadī godāvarī tathā</seg> //</l>

<l xml:id="HV_App.I,42A.429"><seg type="pāda" n="a">carmaṇvatī ca sindhuś ca</seg> <seg type="pāda" n="b">tathā nadanadīpatiḥ</seg> /</l>

<l xml:id="HV_App.I,42A.430"><seg type="pāda" n="a">mekalaprabhavaś caiva</seg> <seg type="pāda" n="b">śoṇo maṇinibhodakaḥ</seg> //</l>

<l xml:id="HV_App.I,42A.431"><seg type="pāda" n="a">susrotā narmadā caiva</seg> <seg type="pāda" n="b">tathā vetravatī nadī</seg> /</l>

<l xml:id="HV_App.I,42A.432"><seg type="pāda" n="a">gomatī gokulākīrṇā</seg> <seg type="pāda" n="b">tathā pūrvā sarasvatī</seg> //</l>

<l xml:id="HV_App.I,42A.433"><seg type="pāda" n="a">mahī kālanadī caiva</seg> <seg type="pāda" n="b">tamasā puṣpavāhinī</seg> //</l>

<note>k: Ñ2 B1.3 Dn Ds D1.3.5.6 ins. :k</note>
<l xml:id="**HV_App.I,42A.433**39:1"><seg type="pāda" n="a">sītā cekṣumatī caiva</seg> <seg type="pāda" n="b">devikā ca mahānadī</seg> /</l>

<l xml:id="HV_App.I,42A.434"><seg type="pāda" n="a">jambūdvīpaṃ ratnavantaṃ</seg> <seg type="pāda" n="b">sarvaratnopaśobhitam</seg> /</l>

<l xml:id="HV_App.I,42A.435"><seg type="pāda" n="a">survaṇakūṭakaṃ caiva</seg> <seg type="pāda" n="b">suvarṇākaramaṇḍitam</seg> //</l>

<l xml:id="HV_App.I,42A.436"><seg type="pāda" n="a">mahānadaś ca lauhityaḥ</seg> <seg type="pāda" n="b">śailakānanaśobhitaḥ</seg> /</l>

<l xml:id="HV_App.I,42A.437"><seg type="pāda" n="a">pattanaṃ kośakārāṇāṃ</seg> <seg type="pāda" n="b">drumilaṃ rajatākaram</seg> //</l>

<l xml:id="HV_App.I,42A.438"><seg type="pāda" n="a">māgadhāṃś ca mahāgrāmān</seg> <seg type="pāda" n="b">puṇḍrān vaṅgāṃs tathaiva ca</seg> /</l>

<l xml:id="HV_App.I,42A.439"><seg type="pāda" n="a">suhmān mallān videhāṃś ca</seg> <seg type="pāda" n="b">mālavān kāśikosalān</seg> //</l>

<l xml:id="HV_App.I,42A.440"><seg type="pāda" n="a">bhavanaṃ vainateyasya</seg> <seg type="pāda" n="b">suparṇasya ca kampitam</seg> /</l>

<l xml:id="HV_App.I,42A.441"><seg type="pāda" n="a">kailāsaśikharākāraṃ</seg> <seg type="pāda" n="b">yat kṛtaṃ viśvakarmaṇā</seg> //</l>

<l xml:id="HV_App.I,42A.442"><seg type="pāda" n="a">raktatoyo bhīmavego</seg> <seg type="pāda" n="b">lohito nāma sāgaraḥ</seg> /</l>

<l xml:id="HV_App.I,42A.443"><seg type="pāda" n="a">śubhaḥ pāṇḍurameghābhaḥ</seg> <seg type="pāda" n="b">kṣīrodaś caiva sāgaraḥ</seg> //</l>

<l xml:id="HV_App.I,42A.444"><seg type="pāda" n="a">udayaś caiva śailendra</seg> <seg type="pāda" n="b">ucchritaḥ śatayojanaḥ</seg> /</l>

<l xml:id="HV_App.I,42A.445"><seg type="pāda" n="a">suvarṇavedikaḥ śrīmān</seg> <seg type="pāda" n="b">nāgapakṣiniṣevitaḥ</seg> //</l>

<l xml:id="HV_App.I,42A.446"><seg type="pāda" n="a">bhrājamāno 'rkasadṛśair</seg> <seg type="pāda" n="b">jātarūpamayair drumaiḥ</seg> /</l>

<l xml:id="HV_App.I,42A.447"><seg type="pāda" n="a">sālais tālais tamālaiś ca</seg> <seg type="pāda" n="b">karṇikāraiś ca puṣpitaiḥ</seg> //</l>

<l xml:id="HV_App.I,42A.448"><seg type="pāda" n="a">ayomukhaś ca vipulaḥ</seg> <seg type="pāda" n="b">parvato dhātumaṇḍitaḥ</seg> /</l>

<l xml:id="HV_App.I,42A.449"><seg type="pāda" n="a">tamālavanagandhaś ca</seg> <seg type="pāda" n="b">parvato malayaḥ śubhaḥ</seg> //</l>

<l xml:id="HV_App.I,42A.450"><seg type="pāda" n="a">surāṣṭrāś ca subāhlīkāḥ</seg> <seg type="pāda" n="b">śūrābhīrās tathaiva ca</seg> /</l>

<l xml:id="HV_App.I,42A.451"><seg type="pāda" n="a">bhojāḥ pāṇḍyāś ca vaṅgāś ca</seg> <seg type="pāda" n="b">kaliṅgās tāmraliptakāḥ</seg> //</l>

<l xml:id="HV_App.I,42A.452"><seg type="pāda" n="a">tathaivāndhrāś ca pauṇḍrāś ca</seg> <seg type="pāda" n="b">vāmacūḍāḥ sakeralāḥ</seg> /</l>

<l xml:id="HV_App.I,42A.453"><seg type="pāda" n="a">kṣobhitās tena daityena</seg> <seg type="pāda" n="b">sadevāḥ sāpsarogaṇāḥ</seg> //</l>

<l xml:id="HV_App.I,42A.454"><seg type="pāda" n="a">agastyabhavanaṃ caiva</seg> <seg type="pāda" n="b">yad agastyakṛtaṃ purā</seg> /</l>

<l xml:id="HV_App.I,42A.455"><seg type="pāda" n="a">siddhacāraṇasaṃghaiś ca</seg> <seg type="pāda" n="b">sevitaṃ sumanoharam</seg> //</l>

<l xml:id="HV_App.I,42A.456"><seg type="pāda" n="a">vicitranānāvihagaṃ</seg> <seg type="pāda" n="b">supuṣpitalatādrumam</seg> /</l>

<l xml:id="HV_App.I,42A.457"><seg type="pāda" n="a">jātarūpamayaiḥ śṛṅgair</seg> <seg type="pāda" n="b">apsarogaṇasevitam</seg> //</l>

<l xml:id="HV_App.I,42A.458"><seg type="pāda" n="a">giriḥ puṣpitakaś caiva</seg> <seg type="pāda" n="b">lakṣmīvān priyadarśanaḥ</seg> /</l>

<l xml:id="HV_App.I,42A.459"><seg type="pāda" n="a">utthitaḥ sāgaraṃ bhittvā</seg> <seg type="pāda" n="b">vayasyaś candrasūryayoḥ</seg> //</l>

<l xml:id="HV_App.I,42A.460"><seg type="pāda" n="a">rarāja sumahāśṛṅgair</seg> <seg type="pāda" n="b">gaganaṃ vilikhann iva</seg> /</l>

<l xml:id="HV_App.I,42A.461"><seg type="pāda" n="a">candrasūryāṃśusaṃkāśaiḥ</seg> <seg type="pāda" n="b">sāgarāmbusamāvṛtaḥ</seg> //</l>

<l xml:id="HV_App.I,42A.462"><seg type="pāda" n="a">vidyutvān parvataḥ śrīmān</seg> <seg type="pāda" n="b">āyataḥ śatayojanam</seg> /</l>

<l xml:id="HV_App.I,42A.463"><seg type="pāda" n="a">vidyutāṃ yatra saṃpātā</seg> <seg type="pāda" n="b">nipātyante nagottame</seg> //</l>

<l xml:id="HV_App.I,42A.464"><seg type="pāda" n="a">ṛṣabhaḥ parvataś caiva</seg> <seg type="pāda" n="b">śrīmān vṛṣabhasaṃsthitaḥ</seg> /</l>

<l xml:id="HV_App.I,42A.465"><seg type="pāda" n="a">kuñjaraḥ parvataś caiva</seg> <seg type="pāda" n="b">yatrāgastyagṛhaṃ mahat</seg> //</l>

<l xml:id="HV_App.I,42A.466"><seg type="pāda" n="a">viśālarathyā durdharṣā</seg> <seg type="pāda" n="b">sarpāṇām ālayā purī</seg> /</l>

<l xml:id="HV_App.I,42A.467"><seg type="pāda" n="a">teṣāṃ bhogavatī cāpi</seg> <seg type="pāda" n="b">daityendreṇābhikampitā</seg> //</l>

<l xml:id="HV_App.I,42A.468"><seg type="pāda" n="a">mahāmegho giriś caiva</seg> <seg type="pāda" n="b">pāriyātraś ca parvataḥ</seg> /</l>

<l xml:id="HV_App.I,42A.469"><seg type="pāda" n="a">cakravāṃś ca giriśreṣṭho</seg> <seg type="pāda" n="b">vārāhaś caiva parvataḥ</seg> //</l>

<l xml:id="HV_App.I,42A.470"><seg type="pāda" n="a">prāgjyotiṣapuraṃ caiva</seg> <seg type="pāda" n="b">jātarūpamayaṃ śubham</seg> /</l>

<l xml:id="HV_App.I,42A.471"><seg type="pāda" n="a">yasmin vasati duṣṭātmā</seg> <seg type="pāda" n="b">narako nāma dānavaḥ</seg> //</l>

<l xml:id="HV_App.I,42A.472"><seg type="pāda" n="a">meghaś ca parvataśreṣṭho</seg> <seg type="pāda" n="b">meghagambhīranisvanaḥ</seg> /</l>

<l xml:id="HV_App.I,42A.473"><seg type="pāda" n="a">ṣaṣṭis tatra sahasrāṇi</seg> <seg type="pāda" n="b">parvatānāṃ viśāṃ pate</seg> //</l>

<l xml:id="HV_App.I,42A.474"><seg type="pāda" n="a">taruṇādityasaṃkāśo</seg> <seg type="pāda" n="b">meruś caiva mahāgiriḥ</seg> /</l>

<l xml:id="HV_App.I,42A.475"><seg type="pāda" n="a">devāvāsaḥ śubhaḥ puṇyo</seg> <seg type="pāda" n="b">girirājo hiraṇmayaḥ</seg> //</l>

<l xml:id="HV_App.I,42A.476"><seg type="pāda" n="a">hemaśṛṅgo mahāśailas</seg> <seg type="pāda" n="b">tathā meghasakho giriḥ</seg> /</l>

<l xml:id="HV_App.I,42A.477"><seg type="pāda" n="a">kailāsaś cāpi śailendro</seg> <seg type="pāda" n="b">dānavendreṇa kampitaḥ</seg> //</l>

<note>k: T2 G1.4 ins., T1 G3.5 M2.4 after line 478 :k</note>
<l xml:id="**HV_App.I,42A.477**40:1"><seg type="pāda" n="a">vindhyaś ca tu mahāśailo</seg> <seg type="pāda" n="b">nānādrumalatāyutaḥ</seg> /</l>

<l xml:id="**HV_App.I,42A.477**40:2"><seg type="pāda" n="a">kampito dānavendreṇa</seg> <seg type="pāda" n="b">kuñjaro bāhuśālinā</seg> //</l>

<l xml:id="HV_App.I,42A.478"><seg type="pāda" n="a">yakṣarākṣasagandharvair</seg> <seg type="pāda" n="b">nityaṃ sevitakaṃdaraḥ</seg> /</l>

<l xml:id="HV_App.I,42A.479"><seg type="pāda" n="a">śrīmān manoharaś caiva</seg> <seg type="pāda" n="b">nityaṃ puṣpitapādapaḥ</seg> //</l>

<l xml:id="HV_App.I,42A.480"><seg type="pāda" n="a">hemapuṣkarasaṃchannaṃ</seg> <seg type="pāda" n="b">tena vaikhānasaṃ saraḥ</seg> /</l>

<l xml:id="HV_App.I,42A.481"><seg type="pāda" n="a">kampitaṃ mānasaṃ caiva</seg> <seg type="pāda" n="b">rājahaṃsair niṣevitam</seg> //</l>

<l xml:id="HV_App.I,42A.482"><seg type="pāda" n="a">triśṛṅgaparvataś caiva</seg> <seg type="pāda" n="b">kumārī ca saridvarā</seg> /</l>

<l xml:id="HV_App.I,42A.483"><seg type="pāda" n="a">tuṣāracayasaṃkāśo</seg> <seg type="pāda" n="b">mandaraś caiva parvataḥ</seg> //</l>

<l xml:id="HV_App.I,42A.484"><seg type="pāda" n="a">uśīrabījaś ca girī</seg> <seg type="pāda" n="b">rudropasthas tathādrirāṭ</seg> /</l>

<l xml:id="HV_App.I,42A.485"><seg type="pāda" n="a">prajāpateś ca nilayas</seg> <seg type="pāda" n="b">tathā puṣkaraparvataḥ</seg> //</l>

<l xml:id="HV_App.I,42A.486"><seg type="pāda" n="a">devāvṛtparvataś caiva</seg> <seg type="pāda" n="b">tathā caivāluko giriḥ</seg> /</l>

<l xml:id="HV_App.I,42A.487"><seg type="pāda" n="a">krauñcaḥ saptarṣiśailaś ca</seg> <seg type="pāda" n="b">dhūmavarṇaś ca parvataḥ</seg> //</l>

<l xml:id="HV_App.I,42A.488"><seg type="pāda" n="a">ete cānye ca girayo</seg> <seg type="pāda" n="b">deśā janapadās tathā</seg> /</l>

<l xml:id="HV_App.I,42A.489"><seg type="pāda" n="a">nadyaś ca sāgarāś caiva</seg> <seg type="pāda" n="b">dānavendreṇa kampitāḥ</seg> //</l>

<l xml:id="HV_App.I,42A.490"><seg type="pāda" n="a">kapilaś ca mahīputro</seg> <seg type="pāda" n="b">vyāghrākṣaś caiva kampitaḥ</seg> /</l>

<l xml:id="HV_App.I,42A.491"><seg type="pāda" n="a">khecarāś ca niśāputrāḥ</seg> <seg type="pāda" n="b">pātālatalavāsinaḥ</seg> //</l>

<l xml:id="HV_App.I,42A.492"><seg type="pāda" n="a">gaṇas tathāparo raudro</seg> <seg type="pāda" n="b">meghanādāṅkuśāyudhaḥ</seg> /</l>

<note>k: G1.4 ins., T1.2 G3.5 M2.4 after line 493:k</note>
<l xml:id="**HV_App.I,42A.492**41:1"><seg type="pāda" n="a">na vavau bhagavān vāyur</seg> <seg type="pāda" n="b">na prabhāti sma bhāskaraḥ</seg> /</l>

<l xml:id="**HV_App.I,42A.492**41:2"><seg type="pāda" n="a">brahmāṇḍaṃ kṣubdham abhavad</seg> <seg type="pāda" n="b">āpātālaṃ samantataḥ</seg> /</l>

<l xml:id="**HV_App.I,42A.492**41:3"><seg type="pāda" n="a">evaṃ kṣubdhaṃ jagat sarvaṃ</seg> <seg type="pāda" n="b">tasmin kruddhe mahāsure</seg> //</l>

<l xml:id="HV_App.I,42A.493"><seg type="pāda" n="a">ūrdhvago bhīmavegaś ca</seg> <seg type="pāda" n="b">sarva evābhikampitāḥ</seg> //</l>

<note>Colophon</note>

<milestone unit="speaker" n="vaiśaṃpāyana uvāca"/>
<l xml:id="HV_App.I,42A.494"><seg type="pāda" n="a">tatrādityāś ca sādhyāś ca</seg> <seg type="pāda" n="b">viśve ca marutas tathā</seg> /</l>

<l xml:id="HV_App.I,42A.495"><seg type="pāda" n="a">rudrā devā mahātmāno</seg> <seg type="pāda" n="b">vasavaś ca mahābalāḥ</seg> //</l>

<l xml:id="HV_App.I,42A.496"><seg type="pāda" n="a">āgamya te mṛgendrasya</seg> <seg type="pāda" n="b">sakāśaṃ sūryavarcasaḥ</seg> /</l>

<l xml:id="HV_App.I,42A.497"><seg type="pāda" n="a">ūcuḥ saṃtrastamanaso</seg> <seg type="pāda" n="b">devalokakṣayārditāḥ</seg> //</l>

<l xml:id="HV_App.I,42A.498"><seg type="pāda" n="a">jahi deva diteḥ putraṃ</seg> <seg type="pāda" n="b">dānavaṃ lokanāśanam</seg> /</l>

<l xml:id="HV_App.I,42A.499"><seg type="pāda" n="a">durvṛttam asadācāraṃ</seg> <seg type="pāda" n="b">saha sarvair mahāsuraiḥ</seg> //</l>

<l xml:id="HV_App.I,42A.500"><seg type="pāda" n="a">tvaṃ hy eṣām antako nānyo</seg> <seg type="pāda" n="b">daityānāṃ daityanāśanaḥ</seg> /</l>

<l xml:id="HV_App.I,42A.501"><seg type="pāda" n="a">tan nāśaya hitārthāya</seg> <seg type="pāda" n="b">lokānāṃ svasti vai kuru</seg> //</l>

<l xml:id="HV_App.I,42A.502"><seg type="pāda" n="a">tvaṃ guruḥ sarvalokānāṃ</seg> <seg type="pāda" n="b">tvam indras tvaṃ pitāmahaḥ</seg> /</l>

<l xml:id="HV_App.I,42A.503"><seg type="pāda" n="a">ṛte tvadanyaḥ śaraṇaṃ</seg> <seg type="pāda" n="b">na bhūtaṃ na bhaviṣyati</seg> //</l>

<l xml:id="HV_App.I,42A.504"><seg type="pāda" n="a">tac chrutvā vacanaṃ devo</seg> <seg type="pāda" n="b">devānām ādisaṃbhavaḥ</seg> /</l>

<l xml:id="HV_App.I,42A.505"><seg type="pāda" n="a">nanāda sumahānādam</seg> <seg type="pāda" n="b">atigambhīranisvanaḥ</seg> //</l>

<l xml:id="HV_App.I,42A.506"><seg type="pāda" n="a">pāṭitāny asurendrāṇāṃ</seg> <seg type="pāda" n="b">mṛgendreṇa mahātmanā</seg> /</l>

<l xml:id="HV_App.I,42A.507"><seg type="pāda" n="a">siṃhanādena mahatā</seg> <seg type="pāda" n="b">hṛdayāni manāṃsi ca</seg> //</l>

<l xml:id="HV_App.I,42A.508"><seg type="pāda" n="a">gaṇaḥ krodhavaśo nāma</seg> <seg type="pāda" n="b">kālakeyas tathāparaḥ</seg> /</l>

<note>k: B2.3 ins. :k</note>
<l xml:id="**HV_App.I,42A.508**42:1"><seg type="pāda" n="a">aṅgaputro gaṇaś cāpi</seg> <seg type="pāda" n="b">bāhuśālī tathāparaḥ</seg> /</l>

<l xml:id="HV_App.I,42A.509"><seg type="pāda" n="a">vegaś ca vegaleyaś ca</seg> <seg type="pāda" n="b">saiṃhikeyaś ca vīryavān</seg> //</l>

<l xml:id="HV_App.I,42A.510"><seg type="pāda" n="a">saṃhṛādīyo mahānādī</seg> <seg type="pāda" n="b">mahāvegas tathāparaḥ</seg> /</l>

<l xml:id="HV_App.I,42A.511"><seg type="pāda" n="a">kapilaś ca mahīputro</seg> <seg type="pāda" n="b">vyāghrākṣaḥ kṣitikampanaḥ</seg> /</l>

<l xml:id="HV_App.I,42A.512"><seg type="pāda" n="a">khecarāś ca niśāputrāḥ</seg> <seg type="pāda" n="b">pātālatalacāriṇaḥ</seg> //</l>

<l xml:id="HV_App.I,42A.513"><seg type="pāda" n="a">gaṇas tathāparo raudro</seg> <seg type="pāda" n="b">meghanādo 'ṅkuśāyudhaḥ</seg> /</l>

<l xml:id="HV_App.I,42A.514"><seg type="pāda" n="a">ūrdhvago bhīmavegaś ca</seg> <seg type="pāda" n="b">bhīmakarmārkalocanaḥ</seg> /</l>

<note>k: T1 G3.5 ins. :k</note>
<l xml:id="**HV_App.I,42A.514**43:1"><seg type="pāda" n="a">ete cānye ca bahavo</seg> <seg type="pāda" n="b">vividhāyudhapāṇayaḥ</seg> /</l>

<l xml:id="**HV_App.I,42A.514**43:2"><seg type="pāda" n="a">nṛsiṃham abhyadhāvanta</seg> <seg type="pāda" n="b">pataṅgā iva pāvakam</seg> //</l>

<l xml:id="**HV_App.I,42A.514**43:3"><seg type="pāda" n="a">tato nṛsiṃhaḥ saṃkruddhas</seg> <seg type="pāda" n="b">tān sarvān daityasattamān</seg> /</l>

<note>k: T1 G3.5 cont., G4 ins. after line 514 :k</note>
<l xml:id="**HV_App.I,42A.514**44:1"><seg type="pāda" n="a">huṃkāreṇaiva sahasā</seg> <seg type="pāda" n="b">bhasmasād akarot prabhuḥ</seg> //</l>

<l xml:id="**HV_App.I,42A.514**44:2"><seg type="pāda" n="a">tatas tān nihatān dṛṣṭvā</seg> <seg type="pāda" n="b">nṛsiṃhena mahātmanā</seg> /</l>

<l xml:id="**HV_App.I,42A.514**44:3"><seg type="pāda" n="a">pralayānalasaṃkāśaḥ</seg> <seg type="pāda" n="b">kruddhaḥ kālāntakopamaḥ</seg> //</l>

<l xml:id="HV_App.I,42A.515"><seg type="pāda" n="a">vajrī śūlī karālaś ca</seg> <seg type="pāda" n="b">hiraṇyakaśipus tataḥ</seg> //</l>

<l xml:id="HV_App.I,42A.516"><seg type="pāda" n="a">jīmūtaghanasaṃkāśo</seg> <seg type="pāda" n="b">jīmūtaghanavegavān</seg> /</l>

<l xml:id="HV_App.I,42A.517"><seg type="pāda" n="a">jīmūtaghananirghoṣo</seg> <seg type="pāda" n="b">jīmūtasadṛśadyutiḥ</seg> /</l>

<note>k: B2 Dn ins. :k</note>
<l xml:id="**HV_App.I,42A.517**45:1"><seg type="pāda" n="a">dṛptair daityagaṇais tuṣṭo</seg> <seg type="pāda" n="b">mṛgendreṇa mahātmanā</seg> /</l>

<l xml:id="HV_App.I,42A.518"><seg type="pāda" n="a">devārir ditijo dṛpto</seg> <seg type="pāda" n="b">nṛsiṃhaṃ samupādravat</seg> //</l>

<note>k: After line 518a, D3 ins. :k</note>
<l xml:id="**HV_App.I,42A.518**46:1">dṛptaśārdūlavikramaḥ |</l>
<l xml:id="**HV_App.I,42A.518**46:2">dīptair daityagaṇair dṛptān @</l>
<note>k: T1.2 G1.3-5 M2.4 ins. :k</note>
<l xml:id="**HV_App.I,42A.518**47:1"><seg type="pāda" n="a">kruddho daityapatis tāvad</seg> <seg type="pāda" n="b">dhanur ādāya satvaram</seg> /</l>

<l xml:id="**HV_App.I,42A.518**47:2"><seg type="pāda" n="a">daśayojanavistāraṃ</seg> <seg type="pāda" n="b">śatayojanam āyatam</seg> //</l>

<l xml:id="**HV_App.I,42A.518**47:3"><seg type="pāda" n="a">tasmin dhanuṣi saṃdhāya</seg> <seg type="pāda" n="b">vaiṣṇavāstraṃ mahādyutiḥ</seg> /</l>

<l xml:id="**HV_App.I,42A.518**47:4"><seg type="pāda" n="a">nadan bhīmaravaṃ ghoraṃ</seg> <seg type="pāda" n="b">siṃhasya purataḥ sthitaḥ</seg> //</l>

<l xml:id="**HV_App.I,42A.518**47:5"><seg type="pāda" n="a">mumoca cāstraṃ daityendraḥ</seg> <seg type="pāda" n="b">siṃho 'pi ca tad agrasat</seg> /</l>

<l xml:id="**HV_App.I,42A.518**47:6"><seg type="pāda" n="a">nārāyaṇaṃ tato 'py astraṃ</seg> <seg type="pāda" n="b">niyojya dhanuṣi sthitaḥ</seg> //</l>

<l xml:id="**HV_App.I,42A.518**47:7"><seg type="pāda" n="a">dṛṣṭvā tat karma daityasya</seg> <seg type="pāda" n="b">nārasiṃho janārdanaḥ</seg> /</l>

<l xml:id="**HV_App.I,42A.518**47:8"><seg type="pāda" n="a">tam abhyadhāvad vegena</seg> <seg type="pāda" n="b">daityendraṃ purataḥ sthitaṃ</seg> //</l>

<l xml:id="**HV_App.I,42A.518**47:9"><seg type="pāda" n="a">jagrāha dhanuratnaṃ tat</seg> <seg type="pāda" n="b">taṃ ca bāṇaṃ mahādyutiḥ</seg> /</l>

<l xml:id="**HV_App.I,42A.518**47:10"><seg type="pāda" n="a">dhanuratnaṃ dvidhā kṛtvā</seg> <seg type="pāda" n="b">siṃhanādaṃ vyanīnadat</seg> //</l>

<l xml:id="**HV_App.I,42A.518**47:11"><seg type="pāda" n="a">tato daityapatiś caiva</seg> <seg type="pāda" n="b">gadāṃ gṛhya mahābalaḥ</seg> /</l>

<l xml:id="**HV_App.I,42A.518**47:12"><seg type="pāda" n="a">jaghānorasi siṃhasya</seg> <seg type="pāda" n="b">tāṃ babhañja tathācyutaḥ</seg> //</l>

<l xml:id="**HV_App.I,42A.518**47:13"><seg type="pāda" n="a">bāhubhyāṃ nārasiṃhaṃ tu</seg> <seg type="pāda" n="b">jagrāha yudhi dānavaḥ</seg> /</l>

<l xml:id="**HV_App.I,42A.518**47:14"><seg type="pāda" n="a">tayoḥ sutumulaṃ yuddham</seg> <seg type="pāda" n="b">āsīd dānavadevayoḥ</seg> //</l>

<l xml:id="**HV_App.I,42A.518**47:15"><seg type="pāda" n="a">bāhubhir muṣṭibhiś caiva</seg> <seg type="pāda" n="b">dantair mastakasāyakaiḥ</seg> /</l>

<l xml:id="**HV_App.I,42A.518**47:16"><seg type="pāda" n="a">śaraiś cāśanikalpaiś ca</seg> <seg type="pāda" n="b">urasas tāḍanais tathā</seg> //</l>

<l xml:id="**HV_App.I,42A.518**47:17"><seg type="pāda" n="a">tayoḥ pādaprahāreṇa</seg> <seg type="pāda" n="b">namitā bhūtadhāriṇī</seg> /</l>

<l xml:id="**HV_App.I,42A.518**47:18"><seg type="pāda" n="a">bāhubhir mardayām āsa</seg> <seg type="pāda" n="b">nṛsiṃho ditinandanam</seg> //</l>

<l xml:id="**HV_App.I,42A.518**47:19"><seg type="pāda" n="a">evaṃ saṃkrīḍya bahudhā</seg> <seg type="pāda" n="b">devadevo jagatpatiḥ</seg> /</l>

<l xml:id="**HV_App.I,42A.518**47:20"><seg type="pāda" n="a">vadhāya hi mano dadhre</seg> <seg type="pāda" n="b">daityasya harir īśvaraḥ</seg> //</l>

<l xml:id="**HV_App.I,42A.518**47:21"><seg type="pāda" n="a">bāhubhyāṃ parijagrāha</seg> <seg type="pāda" n="b">sarvalokasya paśyataḥ</seg> /</l>

<l xml:id="**HV_App.I,42A.518**47:22"><seg type="pāda" n="a">asidhārānibhais tīkṣṇair</seg> <seg type="pāda" n="b">mṛgendro harir īśvaraḥ</seg> /</l>

<l xml:id="**HV_App.I,42A.518**47:23"><seg type="pāda" n="a">hṛdayaṃ dārayām āsa</seg> <seg type="pāda" n="b">daityendrasya mahātmanaḥ</seg> //</l>

<l xml:id="HV_App.I,42A.519"><seg type="pāda" n="a">samutpatya tatas tīkṣṇair</seg> <seg type="pāda" n="b">mṛgendreṇa mahānakhaiḥ</seg> /</l>

<l xml:id="HV_App.I,42A.520"><seg type="pāda" n="a">tatroṃkārasahāyena</seg> <seg type="pāda" n="b">vidārya nihato yudhi</seg> //</l>

<note>k: T1.2 G1.3-5 M2.4 ins. :k</note>
<l xml:id="**HV_App.I,42A.520**48:1"><seg type="pāda" n="a">mṛgendreṇa hataṃ dṛṣṭvā</seg> <seg type="pāda" n="b">hiraṇyakaśipuṃ surāḥ</seg> /</l>

<l xml:id="**HV_App.I,42A.520**48:2"><seg type="pāda" n="a">hṛṣṭāḥ pramuditāḥ sarve</seg> <seg type="pāda" n="b">pūjayanti mṛgādhipam</seg> //</l>

<l xml:id="HV_App.I,42A.521">mahī ca lokaś ca śasī nabhaś ca @</l>
<l xml:id="HV_App.I,42A.522">grahāś ca sūryaś ca diśaś ca sarvāḥ |</l>
<l xml:id="HV_App.I,42A.523">nadyaś ca śailāś ca mahārṇavāś ca @</l>
<l xml:id="HV_App.I,42A.524">gatāḥ prakāśaṃ ditiputranāśāt ||</l>
<note>Colophon</note>

<milestone unit="speaker" n="vaiśaṃpāyana uvāca"/>
<l xml:id="HV_App.I,42A.525"><seg type="pāda" n="a">tataḥ pramuditā devā</seg> <seg type="pāda" n="b">ṛṣayaś ca tapodhanāḥ</seg> /</l>

<l xml:id="HV_App.I,42A.526"><seg type="pāda" n="a">tuṣṭuvur vidhaiḥ stotrair</seg> <seg type="pāda" n="b">ādidevaṃ sanātanam</seg> //</l>

<l xml:id="HV_App.I,42A.527"><seg type="pāda" n="a">yat tvayā vihitaṃ deva</seg> <seg type="pāda" n="b">nārasiṃham idaṃ vapuḥ</seg> /</l>

<l xml:id="HV_App.I,42A.528"><seg type="pāda" n="a">etad evārcayiṣyanti</seg> <seg type="pāda" n="b">parāvaravido janāḥ</seg> //</l>

<note>k: T1 G3 M2 ins. :k</note>
<l xml:id="**HV_App.I,42A.528**49:1"><seg type="pāda" n="a">vayaṃ cāpi tvayāviṣṭaṃ</seg> <seg type="pāda" n="b">nārasiṃham idaṃ vapuḥ</seg> /</l>

<l xml:id="HV_App.I,42A.529"><seg type="pāda" n="a">mṛgendratvaṃ ca lokeṣu</seg> <seg type="pāda" n="b">sarvasattveṣu vā vibho</seg> /</l>

<note>k: T1.2 G1.3-5 M2.4 ins. :k</note>
<l xml:id="**HV_App.I,42A.529**50:1"><seg type="pāda" n="a">bhajiṣyanti mahābhāgās</seg> <seg type="pāda" n="b">tvadbhāvagatamānasāḥ</seg> /</l>

<note>k: T2 G1 M2 cont. :k</note>

<milestone unit="speaker" n="{śrīvaiśaṃpāyanaḥ} **HV_App.I,42A.529**51:1"/>
<l xml:id="**HV_App.I,42A.529**51:2"><seg type="pāda" n="a">svāni sthānāni bhūtāni</seg> <seg type="pāda" n="b">pratipannāni devatāḥ</seg> /</l>

<l xml:id="HV_App.I,42A.530"><seg type="pāda" n="a">gāsyanti tvāṃ ca munayo</seg> <seg type="pāda" n="b">mṛgendra iti nityaśaḥ</seg> /</l>

<l xml:id="HV_App.I,42A.531"><seg type="pāda" n="a">tvatprasādāt svakaṃ sthānaṃ</seg> <seg type="pāda" n="b">pratipannāḥ sma vai vibho</seg> //</l>

<l xml:id="HV_App.I,42A.532"><seg type="pāda" n="a">evam ukto devasaṃghair</seg> <seg type="pāda" n="b">narasiṃho mahāmanāḥ</seg> /</l>

<l xml:id="HV_App.I,42A.533"><seg type="pāda" n="a">brahmā ca paramaprīto</seg> <seg type="pāda" n="b">viṣṇoḥ stotram udairayat</seg> //</l>

<note>k: T1.2 G1.3.5 M2 ins. :k</note>
<l xml:id="**HV_App.I,42A.533**52:1"><seg type="pāda" n="a">caturvedodāhṛtābhir</seg> <seg type="pāda" n="b">ṛgbhiḥ samabhituṣṭuve</seg> /</l>

<l xml:id="HV_App.I,42A.534"><seg type="pāda" n="a">bhavān akṣaram avyaktam</seg> <seg type="pāda" n="b">acintyaṃ guhyam uttamam</seg> /</l>

<l xml:id="HV_App.I,42A.535"><seg type="pāda" n="a">kūṭastham akṛtaṃ kartṛ</seg> <seg type="pāda" n="b">sanātanam anāmayam</seg> //</l>

<l xml:id="HV_App.I,42A.536"><seg type="pāda" n="a">sāṃkhye yoge ca yā buddhis</seg> <seg type="pāda" n="b">tattvārthapariniṣṭitā</seg> /</l>

<l xml:id="HV_App.I,42A.537"><seg type="pāda" n="a">bhagavān deva vidyātmā</seg> <seg type="pāda" n="b">puruṣaḥ śāśvato dhruvaḥ</seg> //</l>

<l xml:id="HV_App.I,42A.538"><seg type="pāda" n="a">tvaṃ vyaktaś ca tathāvyaktas</seg> <seg type="pāda" n="b">tvattaḥ sarvam idaṃ jagat</seg> /</l>

<l xml:id="HV_App.I,42A.539"><seg type="pāda" n="a">bhavan mayā vayaṃ devā</seg> <seg type="pāda" n="b">bhavān ātmā bhavān prabhuḥ</seg> //</l>

<l xml:id="HV_App.I,42A.540"><seg type="pāda" n="a">caturvibhaktamūrtis tvaṃ</seg> <seg type="pāda" n="b">sarvalokavibhur guruḥ</seg> /</l>

<l xml:id="HV_App.I,42A.541"><seg type="pāda" n="a">caturyugasahasreśaḥ</seg> <seg type="pāda" n="b">sarvalokāntakāntakaḥ</seg> //</l>

<note>k: Ñ2 B2.3 ins. :k</note>
<l xml:id="**HV_App.I,42A.541**53:1"><seg type="pāda" n="a">caturvedaś caturhotraś</seg> <seg type="pāda" n="b">caturātmā sanātanaḥ</seg> /</l>

<l xml:id="HV_App.I,42A.542"><seg type="pāda" n="a">pratiṣṭhā sarvabhūtānām</seg> <seg type="pāda" n="b">anantabalapauruṣaḥ</seg> /</l>

<l xml:id="HV_App.I,42A.543"><seg type="pāda" n="a">kapilaprabhṛtīnāṃ ca</seg> <seg type="pāda" n="b">yatīnāṃ paramā gatiḥ</seg> //</l>

<l xml:id="HV_App.I,42A.544"><seg type="pāda" n="a">anādimadhyanidhanaḥ</seg> <seg type="pāda" n="b">sarvātmā puruṣottamaḥ</seg> /</l>

<l xml:id="HV_App.I,42A.545"><seg type="pāda" n="a">sraṣṭā tvaṃ tvaṃ ca saṃhartā</seg> <seg type="pāda" n="b">tvam eko lokabhāvanaḥ</seg> //</l>

<l xml:id="HV_App.I,42A.546"><seg type="pāda" n="a">bhavān brahmā ca rudraś ca</seg> <seg type="pāda" n="b">mahendro varuṇo yamaḥ</seg> /</l>

<l xml:id="HV_App.I,42A.547"><seg type="pāda" n="a">bhavān kartā vikartā ca</seg> <seg type="pāda" n="b">lokānāṃ prabhavo 'vyayaḥ</seg> //</l>

<l xml:id="HV_App.I,42A.548">parāṃ ca siddhiṃ paramaṃ ca devaṃ @</l>
<l xml:id="HV_App.I,42A.549">paraṃ ca mantraṃ paramaṃ tapaś ca |</l>
<l xml:id="HV_App.I,42A.550">paraṃ ca dharmaṃ paramaṃ yaśaś ca @</l>
<l xml:id="HV_App.I,42A.551">tvām āhur agryaṃ puruṣaṃ purāṇam ||</l>
<l xml:id="HV_App.I,42A.552">paraṃ ca satyaṃ paramaṃ haviś ca @</l>
<l xml:id="HV_App.I,42A.553">paraṃ pavitraṃ paramaṃ ca mārgam |</l>
<l xml:id="HV_App.I,42A.554">paraṃ ca yajñaṃ paramaṃ ca hotraṃ @</l>
<l xml:id="HV_App.I,42A.555">tvām āhur agryaṃ puruṣaṃ purāṇam ||</l>
<note>k: D2 ins. :k</note>
<l xml:id="**HV_App.I,42A.555**54:1">paraṃ parasyāpi paraṃ paraṃ yat @</l>
<l xml:id="**HV_App.I,42A.555**54:2">paraṃ parasyāpi paraṃ ca devam |</l>
<note>k: M2 ins. after line 555:k</note>
<l xml:id="**HV_App.I,42A.555**55:1">parāt parasyāpi paraṃ ca lokaṃ @</l>
<l xml:id="**HV_App.I,42A.555**55:2">parāt parasyāpi paraṃ ca mokṣam |</l>
<l xml:id="**HV_App.I,42A.555**55:3">parāt parasyāpi paraṃ padaṃ yat @</l>
<l xml:id="**HV_App.I,42A.555**55:4">tvām āhur ādyaṃ puruṣaṃ purāṇam ||</l>
<l xml:id="HV_App.I,42A.556">paraṃ śarīraṃ paramaṃ ca dhāma @</l>
<l xml:id="HV_App.I,42A.557">paraṃ ca yogaṃ paramām ca vāṇīm |</l>
<l xml:id="HV_App.I,42A.558">paraṃ rahasyaṃ paramām gatiṃ ca @</l>
<note>k: T2 G2.4 ins. :k</note>
<l xml:id="**HV_App.I,42A.558**56:1">paraṃ parasyāpi paraṃ prabhuṃ ca |</l>
<l xml:id="**HV_App.I,42A.558**56:2">paraṃ parasyāpi parāṃ ca kīrtim @</l>
<l xml:id="**HV_App.I,42A.558**56:3">tvām āhur agryaṃ munayaś ca sarve ||</l>
<l xml:id="**HV_App.I,42A.558**56:4">paraṃ parasyāpi paraṃ ca yogaṃ @</l>
<l xml:id="**HV_App.I,42A.558**56:5">paraṃ paraṃ cāpi paraṃ ca mokṣaṃ |</l>
<l xml:id="**HV_App.I,42A.558**56:6">paraṃ padaṃ viṣṇu sanātanaṃ ca @</l>
<l xml:id="HV_App.I,42A.559">tvām āhur agryaṃ puruṣaṃ purāṇam ||</l>
<l xml:id="HV_App.I,42A.560">paraṃ parasyāpi paraṃ padaṃ yat @</l>
<l xml:id="HV_App.I,42A.561">paraṃ parasyāpi paraṃ ca devam |</l>
<l xml:id="HV_App.I,42A.562">paraṃ parasyāpi param prabhuṃ ca @</l>
<l xml:id="HV_App.I,42A.563">tvām āhur agryaṃ puruṣaṃ purāṇam ||</l>
<l xml:id="HV_App.I,42A.564">paraṃ parasyāpi paraṃ pradhānaṃ @</l>
<l xml:id="HV_App.I,42A.565">paraṃ parasyāpi paraṃ ca tattvam ||</l>
<l xml:id="HV_App.I,42A.566">paraṃ parasyāpi paraṃ ca dhātṛ @</l>
<l xml:id="HV_App.I,42A.567">tvām āhur agryaṃ puruṣaṃ purāṇam ||</l>
<note>k: G5 ins. :k</note>
<l xml:id="**HV_App.I,42A.567**57:1">paraṃ parasyāpi paraṃ pradhānaṃ @</l>
<l xml:id="**HV_App.I,42A.567**57:2">paraṃ ca guptaṃ paramaṃ ca mantram |</l>
<l xml:id="**HV_App.I,42A.567**57:3">pareṇa yogena paraṃ suguptaṃ @</l>
<l xml:id="**HV_App.I,42A.567**57:4">tvām āhur agryaṃ puruṣaṃ purāṇam ||</l>
<l xml:id="HV_App.I,42A.568">paraṃ parasyāpi paraṃ rahasyaṃ @</l>
<l xml:id="HV_App.I,42A.569">paraṃ parasyāpi paraṃ paraṃ yat |</l>
<l xml:id="HV_App.I,42A.570">param parasyāpi paraṃ tapo yat @</l>
<l xml:id="HV_App.I,42A.571">tvām āhur agryaṃ puruṣaṃ purāṇam ||</l>
<note>k: T1 G4 M4 ins. :k</note>
<l xml:id="**HV_App.I,42A.571**58:1">paraṃ parasyāpi paraṃ paro yat @</l>
<l xml:id="**HV_App.I,42A.571**58:2">paraṃ parasyāpi paraṃ vibhuṃ ca |</l>
<l xml:id="**HV_App.I,42A.571**58:3">param parasyāpi paraṃ ca dānaṃ @</l>
<l xml:id="**HV_App.I,42A.571**58:4">tvām āhur agryaṃ puruṣaṃ purāṇam ||</l>
<l xml:id="**HV_App.I,42A.571**58:5">paraṃ parasyāpi paraṃ ca yogaṃ @</l>
<l xml:id="**HV_App.I,42A.571**58:6">paraṃ parasyāpi paraṃ ca mokṣam |</l>
<l xml:id="**HV_App.I,42A.571**58:7">param parasyāpi parāṃ vibhūtiṃ @</l>
<l xml:id="**HV_App.I,42A.571**58:8">tvām āhur agryaṃ puruṣaṃ purāṇam ||</l>
<note>k: T1 cont. :k</note>
<l xml:id="**HV_App.I,42A.571**59:1">paraṃ parasyāpi paraṃ purāṇaṃ @</l>
<l xml:id="**HV_App.I,42A.571**59:2">paraṃ ca mantram paramaṃ ca mantram |</l>
<l xml:id="**HV_App.I,42A.571**59:3">pareṇa yogena paramaṃ ca guhyaṃ @</l>
<l xml:id="**HV_App.I,42A.571**59:4">tvām āhur agryaṃ puruṣaṃ purāṇam ||</l>
<l xml:id="HV_App.I,42A.572">paraṃ parasyāpi paraṃ parāyaṇaṃ @</l>
<l xml:id="HV_App.I,42A.573">paraṃ ca guhyaṃ paramaṃ ca mantram |</l>
<l xml:id="HV_App.I,42A.574">pareṇa yogena paraṃ suguptaṃ @</l>
<l xml:id="HV_App.I,42A.575">tvām āhur agryaṃ puruṣaṃ purāṇam ||</l>

<milestone unit="speaker" n="vaiśaṃpāyana uvāca"/>
<l xml:id="HV_App.I,42A.576"><seg type="pāda" n="a">evam uktvā tu bhagavān</seg> <seg type="pāda" n="b">sarvalokapitāmahaḥ</seg> /</l>

<l xml:id="HV_App.I,42A.577"><seg type="pāda" n="a">stutvā nārāyaṇaṃ devaṃ</seg> <seg type="pāda" n="b">brahmalokaṃ gataḥ prabhuḥ</seg> //</l>

<note>k: T1.2 G1.3-5 M2.4 ins. :k</note>
<l xml:id="**HV_App.I,42A.577**60:1"><seg type="pāda" n="a">hatvā daityapatiṃ viṣṇur</seg> <seg type="pāda" n="b">asurān drāvayan raṇe</seg> /</l>

<l xml:id="**HV_App.I,42A.577**60:2"><seg type="pāda" n="a">daityarājaṃ tataś cakre</seg> <seg type="pāda" n="b">prahrādaṃ dānaveśvaram</seg> //</l>

<l xml:id="**HV_App.I,42A.577**60:3"><seg type="pāda" n="a">tato nṛsiṃho bhagavān</seg> <seg type="pāda" n="b">prahrādam idam abravīt</seg> /</l>

<l xml:id="**HV_App.I,42A.577**60:4"><seg type="pāda" n="a">dhyāhi māṃ satataṃ daitya</seg> <seg type="pāda" n="b">manaḥśuddhir bhavet tava</seg> //</l>

<l xml:id="**HV_App.I,42A.577**60:5"><seg type="pāda" n="a">tathety evābravīd daityaḥ</seg> <seg type="pāda" n="b">praṇamya harim īśvaram</seg> /</l>

<l xml:id="**HV_App.I,42A.577**60:6"><seg type="pāda" n="a">ādidevaṃ jagannātham</seg> <seg type="pāda" n="b">akṣaraṃ puṣkarekṣaṇam</seg> //</l>

<l xml:id="HV_App.I,42A.578"><seg type="pāda" n="a">tato nadatsu tūryeṣu</seg> <seg type="pāda" n="b">nṛtyantīṣv apsaraḥsu ca</seg> /</l>

<l xml:id="HV_App.I,42A.579"><seg type="pāda" n="a">kśīrodasyottaraṃ kūlaṃ</seg> <seg type="pāda" n="b">jagāma prabhur īśvaraḥ</seg> //</l>

<l xml:id="HV_App.I,42A.580"><seg type="pāda" n="a">nārasiṃhīṃ tanum tyaktvā</seg> <seg type="pāda" n="b">sthāpayitvā ca tad vapuḥ</seg> /</l>

<l xml:id="HV_App.I,42A.581"><seg type="pāda" n="a">paurāṇaṃ rūpam āsthāya</seg> <seg type="pāda" n="b">yayau sa garuḍadhvajaḥ</seg> //</l>

<l xml:id="HV_App.I,42A.582"><seg type="pāda" n="a">aṣṭacakreṇa yānena</seg> <seg type="pāda" n="b">bhūtiyuktena śobhinā</seg> /</l>

<l xml:id="HV_App.I,42A.583"><seg type="pāda" n="a">avyaktaprakṛtir devaḥ</seg> <seg type="pāda" n="b">svasthānam agamat prabhuḥ</seg> //</l>

<note>k: Ñ2 V1.3 B Dn Ds D3.5.6 ins. :k</note>
<l xml:id="**HV_App.I,42A.583**61:1"><seg type="pāda" n="a">evaṃ mahātmanā tena</seg> <seg type="pāda" n="b">nṛsiṃhavapuṣā tadā</seg> /</l>

<l xml:id="**HV_App.I,42A.583**61:2"><seg type="pāda" n="a">devārir nihato rājan</seg> <seg type="pāda" n="b">hiraṇyakaśipuḥ purā</seg> //</l>

<note>k: T1.2 G1.3-5 M2.4 ins. after line 583 :k</note>
<l xml:id="**HV_App.I,42A.583**62:1"><seg type="pāda" n="a">tatrāpi yogaśayanaṃ</seg> <seg type="pāda" n="b">cakre cakragadādharaḥ</seg> /</l>

<l xml:id="**HV_App.I,42A.583**62:2"><seg type="pāda" n="a">kim apy acintyaṃ yogātmā</seg> <seg type="pāda" n="b">cintayām āsa yogavit</seg> //</l>

<l xml:id="**HV_App.I,42A.583**62:3"><seg type="pāda" n="a">lokasaṃrakṣaṇaparaḥ</seg> <seg type="pāda" n="b">śeṣe śete jagatpatiḥ</seg> /</l>

<l xml:id="**HV_App.I,42A.583**62:4"><seg type="pāda" n="a">śriyas tv aṅke tathānyasya</seg> <seg type="pāda" n="b">pādau raktatalau hariḥ</seg> /</l>

<l xml:id="**HV_App.I,42A.583**62:5"><seg type="pāda" n="a">sukhaṃ svapiti yogātmā</seg> <seg type="pāda" n="b">brāhmaṇānāṃ hitāya vai</seg> //</l>

<note>Colophon</note>

<note>h: HV (CE) Appendix I, No. 42B, transliterated by Andreas Viethsen, proof--read by Horst Brinkhaus, version of October 20, 2001 :h</note>
<note>k: K Ñ1.2 V1.3 B D T1.2 G1.3-5 M2.4 cont. after Appendix I, No. 42A :k</note>

<milestone unit="speaker" n="vaiśaṃpāyana uvāca"/>
<l xml:id="HV_App.I,42B.1"><seg type="pāda" n="a">nārasiṃho mayā prokto</seg> <seg type="pāda" n="b">vāmanaṃ śṛṇvataḥ param</seg> /</l>

<note>k: Before the ref., D6 T1.2 G1.3-5 M2.4 ins. :k</note>

<milestone unit="speaker" n="janamejaya uvāca"/>
<l xml:id="**HV_App.I,42B.1**1:1"><seg type="pāda" n="a">prādurbhāvo nārasiṃhaḥ</seg> <seg type="pāda" n="b">kīrtitaḥ paramādbhutaḥ</seg> /</l>

<l xml:id="**HV_App.I,42B.1**1:2"><seg type="pāda" n="a">viṣṇoś ca vāmanatvaṃ hi</seg> <seg type="pāda" n="b">prabravīhi sanātanam</seg> //</l>

<note>k: After the ref., K Ñ1.2 V1.3 B2 Dn Ds D1-4 ins. :k</note>
<l xml:id="**HV_App.I,42B.0**2:1"><seg type="pāda" n="a">nṛsiṃha eṣa kathito</seg> <seg type="pāda" n="b">bhūyo 'yaṃ vāmanaḥ paraḥ</seg> /</l>

<l xml:id="HV_App.I,42B.2"><seg type="pāda" n="a">yatra vāmanam āsthāya</seg> <seg type="pāda" n="b">rūpaṃ rūpavatāṃ varaḥ</seg> //</l>

<l xml:id="HV_App.I,42B.3"><seg type="pāda" n="a">baler balavato yajñe</seg> <seg type="pāda" n="b">balinā viṣṇunā purā</seg> /</l>

<l xml:id="HV_App.I,42B.4"><seg type="pāda" n="a">vikramais tribhir ākramya</seg> <seg type="pāda" n="b">trailokyam akhilaṃ hṛtam</seg> //</l>

<l xml:id="HV_App.I,42B.5"><seg type="pāda" n="a">samudravasanā corvī</seg> <seg type="pāda" n="b">nānānagavibhūṣitā</seg> /</l>

<l xml:id="HV_App.I,42B.6"><seg type="pāda" n="a">hṛtvā dattā surendrāya</seg> <seg type="pāda" n="b">śakrāya prabhaviṣṇunā</seg> //</l>


<milestone unit="speaker" n="janamejaya uvāca"/>
<l xml:id="HV_App.I,42B.7"><seg type="pāda" n="a">atra me saṃśayo brahmann</seg> <seg type="pāda" n="b">atra me vismayo mahān</seg> /</l>

<l xml:id="HV_App.I,42B.8"><seg type="pāda" n="a">kathaṃ nārāyaṇo devo</seg> <seg type="pāda" n="b">vāmanatvam upāgataḥ</seg> //</l>

<l xml:id="HV_App.I,42B.9"><seg type="pāda" n="a">yaḥ purāṇe purāṇātmā</seg> <seg type="pāda" n="b">bhūtvā nārāyano vibhuḥ</seg> /</l>

<l xml:id="HV_App.I,42B.10"><seg type="pāda" n="a">padmanābho mahāyogī</seg> <seg type="pāda" n="b">lokānāṃ prakṛtir vibhuḥ</seg> //</l>

<l xml:id="HV_App.I,42B.11"><seg type="pāda" n="a">anādimadhyanidhanas</seg> <seg type="pāda" n="b">trailokyādiḥ sanātanaḥ</seg> /</l>

<note>k: Ñ2 V1.3 B Dn2 Ds D3.5.6 ins. :k</note>
<l xml:id="**HV_App.I,42B.11**3:1"><seg type="pāda" n="a">devadevaḥ surādhyakṣaḥ</seg> <seg type="pāda" n="b">kṛṣṇo lokanamaskṛtaḥ</seg> //</l>

<l xml:id="HV_App.I,42B.12"><seg type="pāda" n="a">havyakavyavahaḥ śrīmān</seg> <seg type="pāda" n="b">havyakavyabhug avyayaḥ</seg> //</l>

<l xml:id="HV_App.I,42B.13"><seg type="pāda" n="a">adityā devamātuś ca</seg> <seg type="pāda" n="b">kathaṃ garbhe 'bhavat prabhuḥ</seg> /</l>

<l xml:id="HV_App.I,42B.14"><seg type="pāda" n="a">sraṣṭā yo vāsavasyāpi</seg> <seg type="pāda" n="b">sa kathaṃ vāsavānujaḥ</seg> //</l>

<l xml:id="HV_App.I,42B.15"><seg type="pāda" n="a">prasūto divi deveśo</seg> <seg type="pāda" n="b">viṣṇutvaṃ prāptavān katham</seg> /</l>

<l xml:id="HV_App.I,42B.16"><seg type="pāda" n="a">etad ācakṣva me vipra</seg> <seg type="pāda" n="b">prādurbhāvaṃ mahātmanaḥ</seg> //</l>


<milestone unit="speaker" n="vaiśaṃpāyana uvāca"/>
<l xml:id="HV_App.I,42B.17"><seg type="pāda" n="a">śṛṇu rājan kathāṃ divyām</seg> <seg type="pāda" n="b">arcitām ṛṣipuṃgavaiḥ</seg> /</l>

<note>k: After the ref., D6 T1.2 G1.3-5 M2.4 ins. :k</note>
<l xml:id="**HV_App.I,42B.17**4:1"><seg type="pāda" n="a">namas kṛtya jagannāthaṃ</seg> <seg type="pāda" n="b">devadevaṃ janārdanam</seg> /</l>

<l xml:id="**HV_App.I,42B.17**4:2"><seg type="pāda" n="a">samāhitamanā bhūtvā</seg> <seg type="pāda" n="b">viṣṇum uddiśya bhaktitaḥ</seg> //</l>

<l xml:id="HV_App.I,42B.18"><seg type="pāda" n="a">purāṇaiḥ kavibhiḥ proktāṃ</seg> <seg type="pāda" n="b">brahmoktāṃ brahmaṇeritām</seg> //</l>

<l xml:id="HV_App.I,42B.19"><seg type="pāda" n="a">mārīcasya sureśasya</seg> <seg type="pāda" n="b">kaśyapasya prajāpateḥ</seg> /</l>

<l xml:id="HV_App.I,42B.20"><seg type="pāda" n="a">aditir ditir dve bhārye</seg> <seg type="pāda" n="b">bhaginyau janamejaya</seg> //</l>

<l xml:id="HV_App.I,42B.21"><seg type="pāda" n="a">adityāṃ jajñire devāḥ</seg> <seg type="pāda" n="b">kaśyapasya mahātmanaḥ</seg> /</l>

<l xml:id="HV_App.I,42B.22"><seg type="pāda" n="a">dhātāryamā ca mitraś ca</seg> <seg type="pāda" n="b">varuṇo 'ṃśo bhagas tathā</seg> //</l>

<l xml:id="HV_App.I,42B.23"><seg type="pāda" n="a">indro vivasvān pūṣā ca</seg> <seg type="pāda" n="b">parjanyo daśamas tathā</seg> /</l>

<l xml:id="HV_App.I,42B.24"><seg type="pāda" n="a">tathaikādaśamas tvaṣṭā</seg> <seg type="pāda" n="b">dvādaśo viṣṇur ucyate</seg> //</l>

<l xml:id="HV_App.I,42B.25"><seg type="pāda" n="a">dityāṃ jāto hi bhagavān</seg> <seg type="pāda" n="b">hiraṇyakaśipuḥ prabhuḥ</seg> /</l>

<note>k: D6 ins. :k</note>
<l xml:id="**HV_App.I,42B.25**5:1"><seg type="pāda" n="a">gaṇāḥ subahuśo rājan</seg> <seg type="pāda" n="b">deśe deśe sahasraśaḥ</seg> /</l>

<l xml:id="HV_App.I,42B.26"><seg type="pāda" n="a">tasyānujaś ca daityendro</seg> <seg type="pāda" n="b">hiraṇyākṣo mahābalaḥ</seg> //</l>

<l xml:id="HV_App.I,42B.27"><seg type="pāda" n="a">hiraṇyakaśipoḥ putrāḥ</seg> <seg type="pāda" n="b">pañca ghoraparākramāḥ</seg> /</l>

<l xml:id="HV_App.I,42B.28"><seg type="pāda" n="a">prahrādaś cānuhrādaś ca</seg> <seg type="pāda" n="b">jambhaḥ saṃhrāda eva ca</seg> //</l>

<l xml:id="HV_App.I,42B.29"><seg type="pāda" n="a">virocanas tu prāhrādis</seg> <seg type="pāda" n="b">tasya putro baliḥ smṛtaḥ</seg> /</l>

<l xml:id="HV_App.I,42B.30"><seg type="pāda" n="a">putrapautraṃ ca balavat</seg> <seg type="pāda" n="b">teṣām akṣayam avyayam</seg> //</l>

<l xml:id="HV_App.I,42B.31"><seg type="pāda" n="a">tejasvināṃ surārīṇāṃ</seg> <seg type="pāda" n="b">daityendrāṇāṃ manasvinām</seg> /</l>

<note>k: D6 T1.2 G1.3-5 M2.4 ins. :k</note>
<l xml:id="**HV_App.I,42B.31**6:1"><seg type="pāda" n="a">teṣām īśo mahāvīryo</seg> <seg type="pāda" n="b">hiraṇyakaśipuḥ prabhuḥ</seg> //</l>

<l xml:id="**HV_App.I,42B.31**6:2"><seg type="pāda" n="a">śaśāsa sarvān daityaindro</seg> <seg type="pāda" n="b">jitvā devān savāsavān</seg> /</l>

<l xml:id="**HV_App.I,42B.31**6:3"><seg type="pāda" n="a">taṃ dṛṣṭvā bhagavān viṣṇur</seg> <seg type="pāda" n="b">jaghāna harirūpadhṛk</seg> //</l>

<l xml:id="**HV_App.I,42B.31**6:4"><seg type="pāda" n="a">tasmin hate mahāvīrye</seg> <seg type="pāda" n="b">viṣṇunā prabhaviṣṇunā</seg> /</l>

<l xml:id="HV_App.I,42B.32"><seg type="pāda" n="a">gaṇāḥ subahuśo rājan</seg> <seg type="pāda" n="b">deśe deśe sahasraśaḥ</seg> //</l>

<l xml:id="HV_App.I,42B.33"><seg type="pāda" n="a">taṃ dṛṣṭvā nārasiṃhena</seg> <seg type="pāda" n="b">hiraṇyakaśipuṃ hatam</seg> /</l>

<l xml:id="HV_App.I,42B.34"><seg type="pāda" n="a">daityā devavadhārthāya</seg> <seg type="pāda" n="b">balim indraṃ pracakrire</seg> //</l>

<l xml:id="HV_App.I,42B.35"><seg type="pāda" n="a">dṛṣṭvā dharmaparaṃ nityaṃ</seg> <seg type="pāda" n="b">satyavākyaṃ jitendriyam</seg> /</l>

<l xml:id="HV_App.I,42B.36"><seg type="pāda" n="a">śauryādhyayanasaṃpannaṃ</seg> <seg type="pāda" n="b">sarvajñānaviśāradam</seg> //</l>

<l xml:id="HV_App.I,42B.37"><seg type="pāda" n="a">parāvaragṛhītārthaṃ</seg> <seg type="pāda" n="b">tattvadarśinam avyayam</seg> /</l>

<l xml:id="HV_App.I,42B.38"><seg type="pāda" n="a">tejasvinaṃ suraripuṃ</seg> <seg type="pāda" n="b">hiraṇyakaśipuṃ yathā</seg> //</l>

<note>k: For line 38, T1.2 G1.3-5 M2.4 subst. :k</note>
<l xml:id="**HV_App.I,42B.38**7:1"><seg type="pāda" n="a">kṛtajñaṃ dṛḍhabhaktaṃ ca</seg> <seg type="pāda" n="b">hiraṇyakaśipoḥ samam</seg> //</l>

<l xml:id="HV_App.I,42B.39"><seg type="pāda" n="a">abhiṣekeṇa divyena</seg> <seg type="pāda" n="b">baliṃ vairocaniṃ tadā</seg> /</l>

<l xml:id="HV_App.I,42B.40"><seg type="pāda" n="a">daityādhipatye ditijās</seg> <seg type="pāda" n="b">tadā sarve nyayojayan</seg> //</l>

<l xml:id="HV_App.I,42B.41"><seg type="pāda" n="a">abhiṣiktas tu daityais tair</seg> <seg type="pāda" n="b">balir balivatāṃ varaḥ</seg> /</l>

<l xml:id="HV_App.I,42B.42"><seg type="pāda" n="a">brahmaṇā caiva tuṣṭena</seg> <seg type="pāda" n="b">hiraṇyakaśipoḥ pade</seg> //</l>

<l xml:id="HV_App.I,42B.43"><seg type="pāda" n="a">abhiṣikto 'suragaṇair</seg> <seg type="pāda" n="b">balir vairocanis tathā</seg> /</l>

<l xml:id="HV_App.I,42B.44"><seg type="pāda" n="a">kāñcanaiḥ kalaśaiḥ sphītaiḥ</seg> <seg type="pāda" n="b">sarvatīrthāmbusaṃbhṛtaiḥ</seg> //</l>

<l xml:id="HV_App.I,42B.45"><seg type="pāda" n="a">jayaśabdaṃ tataś cakrur</seg> <seg type="pāda" n="b">abhiṣiktasya dānavāḥ</seg> /</l>

<l xml:id="HV_App.I,42B.46"><seg type="pāda" n="a">baler atulavīryasya</seg> <seg type="pāda" n="b">siṃhāsanagatasya vai</seg> //</l>

<l xml:id="HV_App.I,42B.47"><seg type="pāda" n="a">kṛtvendraṃ dānavāḥ sarve</seg> <seg type="pāda" n="b">baliṃ balavatāṃ varam</seg> /</l>

<l xml:id="HV_App.I,42B.48"><seg type="pāda" n="a">tato vijñāpayām āsuḥ</seg> <seg type="pāda" n="b">śirobhiḥ patitāḥ kṣitau</seg> //</l>

<l xml:id="HV_App.I,42B.49"><seg type="pāda" n="a">viditaṃ tava daityendra</seg> <seg type="pāda" n="b">hiraṇyakaśipor yathā</seg> /</l>

<l xml:id="HV_App.I,42B.50"><seg type="pāda" n="a">trailokyam āsīd akhilaṃ</seg> <seg type="pāda" n="b">jagat sthāvarajaṅgamam</seg> //</l>

<l xml:id="HV_App.I,42B.51"><seg type="pāda" n="a">pitāmahaṃ tu hatvā te</seg> <seg type="pāda" n="b">suraiḥ suraniṣūdana</seg> /</l>

<l xml:id="HV_App.I,42B.52"><seg type="pāda" n="a">hṛtaṃ tad eva trailokyaṃ</seg> <seg type="pāda" n="b">śakraś caivābhiṣecitaḥ</seg> /</l>

<note>k: T1.2 G1.3-5 M2.4 ins. :k</note>
<l xml:id="**HV_App.I,42B.52**8:1"><seg type="pāda" n="a">hatvendram amaraiḥ sārdham</seg> <seg type="pāda" n="b">asmābhiḥ saha dānava</seg> /</l>

<l xml:id="HV_App.I,42B.53"><seg type="pāda" n="a">tat pitāmaharājyaṃ svaṃ</seg> <seg type="pāda" n="b">pratyāhartum ihārhasi</seg> //</l>

<l xml:id="HV_App.I,42B.54"><seg type="pāda" n="a">asmābhiḥ sahito nātha</seg> <seg type="pāda" n="b">trailokyam idam avyayam</seg> /</l>

<l xml:id="HV_App.I,42B.55"><seg type="pāda" n="a">pratyānayasva bhadraṃ te</seg> <seg type="pāda" n="b">rājyaṃ paitāmahaṃ vibho</seg> //</l>

<l xml:id="HV_App.I,42B.56">asuragaṇasahasrasaṃvṛtas tvaṃ @</l>
<l xml:id="HV_App.I,42B.57">jaya divi devagaṇān sahānujas tvam |</l>
<l xml:id="HV_App.I,42B.58">amitabalaparākramo 'si rājann @</l>
<l xml:id="HV_App.I,42B.59">atiśayase svaguṇaiḥ pitāmahaṃ svam ||</l>
<note>Colophon</note>

<milestone unit="speaker" n="vaiśaṃpāyana uvāca"/>
<l xml:id="HV_App.I,42B.60">niśamya teṣāṃ vacanaṃ mahāmatir @</l>
<l xml:id="HV_App.I,42B.61">balis tadā prītamanā mahābalaḥ |</l>
<l xml:id="HV_App.I,42B.62">ājñāpayām āsa sa daityakoṭīs @</l>
<l xml:id="HV_App.I,42B.63">trailokyam adyaiva jayāma sarvam ||</l>
<l xml:id="HV_App.I,42B.64"><seg type="pāda" n="a">tasya tad vacanaṃ śrutvā</seg> <seg type="pāda" n="b">baler vairocanasya tu</seg> /</l>

<l xml:id="HV_App.I,42B.65"><seg type="pāda" n="a">udyogaṃ paramaṃ cakrur</seg> <seg type="pāda" n="b">dānavā yuddhadurmadāḥ</seg> //</l>

<l xml:id="HV_App.I,42B.66"><seg type="pāda" n="a">mahāpadmo nikumbhaś ca</seg> <seg type="pāda" n="b">kumbhakarṇaś ca vīryavān</seg> /</l>

<l xml:id="HV_App.I,42B.67"><seg type="pāda" n="a">kāñcanākṣaḥ kapiskandho</seg> <seg type="pāda" n="b">mainākaḥ kṣitikampanaḥ</seg> //</l>

<l xml:id="HV_App.I,42B.68"><seg type="pāda" n="a">sitakeśordhvavastraś ca</seg> <seg type="pāda" n="b">vajranābhaḥ śikhī jaṭī</seg> /</l>

<l xml:id="HV_App.I,42B.69"><seg type="pāda" n="a">sahasrabahur vikaco</seg> <seg type="pāda" n="b">vyāghrākṣaḥ priyadarśanaḥ</seg> //</l>

<note>k: D3 ins. :k</note>
<l xml:id="**HV_App.I,42B.69**9:1"><seg type="pāda" n="a">vikṛto dīrghajihvaś ca</seg> <seg type="pāda" n="b">mānuṣāśana eva ca</seg> //</l>

<l xml:id="HV_App.I,42B.70"><seg type="pāda" n="a">ekākṣa ekapānmuṇḍo</seg> <seg type="pāda" n="b">vidyudakṣaś caturbhujaḥ</seg> /</l>

<l xml:id="HV_App.I,42B.71"><seg type="pāda" n="a">gajodaro gajaśirā</seg> <seg type="pāda" n="b">gajaskandho gajekṣaṇaḥ</seg> //</l>

<note>k: G3.5 ins. :k</note>
<l xml:id="**HV_App.I,42B.71**10:1"><seg type="pāda" n="a">kṣitis kandhaḥ kṣobhaṇo 'tha</seg> <seg type="pāda" n="b">bhagnanetro gavekṣaṇaḥ</seg> /</l>

<note>k: M2.4 ins. after line 71:k</note>
<l xml:id="**HV_App.I,42B.71**11:1"><seg type="pāda" n="a">kapis kandhaḥ kṣobhaṇo 'tha</seg> <seg type="pāda" n="b">kāñcan ākṣo gavekṣaṇaḥ</seg> /</l>

<l xml:id="HV_App.I,42B.72"><seg type="pāda" n="a">aṣṭadaṃṣṭraś caturvaktro</seg> <seg type="pāda" n="b">meghanādī jalaṃdhamaḥ</seg> /</l>

<l xml:id="HV_App.I,42B.73"><seg type="pāda" n="a">karālo jvālajihvaś ca</seg> <seg type="pāda" n="b">śatāṅgaḥ śatalocanaḥ</seg> //</l>

<l xml:id="HV_App.I,42B.74"><seg type="pāda" n="a">sahasrapāt kṛṣṇamukhaḥ</seg> <seg type="pāda" n="b">kṛṣṇaś caiva mahāsuraḥ</seg> /</l>

<l xml:id="HV_App.I,42B.75"><seg type="pāda" n="a">raṇotkaṭo dānapatiḥ</seg> <seg type="pāda" n="b">śailakampī kulākuliḥ</seg> //</l>

<l xml:id="HV_App.I,42B.76"><seg type="pāda" n="a">samudro rabhasaś caṇḍo</seg> <seg type="pāda" n="b">dhūmraś caiva priyaṃkaraḥ</seg> /</l>

<l xml:id="HV_App.I,42B.77"><seg type="pāda" n="a">govrajo gokṣuro raudro</seg> <seg type="pāda" n="b">godantaḥ svastiko dhruvaḥ</seg> //</l>

<l xml:id="HV_App.I,42B.78"><seg type="pāda" n="a">māṃsapo māmsabhakṣaś ca</seg> <seg type="pāda" n="b">vegavān ketumāñ śiniḥ</seg> /</l>

<l xml:id="HV_App.I,42B.79"><seg type="pāda" n="a">pañkadigdhaśarīraś ca</seg> <seg type="pāda" n="b">bṛhatkīrtir mahāhanuḥ</seg> //</l>

<l xml:id="HV_App.I,42B.80"><seg type="pāda" n="a">samaprabho vikumbhāṇḍo</seg> <seg type="pāda" n="b">virūpākṣo harāharau</seg> /</l>

<l xml:id="HV_App.I,42B.81"><seg type="pāda" n="a">śvetaśīrṣaś candrahanuś</seg> <seg type="pāda" n="b">candrahā candratāpanaḥ</seg> //</l>

<l xml:id="HV_App.I,42B.82"><seg type="pāda" n="a">vikṣaro dīrghabāhuś ca</seg> <seg type="pāda" n="b">madyapo mārutāśanaḥ</seg> /</l>

<l xml:id="HV_App.I,42B.83"><seg type="pāda" n="a">kālakañjo mahākrodhaḥ</seg> <seg type="pāda" n="b">sarabhaḥ śalabhaḥ krathaḥ</seg> //</l>

<l xml:id="HV_App.I,42B.84"><seg type="pāda" n="a">samudramathano nādī</seg> <seg type="pāda" n="b">vitataś ca mahābalaḥ</seg> /</l>

<l xml:id="HV_App.I,42B.85"><seg type="pāda" n="a">pralambo narako vālī</seg> <seg type="pāda" n="b">dhenukaḥ kālalocanaḥ</seg> //</l>

<l xml:id="HV_App.I,42B.86"><seg type="pāda" n="a">variṣṭhaś ca gaviṣṭhaś ca</seg> <seg type="pāda" n="b">bhūtalonmathano vibhuḥ</seg> /</l>

<l xml:id="HV_App.I,42B.87"><seg type="pāda" n="a">duṣprasādaḥ kirīṭī ca</seg> <seg type="pāda" n="b">sūcīvaktro mahāsuraḥ</seg> //</l>

<l xml:id="HV_App.I,42B.88"><seg type="pāda" n="a">subāhuḥ kubjabāhuś ca</seg> <seg type="pāda" n="b">karuṇaḥ kalaśodaraḥ</seg> /</l>

<l xml:id="HV_App.I,42B.89"><seg type="pāda" n="a">somapo devayājī ca</seg> <seg type="pāda" n="b">pravaro vīramardanaḥ</seg> //</l>

<l xml:id="HV_App.I,42B.90"><seg type="pāda" n="a">śuśrūṣuḥ khaṇḍaśaktiś ca</seg> <seg type="pāda" n="b">kuṇinetraḥ śaśidhvajaḥ</seg> /</l>

<note>k: T1 G3.5 M2.4 ins. :k</note>
<l xml:id="**HV_App.I,42B.90**12:1"><seg type="pāda" n="a">vidyuddaṃṣṭro bhīṣaṇaś ca</seg> <seg type="pāda" n="b">bālanāgo mahābalaḥ</seg> /</l>

<l xml:id="HV_App.I,42B.91"><seg type="pāda" n="a">yathāsmṛti mayā proktā</seg> <seg type="pāda" n="b">marīceḥ kīrtivardhanāḥ</seg> //</l>

<l xml:id="HV_App.I,42B.92"><seg type="pāda" n="a">ete cānye ca bahavo</seg> <seg type="pāda" n="b">nānābhūśaṇabhūṣitāḥ</seg> /</l>

<l xml:id="HV_App.I,42B.93"><seg type="pāda" n="a">rathaughair bahusāhasrair</seg> <seg type="pāda" n="b">yayur yoddhum ariṃdamāḥ</seg> //</l>

<l xml:id="HV_App.I,42B.94"><seg type="pāda" n="a">divyāmbaradharā daityā</seg> <seg type="pāda" n="b">divyamālyānulepanāḥ</seg> /</l>

<l xml:id="HV_App.I,42B.95"><seg type="pāda" n="a">divyaiś ca kavacair naddhā</seg> <seg type="pāda" n="b">divyaiś caivocchritair dhvajaiḥ</seg> //</l>

<l xml:id="HV_App.I,42B.96"><seg type="pāda" n="a">divyāyudhadharā daityā</seg> <seg type="pāda" n="b">garjamānā yathāmbudāḥ</seg> /</l>

<l xml:id="HV_App.I,42B.97"><seg type="pāda" n="a">bhṛhadbhī rathanirghoṣaiś</seg> <seg type="pāda" n="b">cālayanto vasuṃdharām</seg> //</l>

<l xml:id="HV_App.I,42B.98">mahābalā divyabalāstradhāriṇo @</l>
<l xml:id="HV_App.I,42B.99">bhujaṃgabhogapratimair mahābhujaiḥ |</l>
<l xml:id="HV_App.I,42B.100">sudurjayā daityavṛṣāḥ surārayo @</l>
<l xml:id="HV_App.I,42B.101">ditipriyā lohitalohitekṣaṇāḥ ||</l>
<l xml:id="HV_App.I,42B.102">te jagmur arkajvalanogravīryā @</l>
<l xml:id="HV_App.I,42B.103">mahendravajrāśanitulyavegāḥ |</l>
<l xml:id="HV_App.I,42B.104">vivṛddhadaṃṣṭrā haridhūmakeśā @</l>
<l xml:id="HV_App.I,42B.105">vinardamānāḥ śaradīva meghāḥ ||</l>
<l xml:id="HV_App.I,42B.106"><seg type="pāda" n="a">sahasrabāhur bāṇaś ca</seg> <seg type="pāda" n="b">baleḥ putro mahāsuraḥ</seg> /</l>

<l xml:id="HV_App.I,42B.107"><seg type="pāda" n="a">rathātirathakoṭyāsau</seg> <seg type="pāda" n="b">saṃnahyata mahābalaḥ</seg> //</l>

<l xml:id="HV_App.I,42B.108"><seg type="pāda" n="a">sarve māyādharā daityāḥ</seg> <seg type="pāda" n="b">sarve divyās trayodhinaḥ</seg> /</l>

<l xml:id="HV_App.I,42B.109"><seg type="pāda" n="a">sarve madabalotsiktāḥ</seg> <seg type="pāda" n="b">sarve labdhavarās tathā</seg> //</l>

<l xml:id="HV_App.I,42B.110"><seg type="pāda" n="a">sarve kañcanaśailābhāḥ</seg> <seg type="pāda" n="b">pītakauśeyavāsasaḥ</seg> /</l>

<l xml:id="HV_App.I,42B.111"><seg type="pāda" n="a">kirīṭoṣṇīṣamukuṭā</seg> <seg type="pāda" n="b">divyabhūṣaṇabhūṣitāḥ</seg> //</l>

<l xml:id="HV_App.I,42B.112"><seg type="pāda" n="a">hiraṇyakavacāḥ sarve</seg> <seg type="pāda" n="b">hiraṇyadhvajaketavaḥ</seg> /</l>

<l xml:id="HV_App.I,42B.113"><seg type="pāda" n="a">syandanasthā vyarājanta</seg> <seg type="pāda" n="b">śāradāḥ khe grahā iva</seg> //</l>

<l xml:id="HV_App.I,42B.114"><seg type="pāda" n="a">tāpanīyair varair niṣkair</seg> <seg type="pāda" n="b">analajvalitaprabhaiḥ</seg> /</l>

<l xml:id="HV_App.I,42B.115"><seg type="pāda" n="a">hemaparvataśṛṅgasthāḥ</seg> <seg type="pāda" n="b">puṣpitā iva kiṃśukāḥ</seg> //</l>

<l xml:id="HV_App.I,42B.116"><seg type="pāda" n="a">teṣāṃ madhyagato bāṇaḥ</seg> <seg type="pāda" n="b">prāvṛṣīvotthito ghanaḥ</seg> /</l>

<l xml:id="HV_App.I,42B.117"><seg type="pāda" n="a">sthitaḥ śaktigadāpāṇis</seg> <seg type="pāda" n="b">trinalvapratime rathe</seg> //</l>

<l xml:id="HV_App.I,42B.118"><seg type="pāda" n="a">citrākṣeṣādhvajayuge</seg> <seg type="pāda" n="b">citrabhaktivirājite</seg> /</l>

<l xml:id="HV_App.I,42B.119"><seg type="pāda" n="a">gadāparighasaṃpūrne</seg> <seg type="pāda" n="b">hemajālavibhūṣite</seg> //</l>

<l xml:id="HV_App.I,42B.120"><seg type="pāda" n="a">anvīyamāno ditijair</seg> <seg type="pāda" n="b">vālakhilyair ivāṃśumān</seg> /</l>

<l xml:id="HV_App.I,42B.121"><seg type="pāda" n="a">nānāpraharaṇair ghorais</seg> <seg type="pāda" n="b">tīkṣṇadaṃṣṭrair ivoragaiḥ</seg> //</l>

<l xml:id="HV_App.I,42B.122"><seg type="pāda" n="a">pañca tasya mahāvīryā</seg> <seg type="pāda" n="b">dānavā yuddhadurmadāḥ</seg> /</l>

<l xml:id="HV_App.I,42B.123"><seg type="pāda" n="a">rarakṣū ratham avyagrā</seg> <seg type="pāda" n="b">vyāditāsyā bhayāvahāḥ</seg> //</l>

<l xml:id="HV_App.I,42B.124"><seg type="pāda" n="a">subāhur meghanādaś ca</seg> <seg type="pāda" n="b">bhīmavegaś ca vīryavān</seg> /</l>

<l xml:id="HV_App.I,42B.125"><seg type="pāda" n="a">tathā gaganamūrdhā ca</seg> <seg type="pāda" n="b">vegavān ketumān api</seg> //</l>

<l xml:id="HV_App.I,42B.126">kanakarajatabhakticitrapārśve @</l>
<l xml:id="HV_App.I,42B.127">patagapatipratime rathe sthito 'bhūt |</l>
<l xml:id="HV_App.I,42B.128">jaladaninadatulyanemighoṣe @</l>
<l xml:id="HV_App.I,42B.129">suragaṇasainyavadhāya dānavendraḥ ||</l>
<l xml:id="HV_App.I,42B.130"><seg type="pāda" n="a">anāyuṣāyāḥ putras tu</seg> <seg type="pāda" n="b">balo nāma mahāsuraḥ</seg> /</l>

<l xml:id="HV_App.I,42B.131"><seg type="pāda" n="a">vṛtaḥ śatasahasreṇa</seg> <seg type="pāda" n="b">rathānāṃ bhīmavarcasām</seg> //</l>

<l xml:id="HV_App.I,42B.132"><seg type="pāda" n="a">yuktam ṛkṣasahasreṇa</seg> <seg type="pāda" n="b">ratham āruhya vīryavān</seg> /</l>

<l xml:id="HV_App.I,42B.133"><seg type="pāda" n="a">nīlāyasamayaṃ ghoraṃ</seg> <seg type="pāda" n="b">vāyasāṅkaṃ sudurjayam</seg> //</l>

<l xml:id="HV_App.I,42B.134"><seg type="pāda" n="a">nīlāmbaradharaḥ śrīmān</seg> <seg type="pāda" n="b">vaiḍūryācalasaṃnibhaḥ</seg> /</l>

<l xml:id="HV_App.I,42B.135"><seg type="pāda" n="a">mahatā rathavṛndena</seg> <seg type="pāda" n="b">prayayau dānavas tadā</seg> /</l>

<l xml:id="HV_App.I,42B.136"><seg type="pāda" n="a">tatraikārṇavasaṃkāśe</seg> <seg type="pāda" n="b">sainyamadhye vyarājata</seg> /</l>

<l xml:id="HV_App.I,42B.137"><seg type="pāda" n="a">prabhātasamaye śrīmān</seg> <seg type="pāda" n="b">samudrastha ivāṃśumān</seg> //</l>

<l xml:id="HV_App.I,42B.138">sutaptajāmbūnadatulyavarcasā @</l>
<l xml:id="HV_App.I,42B.139">niśākarākārataḍidguṇākaraḥ |</l>
<l xml:id="HV_App.I,42B.140">kirīṭamukhyena vibhāti śobhinā @</l>
<l xml:id="HV_App.I,42B.141">yathā giriḥ śṛṅgavareṇa bhāsvatā ||</l>
<l xml:id="HV_App.I,42B.142"><seg type="pāda" n="a">ṣaṣtiṃ rathasahasrāṇi</seg> <seg type="pāda" n="b">namucer asurasya vai</seg> /</l>

<l xml:id="HV_App.I,42B.143"><seg type="pāda" n="a">kharayuktāṇi sarvāṇi</seg> <seg type="pāda" n="b">meghatulyaravāṇi ca</seg> //</l>

<l xml:id="HV_App.I,42B.144"><seg type="pāda" n="a">nānāpraharaṇāḥ sarve</seg> <seg type="pāda" n="b">sarve te citrayodhinaḥ</seg> /</l>

<l xml:id="HV_App.I,42B.145"><seg type="pāda" n="a">mahābhraghanasaṃkāśā</seg> <seg type="pāda" n="b">vegavanto mahābalāḥ</seg> //</l>

<l xml:id="HV_App.I,42B.146"><seg type="pāda" n="a">ratho vyāghrasahasreṇa</seg> <seg type="pāda" n="b">yuktaḥ paramavegavān</seg> /</l>

<l xml:id="HV_App.I,42B.147"><seg type="pāda" n="a">namucer asurendrasya</seg> <seg type="pāda" n="b">sarvaratnavibhūṣitaḥ</seg> //</l>

<l xml:id="HV_App.I,42B.148"><seg type="pāda" n="a">śārdūlacihnaḥ śuśubhe</seg> <seg type="pāda" n="b">tasya ketur hiraṇmayaḥ</seg> /</l>

<l xml:id="HV_App.I,42B.149"><seg type="pāda" n="a">rathamadhye 'sureśasya</seg> <seg type="pāda" n="b">madhyaṃdinaravir yathā</seg> //</l>

<l xml:id="HV_App.I,42B.150">sa bhīmavegaś ca mahābalaś ca @</l>
<l xml:id="HV_App.I,42B.151">pragṛhya cāpaṃ himavān iva sthitaḥ |</l>
<l xml:id="HV_App.I,42B.152">nīlāmbaraḥ kāñcanapaṭṭanaddho @</l>
<l xml:id="HV_App.I,42B.153">diśāgajo yadvad upetakakṣaḥ ||</l>
<l xml:id="HV_App.I,42B.154"><seg type="pāda" n="a">kiṃkiṇījālanirghoṣaṃ</seg> <seg type="pāda" n="b">tapanīyavibhūṣitam</seg> /</l>

<l xml:id="HV_App.I,42B.155"><seg type="pāda" n="a">sapatākadhvajopetaṃ</seg> <seg type="pāda" n="b">sasaṃdhyam iva toyadam</seg> //</l>

<l xml:id="HV_App.I,42B.156"><seg type="pāda" n="a">cakraiś caturbhiḥ saṃyuktaṃ</seg> <seg type="pāda" n="b">aṣṭanalvāyatāntaram</seg> /</l>

<l xml:id="HV_App.I,42B.157"><seg type="pāda" n="a">hemajālākulaṃ dīptaṃ</seg> <seg type="pāda" n="b">kālacakram ivodyatam</seg> //</l>

<l xml:id="HV_App.I,42B.158"><seg type="pāda" n="a">nānāyudhadharaṃ divyaṃ</seg> <seg type="pāda" n="b">vyāghracarmapariṣkṛtam</seg> /</l>

<l xml:id="HV_App.I,42B.159"><seg type="pāda" n="a">īhāmṛgagaṇākīrṇaṃ</seg> <seg type="pāda" n="b">citrabhaktivirājitam</seg> //</l>

<l xml:id="HV_App.I,42B.160"><seg type="pāda" n="a">tūṇīraśatasaṃpūrṇaṃ</seg> <seg type="pāda" n="b">śaktitomarasaṃkulam</seg> /</l>

<l xml:id="HV_App.I,42B.161"><seg type="pāda" n="a">gadāmudgarasaṃbādhaṃ</seg> <seg type="pāda" n="b">dhanūratnavibūṣitam</seg> //</l>

<l xml:id="HV_App.I,42B.162"><seg type="pāda" n="a">yuktam ṛkṣasahasreṇa</seg> <seg type="pāda" n="b">lambakesaravarcasā</seg> /</l>

<l xml:id="HV_App.I,42B.163"><seg type="pāda" n="a">rājatena vikīrṇena</seg> <seg type="pāda" n="b">śobhitaṃ simhaketunā</seg> //</l>

<l xml:id="HV_App.I,42B.164"><seg type="pāda" n="a">sa tena śuśubhe daityo</seg> <seg type="pāda" n="b">viśvakarmā mayo balī</seg> /</l>

<l xml:id="HV_App.I,42B.165"><seg type="pāda" n="a">ratharatne sthitaḥ śrīmān</seg> <seg type="pāda" n="b">udayastha ivāṃśumān</seg> //</l>

<l xml:id="HV_App.I,42B.166">himarajatasucāruśobhitāṅgaṃ @</l>
<l xml:id="HV_App.I,42B.167">maṇikanakojjvalacārubhakticitram |</l>
<l xml:id="HV_App.I,42B.168">ayutaśatasahasram ūrjitānām @</l>
<l xml:id="HV_App.I,42B.169">ayam anuyāti mahāhave rathānām ||</l>
<note>Colophon</note>

<milestone unit="speaker" n="vaiśaṃpāyana uvāca"/>
<l xml:id="HV_App.I,42B.170"><seg type="pāda" n="a">pulomā tu mahādaityas</seg> <seg type="pāda" n="b">timirākāragahvaraḥ</seg> /</l>

<l xml:id="HV_App.I,42B.171"><seg type="pāda" n="a">ārurohāyasaṃ ghoraṃ</seg> <seg type="pāda" n="b">rathaṃ pararathārujam</seg> //</l>

<l xml:id="HV_App.I,42B.172"><seg type="pāda" n="a">utkīrṇaparvatākāraṃ</seg> <seg type="pāda" n="b">lohajālāntarāntaram</seg> /</l>

<l xml:id="HV_App.I,42B.173"><seg type="pāda" n="a">nemighoṣeṇa mahatā</seg> <seg type="pāda" n="b">kṣubhyantam iva sāgaram</seg> //</l>

<l xml:id="HV_App.I,42B.174"><seg type="pāda" n="a">gadāparighanistriṃsaiḥ</seg> <seg type="pāda" n="b">satomaraparaśvadhaiḥ</seg> /</l>

<l xml:id="HV_App.I,42B.175"><seg type="pāda" n="a">śaktim udgarasaṃkīrṇaṃ</seg> <seg type="pāda" n="b">satoyam iva toyadam</seg> //</l>

<l xml:id="HV_App.I,42B.176"><seg type="pāda" n="a">ratham uṣṭrasahasreṇa</seg> <seg type="pāda" n="b">saṃyuktaṃ vāyuvegiṇā</seg> /</l>

<l xml:id="HV_App.I,42B.177"><seg type="pāda" n="a">pulomāruhya yuddhāya</seg> <seg type="pāda" n="b">prasthito yuddhadurmadaḥ</seg> //</l>

<l xml:id="HV_App.I,42B.178"><seg type="pāda" n="a">ṣaṣṭiṃ rathasahasrāṇi</seg> <seg type="pāda" n="b">pulomānaṃ mahāratham</seg> /</l>

<l xml:id="HV_App.I,42B.179"><seg type="pāda" n="a">anvayuḥ sūryavarṇāṇi</seg> <seg type="pāda" n="b">pradīptānīva tejasā</seg> //</l>

<l xml:id="HV_App.I,42B.180"><seg type="pāda" n="a">khaḍgadhvajena mahatā</seg> <seg type="pāda" n="b">taptakāñcanavarcasā</seg> /</l>

<l xml:id="HV_App.I,42B.181"><seg type="pāda" n="a">bhrājate rathamadhyasthaḥ</seg> <seg type="pāda" n="b">parvatastha ivāṃśumān</seg> //</l>

<l xml:id="HV_App.I,42B.182">sa cārucāmīkarapaṭṭanaddhāṃ @</l>
<l xml:id="HV_App.I,42B.183">mahāgadāṃ kālanibhāṃ mahābalaḥ |</l>
<l xml:id="HV_App.I,42B.184">pragṛhya babhrāja sa sainyamadhye @</l>
<l xml:id="HV_App.I,42B.185">kārṣṇāyasaḥ ketur ivotthitorvyām ||</l>
<l xml:id="HV_App.I,42B.186"><seg type="pāda" n="a">hayagrīvas tu balavān</seg> <seg type="pāda" n="b">hayagrīvo mahābalaḥ</seg> /</l>

<l xml:id="HV_App.I,42B.187"><seg type="pāda" n="a">vṛtaḥ śatasahasreṇa</seg> <seg type="pāda" n="b">rathānāṃ rathasattamaḥ</seg> //</l>

<l xml:id="HV_App.I,42B.188"><seg type="pāda" n="a">dharādharanibhākāraṃ</seg> <seg type="pāda" n="b">sapatnānīkamardanam</seg> /</l>

<l xml:id="HV_App.I,42B.189"><seg type="pāda" n="a">syandanaṃ bhīmam āsthāya</seg> <seg type="pāda" n="b">yuddhāyābhimukhaḥ sthitaḥ</seg> //</l>

<l xml:id="HV_App.I,42B.190"><seg type="pāda" n="a">śvetaśailapratīkāśaḥ</seg> <seg type="pāda" n="b">śvetakuṇḍalabhūṣaṇaḥ</seg> /</l>

<l xml:id="HV_App.I,42B.191"><seg type="pāda" n="a">śuśubhe rathamadhyasthaḥ</seg> <seg type="pāda" n="b">śvetaśṛṅga ivācalaḥ</seg> //</l>

<l xml:id="HV_App.I,42B.192"><seg type="pāda" n="a">mahatā saptaśīrṣeṇa</seg> <seg type="pāda" n="b">śobhinā nāgaketunā</seg> /</l>

<l xml:id="HV_App.I,42B.193"><seg type="pāda" n="a">vaidūryamaṇicitrena</seg> <seg type="pāda" n="b">pravālāṅkuraśobhinā</seg> //</l>

<l xml:id="HV_App.I,42B.194">amitabalaparākramadyutīnām @</l>
<l xml:id="HV_App.I,42B.195">vararathinām anujagmur ūrjitānām |</l>
<l xml:id="HV_App.I,42B.196">asuragaṇaśatāṇi gacchamānaṃ @</l>
<l xml:id="HV_App.I,42B.197">tridaśagaṇā iva vāsavaṃ prayāntam ||</l>
<l xml:id="HV_App.I,42B.198"><seg type="pāda" n="a">prahrādas tu mahāprājñaḥ</seg> <seg type="pāda" n="b">sarvaśāstraviśāradaḥ</seg> /</l>

<l xml:id="HV_App.I,42B.199"><seg type="pāda" n="a">sarvamāyādharaḥ śrīmān</seg> <seg type="pāda" n="b">yaṣṭā kratuśatair api</seg> //</l>

<l xml:id="HV_App.I,42B.200"><seg type="pāda" n="a">samanahyata tejasvī</seg> <seg type="pāda" n="b">pāvakārciḥ samaprabhaḥ</seg> /</l>

<l xml:id="HV_App.I,42B.201"><seg type="pāda" n="a">rathānīkena mahatā</seg> <seg type="pāda" n="b">durdināmbhodanādinā</seg> //</l>

<l xml:id="HV_App.I,42B.202"><seg type="pāda" n="a">śūreṇāmitavīryeṇa</seg> <seg type="pāda" n="b">hemakuṇḍaladhāriṇā</seg> /</l>

<l xml:id="HV_App.I,42B.203"><seg type="pāda" n="a">vṛto daityasahasreṇa</seg> <seg type="pāda" n="b">devair iva pitāmahaḥ</seg> //</l>

<l xml:id="HV_App.I,42B.204"><seg type="pāda" n="a">svavīryād agraṇīr dṛpto</seg> <seg type="pāda" n="b">mattavāraṇavikramaḥ</seg> /</l>

<l xml:id="HV_App.I,42B.205"><seg type="pāda" n="a">surasainyasya sarvasya</seg> <seg type="pāda" n="b">pratirodha iva sthitaḥ</seg> //</l>

<l xml:id="HV_App.I,42B.206"><seg type="pāda" n="a">sa dhairyeṇodadhes tulyo</seg> <seg type="pāda" n="b">vapuṣāgnir iva jvalan</seg> /</l>

<l xml:id="HV_App.I,42B.207"><seg type="pāda" n="a">tejasā bhāskarākāraḥ</seg> <seg type="pāda" n="b">kṣamayā pṛthivīsamaḥ</seg> //</l>

<l xml:id="HV_App.I,42B.208"><seg type="pāda" n="a">tāladhvajena dīptena</seg> <seg type="pāda" n="b">rathenātivirājatā</seg> /</l>

<l xml:id="HV_App.I,42B.209"><seg type="pāda" n="a">taṃ yāntam anuyānti sma</seg> <seg type="pāda" n="b">dānavāḥ śatasaṃghaśaḥ</seg> //</l>

<l xml:id="HV_App.I,42B.210"><seg type="pāda" n="a">sarve hiraṇyakavacāḥ</seg> <seg type="pāda" n="b">sarve ratnavibhūṣitāḥ</seg> /</l>

<l xml:id="HV_App.I,42B.211"><seg type="pāda" n="a">divyāṅgarāgābharaṇāḥ</seg> <seg type="pāda" n="b">samareṣv anivartinaḥ</seg> //</l>

<l xml:id="HV_App.I,42B.212"><seg type="pāda" n="a">jāmbūnadavicitrāṅgā</seg> <seg type="pāda" n="b">vaidūryavikṛtāṅgadāḥ</seg> /</l>

<l xml:id="HV_App.I,42B.213"><seg type="pāda" n="a">divyasyandanamadhyasthāḥ</seg> <seg type="pāda" n="b">khasthā iva mahāgrahāḥ</seg> //</l>

<l xml:id="HV_App.I,42B.214">ācāravāṃś caiva jitendriyaś ca @</l>
<l xml:id="HV_App.I,42B.215">dharme rataḥ satyaparo 'nasūyaḥ |</l>
<l xml:id="HV_App.I,42B.216">sthito 'gnitoyāmbudavāyukalpo @</l>
<l xml:id="HV_App.I,42B.217">rūpī yathā sarvaharaḥ kṛtāntaḥ ||</l>
<l xml:id="HV_App.I,42B.218"><seg type="pāda" n="a">śambaras tu mahāmāyo</seg> <seg type="pāda" n="b">daityānāṃ rathayūthapaḥ</seg> /</l>

<l xml:id="HV_App.I,42B.219"><seg type="pāda" n="a">āruroha rathaṃ divyaṃ</seg> <seg type="pāda" n="b">sarvayuddhaviśāradaḥ</seg> //</l>

<l xml:id="HV_App.I,42B.220"><seg type="pāda" n="a">lohitākṣo mahābāhuḥ</seg> <seg type="pāda" n="b">prataptottamakuṇḍalaḥ</seg> /</l>

<l xml:id="HV_App.I,42B.221"><seg type="pāda" n="a">jīmūtaghanasaṃkāśo</seg> <seg type="pāda" n="b">divyasraganulepanaḥ</seg> //</l>

<l xml:id="HV_App.I,42B.222"><seg type="pāda" n="a">vidyuddyotanikāśena</seg> <seg type="pāda" n="b">mukuṭenārkavarcasā</seg> /</l>

<l xml:id="HV_App.I,42B.223"><seg type="pāda" n="a">maṇiratnavicitreṇa</seg> <seg type="pāda" n="b">vaidūryāntaraśobhinā</seg> //</l>

<l xml:id="HV_App.I,42B.224"><seg type="pāda" n="a">tāpanīyena mahatā</seg> <seg type="pāda" n="b">kavacena virājatā</seg> /</l>

<l xml:id="HV_App.I,42B.225"><seg type="pāda" n="a">saṃdhyābhreṇeva saṃchannaḥ</seg> <seg type="pāda" n="b">śrīmān astaśiloccayaḥ</seg> //</l>

<l xml:id="HV_App.I,42B.226"><seg type="pāda" n="a">triṃśacchatasahasrāṇi</seg> <seg type="pāda" n="b">daityānāṃ citrayodhinām</seg> /</l>

<l xml:id="HV_App.I,42B.227"><seg type="pāda" n="a">balināṃ kālakalpānām</seg> <seg type="pāda" n="b">anvayuḥ śambaraṃ tadā</seg> //</l>

<l xml:id="HV_App.I,42B.228"><seg type="pāda" n="a">yuktaṃ hayasahasreṇa</seg> <seg type="pāda" n="b">śukavarṇena rājatā</seg> /</l>

<l xml:id="HV_App.I,42B.229"><seg type="pāda" n="a">krauñcadhvajena dīptena</seg> <seg type="pāda" n="b">rathenāhavaśobhinā</seg> //</l>

<l xml:id="HV_App.I,42B.230">vyāsaktavaidūryasuvarṇajālaṃ @</l>
<l xml:id="HV_App.I,42B.231">nānāvihaṃgair api bhakticitram |</l>
<l xml:id="HV_App.I,42B.232">vidyut prabhaṃ bhīmarathaṃ suvegaṃ @</l>
<l xml:id="HV_App.I,42B.233">rathaṃ samāruhya rarāja daityaḥ ||</l>
<note>Colophon</note>

<milestone unit="speaker" n="vaiśaṃpāyana uvāca"/>
<l xml:id="HV_App.I,42B.234"><seg type="pāda" n="a">anuhrādas tu tatraiva</seg> <seg type="pāda" n="b">daityaḥ paramadurjayaḥ</seg> /</l>

<l xml:id="HV_App.I,42B.235"><seg type="pāda" n="a">hiraṇyakaśipoḥ putraḥ</seg> <seg type="pāda" n="b">prayayau yuddhalālasaḥ</seg> //</l>

<l xml:id="HV_App.I,42B.236"><seg type="pāda" n="a">catuścakreṇa yānena</seg> <seg type="pāda" n="b">trinalvapratimena tu</seg> /</l>

<l xml:id="HV_App.I,42B.237"><seg type="pāda" n="a">yuktenāśvair mahāvīryaiḥ</seg> <seg type="pāda" n="b">siṃhavaktrair ajihmagaiḥ</seg> //</l>

<note>k: For line 237, T1.2 G1.3-5 M2.4 subst. :k</note>
<l xml:id="**HV_App.I,42B.237**13:1"><seg type="pāda" n="a">yuktenoṣṭramukhair aśvair</seg> <seg type="pāda" n="b">hemajālaparicchadaiḥ</seg> /</l>

<l xml:id="HV_App.I,42B.238"><seg type="pāda" n="a">bhīmagambhīranādena</seg> <seg type="pāda" n="b">nemighoṣeṇa vīryavān</seg> /</l>

<l xml:id="HV_App.I,42B.239"><seg type="pāda" n="a">cālayan vasudhāṃ sarvāṃ</seg> <seg type="pāda" n="b">saśailavanakānanām</seg> //</l>

<l xml:id="HV_App.I,42B.240"><seg type="pāda" n="a">vinardamānā daityaughā</seg> <seg type="pāda" n="b">anuhrādaṃ yayuḥ śubhāḥ</seg> /</l>

<note>k: For line 240, T1.2 G1.3-5 M2.4 subst. :k</note>
<l xml:id="**HV_App.I,42B.240**14:1"><seg type="pāda" n="a">anuhlādaṃ vinardanto</seg> <seg type="pāda" n="b">daityaughāḥ paryavārayan</seg> /</l>

<l xml:id="HV_App.I,42B.241"><seg type="pāda" n="a">śataṃ śatasahasrāṇāṃ</seg> <seg type="pāda" n="b">rathānāṃ hemamālinām</seg> //</l>

<l xml:id="HV_App.I,42B.242"><seg type="pāda" n="a">parighair bhiṇḍipālaiś ca</seg> <seg type="pāda" n="b">bhallaiḥ prāsaiḥ paraśvadhaiḥ</seg> /</l>

<l xml:id="HV_App.I,42B.243"><seg type="pāda" n="a">vividhāyudhahastās te</seg> <seg type="pāda" n="b">śūlamudgarapāṇayaḥ</seg> //</l>

<l xml:id="HV_App.I,42B.244"><seg type="pāda" n="a">suvarṇajālanirmuktair</seg> <seg type="pāda" n="b">vajraiś ca samalaṃkṛtāḥ</seg> /</l>

<l xml:id="HV_App.I,42B.245"><seg type="pāda" n="a">rathaiś cakraiś ca kavacaiḥ</seg> <seg type="pāda" n="b">sajjamānā mahāsurāḥ</seg> //</l>

<l xml:id="HV_App.I,42B.246">tadā viśālocchritaśailarūpe @</l>
<l xml:id="HV_App.I,42B.247">babhau rathe kāñcanacitritāṅge |</l>
<l xml:id="HV_App.I,42B.248">daityādhipaḥ sarvabalānurūpe @</l>
<l xml:id="HV_App.I,42B.249">samāsthitas tu apratime surūpe ||</l>
<l xml:id="HV_App.I,42B.250"><seg type="pāda" n="a">virocanaś ca balavān</seg> <seg type="pāda" n="b">vaiśvānarasamadyutiḥ</seg> /</l>

<l xml:id="HV_App.I,42B.251"><seg type="pāda" n="a">mahatā rathavaṃśena</seg> <seg type="pāda" n="b">sarvāstrakuśalaḥ śuciḥ</seg> //</l>

<l xml:id="HV_App.I,42B.252"><seg type="pāda" n="a">vyūhānāṃ viniyogajño</seg> <seg type="pāda" n="b">jñānavijñānatattvavit</seg> /</l>

<l xml:id="HV_App.I,42B.253"><seg type="pāda" n="a">baleḥ pitāsuravaraḥ</seg> <seg type="pāda" n="b">surāṇām iva vāsavaḥ</seg> //</l>

<l xml:id="HV_App.I,42B.254"><seg type="pāda" n="a">sarvāyudhavaropetaṃ</seg> <seg type="pāda" n="b">kiṃkiṇījālabhūṣitaṃ</seg> /</l>

<l xml:id="HV_App.I,42B.255"><seg type="pāda" n="a">yuktānāṃ vājimukhyānāṃ</seg> <seg type="pāda" n="b">sahasreṇāśugāminām</seg> //</l>

<l xml:id="HV_App.I,42B.256"><seg type="pāda" n="a">ratham āruhya daityendro</seg> <seg type="pāda" n="b">babhau merur ivāparaḥ</seg> /</l>

<l xml:id="HV_App.I,42B.257"><seg type="pāda" n="a">kiṃkiṇījālaparyantaṃ</seg> <seg type="pāda" n="b">gajendradhvajaśobhitam</seg> /</l>

<l xml:id="HV_App.I,42B.258"><seg type="pāda" n="a">saṃdhyābhrasamavarṇābhiḥ</seg> <seg type="pāda" n="b">patākābhir alaṃkṛtam</seg> //</l>

<l xml:id="HV_App.I,42B.259">pravālajāmbūnadabhakticitraṃ @</l>
<l xml:id="HV_App.I,42B.260">vyālaṃ vimuktāntaranemighoṣam |</l>
<l xml:id="HV_App.I,42B.261">rathaṃ samāruhya kirīṭamālī @</l>
<l xml:id="HV_App.I,42B.262">yayau sa yuddhāya mahāsurendraḥ ||</l>
<l xml:id="HV_App.I,42B.263"><seg type="pāda" n="a">virocanānujaś caiva</seg> <seg type="pāda" n="b">kujambho nāma dānavaḥ</seg> /</l>

<l xml:id="HV_App.I,42B.264"><seg type="pāda" n="a">syandanair bahusāhasrair</seg> <seg type="pāda" n="b">maṇikāñcanabhūṣitaiḥ</seg> //</l>

<l xml:id="HV_App.I,42B.265"><seg type="pāda" n="a">vṛto madabalotsiktair</seg> <seg type="pāda" n="b">devārir arimardanaḥ</seg> /</l>

<note>k: For line 265, T1.2 G1.3-5 M2.4 subst. :k</note>
<l xml:id="**HV_App.I,42B.265**15:1"><seg type="pāda" n="a">varadānamadotsiktair</seg> <seg type="pāda" n="b">devatānāṃ ca śatrubhiḥ</seg> /</l>

<l xml:id="HV_App.I,42B.266"><seg type="pāda" n="a">prāsapāśagadāhastair</seg> <seg type="pāda" n="b">dānavair yuddhakāṅkṣibhiḥ</seg> //</l>

<l xml:id="HV_App.I,42B.267"><seg type="pāda" n="a">sa parvatanibhākāro</seg> <seg type="pāda" n="b">bhinnāñjanacayaprabhaḥ</seg> /</l>

<l xml:id="HV_App.I,42B.268"><seg type="pāda" n="a">mahatā bhrājamānena</seg> <seg type="pāda" n="b">kirīṭena suvarcasā</seg> //</l>

<l xml:id="HV_App.I,42B.269"><seg type="pāda" n="a">sarvaratnavicitreṇa</seg> <seg type="pāda" n="b">kavacena ca saṃvṛtaḥ</seg> /</l>

<l xml:id="HV_App.I,42B.270"><seg type="pāda" n="a">mahatā dīptavapuṣā</seg> <seg type="pāda" n="b">rathenendur ivāṃśumān</seg> //</l>

<l xml:id="HV_App.I,42B.271"><seg type="pāda" n="a">śātakaumbhena mahatā</seg> <seg type="pāda" n="b">tālavṛkṣeṇa ketunā</seg> /</l>

<l xml:id="HV_App.I,42B.272"><seg type="pāda" n="a">rarāja rathamadhyastho</seg> <seg type="pāda" n="b">merustha iva bhāskaraḥ</seg> //</l>

<note>k: K1.2 Ñ2 V1.3 B Dn Ds D4-6 T1.2 G1.3-5 M2.4 ins. :k</note>
<l xml:id="**HV_App.I,42B.272**16:1">raṇapaṭur ativīryasattvabuddhiḥ @</l>
<l xml:id="**HV_App.I,42B.272**16:2">surasamarābhimukhaḥ prayāti tūrṇam |</l>
<l xml:id="**HV_App.I,42B.272**16:3">asuragaṇasamāvṛtaḥ kujambhas @</l>
<l xml:id="**HV_App.I,42B.272**16:4">tridaśagaṇair iva vṛtrahāmarendraḥ ||</l>
<l xml:id="HV_App.I,42B.273"><seg type="pāda" n="a">asilomā ca tatraiva</seg> <seg type="pāda" n="b">dānavaḥ parvatāyudhaḥ</seg> /</l>

<l xml:id="HV_App.I,42B.274"><seg type="pāda" n="a">dāruṇaṃ vapur āstāya</seg> <seg type="pāda" n="b">dāruṇo dāruṇānanaḥ</seg> //</l>

<l xml:id="HV_App.I,42B.275"><seg type="pāda" n="a">raudraḥ śakaṭacakrākṣo</seg> <seg type="pāda" n="b">mahāmāyo mahābalaḥ</seg> /</l>

<l xml:id="HV_App.I,42B.276"><seg type="pāda" n="a">kṛṣṇāvāsā mahādaṃṣṭro</seg> <seg type="pāda" n="b">raktākṣo lohitānanaḥ</seg> //</l>

<l xml:id="HV_App.I,42B.277"><seg type="pāda" n="a">vṛto daityasahasraughair</seg> <seg type="pāda" n="b">giripādapayodhibhiḥ</seg> /</l>

<l xml:id="HV_App.I,42B.278"><seg type="pāda" n="a">nānārūpadharair dīptair</seg> <seg type="pāda" n="b">daityais tridaśaśatrubhiḥ</seg> //</l>

<l xml:id="HV_App.I,42B.279">te śūlahastā gagane caranta @</l>
<l xml:id="HV_App.I,42B.280">itas tatas toyadavṛndanādāḥ |</l>
<l xml:id="HV_App.I,42B.281">khaṃ chādayantas tapanīyaniṣkā @</l>
<l xml:id="HV_App.I,42B.282">yathotthitāḥ prāvṛṣi kālameghāḥ ||</l>
<l xml:id="HV_App.I,42B.283"><seg type="pāda" n="a">anāyuṣāyāḥ putras tu</seg> <seg type="pāda" n="b">vṛtro nāma mahāsuraḥ</seg> /</l>

<l xml:id="HV_App.I,42B.284"><seg type="pāda" n="a">devaśatrur mahākāyas</seg> <seg type="pāda" n="b">tāmrāsyo nirṇatodaraḥ</seg> //</l>

<l xml:id="HV_App.I,42B.285"><seg type="pāda" n="a">dīptajihvo hariśmaśrur</seg> <seg type="pāda" n="b">ūrdhvaromā mahāhanuḥ</seg> /</l>

<l xml:id="HV_App.I,42B.286"><seg type="pāda" n="a">nīlāṅgo lohitagrīvaḥ</seg> <seg type="pāda" n="b">kirīṭī lohitāṅgadaḥ</seg> //</l>

<l xml:id="HV_App.I,42B.287"><seg type="pāda" n="a">ājānubāhur vikṛtaḥ</seg> <seg type="pāda" n="b">śvetadaṃṣṭro vibhīṣaṇaḥ</seg> /</l>

<l xml:id="HV_App.I,42B.288"><seg type="pāda" n="a">mahāmāyo mahābhīmo</seg> <seg type="pāda" n="b">hemakeyūrabhūṣaṇaḥ</seg> //</l>

<l xml:id="HV_App.I,42B.289"><seg type="pāda" n="a">mahatā maṇicitreṇa</seg> <seg type="pāda" n="b">kavacena susaṃvṛtaḥ</seg> /</l>

<l xml:id="HV_App.I,42B.290"><seg type="pāda" n="a">hemamālādharo raudraś</seg> <seg type="pāda" n="b">cakraketur amarṣaṇaḥ</seg> //</l>

<l xml:id="HV_App.I,42B.291"><seg type="pāda" n="a">kiṃkiṇīśatasaṃghuṣṭaṃ</seg> <seg type="pāda" n="b">tapanīyavibhūṣitam</seg> /</l>

<l xml:id="HV_App.I,42B.292"><seg type="pāda" n="a">yuktaṃ hayasahasreṇa</seg> <seg type="pāda" n="b">raktadhvajapatākinā</seg> //</l>

<l xml:id="HV_App.I,42B.293"><seg type="pāda" n="a">rathānīkena mahatā</seg> <seg type="pāda" n="b">yuddhāyābhimukho yayau</seg> /</l>

<l xml:id="HV_App.I,42B.294"><seg type="pāda" n="a">divyaṃ syandanam āsthāya</seg> <seg type="pāda" n="b">daityānāṃ nandivardhanaḥ</seg> //</l>

<l xml:id="HV_App.I,42B.295">tapitakanakabindupiṅgalākṣo @</l>
<l xml:id="HV_App.I,42B.296">dititanayo 'surasainyayuddhanetā |</l>
<l xml:id="HV_App.I,42B.297">vikasitakamalābhacāruvaktraḥ @</l>
<l xml:id="HV_App.I,42B.298">sitadaśanaḥ śuśubhe rathāsanasthaḥ ||</l>
<l xml:id="HV_App.I,42B.299"><seg type="pāda" n="a">ekacakras tu tatraiva</seg> <seg type="pāda" n="b">sūryacakra ivoditaḥ</seg> /</l>

<l xml:id="HV_App.I,42B.300"><seg type="pāda" n="a">kālacakrasamo raudraś</seg> <seg type="pāda" n="b">cakrāyudha ivodyataḥ</seg> /</l>

<l xml:id="HV_App.I,42B.301"><seg type="pāda" n="a">sarvāyudhamayaṃ divyaṃ</seg> <seg type="pāda" n="b">ratham āsthāya bhāsvaram</seg> /</l>

<l xml:id="HV_App.I,42B.302"><seg type="pāda" n="a">vṛto daityagaṇair dṛptaiḥ</seg> <seg type="pāda" n="b">kālāyasaśilāyudhaiḥ</seg> //</l>

<l xml:id="HV_App.I,42B.303"><seg type="pāda" n="a">tasyāśītisahasrāṇi</seg> <seg type="pāda" n="b">rathānāṃ citrayodhinām</seg> /</l>

<l xml:id="HV_App.I,42B.304"><seg type="pāda" n="a">sarve kālāntakaprakhyā</seg> <seg type="pāda" n="b">rudhirākṣā mahābalāḥ</seg> //</l>

<l xml:id="HV_App.I,42B.305"><seg type="pāda" n="a">āyasaiḥ kāñcanaiś caiva</seg> <seg type="pāda" n="b">saṃnaddhā varavarmiṇaḥ</seg> /</l>

<l xml:id="HV_App.I,42B.306"><seg type="pāda" n="a">vyarājantāntarikṣasthā</seg> <seg type="pāda" n="b">nīlā iva payodharāḥ</seg> //</l>

<note>k: Ñ2 V2.3 B1.2 Ds ins. :k</note>
<l xml:id="**HV_App.I,42B.306**17:1"><seg type="pāda" n="a">saṃdaṣṭauṣṭhapuṭā ghorā</seg> <seg type="pāda" n="b">mahākāyā mahodarāḥ</seg> /</l>

<l xml:id="**HV_App.I,42B.306**17:2"><seg type="pāda" n="a">vadhāya surasainyasya</seg> <seg type="pāda" n="b">saṃnahyanta mahābalāḥ</seg> //</l>

<l xml:id="HV_App.I,42B.307"><seg type="pāda" n="a">sarve kālāntakaprakhyā</seg> <seg type="pāda" n="b">vīrāḥ samaradurjayāḥ</seg> /</l>

<l xml:id="HV_App.I,42B.308"><seg type="pāda" n="a">sāgarodaragambhīrā</seg> <seg type="pāda" n="b">nīlavaktrā durāsadāḥ</seg> /</l>

<l xml:id="HV_App.I,42B.309"><seg type="pāda" n="a">rejur yānto 'suravarā</seg> <seg type="pāda" n="b">velātītā ivārṇavāḥ</seg> //</l>

<l xml:id="HV_App.I,42B.310">te bhīmamāyāḥ susamṛddhakāyāḥ @</l>
<l xml:id="HV_App.I,42B.311">kirīṭinaḥ kāñcanabhūṣitāṅgāḥ |</l>
<l xml:id="HV_App.I,42B.312">yayus tadā svāyudhadīptahastā @</l>
<l xml:id="HV_App.I,42B.313">nabhaḥ sapakṣā iva parvatendrāḥ ||</l>
<l xml:id="HV_App.I,42B.314"><seg type="pāda" n="a">saṃdiṣṭo baliputreṇa</seg> <seg type="pāda" n="b">vṛtrabhrātā mahāsuraḥ</seg> /</l>

<l xml:id="HV_App.I,42B.315"><seg type="pāda" n="a">vadhāya surasainyasya</seg> <seg type="pāda" n="b">saṃnahyasveti vīryavān</seg> //</l>

<l xml:id="HV_App.I,42B.316"><seg type="pāda" n="a">hemamālī mahādaṃṣṭraḥ</seg> <seg type="pāda" n="b">sragvī rucirakuṇḍalaḥ</seg> /</l>

<l xml:id="HV_App.I,42B.317"><seg type="pāda" n="a">raktamālyāmbaradharaś</seg> <seg type="pāda" n="b">caṇḍaḥ samaradurjayaḥ</seg> //</l>

<l xml:id="HV_App.I,42B.318"><seg type="pāda" n="a">mahāvivṛttanayanaḥ</seg> <seg type="pāda" n="b">sa kirīṭī dhanurdharaḥ</seg> /</l>

<l xml:id="HV_App.I,42B.319"><seg type="pāda" n="a">prabhinna iva mātaṅgaḥ</seg> <seg type="pāda" n="b">śārdūlasamavikramaḥ</seg> //</l>

<l xml:id="HV_App.I,42B.320"><seg type="pāda" n="a">mahātālanibhaṃ cāpaṃ</seg> <seg type="pāda" n="b">mahārucirasāyakam</seg> /</l>

<l xml:id="HV_App.I,42B.321"><seg type="pāda" n="a">visphārayan mahāvegaṃ</seg> <seg type="pāda" n="b">vajraniṣpeṣanisvanam</seg> /</l>

<l xml:id="HV_App.I,42B.322"><seg type="pāda" n="a">rathena kharayuktena</seg> <seg type="pāda" n="b">dhvajena bhujagena ca</seg> /</l>

<l xml:id="HV_App.I,42B.323"><seg type="pāda" n="a">śuśubhe syandanasthaḥ sa</seg> <seg type="pāda" n="b">saṃdhyāgata ivāṃśumān</seg> //</l>

<l xml:id="HV_App.I,42B.324"><seg type="pāda" n="a">rathais tu bahusāhasrair</seg> <seg type="pāda" n="b">hemapaṭṭavibhūṣitaiḥ</seg> /</l>

<l xml:id="HV_App.I,42B.325"><seg type="pāda" n="a">śūlamudgarasaṃpūrṇais</seg> <seg type="pāda" n="b">toyapūrṇair ivāmbudaiḥ</seg> /</l>

<note>k: T1.2 G1.3.5 M2.4 ins. :k</note>
<l xml:id="**HV_App.I,42B.325**18:1"><seg type="pāda" n="a">saṃdaṣṭauṣṭhapuṭaḥ kruddho</seg> <seg type="pāda" n="b">garjamāno 'tibhairavam</seg> //</l>

<l xml:id="HV_App.I,42B.326"><seg type="pāda" n="a">sa daityendro 'bhicakrāma</seg> <seg type="pāda" n="b">tasmin yuddha upasthite</seg> //</l>

<l xml:id="HV_App.I,42B.327">pavanasamagatir viśālavakṣā @</l>
<l xml:id="HV_App.I,42B.328">vikasitapaṅkajacārugarbhagauraḥ |</l>
<l xml:id="HV_App.I,42B.329">pravararathagato yayau sa tūrṇaṃ @</l>
<l xml:id="HV_App.I,42B.330">tridaśagaṇair abhilakṣitaprabhāvaḥ ||</l>
<l xml:id="HV_App.I,42B.331"><seg type="pāda" n="a">siṃhikātanayaś caiva</seg> <seg type="pāda" n="b">rāhur nāma mahāsuraḥ</seg> /</l>

<l xml:id="HV_App.I,42B.332"><seg type="pāda" n="a">vikaṭaḥ parvatākāraḥ</seg> <seg type="pāda" n="b">śataśīrṣaḥ śatodaraḥ</seg> //</l>

<l xml:id="HV_App.I,42B.333"><seg type="pāda" n="a">pītamālyāmbaradharo</seg> <seg type="pāda" n="b">jāmbūnadavibhūṣitaḥ</seg> /</l>

<l xml:id="HV_App.I,42B.334"><seg type="pāda" n="a">snigdhavaidūryasaṃkāśaḥ</seg> <seg type="pāda" n="b">padmapatranibhekṣaṇaḥ</seg> //</l>

<l xml:id="HV_App.I,42B.335"><seg type="pāda" n="a">sarvakāñcanasaṃyuktaṃ</seg> <seg type="pāda" n="b">maṇijālapariṣkṛtam</seg> /</l>

<l xml:id="HV_App.I,42B.336"><seg type="pāda" n="a">patākāśatasaṃkīrṇaṃ</seg> <seg type="pāda" n="b">yuktaṃ paramavājibhiḥ</seg> //</l>

<l xml:id="HV_App.I,42B.337"><seg type="pāda" n="a">āruroha rathaṃ divyaṃ</seg> <seg type="pāda" n="b">daityaḥ paramavīryavān</seg> /</l>

<l xml:id="HV_App.I,42B.338"><seg type="pāda" n="a">nanāda ca mahānādaṃ</seg> <seg type="pāda" n="b">kampayan vasudhātalam</seg> //</l>

<l xml:id="HV_App.I,42B.339"><seg type="pāda" n="a">mayena vihito divyas</seg> <seg type="pāda" n="b">tasya ketur hiraṇmayaḥ</seg> /</l>

<l xml:id="HV_App.I,42B.340"><seg type="pāda" n="a">mayūraṃ sūryasaṃkāśaṃ</seg> <seg type="pāda" n="b">kavacaṃ cāyasaprabhaṃ</seg> //</l>

<l xml:id="HV_App.I,42B.341"><seg type="pāda" n="a">bhīmavegaravaiś cānyai</seg> <seg type="pāda" n="b">rathair divyaiḥ subhāsuraiḥ</seg> /</l>

<l xml:id="HV_App.I,42B.342"><seg type="pāda" n="a">nānāpraharaṇākīrṇaiḥ</seg> <seg type="pāda" n="b">sevyamāno mahābalaḥ</seg> //</l>

<l xml:id="HV_App.I,42B.343">asuragaṇapatir gajendragāmī @</l>
<l xml:id="HV_App.I,42B.344">gatir abhavat sugatir mahāsurāṇām |</l>
<l xml:id="HV_App.I,42B.345">arigaṇam abhito vibhuḥ prayāto @</l>
<l xml:id="HV_App.I,42B.346">girivaram astam ivāṃśumān prayātaḥ ||</l>
<l xml:id="HV_App.I,42B.347"><seg type="pāda" n="a">vipracittis tu tatraiva</seg> <seg type="pāda" n="b">danor vaṃśavivardhanaḥ</seg> /</l>

<l xml:id="HV_App.I,42B.348"><seg type="pāda" n="a">kaśyapasyātmajaḥ śrīmān</seg> <seg type="pāda" n="b">brahmaṇas tejasā samaḥ</seg> //</l>

<l xml:id="HV_App.I,42B.349"><seg type="pāda" n="a">yaṣṭā kratusahasrāṇāṃ</seg> <seg type="pāda" n="b">vedavit tapasānvitaḥ</seg> /</l>

<l xml:id="HV_App.I,42B.350"><seg type="pāda" n="a">svayaṃbhuvā dattavaro</seg> <seg type="pāda" n="b">varadaś ca svayaṃprabhuḥ</seg> /</l>

<l xml:id="HV_App.I,42B.351"><seg type="pāda" n="a">īśitvaṃ ca vaśitvaṃ ca</seg> <seg type="pāda" n="b">mahattvaṃ ca mahādyuteḥ</seg> //</l>

<l xml:id="HV_App.I,42B.352"><seg type="pāda" n="a">aiśvaryaguṇasaṃpanno</seg> <seg type="pāda" n="b">brahmeva svayam urjitaḥ</seg> /</l>

<l xml:id="HV_App.I,42B.353"><seg type="pāda" n="a">sārdhaṃ putraiś ca pautraiś ca</seg> <seg type="pāda" n="b">saṃnahyata mahābalaḥ</seg> //</l>

<l xml:id="HV_App.I,42B.354"><seg type="pāda" n="a">sarve māyādharāḥ śūrāḥ</seg> <seg type="pāda" n="b">kṛtāstrā raṇadurjayāḥ</seg> /</l>

<l xml:id="HV_App.I,42B.355"><seg type="pāda" n="a">sarve kamalavarṇābhā</seg> <seg type="pāda" n="b">hemakūṭocchrayocchritāḥ</seg> //</l>

<l xml:id="HV_App.I,42B.356"><seg type="pāda" n="a">sarve rajatasaṃkāśāḥ</seg> <seg type="pāda" n="b">kailāsaśikharopamāḥ</seg> /</l>

<l xml:id="HV_App.I,42B.357"><seg type="pāda" n="a">mayena nirmitās teṣāṃ</seg> <seg type="pāda" n="b">sarve māyāmayā rathāḥ</seg> //</l>

<l xml:id="HV_App.I,42B.358"><seg type="pāda" n="a">vicaranto vyarājanta</seg> <seg type="pāda" n="b">śāradā iva toyadāḥ</seg> /</l>

<l xml:id="HV_App.I,42B.359"><seg type="pāda" n="a">sarve haṃsadhvajāḥ śvetāḥ</seg> <seg type="pāda" n="b">śvetadaṇḍasamucchrayāḥ</seg> //</l>

<l xml:id="HV_App.I,42B.360"><seg type="pāda" n="a">śvetāmbaradharā daityāḥ</seg> <seg type="pāda" n="b">śvetamālyavibhūṣitāḥ</seg> /</l>

<l xml:id="HV_App.I,42B.361"><seg type="pāda" n="a">śvetātapatrāḥ sarve te</seg> <seg type="pāda" n="b">śvetakuṇḍalamaṇḍitāḥ</seg> //</l>

<l xml:id="HV_App.I,42B.362"><seg type="pāda" n="a">muktāhāravṛtoraskā</seg> <seg type="pāda" n="b">bhānti nāgeśvarā iva</seg> /</l>

<l xml:id="HV_App.I,42B.363"><seg type="pāda" n="a">mahāgrahanibhākārāḥ</seg> <seg type="pāda" n="b">śatrūṇāṃ lomaharṣaṇāḥ</seg> /</l>

<l xml:id="HV_App.I,42B.364"><seg type="pāda" n="a">raktacitrāmbaradharāś</seg> <seg type="pāda" n="b">citrābharaṇabhūṣitāḥ</seg> //</l>

<l xml:id="HV_App.I,42B.365"><seg type="pāda" n="a">trailokyavijayaṃ nāma</seg> <seg type="pāda" n="b">ratham āsthāya vīryavān</seg> /</l>

<l xml:id="HV_App.I,42B.366"><seg type="pāda" n="a">kailāsaśikharākāram</seg> <seg type="pāda" n="b">aṣṭanalvāyatāntaram</seg> //</l>

<l xml:id="HV_App.I,42B.367"><seg type="pāda" n="a">yuktaṃ vājisahasreṇa</seg> <seg type="pāda" n="b">sitena śaśivarcasā</seg> /</l>

<l xml:id="HV_App.I,42B.368"><seg type="pāda" n="a">patākāśatasaṃchannaṃ</seg> <seg type="pāda" n="b">nānāyudhavikalpitam</seg> //</l>

<l xml:id="HV_App.I,42B.369">haṃsāṃśukundapratimaṃ viśālaṃ @</l>
<l xml:id="HV_App.I,42B.370">sitātapatraṃ danujeśvarasya |</l>
<l xml:id="HV_App.I,42B.371">vibhāti tasyopari dhāryamāṇaṃ @</l>
<l xml:id="HV_App.I,42B.372">śvetādrimūrdhāvagataḥ śaśāṅkaḥ ||</l>
<l xml:id="HV_App.I,42B.373"><seg type="pāda" n="a">keśī dānavamukhyas tu</seg> <seg type="pāda" n="b">jihmas tāmrākṣadarśanaḥ</seg> /</l>

<l xml:id="HV_App.I,42B.374"><seg type="pāda" n="a">nīlameghacayaprakhyaḥ</seg> <seg type="pāda" n="b">kālaḥ puruṣavigrahaḥ</seg> //</l>

<l xml:id="HV_App.I,42B.375"><seg type="pāda" n="a">mahāgrahanibhākāraḥ</seg> <seg type="pāda" n="b">śatrūnāṃ lomaharṣaṇaḥ</seg> /</l>

<l xml:id="HV_App.I,42B.376"><seg type="pāda" n="a">citramālyāmbaradharo</seg> <seg type="pāda" n="b">raktābharaṇabhūṣitaḥ</seg> //</l>

<l xml:id="HV_App.I,42B.377"><seg type="pāda" n="a">śatākṣaḥ śatabāhuś ca</seg> <seg type="pāda" n="b">hariśmaśrur mahābalaḥ</seg> /</l>

<l xml:id="HV_App.I,42B.378"><seg type="pāda" n="a">śaṅkukarṇo mahānādo</seg> <seg type="pāda" n="b">vapuṣā raudradarśanaḥ</seg> //</l>

<l xml:id="HV_App.I,42B.379"><seg type="pāda" n="a">yuktaṃ mahiṣakair divyair</seg> <seg type="pāda" n="b">ghaṇṭākoṭikṛtasvanam</seg> /</l>

<l xml:id="HV_App.I,42B.380"><seg type="pāda" n="a">mahāvāridharākāram</seg> <seg type="pāda" n="b">āsthāya ratham uttamam</seg> //</l>

<l xml:id="HV_App.I,42B.381"><seg type="pāda" n="a">dhvajenoṣṭreṇa mahatā</seg> <seg type="pāda" n="b">nīlakesaravarcasā</seg> /</l>

<l xml:id="HV_App.I,42B.382"><seg type="pāda" n="a">nānārāgavicitrābhiḥ</seg> <seg type="pāda" n="b">patākābhir vibūṣitam</seg> //</l>

<l xml:id="HV_App.I,42B.383"><seg type="pāda" n="a">dvipañcāśatsahasrāṇi</seg> <seg type="pāda" n="b">rathānām ugratejasām</seg> /</l>

<l xml:id="HV_App.I,42B.384"><seg type="pāda" n="a">yayus tasyāsurendrasya</seg> <seg type="pāda" n="b">prayātasya surān prati</seg> //</l>

<l xml:id="HV_App.I,42B.385"><seg type="pāda" n="a">bhānti bhinnāñjananibhāḥ</seg> <seg type="pāda" n="b">prayātasya mahātmanaḥ</seg> /</l>

<l xml:id="HV_App.I,42B.386"><seg type="pāda" n="a">daṃṣṭrārdhacandravadanāḥ</seg> <seg type="pāda" n="b">sabalākā ivāmbudāḥ</seg> //</l>

<l xml:id="HV_App.I,42B.387">tat tasya vaidūryasuvarṇacitraṃ @</l>
<l xml:id="HV_App.I,42B.388">vidyutprabhaṃ bhāskararaśmitulyam |</l>
<l xml:id="HV_App.I,42B.389">kirīṭam ābhāty asurottamasya @</l>
<l xml:id="HV_App.I,42B.390">dāvāgnidīptaṃ śikharaṃ yathādreḥ ||</l>
<l xml:id="HV_App.I,42B.391"><seg type="pāda" n="a">vṛṣaparvāsuraś caiva</seg> <seg type="pāda" n="b">śrīmān suraniṣūdanaḥ</seg> /</l>

<l xml:id="HV_App.I,42B.392"><seg type="pāda" n="a">āruroha rathaṃ divyaṃ</seg> <seg type="pāda" n="b">meruśṛṅgam ivāṃśumān</seg> //</l>

<l xml:id="HV_App.I,42B.393">pravālajāmbūnadacitrakūbaraṃ @</l>
<l xml:id="HV_App.I,42B.394">mahārathaṃ bhārasahaṃ mahārham |</l>
<l xml:id="HV_App.I,42B.395">svalaṃkṛtaṃ rājatahemamaṇḍalaṃ @</l>
<l xml:id="HV_App.I,42B.396">gabhastinakṣatrataḍinnikāśam ||</l>
<l xml:id="HV_App.I,42B.397">keyūrayuktāṅgadanaddhabāhuḥ @</l>
<l xml:id="HV_App.I,42B.398">sahasratāreṇa ca carmaṇā saḥ |</l>
<l xml:id="HV_App.I,42B.399">sāṃgrāmikair ābharaṇaiś ca citrair @</l>
<l xml:id="HV_App.I,42B.400">madhyāhnasūryapratimo babhūva ||</l>
<l xml:id="HV_App.I,42B.401">mahābalo baddhatalāṇgulitro @</l>
<l xml:id="HV_App.I,42B.402">balotkaṭaḥ kiṃśukalohitākṣaḥ |</l>
<l xml:id="HV_App.I,42B.403">pragṛhya cāmīkaracārucitraṃ @</l>
<l xml:id="HV_App.I,42B.404">cāpaṃ sthito vṛttaviśālanetraḥ ||</l>
<note>k: T1.2 G1.3-5 M2.4 ins. :k</note>
<l xml:id="**HV_App.I,42B.402**19:1">sainyeṣu saṃnāhavidhānatsu @</l>
<l xml:id="**HV_App.I,42B.402**19:2">bhaṭeṣu yogyeṣu raṇāya bhūpate |</l>
<l xml:id="**HV_App.I,42B.402**19:3">ratheṣu citrīkṛtakūbareṣu @</l>
<l xml:id="**HV_App.I,42B.402**19:4">nāgeṣu yatteṣu raṇāya pattibhiḥ ||</l>
<l xml:id="HV_App.I,42B.405">mahāsurendraś ca mahāsurair vṛto @</l>
<l xml:id="HV_App.I,42B.406">balis tadā syandanam āruroha |</l>
<l xml:id="HV_App.I,42B.407">vaidūryahemopacitaṃ viśālaṃ @</l>
<l xml:id="HV_App.I,42B.408">vidyutprabhaṃ ṣoḍaśanalvamātram ||</l>
<l xml:id="HV_App.I,42B.409">yuktaṃ sahasreṇa diteḥ sutānāṃ @</l>
<l xml:id="HV_App.I,42B.410">gajānanānāṃ vikṛtānanānām |</l>
<l xml:id="HV_App.I,42B.411">cāmīkaroraḥsthalabhūṣitānāṃ @</l>
<l xml:id="HV_App.I,42B.412">pranardatāṃ prāvṛṣi cāmbudānām ||</l>
<l xml:id="HV_App.I,42B.413">mahārathaṃ devarathaprakāśaṃ @</l>
<l xml:id="HV_App.I,42B.414">sahasramāyena mayena sṛṣṭam |</l>
<l xml:id="HV_App.I,42B.415">īhāmṛgākrīḍitabhakticitraṃ @</l>
<l xml:id="HV_App.I,42B.416">divyaṃ rathaṃ vīrarathānuyātam ||</l>
<note>k: D3 ins. :k</note>
<l xml:id="**HV_App.I,42B.416**20:1">sarvāstrapūrnaṃ ca samīravegam |</l>
<l xml:id="HV_App.I,42B.417">sakiṃkiṇīkaṃ vimalaṃ suvistṛtaṃ @</l>
<l xml:id="HV_App.I,42B.418">hiraṇmayaiḥ padmaśatair alaṃkṛtam |</l>
<l xml:id="HV_App.I,42B.419">abhyādade vaijayantīṃ jayāya @</l>
<l xml:id="HV_App.I,42B.420">srajaṃ balir hemavicitrapuṣpām ||</l>
<l xml:id="HV_App.I,42B.421">ābadhya mālāṃ prababhau vicitrāṃ @</l>
<l xml:id="HV_App.I,42B.422">balis tadā bhāti bhujair viśālaiḥ |</l>
<l xml:id="HV_App.I,42B.423">rarāja taiḥ sarvasamṛddhiyuktair @</l>
<l xml:id="HV_App.I,42B.424">mahārciṣā sūrya ivāmbarasthaḥ ||</l>
<l xml:id="HV_App.I,42B.425">srajaṃ tadā badhyati cāsya durgāṃ @</l>
<l xml:id="HV_App.I,42B.426">sarvāsurāṇām iva hārabhūtām |</l>
<l xml:id="HV_App.I,42B.427">vairocaniḥ sarvaśriyābhijuṣṭo @</l>
<l xml:id="HV_App.I,42B.428">vibhrājate 'sau śaradīva candraḥ ||</l>
<l xml:id="HV_App.I,42B.429">meros taṭaiḥ kāñcanarāgaraktair @</l>
<l xml:id="HV_App.I,42B.430">ādityasaṃsaktam ivābhranīlam |</l>
<l xml:id="HV_App.I,42B.431">prāsāś ca pāśāś ca hiraṇyanaddhāś @</l>
<l xml:id="HV_App.I,42B.432">carmāṇi khaḍgāś ca paraśvadhāś ca ||</l>
<l xml:id="HV_App.I,42B.433">dhanūṃṣi vajrāyudhasaprabhāṇi @</l>
<l xml:id="HV_App.I,42B.434">divyā gadā vajramukhāś ca śaktyaḥ |</l>
<l xml:id="HV_App.I,42B.435">divyāś ca khaḍgā viśikhāś ca dīptā @</l>
<l xml:id="HV_App.I,42B.436">nārācapūrṇā vividhāś ca tūṇāḥ |</l>
<l xml:id="HV_App.I,42B.437">dhṛtā rathe daityavṛṣasya tasya @</l>
<l xml:id="HV_App.I,42B.438">cakāśire prajvalitā yatholkāḥ ||</l>
<l xml:id="HV_App.I,42B.439">taṃ cāmarāpīḍadharāḥ sudaṃṣṭrāḥ @</l>
<l xml:id="HV_App.I,42B.440">suvarṇamuktāmaṇihemacitrāḥ |</l>
<l xml:id="HV_App.I,42B.441">vījanti vālavyajanair vinītāḥ @</l>
<l xml:id="HV_App.I,42B.442">svalaṃkṛtāḥ syandanavedikāsthāḥ ||</l>
<l xml:id="HV_App.I,42B.443">ayaḥśirā aśvaśirā durāpaḥ @</l>
<l xml:id="HV_App.I,42B.444">śibir mataṅgo vikaṭaḥ śatākṣaḥ |</l>
<l xml:id="HV_App.I,42B.445">ajo nikumbhaḥ kupathaś ca dānavo @</l>
<l xml:id="HV_App.I,42B.446">rarakṣur ete daśa dānavādhipam ||</l>
<l xml:id="HV_App.I,42B.447">puraḥsarāś caiva sahasraśo 'surāḥ @</l>
<l xml:id="HV_App.I,42B.448">padātayo dānavarājarakṣiṇaḥ |</l>
<l xml:id="HV_App.I,42B.449">śataghnicakrāśaniśaktipāṇayaḥ @</l>
<l xml:id="HV_App.I,42B.450">prajagmur agre 'nilatulyaveginaḥ ||</l>
<l xml:id="HV_App.I,42B.451">ghaṇṭāsuśabdās tapanīyanaddhā @</l>
<l xml:id="HV_App.I,42B.452">āḍambarā jharjharaḍiṇḍimāś ca |</l>
<l xml:id="HV_App.I,42B.453">mahāravā dundubhayaś ca nedū @</l>
<l xml:id="HV_App.I,42B.454">rathaprayāṇe ditijeśvarasya ||</l>
<l xml:id="HV_App.I,42B.455">tasyocchritaḥ kāñcanavedikāḍhyo @</l>
<l xml:id="HV_App.I,42B.456">hiraṇmayo divyamahāpatākaḥ |</l>
<l xml:id="HV_App.I,42B.457">mahādhvajo vai tapanīyanaddho @</l>
<l xml:id="HV_App.I,42B.458">rarāja vīrasya yathā vivasvān ||</l>
<l xml:id="HV_App.I,42B.459">samucchritaṃ kāñcanamātapatraṃ @</l>
<l xml:id="HV_App.I,42B.460">srakkāñcanī vakṣasi cāsya bhāti |</l>
<l xml:id="HV_App.I,42B.461">samantataś cainam upācaranti @</l>
<l xml:id="HV_App.I,42B.462">daityarṣayaḥ prāñjalayo yajanti ||</l>
<l xml:id="HV_App.I,42B.463">purohitāḥ śatruvadhe samāhitās @</l>
<l xml:id="HV_App.I,42B.464">tathaiva cānye śrutaśīlavṛddhāḥ |</l>
<l xml:id="HV_App.I,42B.465">japaiś ca mantraiś ca tathauṣadhībhir @</l>
<l xml:id="HV_App.I,42B.466">mahātmanaḥ svastyayanaṃ pracakruḥ ||</l>
<l xml:id="HV_App.I,42B.467">sa tatra vastrāṇi śubhāś ca gāvaḥ @</l>
<l xml:id="HV_App.I,42B.468">phalāni puṣpāṇi tathaiva niṣkān |</l>
<l xml:id="HV_App.I,42B.469">balir daityo brāhmaṇebhyaḥ prayacchan @</l>
<l xml:id="HV_App.I,42B.470">virājate 'tīva yathā dhaneśaḥ ||</l>
<l xml:id="HV_App.I,42B.471">sahasrasūryo bahukiṃkiṇīkaḥ @</l>
<l xml:id="HV_App.I,42B.472">parārdhyajāmbūnadahemacitraḥ |</l>
<l xml:id="HV_App.I,42B.473">sahasracandrāyutatārakaś ca @</l>
<l xml:id="HV_App.I,42B.474">ratho baler agnir ivāvabhāti ||</l>
<l xml:id="HV_App.I,42B.475">tam āsthito dānavasaṃgṛhītaṃ @</l>
<l xml:id="HV_App.I,42B.476">mahābalaḥ kārmukadhṛksabāṇaḥ |</l>
<l xml:id="HV_App.I,42B.477">udvartayiṣyaṃs tridaśendrasenām @</l>
<l xml:id="HV_App.I,42B.478">atīva raudraṃ sa bibharti rūpam ||</l>
<l xml:id="HV_App.I,42B.479">sa vegavān vīrarathaughasaṃkulaḥ @</l>
<l xml:id="HV_App.I,42B.480">prayāti devān prati daityasāgaraḥ |</l>
<l xml:id="HV_App.I,42B.481">mahārṇavo vīcitaraṃgasaṃkulo @</l>
<l xml:id="HV_App.I,42B.482">yathā jalaughair yugasaṃkṣaye tathā ||</l>
<l xml:id="HV_App.I,42B.483">trailokyavitrāsakarair vapurbhis @</l>
<l xml:id="HV_App.I,42B.484">tāny agrato yānti bale rathasya |</l>
<l xml:id="HV_App.I,42B.485">mahābalāny ucchritakārmukāṇi @</l>
<l xml:id="HV_App.I,42B.486">saparvatānīva vanāni rājan ||</l>
<note>Colophon</note>
<milestone unit="speaker" n="vaiśaṃpāyana uvāca"/>
<l xml:id="HV_App.I,42B.487"><seg type="pāda" n="a">śrutas te daityasainyasya</seg> <seg type="pāda" n="b">vistaro janamejaya</seg> /</l>

<note>k: G4 om. lines 487-570 :k</note>
<l xml:id="HV_App.I,42B.488"><seg type="pāda" n="a">bhūyas tridaśasainyasya</seg> <seg type="pāda" n="b">śṛṇu vistaram āditaḥ</seg> //</l>

<note>k: T1 G1.3.5 M2.4 ins. :k</note>
<l xml:id="**HV_App.I,42B.488**21:1"><seg type="pāda" n="a">daityānām atha saṃnāhaṃ</seg> <seg type="pāda" n="b">dūtāc chrutvā surādhipaḥ</seg> //</l>

<l xml:id="HV_App.I,42B.489"><seg type="pāda" n="a">surādhipas tu bhagavān</seg> <seg type="pāda" n="b">ājñāpayata vai surān</seg> /</l>

<l xml:id="HV_App.I,42B.490"><seg type="pāda" n="a">marudgaṇāṃs tathādityān</seg> <seg type="pāda" n="b">viśvedevāṃś ca vāsavaḥ</seg> //</l>

<l xml:id="HV_App.I,42B.491"><seg type="pāda" n="a">vasūnaṣṭau bhṛśaṃ sarvān</seg> <seg type="pāda" n="b">yakṣarakṣomahoragān</seg> /</l>

<note>k: For line 491, T1.2 G1.3-5 M2.4 subst. :k</note>
<l xml:id="**HV_App.I,42B.491**22:1"><seg type="pāda" n="a">aṣṭau cāpi vasūṃs tūrṇaṃ</seg> <seg type="pāda" n="b">yakṣarākṣasakiṃnarān</seg> /</l>

<l xml:id="HV_App.I,42B.492"><seg type="pāda" n="a">vidyādharagaṇān sarvān</seg> <seg type="pāda" n="b">gandharvāṃś ca mahābalān</seg> //</l>

<l xml:id="HV_App.I,42B.493"><seg type="pāda" n="a">mahārṇavāṃś ca śailāṃś ca</seg> <seg type="pāda" n="b">tathā rudrān mahaujasaḥ</seg> /</l>

<l xml:id="HV_App.I,42B.494"><seg type="pāda" n="a">yamavaiśravaṇau cobhau</seg> <seg type="pāda" n="b">varuṇaṃ ca jalādhipam</seg> //</l>

<l xml:id="HV_App.I,42B.495"><seg type="pāda" n="a">ye tu siddhā mahātmānaḥ</seg> <seg type="pāda" n="b">pitaraś ca manasvinaḥ</seg> /</l>

<l xml:id="HV_App.I,42B.496"><seg type="pāda" n="a">rājarṣīṃś ca api śataśo</seg> <seg type="pāda" n="b">yogasiddhāṃs tathaiva ca</seg> //</l>

<l xml:id="HV_App.I,42B.497"><seg type="pāda" n="a">tridaśājñāpakaḥ śakra</seg> <seg type="pāda" n="b">ājñāpayati vīryavān</seg> /</l>

<l xml:id="HV_App.I,42B.498"><seg type="pāda" n="a">bhavanto daityanāśāya</seg> <seg type="pāda" n="b">saṃnahyantām iti prabhuḥ</seg> //</l>

<l xml:id="HV_App.I,42B.499"><seg type="pāda" n="a">śakrasya vacanaṃ śrutvā</seg> <seg type="pāda" n="b">tataḥ sarve divaukasaḥ</seg> /</l>

<l xml:id="HV_App.I,42B.500"><seg type="pāda" n="a">saṃnahyanta mahātmānaḥ</seg> <seg type="pāda" n="b">śakrasya samavikramāḥ</seg> //</l>

<l xml:id="HV_App.I,42B.501"><seg type="pāda" n="a">nānākavacinaḥ sarve</seg> <seg type="pāda" n="b">vicitrakavacadhvajāḥ</seg> /</l>

<l xml:id="HV_App.I,42B.502"><seg type="pāda" n="a">nānāyudhodyatakarā</seg> <seg type="pāda" n="b">mattā iva mahāgajāḥ</seg> //</l>

<l xml:id="HV_App.I,42B.503"><seg type="pāda" n="a">kecid āruruhur vyāghrān</seg> <seg type="pāda" n="b">kecid āruruhur gajān</seg> /</l>

<l xml:id="HV_App.I,42B.504"><seg type="pāda" n="a">kecid āruruhur nāgān</seg> <seg type="pāda" n="b">kecid āruruhur vṛṣān</seg> //</l>

<l xml:id="HV_App.I,42B.505"><seg type="pāda" n="a">harinetro hariśmaśrur</seg> <seg type="pāda" n="b">dviradairāvatadhvajam</seg> /</l>

<l xml:id="HV_App.I,42B.506"><seg type="pāda" n="a">rathaṃ harihayair yuktvā</seg> <seg type="pāda" n="b">sa prāyāt samaraṃ prati</seg> //</l>

<l xml:id="HV_App.I,42B.507">ādityavarṇaṃ virajaṃ sudhautaṃ @</l>
<l xml:id="HV_App.I,42B.508">tvaṣṭrā svayaṃ nirmitam īśvarārtham |</l>
<l xml:id="HV_App.I,42B.509">jālaiś ca jāmbūnadabhakticitrair @</l>
<l xml:id="HV_App.I,42B.510">alaṃkṛtaṃ kāñcanadāmabhiś ca ||</l>
<l xml:id="HV_App.I,42B.511">sakūbaropaskaravandhureṣaṃ @</l>
<l xml:id="HV_App.I,42B.512">vidyutprabhābhiḥ kṛtam ābhitāmram |</l>
<l xml:id="HV_App.I,42B.513">kailāsaśṛṅgopamam indrayānaṃ @</l>
<l xml:id="HV_App.I,42B.514">sucārucārupraticakracakram ||</l>
<l xml:id="HV_App.I,42B.515">tārāsahasrai rucirair jvaladbhir @</l>
<l xml:id="HV_App.I,42B.516">devārdhamālyārcitasarvadeham |</l>
<l xml:id="HV_App.I,42B.517">samucchritaśrīdhvajam akṣayākṣam @</l>
<l xml:id="HV_App.I,42B.518">jājvalyamānaṃ vapuṣottamena ||</l>
<l xml:id="HV_App.I,42B.519">āsthāya taṃ bhāsvaram āśuvegaṃ @</l>
<l xml:id="HV_App.I,42B.520">śacīpatir lokapatiḥ sureśaḥ |</l>
<l xml:id="HV_App.I,42B.521">vajrasya bhartā bhuvanasya goptā @</l>
<l xml:id="HV_App.I,42B.522">yayau mahātmā bhagavān mahendraḥ ||</l>
<l xml:id="HV_App.I,42B.523">āmucya varmātha sahasratāraṃ @</l>
<l xml:id="HV_App.I,42B.524">hutāśanādityasamaprabhāvaṃ |</l>
<l xml:id="HV_App.I,42B.525">sūryaprabhaṃ cāmumuce kirīṭaṃ @</l>
<l xml:id="HV_App.I,42B.526">mālāṃ ca jāmbūnadavaijayantīm ||</l>
<l xml:id="HV_App.I,42B.527">tvaṣṭrā kṛtaṃ bhāsvararaśmidīptaṃ @</l>
<l xml:id="HV_App.I,42B.528">sutīkṣṇaghorāmalatīkṣṇadhāram |</l>
<l xml:id="HV_App.I,42B.529">mahāsurāṇāṃ rudhirārdram ugraṃ @</l>
<l xml:id="HV_App.I,42B.530">pragṛhya vajraṃ śataparvamukhyam ||</l>
<l xml:id="HV_App.I,42B.531">mahāśanī dve ca mahāgrahābhe @</l>
<l xml:id="HV_App.I,42B.532">dīptām amoghāṃ ca sa śaktim ugrām |</l>
<l xml:id="HV_App.I,42B.533">cakraṃ tathaindraṃ sumahac ca cāpaṃ @</l>
<l xml:id="HV_App.I,42B.534">pragṛhya śakraḥ prayayau raṇāya ||</l>
<l xml:id="HV_App.I,42B.535">sahasradṛgbhūtapatiḥ sanātanaḥ @</l>
<l xml:id="HV_App.I,42B.536">sanātanānām api yaḥ sanātanaḥ |</l>
<l xml:id="HV_App.I,42B.537">prayāti devādhipatir mahātmā @</l>
<l xml:id="HV_App.I,42B.538">vaiyāghram ādāya ca carma citram ||</l>
<l xml:id="HV_App.I,42B.539">kṣīrodadhikṣobhasamutthitāni @</l>
<l xml:id="HV_App.I,42B.540">purāmṛtād uttamabhūṣaṇāni |</l>
<l xml:id="HV_App.I,42B.541">devāsurāṇāṃ śramanirjitāni @</l>
<l xml:id="HV_App.I,42B.542">somārkanakṣatrataḍitprabhāṇi ||</l>
<l xml:id="HV_App.I,42B.543">dattāny adityā maṇikuṇḍalāni @</l>
<l xml:id="HV_App.I,42B.544">yuddhaṃ prayātasya sureśvarasya |</l>
<l xml:id="HV_App.I,42B.545">tair bhūṣito yāti sahasracakṣur @</l>
<l xml:id="HV_App.I,42B.546">uddyotayan vai vidiśo diśaś ca ||</l>
<l xml:id="HV_App.I,42B.547">hariḥ prabhur netrasahasracitro @</l>
<l xml:id="HV_App.I,42B.548">vibhāti yuddhābhimukhaḥ surendraḥ |</l>
<l xml:id="HV_App.I,42B.549">yathā sitaṃ śāradam abhravṛndaṃ @</l>
<l xml:id="HV_App.I,42B.550">nabhastalaṃ ṛkṣasahasracitram ||</l>
<note>k: T1 G3.5 ins. :k</note>
<l xml:id="**HV_App.I,42B.550**23:1">airāvataṃ nāgavaraṃ mahātmā @</l>
<l xml:id="**HV_App.I,42B.550**23:2">tadā samāruhya yayau raṇāya ||</l>
<l xml:id="HV_App.I,42B.551">stuvanti yāntaṃ vipulair vacobhir @</l>
<l xml:id="HV_App.I,42B.552">jayāśiṣā corjitasattvavīryam |</l>
<l xml:id="HV_App.I,42B.553">atrir vasiṣṭho jamadagnir aurvo @</l>
<l xml:id="HV_App.I,42B.554">bṛhaspatir nāradaparvatau ca ||</l>
<l xml:id="HV_App.I,42B.555">samanvayur devagaṇā mahendraṃ @</l>
<l xml:id="HV_App.I,42B.556">prayāntam ādityasamānavarcasam |</l>
<l xml:id="HV_App.I,42B.557">viśve ca devā marutaś ca sarve @</l>
<l xml:id="HV_App.I,42B.558">sādhyās tathā ādityagaṇāś ca sarve ||</l>
<l xml:id="HV_App.I,42B.559">te devarājasya puraṃdarasya @</l>
<l xml:id="HV_App.I,42B.560">hayāś ca ye mātalisaṃgṛhītāḥ |</l>
<l xml:id="HV_App.I,42B.561">prayānti deveśvaram udvahanto @</l>
<l xml:id="HV_App.I,42B.562">nabhastalaṃ padbhir ivākṣipantaḥ ||</l>
<l xml:id="HV_App.I,42B.563">brahmarṣayaś caiva surarṣayaś ca @</l>
<l xml:id="HV_App.I,42B.564">rājarṣayaś cākṣayapuṇyalokāḥ ||</l>
<l xml:id="HV_App.I,42B.565">sarve 'nujagmuḥ sahasā jvalantaṃ @</l>
<l xml:id="HV_App.I,42B.566">tejonvitaṃ śakram amitrasāham ||</l>
<l xml:id="HV_App.I,42B.567">pragṛhya śūlāni paraśvadhāṃś ca @</l>
<l xml:id="HV_App.I,42B.568">dīptāni cāpāny aśanīr vicitrāḥ |</l>
<l xml:id="HV_App.I,42B.569">varmāṇi cāmucya hiraṇmayāni @</l>
<l xml:id="HV_App.I,42B.570">prayānti sūryāṃśusamaprabhāṇi ||</l>
<l xml:id="HV_App.I,42B.571">tathā kubero 'śvasahasrayuktaṃ @</l>
<l xml:id="HV_App.I,42B.572">śreṣṭhaṃ rathaṃ sarvasahaṃ mahārham |</l>
<l xml:id="HV_App.I,42B.573">divyaṃ samāruhya raṇāya yāto @</l>
<l xml:id="HV_App.I,42B.574">dhaneśvaro dīptagadāgrahastaḥ ||</l>
<l xml:id="HV_App.I,42B.575">niśācarāḥ pāvakadhūmrakāyā @</l>
<l xml:id="HV_App.I,42B.576">rakṣovṛṣā rudrasakhasya tasya |</l>
<l xml:id="HV_App.I,42B.577">viśālanānāyudhadīptahastā @</l>
<l xml:id="HV_App.I,42B.578">yānty agrato vaiśravaṇasya rājñaḥ ||</l>
<l xml:id="HV_App.I,42B.579">te lohitākṣāḥ parivārya devaṃ @</l>
<l xml:id="HV_App.I,42B.580">vrajanti bhinnāñjanacūrṇavarṇāḥ |</l>
<l xml:id="HV_App.I,42B.581">yakṣottamā yakṣapatiṃ dhaneśaṃ @</l>
<l xml:id="HV_App.I,42B.582">rakṣanti vai prāsagadāsihastāḥ ||</l>
<l xml:id="HV_App.I,42B.583">puṇyaḥ prabhuḥ prāṇapatir yatātmā @</l>
<l xml:id="HV_App.I,42B.584">vaivasvato dharmabhṛtāṃ variṣṭhaḥ |</l>
<l xml:id="HV_App.I,42B.585">taḍidguṇābhaṃ śatavājiyuktaṃ @</l>
<l xml:id="HV_App.I,42B.586">rathaṃ samārohata sūryakalpam ||</l>
<l xml:id="HV_App.I,42B.587">taṃ lokapālaṃ pitaro 'nujagmur @</l>
<l xml:id="HV_App.I,42B.588">viviktapāpā jvalitā yaśobhiḥ |</l>
<l xml:id="HV_App.I,42B.589">sarve ca bhūtā bhuvanapradhānā |</l>
<l xml:id="HV_App.I,42B.590">nānāyudhavyagrakarāḥ subhīmāḥ ||</l>
<l xml:id="HV_App.I,42B.591">daṇḍaṃ mahāstraṃ parigṛhya devo @</l>
<l xml:id="HV_App.I,42B.592">lokāṅkuśaṃ vigrahaniścitārthaṃ |</l>
<l xml:id="HV_App.I,42B.593">hiraṇmayānāṃ kamalotpalānāṃ @</l>
<l xml:id="HV_App.I,42B.594">mālāṃ manojñām avasajya kaṇṭhe ||</l>
<l xml:id="HV_App.I,42B.595">sthito 'sthimedāmiṣalohitārdraṃ @</l>
<l xml:id="HV_App.I,42B.596">sarvāsurānāṃ nidhanaṃ vikāṅkṣan |</l>
<l xml:id="HV_App.I,42B.597">tejomayaṃ mudgaram ugrarūpaṃ @</l>
<l xml:id="HV_App.I,42B.598">vikarṣamāṇo 'ruṇadhūmranetraḥ ||</l>
<l xml:id="HV_App.I,42B.599">samanvito vyādhiśatair anekair @</l>
<l xml:id="HV_App.I,42B.600">yayau hariśmaśrur udārasattvaḥ |</l>
<l xml:id="HV_App.I,42B.601">mahāsurāṇāṃ nidhanāya buddhiṃ @</l>
<l xml:id="HV_App.I,42B.602">cakre tadā vyādhipatiḥ kṛtāntaḥ ||</l>
<l xml:id="HV_App.I,42B.603">tatas triśīrṣair bhujagair bṛhadbhir @</l>
<l xml:id="HV_App.I,42B.604">yuktaṃ rathaṃ hemacitaṃ mahātmā |</l>
<l xml:id="HV_App.I,42B.605">āsthāya kundendunibhaṃ jaleśo @</l>
<l xml:id="HV_App.I,42B.606">yayau raṇāyāsuradarpahantā ||</l>
<l xml:id="HV_App.I,42B.607">vaidūryamuktāmaṇibhūṣitāṅgas @</l>
<l xml:id="HV_App.I,42B.608">tejomayaḥ pāśagṛhītahastaḥ |</l>
<l xml:id="HV_App.I,42B.609">mahāsurāṇāṃ nidhanāya devaḥ @</l>
<l xml:id="HV_App.I,42B.610">prayāti rūpyākaranaddhabāhuḥ ||</l>
<note>k: Ñ2 V1.3 B Ds D3.6 T1.2 G1.3-5 M2.4 ins. :k</note>
<l xml:id="**HV_App.I,42B.610**24:1">anvīyamāno jaladevatābhir @</l>
<l xml:id="**HV_App.I,42B.610**24:2">niṣevyamāṇo jalajaiś ca sattvaiḥ |</l>
<l xml:id="**HV_App.I,42B.610**24:3">saṃstūyamānaś ca maharṣivṛndaiḥ @</l>
<l xml:id="**HV_App.I,42B.610**24:4">saṃpūjyamānaś ca mahābhujaṅgaiḥ ||</l>
<l xml:id="HV_App.I,42B.611">kailāsaśṛṅgapratimo 'prameyaḥ @</l>
<l xml:id="HV_App.I,42B.612">samudranātho 'mṛtapo mahātmā |</l>
<l xml:id="HV_App.I,42B.613">mahoragaiḥ svais tanayaiś ca gupto @</l>
<l xml:id="HV_App.I,42B.614">yayau rathenārkasamaprabheṇa ||</l>
<l xml:id="HV_App.I,42B.615">yuddhāya taṃ yāntam adīnasattvaṃ @</l>
<l xml:id="HV_App.I,42B.616">nabhastale candram ivātikāntam |</l>
<l xml:id="HV_App.I,42B.617">paśyanti bhūtāni mahānubhāvaṃ @</l>
<l xml:id="HV_App.I,42B.618">saṃhṛṣṭaromāṇi kṛtāñjalīni ||</l>
<l xml:id="HV_App.I,42B.619">dhātāryamāṃśo 'tha bhago vivasvān @</l>
<l xml:id="HV_App.I,42B.620">parjanyamitrau ca śaśī ca devaḥ |</l>
<l xml:id="HV_App.I,42B.621">tvaṣṭā tathaivorjitaviśvakarmā @</l>
<l xml:id="HV_App.I,42B.622">pūṣā ca sākṣād iva devarājaḥ ||</l>
<l xml:id="HV_App.I,42B.623">soraśchadaiḥ sadhvajakiṃkiṇīkair @</l>
<l xml:id="HV_App.I,42B.624">vaidūryaniṣkaiś citahemakaṇṭhaiḥ |</l>
<note>k: CE vaiṃdūrya-- :k</note>
<l xml:id="HV_App.I,42B.625">hayair varaiḥ śakrahayaprakāśair @</l>
<l xml:id="HV_App.I,42B.626">yuktān rathān āruruhuḥ surās te ||</l>
<l xml:id="HV_App.I,42B.627">divākarākāranibhāni kecid @</l>
<l xml:id="HV_App.I,42B.628">dhutāśanārciḥpratimāni kecit |</l>
<l xml:id="HV_App.I,42B.629">niśākarāṃśupratimāni kecit @</l>
<l xml:id="HV_App.I,42B.630">taḍidguṇoddyotanibhāni kecit ||</l>
<l xml:id="HV_App.I,42B.631">nīlāṃśumeghapratimāni kecit @</l>
<note>k: Ñ1 ins. :k</note>
<l xml:id="**HV_App.I,42B.631**25:1">nīlābhatāmrasthitapuṣpavarṇaiḥ |</l>
<l xml:id="HV_App.I,42B.632">kārṣṇāyasākāranibhāni kecit @</l>
<note>k: Ñ1 ins. :k</note>
<l xml:id="**HV_App.I,42B.632**26:1">kecit suvarṇābhanibhā vibhānti |</l>
<l xml:id="HV_App.I,42B.633">varmāṇi divyāni mahāprabhāṇi @</l>
<l xml:id="HV_App.I,42B.634">tvaṣṭrā kṛtāny uttamabhānumanti ||</l>
<l xml:id="HV_App.I,42B.635">āmucya mālāś ca suvarṇapadmāḥ @</l>
<l xml:id="HV_App.I,42B.636">prayānti toyānilatulyavegāḥ |</l>
<l xml:id="HV_App.I,42B.637">dvāv aśvinau cāpi mahānubhāvau @</l>
<l xml:id="HV_App.I,42B.638">rūpottamau dharmabhṛtāṃ variṣṭhau ||</l>
<l xml:id="HV_App.I,42B.639">rathaṃ samāruhya suvarṇacitraṃ @</l>
<l xml:id="HV_App.I,42B.640">raṇaṃ gatau kāñcanatulyavarṇau |</l>
<l xml:id="HV_App.I,42B.641">manoḥ sutā vai vasavaś ca sarve @</l>
<l xml:id="HV_App.I,42B.642">balotkaṭā daityavadhāya devāḥ ||</l>
<l xml:id="HV_App.I,42B.643">rathāṃś ca nāgāṃś ca mahāpramāṇān @</l>
<l xml:id="HV_App.I,42B.644">āsthāya jagmuḥ suśubhāstrahastāḥ |</l>
<l xml:id="HV_App.I,42B.645">rudrāś ca sarve 'ruṇadhūmravarṇāḥ @</l>
<l xml:id="HV_App.I,42B.646">śvetair yayur gopatibhir bṛhadbhiḥ ||</l>
<l xml:id="HV_App.I,42B.647">mahaujasaḥ sarvaguṇopapannā @</l>
<l xml:id="HV_App.I,42B.648">dīptātmano bhābhir iva jvalantaḥ |</l>
<l xml:id="HV_App.I,42B.649">nānāyudhavyagrakarair bhujais te @</l>
<l xml:id="HV_App.I,42B.650">lokān samastān iva nirdahantaḥ ||</l>
<l xml:id="HV_App.I,42B.651">yayuḥ sasainyās tapanīyanaddhāḥ @</l>
<l xml:id="HV_App.I,42B.652">savidyutas toyadharā yathaiva |</l>
<l xml:id="HV_App.I,42B.653">viśve ca devās tapasā jvalanto @</l>
<l xml:id="HV_App.I,42B.654">vīryottamāḥ sūryamarīcivarṇāḥ ||</l>
<l xml:id="HV_App.I,42B.655">yayuḥ sasainyā yudhi durnivāryā @</l>
<l xml:id="HV_App.I,42B.656">balotkaṭāḥ padmasahasramālāḥ |</l>
<l xml:id="HV_App.I,42B.657">rathaiḥ suyuktais tapanīyavarṇair @</l>
<l xml:id="HV_App.I,42B.658">vaidūryamuktāmaṇidāmacitraiḥ ||</l>
<l xml:id="HV_App.I,42B.659">nānāyudhākārasamākulās te @</l>
<l xml:id="HV_App.I,42B.660">pāriplavaiś caiva sitātapatraiḥ |</l>
<note>k: D2 ins. :k</note>
<l xml:id="**HV_App.I,42B.660**27:1">sitātapatraiḥ śaradindukāntaiḥ |</l>
<l xml:id="HV_App.I,42B.661">tejomayaiḥ kāñcanacārucitraiḥ @</l>
<l xml:id="HV_App.I,42B.662">sunirmalaiḥ pāvakasaṃnibhais te ||</l>
<l xml:id="HV_App.I,42B.663">uraśchadaiḥ sadhvajakiṃkiṇīkair @</l>
<l xml:id="HV_App.I,42B.664">hayaiś ca vāyoḥ samavegavadbhiḥ |</l>
<l xml:id="HV_App.I,42B.665">diśāṃ gajaiś caiva mahābalais te @</l>
<l xml:id="HV_App.I,42B.666">kailāsaśṛṅgapratimair mahadbhiḥ ||</l>
<l xml:id="HV_App.I,42B.667">prajagmur ugrāyudhadīptahastāś @</l>
<l xml:id="HV_App.I,42B.668">caturyugānte jvalitā ivolkāḥ |</l>
<l xml:id="HV_App.I,42B.669">sādhyāś ca devāḥ sumahāprabhāvāḥ @</l>
<l xml:id="HV_App.I,42B.670">svādhīnacakrāḥ pratidīptavaktrāḥ |</l>
<l xml:id="HV_App.I,42B.671">prayānti jāmbūnadabhūṣitāṅgā @</l>
<l xml:id="HV_App.I,42B.672">gaṅgaughamārgair gagane balaughaiḥ ||</l>
<l xml:id="HV_App.I,42B.673">vidyotayanto vidiśo diśaś ca @</l>
<l xml:id="HV_App.I,42B.674">mahābalās te jayatāṃ variṣṭhāḥ |</l>
<l xml:id="HV_App.I,42B.675">variṣṭhapṛṣṭhauṣṭhabhujāḥ sudṛptā @</l>
<l xml:id="HV_App.I,42B.676">vaiśvānarārkapratimaprabhāvāḥ ||</l>
<l xml:id="HV_App.I,42B.677">te brahmavidbhiś ca namasyamānāḥ @</l>
<l xml:id="HV_App.I,42B.678">saṃpūjyamānāś ca suraiḥ saśakraiḥ ||</l>
<l xml:id="HV_App.I,42B.679">gandharvasaṃghair anugamyamānā @</l>
<l xml:id="HV_App.I,42B.680">vadhāya teṣām asurādhipānām ||</l>
<l xml:id="HV_App.I,42B.681">vaidūryavajrasphaṭikāgracitrair @</l>
<l xml:id="HV_App.I,42B.682">vastraiḥ suvarṇaiś ca pariṣkṛtānām |</l>
<l xml:id="HV_App.I,42B.683">rūpaṃ babhūvotkaṭabhūṣaṇānām @</l>
<l xml:id="HV_App.I,42B.684">daityendranāśāya vibhūṣitānām ||</l>
<l xml:id="HV_App.I,42B.685">ātmaprabhābhiś ca raṇotkaṭābhir @</l>
<l xml:id="HV_App.I,42B.686">varmaprabhābhiś ca tamonudābhiḥ |</l>
<note>k: Ñ2 B Dn Ds D2.3.6 T1 G3-5 ins. :k</note>
<l xml:id="**HV_App.I,42B.686**28:1">dhvajottamābhiḥ svaśarīrabhābhir @</l>
<l xml:id="**HV_App.I,42B.686**28:2">mahāprabhābhiś ca mahojjvalābhiḥ |</l>
<l xml:id="HV_App.I,42B.687">vibhānti te devavarāḥ sasādhyāḥ @</l>
<l xml:id="HV_App.I,42B.688">pradhmātaśaṅkhasvanasiṃhanādāḥ ||</l>
<l xml:id="HV_App.I,42B.689">mahārathasthās tridivaukasas te @</l>
<l xml:id="HV_App.I,42B.690">mahābalāḥ śatrubalaṃ prayānti |</l>
<l xml:id="HV_App.I,42B.691">mahāstrahastā yayur ugrarūpā @</l>
<l xml:id="HV_App.I,42B.692">mahāsurāṇāṃ nidhanāya devāḥ ||</l>
<l xml:id="HV_App.I,42B.693">tathaiva sarve maruto 'tivīryā @</l>
<l xml:id="HV_App.I,42B.694">balotkaṭāḥ khe samarapratītāḥ |</l>
<l xml:id="HV_App.I,42B.695">yayur mahāmeghasamānavarṇā @</l>
<l xml:id="HV_App.I,42B.696">bahvāyudhās toyadanādanādāḥ ||</l>
<l xml:id="HV_App.I,42B.697">mahendraketupratimā mahābalāḥ @</l>
<l xml:id="HV_App.I,42B.698">pragṛhya sarvāsurasūdanāṃ gadām |</l>
<l xml:id="HV_App.I,42B.699">raṇotkaṭā lohitacandanāktāḥ @</l>
<l xml:id="HV_App.I,42B.700">sahemamālyāmbarabhūṣitāṅgāḥ ||</l>
<l xml:id="HV_App.I,42B.701">te yuddhaśauṇḍāḥ subhujāstravīryā @</l>
<l xml:id="HV_App.I,42B.702">balotkaṭāḥ krodhavilohitākṣāḥ |</l>
<l xml:id="HV_App.I,42B.703">yayuḥ sajāmbūnadapadmamālā @</l>
<l xml:id="HV_App.I,42B.704">yatheṣṭanānāvidhakāmarūpāḥ ||</l>
<note>k: Ñ2 B Ds D6 T1 G3.5 ins. :k</note>
<l xml:id="**HV_App.I,42B.704**29:1">khaḍgaprabhāśyāmalitāṃsapīṭhāḥ @</l>
<l xml:id="**HV_App.I,42B.704**29:2">puraṃdaraṃ vai parivārya devāḥ |</l>
<l xml:id="HV_App.I,42B.705">vaidūryacāmīkaracārurūpāṇy @</l>
<l xml:id="HV_App.I,42B.706">ābadhya gātreṣu mahāprabhāṇi |</l>
<l xml:id="HV_App.I,42B.707">varmāṇi daityāstranivāraṇāni @</l>
<l xml:id="HV_App.I,42B.708">prayānti yuddhāya sapatnasāhāḥ ||</l>
<l xml:id="HV_App.I,42B.709">tair ucchritaiḥ kāñcanavedikāḍhyair @</l>
<l xml:id="HV_App.I,42B.710">varadhvajair bhāskararaśmivarṇaiḥ |</l>
<l xml:id="HV_App.I,42B.711">yayau surāṇāṃ pṛtanogratejāḥ @</l>
<l xml:id="HV_App.I,42B.712">samunnadantī yudhi siṃhanādān ||</l>
<l xml:id="HV_App.I,42B.713">ity evam ugraṃ tridaśeśvarasya @</l>
<l xml:id="HV_App.I,42B.714">sainyaṃ tad āsīt sumahāprabhāvam |</l>
<l xml:id="HV_App.I,42B.715">yoddhuṃ prayātasya jayāvahasya @</l>
<l xml:id="HV_App.I,42B.716">vadhāya teṣām asurādhipānām ||</l>
<note>Colophon</note>

<milestone unit="speaker" n="vaiśaṃpāyana uvāca"/>
<l xml:id="HV_App.I,42B.717">tataḥ pravṛtto 'suradevavigrahas @</l>
<l xml:id="HV_App.I,42B.718">tadādbhuto bhāti surāsurākulaḥ |</l>
<l xml:id="HV_App.I,42B.719">velām atikramya yugāntakāle @</l>
<l xml:id="HV_App.I,42B.720">mahārṇavānyonyam ivāśrayantaḥ ||</l>
<l xml:id="HV_App.I,42B.721">nānāyudhoddyotavidīpitāṅgā @</l>
<l xml:id="HV_App.I,42B.722">mahābalā vyāyatakārmukās te |</l>
<l xml:id="HV_App.I,42B.723">madotkaṭā vāraṇahastahastāḥ @</l>
<l xml:id="HV_App.I,42B.724">sudurjayās toyadanādanādāḥ ||</l>
<l xml:id="HV_App.I,42B.725">visphārayantaḥ sahasā dhanūṃṣi @</l>
<l xml:id="HV_App.I,42B.726">cakrāṇi cādityasamaprabhāṇi |</l>
<l xml:id="HV_App.I,42B.727">samutkṣipanto hy aśanīś ca ghorāḥ @</l>
<l xml:id="HV_App.I,42B.728">khaḍgāṃś ca te vajramukhāś ca śaktīḥ ||</l>
<l xml:id="HV_App.I,42B.729">mahāgadāḥ kāñcanapaṭṭanaddhās @</l>
<l xml:id="HV_App.I,42B.730">tathāyasān kārmukamudgarāṃś ca |</l>
<l xml:id="HV_App.I,42B.731">śūlāṃś ca vṛkṣāṃś ca vigṛhya dīptān @</l>
<l xml:id="HV_App.I,42B.732">nadanti śūrāḥ śataśo raṇasthāḥ ||</l>
<note>k: K1.3 Ñ2 V1.3 B Dn Ds D3-6 T1.2 G1.3-5 M2.4 ins. :k</note>
<l xml:id="**HV_App.I,42B.732**30:1"><seg type="pāda" n="a">etasminn antare teṣām</seg> <seg type="pāda" n="b">anyonyam abhinighnatām</seg> /</l>

<l xml:id="**HV_App.I,42B.732**30:2"><seg type="pāda" n="a">dvandvayuddhāny avartanta</seg> <seg type="pāda" n="b">devānāṃ dānavaiḥ saha</seg> //</l>

<note>k: T1.2 G1.3-5 M2.4 ins. after line 732:k</note>
<l xml:id="**HV_App.I,42B.732**31:1">śūlais tathānye parighais tathāpare @</l>
<l xml:id="**HV_App.I,42B.732**31:2">khaḍgaiś ca pāśair itare mahīpate |</l>
<l xml:id="**HV_App.I,42B.732**31:3">cāpair athānye musalais tathāpare @</l>
<l xml:id="**HV_App.I,42B.732**31:4">kuntaiś ca kecid yudhi yuddhavīrāḥ ||</l>
<l xml:id="**HV_App.I,42B.732**31:5">cakraiḥ kuṭhārair asibhis tathāpare @</l>
<l xml:id="**HV_App.I,42B.732**31:6">gadābhir āyāmavibhūṣitābhiḥ |</l>
<l xml:id="**HV_App.I,42B.732**31:7">anyonyam ājaghnur athātra vīrāḥ @</l>
<l xml:id="**HV_App.I,42B.732**31:8">mahāsurā devavarāś ca rājan ||</l>
<l xml:id="**HV_App.I,42B.732**31:9">śūlaiś ca śūlāni samāhatāni @</l>
<l xml:id="**HV_App.I,42B.732**31:10">khaḍgāś ca khaḍgaiḥ samam āhatā nṛpa |</l>
<l xml:id="**HV_App.I,42B.732**31:11">kuntaiś ca kuntā yudhi yodhavīrāḥ @</l>
<l xml:id="**HV_App.I,42B.732**31:12">samāhatāḥ saṃprati rājamānāḥ ||</l>
<l xml:id="**HV_App.I,42B.732**31:13">śarān samāhatya śarāḥ samāhatā @</l>
<l xml:id="**HV_App.I,42B.732**31:14">bāṇān samāhatya tathaiva bāṇāḥ |</l>
<l xml:id="**HV_App.I,42B.732**31:15">rathī rathaṃ yāti balān mahāraṇe @</l>
<l xml:id="**HV_App.I,42B.732**31:16">gajī gajaṃ yāti sa kuntapāṇiḥ |</l>
<l xml:id="**HV_App.I,42B.732**31:17">aśvī hayaṃ yāti suśīghrahastaḥ @</l>
<l xml:id="**HV_App.I,42B.732**31:18">sādī padātiṃ sphuritādharoṣṭhaḥ ||</l>
<l xml:id="**HV_App.I,42B.732**31:19">khaḍgī ca hatvā yudhi yuddhavīraṃ @</l>
<l xml:id="**HV_App.I,42B.732**31:20">nanāda khaḍgena sa khaḍgapāṇiḥ |</l>
<l xml:id="**HV_App.I,42B.732**31:21">pāśena badhvā samare tu pāśī @</l>
<l xml:id="**HV_App.I,42B.732**31:22">pāśaṃ dadhānaṃ sphuritādharoṣṭhaḥ ||</l>
<l xml:id="**HV_App.I,42B.732**31:23">gajena hatvā gajam eva kevalaṃ @</l>
<l xml:id="**HV_App.I,42B.732**31:24">gajādhipe khaḍgavareṇa pātite |</l>
<l xml:id="**HV_App.I,42B.732**31:25">ākṛṣya dantau ripum anyam āśu @</l>
<l xml:id="**HV_App.I,42B.732**31:26">jaghāna tābhyāṃ vinanāda bhūyaḥ ||</l>
<l xml:id="**HV_App.I,42B.732**31:27">kaścid dhayaṃ sādinam ugravīryo @</l>
<l xml:id="**HV_App.I,42B.732**31:28">hatvā tadīyaiś ca kuṭhārakuntaiḥ |</l>
<l xml:id="**HV_App.I,42B.732**31:29">anyaṃ samāhatya tadīyam āśu @</l>
<l xml:id="**HV_App.I,42B.732**31:30">jagrāha śastraṃ samare mahābalaḥ ||</l>
<l xml:id="**HV_App.I,42B.732**31:31">gajāś ca kecit patitā mahāraṇe @</l>
<l xml:id="**HV_App.I,42B.732**31:32">hayāś ca saṃbhinnaśirodharāḥ kṣitau |</l>
<l xml:id="**HV_App.I,42B.732**31:33">rathāś ca kecid grathitograśaktayaḥ @</l>
<l xml:id="**HV_App.I,42B.732**31:34">bhaṭāś ca kecin mathitākṣakūbarāḥ ||</l>
<l xml:id="**HV_App.I,42B.732**31:35">tataḥ sapāśāḥ pracaranti yuddhe @</l>
<l xml:id="**HV_App.I,42B.732**31:36">piśācasaṃghā atha rākśasottamāḥ |</l>
<l xml:id="**HV_App.I,42B.732**31:37">gṛdhrā balāḥ śyenakapotakāś ca @</l>
<l xml:id="**HV_App.I,42B.732**31:38">vikṛṣya māṃsāni nadanti sarve ||</l>
<l xml:id="**HV_App.I,42B.732**31:39">utkṛṣya cākṛṣya ca māṃsarāśiṃ @</l>
<l xml:id="**HV_App.I,42B.732**31:40">pibanti kāmaṃ rudhiraṃ śavānāṃ |</l>
<l xml:id="**HV_App.I,42B.732**31:41">saṃchidya māṃsāni bahūni saṃkhye @</l>
<l xml:id="**HV_App.I,42B.732**31:42">sthānaṃ vibhajyātha piśācasaṃghāḥ ||</l>
<l xml:id="**HV_App.I,42B.732**31:43">tataś ca tūryāṇi bahūni saṃkhye @</l>
<l xml:id="**HV_App.I,42B.732**31:44">nādaṃ mahāntaṃ prasabhaṃ pracakruḥ |</l>
<l xml:id="**HV_App.I,42B.732**31:45">śaṅkhāś ca bheryaḥ paṇavāḥ saḍiṇḍimāḥ @</l>
<l xml:id="**HV_App.I,42B.732**31:46">cakruḥ praṇādaṃ bahuśaḥ samāhatāḥ ||</l>
<l xml:id="**HV_App.I,42B.732**31:47">saṃkṣobham īyuḥ sahasā ca lokāḥ @</l>
<l xml:id="**HV_App.I,42B.732**31:48">kṣubdhāś ca sarve jalarāśayaś ca |</l>
<l xml:id="**HV_App.I,42B.732**31:49">samāgame daityamahāsurāṇāṃ @</l>
<l xml:id="**HV_App.I,42B.732**31:50">divaukasāṃ yuddhasamutsukānām ||</l>
<l xml:id="**HV_App.I,42B.732**31:51">tasmin sughore mahati pravṛtte @</l>
<l xml:id="**HV_App.I,42B.732**31:52">raṇottame devamahāsurāṇām |</l>
<l xml:id="**HV_App.I,42B.732**31:53">dvandvāni yuddhāni babhūvur atra @</l>
<l xml:id="**HV_App.I,42B.732**31:54">devāsurāṇāṃ jayam icchatāṃ nṛpa ||</l>
<note>Colophon</note>
<l xml:id="HV_App.I,42B.733"><seg type="pāda" n="a">marutāṃ pañcamo yas tu</seg> <seg type="pāda" n="b">sa bāṇenābhyayudhyata</seg> /</l>

<l xml:id="HV_App.I,42B.734"><seg type="pāda" n="a">mahābalaḥ suravaraḥ</seg> <seg type="pāda" n="b">sāvitra iti yaṃ viduḥ</seg> //</l>

<l xml:id="HV_App.I,42B.735"><seg type="pāda" n="a">anāyuṣāyāḥ putras tu</seg> <seg type="pāda" n="b">balo nāma mahāsuraḥ</seg> /</l>

<l xml:id="HV_App.I,42B.736"><seg type="pāda" n="a">so 'yudhyata raṇe 'tyugro</seg> <seg type="pāda" n="b">dhruveṇa vasunā saha</seg> /</l>

<l xml:id="HV_App.I,42B.737"><seg type="pāda" n="a">namuciś cāsuraśreṣṭho</seg> <seg type="pāda" n="b">dhareṇa samayudhyata</seg> /</l>

<l xml:id="HV_App.I,42B.738"><seg type="pāda" n="a">sārdhaṃ sarveṇa sainyena</seg> <seg type="pāda" n="b">vyāditāsya ivāntakaḥ</seg> //</l>

<l xml:id="HV_App.I,42B.739"><seg type="pāda" n="a">viśvakarmā suraśreṣṭho</seg> <seg type="pāda" n="b">mayena samayudhyata</seg> /</l>

<l xml:id="HV_App.I,42B.740"><seg type="pāda" n="a">pravarau viśvakarmānau</seg> <seg type="pāda" n="b">khyātau devāsureśvarau</seg> //</l>

<l xml:id="HV_App.I,42B.741"><seg type="pāda" n="a">pulomā tu mahādaityo</seg> <seg type="pāda" n="b">vāyunā samayudhyata</seg> /</l>

<l xml:id="HV_App.I,42B.742"><seg type="pāda" n="a">sasainyaḥ parvatākāro</seg> <seg type="pāda" n="b">raṇe 'yudhyata daṃśitaḥ</seg> /</l>

<l xml:id="HV_App.I,42B.743"><seg type="pāda" n="a">hayagrīvas tu ditijaḥ</seg> <seg type="pāda" n="b">saha pūṣṇā tv ayudhyata</seg> /</l>

<l xml:id="HV_App.I,42B.744"><seg type="pāda" n="a">śūreṇāmitavīryeṇa</seg> <seg type="pāda" n="b">bhāskarākāravarcasā</seg> //</l>

<l xml:id="HV_App.I,42B.745"><seg type="pāda" n="a">śambaras tu mahāvīryo</seg> <seg type="pāda" n="b">mahāmāyo mahāsuraḥ</seg> /</l>

<l xml:id="HV_App.I,42B.746"><seg type="pāda" n="a">bhagenāyudhyata tadā</seg> <seg type="pāda" n="b">sahito yuddhadurmadaḥ</seg> //</l>

<l xml:id="HV_App.I,42B.747"><seg type="pāda" n="a">śarabhaḥ śalabhaś caiva</seg> <seg type="pāda" n="b">daityānāṃ candrabhāskarau</seg> /</l>

<l xml:id="HV_App.I,42B.748"><seg type="pāda" n="a">prayuddhau saha somena</seg> <seg type="pāda" n="b">śiśirāstreṇa dhīmatā</seg> //</l>

<l xml:id="HV_App.I,42B.749"><seg type="pāda" n="a">virocanas tu balavān</seg> <seg type="pāda" n="b">baler balavataḥ pitā</seg> /</l>

<l xml:id="HV_App.I,42B.750"><seg type="pāda" n="a">viṣvaksenena sādhyena</seg> <seg type="pāda" n="b">devena samayudhyata</seg> //</l>

<l xml:id="HV_App.I,42B.751"><seg type="pāda" n="a">kujambhas tu mahātejā</seg> <seg type="pāda" n="b">hiraṇyakaśipoḥ sutaḥ</seg> /</l>

<l xml:id="HV_App.I,42B.752"><seg type="pāda" n="a">aṃśenāyudhyata tadā</seg> <seg type="pāda" n="b">prāsapraharaṇena vai</seg> //</l>

<l xml:id="HV_App.I,42B.753"><seg type="pāda" n="a">asilomā tu balinā</seg> <seg type="pāda" n="b">mārutena samaṃ vibho</seg> /</l>

<l xml:id="HV_App.I,42B.754"><seg type="pāda" n="a">tadāyudhyata dīptāsyo</seg> <seg type="pāda" n="b">vikṛtaḥ parvatāyudhaḥ</seg> //</l>

<l xml:id="HV_App.I,42B.755"><seg type="pāda" n="a">anāyuṣāyāḥ putras tu</seg> <seg type="pāda" n="b">vṛtro nāma mahāsuraḥ</seg> /</l>

<l xml:id="HV_App.I,42B.756"><seg type="pāda" n="a">aśvibhyāṃ devavaidyābhyāṃ</seg> <seg type="pāda" n="b">sahāyudhyata saṃyuge</seg> //</l>

<l xml:id="HV_App.I,42B.757"><seg type="pāda" n="a">ekacakras tu ditijaś</seg> <seg type="pāda" n="b">cakrahasto durāsadaḥ</seg> /</l>

<l xml:id="HV_App.I,42B.758"><seg type="pāda" n="a">sahāyudhyata devena</seg> <seg type="pāda" n="b">sādhyena ditijāriṇā</seg> //</l>

<l xml:id="HV_App.I,42B.759"><seg type="pāda" n="a">balas tu madhupiṅgākṣo</seg> <seg type="pāda" n="b">vṛtrabhrātā mahāsuraḥ</seg> /</l>

<l xml:id="HV_App.I,42B.760"><seg type="pāda" n="a">mṛgavyādhena rudreṇa</seg> <seg type="pāda" n="b">sahāyudhyata vīryavān</seg> //</l>

<l xml:id="HV_App.I,42B.761"><seg type="pāda" n="a">rāhus tu vikṛtākāraḥ</seg> <seg type="pāda" n="b">śataśīrṣaḥ śatodaraḥ</seg> /</l>

<l xml:id="HV_App.I,42B.762"><seg type="pāda" n="a">ajaikapādena raṇe</seg> <seg type="pāda" n="b">sahāyudhyata daṃśitaḥ</seg> //</l>

<l xml:id="HV_App.I,42B.763"><seg type="pāda" n="a">keśī tu dānavaśreṣṭhaḥ</seg> <seg type="pāda" n="b">prāvṛṭkālāmbudaprabhaḥ</seg> /</l>

<l xml:id="HV_App.I,42B.764"><seg type="pāda" n="a">dhaneśvareṇa bhīmena</seg> <seg type="pāda" n="b">sahāyudhyata saṃyuge</seg> //</l>

<l xml:id="HV_App.I,42B.765"><seg type="pāda" n="a">vṛṣaparvā tu balinā</seg> <seg type="pāda" n="b">saha niṣkambhunā raṇe</seg> /</l>

<l xml:id="HV_App.I,42B.766"><seg type="pāda" n="a">viśvedevena viśveśaḥ</seg> <seg type="pāda" n="b">sahāyudhyata vīryavān</seg> //</l>

<l xml:id="HV_App.I,42B.767"><seg type="pāda" n="a">prahrādas tu mahāvīryo</seg> <seg type="pāda" n="b">vīraiḥ svais tanayair vṛtaḥ</seg> /</l>

<l xml:id="HV_App.I,42B.768"><seg type="pāda" n="a">yuyudhe saha kālena</seg> <seg type="pāda" n="b">raṇe kāla iva sthitaḥ</seg> //</l>

<l xml:id="HV_App.I,42B.769"><seg type="pāda" n="a">anuhrādaḥ kubereṇa</seg> <seg type="pāda" n="b">dhanadena mahāraṇe</seg> /</l>

<l xml:id="HV_App.I,42B.770"><seg type="pāda" n="a">gadāhastena yuyudhe</seg> <seg type="pāda" n="b">kṣobhayan ripuvāhinīm</seg> //</l>

<l xml:id="HV_App.I,42B.771"><seg type="pāda" n="a">vipracittis tu daiteyo</seg> <seg type="pāda" n="b">varuṇena mahātmanā</seg> /</l>

<l xml:id="HV_App.I,42B.772"><seg type="pāda" n="a">pravṛtto vai raṇaṃ kartuṃ</seg> <seg type="pāda" n="b">daityānāṃ nandivardhanaḥ</seg> //</l>

<l xml:id="HV_App.I,42B.773"><seg type="pāda" n="a">balis tu saha śakreṇa</seg> <seg type="pāda" n="b">sureśena mahātmanā</seg> /</l>

<l xml:id="HV_App.I,42B.774"><seg type="pāda" n="a">yuyudhe devarājena</seg> <seg type="pāda" n="b">balinā balavān raṇe</seg> //</l>

<l xml:id="HV_App.I,42B.775"><seg type="pāda" n="a">śeṣā devāś ca daityāś ca</seg> <seg type="pāda" n="b">jaghnur anyonyam āhave</seg> /</l>

<l xml:id="HV_App.I,42B.776"><seg type="pāda" n="a">vinadanto mahānādān</seg> <seg type="pāda" n="b">prāsāsiśaraśaktibhiḥ</seg> //</l>

<l xml:id="HV_App.I,42B.777"><seg type="pāda" n="a">adṛśyanta mahotpātā</seg> <seg type="pāda" n="b">ye proktā jagataḥ kṣaye</seg> /</l>

<l xml:id="HV_App.I,42B.778"><seg type="pāda" n="a">marutaḥ sapta te kṣubdhā</seg> <seg type="pāda" n="b">vyaśīryanta mahīdharāḥ</seg> //</l>

<l xml:id="HV_App.I,42B.779"><seg type="pāda" n="a">sapta caivotthitāḥ sūryāḥ</seg> <seg type="pāda" n="b">śoṣayanto mahārṇavān</seg> /</l>

<l xml:id="HV_App.I,42B.780"><seg type="pāda" n="a">bahudhābhidyata dharā</seg> <seg type="pāda" n="b">vāyunā mathitā yathā</seg> //</l>

<l xml:id="HV_App.I,42B.781"><seg type="pāda" n="a">vyutthitāś ca mahāmeghāḥ</seg> <seg type="pāda" n="b">śakracāpāṅkitodarāḥ</seg> /</l>

<l xml:id="HV_App.I,42B.782"><seg type="pāda" n="a">praṇeduḥ sarvabhūtāni</seg> <seg type="pāda" n="b">sarvāḥ satimirā diśaḥ</seg> /</l>

<l xml:id="HV_App.I,42B.783"><seg type="pāda" n="a">devānām ajayo ghoro</seg> <seg type="pāda" n="b">dṛśyate kālanirmitaḥ</seg> //</l>

<note>k: For line 783, T1.2 G1.3-5 M2.4 subst. :k</note>
<l xml:id="**HV_App.I,42B.783**32:1"><seg type="pāda" n="a">devānām arayaḥ śūrā</seg> <seg type="pāda" n="b">dṛśyante kālanirmitāḥ</seg> /</l>

<note>k: T1.2 G1.3-5 M2.4 cont., V3 B Ds D6 ins. after line 783:k</note>
<l xml:id="**HV_App.I,42B.783**33:1"><seg type="pāda" n="a">ghorotpātāḥ samudbhūtā</seg> <seg type="pāda" n="b">yugāntasamaye yathā</seg> /</l>

<l xml:id="HV_App.I,42B.784">na hy antarikṣaṃ na diśo na bhūmir @</l>
<l xml:id="HV_App.I,42B.785">na bhāskaro 'dṛśyata reṇujālaiḥ |</l>
<l xml:id="HV_App.I,42B.786">vavuś ca vātās tumulāḥ sadhūmā @</l>
<l xml:id="HV_App.I,42B.787">diśaś ca sarvās timiropagūḍhāḥ ||</l>
<l xml:id="HV_App.I,42B.788"><seg type="pāda" n="a">ete cānye ca bahavo</seg> <seg type="pāda" n="b">dṛśyante devanirmitāḥ</seg> /</l>

<l xml:id="HV_App.I,42B.789"><seg type="pāda" n="a">bhūmau tathāntarikṣe ca</seg> <seg type="pāda" n="b">ghorotpātāḥ samantataḥ</seg> //</l>

<note>k: 789 T2 ins. :k</note>
<l xml:id="**HV_App.I,42B.789**34:1"><seg type="pāda" n="a">yugāntasamaye tathā</seg> <seg type="pāda" n="b">ete cānye ca tattvataḥ</seg> //</l>

<l xml:id="HV_App.I,42B.790"><seg type="pāda" n="a">tad yuddhaṃ devadaityānāṃ</seg> <seg type="pāda" n="b">bhīmānāṃ bhīmadarśanam</seg> /</l>

<l xml:id="HV_App.I,42B.791"><seg type="pāda" n="a">apaśyata gurur brahmā</seg> <seg type="pāda" n="b">sarvair eva suraiḥ saha</seg> //</l>

<l xml:id="HV_App.I,42B.792"><seg type="pāda" n="a">vedaiś caturbhiḥ sāṅgaiś ca</seg> <seg type="pāda" n="b">vidyābhiś ca sanātanaḥ</seg> /</l>

<l xml:id="HV_App.I,42B.793"><seg type="pāda" n="a">padmayonir vṛtaḥ śrīmān</seg> <seg type="pāda" n="b">siddhaiś ca paramarṣibhiḥ</seg> //</l>

<l xml:id="HV_App.I,42B.794">nānāmaṇistambhasahasracitram @</l>
<l xml:id="HV_App.I,42B.795">āruhya yānaṃ dadṛśe svayaṃbhūḥ |</l>
<l xml:id="HV_App.I,42B.796">subhāsvaraṃ bhūtasahasrayuktaṃ @</l>
<l xml:id="HV_App.I,42B.797">pradīpyamānaṃ vapuṣā pareṇa ||</l>
<l xml:id="HV_App.I,42B.798">sutaptajāmbūnadacārucitram @</l>
<l xml:id="HV_App.I,42B.799">ānandabherīśatasaṃpraṇādam |</l>
<l xml:id="HV_App.I,42B.800">nakṣatracandrāṃśubhir aṃśumantaṃ @</l>
<note>k: CE aśumantaṃ :k</note>
<l xml:id="HV_App.I,42B.801">vaidūryasomārkavibhūṣitāṅgam ||</l>
<l xml:id="HV_App.I,42B.802">tam ātmajo vai pulahaḥ pulastyas @</l>
<l xml:id="HV_App.I,42B.803">tathā marīcir bhṛgur aṅgirāś ca |</l>
<l xml:id="HV_App.I,42B.804">ṛksāmabhiḥ samyag abhiṣṭuvantaḥ @</l>
<l xml:id="HV_App.I,42B.805">sevanti devaṃ varadaṃ vimāne ||</l>
<l xml:id="HV_App.I,42B.806">taṃ pāvakā lokaguruṃ svayaṃbhuvaṃ @</l>
<l xml:id="HV_App.I,42B.807">sāṅgāś ca vedā makhadevatāś ca |</l>
<l xml:id="HV_App.I,42B.808">sevanti devaṃ bhuvaneśvareśaṃ @</l>
<l xml:id="HV_App.I,42B.809">bhūtāni cānyāni mahānubhāvam ||</l>
<l xml:id="HV_App.I,42B.810">ete ca bhūyaś ca manuṣyasaṃghā @</l>
<l xml:id="HV_App.I,42B.811">vaikhānasāḥ pāvakayonayaś ca |</l>
<l xml:id="HV_App.I,42B.812">sarve yayur devapurohitāś ca @</l>
<l xml:id="HV_App.I,42B.813">yuddhotsukāḥ sarvasurāsurāṇām |</l>
<l xml:id="HV_App.I,42B.814">yogeśvarāḥ ṣaṭ ca divākarābhā @</l>
<l xml:id="HV_App.I,42B.815">vāgbhūṣaṇair bhūṣitasarvadehāḥ |</l>
<note>k: T1.2 G1.3-5 M4 ins. after line 815, M2 after line 809:k</note>
<l xml:id="**HV_App.I,42B.815**35:1">jagatpatir devapatir janārdanaḥ @</l>
<l xml:id="**HV_App.I,42B.815**35:2">śikhī ca cakrī śaraśārṅgadhanvā |</l>
<l xml:id="**HV_App.I,42B.815**35:3">antarhito mādhava eva sākṣād @</l>
<l xml:id="**HV_App.I,42B.815**35:4">draṣṭā raṇaṃ yāti nagendram īśaḥ |</l>
<l xml:id="HV_App.I,42B.816">antarhitā vai dadṛśur nabhaḥsthā @</l>
<l xml:id="HV_App.I,42B.817">nārāyaṇaś caiva naraś ca devaḥ ||</l>
<l xml:id="HV_App.I,42B.818">vaktraiś caturvedadharaiś caturbhiḥ @</l>
<l xml:id="HV_App.I,42B.819">saṃpūrṇacandrapratimaiḥ sukāntaiḥ |</l>
<l xml:id="HV_App.I,42B.820">sarvā diśo nistimirāś cakāra @</l>
<l xml:id="HV_App.I,42B.821">navodito 'sau śaradīva candraḥ ||</l>
<note>Colophon</note>

<milestone unit="speaker" n="vaiśaṃpāyana uvāca"/>
<l xml:id="HV_App.I,42B.822"><seg type="pāda" n="a">ubhayoḥ senayo rājaṃs</seg> <seg type="pāda" n="b">tayor yuddham avartata</seg> /</l>

<note>k: After the ref., D6 T1.2 G1.3-5 M2.4 ins. :k</note>
<l xml:id="**HV_App.I,42B.822**36:1"><seg type="pāda" n="a">śṛṇuṣvāvahito rājan</seg> <seg type="pāda" n="b">yathā yuddham avartata</seg> /</l>

<l xml:id="**HV_App.I,42B.822**36:2"><seg type="pāda" n="a">kīrtanād yasya yuddhasya</seg> <seg type="pāda" n="b">pāpmā sadyo vimucyate</seg> //</l>

<l xml:id="HV_App.I,42B.823"><seg type="pāda" n="a">nādena saṃcālayatā</seg> <seg type="pāda" n="b">trailokyam idam avyayam</seg> //</l>

<l xml:id="HV_App.I,42B.824"><seg type="pāda" n="a">gomukhāḍambarāṇāṃ ca</seg> <seg type="pāda" n="b">bherīṇāṃ murajaiḥ saha</seg> /</l>

<l xml:id="HV_App.I,42B.825"><seg type="pāda" n="a">jharjharīḍiṇḍimāṇāṃ ca</seg> <seg type="pāda" n="b">vyaśrūyanta mahāsvanāḥ</seg> //</l>

<l xml:id="HV_App.I,42B.826"><seg type="pāda" n="a">pravṛtto yuddhayajñas tu</seg> <seg type="pāda" n="b">tumulo lomaharṣaṇaḥ</seg> /</l>

<l xml:id="HV_App.I,42B.827"><seg type="pāda" n="a">raṇabhūmau mahānādaḥ</seg> <seg type="pāda" n="b">svargīyaḥ śūrasaṃmataḥ</seg> //</l>

<l xml:id="HV_App.I,42B.828"><seg type="pāda" n="a">sa yuddhayajñasya mukhe</seg> <seg type="pāda" n="b">prahrādo daityasattamaḥ</seg> /</l>

<l xml:id="HV_App.I,42B.829"><seg type="pāda" n="a">virocanas tathādhvaryur</seg> <seg type="pāda" n="b">yuddhayajñapravartakaḥ</seg> //</l>

<l xml:id="HV_App.I,42B.830"><seg type="pāda" n="a">hotā caivātra namucir</seg> <seg type="pāda" n="b">vṛtraḥ stotropakalpakaḥ</seg> /</l>

<l xml:id="HV_App.I,42B.831"><seg type="pāda" n="a">mantrā daityāḥ samākhyātā</seg> <seg type="pāda" n="b">yajñakarmaṇi tatra vai</seg> //</l>

<l xml:id="HV_App.I,42B.832"><seg type="pāda" n="a">anuyātaś ca pitaram</seg> <seg type="pāda" n="b">adhiko vā parākrame</seg> /</l>

<l xml:id="HV_App.I,42B.833"><seg type="pāda" n="a">yaṣṭā tatrābhavad bāṇaḥ</seg> <seg type="pāda" n="b">saṃyuge copatiṣṭhati</seg> //</l>

<note>k: For line 833, B1.3 D6 subst. :k</note>
<l xml:id="**HV_App.I,42B.833**37:1"><seg type="pāda" n="a">yaṣṭā vai tatra bāṇas tu</seg> <seg type="pāda" n="b">samyag evāvatiṣṭhate</seg> /</l>

<note>k: On the other hand, T1.2 G1.3-5 M2.4 subst. for line 833 :k</note>
<l xml:id="**HV_App.I,42B.833**38:1"><seg type="pāda" n="a">neṣṭā tatra sa bāṇas tu</seg> <seg type="pāda" n="b">samare cāvatiṣṭhataḥ</seg> /</l>

<l xml:id="HV_App.I,42B.834"><seg type="pāda" n="a">aindraṃ pāśupataṃ brāhmaṃ</seg> <seg type="pāda" n="b">sthūṇākarṇaṃ sudurjayam</seg> /</l>

<l xml:id="HV_App.I,42B.835"><seg type="pāda" n="a">mantrās tatrābhyavartanta</seg> <seg type="pāda" n="b">sādhvanuhrādayojitāḥ</seg> //</l>

<note>k: T2 G1.3-5 M2.4 ins. :k</note>
<l xml:id="**HV_App.I,42B.835**39:1"><seg type="pāda" n="a">daityāś ca prathitā mantre</seg> <seg type="pāda" n="b">yakṣakarmaṇi tatra vai</seg> /</l>

<l xml:id="HV_App.I,42B.836"><seg type="pāda" n="a">udgātā ca mayaḥ śrīmān</seg> <seg type="pāda" n="b">sthitaḥ sarvabhayaṃkaraḥ</seg> /</l>

<l xml:id="HV_App.I,42B.837"><seg type="pāda" n="a">vinadan ditijaśreṣṭho</seg> <seg type="pāda" n="b">devānīkaṃ vyadārayat</seg> //</l>

<l xml:id="HV_App.I,42B.838"><seg type="pāda" n="a">balis tu rājā dyutimāñ</seg> <seg type="pāda" n="b">śaśvat tatra mahāsuraḥ</seg> /</l>

<note>k: For line 838, B1.3 D6 subst. :k</note>
<l xml:id="**HV_App.I,42B.838**40:1"><seg type="pāda" n="a">balis tu balavān rājā</seg> <seg type="pāda" n="b">vaiśvānarasamadyutiḥ</seg> /</l>

<l xml:id="HV_App.I,42B.839"><seg type="pāda" n="a">japair homaiś ca saṃyukto</seg> <seg type="pāda" n="b">brahmatvam akarot prabhuḥ</seg> //</l>

<l xml:id="HV_App.I,42B.840"><seg type="pāda" n="a">raṇāgnir jvalito ghoro</seg> <seg type="pāda" n="b">vairendhanasamīritaḥ</seg> /</l>

<l xml:id="HV_App.I,42B.841"><seg type="pāda" n="a">devo viṣṇuḥ surais tatra</seg> <seg type="pāda" n="b">rathavedyāṃ susaṃskṛtaḥ</seg> //</l>

<l xml:id="HV_App.I,42B.842"><seg type="pāda" n="a">śaṅkhaśabdaiḥ sutumulair</seg> <seg type="pāda" n="b">bherīṇāṃ ca mahāsvanaiḥ</seg> /</l>

<l xml:id="HV_App.I,42B.843"><seg type="pāda" n="a">udghuṣṭaṃ vipulaṃ caiva</seg> <seg type="pāda" n="b">subrahmaṇyaṃ prayujyate</seg> //</l>

<l xml:id="HV_App.I,42B.844"><seg type="pāda" n="a">balaś ca balakaś caiva</seg> <seg type="pāda" n="b">pulomā ca mahāsuraḥ</seg> /</l>

<l xml:id="HV_App.I,42B.845"><seg type="pāda" n="a">praśāntarūpaṃ kṛtvā tu</seg> <seg type="pāda" n="b">mantraṃ samyak pravartayan</seg> //</l>

<l xml:id="HV_App.I,42B.846"><seg type="pāda" n="a">kalmāṣadaṇḍā vimalā</seg> <seg type="pāda" n="b">vipulā rathapaṅktayaḥ</seg> /</l>

<l xml:id="HV_App.I,42B.847"><seg type="pāda" n="a">yūpāś ca samakalpyanta</seg> <seg type="pāda" n="b">yuddhayajñe mahāphale</seg> //</l>

<l xml:id="HV_App.I,42B.848"><seg type="pāda" n="a">karṇinālīkanārāca+</seg> <seg type="pāda" n="b">vatsadantopabṛṃhakāḥ</seg> /</l>

<l xml:id="HV_App.I,42B.849"><seg type="pāda" n="a">tomarāḥ somakalaśā</seg> <seg type="pāda" n="b">vicitrāṇi dhanūṃṣi ca</seg> //</l>

<l xml:id="HV_App.I,42B.850"><seg type="pāda" n="a">asthīny atra kapālāni</seg> <seg type="pāda" n="b">puroḍāśāḥ śirāṃsi ca</seg> /</l>

<l xml:id="HV_App.I,42B.851"><seg type="pāda" n="a">ājyaṃ ca rudhiraṃ raudraṃ</seg> <seg type="pāda" n="b">tasmin yajñe 'bhihūyate</seg> //</l>

<l xml:id="HV_App.I,42B.852"><seg type="pāda" n="a">idhmāḥ paridhayas tatra</seg> <seg type="pāda" n="b">prastārā vipulā gadāḥ</seg> /</l>

<l xml:id="HV_App.I,42B.853"><seg type="pāda" n="a">hayagrīvo 'silomā ca</seg> <seg type="pāda" n="b">rāhuḥ keśī ca dānavāḥ</seg> //</l>

<l xml:id="HV_App.I,42B.854"><seg type="pāda" n="a">virocanaś ca jambhaś ca</seg> <seg type="pāda" n="b">kujambhaś ca mahābalaḥ</seg> /</l>

<l xml:id="HV_App.I,42B.855"><seg type="pāda" n="a">sadasyās tatra tu makhe</seg> <seg type="pāda" n="b">vipracittiś ca vīryavān</seg> //</l>

<l xml:id="HV_App.I,42B.856"><seg type="pāda" n="a">iṣavas tu sruvās tatra</seg> <seg type="pāda" n="b">rathākṣasadṛśāḥ śubhāḥ</seg> /</l>

<l xml:id="HV_App.I,42B.857"><seg type="pāda" n="a">dhanuṣkoṭyo dhanurjyāś ca</seg> <seg type="pāda" n="b">sruvas tatra mahāmakhe</seg> //</l>

<l xml:id="HV_App.I,42B.858"><seg type="pāda" n="a">pratiprasthānikaṃ karma</seg> <seg type="pāda" n="b">vṛṣaparvākarot tadā</seg> /</l>

<l xml:id="HV_App.I,42B.859"><seg type="pāda" n="a">dīkṣitas tatra tu balis</seg> <seg type="pāda" n="b">tasya patnī mahācamūḥ</seg> //</l>

<l xml:id="HV_App.I,42B.860"><seg type="pāda" n="a">śambaras tatra śāmitram</seg> <seg type="pāda" n="b">akarod ditinandanaḥ</seg> /</l>

<note>k: For line 860, T1.2 G1.3-5 M2.4 subst. :k</note>
<l xml:id="**HV_App.I,42B.860**41:1"><seg type="pāda" n="a">āgnīdhras tatra balavān</seg> <seg type="pāda" n="b">akaroc chambaras tadā</seg> /</l>

<l xml:id="HV_App.I,42B.861"><seg type="pāda" n="a">atirātre mahābāhur</seg> <seg type="pāda" n="b">vitate yajñakarmaṇi</seg> //</l>

<l xml:id="HV_App.I,42B.862"><seg type="pāda" n="a">dakṣiṇās tasya yajñasya</seg> <seg type="pāda" n="b">kālanemir mahāsuraḥ</seg> /</l>

<l xml:id="HV_App.I,42B.863"><seg type="pāda" n="a">vaitāne karmaṇi vibho</seg> <seg type="pāda" n="b">yaḥ khyāto havyavāḍ iva</seg> //</l>

<l xml:id="HV_App.I,42B.864"><seg type="pāda" n="a">tridaśānāṃ tu sainyasya</seg> <seg type="pāda" n="b">śarīrair gatajīvitaiḥ</seg> /</l>

<l xml:id="HV_App.I,42B.865"><seg type="pāda" n="a">tasmin yajñe tu savanaṃ</seg> <seg type="pāda" n="b">vardhate daityanirmitam</seg> //</l>

<l xml:id="HV_App.I,42B.866"><seg type="pāda" n="a">devānāṃ rudhiraṃ saṃkhye</seg> <seg type="pāda" n="b">papur ugrā diteḥ sutāḥ</seg> /</l>

<l xml:id="HV_App.I,42B.867"><seg type="pāda" n="a">nardamānāḥ pramuditāḥ</seg> <seg type="pāda" n="b">somapānaṃ raṇādhvare</seg> //</l>

<l xml:id="HV_App.I,42B.868"><seg type="pāda" n="a">yadā balir mahādaityo</seg> <seg type="pāda" n="b">vijetā samare surān</seg> /</l>

<l xml:id="HV_App.I,42B.869"><seg type="pāda" n="a">tadā hy avabhṛthaṃ yajñe</seg> <seg type="pāda" n="b">bhaviṣyati na saṃśayaḥ</seg> //</l>

<l xml:id="HV_App.I,42B.870"><seg type="pāda" n="a">mahāsurendrapatayo</seg> <seg type="pāda" n="b">yajvāno bhūridakṣiṇāḥ</seg> /</l>

<l xml:id="HV_App.I,42B.871"><seg type="pāda" n="a">vedavanto vṛttavantaḥ</seg> <seg type="pāda" n="b">śūrāḥ sarve tanutyajaḥ</seg> //</l>

<l xml:id="HV_App.I,42B.872"><seg type="pāda" n="a">trailokyaharaṇe sṛṣṭā</seg> <seg type="pāda" n="b">yuddhayajñāya dīkṣitāḥ</seg> /</l>

<l xml:id="HV_App.I,42B.873"><seg type="pāda" n="a">baddhakṛṣṇājināḥ sarve</seg> <seg type="pāda" n="b">vratino muñjadhāriṇaḥ</seg> /</l>

<note>k: T1 2 G1.3-5 M2.4 ins. after line 873 :k</note>
<note>k: D6 after line 874:k</note>
<l xml:id="**HV_App.I,42B.873**42:1"><seg type="pāda" n="a">svaṃ svaṃ karma yathāśaktyā</seg> <seg type="pāda" n="b">yuddhakarma pravartate</seg> //</l>

<l xml:id="**HV_App.I,42B.873**42:2"><seg type="pāda" n="a">evaṃ samabhavad bhīmo</seg> <seg type="pāda" n="b">yuddhayajño mahātmanām</seg> /</l>

<l xml:id="**HV_App.I,42B.873**42:3"><seg type="pāda" n="a">śaktyṛṣṭiparaśuprāsair</seg> <seg type="pāda" n="b">nighnatām itaretaram</seg> //</l>

<note>k: For line 1, D6 subst. :k</note>
<l xml:id="**HV_App.I,42B.873**42A:1"><seg type="pāda" n="a">svaṃ svaṃ tathā yathā cakrur</seg> <seg type="pāda" n="b">yuddhakarma viśāradāḥ</seg> /</l>

<l xml:id="HV_App.I,42B.874"><seg type="pāda" n="a">ekaniścayakāryāś ca</seg> <seg type="pāda" n="b">trailokyajayakāṅkṣiṇaḥ</seg> //</l>

<l xml:id="HV_App.I,42B.875"><seg type="pāda" n="a">suradānavasainyānāṃ</seg> <seg type="pāda" n="b">śabdaḥ samabhavan mahān</seg> /</l>

<l xml:id="HV_App.I,42B.876"><seg type="pāda" n="a">nānāyudhanihastānāṃ</seg> <seg type="pāda" n="b">tvaritānāṃ pradhāvatām</seg> //</l>

<l xml:id="HV_App.I,42B.877"><seg type="pāda" n="a">kṣveḍitotkruṣṭaninadair</seg> <seg type="pāda" n="b">gajabṛṃhitanisvanaiḥ</seg> /</l>

<l xml:id="HV_App.I,42B.878"><seg type="pāda" n="a">rathanemisvanair ghorais</seg> <seg type="pāda" n="b">tumulaḥ sarvato 'bhavat</seg> /</l>

<note>k: CE rathanebhi-- :k</note>
<l xml:id="HV_App.I,42B.879"><seg type="pāda" n="a">śaṅkhadundubhinirghoṣair</seg> <seg type="pāda" n="b">hayaheṣitanisvanaiḥ</seg> //</l>

<l xml:id="HV_App.I,42B.880"><seg type="pāda" n="a">hayānāṃ heṣamāṇānāṃ</seg> <seg type="pāda" n="b">dānavānāṃ ca garjatām</seg> /</l>

<l xml:id="HV_App.I,42B.881"><seg type="pāda" n="a">kṣveḍitotkruṣṭaninadaiḥ</seg> <seg type="pāda" n="b">pāṇipādaravais tathā</seg> //</l>

<l xml:id="HV_App.I,42B.882"><seg type="pāda" n="a">dānavānāṃ pareṣāṃ ca</seg> <seg type="pāda" n="b">śastravanti mahānti ca</seg> /</l>

<note>k: After 882a T1.2 G1.3-5 M2.4 ins. :k</note>
<l xml:id="**HV_App.I,42B.882**43:2">bhidyatīva nabhasthalam |</l>
<l xml:id="**HV_App.I,42B.882**43:3">daityānāṃ ca surāṇāṃ ca @</l>
<l xml:id="HV_App.I,42B.883"><seg type="pāda" n="a">samare bhīmakarmāṇi</seg> <seg type="pāda" n="b">sainyāni pracakāśire</seg> //</l>

<l xml:id="HV_App.I,42B.884"><seg type="pāda" n="a">tato nāgā rathāś caiva</seg> <seg type="pāda" n="b">jāmbūnadavibhūṣitāḥ</seg> /</l>

<l xml:id="HV_App.I,42B.885"><seg type="pāda" n="a">bhrājamānā hy adṛśyanta</seg> <seg type="pāda" n="b">meghā iva savidyutaḥ</seg> //</l>

<l xml:id="HV_App.I,42B.886"><seg type="pāda" n="a">ṛṣṭikhaḍgagadās tīkṣṇāḥ</seg> <seg type="pāda" n="b">śūlaśaktiparaśvadhāḥ</seg> /</l>

<l xml:id="HV_App.I,42B.887"><seg type="pāda" n="a">cāru bibhrājire tatra</seg> <seg type="pāda" n="b">sveṣv anīkeṣu bhāgaśaḥ</seg> //</l>

<l xml:id="HV_App.I,42B.888"><seg type="pāda" n="a">rathā bahuvidhākārāḥ</seg> <seg type="pāda" n="b">śataśo 'tha sahasraśaḥ</seg> /</l>

<l xml:id="HV_App.I,42B.889"><seg type="pāda" n="a">hemasaṃchannaśikharā</seg> <seg type="pāda" n="b">jvalanta iva pāvakāḥ</seg> //</l>

<l xml:id="HV_App.I,42B.890"><seg type="pāda" n="a">dānavānāṃ surāṇāṃ ca</seg> <seg type="pāda" n="b">samālokyanta sainikāḥ</seg> /</l>

<l xml:id="HV_App.I,42B.891"><seg type="pāda" n="a">kāṇcanaiḥ kavacaiḥ sarve</seg> <seg type="pāda" n="b">jvalitārkasamaprabhaiḥ</seg> //</l>

<l xml:id="HV_App.I,42B.892"><seg type="pāda" n="a">saṃnaddhāḥ samadṛśyanta</seg> <seg type="pāda" n="b">jyotīṃṣi gagane yathā</seg> /</l>

<l xml:id="HV_App.I,42B.893"><seg type="pāda" n="a">udyatair āyudhaiś citrais</seg> <seg type="pāda" n="b">talabaddhāḥ patākinaḥ</seg> /</l>

<l xml:id="HV_App.I,42B.894"><seg type="pāda" n="a">ṛṣabhākṣāḥ suragaṇāś</seg> <seg type="pāda" n="b">camūmukhagatā babhuḥ</seg> //</l>

<l xml:id="HV_App.I,42B.895"><seg type="pāda" n="a">nānāvarṇāḥ patākāś ca</seg> <seg type="pāda" n="b">dhvajamālāś ca saṃyuge</seg> /</l>

<l xml:id="HV_App.I,42B.896"><seg type="pāda" n="a">yudhyatāṃ raṇaśauṇḍānām</seg> <seg type="pāda" n="b">īrayām āsa mārutaḥ</seg> //</l>

<l xml:id="HV_App.I,42B.897"><seg type="pāda" n="a">dhvajālaṃkāravastrāṇi</seg> <seg type="pāda" n="b">varmāṇi kavacāni ca</seg> /</l>

<l xml:id="HV_App.I,42B.898"><seg type="pāda" n="a">raśmibhir bhāsayām āsa</seg> <seg type="pāda" n="b">raśmivarṇāni raśmimān</seg> //</l>

<l xml:id="HV_App.I,42B.899"><seg type="pāda" n="a">ubhābhyām aprameyābhyāṃ</seg> <seg type="pāda" n="b">balābhyāṃ pādacāriṇām</seg> /</l>

<l xml:id="HV_App.I,42B.900"><seg type="pāda" n="a">rajaḥ pracchādayām āsa</seg> <seg type="pāda" n="b">patrorṇāḥ pāṇḍurā diśaḥ</seg> //</l>

<l xml:id="HV_App.I,42B.901"><seg type="pāda" n="a">divyāyudhadharāḥ sarve</seg> <seg type="pāda" n="b">dīptāyudhaparicchadāḥ</seg> /</l>

<note>k: after 901a, K3 ins. :k</note>
<l xml:id="**HV_App.I,42B.901**44:1">te tadā devadānavāḥ |</l>
<l xml:id="**HV_App.I,42B.901**44:2">yuddhaṃ pracakrire ramyaṃ @</l>
<l xml:id="HV_App.I,42B.902"><seg type="pāda" n="a">pratitastambhire 'nyonyam</seg> <seg type="pāda" n="b">anīkaṃ pratyanīkataḥ</seg> //</l>

<l xml:id="HV_App.I,42B.903"><seg type="pāda" n="a">girikūṭocchrayāḥ sarve</seg> <seg type="pāda" n="b">tadā te devadānavāḥ</seg> /</l>

<l xml:id="HV_App.I,42B.904"><seg type="pāda" n="a">anyonyam abhinighnanto</seg> <seg type="pāda" n="b">raṇasthāś citrayodhinaḥ</seg> /</l>

<l xml:id="HV_App.I,42B.905"><seg type="pāda" n="a">bāṇaiḥ surucirais tīkṣṇaiḥ</seg> <seg type="pāda" n="b">patravājair durāsadaiḥ</seg> //</l>

<l xml:id="HV_App.I,42B.906"><seg type="pāda" n="a">mudgarair musalaiḥ śūlair</seg> <seg type="pāda" n="b">ayastuṇḍair ulūkhalaiḥ</seg> /</l>

<l xml:id="HV_App.I,42B.907"><seg type="pāda" n="a">vajrair aśanikalpaiś ca</seg> <seg type="pāda" n="b">khaḍgavṛkṣādibhis tathā</seg> //</l>

<note>k: T1 G3-5 M2.4 ins. :k</note>
<l xml:id="**HV_App.I,42B.907**45:1"><seg type="pāda" n="a">evaṃ tad abhavad yuddhaṃ</seg> <seg type="pāda" n="b">meruparvatamūrdhani</seg> /</l>

<note>k: CE +mūrghani :k</note>
<l xml:id="**HV_App.I,42B.907**45:2"><seg type="pāda" n="a">suradānavasainyānāṃ</seg> <seg type="pāda" n="b">ghoraṃ kṣayakaraṃ mahat</seg> //</l>

<l xml:id="HV_App.I,42B.908"><seg type="pāda" n="a">tathā pravartite teṣāṃ</seg> <seg type="pāda" n="b">vimarde 'dbhutavikrame</seg> /</l>

<l xml:id="HV_App.I,42B.909"><seg type="pāda" n="a">sāvitrasya vadhaṃ prepsur</seg> <seg type="pāda" n="b">bāṇo jagrāha kārmukam</seg> //</l>

<l xml:id="HV_App.I,42B.910"><seg type="pāda" n="a">śarajālena divyena</seg> <seg type="pāda" n="b">chādayānaḥ surottamam</seg> /</l>

<l xml:id="HV_App.I,42B.911"><seg type="pāda" n="a">mantrair huta ivārciṣmān</seg> <seg type="pāda" n="b">sa prajajvāla tejasā</seg> //</l>

<l xml:id="HV_App.I,42B.912"><seg type="pāda" n="a">sāgarābhyāṃ mahāsenāṃ</seg> <seg type="pāda" n="b">devānāṃ daityapuṃgavaḥ</seg> /</l>

<l xml:id="HV_App.I,42B.913"><seg type="pāda" n="a">saṃśoṣayati bāṇaughair</seg> <seg type="pāda" n="b">arkāṃśubhir ivārṇavam</seg> //</l>

<l xml:id="HV_App.I,42B.914"><seg type="pāda" n="a">mārutaḥ sa mahāvegaḥ</seg> <seg type="pāda" n="b">sāvitraḥ śaktim uttamām</seg> /</l>

<l xml:id="HV_App.I,42B.915"><seg type="pāda" n="a">cikṣepa baliputrāya</seg> <seg type="pāda" n="b">śakro 'śanim ivādraye</seg> //</l>

<l xml:id="HV_App.I,42B.916"><seg type="pāda" n="a">āpatantī ca sā śaktir</seg> <seg type="pāda" n="b">maholkā jvalitā iva</seg> /</l>

<l xml:id="HV_App.I,42B.917"><seg type="pāda" n="a">dvidhā chinnā kṣurapreṇa</seg> <seg type="pāda" n="b">bāṇenādbhutakarmaṇā</seg> //</l>

<l xml:id="HV_App.I,42B.918"><seg type="pāda" n="a">hatāyām atha śaktyāṃ tu</seg> <seg type="pāda" n="b">sāvitro devasattamaḥ</seg> /</l>

<l xml:id="HV_App.I,42B.919"><seg type="pāda" n="a">viśvakarmakṛtaṃ divyaṃ</seg> <seg type="pāda" n="b">sutīkṣṇaṃ dānavārdanam</seg> //</l>

<l xml:id="HV_App.I,42B.920"><seg type="pāda" n="a">supītadhāraṃ vipulaṃ</seg> <seg type="pāda" n="b">vimalaṃ candravarcasam</seg> /</l>

<l xml:id="HV_App.I,42B.921"><seg type="pāda" n="a">agṛhṇān niśitaṃ khaḍgam</seg> <seg type="pāda" n="b">āśīviṣam ivoragam</seg> //</l>

<l xml:id="HV_App.I,42B.922"><seg type="pāda" n="a">taṃ gṛhītvā raṇamukhe</seg> <seg type="pāda" n="b">prajvalantaṃ mahāprabham</seg> /</l>

<l xml:id="HV_App.I,42B.923"><seg type="pāda" n="a">bāṇābhyāśe mahātejāḥ</seg> <seg type="pāda" n="b">khaḍgapāṇir avasthitaḥ</seg> //</l>

<l xml:id="HV_App.I,42B.924"><seg type="pāda" n="a">sa taṃ sthitam athālakṣya</seg> <seg type="pāda" n="b">sāvitraṃ balinandanaḥ</seg> /</l>

<l xml:id="HV_App.I,42B.925"><seg type="pāda" n="a">lohitākṣaṃ mahākāyaṃ</seg> <seg type="pāda" n="b">cikṣepa ca nanāda ca</seg> //</l>

<l xml:id="HV_App.I,42B.926"><seg type="pāda" n="a">tato 'rkakiraṇākārān</seg> <seg type="pāda" n="b">aśanipratimāñ śitān</seg> /</l>

<l xml:id="HV_App.I,42B.927"><seg type="pāda" n="a">saṃdadhe cāśu bāṇaughān</seg> <seg type="pāda" n="b">āśīviṣasamān balī</seg> //</l>

<l xml:id="HV_App.I,42B.928"><seg type="pāda" n="a">rukmapuṅkhān pradīptāgrān</seg> <seg type="pāda" n="b">ugravegān alaṃkṛtān</seg> /</l>

<l xml:id="HV_App.I,42B.929"><seg type="pāda" n="a">ākarṇapūrṇāṃś cikṣepa</seg> <seg type="pāda" n="b">śarān ugrān samantataḥ</seg> //</l>

<l xml:id="HV_App.I,42B.930"><seg type="pāda" n="a">dṛḍhacāpapramuktās te</seg> <seg type="pāda" n="b">śarā vaiśvānaraprabhāḥ</seg> /</l>

<l xml:id="HV_App.I,42B.931"><seg type="pāda" n="a">sāvitraṃ chādayām āsuḥ</seg> <seg type="pāda" n="b">kailāsam iva toyadāḥ</seg> //</l>

<l xml:id="HV_App.I,42B.932"><seg type="pāda" n="a">saṃchādyamānaḥ śastraughair</seg> <seg type="pāda" n="b">bāṇena balisūnunā</seg> /</l>

<l xml:id="HV_App.I,42B.933"><seg type="pāda" n="a">parāṅmukhaḥ suravaraḥ</seg> <seg type="pāda" n="b">prayātaḥ sarathadhvajaḥ</seg> //</l>

<l xml:id="HV_App.I,42B.934"><seg type="pāda" n="a">parājitya ca sāvitraṃ</seg> <seg type="pāda" n="b">bāṇaḥ paramaharṣitaḥ</seg> /</l>

<l xml:id="HV_App.I,42B.935"><seg type="pāda" n="a">pragṛhya kārmukaṃ ghoraṃ</seg> <seg type="pāda" n="b">gataḥ śakrarathaṃ prati</seg> //</l>

<l xml:id="HV_App.I,42B.936"><seg type="pāda" n="a">balaś cāpy asuraśreṣṭhaḥ</seg> <seg type="pāda" n="b">pragṛhya mahatīṃ gadām</seg> /</l>

<l xml:id="HV_App.I,42B.937"><seg type="pāda" n="a">dhruvāya vasave mūrdhni</seg> <seg type="pāda" n="b">raudrāṃ cikṣepa dānavaḥ</seg> //</l>

<l xml:id="HV_App.I,42B.938"><seg type="pāda" n="a">tasya nirmathito deho</seg> <seg type="pāda" n="b">hemacitraṃ ca varma vai</seg> /</l>

<l xml:id="HV_App.I,42B.939"><seg type="pāda" n="a">gadāvegena bhīmena</seg> <seg type="pāda" n="b">dhruvasya samare tadā</seg> //</l>

<l xml:id="HV_App.I,42B.940"><seg type="pāda" n="a">śeṣaś ca vasavaḥ sarve</seg> <seg type="pāda" n="b">divyāstrair ghoradarśanaiḥ</seg> /</l>

<l xml:id="HV_App.I,42B.941"><seg type="pāda" n="a">prācchādayan raṇe daityam</seg> <seg type="pāda" n="b">ādityam iva toyadāḥ</seg> //</l>

<l xml:id="HV_App.I,42B.942"><seg type="pāda" n="a">tataḥ so 'marṣito bāṇair</seg> <seg type="pāda" n="b">balo dānavasattamaḥ</seg> /</l>

<l xml:id="HV_App.I,42B.943"><seg type="pāda" n="a">avātarad rathāt tasmād</seg> <seg type="pāda" n="b">gadām udyamya vegavān</seg> //</l>

<note>k: T2 G1.3-5 M2.4 ins. :k</note>
<l xml:id="**HV_App.I,42B.943**46:1"><seg type="pāda" n="a">sarvāyasamayīṃ divyāṃ</seg> <seg type="pāda" n="b">hemacitrāṃ gadottamām</seg> /</l>

<l xml:id="HV_App.I,42B.944"><seg type="pāda" n="a">pātayām āsa śatrūṇāṃ</seg> <seg type="pāda" n="b">samāvidhya mahāsuraḥ</seg> /</l>

<note>k: For line 944, B1.3 Ds D6 subst. :k</note>
<l xml:id="**HV_App.I,42B.944**47:1"><seg type="pāda" n="a">śiraḥsu pātayām āsa</seg> <seg type="pāda" n="b">śatrūṇāṃ tāṃ gadāṃ tadā</seg> /</l>

<l xml:id="HV_App.I,42B.945"><seg type="pāda" n="a">diśaḥ prādrāvayat sarvāṃs</seg> <seg type="pāda" n="b">stridaśān sā mahāgadā</seg> /</l>

<l xml:id="HV_App.I,42B.946"><seg type="pāda" n="a">indrāśanir ivendreṇa</seg> <seg type="pāda" n="b">pravṛddhāḥ sumahāsvanāḥ</seg> //</l>

<l xml:id="HV_App.I,42B.947"><seg type="pāda" n="a">tasyāḥ suvidyudghoṣāyās</seg> <seg type="pāda" n="b">tena śabdena vejitāḥ</seg> /</l>

<l xml:id="HV_App.I,42B.948"><seg type="pāda" n="a">vyadravanta paribhraṣṭā</seg> <seg type="pāda" n="b">rathebhyo rathinas tadā</seg> //</l>

<l xml:id="HV_App.I,42B.949"><seg type="pāda" n="a">tadudīrṇaṃ rathānīkaṃ</seg> <seg type="pāda" n="b">sūryābhaṃ meghanisvanam</seg> /</l>

<l xml:id="HV_App.I,42B.950"><seg type="pāda" n="a">devānāṃ śaradhārābhiḥ</seg> <seg type="pāda" n="b">samantād abhyavarṣata</seg> /</l>

<l xml:id="HV_App.I,42B.951"><seg type="pāda" n="a">kṣuraprair viśikhair bhallair</seg> <seg type="pāda" n="b">vatsadantaiḥ śilīmukhaiḥ</seg> //</l>

<l xml:id="HV_App.I,42B.952"><seg type="pāda" n="a">muhur muhur mahātejāḥ</seg> <seg type="pāda" n="b">pratyavidhyan mahāsuraḥ</seg> /</l>

<l xml:id="HV_App.I,42B.953"><seg type="pāda" n="a">balas tu sa gadāpāṇir</seg> <seg type="pāda" n="b">vyāditāsya ivāntakaḥ</seg> //</l>

<l xml:id="HV_App.I,42B.954"><seg type="pāda" n="a">taḍidguṇārkasadṛśo</seg> <seg type="pāda" n="b">vaiśvānara ivāparaḥ</seg> /</l>

<l xml:id="HV_App.I,42B.955"><seg type="pāda" n="a">pibann iva śaraughāṃs tān</seg> <seg type="pāda" n="b">devacāpasamutthitān</seg> //</l>

<l xml:id="HV_App.I,42B.956"><seg type="pāda" n="a">abhyadravata daityendro</seg> <seg type="pāda" n="b">mahārṇava ivāparaḥ</seg> /</l>

<l xml:id="HV_App.I,42B.957"><seg type="pāda" n="a">avasphūrjan diśaḥ sarvāḥ</seg> <seg type="pāda" n="b">svena vīryeṇa dānavaḥ</seg> //</l>

<l xml:id="HV_App.I,42B.958"><seg type="pāda" n="a">arujaṃs tridaśān daityaḥ</seg> <seg type="pāda" n="b">sindhuvegho nagān iva</seg> /</l>

<l xml:id="HV_App.I,42B.959"><seg type="pāda" n="a">samṛddhas tarasā devān</seg> <seg type="pāda" n="b">vāyur vṛkṣān ivaujasā</seg> /</l>

<l xml:id="HV_App.I,42B.960"><seg type="pāda" n="a">śamayaṃś ca maheṣvāsāṇ</seg> <seg type="pāda" n="b">vasubhyāṃ samasajjata</seg> //</l>

<l xml:id="HV_App.I,42B.961"><seg type="pāda" n="a">āpaś caivānilaś caiva</seg> <seg type="pāda" n="b">vavarṣatur ariṃdamau</seg> /</l>

<l xml:id="HV_App.I,42B.962"><seg type="pāda" n="a">śaravarṣāṇi dīptāni</seg> <seg type="pāda" n="b">meghāv iva paraṃtapau</seg> /</l>

<l xml:id="HV_App.I,42B.963"><seg type="pāda" n="a">kṣiptāṃs tān viśikhān dīptān</seg> <seg type="pāda" n="b">antarikṣe sa cicchide</seg> //</l>

<note>k: For line 963, G4 subst. :k</note>
<l xml:id="**HV_App.I,42B.963**48:1"><seg type="pāda" n="a">prāsādān vividhān dīptān</seg> <seg type="pāda" n="b">antarikṣe ca cicchiduḥ</seg> /</l>

<l xml:id="HV_App.I,42B.964"><seg type="pāda" n="a">amṛṣyamāṇas tat karma</seg> <seg type="pāda" n="b">dhruvas tam abhidudruve</seg> /</l>

<l xml:id="HV_App.I,42B.965"><seg type="pāda" n="a">tau pṛthak śaravarṣābhyām</seg> <seg type="pāda" n="b">anyonyam abhijaghnatuḥ</seg> //</l>

<l xml:id="HV_App.I,42B.966"><seg type="pāda" n="a">uttamābhijanau śūrau</seg> <seg type="pāda" n="b">devadaityayaśaskarau</seg> /</l>

<l xml:id="HV_App.I,42B.967"><seg type="pāda" n="a">tau nakhair iva śārdūlau</seg> <seg type="pāda" n="b">dantair iva mahādvipau</seg> /</l>

<l xml:id="HV_App.I,42B.968"><seg type="pāda" n="a">rathaśaktibhir anyonyaṃ</seg> <seg type="pāda" n="b">viśikhaiś cābhyakṛntatām</seg> //</l>

<l xml:id="HV_App.I,42B.969"><seg type="pāda" n="a">nirbhindantau ca gātrāṇi</seg> <seg type="pāda" n="b">vilikhantau ca sāyakaiḥ</seg> /</l>

<l xml:id="HV_App.I,42B.970"><seg type="pāda" n="a">stambhayantau ca balinau</seg> <seg type="pāda" n="b">pratudantau sthitau raṇe</seg> /</l>

<l xml:id="HV_App.I,42B.971"><seg type="pāda" n="a">carantau vividhān mārgān</seg> <seg type="pāda" n="b">maṇḍalāni ca bhāgaśaḥ</seg> //</l>

<l xml:id="HV_App.I,42B.972"><seg type="pāda" n="a">mudgarair jaghnatuḥ kruddhāv</seg> <seg type="pāda" n="b">anyonyam abhimāninau</seg> /</l>

<l xml:id="HV_App.I,42B.973"><seg type="pāda" n="a">asibhyāṃ carmaṇī divye</seg> <seg type="pāda" n="b">vipule ca śarāsane</seg> /</l>

<l xml:id="HV_App.I,42B.974"><seg type="pāda" n="a">nikṛtyācalasaṃkāśau</seg> <seg type="pāda" n="b">bāhuyuddhaṃ pracakratuḥ</seg> //</l>

<l xml:id="HV_App.I,42B.975"><seg type="pāda" n="a">byūḍhoraskau dīrghabhujau</seg> <seg type="pāda" n="b">niyuddhakuśalāv ubhau</seg> /</l>

<l xml:id="HV_App.I,42B.976"><seg type="pāda" n="a">bāhubhiḥ samasajjetām</seg> <seg type="pāda" n="b">āyasaiḥ parighair iva</seg> //</l>

<l xml:id="HV_App.I,42B.977"><seg type="pāda" n="a">tayor āsīd bhujāghāta+</seg> <seg type="pāda" n="b">nigrahaḥ pragrahas tathā</seg> /</l>

<l xml:id="HV_App.I,42B.978"><seg type="pāda" n="a">atīva bhīmaḥ saṃhrādo</seg> <seg type="pāda" n="b">vajraparvatayor iva</seg> //</l>

<l xml:id="HV_App.I,42B.979"><seg type="pāda" n="a">dvipāv iva viṣāṇāgraiḥ</seg> <seg type="pāda" n="b">śṛṅgair iva mahāvṛṣau</seg> /</l>

<l xml:id="HV_App.I,42B.980"><seg type="pāda" n="a">anyonyam abhisaṃrabdhau</seg> <seg type="pāda" n="b">muhūrtaṃ paryakarṣatām</seg> //</l>

<l xml:id="HV_App.I,42B.981"><seg type="pāda" n="a">tataḥ parājito devo</seg> <seg type="pāda" n="b">balakena tadā dhruvaḥ</seg> /</l>

<l xml:id="HV_App.I,42B.982"><seg type="pāda" n="a">rathaṃ tyaktvā bhayāt tasya</seg> <seg type="pāda" n="b">pranaṣṭaḥ prāṅmukho vasuḥ</seg> //</l>

<l xml:id="HV_App.I,42B.983"><seg type="pāda" n="a">punar eva ca tatrāsīn</seg> <seg type="pāda" n="b">mahad yuddhaṃ sudāruṇam</seg> /</l>

<l xml:id="HV_App.I,42B.984"><seg type="pāda" n="a">kruddhasya namuceś caiva</seg> <seg type="pāda" n="b">dharasya ca mahātmanaḥ</seg> //</l>

<l xml:id="HV_App.I,42B.985"><seg type="pāda" n="a">saṃrabdhau ca mahābāhū</seg> <seg type="pāda" n="b">maheṣvāsāv ariṃdamau</seg> /</l>

<l xml:id="HV_App.I,42B.986"><seg type="pāda" n="a">parasparam udīkṣetāṃ</seg> <seg type="pāda" n="b">dahantāv iva locanaiḥ</seg> //</l>

<l xml:id="HV_App.I,42B.987"><seg type="pāda" n="a">visphārya ca mahac cāpaṃ</seg> <seg type="pāda" n="b">hemapṛṣṭhaṃ dūrāsadam</seg> /</l>

<l xml:id="HV_App.I,42B.988"><seg type="pāda" n="a">saṃrambhāt sa vasuśreṣṭhas</seg> <seg type="pāda" n="b">tyaktvā prāṇān ayudhyata</seg> //</l>

<l xml:id="HV_App.I,42B.989"><seg type="pāda" n="a">sa sāyakamayair jālair</seg> <seg type="pāda" n="b">vṛto daityarathaṃ prati</seg> /</l>

<l xml:id="HV_App.I,42B.990"><seg type="pāda" n="a">bhānumadbhiḥ śilādhautair</seg> <seg type="pāda" n="b">bhānoḥ pracchādayat prabhām</seg> //</l>

<l xml:id="HV_App.I,42B.991"><seg type="pāda" n="a">tataḥ prahasya namucir</seg> <seg type="pāda" n="b">dharasya ca śilāśitān</seg> /</l>

<l xml:id="HV_App.I,42B.992"><seg type="pāda" n="a">asṛjat sāyakān dīptān</seg> <seg type="pāda" n="b">bhīmavegān durāsadān</seg> //</l>

<l xml:id="HV_App.I,42B.993"><seg type="pāda" n="a">mahātejā mahābāhur</seg> <seg type="pāda" n="b">mahāvego mahārathaḥ</seg> /</l>

<l xml:id="HV_App.I,42B.994"><seg type="pāda" n="a">vivyādhātiratho daityo</seg> <seg type="pāda" n="b">navabhir niśitaiḥ śaraiḥ</seg> //</l>

<l xml:id="HV_App.I,42B.995"><seg type="pāda" n="a">sa totrair iva mātaṅgo</seg> <seg type="pāda" n="b">dāryamāṇaḥ patatribhiḥ</seg> /</l>

<l xml:id="HV_App.I,42B.996"><seg type="pāda" n="a">abhyadhāvata saṃkruddho</seg> <seg type="pāda" n="b">namuciṃ vasusattamaḥ</seg> //</l>

<l xml:id="HV_App.I,42B.997"><seg type="pāda" n="a">tam āpatantaṃ vegena</seg> <seg type="pāda" n="b">saṃrambhān namucī raṇe</seg> /</l>

<l xml:id="HV_App.I,42B.998"><seg type="pāda" n="a">daityaḥ pratyasarad devaṃ</seg> <seg type="pāda" n="b">matto mattam iva dvipam</seg> //</l>

<l xml:id="HV_App.I,42B.999"><seg type="pāda" n="a">tataḥ prādhmāpayac chaṅkhaṃ</seg> <seg type="pāda" n="b">bherīśatanināditam</seg> /</l>

<l xml:id="HV_App.I,42B.1000"><seg type="pāda" n="a">vikṣobhya tad balaṃ harṣād</seg> <seg type="pāda" n="b">uddhūtārṇavasaprabham</seg> //</l>

<l xml:id="HV_App.I,42B.1001"><seg type="pāda" n="a">aśvān ṛkṣasavarṇābhān</seg> <seg type="pāda" n="b">haṃsavarṇaiḥ suvājibhiḥ</seg> /</l>

<l xml:id="HV_App.I,42B.1002"><seg type="pāda" n="a">bhiśrayan samare daityo</seg> <seg type="pāda" n="b">vasuṃ prācchādayac charaiḥ</seg> //</l>

<l xml:id="HV_App.I,42B.1003"><seg type="pāda" n="a">samāśliṣṭāv athānyonyaṃ</seg> <seg type="pāda" n="b">vasudānavayo rathau</seg> /</l>

<l xml:id="HV_App.I,42B.1004"><seg type="pāda" n="a">dṛṣṭvā prākampata muhus</seg> <seg type="pāda" n="b">tridaśānāṃ mahad balam</seg> //</l>

<l xml:id="HV_App.I,42B.1005"><seg type="pāda" n="a">krodhasaṃraktatāmrākṣau</seg> <seg type="pāda" n="b">prekṣamāṇau muhur muhuḥ</seg> //</l>

<l xml:id="HV_App.I,42B.1006"><seg type="pāda" n="a">garjantāv iva śārdūlau</seg> <seg type="pāda" n="b">prabhinnāv iva vāraṇau</seg> //</l>

<l xml:id="HV_App.I,42B.1007"><seg type="pāda" n="a">mahāmeghopamaṃ raudram</seg> <seg type="pāda" n="b">āsīd āyodhanaṃ tayoḥ</seg> /</l>

<l xml:id="HV_App.I,42B.1008"><seg type="pāda" n="a">rathāśvanarasaṃbādhaṃ</seg> <seg type="pāda" n="b">mattavāraṇasaṃkulam</seg> //</l>

<l xml:id="HV_App.I,42B.1009"><seg type="pāda" n="a">samājam iva taṃ dṛṣṭvā</seg> <seg type="pāda" n="b">prekṣamānau mahārathau</seg> /</l>

<l xml:id="HV_App.I,42B.1010"><seg type="pāda" n="a">āśaṃsante jayaṃ tābhyāṃ</seg> <seg type="pāda" n="b">yodhās te gaṇaśaḥ sthitāḥ</seg> //</l>

<note>k: T1 G3.5 ins. :k</note>
<l xml:id="**HV_App.I,42B.1010**49:1"><seg type="pāda" n="a">parasparaṃ prārthayantaḥ</seg> <seg type="pāda" n="b">parasparasamāśrayāḥ</seg> /</l>

<l xml:id="HV_App.I,42B.1011"><seg type="pāda" n="a">tayoḥ praikṣanta samaraṃ</seg> <seg type="pāda" n="b">saṃnikṛṣṭaṃ mahāstrayoḥ</seg> /</l>

<l xml:id="HV_App.I,42B.1012"><seg type="pāda" n="a">siddhagandharvamunayo</seg> <seg type="pāda" n="b">devadānavayos tadā</seg> //</l>

<note>k: For line 1012, Ñ1 subst. :k</note>
<l xml:id="**HV_App.I,42B.1012**50:1"><seg type="pāda" n="a">siddhacāraṇagandharva+</seg> <seg type="pāda" n="b">munayo dānavās tathā</seg> /</l>

<l xml:id="HV_App.I,42B.1013"><seg type="pāda" n="a">tau chādayantāv anyonyaṃ</seg> <seg type="pāda" n="b">samare niśitaiḥ śaraiḥ</seg> /</l>

<l xml:id="HV_App.I,42B.1014"><seg type="pāda" n="a">śarajālāvṛtaṃ vyoma</seg> <seg type="pāda" n="b">cakratus tau mahābalau</seg> //</l>

<l xml:id="HV_App.I,42B.1015"><seg type="pāda" n="a">tāv anyonyaṃ jighāṃsantau</seg> <seg type="pāda" n="b">śarais tīkṣnair mahārathau</seg> //</l>

<note>k: For line 1015, T2 G1 M2.4 subst. :k</note>
<l xml:id="**HV_App.I,42B.1015**51:1"><seg type="pāda" n="a">āsādayetām anyonyaṃ</seg> <seg type="pāda" n="b">tau raṇe niśitaiḥ śaraiḥ</seg> //</l>

<l xml:id="HV_App.I,42B.1016"><seg type="pāda" n="a">prekṣaṇiyatarāv āstāṃ</seg> <seg type="pāda" n="b">vṛṣṭimantāv ivāmbudau</seg> //</l>

<l xml:id="HV_App.I,42B.1017"><seg type="pāda" n="a">suvarṇavikṛtān bāṇān</seg> <seg type="pāda" n="b">pramuñcantāv ariṃdamau</seg> /</l>

<l xml:id="HV_App.I,42B.1018"><seg type="pāda" n="a">bhāskarābhaṃ tadākāśam</seg> <seg type="pāda" n="b">ulkābhir iva cakratuḥ</seg> //</l>

<l xml:id="HV_App.I,42B.1019"><seg type="pāda" n="a">tayoḥ śarāḥ prakāśante</seg> <seg type="pāda" n="b">devadānavayos tadā</seg> /</l>

<l xml:id="HV_App.I,42B.1020"><seg type="pāda" n="a">paṅktyaḥ śaradi mattānāṃ</seg> <seg type="pāda" n="b">sārasānām ivāmbare</seg> //</l>

<l xml:id="HV_App.I,42B.1021"><seg type="pāda" n="a">tridaśāśvagajānāṃ hi</seg> <seg type="pāda" n="b">śarīrair gatajīvitaiḥ</seg> /</l>

<l xml:id="HV_App.I,42B.1022"><seg type="pāda" n="a">kṣaṇena saṃvṛtā bhūmir</seg> <seg type="pāda" n="b">meghair iva nabhastalam</seg> //</l>

<l xml:id="HV_App.I,42B.1023"><seg type="pāda" n="a">tataḥ sudhāraṃ jvalitaṃ</seg> <seg type="pāda" n="b">sūryamaṇḍalasaṃnibham</seg> /</l>

<l xml:id="HV_App.I,42B.1024"><seg type="pāda" n="a">dharāya vasave muktaṃ</seg> <seg type="pāda" n="b">cakraṃ namucinā raṇe</seg> //</l>

<l xml:id="HV_App.I,42B.1025"><seg type="pāda" n="a">patatā tena cakreṇa</seg> <seg type="pāda" n="b">dharasya syandanottamaḥ</seg> //</l>

<l xml:id="HV_App.I,42B.1026"><seg type="pāda" n="a">sadhvajaḥ sapatākaś ca</seg> <seg type="pāda" n="b">dagdho 'rkakiraṇaprabhaḥ</seg> //</l>

<l xml:id="HV_App.I,42B.1027"><seg type="pāda" n="a">sa tyaktvā syandanaṃ</seg> <seg type="pāda" n="b">devaḥ pradīptaṃ cakratejasā</seg> /</l>

<l xml:id="HV_App.I,42B.1028"><seg type="pāda" n="a">bhayāt tasyāsurendrasya</seg> <seg type="pāda" n="b">gataḥ svagṛham uttamam</seg> //</l>

<l xml:id="HV_App.I,42B.1029"><seg type="pāda" n="a">parājitya suraṃ daityo</seg> <seg type="pāda" n="b">namucir baladarpitaḥ</seg> /</l>

<l xml:id="HV_App.I,42B.1030"><seg type="pāda" n="a">prayātaḥ svena sainyena</seg> <seg type="pāda" n="b">bhūyaḥ suracamūṃ prati</seg> //</l>

<l xml:id="HV_App.I,42B.1031"><seg type="pāda" n="a">yau tau mayaś ca tvaṣṭā ca</seg> <seg type="pāda" n="b">devadaityeṣu viśrutau</seg> /</l>

<l xml:id="HV_App.I,42B.1032"><seg type="pāda" n="a">pravarau viśvakarmāṇau</seg> <seg type="pāda" n="b">māyāśataviśāradau</seg> //</l>

<l xml:id="HV_App.I,42B.1033"><seg type="pāda" n="a">ghoras tayoḥ saṃprahāraḥ</seg> <seg type="pāda" n="b">prāvartata sudāruṇaḥ</seg> /</l>

<note>k: For line 1033, B1.3 T1.2 G1.3-5 M2.4 subst. :k</note>
<l xml:id="**HV_App.I,42B.1033**52:1"><seg type="pāda" n="a">tayoḥ prāṇaharas tv āsīt</seg> <seg type="pāda" n="b">saṃprahāro mahātmanoḥ</seg> /</l>

<l xml:id="HV_App.I,42B.1034"><seg type="pāda" n="a">anyonyaspardhinos tatra</seg> <seg type="pāda" n="b">cirāt prabhṛti saṃyuge</seg> //</l>

<note>k: For line 1034, T1.2 G1.3-5 M2.4 subst. :k</note>
<l xml:id="**HV_App.I,42B.1034**53:1"><seg type="pāda" n="a">cirāt prabhṛti saṃrambhād</seg> <seg type="pāda" n="b">anyonyaspardhinau raṇe</seg> /</l>

<l xml:id="HV_App.I,42B.1035"><seg type="pāda" n="a">tvaṣṭā tu niśitair bāṇair</seg> <seg type="pāda" n="b">daityaṃ tu baladarpitam</seg> /</l>

<l xml:id="HV_App.I,42B.1036"><seg type="pāda" n="a">parākrāntaṃ parākramya</seg> <seg type="pāda" n="b">vivyādha triṃśatā śaraiḥ</seg> //</l>

<l xml:id="HV_App.I,42B.1037"><seg type="pāda" n="a">mayas tu prativivyādha</seg> <seg type="pāda" n="b">tvaṣṭāraṃ niśitaiḥ śaraiḥ</seg> /</l>

<l xml:id="HV_App.I,42B.1038"><seg type="pāda" n="a">sudhautaiḥ suprasannāgraiḥ</seg> <seg type="pāda" n="b">śātakumbhavibhūṣitaiḥ</seg> //</l>

<l xml:id="HV_App.I,42B.1039"><seg type="pāda" n="a">nanāda ditijaśreṣṭho</seg> <seg type="pāda" n="b">hatas tvaṣṭuḥ śarair mayaḥ</seg> //</l>

<l xml:id="HV_App.I,42B.1040"><seg type="pāda" n="a">saṃkruddho daityasainyasya</seg> <seg type="pāda" n="b">vicinvann iva jīvitam</seg> /</l>

<l xml:id="HV_App.I,42B.1041"><seg type="pāda" n="a">śaktiṃ kanakacitrākṣāṃ</seg> <seg type="pāda" n="b">citradaṇḍāṃ mahāprabhām</seg> /</l>

<l xml:id="HV_App.I,42B.1042"><seg type="pāda" n="a">devo gṛhītvā samare</seg> <seg type="pāda" n="b">daityendre saṃnyapātayat</seg> /</l>

<l xml:id="HV_App.I,42B.1043"><seg type="pāda" n="a">bhīmāṃ sarvāyasīṃ tvaṣṭā</seg> <seg type="pāda" n="b">puraṃdara ivāśanim</seg> //</l>

<l xml:id="HV_App.I,42B.1044"><seg type="pāda" n="a">tāṃ tvaṣṭur bhujanirmuktām</seg> <seg type="pāda" n="b">arkavaiśvānaraprabhām</seg> /</l>

<l xml:id="HV_App.I,42B.1045"><seg type="pāda" n="a">mayaś ciccheda tīkṣṇāgrais</seg> <seg type="pāda" n="b">tūrṇaṃ saptabhir āśugaiḥ</seg> //</l>

<l xml:id="HV_App.I,42B.1046"><seg type="pāda" n="a">tataḥ kṣiṇvann iva prāṇāṃs</seg> <seg type="pāda" n="b">tvaṣṭuḥ kopān mahāsuraḥ</seg> /</l>

<l xml:id="HV_App.I,42B.1047"><seg type="pāda" n="a">preṣayām āsa saṃrabdhaḥ</seg> <seg type="pāda" n="b">śarān barhiṇavāsasaḥ</seg> //</l>

<l xml:id="HV_App.I,42B.1048"><seg type="pāda" n="a">ciccheda bāṇāṃs tvaṣṭā tāñ</seg> <seg type="pāda" n="b">jvalitair nataparvabhiḥ</seg> /</l>

<l xml:id="HV_App.I,42B.1049"><seg type="pāda" n="a">daityasya sumahāvegaiḥ</seg> <seg type="pāda" n="b">suvarṇavikṛtaiḥ śaraiḥ</seg> //</l>

<l xml:id="HV_App.I,42B.1050"><seg type="pāda" n="a">tau vṛṣāv iva nardantau</seg> <seg type="pāda" n="b">balinau vāśitāntare</seg> /</l>

<l xml:id="HV_App.I,42B.1051"><seg type="pāda" n="a">śārdūlāv iva cānyonyaṃ</seg> <seg type="pāda" n="b">prasaktāv abhijaghnatuḥ</seg> //</l>

<l xml:id="HV_App.I,42B.1052"><seg type="pāda" n="a">anyonyaṃ pratividhyantāv</seg> <seg type="pāda" n="b">anyonyavadhakāṅkṣiṇau</seg> /</l>

<l xml:id="HV_App.I,42B.1053"><seg type="pāda" n="a">anyonyam abhivīkṣantau</seg> <seg type="pāda" n="b">kruddhāv āśīviṣāv iva</seg> //</l>

<l xml:id="HV_App.I,42B.1054"><seg type="pāda" n="a">mahāgajāv ivāsādya</seg> <seg type="pāda" n="b">viṣāṇāgraiḥ parasparam</seg> /</l>

<l xml:id="HV_App.I,42B.1055"><seg type="pāda" n="a">śaraiḥ pūrṇāyatotsṛṣṭair</seg> <seg type="pāda" n="b">anyonyam abhijaghnatuḥ</seg> //</l>

<l xml:id="HV_App.I,42B.1056"><seg type="pāda" n="a">tataḥ sa vipulāṃ dīptāṃ</seg> <seg type="pāda" n="b">mayo rukmāṅgadāṃ gadām</seg> /</l>

<l xml:id="HV_App.I,42B.1057"><seg type="pāda" n="a">tvaṣṭuḥ saṃprāhiṇotkruddhaḥ</seg> <seg type="pāda" n="b">sarvaprāṇaharāṃ raṇe</seg> //</l>

<l xml:id="HV_App.I,42B.1058"><seg type="pāda" n="a">tayā jaghānātirathas</seg> <seg type="pāda" n="b">tvaṣṭur uttamavājinaḥ</seg> /</l>

<l xml:id="HV_App.I,42B.1059"><seg type="pāda" n="a">gadayā dānavaḥ kruddho</seg> <seg type="pāda" n="b">vajreṇendra ivācalān</seg> //</l>

<l xml:id="HV_App.I,42B.1060"><seg type="pāda" n="a">tataḥ kruddho mahādaityaḥ</seg> <seg type="pāda" n="b">kṣurābhyāṃ tasya saṃyuge</seg> /</l>

<note>k: K Ñ1.2 V1.3 B D (D6 missing) ins. :k</note>
<l xml:id="**HV_App.I,42B.1060**54:1"><seg type="pāda" n="a">punar dvābhyāṃ śarābhyāṃ tu</seg> <seg type="pāda" n="b">niśitābhyāṃ mahāraṇe</seg> /</l>

<l xml:id="HV_App.I,42B.1061"><seg type="pāda" n="a">dhvajaṃ tvaṣṭur atha cchittvā</seg> <seg type="pāda" n="b">sūtaṃ ninye yamakṣayam</seg> //</l>

<note>k: K Ñ1.2 V B D (D6 missing) ins. :k</note>
<l xml:id="**HV_App.I,42B.1061**55:1"><seg type="pāda" n="a">mahābalān mahāvegān</seg> <seg type="pāda" n="b">sadaśvān gadayāhanat</seg> /</l>

<l xml:id="HV_App.I,42B.1062"><seg type="pāda" n="a">dṛṣṭvā tvaṣṭā hataṃ sūtaṃ</seg> <seg type="pāda" n="b">kṣurābhyāṃ vinipātitam</seg> /</l>

<l xml:id="HV_App.I,42B.1063"><seg type="pāda" n="a">hatāśvaṃ ratham utsṛjya</seg> <seg type="pāda" n="b">sūtaṃ ca patitaṃ bhuvi</seg> /</l>

<l xml:id="HV_App.I,42B.1064"><seg type="pāda" n="a">visphārayan mahācāpaṃ</seg> <seg type="pāda" n="b">sthito bhūmau mahābalaḥ</seg> //</l>

<l xml:id="HV_App.I,42B.1065"><seg type="pāda" n="a">hatāśvasūtaṃ virathaṃ</seg> <seg type="pāda" n="b">dṛṣṭvā ripum avasthitam</seg> /</l>

<l xml:id="HV_App.I,42B.1066"><seg type="pāda" n="a">jayaśriyā sevyamāno</seg> <seg type="pāda" n="b">dīpyamāna ivācalaḥ</seg> //</l>

<l xml:id="HV_App.I,42B.1067"><seg type="pāda" n="a">mayaḥ kālāntakaprakhyaś</seg> <seg type="pāda" n="b">cāpapāṇir ivāntakaḥ</seg> /</l>

<l xml:id="HV_App.I,42B.1068"><seg type="pāda" n="a">prādahad devasainyāni</seg> <seg type="pāda" n="b">dāvāgnir iva kānanam</seg> //</l>

<l xml:id="HV_App.I,42B.1069"><seg type="pāda" n="a">svaṣṭuḥ so 'kṣipatātyugrān</seg> <seg type="pāda" n="b">nārācāṃs tigmatejasaḥ</seg> /</l>

<l xml:id="HV_App.I,42B.1070"><seg type="pāda" n="a">caturdaśa śilādhautān</seg> <seg type="pāda" n="b">sāyakān vividhākṛtīn</seg> //</l>

<l xml:id="HV_App.I,42B.1071"><seg type="pāda" n="a">te papus tasya devasya</seg> <seg type="pāda" n="b">śoṇitaṃ rukmabhūṣaṇāḥ</seg> /</l>

<l xml:id="HV_App.I,42B.1072"><seg type="pāda" n="a">āśīviṣā iva kruddhā</seg> <seg type="pāda" n="b">bhujagāḥ kālacoditāḥ</seg> //</l>

<l xml:id="HV_App.I,42B.1073"><seg type="pāda" n="a">te kṣitiṃ samavartanta</seg> <seg type="pāda" n="b">śobhante rudhirokṣitāḥ</seg> /</l>

<note>k: For line 1073, T1.2 G1.3-5 M2.4 subst. :k</note>
<l xml:id="**HV_App.I,42B.1073**56:1"><seg type="pāda" n="a">te patantaḥ kṣititale</seg> <seg type="pāda" n="b">dṛśyante smāsṛgukṣitāḥ</seg> /</l>

<l xml:id="HV_App.I,42B.1074"><seg type="pāda" n="a">ardhapraviṣṭāḥ saṃrabdhā</seg> <seg type="pāda" n="b">bilānīva mahoragāḥ</seg> //</l>

<l xml:id="HV_App.I,42B.1075"><seg type="pāda" n="a">te prakāśanta nārācāḥ</seg> <seg type="pāda" n="b">praviśanto vasuṃdharām</seg> /</l>

<l xml:id="HV_App.I,42B.1076"><seg type="pāda" n="a">astaṃ gacchantam ādityaṃ</seg> <seg type="pāda" n="b">praviśanta ivāṃśavaḥ</seg> //</l>

<l xml:id="HV_App.I,42B.1077"><seg type="pāda" n="a">taṃ pratyavidhyat tvaṣṭā tu</seg> <seg type="pāda" n="b">jāmbūnadavibhūṣitaiḥ</seg> /</l>

<l xml:id="HV_App.I,42B.1078"><seg type="pāda" n="a">caturdaśabhir atyugrair</seg> <seg type="pāda" n="b">nārācair abhidārayan</seg> //</l>

<l xml:id="HV_App.I,42B.1079"><seg type="pāda" n="a">te tasya daityasya bhujaṃ</seg> <seg type="pāda" n="b">savyaṃ nirbhidya patriṇaḥ</seg> /</l>

<l xml:id="HV_App.I,42B.1080"><seg type="pāda" n="a">vidārya viviśur bhūmiṃ</seg> <seg type="pāda" n="b">bhujagā iva vegitāḥ</seg> //</l>

<l xml:id="HV_App.I,42B.1081"><seg type="pāda" n="a">mayas tribhir athānarcchat</seg> <seg type="pāda" n="b">tvaṣṭāraṃ tu patatribhiḥ</seg> /</l>

<l xml:id="HV_App.I,42B.1082"><seg type="pāda" n="a">sapatravegair vikṛtair</seg> <seg type="pāda" n="b">jvaladbhiḥ prāṇanāśanaiḥ</seg> //</l>

<note>k: For line 1082, B1.3 T1.2 G3-5 M2.4 subst. :k</note>
<l xml:id="**HV_App.I,42B.1082**57:1"><seg type="pāda" n="a">ardayām āsa daityendro</seg> <seg type="pāda" n="b">jvalitaiḥ śoṇitāśanaiḥ</seg> /</l>

<l xml:id="HV_App.I,42B.1083"><seg type="pāda" n="a">tvaṣṭātha mayanirmuktaiḥ</seg> <seg type="pāda" n="b">sāyakair arditaḥ prabhuḥ</seg> //</l>

<l xml:id="HV_App.I,42B.1084"><seg type="pāda" n="a">apayāto raṇaṃ hitvā</seg> <seg type="pāda" n="b">vrīḍayābhisamanvitaḥ</seg> //</l>

<l xml:id="HV_App.I,42B.1085"><seg type="pāda" n="a">taṃ tatra hatasūtāśvaṃ</seg> <seg type="pāda" n="b">bhujaṃgam iva nirviṣam</seg> /</l>

<l xml:id="HV_App.I,42B.1086"><seg type="pāda" n="a">tvaṣṭāraṃ virathaṃ dṛṣṭvā</seg> <seg type="pāda" n="b">muditaḥ sa tu dānavaḥ</seg> //</l>

<l xml:id="HV_App.I,42B.1087"><seg type="pāda" n="a">visphārayan suruciraṃ</seg> <seg type="pāda" n="b">cāpaṃ rukmāṅgadaṃ dṛḍham</seg> /</l>

<l xml:id="HV_App.I,42B.1088"><seg type="pāda" n="a">raṇe 'bhyatiṣṭhad daityendro</seg> <seg type="pāda" n="b">jvalann iva hutāśanaḥ</seg> //</l>

<l xml:id="HV_App.I,42B.1089"><seg type="pāda" n="a">pulomā tu balaślāghī</seg> <seg type="pāda" n="b">dṛpto dānavasattamaḥ</seg> /</l>

<l xml:id="HV_App.I,42B.1090"><seg type="pāda" n="a">raṇe śvetāśvayuktena</seg> <seg type="pāda" n="b">rathena pratyadṛśyata</seg> //</l>

<note>k: B1.3 Ds T1.2 G1.3-5 M2.4 ins. :k</note>
<l xml:id="**HV_App.I,42B.1090**58:1"><seg type="pāda" n="a">tato vai sarvabhūtānāṃ</seg> <seg type="pāda" n="b">śarīrāntaracāriṇām</seg> /</l>

<l xml:id="HV_App.I,42B.1091"><seg type="pāda" n="a">sarveṣām eva bhūtānāṃ</seg> <seg type="pāda" n="b">yaḥ prāṇaḥ kathyate dvijaiḥ</seg> /</l>

<l xml:id="HV_App.I,42B.1092"><seg type="pāda" n="a">balinā kālakalpena</seg> <seg type="pāda" n="b">vāyunā saha saṃgataḥ</seg> //</l>

<l xml:id="HV_App.I,42B.1093"><seg type="pāda" n="a">pulomnas tatra pavanaḥ</seg> <seg type="pāda" n="b">śrutvā jyātalanisvanam</seg> /</l>

<l xml:id="HV_App.I,42B.1094"><seg type="pāda" n="a">nāmṛṣyata yathā matto</seg> <seg type="pāda" n="b">gajaḥ pratigajasvanam</seg> //</l>

<l xml:id="HV_App.I,42B.1095"><seg type="pāda" n="a">daityacāpacyutair bāṇaiḥ</seg> <seg type="pāda" n="b">prācchādyanta diśo daśa</seg> /</l>

<l xml:id="HV_App.I,42B.1096"><seg type="pāda" n="a">raśmijālair ivārkasya</seg> <seg type="pāda" n="b">vitataṃ sāmbaraṃ jagat</seg> //</l>

<l xml:id="HV_App.I,42B.1097"><seg type="pāda" n="a">sa tāmranayanaḥ kruddhaḥ</seg> <seg type="pāda" n="b">śvasann iva mahoragaḥ</seg> /</l>

<l xml:id="HV_App.I,42B.1098"><seg type="pāda" n="a">vṛto daityaśatair vāyū</seg> <seg type="pāda" n="b">raśmivān iva bhāskaraḥ</seg> //</l>

<l xml:id="HV_App.I,42B.1099"><seg type="pāda" n="a">daityacāpabhujotsṛṣṭāḥ</seg> <seg type="pāda" n="b">śarā barhiṇavāsasaḥ</seg> /</l>

<l xml:id="HV_App.I,42B.1100"><seg type="pāda" n="a">rukmapuṅkhā vyarājanta</seg> <seg type="pāda" n="b">haṃsāḥ śreṇīkṛtā iva</seg> //</l>

<l xml:id="HV_App.I,42B.1101"><seg type="pāda" n="a">cāpadhvajapatākābhyaḥ</seg> <seg type="pāda" n="b">śastrā dīptamukhāś cyutāḥ</seg> /</l>

<l xml:id="HV_App.I,42B.1102"><seg type="pāda" n="a">prapatantaḥ sma dṛśyante</seg> <seg type="pāda" n="b">daityasyāyutaśaḥ śarāḥ</seg> //</l>

<l xml:id="HV_App.I,42B.1103"><seg type="pāda" n="a">evaṃ sutīkṣṇān khacarāñ</seg> <seg type="pāda" n="b">śalabhān iva pāvake</seg> /</l>

<l xml:id="HV_App.I,42B.1104"><seg type="pāda" n="a">suvarṇavikṛtāṃś citrān</seg> <seg type="pāda" n="b">mumoca ditijaḥ śarān</seg> //</l>

<l xml:id="HV_App.I,42B.1105"><seg type="pāda" n="a">tam antakam iva kruddham</seg> <seg type="pāda" n="b">āpatantaṃ sa mārutaḥ</seg> /</l>

<l xml:id="HV_App.I,42B.1106"><seg type="pāda" n="a">tyaktvā prāṇān atikramya</seg> <seg type="pāda" n="b">vivyādha navabhiḥ śaraiḥ</seg> //</l>

<l xml:id="HV_App.I,42B.1107"><seg type="pāda" n="a">tasya vegam asaṃhāryaṃ</seg> <seg type="pāda" n="b">dṛṣṭvā vāyuḥ sanātanaḥ</seg> /</l>

<l xml:id="HV_App.I,42B.1108"><seg type="pāda" n="a">uttamaṃ javam āsthāya</seg> <seg type="pāda" n="b">vyadhamat sāyakavrajān</seg> //</l>

<l xml:id="HV_App.I,42B.1109"><seg type="pāda" n="a">tato vidhamya balavāñ</seg> <seg type="pāda" n="b">śarajālāni mārutaḥ</seg> /</l>

<note>k: D3 ins. :k</note>
<l xml:id="**HV_App.I,42B.1109**59:1"><seg type="pāda" n="a">vivyādhorasi tīkṣṇāgraiḥ</seg> <seg type="pāda" n="b">śaraiḥ śaktibhir āyasaiḥ</seg> /</l>

<l xml:id="HV_App.I,42B.1110"><seg type="pāda" n="a">vivyādha daityaṃ viṃśatyā</seg> <seg type="pāda" n="b">viśikhair nataparvabhiḥ</seg> //</l>

<l xml:id="HV_App.I,42B.1111"><seg type="pāda" n="a">mārudgaṇānāṃ pravarā</seg> <seg type="pāda" n="b">daśa divyā mahaujasaḥ</seg> /</l>

<l xml:id="HV_App.I,42B.1112"><seg type="pāda" n="a">sādhu sādhv iti vegena</seg> <seg type="pāda" n="b">siṃhanādaṃ pracakrire</seg> //</l>

<l xml:id="HV_App.I,42B.1113"><seg type="pāda" n="a">tasmin samutthite śabde</seg> <seg type="pāda" n="b">tumule lomaharṣaṇe</seg> /</l>

<l xml:id="HV_App.I,42B.1114"><seg type="pāda" n="a">abhyadhāvanta ditijāḥ</seg> <seg type="pāda" n="b">paulomāḥ krodhamūrchitāḥ</seg> //</l>

<l xml:id="HV_App.I,42B.1115"><seg type="pāda" n="a">te samāsādya pavanaṃ</seg> <seg type="pāda" n="b">samāvṛṇvañ śarottamaiḥ</seg> /</l>

<note>k: For line 1115, B1.3 Ds T1.2G1.3-5 M2.4 subst. :k</note>
<l xml:id="**HV_App.I,42B.1115**60:1"><seg type="pāda" n="a">tataḥ pracchādayām āsuḥ</seg> <seg type="pāda" n="b">pavanaṃ śaravṛṣṭibhiḥ</seg> /</l>

<l xml:id="HV_App.I,42B.1116"><seg type="pāda" n="a">parvataṃ vāridhārābhiḥ</seg> <seg type="pāda" n="b">prāvṛṣīva balāhakāḥ</seg> //</l>

<l xml:id="HV_App.I,42B.1117"><seg type="pāda" n="a">te pīḍayantaḥ pavanaṃ</seg> <seg type="pāda" n="b">kruddhāḥ sapta mahārathāḥ</seg> /</l>

<l xml:id="HV_App.I,42B.1118"><seg type="pāda" n="a">prajāsaṃharaṇe ghorāḥ</seg> <seg type="pāda" n="b">somaṃ sapta grahā iva</seg> //</l>

<l xml:id="HV_App.I,42B.1119"><seg type="pāda" n="a">tato dakṣiṇam akṣobhyaṃ</seg> <seg type="pāda" n="b">nānāratnavibhūṣitam</seg> /</l>

<l xml:id="HV_App.I,42B.1120"><seg type="pāda" n="a">karaṃ gajakarākāram</seg> <seg type="pāda" n="b">udyamya yudhi mārutaḥ</seg> //</l>

<l xml:id="HV_App.I,42B.1121"><seg type="pāda" n="a">teṣāṃ mūrdhasu daityānāṃ</seg> <seg type="pāda" n="b">pātayām āsa vīryavān</seg> /</l>

<l xml:id="HV_App.I,42B.1122"><seg type="pāda" n="a">nihatā vāyuvegena</seg> <seg type="pāda" n="b">sapta tena mahārathāḥ</seg> //</l>

<l xml:id="HV_App.I,42B.1123"><seg type="pāda" n="a">tyaktvā prāṇān pulomā tu</seg> <seg type="pāda" n="b">vivyādha navabhiḥ śaraiḥ</seg> /</l>

<l xml:id="HV_App.I,42B.1124"><seg type="pāda" n="a">tasyāpi tam asaṃhāryaṃ</seg> <seg type="pāda" n="b">dṛṣtvā vāyuḥ sanātanaḥ</seg> /</l>

<l xml:id="HV_App.I,42B.1125"><seg type="pāda" n="a">asaṃcintya śaraughāṃs tāñ</seg> <seg type="pāda" n="b">jvalitān vai pulomataḥ</seg> //</l>

<l xml:id="HV_App.I,42B.1126"><seg type="pāda" n="a">teṣāṃ vidārya tejāṃsi</seg> <seg type="pāda" n="b">dānavānāṃ mahātmanām</seg> /</l>

<l xml:id="HV_App.I,42B.1127"><seg type="pāda" n="a">śoṇitaklinnamukuṭā</seg> <seg type="pāda" n="b">gairikārdrā ivādrayaḥ</seg> //</l>

<l xml:id="HV_App.I,42B.1128"><seg type="pāda" n="a">te bhinnavarmāsthibhujāḥ</seg> <seg type="pāda" n="b">patanto bhānti dānavāḥ</seg> /</l>

<l xml:id="HV_App.I,42B.1129"><seg type="pāda" n="a">mātaṅgayūthasaṃrugṇāḥ</seg> <seg type="pāda" n="b">puṣpitā iva pādapāḥ</seg> //</l>

<l xml:id="HV_App.I,42B.1130"><seg type="pāda" n="a">teṣāṃ vidāritair dehair</seg> <seg type="pāda" n="b">dānavānāṃ mahātmanām</seg> /</l>

<l xml:id="HV_App.I,42B.1131"><seg type="pāda" n="a">tataḥ prāvartata nadī</seg> <seg type="pāda" n="b">raudrarūpā bhayāvahā</seg> //</l>

<l xml:id="HV_App.I,42B.1132"><seg type="pāda" n="a">prasravantī raṇe raktaṃ</seg> <seg type="pāda" n="b">bhīrūṇāṃ bhayavardhinī</seg> /</l>

<l xml:id="HV_App.I,42B.1133"><seg type="pāda" n="a">devadaityagaṇaiś caiva</seg> <seg type="pāda" n="b">rudhiraughapariplutā</seg> /</l>

<l xml:id="HV_App.I,42B.1134"><seg type="pāda" n="a">raṇabhūmir abhūd raudrā</seg> <seg type="pāda" n="b">tatra tatra sahasraśaḥ</seg> //</l>

<l xml:id="HV_App.I,42B.1135"><seg type="pāda" n="a">saṃbhṛtā gatasattvaiś ca</seg> <seg type="pāda" n="b">yakṣarākṣasakhecaraiḥ</seg> /</l>

<l xml:id="HV_App.I,42B.1136"><seg type="pāda" n="a">sānukarṣapatākaiś ca</seg> <seg type="pāda" n="b">sopāsaṅgair dhvajai rathaiḥ</seg> //</l>

<l xml:id="HV_App.I,42B.1137"><seg type="pāda" n="a">śīrṇakumbhais tathā nāgair</seg> <seg type="pāda" n="b">ghaṇṭābhiḥ suvibhūṣitaiḥ</seg> /</l>

<l xml:id="HV_App.I,42B.1138"><seg type="pāda" n="a">suvarṇapuṅkhair jvalitair</seg> <seg type="pāda" n="b">nārācais tigmatejasaiḥ</seg> //</l>

<l xml:id="HV_App.I,42B.1139"><seg type="pāda" n="a">devadānavanirmuktaiḥ</seg> <seg type="pāda" n="b">saviṣair uragair iva</seg> /</l>

<l xml:id="HV_App.I,42B.1140"><seg type="pāda" n="a">prāsatomaranārācaiḥ</seg> <seg type="pāda" n="b">śaktikhaḍgaparaśvadhaiḥ</seg> /</l>

<l xml:id="HV_App.I,42B.1141"><seg type="pāda" n="a">suvarṇavikṛtaiś cāpair</seg> <seg type="pāda" n="b">gadāmusalapaṭṭisaiḥ</seg> /</l>

<l xml:id="HV_App.I,42B.1142"><seg type="pāda" n="a">kanakāṅgadakeyūrair</seg> <seg type="pāda" n="b">maṇibhiś ca sakuṇḍalaiḥ</seg> //</l>

<l xml:id="HV_App.I,42B.1143"><seg type="pāda" n="a">tanutraiḥ satalatraiś ca</seg> <seg type="pāda" n="b">hārair niṣkaiś ca śobhanaiḥ</seg> /</l>

<l xml:id="HV_App.I,42B.1144"><seg type="pāda" n="a">hataiś ca ditijais tatra</seg> <seg type="pāda" n="b">śastrasyandanavarjitaiḥ</seg> //</l>

<l xml:id="HV_App.I,42B.1145"><seg type="pāda" n="a">patitair apaviddhaiś ca</seg> <seg type="pāda" n="b">śataśo 'tha sahasraśaḥ</seg> /</l>

<l xml:id="HV_App.I,42B.1146"><seg type="pāda" n="a">nipātitadhvajaratho</seg> <seg type="pāda" n="b">hatavājirathadvipaḥ</seg> /</l>

<note>k: For line 1146, D3 subst. :k</note>
<l xml:id="**HV_App.I,42B.1146**61:1"><seg type="pāda" n="a">nipātitair dhvajarathai</seg> <seg type="pāda" n="b">rathair nihatavājibhiḥ</seg> /</l>

<l xml:id="HV_App.I,42B.1147"><seg type="pāda" n="a">vimardo devasainyānāṃ</seg> <seg type="pāda" n="b">sadṛśaḥ karmaṇāṃ babhau</seg> //</l>

<l xml:id="HV_App.I,42B.1148"><seg type="pāda" n="a">atha daityasahasreṇa</seg> <seg type="pāda" n="b">paulomena mahārathaḥ</seg> /</l>

<l xml:id="HV_App.I,42B.1149"><seg type="pāda" n="a">saṃvṛtaḥ pavanaḥ śrīmān</seg> <seg type="pāda" n="b">gadāmusalapāṇinā</seg> //</l>

<l xml:id="HV_App.I,42B.1150"><seg type="pāda" n="a">te jaghnuḥ śatasāhasrāḥ</seg> <seg type="pāda" n="b">pavanaṃ dānavottamāḥ</seg> /</l>

<l xml:id="HV_App.I,42B.1151"><seg type="pāda" n="a">tair vadhyamānaḥ sa babhau</seg> <seg type="pāda" n="b">samantād arpitaiḥ śaraiḥ</seg> //</l>

<note>k: K1.4 Dn D1.2 ins. :k</note>
<l xml:id="**HV_App.I,42B.1151**62:1"><seg type="pāda" n="a">hatvā tu ditijaḥ pṛṣṭham</seg> <seg type="pāda" n="b">āsādya yudhi varjitān</seg> /</l>

<l xml:id="HV_App.I,42B.1152"><seg type="pāda" n="a">hatvāṣṭau tatra yodhānāṃ</seg> <seg type="pāda" n="b">śatāni pavanaḥ prabhuḥ</seg> /</l>

<l xml:id="HV_App.I,42B.1153"><seg type="pāda" n="a">kṛtvā mārgaṃ suraśreṣṭhaḥ</seg> <seg type="pāda" n="b">prayātaḥ sa mahārathaḥ</seg> //</l>

<l xml:id="HV_App.I,42B.1154"><seg type="pāda" n="a">adyāpi ca suvistīrṇaḥ</seg> <seg type="pāda" n="b">panthāḥ saṃdṛśyate divi</seg> /</l>

<l xml:id="HV_App.I,42B.1155"><seg type="pāda" n="a">nāmnā vāyupatho nāma</seg> <seg type="pāda" n="b">siddhāḥ paśyanti taṃ divi</seg> //</l>

<l xml:id="HV_App.I,42B.1156"><seg type="pāda" n="a">hayagrīvas tu ditijaḥ</seg> <seg type="pāda" n="b">pūṣāṇaṃ prati vīryavān</seg> /</l>

<l xml:id="HV_App.I,42B.1157"><seg type="pāda" n="a">nanāda sumahānādaṃ</seg> <seg type="pāda" n="b">siṃhanādaṃ mahārathaḥ</seg> //</l>

<l xml:id="HV_App.I,42B.1158"><seg type="pāda" n="a">visphārya sumahac cāpaṃ</seg> <seg type="pāda" n="b">hemajālavibhūṣitam</seg> /</l>

<l xml:id="HV_App.I,42B.1159"><seg type="pāda" n="a">pūṣāṇaṃ ditijo 'paśyat</seg> <seg type="pāda" n="b">kruddho ghoreṇa cakṣuṣā</seg> //</l>

<l xml:id="HV_App.I,42B.1160"><seg type="pāda" n="a">bhujābhyām ādadānasya</seg> <seg type="pāda" n="b">saṃdadhānasya vai śarān</seg> /</l>

<l xml:id="HV_App.I,42B.1161"><seg type="pāda" n="a">muñcataḥ karṣato vāpi</seg> <seg type="pāda" n="b">dadṛśus tatra nāntaram</seg> //</l>

<l xml:id="HV_App.I,42B.1162"><seg type="pāda" n="a">agnicakropamaṃ dīptaṃ</seg> <seg type="pāda" n="b">maṇḍalīkṛtakārmukam</seg> /</l>

<l xml:id="HV_App.I,42B.1163"><seg type="pāda" n="a">tadāsīd dānavendrasya</seg> <seg type="pāda" n="b">savyadakṣiṇam agrataḥ</seg> //</l>

<l xml:id="HV_App.I,42B.1164"><seg type="pāda" n="a">rukmapuṅkhais tatas tasya</seg> <seg type="pāda" n="b">cāpamuktaiḥ śitaiḥ śaraiḥ</seg> /</l>

<l xml:id="HV_App.I,42B.1165"><seg type="pāda" n="a">prācchādyanta śilādhautair</seg> <seg type="pāda" n="b">diśaḥ sūryasya ca prabhāḥ</seg> //</l>

<l xml:id="HV_App.I,42B.1166"><seg type="pāda" n="a">tataḥ kanakapuṅkhānāṃ</seg> <seg type="pāda" n="b">śarāṇāṃ nataparvaṇām</seg> /</l>

<l xml:id="HV_App.I,42B.1167"><seg type="pāda" n="a">nabhaścarāṇāṃ nabhasi</seg> <seg type="pāda" n="b">dṛśyante bahavo vrajāḥ</seg> //</l>

<l xml:id="HV_App.I,42B.1168"><seg type="pāda" n="a">girikūṭanibhāc cāpāt</seg> <seg type="pāda" n="b">prabhavantaḥ śarottamāḥ</seg> /</l>

<l xml:id="HV_App.I,42B.1169"><seg type="pāda" n="a">śreṇībhūtāḥ prakāśante</seg> <seg type="pāda" n="b">yāntaḥ śyenā ivāmbare</seg> //</l>

<l xml:id="HV_App.I,42B.1170"><seg type="pāda" n="a">gṛdhrapatrāñ śilādhautān</seg> <seg type="pāda" n="b">kārtasvaravibhūṣitān</seg> /</l>

<note>k: For line 1170, D3 subst. :k</note>
<l xml:id="**HV_App.I,42B.1170**63:1"><seg type="pāda" n="a">gṛdhrapatrāḥ śilādhautāḥ</seg> <seg type="pāda" n="b">kārtasvaravibhūṣitāḥ</seg> /</l>

<l xml:id="HV_App.I,42B.1171"><seg type="pāda" n="a">mahāvegān prasannāgrān</seg> <seg type="pāda" n="b">mumoca ditijaḥ śarān</seg> //</l>

<l xml:id="HV_App.I,42B.1172"><seg type="pāda" n="a">tataś cāpabaloddhūtāḥ</seg> <seg type="pāda" n="b">śātakumbhavibhūṣitāḥ</seg> /</l>

<l xml:id="HV_App.I,42B.1173"><seg type="pāda" n="a">dehe samavakīryanta</seg> <seg type="pāda" n="b">pūṣṇaḥ suniśitāḥ śarāḥ</seg> //</l>

<l xml:id="HV_App.I,42B.1174"><seg type="pāda" n="a">te vyomni vikṛtākārāḥ</seg> <seg type="pāda" n="b">saṃprakāśanta sarvaśaḥ</seg> /</l>

<l xml:id="HV_App.I,42B.1175"><seg type="pāda" n="a">khadyotā iva gharmānte</seg> <seg type="pāda" n="b">khe carantaḥ samantataḥ</seg> //</l>

<l xml:id="HV_App.I,42B.1176"><seg type="pāda" n="a">śilādhautāḥ prasannāgrāḥ</seg> <seg type="pāda" n="b">pūṣaṇaṃ vikṛtāḥ śarāḥ</seg> /</l>

<l xml:id="HV_App.I,42B.1177"><seg type="pāda" n="a">parvataṃ vāridhārābhir</seg> <seg type="pāda" n="b">yathā prāvṛṣi toyadāḥ</seg> //</l>

<note>k: K3 Ñ1.2 V1.3 B2.3 Dn Ds D1.3.5 T1 G3.5 ins. :k</note>
<l xml:id="**HV_App.I,42B.1177**64:1"><seg type="pāda" n="a">daityaḥ pracchādayām āsa</seg> <seg type="pāda" n="b">pūṣaṇaṃ śaravṛṣṭibhiḥ</seg> /</l>

<l xml:id="**HV_App.I,42B.1177**64:2"><seg type="pāda" n="a">parvataṃ vāridhārābhiś</seg> <seg type="pāda" n="b">chādayann iva toyadaḥ</seg> //</l>

<note>k: For line 1, T1 G3 subst. :k</note>
<l xml:id="**HV_App.I,42B.1177**64A:1"><seg type="pāda" n="a">ācchādayata daityendro</seg> <seg type="pāda" n="b">raṇe ghoraparākramaḥ</seg> /</l>

<note>k: For line 1, G5 subst. :k</note>
<l xml:id="**HV_App.I,42B.1177**64B:2"><seg type="pāda" n="a">śilādhautaiḥ prasannāgraiḥ</seg> <seg type="pāda" n="b">pūṣaṇaṃ bibhide śaraiḥ</seg> /</l>

<note>k: After line 1, D3 ins. :k</note>
<l xml:id="**HV_App.I,42B.1177**64C:3">pūṣāpi daityaṃ navabhiḥ śarai<note>s tato</note> @</l>
<l xml:id="**HV_App.I,42B.1177**64C:4">vivyādha hemāṅgadabhūṣitāṅgakaḥ |</l>
<l xml:id="**HV_App.I,42B.1177**64C:5">nirbhidya dehaṃ ditijasya te śarā @</l>
<l xml:id="**HV_App.I,42B.1177**64C:6">jagmuḥ pṛthivyāṃ rudhirāruṇānanāḥ ||</l>
<l xml:id="**HV_App.I,42B.1177**64C:7"><seg type="pāda" n="a">te bāṇā bhūtale magnāḥ</seg> <seg type="pāda" n="b">pūṣṇo bhāti śilāśitāḥ</seg> /</l>

<l xml:id="**HV_App.I,42B.1177**64C:8"><seg type="pāda" n="a">vikramaṃ śaṃsituṃ tūrṇam</seg> <seg type="pāda" n="b">anantasya ca vai gatāḥ</seg> //</l>

<note>k: Ñ2 D2 ins. after line 2, B2 after line 1 :k</note>
<l xml:id="**HV_App.I,42B.1177**64D:9"><seg type="pāda" n="a">ācchādayata daityendraṃ</seg> <seg type="pāda" n="b">pūṣā ghoraparākramaḥ</seg> //</l>

<note>k: After line 2, G5 ins. :k</note>
<l xml:id="**HV_App.I,42B.1177**64E:10"><seg type="pāda" n="a">ācchādyata tadā devo</seg> <seg type="pāda" n="b">raṇe ghoraparākramaḥ</seg> /</l>

<l xml:id="**HV_App.I,42B.1177**64E:11"><seg type="pāda" n="a">vyatīte dharmasamaye</seg> <seg type="pāda" n="b">meghajālair ivāṃśumān</seg> //</l>

<l xml:id="HV_App.I,42B.1178"><seg type="pāda" n="a">tatas tu pūṣṇo devasya</seg> <seg type="pāda" n="b">balaṃ vīryaṃ parākramam</seg> /</l>

<l xml:id="HV_App.I,42B.1179"><seg type="pāda" n="a">vyavasāyaṃ ca sattvaṃ ca</seg> <seg type="pāda" n="b">paśyanti tridaśādbhutam</seg> //</l>

<l xml:id="HV_App.I,42B.1180"><seg type="pāda" n="a">tāṃ samudrād ivodbhūtāṃ</seg> <seg type="pāda" n="b">śaravṛṣṭiṃ samutthitām</seg> /</l>

<l xml:id="HV_App.I,42B.1181"><seg type="pāda" n="a">nācintayat tadā pūṣā</seg> <seg type="pāda" n="b">daityāṃś cābhyadravad raṇe</seg> //</l>

<l xml:id="HV_App.I,42B.1182"><seg type="pāda" n="a">hemapṛṣṭhaṃ mahānādaṃ</seg> <seg type="pāda" n="b">pūṣṇa āsīn mahad dhanuḥ</seg> /</l>

<l xml:id="HV_App.I,42B.1183"><seg type="pāda" n="a">vikṛtaṃ maṇḍalībhūtaṃ</seg> <seg type="pāda" n="b">śakrāśanim ivāparam</seg> //</l>

<l xml:id="HV_App.I,42B.1184"><seg type="pāda" n="a">tataḥ śarāḥ prādur āsan</seg> <seg type="pāda" n="b">pūrayanta ivāmbaram</seg> /</l>

<l xml:id="HV_App.I,42B.1185"><seg type="pāda" n="a">suvarṇapuṅkhāḥ pūṣṇas te</seg> <seg type="pāda" n="b">prabhavantaḥ śarāsanāt</seg> //</l>

<l xml:id="HV_App.I,42B.1186"><seg type="pāda" n="a">māleva rukmapuṅkhānāṃ</seg> <seg type="pāda" n="b">vitatā vyomni patriṇām</seg> /</l>

<l xml:id="HV_App.I,42B.1187"><seg type="pāda" n="a">prādur āsīn mahāghorā</seg> <seg type="pāda" n="b">bṛhataḥ pūṣakārmukāt</seg> //</l>

<l xml:id="HV_App.I,42B.1188"><seg type="pāda" n="a">tato vyomni vibhaktāni</seg> <seg type="pāda" n="b">śarajālāni sarvaśaḥ</seg> /</l>

<l xml:id="HV_App.I,42B.1189"><seg type="pāda" n="a">āhatāni vyaśīryanta</seg> <seg type="pāda" n="b">śaraiḥ saṃnataparvabhiḥ</seg> //</l>

<l xml:id="HV_App.I,42B.1190"><seg type="pāda" n="a">tataḥ kanakapuṅkhānāṃ</seg> <seg type="pāda" n="b">chinnānāṃ kaṅkavāsasām</seg> /</l>

<l xml:id="HV_App.I,42B.1191"><seg type="pāda" n="a">patatāṃ pātyamānānāṃ</seg> <seg type="pāda" n="b">kham āsīt saṃvṛtaṃ vrajaiḥ</seg> //</l>

<l xml:id="HV_App.I,42B.1192"><seg type="pāda" n="a">pūṣā prāpūrayad bāṇair</seg> <seg type="pāda" n="b">hayagrīvaṃ śilāśitaiḥ</seg> /</l>

<l xml:id="HV_App.I,42B.1193"><seg type="pāda" n="a">nāmāṅkair arkasadṛśair</seg> <seg type="pāda" n="b">divyahemapariṣkṛtaiḥ</seg> //</l>

<l xml:id="HV_App.I,42B.1194"><seg type="pāda" n="a">tato vyasṛjad ugrāṇi</seg> <seg type="pāda" n="b">śarajālāni dānavaḥ</seg> /</l>

<l xml:id="HV_App.I,42B.1195"><seg type="pāda" n="a">amarṣī balavān kruddho</seg> <seg type="pāda" n="b">didhakṣann iva pāvakaḥ</seg> //</l>

<l xml:id="HV_App.I,42B.1196"><seg type="pāda" n="a">pūṣṇas tv ājau dhvajaṃ caiva</seg> <seg type="pāda" n="b">patākāṃ dhanur eva ca</seg> /</l>

<l xml:id="HV_App.I,42B.1197"><seg type="pāda" n="a">raśmīn yoktrāṇi cāśvānāṃ</seg> <seg type="pāda" n="b">hayagrīvo raṇe 'cchinat</seg> //</l>

<l xml:id="HV_App.I,42B.1198"><seg type="pāda" n="a">athāsyāśvān punar hatvā</seg> <seg type="pāda" n="b">caturbhiḥ sāyakottamaiḥ</seg> /</l>

<l xml:id="HV_App.I,42B.1199"><seg type="pāda" n="a">sārathiṃ sa mahātejā</seg> <seg type="pāda" n="b">rathopasthād apātayat</seg> //</l>

<l xml:id="HV_App.I,42B.1200"><seg type="pāda" n="a">kṛtas tu virathaḥ pūṣā</seg> <seg type="pāda" n="b">hayagrīveṇa saṃyuge</seg> /</l>

<l xml:id="HV_App.I,42B.1201"><seg type="pāda" n="a">pūṣā tasya rathābhyāśāt</seg> <seg type="pāda" n="b">sa yayau tena vai jitaḥ</seg> //</l>

<note>k: B1.3 T1.2 G1.3-5 M2.4 subst. for line 1201, K1.2 D4 ins. after line 1200, Ds D5 after line 1201 :k</note>
<l xml:id="**HV_App.I,42B.1201**65:12"><seg type="pāda" n="a">gataḥ śakrarathābhyāśaṃ</seg> <seg type="pāda" n="b">mukto mṛtyumukhād iva</seg> /</l>

<note>Colophon</note>
<l xml:id="HV_App.I,42B.1202"><seg type="pāda" n="a">tatrādbhutam ito bhūyo</seg> <seg type="pāda" n="b">yuddhaṃ vartata dāruṇam</seg> /</l>

<l xml:id="HV_App.I,42B.1203"><seg type="pāda" n="a">kṛtapratikṛtaṃ ghoraṃ</seg> <seg type="pāda" n="b">śambarasya bhagasya ca</seg> //</l>

<l xml:id="HV_App.I,42B.1204"><seg type="pāda" n="a">saptakiṣkuparīṇāhaṃ</seg> <seg type="pāda" n="b">dvādaśāratnikārmukam</seg> /</l>

<l xml:id="HV_App.I,42B.1205"><seg type="pāda" n="a">vāsavāśaninirghośaṃ</seg> <seg type="pāda" n="b">dṛḍhajyaṃ bhārasādhanam</seg> //</l>

<l xml:id="HV_App.I,42B.1206"><seg type="pāda" n="a">vikṣipann akṣasadṛśān</seg> <seg type="pāda" n="b">vyasṛjat sāyakān bahūn</seg> /</l>

<l xml:id="HV_App.I,42B.1207"><seg type="pāda" n="a">krodhasaṃraktanayanaḥ</seg> <seg type="pāda" n="b">śambaraḥ sarvayogavit</seg> //</l>

<l xml:id="HV_App.I,42B.1208"><seg type="pāda" n="a">tena vitrāsyamānāni</seg> <seg type="pāda" n="b">devasainyāni sarvaśaḥ</seg> /</l>

<l xml:id="HV_App.I,42B.1209"><seg type="pāda" n="a">samakampanta bhītāni</seg> <seg type="pāda" n="b">sindhor iva mahormayaḥ</seg> //</l>

<l xml:id="HV_App.I,42B.1210"><seg type="pāda" n="a">tam āpatantaṃ saṃprekṣya</seg> <seg type="pāda" n="b">virūpākṣaṃ vibhīṣaṇam</seg> /</l>

<l xml:id="HV_App.I,42B.1211"><seg type="pāda" n="a">bhagaḥ prasphuramāṇauṣṭhas</seg> <seg type="pāda" n="b">tvaramāṇo nyavārayat</seg> //</l>

<l xml:id="HV_App.I,42B.1212"><seg type="pāda" n="a">tato bhago maheṣvāso</seg> <seg type="pāda" n="b">divyaṃ visphārayan dhanuḥ</seg> /</l>

<l xml:id="HV_App.I,42B.1213"><seg type="pāda" n="a">avākirad daityagaṇāñ</seg> <seg type="pāda" n="b">śarajālena chādayan</seg> //</l>

<l xml:id="HV_App.I,42B.1214"><seg type="pāda" n="a">tam abhyayād bhago daityaṃ</seg> <seg type="pāda" n="b">tūrṇam asyantam antikāt</seg> /</l>

<l xml:id="HV_App.I,42B.1215"><seg type="pāda" n="a">mātaṅgam iva mātaṅgo</seg> <seg type="pāda" n="b">vṛṣaḥ prativṛṣaṃ yathā</seg> //</l>

<l xml:id="HV_App.I,42B.1216"><seg type="pāda" n="a">tau pragṛhya mahāvegau</seg> <seg type="pāda" n="b">dhanuṣī bhārasādhane</seg> /</l>

<l xml:id="HV_App.I,42B.1217"><seg type="pāda" n="a">prācchādayetām anyonyaṃ</seg> <seg type="pāda" n="b">takṣamāṇau raṇe śaraiḥ</seg> //</l>

<l xml:id="HV_App.I,42B.1218"><seg type="pāda" n="a">tayoḥ sutumulaṃ yuddham</seg> <seg type="pāda" n="b">āsīd ghoraṃ mahāraṇe</seg> /</l>

<l xml:id="HV_App.I,42B.1219"><seg type="pāda" n="a">bhagaśambarayor bhīmam</seg> <seg type="pāda" n="b">aprameyaṃ mahātmanoḥ</seg> //</l>

<l xml:id="HV_App.I,42B.1220"><seg type="pāda" n="a">atha pūrṇāyatotsṛṣṭaiḥ</seg> <seg type="pāda" n="b">śaraiḥ saṃnataparvabhiḥ</seg> /</l>

<l xml:id="HV_App.I,42B.1221"><seg type="pāda" n="a">vyadārayetām anyonyaṃ</seg> <seg type="pāda" n="b">kārṣṇe nirbhidya varmaṇī</seg> //</l>

<l xml:id="HV_App.I,42B.1222"><seg type="pāda" n="a">tau tu vikṣatasarvāṅgau</seg> <seg type="pāda" n="b">rudhireṇa samukṣitau</seg> /</l>

<note>k: K3 Ñ2 B Dn D5 (marg.) T1.2 G1.4.5 M2.4 ins. :k</note>
<l xml:id="**HV_App.I,42B.1222**66:1"><seg type="pāda" n="a">saṃprekṣamānau rathināv</seg> <seg type="pāda" n="b">ubhau paramadurmadau</seg> /</l>

<l xml:id="HV_App.I,42B.1223"><seg type="pāda" n="a">takṣamānau śitair bāṇair</seg> <seg type="pāda" n="b">nānvīkṣitum aśaknutām</seg> //</l>

<l xml:id="HV_App.I,42B.1224"><seg type="pāda" n="a">atha vivyādha samare</seg> <seg type="pāda" n="b">tvaramāṇo 'suro bhagam</seg> /</l>

<l xml:id="HV_App.I,42B.1225"><seg type="pāda" n="a">nārācaiḥ krodhatāmrākṣaḥ</seg> <seg type="pāda" n="b">kālāntakayamopamaḥ</seg> //</l>

<l xml:id="HV_App.I,42B.1226"><seg type="pāda" n="a">garutmān iva cākāśe</seg> <seg type="pāda" n="b">pothayāno mahoragān</seg> /</l>

<l xml:id="HV_App.I,42B.1227"><seg type="pāda" n="a">nārācā nyapatan dehe</seg> <seg type="pāda" n="b">tūrṇaṃ śambaracoditāḥ</seg> //</l>

<l xml:id="HV_App.I,42B.1228"><seg type="pāda" n="a">tān antarikṣe nārācān</seg> <seg type="pāda" n="b">bhagaś ciccheda patriṇā</seg> /</l>

<l xml:id="HV_App.I,42B.1229"><seg type="pāda" n="a">jvalantam acalaprakhyaṃ</seg> <seg type="pāda" n="b">vaiśvānarasamaprabhān</seg> //</l>

<l xml:id="HV_App.I,42B.1230"><seg type="pāda" n="a">tato bhagaṃ catuḥṣaṣṭyā</seg> <seg type="pāda" n="b">vivyādhāsurasattamaḥ</seg> /</l>

<l xml:id="HV_App.I,42B.1231"><seg type="pāda" n="a">śilīmukhair mahāvegair</seg> <seg type="pāda" n="b">jāmbūnadavibhūṣitaiḥ</seg> //</l>

<note>k: For line 1231, B T1.2 G1.3-5 M2.4 subst. :k</note>
<l xml:id="**HV_App.I,42B.1231**67:1"><seg type="pāda" n="a">sāyakānāṃ sutīkṣṇānāṃ</seg> <seg type="pāda" n="b">sumukhānāṃ suveginām</seg> /</l>

<l xml:id="HV_App.I,42B.1232"><seg type="pāda" n="a">tadā tat suciraṃ kālaṃ</seg> <seg type="pāda" n="b">yuddhaṃ samam ivābhavat</seg> /</l>

<l xml:id="HV_App.I,42B.1233"><seg type="pāda" n="a">śambarasya ca māyābhir</seg> <seg type="pāda" n="b">nādṛśyata tato 'mbaram</seg> //</l>

<l xml:id="HV_App.I,42B.1234"><seg type="pāda" n="a">dorbhyāṃ vikṣipataś cāpaṃ</seg> <seg type="pāda" n="b">rathaṃ viṣṭabhya tiṣṭhataḥ</seg> /</l>

<l xml:id="HV_App.I,42B.1235"><seg type="pāda" n="a">śrūyate dhanuṣaḥ śabdo</seg> <seg type="pāda" n="b">visphūrjitam ivāśaṇeḥ</seg> //</l>

<l xml:id="HV_App.I,42B.1236"><seg type="pāda" n="a">sa bhagasya hayān hatvā</seg> <seg type="pāda" n="b">chittvā ca dhvajam āhave</seg> /</l>

<l xml:id="HV_App.I,42B.1237"><seg type="pāda" n="a">abhyavarṣac charair enaṃ</seg> <seg type="pāda" n="b">parjanya iva vṛṣṭimān</seg> //</l>

<l xml:id="HV_App.I,42B.1238"><seg type="pāda" n="a">na tasyāsīd anirbhinnaṃ</seg> <seg type="pāda" n="b">gātre dvyaṅgulam antaram</seg> /</l>

<l xml:id="HV_App.I,42B.1239"><seg type="pāda" n="a">bhagadevasya daityena</seg> <seg type="pāda" n="b">śambareṇāstraghātinā</seg> //</l>

<note>k: For line 1239 B1.3 G1.4.5 M2.4 subst., Ds ins. after line 1238:k</note>
<l xml:id="**HV_App.I,42B.1239**68:1"><seg type="pāda" n="a">bhagādityasya devasya</seg> <seg type="pāda" n="b">śambarāstreṇa dhīmataḥ</seg> /</l>

<l xml:id="HV_App.I,42B.1240"><seg type="pāda" n="a">daityasya cādbhutaṃ divyam</seg> <seg type="pāda" n="b">astram astreṇa vārayan</seg> /</l>

<note>k: T2 G1.3.5 M2.4 ins. :k</note>
<l xml:id="**HV_App.I,42B.1240**69:1"><seg type="pāda" n="a">mumoca krodhatāṃ rākṣo</seg> <seg type="pāda" n="b">didhakṣan daityam āhave</seg> /</l>

<l xml:id="HV_App.I,42B.1241"><seg type="pāda" n="a">māyāyuddhena māyāvī</seg> <seg type="pāda" n="b">śambaras tam ayodhayat</seg> /</l>

<l xml:id="HV_App.I,42B.1242"><seg type="pāda" n="a">avañcayad bhagaṃ daityo</seg> <seg type="pāda" n="b">māyābhir lāghavena ca</seg> //</l>

<note>k: For line 1242, G4.5 M2.4 subst. :k</note>
<l xml:id="**HV_App.I,42B.1242**70:1"><seg type="pāda" n="a">atha daityo bhagaṃ samyag</seg> <seg type="pāda" n="b">vañcayām āsa lāghavaiḥ</seg> /</l>

<note>k: While K1.2 D4 ins. after line 1242 :k</note>
<l xml:id="**HV_App.I,42B.1242**71:1"><seg type="pāda" n="a">bhagas tasya rathaṃ sāśvaṃ</seg> <seg type="pāda" n="b">śaravarṣair avākirat</seg> /</l>

<l xml:id="HV_App.I,42B.1243"><seg type="pāda" n="a">sahasramāyo dyutimān</seg> <seg type="pāda" n="b">devasenāṃ niṣūdayan</seg> /</l>

<l xml:id="HV_App.I,42B.1244"><seg type="pāda" n="a">adṛśyata śaraiś channaḥ</seg> <seg type="pāda" n="b">śambaraḥ śatadhā raṇe</seg> //</l>

<l xml:id="HV_App.I,42B.1245"><seg type="pāda" n="a">adṛśyat patito bhūmau</seg> <seg type="pāda" n="b">gatacetā ivāsuraḥ</seg> /</l>

<l xml:id="HV_App.I,42B.1246"><seg type="pāda" n="a">atha sma yudhyate bhūyaḥ</seg> <seg type="pāda" n="b">śatadhā śailasaṃnibhaḥ</seg> //</l>

<l xml:id="HV_App.I,42B.1247"><seg type="pāda" n="a">diśāgajendram ārūḍho</seg> <seg type="pāda" n="b">dṛśyate sma punar balī</seg> /</l>

<l xml:id="HV_App.I,42B.1248"><seg type="pāda" n="a">pādeśamātraś ca punar</seg> <seg type="pāda" n="b">bhūtvā bhavati śailavat</seg> /</l>

<l xml:id="HV_App.I,42B.1249"><seg type="pāda" n="a">mahāmegha iva śrīmāṃs</seg> <seg type="pāda" n="b">tiryag ūrdhvaṃ ca so 'bhavat</seg> /</l>

<note>k: T1.2 G1.3-5 M2.4 ins. :k</note>
<l xml:id="**HV_App.I,42B.1249**72:1"><seg type="pāda" n="a">garjamāno 'niśaṃ raudraṃ</seg> <seg type="pāda" n="b">vidyut saṃpātabhīṣaṇaḥ</seg> /</l>

<l xml:id="HV_App.I,42B.1250"><seg type="pāda" n="a">punaḥ kṛtvā virūpāṇi</seg> <seg type="pāda" n="b">vikṛtāni ca sarvaśaḥ</seg> /</l>

<l xml:id="HV_App.I,42B.1251"><seg type="pāda" n="a">sarvāṃ bhīṣayate senāṃ</seg> <seg type="pāda" n="b">devānāṃ bhīmadarśanaḥ</seg> //</l>

<note>k: K1.2 B2 Dn D4 T1 ins. :k</note>
<l xml:id="**HV_App.I,42B.1251**73:1"><seg type="pāda" n="a">te bhītāḥ prapalāyante</seg> <seg type="pāda" n="b">siṃhatrastā mṛgā iva</seg> /</l>

<l xml:id="HV_App.I,42B.1252"><seg type="pāda" n="a">tataḥ so 'nyaṃ navaṃ dehaṃ</seg> <seg type="pāda" n="b">kṛtvā prāṃśutaraṃ punaḥ</seg> /</l>

<l xml:id="HV_App.I,42B.1253"><seg type="pāda" n="a">gacchaty ūrdhvagatiṃ ghoro</seg> <seg type="pāda" n="b">diśaḥ śabdena pūrayan</seg> /</l>

<l xml:id="HV_App.I,42B.1254"><seg type="pāda" n="a">nabhastalagataś cāpi</seg> <seg type="pāda" n="b">varṣate vāsavo yathā</seg> /</l>

<l xml:id="HV_App.I,42B.1255"><seg type="pāda" n="a">saṃvartakāmbudaprakhyaḥ</seg> <seg type="pāda" n="b">pūrayan pṛthivītalam</seg> //</l>

<note>k: For line 1255, T1.2 G1.3-5 M2.4 subst. :k</note>
<l xml:id="**HV_App.I,42B.1255**74:1"><seg type="pāda" n="a">taj jalaṃ śoṣayitvā tu</seg> <seg type="pāda" n="b">yugāntādityarūpadhṛk</seg> /</l>

<l xml:id="HV_App.I,42B.1256"><seg type="pāda" n="a">saṃvartako 'nalaś caiva</seg> <seg type="pāda" n="b">bhūtvā bhīmaparākramaḥ</seg> /</l>

<l xml:id="HV_App.I,42B.1257"><seg type="pāda" n="a">śatavartmā śataśikho</seg> <seg type="pāda" n="b">dadāha ca punaḥ surān</seg> //</l>

<l xml:id="HV_App.I,42B.1258"><seg type="pāda" n="a">muhūrtāc ca mahāśailaḥ</seg> <seg type="pāda" n="b">śataśīrṣaḥ śatodaraḥ</seg> /</l>

<l xml:id="HV_App.I,42B.1259"><seg type="pāda" n="a">adṛśyata divaṃ stabdhvā</seg> <seg type="pāda" n="b">śataśṛṅga ivācalaḥ</seg> //</l>

<l xml:id="HV_App.I,42B.1260"><seg type="pāda" n="a">yo 'nye daityāś ca sādhyāś ca</seg> <seg type="pāda" n="b">ye ca viśve ca devatāḥ</seg> /</l>

<l xml:id="HV_App.I,42B.1261"><seg type="pāda" n="a">kṣipanty astrāṇi divyāni</seg> <seg type="pāda" n="b">tāni so 'grasatāsuraḥ</seg> //</l>

<l xml:id="HV_App.I,42B.1262"><seg type="pāda" n="a">yudhyamānaś ca samare</seg> <seg type="pāda" n="b">sarathaḥ so 'surottamaḥ</seg> /</l>

<note>k: CE sabhare :k</note>
<l xml:id="HV_App.I,42B.1263"><seg type="pāda" n="a">gandharvanagarākāras</seg> <seg type="pāda" n="b">tatraivāntaradhīyata</seg> //</l>

<l xml:id="HV_App.I,42B.1264"><seg type="pāda" n="a">te bhītāḥ samudaikṣanta</seg> <seg type="pāda" n="b">tridaśā bhīmavikramam</seg> /</l>

<l xml:id="HV_App.I,42B.1265"><seg type="pāda" n="a">sahasramāyaṃ samare</seg> <seg type="pāda" n="b">śambaraṃ citrayodhinam</seg> //</l>

<l xml:id="HV_App.I,42B.1266"><seg type="pāda" n="a">sa bhago bhayasaṃtrasto</seg> <seg type="pāda" n="b">dānavendrasya saṃyuge</seg> /</l>

<l xml:id="HV_App.I,42B.1267"><seg type="pāda" n="a">rathaṃ tyaktvā mahābhāgo</seg> <seg type="pāda" n="b">mahendraṃ śaraṇaṃ gataḥ</seg> //</l>

<l xml:id="HV_App.I,42B.1268"><seg type="pāda" n="a">parājitya tu taṃ devaṃ</seg> <seg type="pāda" n="b">dānavendraḥ pratāpavān</seg> /</l>

<l xml:id="HV_App.I,42B.1269"><seg type="pāda" n="a">gato yatra mahātejā</seg> <seg type="pāda" n="b">jātavedā mahāprabhaḥ</seg> //</l>

<l xml:id="HV_App.I,42B.1270"><seg type="pāda" n="a">sa vahnir vāgbhir ugrābhiḥ</seg> <seg type="pāda" n="b">kruddhas tarjayate balī</seg> /</l>

<l xml:id="HV_App.I,42B.1271"><seg type="pāda" n="a">bhavāmy eṣa hi te mṛtyur</seg> <seg type="pāda" n="b">ity uktvāntaradhīyata</seg> //</l>

<l xml:id="HV_App.I,42B.1272"><seg type="pāda" n="a">etasminn antare caiva</seg> <seg type="pāda" n="b">brāhmaṇendro mahābalaḥ</seg> /</l>

<l xml:id="HV_App.I,42B.1273"><seg type="pāda" n="a">jaghāna somaḥ śītāstro</seg> <seg type="pāda" n="b">dānavānāṃ camūṃ raṇe</seg> //</l>

<l xml:id="HV_App.I,42B.1274"><seg type="pāda" n="a">kailāsaśikharākāro</seg> <seg type="pāda" n="b">dyutimadbhir gaṇair vṛtaḥ</seg> /</l>

<l xml:id="HV_App.I,42B.1275"><seg type="pāda" n="a">avadhīd dānavān dṛptān</seg> <seg type="pāda" n="b">daṇḍapāṇir ivāntakaḥ</seg> //</l>

<l xml:id="HV_App.I,42B.1276"><seg type="pāda" n="a">pothayan rathavṛndāni</seg> <seg type="pāda" n="b">vājivṛndāni cābhibhūḥ</seg> /</l>

<l xml:id="HV_App.I,42B.1277"><seg type="pāda" n="a">daityeṣu vyacarac chrīmān</seg> <seg type="pāda" n="b">yugānte kālavac chaśī</seg> //</l>

<l xml:id="HV_App.I,42B.1278"><seg type="pāda" n="a">sa karṣan rathajālāni</seg> <seg type="pāda" n="b">ūruvegena candramāḥ</seg> /</l>

<l xml:id="HV_App.I,42B.1279"><seg type="pāda" n="a">dadāha dānavān sarvān</seg> <seg type="pāda" n="b">dāvāgnir iva coditaḥ</seg> //</l>

<l xml:id="HV_App.I,42B.1280"><seg type="pāda" n="a">mṛdgan rathebhyo rathino</seg> <seg type="pāda" n="b">gajebhyo gajayodhinaḥ</seg> /</l>

<l xml:id="HV_App.I,42B.1281"><seg type="pāda" n="a">sādinaś cāśvapṛṣṭhebhyo</seg> <seg type="pāda" n="b">bhūmau cāpi padātinaḥ</seg> //</l>

<l xml:id="HV_App.I,42B.1282"><seg type="pāda" n="a">śītena vyadhamat sarvān</seg> <seg type="pāda" n="b">vāyur vṛkṣān ivaujasā</seg> /</l>

<l xml:id="HV_App.I,42B.1283"><seg type="pāda" n="a">candramāḥ sumahātejā</seg> <seg type="pāda" n="b">dānavānāṃ mahācamūm</seg> //</l>

<l xml:id="HV_App.I,42B.1284"><seg type="pāda" n="a">tad astram abhavat tasya</seg> <seg type="pāda" n="b">pradigdhaṃ śatruśoṇitaiḥ</seg> /</l>

<l xml:id="HV_App.I,42B.1285"><seg type="pāda" n="a">pinākam iva rudrasya</seg> <seg type="pāda" n="b">kruddhasyābhighnataḥ paśūn</seg> /</l>

<l xml:id="HV_App.I,42B.1286"><seg type="pāda" n="a">yugāntakopamaḥ śrīmān</seg> <seg type="pāda" n="b">daityeṣu vyacarad balī</seg> //</l>

<l xml:id="HV_App.I,42B.1287"><seg type="pāda" n="a">āvārya mahatīṃ senāṃ</seg> <seg type="pāda" n="b">pradravantīṃ punaḥ punaḥ</seg> /</l>

<l xml:id="HV_App.I,42B.1288"><seg type="pāda" n="a">candraṃ mṛtyum ivāyāntaṃ</seg> <seg type="pāda" n="b">dṛṣṭvā yodhā visiṣmiyuḥ</seg> //</l>

<l xml:id="HV_App.I,42B.1289"><seg type="pāda" n="a">yato yataḥ prakṣipati</seg> <seg type="pāda" n="b">śiśirāstraṃ tamonudaḥ</seg> /</l>

<l xml:id="HV_App.I,42B.1290"><seg type="pāda" n="a">tatas tato vyaśīryanta</seg> <seg type="pāda" n="b">daityasainyāni saṃyuge</seg> //</l>

<l xml:id="HV_App.I,42B.1291"><seg type="pāda" n="a">vyadārayata sainyāni</seg> <seg type="pāda" n="b">svabalenābhisaṃvṛtaḥ</seg> /</l>

<l xml:id="HV_App.I,42B.1292"><seg type="pāda" n="a">grasamānam anīkāni</seg> <seg type="pāda" n="b">vyāditāsyam ivāntakam</seg> //</l>

<l xml:id="HV_App.I,42B.1293"><seg type="pāda" n="a">taṃ tathā bhīmakarmāṇaṃ</seg> <seg type="pāda" n="b">gṛhītāstraṃ mahāhave</seg> /</l>

<l xml:id="HV_App.I,42B.1294"><seg type="pāda" n="a">dṛṣṭvā śaśāṅkam āyāntaṃ</seg> <seg type="pāda" n="b">daityānāṃ candrabhāskarau</seg> //</l>

<l xml:id="HV_App.I,42B.1295"><seg type="pāda" n="a">tālamātrāṇi cāpāni</seg> <seg type="pāda" n="b">karṣamānau mahābalau</seg> /</l>

<l xml:id="HV_App.I,42B.1296"><seg type="pāda" n="a">chādayetāṃ śaraiś candraṃ</seg> <seg type="pāda" n="b">vṛṣṭim antāv ivāmbudau</seg> //</l>

<l xml:id="HV_App.I,42B.1297"><seg type="pāda" n="a">atha visphāryamāṇānāṃ</seg> <seg type="pāda" n="b">kārmukāṇāṃ surāsuraiḥ</seg> /</l>

<l xml:id="HV_App.I,42B.1298"><seg type="pāda" n="a">abhavat sumahāśabdo</seg> <seg type="pāda" n="b">diśaḥ saṃnādayann iva</seg> //</l>

<l xml:id="HV_App.I,42B.1299"><seg type="pāda" n="a">vinadadbhir mahānāgair</seg> <seg type="pāda" n="b">heṣamānaiś ca vājibhiḥ</seg> /</l>

<l xml:id="HV_App.I,42B.1300"><seg type="pāda" n="a">bherīśaṅkhaninādaiś ca</seg> <seg type="pāda" n="b">tumulaṃ sarvato 'bhavat</seg> //</l>

<l xml:id="HV_App.I,42B.1301"><seg type="pāda" n="a">yuyutsavas te saṃrabdhā</seg> <seg type="pāda" n="b">jayagṛddhā yaśasvinaḥ</seg> /</l>

<l xml:id="HV_App.I,42B.1302"><seg type="pāda" n="a">anyonyam abhigarjanto</seg> <seg type="pāda" n="b">goṣṭheṣv iva mahāvṛṣāḥ</seg> //</l>

<l xml:id="HV_App.I,42B.1303"><seg type="pāda" n="a">śirasāṃ pātyamānānāṃ</seg> <seg type="pāda" n="b">samare niśitaiḥ śaraiḥ</seg> /</l>

<l xml:id="HV_App.I,42B.1304"><seg type="pāda" n="a">aśmavṛṣṭir ivākāśe hy</seg> <seg type="pāda" n="b">abhavat senayos tayoḥ</seg> //</l>

<l xml:id="HV_App.I,42B.1305"><seg type="pāda" n="a">kuṇḍaloṣṇīṣadhārīṇī</seg> <seg type="pāda" n="b">jātarūpasrajāṃsi ca</seg> /</l>

<l xml:id="HV_App.I,42B.1306"><seg type="pāda" n="a">patitāni sma dṛśyante</seg> <seg type="pāda" n="b">śirāṃsi raṇamūrdhani</seg> //</l>

<l xml:id="HV_App.I,42B.1307"><seg type="pāda" n="a">viśikhonmathitair gātrair</seg> <seg type="pāda" n="b">bāhubhiś ca sakārmukaiḥ</seg> /</l>

<l xml:id="HV_App.I,42B.1308"><seg type="pāda" n="a">sahasrābharaṇaiś cānyair</seg> <seg type="pāda" n="b">vicchinnai ruciraiḥ karaiḥ</seg> //</l>

<l xml:id="HV_App.I,42B.1309"><seg type="pāda" n="a">kavacair āvṛtair gātrair</seg> <seg type="pāda" n="b">urubhiś candanokśitaiḥ</seg> /</l>

<l xml:id="HV_App.I,42B.1310"><seg type="pāda" n="a">mukhaiś ca candrasaṃkāśais</seg> <seg type="pāda" n="b">taptakuṇḍalabhūṣanaiḥ</seg> //</l>

<l xml:id="HV_App.I,42B.1311"><seg type="pāda" n="a">gajavājimanuṣyāṇāṃ</seg> <seg type="pāda" n="b">sarvagātraiḥ samantataḥ</seg> /</l>

<l xml:id="HV_App.I,42B.1312"><seg type="pāda" n="a">āsīt sarvā samākīrṇā</seg> <seg type="pāda" n="b">muhūrtena vasuṃdharā</seg> //</l>

<l xml:id="HV_App.I,42B.1313"><seg type="pāda" n="a">cāpameghāś ca vipulāḥ</seg> <seg type="pāda" n="b">śastravidyutprakāśinaḥ</seg> /</l>

<l xml:id="HV_App.I,42B.1314"><seg type="pāda" n="a">vāhanānāṃ ca nirghoṣaḥ</seg> <seg type="pāda" n="b">stanayitnusamo 'bhavat</seg> //</l>

<l xml:id="HV_App.I,42B.1315"><seg type="pāda" n="a">sa saṃprahāras tumulaḥ</seg> <seg type="pāda" n="b">kaṭukaḥ śoṇitodakaḥ</seg> /</l>

<l xml:id="HV_App.I,42B.1316"><seg type="pāda" n="a">prāvartata surāṇāṃ ca</seg> <seg type="pāda" n="b">dānavānāṃ ca saṃyuge</seg> //</l>

<l xml:id="HV_App.I,42B.1317"><seg type="pāda" n="a">tasmin mahāhave raudre</seg> <seg type="pāda" n="b">tumule lomaharṣaṇe</seg> /</l>

<note>k: D5 ins. :k</note>
<l xml:id="**HV_App.I,42B.1317**75:1"><seg type="pāda" n="a">sa saṃprahāras tumolo</seg> <seg type="pāda" n="b">bhīrūnāṃ bhayavardhanaḥ</seg> /</l>

<l xml:id="HV_App.I,42B.1318"><seg type="pāda" n="a">vavarṣuḥ śaravarṣāṇi</seg> <seg type="pāda" n="b">saṃrabdhā devadānavāḥ</seg> //</l>

<l xml:id="HV_App.I,42B.1319"><seg type="pāda" n="a">vyakrośanta gajās tatra</seg> <seg type="pāda" n="b">śaravarṣaprapīḍitāḥ</seg> /</l>

<l xml:id="HV_App.I,42B.1320"><seg type="pāda" n="a">aśvāś ca paryadhāvanta</seg> <seg type="pāda" n="b">hatārohā diśo daśa</seg> /</l>

<l xml:id="HV_App.I,42B.1321"><seg type="pāda" n="a">utpatya nipatanty anye</seg> <seg type="pāda" n="b">śaravarṣaprapīḍitāḥ</seg> //</l>

<l xml:id="HV_App.I,42B.1322"><seg type="pāda" n="a">devānāṃ dānavānāṃ ca</seg> <seg type="pāda" n="b">gajāśvarathināṃ raṇe</seg> /</l>

<l xml:id="HV_App.I,42B.1323"><seg type="pāda" n="a">samare tatra śūrāṇāṃ</seg> <seg type="pāda" n="b">pravarāṇāṃ tarasvinām</seg> /</l>

<l xml:id="HV_App.I,42B.1324"><seg type="pāda" n="a">dhanurjyātalaśabdena</seg> <seg type="pāda" n="b">na prājñāyata kiṃcana</seg> //</l>

<l xml:id="HV_App.I,42B.1325"><seg type="pāda" n="a">śaraśaktigadābhis te</seg> <seg type="pāda" n="b">khaḍgaiś cāmitatejasaḥ</seg> /</l>

<l xml:id="HV_App.I,42B.1326"><seg type="pāda" n="a">nirjaghnur mahatīṃ senām</seg> <seg type="pāda" n="b">anyonyasya paraṃtapāḥ</seg> //</l>

<l xml:id="HV_App.I,42B.1327"><seg type="pāda" n="a">bāhūnām uttamāṅgānāṃ</seg> <seg type="pāda" n="b">kārmukānāṃ ca saṃyuge</seg> /</l>

<l xml:id="HV_App.I,42B.1328"><seg type="pāda" n="a">rāśayas tatra dṛśyante</seg> <seg type="pāda" n="b">devadaityasamāgame</seg> //</l>

<l xml:id="HV_App.I,42B.1329"><seg type="pāda" n="a">aśvānāṃ kuñjarāṇāṃ ca</seg> <seg type="pāda" n="b">rathānāṃ ca varūthināṃ</seg> /</l>

<l xml:id="HV_App.I,42B.1330"><seg type="pāda" n="a">nāntaṃ samadhigacchanti</seg> <seg type="pāda" n="b">nihatānāṃ surāsuraiḥ</seg> //</l>

<l xml:id="HV_App.I,42B.1331"><seg type="pāda" n="a">gadābhir asibhiḥ prāsair</seg> <seg type="pāda" n="b">bhallaiḥ saṃnataparvabhiḥ</seg> /</l>

<l xml:id="HV_App.I,42B.1332"><seg type="pāda" n="a">yodhās tatrābhyahanyanta</seg> <seg type="pāda" n="b">hastyaśvam api tad bahu</seg> //</l>

<l xml:id="HV_App.I,42B.1333"><seg type="pāda" n="a">prāvartata nadī ghorā</seg> <seg type="pāda" n="b">śoṇitaughataraṃgiṇī</seg> /</l>

<l xml:id="HV_App.I,42B.1334"><seg type="pāda" n="a">tadā madhyena sainyānāṃ</seg> <seg type="pāda" n="b">keśaśaivalaśāḍvalā</seg> //</l>

<l xml:id="HV_App.I,42B.1335"><seg type="pāda" n="a">hāhākāro mahāśabdo</seg> <seg type="pāda" n="b">yodhānām abhavat tadā</seg> /</l>

<l xml:id="HV_App.I,42B.1336"><seg type="pāda" n="a">dānavair hanyamānānāṃ</seg> <seg type="pāda" n="b">tridaśānāṃ mahāraṇe</seg> //</l>

<note>k: D3 ins. :k</note>
<l xml:id="**HV_App.I,42B.1336**76:1"><seg type="pāda" n="a">abhavat tumulaḥ śabdo</seg> <seg type="pāda" n="b">meghānām iva garjatām</seg> /</l>

<l xml:id="HV_App.I,42B.1337"><seg type="pāda" n="a">evaṃ tad abhavad yuddhaṃ</seg> <seg type="pāda" n="b">devānām asuraiḥ saha</seg> /</l>

<l xml:id="HV_App.I,42B.1338"><seg type="pāda" n="a">vibhīṣaṇaṃ mahāraudraṃ</seg> <seg type="pāda" n="b">vikṛtaṃ bhīmadarśanam</seg> //</l>

<l xml:id="HV_App.I,42B.1339"><seg type="pāda" n="a">virocanas tu tatraiva</seg> <seg type="pāda" n="b">viṣvaksenaṃ mahāhave</seg> /</l>

<l xml:id="HV_App.I,42B.1340"><seg type="pāda" n="a">jaghāna rudhirābhākṣaṃ</seg> <seg type="pāda" n="b">sādhyaṃ paramadhanvinām</seg> //</l>

<l xml:id="HV_App.I,42B.1341"><seg type="pāda" n="a">tam āyāntam abhiprekṣya</seg> <seg type="pāda" n="b">viṣvaksenaḥ surair vṛtaḥ</seg> /</l>

<l xml:id="HV_App.I,42B.1342"><seg type="pāda" n="a">ameyātmā suraśreṣṭhaḥ</seg> <seg type="pāda" n="b">pratyavidhyat stanāntare</seg> //</l>

<l xml:id="HV_App.I,42B.1343"><seg type="pāda" n="a">sādhyasya bāṇābhihatas</seg> <seg type="pāda" n="b">totrārdita iva dvipaḥ</seg> /</l>

<l xml:id="HV_App.I,42B.1344"><seg type="pāda" n="a">virocanaḥ prajajvāla</seg> <seg type="pāda" n="b">krodhenāgnir ivādhvare</seg> //</l>

<l xml:id="HV_App.I,42B.1345"><seg type="pāda" n="a">sa kārmukavinirmuktaiḥ</seg> <seg type="pāda" n="b">śarair dānavasattamaḥ</seg> /</l>

<l xml:id="HV_App.I,42B.1346"><seg type="pāda" n="a">viṣvaksenaṃ bibhedājau</seg> <seg type="pāda" n="b">dīptaiḥ saptabhir āśugaiḥ</seg> //</l>

<l xml:id="HV_App.I,42B.1347"><seg type="pāda" n="a">so 'tividdho balavatā</seg> <seg type="pāda" n="b">dānavena surottamaḥ</seg> /</l>

<l xml:id="HV_App.I,42B.1348"><seg type="pāda" n="a">mūrcchām abhijagāmāśu</seg> <seg type="pāda" n="b">dhvajaṃ cāpy āśrayat prabhuḥ</seg> //</l>

<l xml:id="HV_App.I,42B.1349"><seg type="pāda" n="a">tataḥ sa punar āśvasya</seg> <seg type="pāda" n="b">sādhyo yuddhe mano dadhe</seg> /</l>

<l xml:id="HV_App.I,42B.1350"><seg type="pāda" n="a">visphārya ca mahācāpaṃ</seg> <seg type="pāda" n="b">daityamadhye vyavasthitaḥ</seg> //</l>

<l xml:id="HV_App.I,42B.1351"><seg type="pāda" n="a">virocanaś ca balavān</seg> <seg type="pāda" n="b">abhyayudhyata sarvaśaḥ</seg> /</l>

<l xml:id="HV_App.I,42B.1352"><seg type="pāda" n="a">kṣobhayan surasainyāni</seg> <seg type="pāda" n="b">samantān niśitaiḥ śaraiḥ</seg> //</l>

<l xml:id="HV_App.I,42B.1353"><seg type="pāda" n="a">tatas tasyāsurendrasya</seg> <seg type="pāda" n="b">yudhyamānasya saṃyuge</seg> /</l>

<note>k: For line 1353, D3 subst. :k</note>
<l xml:id="**HV_App.I,42B.1353**77:1"><seg type="pāda" n="a">tasya vai yudhyamānasya</seg> <seg type="pāda" n="b">saṃyuge niśitaiḥ śaraiḥ</seg> /</l>

<l xml:id="HV_App.I,42B.1354"><seg type="pāda" n="a">śrūyate tumulaḥ śabdo</seg> <seg type="pāda" n="b">jīmūtasyeva garjataḥ</seg> //</l>

<l xml:id="HV_App.I,42B.1355"><seg type="pāda" n="a">jagarja ca mahāghoṣo</seg> <seg type="pāda" n="b">vinighnan devavāhinīm</seg> /</l>

<l xml:id="HV_App.I,42B.1356"><seg type="pāda" n="a">caṇḍamegho 'śmavarṣī ca</seg> <seg type="pāda" n="b">savidyut stanayitnumān</seg> //</l>

<l xml:id="HV_App.I,42B.1357"><seg type="pāda" n="a">diśo vidrāvayām āsa</seg> <seg type="pāda" n="b">śaravarṣeṇa dānavaḥ</seg> /</l>

<l xml:id="HV_App.I,42B.1358"><seg type="pāda" n="a">sarvasainyāni devānām</seg> <seg type="pāda" n="b">udyatāstro mahāhave</seg> //</l>

<l xml:id="HV_App.I,42B.1359"><seg type="pāda" n="a">te prādravanta vitrastā</seg> <seg type="pāda" n="b">rathebhyo rathinas tadā</seg> /</l>

<l xml:id="HV_App.I,42B.1360"><seg type="pāda" n="a">sādinaś cāśvapṛṣṭhebhyo</seg> <seg type="pāda" n="b">bhūmau cāpi padātayaḥ</seg> //</l>

<l xml:id="HV_App.I,42B.1361"><seg type="pāda" n="a">śrutvā kārmukanirghoṣaṃ</seg> <seg type="pāda" n="b">visphūrjitam ivāśaneḥ</seg> /</l>

<note>k: T2 G1.3-5 M2.4 ins. :k</note>
<l xml:id="**HV_App.I,42B.1361**78:1"><seg type="pāda" n="a">stambhībhūtā nirutsāhā</seg> <seg type="pāda" n="b">gatasattvā ivābhavan</seg> /</l>

<l xml:id="**HV_App.I,42B.1361**78:2"><seg type="pāda" n="a">sasainyo 'nugato nityaṃ</seg> <seg type="pāda" n="b">balaṃ yatra samāviśāt</seg> //</l>

<l xml:id="HV_App.I,42B.1362"><seg type="pāda" n="a">sarvasainyāni bhītāni</seg> <seg type="pāda" n="b">nivyalīyanta saṃyuge</seg> //</l>

<l xml:id="HV_App.I,42B.1363"><seg type="pāda" n="a">virocanabhayatrastā</seg> <seg type="pāda" n="b">rathebhyo rathinas tadā</seg> /</l>

<l xml:id="HV_App.I,42B.1364"><seg type="pāda" n="a">padātīnāṃ yayuḥ saṃghā</seg> <seg type="pāda" n="b">yatra devaḥ śacīpatiḥ</seg> //</l>

<l xml:id="HV_App.I,42B.1365"><seg type="pāda" n="a">viṣvaksenasya sādhyasya</seg> <seg type="pāda" n="b">sarvataḥ sa mahābalaḥ</seg> /</l>

<l xml:id="HV_App.I,42B.1366"><seg type="pāda" n="a">pādarakṣasahasrāṇi</seg> <seg type="pāda" n="b">nijaghāna caturdaśa</seg> //</l>

<l xml:id="HV_App.I,42B.1367"><seg type="pāda" n="a">aśvavṛndeṣu nāgeṣu</seg> <seg type="pāda" n="b">rathānīkeṣu cābhibhūḥ</seg> /</l>

<l xml:id="HV_App.I,42B.1368"><seg type="pāda" n="a">padātīnāṃ ca saṃgheṣu</seg> <seg type="pāda" n="b">vinighnan pratyadṛśyata</seg> //</l>

<l xml:id="HV_App.I,42B.1369"><seg type="pāda" n="a">vitatya śyenavat pakṣau</seg> <seg type="pāda" n="b">sarvataḥ sa varūthinīm</seg> /</l>

<l xml:id="HV_App.I,42B.1370"><seg type="pāda" n="a">bhittvā bhittvā mahābāhuḥ</seg> <seg type="pāda" n="b">śirāṃsy ājāv akṛntata</seg> //</l>

<l xml:id="HV_App.I,42B.1371"><seg type="pāda" n="a">sādinaś ca padātāś ca</seg> <seg type="pāda" n="b">hataśeṣā rathās tathā</seg> /</l>

<l xml:id="HV_App.I,42B.1372"><seg type="pāda" n="a">viṣvaksenena sahitā</seg> <seg type="pāda" n="b">virocanam abhidravan</seg> //</l>

<l xml:id="HV_App.I,42B.1373"><seg type="pāda" n="a">te 'sicarmagadāśakti+</seg> <seg type="pāda" n="b">parighaprāsatomaraiḥ</seg> /</l>

<l xml:id="HV_App.I,42B.1374"><seg type="pāda" n="a">tam ekam abhyadhāvantaṃ</seg> <seg type="pāda" n="b">siṃhanādaṃ pracakrire</seg> //</l>

<l xml:id="HV_App.I,42B.1375"><seg type="pāda" n="a">tataḥ so 'siṃ samudyamya</seg> <seg type="pāda" n="b">javam āsthāya dānavaḥ</seg> /</l>

<l xml:id="HV_App.I,42B.1376"><seg type="pāda" n="a">cakarta rathinām ājau</seg> <seg type="pāda" n="b">śirāṃsi ca dhanūṃṣi ca</seg> //</l>

<l xml:id="HV_App.I,42B.1377"><seg type="pāda" n="a">rathanāgāśvavṛndeṣu</seg> <seg type="pāda" n="b">balavān arisūdanaḥ</seg> /</l>

<l xml:id="HV_App.I,42B.1378"><seg type="pāda" n="a">virocanaś caran mārgān</seg> <seg type="pāda" n="b">prakārān ekaviṃśatim</seg> //</l>

<l xml:id="HV_App.I,42B.1379"><seg type="pāda" n="a">bhrāntam udbhrāntam āviddham</seg> <seg type="pāda" n="b">āplutaṃ viplutaṃ plutam</seg> /</l>

<l xml:id="HV_App.I,42B.1380"><seg type="pāda" n="a">saṃpātaṃ samudīrṇaṃ ca</seg> <seg type="pāda" n="b">darśayām āsa dānavaḥ</seg> //</l>

<l xml:id="HV_App.I,42B.1381"><seg type="pāda" n="a">kecid varāsinā rugṇā</seg> <seg type="pāda" n="b">dānavena mahātmanā</seg> /</l>

<l xml:id="HV_App.I,42B.1382"><seg type="pāda" n="a">vineduś chinnavarmāṇo</seg> <seg type="pāda" n="b">nipetuś ca gatāsavaḥ</seg> //</l>

<l xml:id="HV_App.I,42B.1383"><seg type="pāda" n="a">chinnapṛṣṭhā hatārohā</seg> <seg type="pāda" n="b">dānavena mahātmanā</seg> /</l>

<l xml:id="HV_App.I,42B.1384"><seg type="pāda" n="a">vidrutāḥ svāny anīkāni</seg> <seg type="pāda" n="b">jaghnus tridaśavāraṇāḥ</seg> //</l>

<l xml:id="HV_App.I,42B.1385"><seg type="pāda" n="a">nipetur urvyām ākāśān</seg> <seg type="pāda" n="b">nikṛttā dṛḍhadhanvinā</seg> /</l>

<l xml:id="HV_App.I,42B.1386"><seg type="pāda" n="a">vividhās tomarāś cāpā</seg> <seg type="pāda" n="b">mahāmātraśirāṃsi ca</seg> /</l>

<l xml:id="HV_App.I,42B.1387"><seg type="pāda" n="a">pratīpam āharan nāgān</seg> <seg type="pāda" n="b">aśvāṃś ca dṛḍhavikramān</seg> /</l>

<l xml:id="HV_App.I,42B.1388"><seg type="pāda" n="a">cakarta rathinām ājau</seg> <seg type="pāda" n="b">śirāṃsi ca dhanūṃṣi ca</seg> //</l>

<l xml:id="HV_App.I,42B.1389"><seg type="pāda" n="a">āplutya rathinaḥ kāṃścit</seg> <seg type="pāda" n="b">parāmṛśya mahābalaḥ</seg> /</l>

<l xml:id="HV_App.I,42B.1390"><seg type="pāda" n="a">sūtāṃś ciccheda khaḍgena</seg> <seg type="pāda" n="b">rathān api ca dānavaḥ</seg> //</l>

<l xml:id="HV_App.I,42B.1391"><seg type="pāda" n="a">muhur utpatato dikṣu</seg> <seg type="pāda" n="b">dhāvataś ca yaśasvinaḥ</seg> /</l>

<l xml:id="HV_App.I,42B.1392"><seg type="pāda" n="a">mārgāṃś carita vai citrān</seg> <seg type="pāda" n="b">vyasmayanta tato 'surāḥ</seg> //</l>

<l xml:id="HV_App.I,42B.1393"><seg type="pāda" n="a">nijaghāna padā kāṃścid</seg> <seg type="pāda" n="b">ākṣipyānyān apothayat</seg> /</l>

<l xml:id="HV_App.I,42B.1394"><seg type="pāda" n="a">khaḍgena cānyāṃś ciccheda</seg> <seg type="pāda" n="b">nādenānyāṃś ca bhīṣayat</seg> //</l>

<l xml:id="HV_App.I,42B.1395"><seg type="pāda" n="a">ūrustambhagṛhītāś ca</seg> <seg type="pāda" n="b">prapatanty apare bhuvi</seg> /</l>

<l xml:id="HV_App.I,42B.1396"><seg type="pāda" n="a">apare daityam ālokya</seg> <seg type="pāda" n="b">bhayāt prāṇān avāsṛjan</seg> //</l>

<l xml:id="HV_App.I,42B.1397"><seg type="pāda" n="a">tasmiṃs tathā vartamāne</seg> <seg type="pāda" n="b">yuddhe mahati dāruṇe</seg> /</l>

<l xml:id="HV_App.I,42B.1398"><seg type="pāda" n="a">rathaughavājināgānāṃ</seg> <seg type="pāda" n="b">surāṇāṃ ca mahākṣaye</seg> //</l>

<note>k: D3 ins. :k</note>
<l xml:id="**HV_App.I,42B.1398**79:1"><seg type="pāda" n="a">surāṇāṃ kampajanana+</seg> <seg type="pāda" n="b">kalpāntasadṛśo bhuvi</seg> //</l>

<l xml:id="HV_App.I,42B.1399"><seg type="pāda" n="a">kujumbho dānavaśreṣṭho hy</seg> <seg type="pāda" n="b">aṃśam ādityam āhave</seg> /</l>

<note>k: K1.2.4 Ñ2 V1.3 B D T2 ins. :k</note>
<l xml:id="**HV_App.I,42B.1399**80:1"><seg type="pāda" n="a">yodhayām āsa samare</seg> <seg type="pāda" n="b">vṛṣaḥ prativṛṣaṃ yathā</seg> /</l>

<l xml:id="HV_App.I,42B.1400"><seg type="pāda" n="a">jaghānācalasaṃkāśo</seg> <seg type="pāda" n="b">mattavāraṇavikramaḥ</seg> //</l>

<note>k: Ñ1 B Dn Ds D5.6 T1.2 G1.3-5 M2.4 ins. :k</note>
<l xml:id="**HV_App.I,42B.1400**81:1"><seg type="pāda" n="a">sphuradbhir niśitais tīkṣnaiḥ</seg> <seg type="pāda" n="b">śarair bahubhir āśugaiḥ</seg> /</l>

<l xml:id="HV_App.I,42B.1401"><seg type="pāda" n="a">devasenāsahasrāṇi</seg> <seg type="pāda" n="b">sarathāni mahāhave</seg> /</l>

<l xml:id="HV_App.I,42B.1402"><seg type="pāda" n="a">tasya bāṇapathaṃ prāpya</seg> <seg type="pāda" n="b">nābhyavartanta sarvaśaḥ</seg> //</l>

<l xml:id="HV_App.I,42B.1403"><seg type="pāda" n="a">praṇeduḥ sarvabhūtāni</seg> <seg type="pāda" n="b">babhuḥ satimirā diśaḥ</seg> /</l>

<l xml:id="HV_App.I,42B.1404"><seg type="pāda" n="a">devānām ajayaḥ kruraḥ</seg> <seg type="pāda" n="b">pratyapadyata dāruṇaḥ</seg> //</l>

<l xml:id="HV_App.I,42B.1405"><seg type="pāda" n="a">aṃśaś ca dānavendrasya</seg> <seg type="pāda" n="b">jaghānottamavikramaḥ</seg> /</l>

<l xml:id="HV_App.I,42B.1406"><seg type="pāda" n="a">anīkaṃ daśasāhasraṃ</seg> <seg type="pāda" n="b">kuñjarāṇāṃ tarasvinām</seg> //</l>

<l xml:id="HV_App.I,42B.1407"><seg type="pāda" n="a">āpatantaṃ gajānīkaṃ</seg> <seg type="pāda" n="b">kujambho vīkṣya dānavaḥ</seg> /</l>

<l xml:id="HV_App.I,42B.1408"><seg type="pāda" n="a">gadāpāṇir avārohad</seg> <seg type="pāda" n="b">rathopasthād ariṃdamaḥ</seg> /</l>

<l xml:id="HV_App.I,42B.1409"><seg type="pāda" n="a">adrisāramayīṃ gurvīṃ</seg> <seg type="pāda" n="b">pragṛhya mahatīṃ gadāṃ</seg> /</l>

<l xml:id="HV_App.I,42B.1410"><seg type="pāda" n="a">abhyadravad gajānīkaṃ</seg> <seg type="pāda" n="b">vyāditāsya ivāntakaḥ</seg> //</l>

<l xml:id="HV_App.I,42B.1411"><seg type="pāda" n="a">sa gajān gadayā nighnan</seg> <seg type="pāda" n="b">vyacarat samare balī</seg> /</l>

<l xml:id="HV_App.I,42B.1412"><seg type="pāda" n="a">kujambho dānavaśreṣṭho</seg> <seg type="pāda" n="b">gadāpāṇir balādhikaḥ</seg> //</l>

<l xml:id="HV_App.I,42B.1413"><seg type="pāda" n="a">viśīrṇadantāṃś ca bahūn</seg> <seg type="pāda" n="b">bhinnakumbhāṃś ca vāraṇān</seg> /</l>

<l xml:id="HV_App.I,42B.1414"><seg type="pāda" n="a">akarod dānavaśreṣṭha</seg> <seg type="pāda" n="b">uddiśyoddiśya tān balī</seg> //</l>

<note>k: V1.3 B D5(marg.) T1.2 G1.3-5 M2.4 ins. :k</note>
<l xml:id="**HV_App.I,42B.1414**82:1"><seg type="pāda" n="a">viśīrṇadantā bahavo</seg> <seg type="pāda" n="b">bhinnakumbhās tathāpare</seg> /</l>

<l xml:id="**HV_App.I,42B.1414**82:2"><seg type="pāda" n="a">kujambhenārdinā nāgā</seg> <seg type="pāda" n="b">vyadravanta diśo daśa</seg> //</l>

<l xml:id="HV_App.I,42B.1415"><seg type="pāda" n="a">kujambhasya ca ye 'mātyā</seg> <seg type="pāda" n="b">dānavā ghoravikramāḥ</seg> /</l>

<l xml:id="HV_App.I,42B.1416"><seg type="pāda" n="a">nārācair vividhais tīkṣṇair</seg> <seg type="pāda" n="b">apāsya gajayodhinaḥ</seg> //</l>

<l xml:id="HV_App.I,42B.1417"><seg type="pāda" n="a">kṣuraiḥ kṣuraprair bhallaiś ca</seg> <seg type="pāda" n="b">pītair añjalikaiḥ śitaiḥ</seg> /</l>

<l xml:id="HV_App.I,42B.1418"><seg type="pāda" n="a">ciccheda cottamāṅgāni</seg> <seg type="pāda" n="b">kujambho dānavottamaḥ</seg> //</l>

<l xml:id="HV_App.I,42B.1419"><seg type="pāda" n="a">śirobhiḥ prapatadbhiś ca</seg> <seg type="pāda" n="b">gaganaṃ pratyapūryata</seg> /</l>

<l xml:id="HV_App.I,42B.1420"><seg type="pāda" n="a">aśmavṛṣṭir ivābhāti</seg> <seg type="pāda" n="b">bāhubhiś ca sahāṅkuśaiḥ</seg> //</l>

<l xml:id="HV_App.I,42B.1421"><seg type="pāda" n="a">hṛtottamāṅgāḥ skandheṣu</seg> <seg type="pāda" n="b">gajānāṃ gajayodhinaḥ</seg> /</l>

<l xml:id="HV_App.I,42B.1422"><seg type="pāda" n="a">adṛśyanta mahārāja</seg> <seg type="pāda" n="b">tālā viśiraso yathā</seg> //</l>

<l xml:id="HV_App.I,42B.1423"><seg type="pāda" n="a">āpatantaṃ mahānāgam</seg> <seg type="pāda" n="b">aṃśasyāsurasattamaḥ</seg> /</l>

<l xml:id="HV_App.I,42B.1424"><seg type="pāda" n="a">jaghānaikeṣuṇā kruddhas</seg> <seg type="pāda" n="b">tataḥ sa vimukho 'bhavat</seg> //</l>

<l xml:id="HV_App.I,42B.1425"><seg type="pāda" n="a">vigāhyaivaṃ gajānīkaṃ</seg> <seg type="pāda" n="b">kujambho dānavottamaḥ</seg> /</l>

<l xml:id="HV_App.I,42B.1426"><seg type="pāda" n="a">vinighnan pravarān sainyān</seg> <seg type="pāda" n="b">gadayā balināṃ varaḥ</seg> //</l>

<l xml:id="HV_App.I,42B.1427"><seg type="pāda" n="a">ekapraharābhihatān</seg> <seg type="pāda" n="b">kujambhena mahāgajān</seg> /</l>

<l xml:id="HV_App.I,42B.1428"><seg type="pāda" n="a">apaśyanta surāḥ sarve</seg> <seg type="pāda" n="b">parvatān iva pātitān</seg> //</l>

<l xml:id="HV_App.I,42B.1429"><seg type="pāda" n="a">kujambhasya ca mārgeṣu</seg> <seg type="pāda" n="b">viśīrṇās te mahāgajāḥ</seg> /</l>

<l xml:id="HV_App.I,42B.1430"><seg type="pāda" n="a">vajrāhatā ivendreṇa</seg> <seg type="pāda" n="b">viśīrṇā iva parvatāḥ</seg> //</l>

<l xml:id="HV_App.I,42B.1431"><seg type="pāda" n="a">apaśyaṃs tridaśāḥ sarve</seg> <seg type="pāda" n="b">mūrtimantam ivāntakam</seg> /</l>

<l xml:id="HV_App.I,42B.1432"><seg type="pāda" n="a">gandhādevāsya dīryante</seg> <seg type="pāda" n="b">siṃhasyevetare mṛgāḥ</seg> //</l>

<l xml:id="HV_App.I,42B.1433"><seg type="pāda" n="a">sa babhau tāṃ gadāṃ bibhrat</seg> <seg type="pāda" n="b">prokṣitāṃ gajaśoṇitaiḥ</seg> /</l>

<l xml:id="HV_App.I,42B.1434"><seg type="pāda" n="a">vyāditāsyo 'nadat kruddho</seg> <seg type="pāda" n="b">raudrarūpo bhayānakaḥ</seg> /</l>

<note>k: K1.2 Ñ1.2 B Dn D4 T1 G3 ins. :k</note>
<l xml:id="**HV_App.I,42B.1434**83:1"><seg type="pāda" n="a">yathā hi bhagavān kruddhaḥ</seg> <seg type="pāda" n="b">prajānāṃ saṃkṣaye purā</seg> /</l>

<l xml:id="HV_App.I,42B.1435"><seg type="pāda" n="a">vikrīḍamāno gadayā</seg> <seg type="pāda" n="b">raṇamadhye mahāsuraḥ</seg> //</l>

<l xml:id="HV_App.I,42B.1436"><seg type="pāda" n="a">gopāla iva daṇḍena</seg> <seg type="pāda" n="b">kālayan sa mahāgajān</seg> /</l>

<l xml:id="HV_App.I,42B.1437"><seg type="pāda" n="a">kruddhaṃ kālam ivākāśe</seg> <seg type="pāda" n="b">daṇḍam udyamya dānavam</seg> /</l>

<l xml:id="HV_App.I,42B.1438"><seg type="pāda" n="a">apaśyanta surāḥ sarve</seg> <seg type="pāda" n="b">kujambhaṃ bhīmavikramam</seg> //</l>

<l xml:id="HV_App.I,42B.1439"><seg type="pāda" n="a">hatārohās tu tatrānye</seg> <seg type="pāda" n="b">prabhinnā vāraṇottamāḥ</seg> /</l>

<l xml:id="HV_App.I,42B.1440"><seg type="pāda" n="a">te hanyamānā gadayā</seg> <seg type="pāda" n="b">bāṇaiś ca bhṛśavikṣatāḥ</seg> //</l>

<l xml:id="HV_App.I,42B.1441"><seg type="pāda" n="a">asahantaḥ kujambhasya</seg> <seg type="pāda" n="b">gadāvegaṃ mahāhave</seg> /</l>

<l xml:id="HV_App.I,42B.1442"><seg type="pāda" n="a">svāny anīkāni mṛdnantaḥ</seg> <seg type="pāda" n="b">prādravanta mahāgajāḥ</seg> //</l>

<l xml:id="HV_App.I,42B.1443"><seg type="pāda" n="a">mahāvāta ivābhrāṇi</seg> <seg type="pāda" n="b">vidhaman gadayā gajān</seg> /</l>

<note>k: T2 G1.3-5 M2.4 ins. :k</note>
<l xml:id="**HV_App.I,42B.1443**84:1"><seg type="pāda" n="a">abhyadhāvad gajānīkaṃ</seg> <seg type="pāda" n="b">vyāditāsya ivāntakaḥ</seg> /</l>

<l xml:id="HV_App.I,42B.1444"><seg type="pāda" n="a">atiṣṭat samare daityaḥ</seg> <seg type="pāda" n="b">kālaḥ saṃvartako yathā</seg> //</l>

<l xml:id="HV_App.I,42B.1445"><seg type="pāda" n="a">tataḥ sarvāṇi sainyāni</seg> <seg type="pāda" n="b">devarājasya śāsanāt</seg> /</l>

<l xml:id="HV_App.I,42B.1446"><seg type="pāda" n="a">abhyadravanta ditijān</seg> <seg type="pāda" n="b">nandanto bhairavān ravān</seg> //</l>

<note>k: T2 G1.3-5 M2.4 ins. :k</note>
<l xml:id="**HV_App.I,42B.1446**85:1"><seg type="pāda" n="a">gadayā hanyamānāni</seg> <seg type="pāda" n="b">bāṇakṣatavapūṃṣi ca</seg> /</l>

<l xml:id="HV_App.I,42B.1447"><seg type="pāda" n="a">taṃ balaugham aparyantaṃ</seg> <seg type="pāda" n="b">devānāṃ sudurāsadam</seg> /</l>

<note>k: Ñ1 ins. :k</note>
<l xml:id="**HV_App.I,42B.1447**86:1"><seg type="pāda" n="a">āpatantam apāraṃ ca</seg> <seg type="pāda" n="b">samudram iva parvaṇi</seg> /</l>

<l xml:id="HV_App.I,42B.1448"><seg type="pāda" n="a">rathanāgāśvakalilaṃ</seg> <seg type="pāda" n="b">śaṅkhaduṃdubhinisvanam</seg> //</l>

<l xml:id="HV_App.I,42B.1449"><seg type="pāda" n="a">āpatantaṃ suduṣpāraṃ</seg> <seg type="pāda" n="b">rajasā sarvato vṛtam</seg> /</l>

<l xml:id="HV_App.I,42B.1450"><seg type="pāda" n="a">sainyasāgaram akṣobhyaṃ</seg> <seg type="pāda" n="b">veleva makarālayam</seg> //</l>

<l xml:id="HV_App.I,42B.1451"><seg type="pāda" n="a">tad āścaryam apaśyanta</seg> <seg type="pāda" n="b">aśraddheyam ivādbhutam</seg> /</l>

<note>k: Ds1 M2.4 subst. for line 1452, B1. 3 Ds2 G5 ins. after line 1451 :k</note>
<l xml:id="**HV_App.I,42B.1451**87:1"><seg type="pāda" n="a">rathanāgāśvakalilaṃ</seg> <seg type="pāda" n="b">samudīrṇaṃ mahābalam</seg> /</l>

<l xml:id="HV_App.I,42B.1452"><seg type="pāda" n="a">udīrṇāṃ pṛtanāṃ sarvāṃ</seg> <seg type="pāda" n="b">sāśvāṃ sarathakuñjarām</seg> //</l>

<l xml:id="HV_App.I,42B.1453"><seg type="pāda" n="a">āvārya samare 'tiṣṭhat</seg> <seg type="pāda" n="b">kujambhas tarasā balī</seg> /</l>

<l xml:id="HV_App.I,42B.1454"><seg type="pāda" n="a">sainyārṇavaṃ devatānāṃ</seg> <seg type="pāda" n="b">girir merur ivācalaḥ</seg> /</l>

<l xml:id="HV_App.I,42B.1455"><seg type="pāda" n="a">anīkinīṃ kujambhas tu</seg> <seg type="pāda" n="b">gadayā saṃnyavārayat</seg> //</l>

<note>k: Dn Ds (marg.) Bom. Poona eds. G(ed.) ins. :k</note>
<l xml:id="**HV_App.I,42B.1455**88:1"><seg type="pāda" n="a">sā tathā vāritā senā</seg> <seg type="pāda" n="b">vihvalābhūn nirudyamā</seg> /</l>

<l xml:id="HV_App.I,42B.1456"><seg type="pāda" n="a">tasmiṃs tathā vartamāne</seg> <seg type="pāda" n="b">saṃprahāre sudāruṇe</seg> /</l>

<l xml:id="HV_App.I,42B.1457"><seg type="pāda" n="a">asilomā hariś caiva</seg> <seg type="pāda" n="b">jaghnatus tau parasparam</seg> //</l>

<l xml:id="HV_App.I,42B.1458"><seg type="pāda" n="a">asilomā tu balavān</seg> <seg type="pāda" n="b">dānavo dānavādhipaḥ</seg> /</l>

<l xml:id="HV_App.I,42B.1459"><seg type="pāda" n="a">devasainyasya sarvasya</seg> <seg type="pāda" n="b">dhūmaketur ivotthitaḥ</seg> /</l>

<l xml:id="HV_App.I,42B.1460"><seg type="pāda" n="a">tapaty arka ivāmoghaḥ</seg> <seg type="pāda" n="b">surasainyāni saṃyuge</seg> //</l>

<l xml:id="HV_App.I,42B.1461"><seg type="pāda" n="a">sahasraraśmipratimo</seg> <seg type="pāda" n="b">dānavasya rathottamaḥ</seg> /</l>

<l xml:id="HV_App.I,42B.1462"><seg type="pāda" n="a">śarair megha ivāvarṣad</seg> <seg type="pāda" n="b">devānīkaṃ pratāpavān</seg> //</l>

<l xml:id="HV_App.I,42B.1463"><seg type="pāda" n="a">śaraugharaśmibhir dīptaiḥ</seg> <seg type="pāda" n="b">pratapad ghoravikramaḥ</seg> /</l>

<l xml:id="HV_App.I,42B.1464"><seg type="pāda" n="a">raudraḥ krūro durādharṣo</seg> <seg type="pāda" n="b">durvāryo dhvajinīmukhe</seg> //</l>

<l xml:id="HV_App.I,42B.1465"><seg type="pāda" n="a">yudhyate daivataiḥ sārdhaṃ</seg> <seg type="pāda" n="b">grasamāna iva prabhuḥ</seg> /</l>

<l xml:id="HV_App.I,42B.1466"><seg type="pāda" n="a">ugreṣur ugravadano</seg> <seg type="pāda" n="b">mṛdyamāno mahāgajān</seg> //</l>

<l xml:id="HV_App.I,42B.1467"><seg type="pāda" n="a">surāṇām uttamāṅgāni</seg> <seg type="pāda" n="b">pracinoti mahābalaḥ</seg> /</l>

<l xml:id="HV_App.I,42B.1468"><seg type="pāda" n="a">grasan daivatasainyāni</seg> <seg type="pāda" n="b">śaradaṃṣṭraḥ pratāpavān</seg> //</l>

<note>k: G4 ins. :k</note>
<l xml:id="**HV_App.I,42B.1468**89:1"><seg type="pāda" n="a">śakracāpamahācāpo</seg> <seg type="pāda" n="b">mahāmegha ivāsuraḥ</seg> /</l>

<l xml:id="HV_App.I,42B.1469"><seg type="pāda" n="a">asijihvaś cakrahastaś</seg> <seg type="pāda" n="b">cāpavyāttānano 'suraḥ</seg> /</l>

<l xml:id="HV_App.I,42B.1470"><seg type="pāda" n="a">paraśvadhanakhaḥ śrīmān</seg> <seg type="pāda" n="b">mṛdaṅgāpūritadhvaniḥ</seg> //</l>

<l xml:id="HV_App.I,42B.1471"><seg type="pāda" n="a">tiṣṭhate dānavaśreṣṭhaḥ</seg> <seg type="pāda" n="b">saṃyuge vyāghravad balī</seg> /</l>

<note>k: T1.2 G3-5 M2.4 ins. :k</note>
<l xml:id="**HV_App.I,42B.1471**90:1"><seg type="pāda" n="a">pṛṣatkavṛṣṭimān ghoro</seg> <seg type="pāda" n="b">jyāmeghaḥ stanayitnumān</seg> /</l>

<l xml:id="**HV_App.I,42B.1471**90:2"><seg type="pāda" n="a">śakracāpamahācāpo</seg> <seg type="pāda" n="b">mahāmegha ivāsuraḥ</seg> //</l>

<l xml:id="HV_App.I,42B.1472"><seg type="pāda" n="a">maurvīghoṣaḥ stanayitnuḥ</seg> <seg type="pāda" n="b">pṛṣatkaprathito mahān</seg> //</l>

<l xml:id="HV_App.I,42B.1473"><seg type="pāda" n="a">dhanur vidyudguṇāṭopo</seg> <seg type="pāda" n="b">mahāmegha ivāparaḥ</seg> /</l>

<l xml:id="HV_App.I,42B.1474"><seg type="pāda" n="a">iṣvastrasāgaro ghoro</seg> <seg type="pāda" n="b">bāhugrāho durāsadaḥ</seg> //</l>

<l xml:id="HV_App.I,42B.1475"><seg type="pāda" n="a">kārmukormitaraṅgaugho</seg> <seg type="pāda" n="b">bāṇāvartamahāhradaḥ</seg> /</l>

<l xml:id="HV_App.I,42B.1476"><seg type="pāda" n="a">gadāsimakaro raudro</seg> <seg type="pāda" n="b">jyāvelaḥ śikṣito 'rṇavaḥ</seg> //</l>

<l xml:id="HV_App.I,42B.1477"><seg type="pāda" n="a">padātimīnaḥ sumahān</seg> <seg type="pāda" n="b">garjitotkruṣṭaghoṣavān</seg> /</l>

<l xml:id="HV_App.I,42B.1478"><seg type="pāda" n="a">hayān gajān padātīṃś ca</seg> <seg type="pāda" n="b">rathāṃś ca tarasā bahūn</seg> //</l>

<l xml:id="HV_App.I,42B.1479"><seg type="pāda" n="a">nyamajjayat sa samare</seg> <seg type="pāda" n="b">paravīrān mahārathān</seg> /</l>

<l xml:id="HV_App.I,42B.1480"><seg type="pāda" n="a">aplāvayat sa devaughān</seg> <seg type="pāda" n="b">dāruṇo dānaveśvaraḥ</seg> //</l>

<l xml:id="HV_App.I,42B.1481"><seg type="pāda" n="a">prāmardata yudhi śrīmān</seg> <seg type="pāda" n="b">yudhi śreṣṭo yudhi sthitaḥ</seg> /</l>

<l xml:id="HV_App.I,42B.1482"><seg type="pāda" n="a">apaṣyaṃs tridaśāḥ sarve</seg> <seg type="pāda" n="b">śuddhajāmbūnadaprabham</seg> //</l>

<l xml:id="HV_App.I,42B.1483"><seg type="pāda" n="a">saṃnaddhaṃ tatra yudhyantaṃ</seg> <seg type="pāda" n="b">jvalantam iva pāvakam</seg> /</l>

<l xml:id="HV_App.I,42B.1484"><seg type="pāda" n="a">madhyaṃdinagataṃ sūryaṃ</seg> <seg type="pāda" n="b">jvalantam iva tejasā</seg> /</l>

<l xml:id="HV_App.I,42B.1485"><seg type="pāda" n="a">na śekuḥ sarvabhūtāni</seg> <seg type="pāda" n="b">dānavaṃ prasamīkṣitum</seg> //</l>

<l xml:id="HV_App.I,42B.1486"><seg type="pāda" n="a">yathā prarūḍhe gharmānte</seg> <seg type="pāda" n="b">dahet kakṣaṃ hutāśanaḥ</seg> /</l>

<l xml:id="HV_App.I,42B.1487"><seg type="pāda" n="a">tathā suravarān daityo</seg> <seg type="pāda" n="b">dahate balatejasā</seg> //</l>

<l xml:id="HV_App.I,42B.1488"><seg type="pāda" n="a">devānāṃ dānavānāṃ ca</seg> <seg type="pāda" n="b">balaṃ nardati dāruṇam</seg> /</l>

<l xml:id="HV_App.I,42B.1489"><seg type="pāda" n="a">vimūḍham abhavat sarvam</seg> <seg type="pāda" n="b">ākulaṃ ca samantataḥ</seg> //</l>

<l xml:id="HV_App.I,42B.1490"><seg type="pāda" n="a">tataḥ śūrā balodagrā</seg> <seg type="pāda" n="b">hastyaśvarathadhūrgatāḥ</seg> /</l>

<l xml:id="HV_App.I,42B.1491"><seg type="pāda" n="a">āryāṃ buddhiṃ samādāya</seg> <seg type="pāda" n="b">na tyajanti mahāraṇam</seg> //</l>

<l xml:id="HV_App.I,42B.1492"><seg type="pāda" n="a">tad utpiñjalakaṃ yuddhaṃ</seg> <seg type="pāda" n="b">abhaval lomaharṣaṇam</seg> /</l>

<l xml:id="HV_App.I,42B.1493"><seg type="pāda" n="a">devadānavayoḥ saṃkhye</seg> <seg type="pāda" n="b">rudhirasrāvakardamam</seg> /</l>

<l xml:id="HV_App.I,42B.1494"><seg type="pāda" n="a">na diśaṃ pratyajānanta</seg> <seg type="pāda" n="b">bhayagrāhanipīḍitāḥ</seg> //</l>

<l xml:id="HV_App.I,42B.1495"><seg type="pāda" n="a">astraghātāṃś ca vividhān</seg> <seg type="pāda" n="b">dānavānāṃ tadā raṇe</seg> /</l>

<l xml:id="HV_App.I,42B.1496"><seg type="pāda" n="a">anyonyaṃ mūḍhacittās te</seg> <seg type="pāda" n="b">nijaghnur vyākulīkṛtāḥ</seg> /</l>

<l xml:id="HV_App.I,42B.1497"><seg type="pāda" n="a">svān parān nābhijānanti</seg> <seg type="pāda" n="b">vimūḍhāḥ śastrapāṇayaḥ</seg> //</l>

<l xml:id="HV_App.I,42B.1498"><seg type="pāda" n="a">śiroruheṣu saṃgṛhya</seg> <seg type="pāda" n="b">kaścic chūrasya saṃyuge</seg> /</l>

<l xml:id="HV_App.I,42B.1499"><seg type="pāda" n="a">śūraś chinatti mūrdhānaṃ</seg> <seg type="pāda" n="b">saṃdaṣṭauṣṭhapuṭānanam</seg> //</l>

<l xml:id="HV_App.I,42B.1500"><seg type="pāda" n="a">bāhubhir muṣṭibhiś caiva</seg> <seg type="pāda" n="b">vajrakalpaiḥ sudāruṇaiḥ</seg> /</l>

<l xml:id="HV_App.I,42B.1501"><seg type="pāda" n="a">praharanti raṇe vīrā</seg> <seg type="pāda" n="b">āttaśastrāḥ parasparam</seg> //</l>

<l xml:id="HV_App.I,42B.1502"><seg type="pāda" n="a">yodhaprāṇahare raudre</seg> <seg type="pāda" n="b">svargadvāravighaṭṭane</seg> /</l>

<l xml:id="HV_App.I,42B.1503"><seg type="pāda" n="a">saṃkule tumule yuddhe</seg> <seg type="pāda" n="b">vartamāne mahābhaye</seg> //</l>

<l xml:id="HV_App.I,42B.1504"><seg type="pāda" n="a">hayo hayaṃ gajo nāgaṃ</seg> <seg type="pāda" n="b">vīro vīraṃ mahāhave</seg> /</l>

<l xml:id="HV_App.I,42B.1505"><seg type="pāda" n="a">abhyadravañ jighāṃsanto hy</seg> <seg type="pāda" n="b">asamañja samāhave</seg> //</l>

<note>k: For line 1505, B T1.2 G1.3-5 M2.4 subst. :k</note>
<l xml:id="**HV_App.I,42B.1505**91:1"><seg type="pāda" n="a">abhidudrāva vegena</seg> <seg type="pāda" n="b">nyahanac caivam antikāt</seg> /</l>

<l xml:id="HV_App.I,42B.1506"><seg type="pāda" n="a">asurāś ca surāś caiva</seg> <seg type="pāda" n="b">vikramāḍhyā mahārathāḥ</seg> /</l>

<l xml:id="HV_App.I,42B.1507"><seg type="pāda" n="a">juhvataḥ samare prāṇān</seg> <seg type="pāda" n="b">nijaghnur itaretaram</seg> //</l>

<l xml:id="HV_App.I,42B.1508"><seg type="pāda" n="a">muktakeśā vikavacā</seg> <seg type="pāda" n="b">virathāś chinnakārmukāḥ</seg> /</l>

<l xml:id="HV_App.I,42B.1509"><seg type="pāda" n="a">hastaiḥ pādaiś ca yudhyante</seg> <seg type="pāda" n="b">dānavās tridaśaiḥ saha</seg> //</l>

<l xml:id="HV_App.I,42B.1510"><seg type="pāda" n="a">haris tu niśitaṃ bhallaṃ</seg> <seg type="pāda" n="b">preṣayām āsa saṃyuge</seg> /</l>

<l xml:id="HV_App.I,42B.1511"><seg type="pāda" n="a">sa tasya ghanuṣaḥ koṭiṃ</seg> <seg type="pāda" n="b">chittvā bhūmāv apātayat</seg> /</l>

<l xml:id="HV_App.I,42B.1512"><seg type="pāda" n="a">punaś cāpi pṛṣatkānāṃ</seg> <seg type="pāda" n="b">śatāni nataparvaṇām</seg> /</l>

<l xml:id="HV_App.I,42B.1513"><seg type="pāda" n="a">prāhiṇot sahasā tasya</seg> <seg type="pāda" n="b">dānavendrasya saṃyuge</seg> //</l>

<l xml:id="HV_App.I,42B.1514"><seg type="pāda" n="a">tasya dehe vimuktās te</seg> <seg type="pāda" n="b">mārutena samīritāḥ</seg> /</l>

<l xml:id="HV_App.I,42B.1515"><seg type="pāda" n="a">magnārdhakāyā viviśuḥ</seg> <seg type="pāda" n="b">pannagā iva parvate</seg> //</l>

<l xml:id="HV_App.I,42B.1516"><seg type="pāda" n="a">sa tair nipatitair gātraiḥ</seg> <seg type="pāda" n="b">kṣaradbhir asṛg avyayam</seg> /</l>

<l xml:id="HV_App.I,42B.1517"><seg type="pāda" n="a">babhau daityo mahābāhur</seg> <seg type="pāda" n="b">merur dhātum ivotsṛjan</seg> //</l>

<note>k: Ñ1.2 Bom. Poona eds. G(ed.) ins. :k</note>
<l xml:id="**HV_App.I,42B.1517**92:1"><seg type="pāda" n="a">punaś cāpi pṛṣatkānāṃ</seg> <seg type="pāda" n="b">śatāni nataparvaṇām</seg> /</l>

<l xml:id="HV_App.I,42B.1518"><seg type="pāda" n="a">tato 'silomā saṃkruddhaḥ</seg> <seg type="pāda" n="b">pragṛhyānyan mahad dhanuḥ</seg> /</l>

<l xml:id="HV_App.I,42B.1519"><seg type="pāda" n="a">rukmapuṅkhāṃś ca niśitān</seg> <seg type="pāda" n="b">preṣayām āsa sāyakān</seg> //</l>

<l xml:id="HV_App.I,42B.1520"><seg type="pāda" n="a">tais tu marmasu vivyādha</seg> <seg type="pāda" n="b">sarpānalaviṣopamaiḥ</seg> /</l>

<l xml:id="HV_App.I,42B.1521"><seg type="pāda" n="a">gātraṃ saṃchādayām āsa</seg> <seg type="pāda" n="b">mahābhrair iva parvatam</seg> //</l>

<note>k: For line 1521, T2 G1.4.5 M2.4 subst. :k</note>
<l xml:id="**HV_App.I,42B.1521**93:1"><seg type="pāda" n="a">sarvāṅgeṣu havir devān</seg> <seg type="pāda" n="b">dānavo baladarpitaḥ</seg> /</l>

<l xml:id="HV_App.I,42B.1522"><seg type="pāda" n="a">bhūyaḥ saṃdhāya ca śaraṃ</seg> <seg type="pāda" n="b">mumocāntakasaṃnibham</seg> /</l>

<note>k: Ñ1 subst. :k</note>
<l xml:id="**HV_App.I,42B.1522**94:1"><seg type="pāda" n="a">bhūyaś ca saṃdhayām āsa</seg> <seg type="pāda" n="b">sapuṅkhākālasaṃnibhaḥ</seg> /</l>

<l xml:id="HV_App.I,42B.1523"><seg type="pāda" n="a">supuṅkhaṃ sūryasaṃkāśaṃ</seg> <seg type="pāda" n="b">bāṇam apratimaṃ raṇe</seg> //</l>

<l xml:id="HV_App.I,42B.1524"><seg type="pāda" n="a">tena bāṇaprahāreṇa</seg> <seg type="pāda" n="b">saṃyuge bhīmakarmaṇā</seg> /</l>

<l xml:id="HV_App.I,42B.1525"><seg type="pāda" n="a">mumoha sahasā devo</seg> <seg type="pāda" n="b">bhūmau cāpi papāta ha</seg> //</l>

<l xml:id="HV_App.I,42B.1526"><seg type="pāda" n="a">tato hāhākṛtāḥ sarve</seg> <seg type="pāda" n="b">deve bhūtalam āśrite</seg> /</l>

<note>k: Ñ2 ins. :k</note>
<l xml:id="**HV_App.I,42B.1526**95:1"><seg type="pāda" n="a">tataḥ sa marmābhihato</seg> <seg type="pāda" n="b">vepamāna ivāpatat</seg> /</l>

<l xml:id="HV_App.I,42B.1527"><seg type="pāda" n="a">jagat sadevam āvignaṃ</seg> <seg type="pāda" n="b">yathārkapatane tathā</seg> //</l>

<l xml:id="HV_App.I,42B.1528"><seg type="pāda" n="a">parivāraṃ tu samare</seg> <seg type="pāda" n="b">tasya hatvā mahāsuraḥ</seg> /</l>

<l xml:id="HV_App.I,42B.1529"><seg type="pāda" n="a">ekatriṃśat sahasrāṇi</seg> <seg type="pāda" n="b">yodhānāṃ dānavottamaḥ</seg> //</l>

<note>k: K1.2 Ñ2 V3 B Dn Ds D4.6 ins. :k</note>
<l xml:id="**HV_App.I,42B.1529**96:1"><seg type="pāda" n="a">jayaśriyā sevyamāno</seg> <seg type="pāda" n="b">dīpyamāna ivācalaḥ</seg> /</l>

<l xml:id="**HV_App.I,42B.1529**96:2"><seg type="pāda" n="a">pragṛhya kārmukaṃ ghoraṃ</seg> <seg type="pāda" n="b">gataḥ śakrarathaṃ prati</seg> //</l>

<l xml:id="HV_App.I,42B.1530"><seg type="pāda" n="a">tatraiva tu mahāyuddhe</seg> <seg type="pāda" n="b">sasainyāv aśvināv ubhau</seg> /</l>

<l xml:id="HV_App.I,42B.1531"><seg type="pāda" n="a">prayuddhau saha vṛtreṇa</seg> <seg type="pāda" n="b">balinā devatāriṇā</seg> //</l>

<l xml:id="HV_App.I,42B.1532"><seg type="pāda" n="a">bāṇakhaḍgadhanuṣpāṇiḥ</seg> <seg type="pāda" n="b">samare tyaktajīvitaḥ</seg> /</l>

<l xml:id="HV_App.I,42B.1533"><seg type="pāda" n="a">āsādya so 'śvinau daityaḥ</seg> <seg type="pāda" n="b">sthito girir ivācalaḥ</seg> //</l>

<l xml:id="HV_App.I,42B.1534"><seg type="pāda" n="a">tataḥ śaṅkham upādhmāya</seg> <seg type="pāda" n="b">dviṣatāṃ lomaharṣaṇam</seg> /</l>

<l xml:id="HV_App.I,42B.1535"><seg type="pāda" n="a">jyāghoṣatalaśabdaiś ca</seg> <seg type="pāda" n="b">sarvabhūtāny amohayat</seg> //</l>

<l xml:id="HV_App.I,42B.1536"><seg type="pāda" n="a">tataḥ saṃhṛṣṭaromāṇaḥ</seg> <seg type="pāda" n="b">śaṅkhaśabdaṃ viśuśruvuḥ</seg> /</l>

<l xml:id="HV_App.I,42B.1537"><seg type="pāda" n="a">yakṣarākṣasadevaughā</seg> <seg type="pāda" n="b">vṛtrasyāpi ca nisvanam</seg> //</l>

<l xml:id="HV_App.I,42B.1538"><seg type="pāda" n="a">gadātomaranistriṃśa+</seg> <seg type="pāda" n="b">śaktiśūlaparaśvadhāḥ</seg> /</l>

<l xml:id="HV_App.I,42B.1539"><seg type="pāda" n="a">pragṛhītā vyarājanta</seg> <seg type="pāda" n="b">yakṣarākṣasabāhubhiḥ</seg> //</l>

<l xml:id="HV_App.I,42B.1540"><seg type="pāda" n="a">taiḥ prayuktān mahākāyaiḥ</seg> <seg type="pāda" n="b">śūlaśaktiparaśvadhān</seg> /</l>

<l xml:id="HV_App.I,42B.1541"><seg type="pāda" n="a">bhallair vṛtraḥ praciccheda</seg> <seg type="pāda" n="b">bhīmavegaravais tathā</seg> /</l>

<l xml:id="HV_App.I,42B.1542"><seg type="pāda" n="a">antarikṣacarāṇāṃ ca</seg> <seg type="pāda" n="b">bhūmiṣṭhānāṃ ca garjatām</seg> /</l>

<l xml:id="HV_App.I,42B.1543"><seg type="pāda" n="a">śarair vivyādha gātrāṇi</seg> <seg type="pāda" n="b">devānāṃ priyadarśanaḥ</seg> //</l>

<l xml:id="HV_App.I,42B.1544"><seg type="pāda" n="a">vṛtrāsurabhujotsṛṣṭair</seg> <seg type="pāda" n="b">bahudhā yakṣarakṣasām</seg> /</l>

<note>k: For line 1544, Ñ1 subst. :k</note>
<l xml:id="**HV_App.I,42B.1544**97:1"><seg type="pāda" n="a">tatrāyudhabhujotsṛṣṭā</seg> <seg type="pāda" n="b">bahudhā yakṣarākṣasāḥ</seg> /</l>

<l xml:id="HV_App.I,42B.1545"><seg type="pāda" n="a">nikṛttāny eva dṛśyante</seg> <seg type="pāda" n="b">śarīrāṇi śirāṃsi ca</seg> //</l>

<l xml:id="HV_App.I,42B.1546"><seg type="pāda" n="a">atha raktamahāvṛṣṭir</seg> <seg type="pāda" n="b">abhyavartata medinīm</seg> /</l>

<l xml:id="HV_App.I,42B.1547"><seg type="pāda" n="a">gadāparighabhinnānāṃ</seg> <seg type="pāda" n="b">devānāṃ gātrasaṃbhavā</seg> //</l>

<l xml:id="HV_App.I,42B.1548"><seg type="pāda" n="a">pracchādayantaṃ bāṇaughair</seg> <seg type="pāda" n="b">vṛtraṃ bhīmaparākramam</seg> /</l>

<l xml:id="HV_App.I,42B.1549"><seg type="pāda" n="a">dadṛśuḥ sarvabhūtāni</seg> <seg type="pāda" n="b">bhānumantam ivāṃśubhiḥ</seg> //</l>

<l xml:id="HV_App.I,42B.1550"><seg type="pāda" n="a">tīkṣṇaraśmir ivādityaḥ</seg> <seg type="pāda" n="b">pratapan sarvadevatāḥ</seg> /</l>

<l xml:id="HV_App.I,42B.1551"><seg type="pāda" n="a">avidhyat sabalān kruddhaḥ</seg> <seg type="pāda" n="b">sāyakair marmabhedibhiḥ</seg> //</l>

<l xml:id="HV_App.I,42B.1552"><seg type="pāda" n="a">nadato vividhān nādān</seg> <seg type="pāda" n="b">arditasyāpi sāyakaiḥ</seg> /</l>

<l xml:id="HV_App.I,42B.1553"><seg type="pāda" n="a">na moham asurendrasya</seg> <seg type="pāda" n="b">dadṛśus tridaśā raṇe</seg> //</l>

<l xml:id="HV_App.I,42B.1554"><seg type="pāda" n="a">te 'sicarmagadābhiś ca</seg> <seg type="pāda" n="b">parighaprāsatomaraiḥ</seg> /</l>

<l xml:id="HV_App.I,42B.1555"><seg type="pāda" n="a">paraśvadhaiś ca śūlaiś ca</seg> <seg type="pāda" n="b">pravavarṣur mahārathāḥ</seg> //</l>

<l xml:id="HV_App.I,42B.1556"><seg type="pāda" n="a">tato vṛtraḥ susaṃkruddhas</seg> <seg type="pāda" n="b">tais tadābhyardito balāt</seg> /</l>

<note>k: For line 1556, T2 G1.4.5 M2.4 subst. :k</note>
<l xml:id="**HV_App.I,42B.1556**98:1"><seg type="pāda" n="a">vrtrāsuras tu saṃkruddhas</seg> <seg type="pāda" n="b">tvaramāṇo mahābalaḥ</seg> /</l>

<l xml:id="HV_App.I,42B.1557"><seg type="pāda" n="a">abhyavarṣac chitair bāṇais</seg> <seg type="pāda" n="b">tān sarvān satyavikramaḥ</seg> //</l>

<l xml:id="HV_App.I,42B.1558"><seg type="pāda" n="a">tena vitrāsitā devā</seg> <seg type="pāda" n="b">viprakīrṇamahāyudhāḥ</seg> /</l>

<l xml:id="HV_App.I,42B.1559"><seg type="pāda" n="a">ghoram ārtasvaraṃ cakrur</seg> <seg type="pāda" n="b">vṛtrāsurabhayārditāḥ</seg> //</l>

<l xml:id="HV_App.I,42B.1560"><seg type="pāda" n="a">utsṛjya te gadāśakti+</seg> <seg type="pāda" n="b">śūlarṣṭiparighāśanīn</seg> /</l>

<l xml:id="HV_App.I,42B.1561"><seg type="pāda" n="a">uttarāṃ diśam ājagmus</seg> <seg type="pāda" n="b">trāsitā dṛḍhadhanvanā</seg> //</l>

<l xml:id="HV_App.I,42B.1562"><seg type="pāda" n="a">tataḥ śūlagadāpāṇir</seg> <seg type="pāda" n="b">vyūḍhorasko mahābhujaḥ</seg> /</l>

<l xml:id="HV_App.I,42B.1563"><seg type="pāda" n="a">prāvartata raṇe vṛtras</seg> <seg type="pāda" n="b">trāsayānaś carācarān</seg> //</l>

<l xml:id="HV_App.I,42B.1564"><seg type="pāda" n="a">tatraikas tu mahābāhur</seg> <seg type="pāda" n="b">asiśūladharaḥ prabhuḥ</seg> /</l>

<l xml:id="HV_App.I,42B.1565"><seg type="pāda" n="a">abhyadhāvata daityendraṃ</seg> <seg type="pāda" n="b">vṛtram apratimaṃ raṇe</seg> //</l>

<note>k: B T2 G1.4.5 M2.4 ins. :k</note>
<l xml:id="**HV_App.I,42B.1565**99:1"><seg type="pāda" n="a">gṛhītacāpo vegena</seg> <seg type="pāda" n="b">prabhinna iva vāraṇaḥ</seg> /</l>

<l xml:id="HV_App.I,42B.1566"><seg type="pāda" n="a">tam āpatantaṃ saṃprekṣya</seg> <seg type="pāda" n="b">prabhinnam iva vāraṇam</seg> /</l>

<l xml:id="HV_App.I,42B.1567"><seg type="pāda" n="a">vatsadantais tribhiḥ pārśve</seg> <seg type="pāda" n="b">vivyādhāsurasattamam</seg> //</l>

<l xml:id="HV_App.I,42B.1568"><seg type="pāda" n="a">so 'tividdho maheṣvāsaḥ</seg> <seg type="pāda" n="b">śarair amitavikramaḥ</seg> /</l>

<l xml:id="HV_App.I,42B.1569"><seg type="pāda" n="a">gadāṃ jagrāha balavān</seg> <seg type="pāda" n="b">gadāyuddhaviśāradaḥ</seg> //</l>

<l xml:id="HV_App.I,42B.1570"><seg type="pāda" n="a">tāṃ pragṛhya mahābhīmām</seg> <seg type="pāda" n="b">adrisāramayīṃ dṛḍhām</seg> /</l>

<l xml:id="HV_App.I,42B.1571"><seg type="pāda" n="a">aśvinaṃ sahasāgamya</seg> <seg type="pāda" n="b">tāḍayām āsa vīryavān</seg> //</l>

<l xml:id="HV_App.I,42B.1572"><seg type="pāda" n="a">dīpyamānaṃ tataḥ śūlam</seg> <seg type="pāda" n="b">aśvī suvipulaṃ dṛḍham</seg> /</l>

<l xml:id="HV_App.I,42B.1573"><seg type="pāda" n="a">prāsṛjad vṛtradaityāya</seg> <seg type="pāda" n="b">sa haropamavikramaḥ</seg> //</l>

<l xml:id="HV_App.I,42B.1574"><seg type="pāda" n="a">bhaṅktvā śūlaṃ gadāgreṇa</seg> <seg type="pāda" n="b">gadāyuddhaviśāradaḥ</seg> /</l>

<l xml:id="HV_App.I,42B.1575"><seg type="pāda" n="a">aśvinaṃ sahasā bhartsya</seg> <seg type="pāda" n="b">garutmān iva pannagam</seg> //</l>

<l xml:id="HV_App.I,42B.1576"><seg type="pāda" n="a">so 'ntarikṣāt samutpatya</seg> <seg type="pāda" n="b">vidhūya mahatīṃ gadām</seg> /</l>

<l xml:id="HV_App.I,42B.1577"><seg type="pāda" n="a">nāsatyopari cikṣepa</seg> <seg type="pāda" n="b">giriśṛṅgopamāṃ balī</seg> //</l>

<l xml:id="HV_App.I,42B.1578"><seg type="pāda" n="a">gadayābhihataḥ so 'śvī</seg> <seg type="pāda" n="b">tyaktvā śūlam anuttamam</seg> /</l>

<l xml:id="HV_App.I,42B.1579"><seg type="pāda" n="a">prayātaḥ sahasā tatra</seg> <seg type="pāda" n="b">yatra yudhyati vāsavaḥ</seg> //</l>

<l xml:id="HV_App.I,42B.1580"><seg type="pāda" n="a">parājitya tu saṃgrāme</seg> <seg type="pāda" n="b">so 'śvinaṃ bhīmavikramam</seg> /</l>

<l xml:id="HV_App.I,42B.1581"><seg type="pāda" n="a">jayaśriyā sevyamāno</seg> <seg type="pāda" n="b">vṛtro yuddhe vyavasthitaḥ</seg> //</l>

<note>Colophon</note>
<l xml:id="HV_App.I,42B.1582"><seg type="pāda" n="a">tatraiva tu mahāyuddhe</seg> <seg type="pāda" n="b">raṇājir devasattamaḥ</seg> /</l>

<l xml:id="HV_App.I,42B.1583"><seg type="pāda" n="a">yudhyate saha daityena</seg> <seg type="pāda" n="b">ekacakreṇa dhīmatā</seg> //</l>

<l xml:id="HV_App.I,42B.1584"><seg type="pāda" n="a">pracchādya rathapanthānam</seg> <seg type="pāda" n="b">utkrośantaṃ mahāravam</seg> /</l>

<l xml:id="HV_App.I,42B.1585"><seg type="pāda" n="a">ekacakrasya sainyaṃ tac</seg> <seg type="pāda" n="b">charavarṣair avākirat</seg> //</l>

<l xml:id="HV_App.I,42B.1586"><seg type="pāda" n="a">mahāsurā mahāvīryā</seg> <seg type="pāda" n="b">mahāpaṭṭasayodhinaḥ</seg> /</l>

<l xml:id="HV_App.I,42B.1587"><seg type="pāda" n="a">śūlāni ca bhuśuṇḍīś ca</seg> <seg type="pāda" n="b">kṣipanti sma mahāraṇe</seg> //</l>

<l xml:id="HV_App.I,42B.1588"><seg type="pāda" n="a">tac chūlavarṣaṃ sumahad</seg> <seg type="pāda" n="b">gadāśaktisamākulam</seg> /</l>

<l xml:id="HV_App.I,42B.1589"><seg type="pāda" n="a">aśivaṃ ditijair muktaṃ</seg> <seg type="pāda" n="b">durnivāryaṃ carācaraiḥ</seg> //</l>

<l xml:id="HV_App.I,42B.1590"><seg type="pāda" n="a">anyonyam abhyavarṣanta</seg> <seg type="pāda" n="b">devāsuragaṇā yudhi</seg> /</l>

<l xml:id="HV_App.I,42B.1591"><seg type="pāda" n="a">mahādriśikharākārā</seg> <seg type="pāda" n="b">vīryavanto mahābalāḥ</seg> //</l>

<l xml:id="HV_App.I,42B.1592"><seg type="pāda" n="a">turaṃgamāṇāṃ tu śataṃ</seg> <seg type="pāda" n="b">tasya yuktaṃ mahārathe</seg> /</l>

<l xml:id="HV_App.I,42B.1593"><seg type="pāda" n="a">mahāsuravarasyeva</seg> <seg type="pāda" n="b">hiraṇyakaśipor yudhi</seg> //</l>

<l xml:id="HV_App.I,42B.1594"><seg type="pāda" n="a">teṣāṃ ca raṇapātena</seg> <seg type="pāda" n="b">cakranemisvanena ca</seg> /</l>

<note>k: CE cakranebhi-- :k</note>
<l xml:id="HV_App.I,42B.1595"><seg type="pāda" n="a">tasya bāṇanipātaiś ca</seg> <seg type="pāda" n="b">hatā vai śataśaḥ surāḥ</seg> //</l>

<l xml:id="HV_App.I,42B.1596"><seg type="pāda" n="a">tataḥ sa laghubhiś citraiḥ</seg> <seg type="pāda" n="b">śaraiḥ saṃnataparvabhiḥ</seg> /</l>

<l xml:id="HV_App.I,42B.1597"><seg type="pāda" n="a">āyudhān acchinat kruddhaḥ</seg> <seg type="pāda" n="b">śataśo 'tha sahasraśaḥ</seg> //</l>

<l xml:id="HV_App.I,42B.1598"><seg type="pāda" n="a">vadhyamānāḥ śarais tīkṣṇai</seg> <seg type="pāda" n="b">rathadviradavājinaḥ</seg> /</l>

<l xml:id="HV_App.I,42B.1599"><seg type="pāda" n="a">gamitāḥ prakṣayaṃ kecit</seg> <seg type="pāda" n="b">tridaśair dānavā raṇe</seg> //</l>

<l xml:id="HV_App.I,42B.1600"><seg type="pāda" n="a">tataḥ prakṣīyamāṇāṃs tān</seg> <seg type="pāda" n="b">utprekṣya ca dite sutāḥ</seg> /</l>

<l xml:id="HV_App.I,42B.1601"><seg type="pāda" n="a">tyaktvā prāṇān nyavartanta</seg> <seg type="pāda" n="b">pragṛhītavarāyudhāḥ</seg> //</l>

<l xml:id="HV_App.I,42B.1602"><seg type="pāda" n="a">te diśo vidiśaś caiva</seg> <seg type="pāda" n="b">pratirudhya prahāriṇaḥ</seg> /</l>

<l xml:id="HV_App.I,42B.1603"><seg type="pāda" n="a">abhyaghnan niśitaiḥ śastrair</seg> <seg type="pāda" n="b">devān ditisutā raṇe</seg> //</l>

<l xml:id="HV_App.I,42B.1604"><seg type="pāda" n="a">raṇājir jvalitaṃ ghoraṃ</seg> <seg type="pāda" n="b">paramaṃ tigmatesam</seg> /</l>

<l xml:id="HV_App.I,42B.1605"><seg type="pāda" n="a">mumocāstraṃ mahābāhur</seg> <seg type="pāda" n="b">mathanaṃ nāma saṃyuge</seg> //</l>

<l xml:id="HV_App.I,42B.1606"><seg type="pāda" n="a">tataḥ śastrāṇi śūlāni</seg> <seg type="pāda" n="b">niśitāni sahasraśaḥ</seg> /</l>

<l xml:id="HV_App.I,42B.1607"><seg type="pāda" n="a">astravīryeṇa mahatā</seg> <seg type="pāda" n="b">ditijaḥ saṃpracicchide</seg> //</l>

<l xml:id="HV_App.I,42B.1608"><seg type="pāda" n="a">chittvā śūlāṃś ca tān sarvān</seg> <seg type="pāda" n="b">ekacakro mahāsuraḥ</seg> /</l>

<l xml:id="HV_App.I,42B.1609"><seg type="pāda" n="a">abhyavidhyata taṃ sādhyaṃ</seg> <seg type="pāda" n="b">daśabhir niśitaiḥ śaraiḥ</seg> //</l>

<l xml:id="HV_App.I,42B.1610"><seg type="pāda" n="a">astravegaṃ nihatyaivaṃ</seg> <seg type="pāda" n="b">so 'strais tasyānusainikān</seg> /</l>

<l xml:id="HV_App.I,42B.1611"><seg type="pāda" n="a">jvalitair aparaiḥ śīghrais</seg> <seg type="pāda" n="b">tān avidhyat sahasraśaḥ</seg> //</l>

<l xml:id="HV_App.I,42B.1612"><seg type="pāda" n="a">teṣāṃ chinnāni gātrāṇi</seg> <seg type="pāda" n="b">visṛjanti sma śoṇitam</seg> /</l>

<l xml:id="HV_App.I,42B.1613"><seg type="pāda" n="a">prāvṛṣīvātivṛṣṭāni</seg> <seg type="pāda" n="b">śṛṅgāni dharaṇībhṛtām</seg> //</l>

<l xml:id="HV_App.I,42B.1614"><seg type="pāda" n="a">indrāśanisamasparśair</seg> <seg type="pāda" n="b">vegavadbhir ajihmagaiḥ</seg> /</l>

<l xml:id="HV_App.I,42B.1615"><seg type="pāda" n="a">ditijaiḥ kālyamānās te</seg> <seg type="pāda" n="b">vitresuḥ surasattamāḥ</seg> //</l>

<l xml:id="HV_App.I,42B.1616"><seg type="pāda" n="a">ekacakro raṇe tiṣṭhann</seg> <seg type="pāda" n="b">apaśyad gajayūthapān</seg> /</l>

<l xml:id="HV_App.I,42B.1617"><seg type="pāda" n="a">varābharaṇanirhrādān</seg> <seg type="pāda" n="b">samudrasamanisvanān</seg> //</l>

<l xml:id="HV_App.I,42B.1618"><seg type="pāda" n="a">mattān suvihitān dṛptān</seg> <seg type="pāda" n="b">mahāmātrair adhiṣṭhitān</seg> /</l>

<l xml:id="HV_App.I,42B.1619"><seg type="pāda" n="a">kulīnān vīryasaṃpannān</seg> <seg type="pāda" n="b">pratidviradaghātinaḥ</seg> //</l>

<l xml:id="HV_App.I,42B.1620"><seg type="pāda" n="a">śikṣitān gajaśikṣāyām</seg> <seg type="pāda" n="b">airāvatasamān yudhi</seg> /</l>

<l xml:id="HV_App.I,42B.1621"><seg type="pāda" n="a">nyahanat surasainyasya</seg> <seg type="pāda" n="b">gajān gaja ivāsuraḥ</seg> //</l>

<l xml:id="HV_App.I,42B.1622"><seg type="pāda" n="a">vikṣaranto mahānāgān</seg> <seg type="pāda" n="b">bhīmavegāṃs tridhā madam</seg> /</l>

<l xml:id="HV_App.I,42B.1623"><seg type="pāda" n="a">meghas tanitanirghoṣān</seg> <seg type="pāda" n="b">mahādrīn iva cotthitān</seg> //</l>

<l xml:id="HV_App.I,42B.1624"><seg type="pāda" n="a">sahasrasaṃmitān divyāñ</seg> <seg type="pāda" n="b">jāmbūnadapariṣkṛtān</seg> /</l>

<l xml:id="HV_App.I,42B.1625"><seg type="pāda" n="a">suvarṇajālair vitatāṃs</seg> <seg type="pāda" n="b">taruṇādityavarcasaḥ</seg> //</l>

<l xml:id="HV_App.I,42B.1626"><seg type="pāda" n="a">ekacakro gadāpāṇir</seg> <seg type="pāda" n="b">balavān gadinām varaḥ</seg> /</l>

<l xml:id="HV_App.I,42B.1627"><seg type="pāda" n="a">utsārayām āsa gajān</seg> <seg type="pāda" n="b">mahābhrāṇīva mārutaḥ</seg> //</l>

<l xml:id="HV_App.I,42B.1628"><seg type="pāda" n="a">nihatya gadayā sarvāṃs</seg> <seg type="pāda" n="b">tān gajān gajamardanaḥ</seg> /</l>

<l xml:id="HV_App.I,42B.1629"><seg type="pāda" n="a">bhūyo 'śvasaṃghān balino</seg> <seg type="pāda" n="b">niraikṣata mahāsuraḥ</seg> //</l>

<l xml:id="HV_App.I,42B.1630"><seg type="pāda" n="a">śukavarṇān ṛśyavarṇān</seg> <seg type="pāda" n="b">mayūrasadṛśāṃs tathā</seg> /</l>

<l xml:id="HV_App.I,42B.1631"><seg type="pāda" n="a">pārāvatasavarṇāṃś ca</seg> <seg type="pāda" n="b">haṃsavarṇāṃs tathaiva ca</seg> //</l>

<l xml:id="HV_App.I,42B.1632"><seg type="pāda" n="a">mallikākṣān virūpākṣān</seg> <seg type="pāda" n="b">krauñcavarṇān manojavān</seg> /</l>

<l xml:id="HV_App.I,42B.1633"><seg type="pāda" n="a">aśvasainyaṃ mahābāhus</seg> <seg type="pāda" n="b">tad apratimapauruṣaḥ</seg> /</l>

<l xml:id="HV_App.I,42B.1634"><seg type="pāda" n="a">niṣūdayām āsa balī</seg> <seg type="pāda" n="b">gadayā bhīmavikramaḥ</seg> //</l>

<l xml:id="HV_App.I,42B.1635"><seg type="pāda" n="a">raṇājis tasya samare</seg> <seg type="pāda" n="b">sarvān dṛṣṭvāsuradviṣaḥ</seg> /</l>

<l xml:id="HV_App.I,42B.1636"><seg type="pāda" n="a">acintyavikramaḥ śrīmān</seg> <seg type="pāda" n="b">abhyayād devavāhinīm</seg> //</l>

<l xml:id="HV_App.I,42B.1637"><seg type="pāda" n="a">gadāyuddheṣu kuśalo</seg> <seg type="pāda" n="b">rathena rathayūthapaḥ</seg> /</l>

<l xml:id="HV_App.I,42B.1638"><seg type="pāda" n="a">hṛṣṭasainyo mahābāhuḥ</seg> <seg type="pāda" n="b">prasthitaḥ śakrasaṃnidhau</seg> //</l>

<l xml:id="HV_App.I,42B.1639"><seg type="pāda" n="a">triṃśacchatasahasrāṇi</seg> <seg type="pāda" n="b">prāṇināṃ vinihatya saḥ</seg> /</l>

<l xml:id="HV_App.I,42B.1640"><seg type="pāda" n="a">raṇe 'tiṣṭhata daityendro</seg> <seg type="pāda" n="b">vidhūma iva pāvakaḥ</seg> //</l>

<l xml:id="HV_App.I,42B.1641"><seg type="pāda" n="a">tasminn eva tu saṃgrāme</seg> <seg type="pāda" n="b">balodrikto mahāsuraḥ</seg> /</l>

<l xml:id="HV_App.I,42B.1642"><seg type="pāda" n="a">mṛgavyādhaṃ mahātmānaṃ</seg> <seg type="pāda" n="b">yodhayaty ajitaṃ raṇe</seg> //</l>

<l xml:id="HV_App.I,42B.1643"><seg type="pāda" n="a">mṛgavyādhasya rudrasya</seg> <seg type="pāda" n="b">mahāpāriṣadās tataḥ</seg> /</l>

<l xml:id="HV_App.I,42B.1644"><seg type="pāda" n="a">samutpetur balaṃ dṛṣṭvā</seg> <seg type="pāda" n="b">hutāgnisamatejasaḥ</seg> //</l>

<l xml:id="HV_App.I,42B.1645"><seg type="pāda" n="a">gajair mattai rathair divyair</seg> <seg type="pāda" n="b">vājibhiś ca mahājavaiḥ</seg> /</l>

<l xml:id="HV_App.I,42B.1646"><seg type="pāda" n="a">astraiś ca niśitais tīkṣṇaiḥ</seg> <seg type="pāda" n="b">śaraiś cānalasaṃnibhaiḥ</seg> //</l>

<l xml:id="HV_App.I,42B.1647"><seg type="pāda" n="a">tatas te dadṛśur vīrā</seg> <seg type="pāda" n="b">dīpyamānaṃ mahāsuraṃ</seg> /</l>

<l xml:id="HV_App.I,42B.1648"><seg type="pāda" n="a">raśmivantam ivodyantaṃ</seg> <seg type="pāda" n="b">svatejoraśmimālinam</seg> //</l>

<l xml:id="HV_App.I,42B.1649"><seg type="pāda" n="a">saṃgrāmasthaṃ mahāvegaṃ</seg> <seg type="pāda" n="b">mahāsattvaṃ mahābalam</seg> /</l>

<l xml:id="HV_App.I,42B.1650"><seg type="pāda" n="a">mahāmatiṃ mahotsāhaṃ</seg> <seg type="pāda" n="b">mahākāyaṃ mahāsuram</seg> //</l>

<l xml:id="HV_App.I,42B.1651"><seg type="pāda" n="a">taṃ saṃīkṣya mahāyodhaṃ</seg> <seg type="pāda" n="b">dikṣu sarvāsv avasthitam</seg> /</l>

<l xml:id="HV_App.I,42B.1652"><seg type="pāda" n="a">tataḥ praharaṇair ghorair</seg> <seg type="pāda" n="b">abhipetuḥ samantataḥ</seg> //</l>

<l xml:id="HV_App.I,42B.1653"><seg type="pāda" n="a">tasya sarvāyasās tīkṣṇāḥ</seg> <seg type="pāda" n="b">śarāḥ pītamukhāḥ śitāḥ</seg> /</l>

<l xml:id="HV_App.I,42B.1654"><seg type="pāda" n="a">śirasy adripratīkāśe</seg> <seg type="pāda" n="b">mṛgavyādhena pātitāḥ</seg> //</l>

<l xml:id="HV_App.I,42B.1655"><seg type="pāda" n="a">taiś ca saptabhir āviṣṭaḥ</seg> <seg type="pāda" n="b">śaraiḥ śirasi cārpitaiḥ</seg> /</l>

<l xml:id="HV_App.I,42B.1656"><seg type="pāda" n="a">utpapāta tadā vyomni</seg> <seg type="pāda" n="b">diśo daśa vinādayan</seg> //</l>

<l xml:id="HV_App.I,42B.1657"><seg type="pāda" n="a">tatas taṃ tridaśo vīraḥ</seg> <seg type="pāda" n="b">sarathaḥ sajyakārmukaḥ</seg> /</l>

<l xml:id="HV_App.I,42B.1658"><seg type="pāda" n="a">anuvavrāja saṃhṛṣṭaḥ</seg> <seg type="pāda" n="b">khaṃ tadā sa mahābalaḥ</seg> //</l>

<note>k: For line 1658, T2 G1.4.5 M2.4 subst. :k</note>
<l xml:id="**HV_App.I,42B.1658**100:1"><seg type="pāda" n="a">avarṣad girisaṃkāśaṃ</seg> <seg type="pāda" n="b">vegavān sa mahābalaḥ</seg> /</l>

<l xml:id="HV_App.I,42B.1659"><seg type="pāda" n="a">asuraṃ chādayām āsa</seg> <seg type="pāda" n="b">taṃ vyomni śaravṛṣṭibhiḥ</seg> /</l>

<l xml:id="HV_App.I,42B.1660"><seg type="pāda" n="a">vṛṣṭimān iva jīmūto</seg> <seg type="pāda" n="b">nidāghānte dharādharam</seg> //</l>

<l xml:id="HV_App.I,42B.1661"><seg type="pāda" n="a">ardyamānas tatas tena</seg> <seg type="pāda" n="b">mṛgavyādhena dānavaḥ</seg> /</l>

<l xml:id="HV_App.I,42B.1662"><seg type="pāda" n="a">cakāra ninadaṃ ghoram</seg> <seg type="pāda" n="b">ambare jalado yathā</seg> //</l>

<l xml:id="HV_App.I,42B.1663"><seg type="pāda" n="a">sa dūraṃ sahasotpatya</seg> <seg type="pāda" n="b">mṛgavyādharathaṃ prati</seg> /</l>

<l xml:id="HV_App.I,42B.1664"><seg type="pāda" n="a">nipapāta mahāvegaḥ</seg> <seg type="pāda" n="b">pakṣavān vai girir yathā</seg> //</l>

<l xml:id="HV_App.I,42B.1665"><seg type="pāda" n="a">babhañja ca tato daityo</seg> <seg type="pāda" n="b">bhagneṣākūbaraṃ rathaṃ</seg> /</l>

<l xml:id="HV_App.I,42B.1666"><seg type="pāda" n="a">mṛgavyādhaḥ parityajya</seg> <seg type="pāda" n="b">sthito bhūmau mahābalaḥ</seg> //</l>

<l xml:id="HV_App.I,42B.1667"><seg type="pāda" n="a">virathaṃ prekṣya rudraṃ tu</seg> <seg type="pāda" n="b">tasya pāriṣadāḥ śubhāḥ</seg> /</l>

<l xml:id="HV_App.I,42B.1668"><seg type="pāda" n="a">utthitā ghoraraktākṣā</seg> <seg type="pāda" n="b">vyomni mudgarapāṇayaḥ</seg> //</l>

<l xml:id="HV_App.I,42B.1669"><seg type="pāda" n="a">sa tu taiḥ sahasotthāya</seg> <seg type="pāda" n="b">viṣṭhito vimale 'mbare</seg> /</l>

<l xml:id="HV_App.I,42B.1670"><seg type="pāda" n="a">mudgarair ardito bhīmair</seg> <seg type="pāda" n="b">vṛkṣaḥ paraśubhir yathā</seg> //</l>

<l xml:id="HV_App.I,42B.1671"><seg type="pāda" n="a">teṣāṃ vegavatāṃ vegaṃ</seg> <seg type="pāda" n="b">nihatya sa mahāsuraḥ</seg> /</l>

<l xml:id="HV_App.I,42B.1672"><seg type="pāda" n="a">nipapāta punar bhūmau</seg> <seg type="pāda" n="b">suparṇasamavikramaḥ</seg> //</l>

<l xml:id="HV_App.I,42B.1673"><seg type="pāda" n="a">sa sālavṛkṣam utpāṭya</seg> <seg type="pāda" n="b">mahāśākhaṃ mahābalaḥ</seg> /</l>

<l xml:id="HV_App.I,42B.1674"><seg type="pāda" n="a">sarvān pāriṣadān saṃkhye</seg> <seg type="pāda" n="b">sūdayām āsa dānavaḥ</seg> //</l>

<l xml:id="HV_App.I,42B.1675"><seg type="pāda" n="a">sa tair vikṣatadehas tu</seg> <seg type="pāda" n="b">rudhiraughapariplutaḥ</seg> /</l>

<l xml:id="HV_App.I,42B.1676"><seg type="pāda" n="a">śuśubhe dānavaśreṣṭho</seg> <seg type="pāda" n="b">bālasūrya ivoditaḥ</seg> //</l>

<l xml:id="HV_App.I,42B.1677"><seg type="pāda" n="a">athotpāṭya gire śṛṇgaṃ</seg> <seg type="pāda" n="b">samṛgavyālapādapam</seg> /</l>

<l xml:id="HV_App.I,42B.1678"><seg type="pāda" n="a">jaghāna tān pāriṣadān</seg> <seg type="pāda" n="b">samare dānaveśvaraḥ</seg> //</l>

<l xml:id="HV_App.I,42B.1679"><seg type="pāda" n="a">tatas teṣv avasanneṣu</seg> <seg type="pāda" n="b">mahāpāriṣadeṣu vai</seg> /</l>

<l xml:id="HV_App.I,42B.1680"><seg type="pāda" n="a">balaṃ tad avaśeṣaṃ sa</seg> <seg type="pāda" n="b">nāśayām āsa vīryavān</seg> //</l>

<l xml:id="HV_App.I,42B.1681"><seg type="pāda" n="a">aśvair aśvān gajair nāgān</seg> <seg type="pāda" n="b">yodhān yodhai rathān rathaiḥ</seg> /</l>

<l xml:id="HV_App.I,42B.1682"><seg type="pāda" n="a">dānavaḥ sūdayām āsa</seg> <seg type="pāda" n="b">yugānte 'ntakavat prajāḥ</seg> //</l>

<l xml:id="HV_App.I,42B.1683"><seg type="pāda" n="a">hatair aśvaiś ca nāgaiś ca</seg> <seg type="pāda" n="b">bhagnākṣaiś ca mahārathaiḥ</seg> /</l>

<l xml:id="HV_App.I,42B.1684"><seg type="pāda" n="a">tridaśaiś cābhavad bhūmī</seg> <seg type="pāda" n="b">ruddhamārgā samantataḥ</seg> //</l>

<l xml:id="HV_App.I,42B.1685"><seg type="pāda" n="a">evaṃbalaḥ sa daityendro</seg> <seg type="pāda" n="b">mṛgavyādhaś ca vīryavān</seg> /</l>

<l xml:id="HV_App.I,42B.1686"><seg type="pāda" n="a">yudhi prayuddhau balinau</seg> <seg type="pāda" n="b">prabhinnāv iva vāraṇau</seg> //</l>

<l xml:id="HV_App.I,42B.1687"><seg type="pāda" n="a">tatraiva yudhyate rudro</seg> <seg type="pāda" n="b">dvitīyo rāhuṇā saha</seg> /</l>

<l xml:id="HV_App.I,42B.1688"><seg type="pāda" n="a">viśrutas triṣu lokeṣu</seg> <seg type="pāda" n="b">krodhātmā aja ekapāt</seg> //</l>

<l xml:id="HV_App.I,42B.1689"><seg type="pāda" n="a">tat tadā sumahad yuddhaṃ</seg> <seg type="pāda" n="b">tumulaṃ lomaharṣaṇam</seg> /</l>

<l xml:id="HV_App.I,42B.1690"><seg type="pāda" n="a">āsīt pratibhayaṃ raudraṃ</seg> <seg type="pāda" n="b">vīrāṇāṃ jayam icchatām</seg> //</l>

<l xml:id="HV_App.I,42B.1691"><seg type="pāda" n="a">devadānavadehais tu</seg> <seg type="pāda" n="b">dustarā keśaśāḍvalā</seg> /</l>

<l xml:id="HV_App.I,42B.1692"><seg type="pāda" n="a">śarīrasaṃghātavahā</seg> <seg type="pāda" n="b">prasṛtā lohitāpagā</seg> //</l>

<l xml:id="HV_App.I,42B.1693"><seg type="pāda" n="a">ājaghānātha saṃkruddho</seg> <seg type="pāda" n="b">rudro raudrākṛtiḥ prabhuḥ</seg> /</l>

<l xml:id="HV_App.I,42B.1694"><seg type="pāda" n="a">rāhuṃ śatamukhaṃ yuddhe</seg> <seg type="pāda" n="b">śatrusainyavidāraṇam</seg> //</l>

<l xml:id="HV_App.I,42B.1695"><seg type="pāda" n="a">tasya kāñcanacitrāṅgaṃ</seg> <seg type="pāda" n="b">rathaṃ sāśvaṃ sasārathim</seg> /</l>

<l xml:id="HV_App.I,42B.1696"><seg type="pāda" n="a">jaghāna samare śrīmān</seg> <seg type="pāda" n="b">kruddho daityasya sāyakaiḥ</seg> //</l>

<l xml:id="HV_App.I,42B.1697"><seg type="pāda" n="a">tasya pāriṣadas tv eko</seg> <seg type="pāda" n="b">rathaśaktyā mahābalaḥ</seg> /</l>

<l xml:id="HV_App.I,42B.1698"><seg type="pāda" n="a">bibheda samare hṛṣṭo</seg> <seg type="pāda" n="b">dānavaṃ taṃ stanāntare</seg> /</l>

<l xml:id="HV_App.I,42B.1699"><seg type="pāda" n="a">sa bhinnagātro rudreṇa</seg> <seg type="pāda" n="b">tathā pāriṣadair api</seg> //</l>

<l xml:id="HV_App.I,42B.1700"><seg type="pāda" n="a">rudrasya ratham āyāntaṃ</seg> <seg type="pāda" n="b">sa rāhur dānavottamaḥ</seg> /</l>

<l xml:id="HV_App.I,42B.1701"><seg type="pāda" n="a">pramamātha talenāśu</seg> <seg type="pāda" n="b">sahasā krodhamūrchitaḥ</seg> //</l>

<l xml:id="HV_App.I,42B.1702"><seg type="pāda" n="a">bhinnagātraḥ śarais tīkṣṇai</seg> <seg type="pāda" n="b">rudreṇāmitatejasā</seg> /</l>

<note>k: After line 1702a, K1 D4 ins. :k</note>
<l xml:id="**HV_App.I,42B.1702**101:1">meruṃ sūrya ivāṃśubhiḥ |</l>
<l xml:id="**HV_App.I,42B.1702**101:2">hatair dānavamukhyais tu @</l>
<l xml:id="HV_App.I,42B.1703"><seg type="pāda" n="a">rudrapāriṣadān sarvān</seg> <seg type="pāda" n="b">nijaghāna mahāsuraḥ</seg> //</l>

<l xml:id="HV_App.I,42B.1704"><seg type="pāda" n="a">sṛjantaṃ śaravarṣāṇi</seg> <seg type="pāda" n="b">dānavaṃ ghoradarśanam</seg> /</l>

<l xml:id="HV_App.I,42B.1705"><seg type="pāda" n="a">bibheda samare rudraḥ</seg> <seg type="pāda" n="b">śaraiḥ saṃnataparvabhiḥ</seg> //</l>

<l xml:id="HV_App.I,42B.1706"><seg type="pāda" n="a">vartamāne mahāghore</seg> <seg type="pāda" n="b">saṃgrāme lomaharṣaṇe</seg> /</l>

<l xml:id="HV_App.I,42B.1707"><seg type="pāda" n="a">rudhiraughā mahāvegā</seg> <seg type="pāda" n="b">mahānadyaḥ prasusruvuḥ</seg> //</l>

<l xml:id="HV_App.I,42B.1708"><seg type="pāda" n="a">dānavaḥ samare rudraṃ</seg> <seg type="pāda" n="b">nīlāñjanacayopamaḥ</seg> /</l>

<l xml:id="HV_App.I,42B.1709"><seg type="pāda" n="a">nirbibheda śarais tīkṣṇair</seg> <seg type="pāda" n="b">meruṃ sūrya ivāṃśubhiḥ</seg> //</l>

<l xml:id="HV_App.I,42B.1710"><seg type="pāda" n="a">hatair dānavamukhyaiś ca</seg> <seg type="pāda" n="b">śaktiśūlaparaśvadhaiḥ</seg> /</l>

<l xml:id="HV_App.I,42B.1711"><seg type="pāda" n="a">patitaiḥ parvatābhaiś ca</seg> <seg type="pāda" n="b">dānavaiḥ kāmarūpibhiḥ</seg> //</l>

<note>k: T1.3-5 M2.4 ins. :k</note>
<l xml:id="**HV_App.I,42B.1711**102:1"><seg type="pāda" n="a">tataḥ sa rudraḥ samare</seg> <seg type="pāda" n="b">muṣṭinābhihatas tadā</seg> /</l>

<l xml:id="**HV_App.I,42B.1711**102:2"><seg type="pāda" n="a">papāta sarathaḥ sāśvaḥ</seg> <seg type="pāda" n="b">purāṭṭa iva bhūtale</seg> //</l>

<l xml:id="HV_App.I,42B.1712"><seg type="pāda" n="a">vartamāne mahāghore</seg> <seg type="pāda" n="b">saṃgrāme lohamarṣaṇe</seg> /</l>

<note>k: K1-3 Dn D4.6 ins. :k</note>
<l xml:id="**HV_App.I,42B.1712**103:1"><seg type="pāda" n="a">virejus te tadā daityāḥ</seg> <seg type="pāda" n="b">puṣpitā iva kiṃśukāḥ</seg> /</l>

<note>k: While, T1.2 G1.3-5 M2.4 ins. :k</note>
<l xml:id="**HV_App.I,42B.1712**104:1"><seg type="pāda" n="a">rudhirodā mahāvegā</seg> <seg type="pāda" n="b">mahānadyaḥ prasuśruvuḥ</seg> /</l>

<l xml:id="HV_App.I,42B.1713"><seg type="pāda" n="a">mahābherīmṛdaṅgānāṃ</seg> <seg type="pāda" n="b">paṇavānāṃ ca nisvanaiḥ</seg> //</l>

<l xml:id="HV_App.I,42B.1714"><seg type="pāda" n="a">śaṅkhaveṇusvanonmiśraḥ</seg> <seg type="pāda" n="b">saṃbabhūvādbhutopamaḥ</seg> /</l>

<l xml:id="HV_App.I,42B.1715"><seg type="pāda" n="a">hatānāṃ svanatāṃ tatra</seg> <seg type="pāda" n="b">daityānāṃ cāpi nisvanaiḥ</seg> /</l>

<l xml:id="HV_App.I,42B.1716"><seg type="pāda" n="a">surāṇām asurāṇāṃ ca</seg> <seg type="pāda" n="b">saṃbabhūva mahāsvanaḥ</seg> //</l>

<l xml:id="HV_App.I,42B.1717"><seg type="pāda" n="a">turaṃgamakhurotkīrṇaṃ</seg> <seg type="pāda" n="b">rathanemisamuddhatam</seg> /</l>

<l xml:id="HV_App.I,42B.1718"><seg type="pāda" n="a">rurodha mārgaṃ yodhānāṃ</seg> <seg type="pāda" n="b">cakṣūṃṣi ca dharārajaḥ</seg> //</l>

<l xml:id="HV_App.I,42B.1719"><seg type="pāda" n="a">śastrapuṣpopahārā sā</seg> <seg type="pāda" n="b">tatrāsīd yuddhamedinī</seg> /</l>

<note>k: K1 ins. :k</note>
<l xml:id="**HV_App.I,42B.1719**105:1"><seg type="pāda" n="a">āsīt pratibhayaṃ raudraṃ</seg> <seg type="pāda" n="b">vīrāṇāṃ jayam icchatāṃ</seg> //</l>

<l xml:id="**HV_App.I,42B.1719**105:2"><seg type="pāda" n="a">devadānavadehais tu</seg> <seg type="pāda" n="b">dustarābhūd raṇotkaṭā</seg> /</l>

<l xml:id="**HV_App.I,42B.1719**105:3"><seg type="pāda" n="a">śarīrasahane rūḍhā</seg> <seg type="pāda" n="b">prasṛtā lohitā nadī</seg> //</l>

<l xml:id="HV_App.I,42B.1720"><seg type="pāda" n="a">durdarśā durvigāhyā ca</seg> <seg type="pāda" n="b">māṃsaśoṇitakardamā</seg> //</l>

<l xml:id="HV_App.I,42B.1721"><seg type="pāda" n="a">bhagnaiḥ khaḍgair gadābhiś ca</seg> <seg type="pāda" n="b">śaktitomarapaṭṭiśaiḥ</seg> /</l>

<note>k: For line 1721, T2 G1.4.5 M2.4 subst. :k</note>
<l xml:id="**HV_App.I,42B.1721**106:1"><seg type="pāda" n="a">bhagnaiḥ khaḍgagadāśakti+</seg> <seg type="pāda" n="b">tomarāsiparaśvadhaiḥ</seg> /</l>

<l xml:id="HV_App.I,42B.1722"><seg type="pāda" n="a">apaviddhaiś ca bhagnaiś ca</seg> <seg type="pāda" n="b">rathaiḥ sāṃgrāmikair hataiḥ</seg> //</l>

<l xml:id="HV_App.I,42B.1723"><seg type="pāda" n="a">nihataiḥ kuñjarair mattais</seg> <seg type="pāda" n="b">tathā tridaśadānavaiḥ</seg> /</l>

<l xml:id="HV_App.I,42B.1724"><seg type="pāda" n="a">cakrākṣayugaśastraiś ca</seg> <seg type="pāda" n="b">bhagnair avanipātitaiḥ</seg> /</l>

<l xml:id="HV_App.I,42B.1725"><seg type="pāda" n="a">babhūvāyodhanaṃ ghoraṃ</seg> <seg type="pāda" n="b">piśitāśanasaṃkulam</seg> //</l>

<note>k: T1.2 G1.3-5 M2.4 ins. :k</note>
<l xml:id="**HV_App.I,42B.1725**107:1"><seg type="pāda" n="a">aṣṭāśītisahasrāṇi</seg> <seg type="pāda" n="b">rathās tatra hatāḥ kila</seg> /</l>

<l xml:id="**HV_App.I,42B.1725**107:2"><seg type="pāda" n="a">nāgā lakṣaṃ hatā rājann</seg> <seg type="pāda" n="b">aśvā lakṣatrayaṃ nṛpa</seg> //</l>

<l xml:id="HV_App.I,42B.1726"><seg type="pāda" n="a">utpetuś ca kavandhāni</seg> <seg type="pāda" n="b">dikṣu sarvāsu saṃyuge</seg> /</l>

<l xml:id="HV_App.I,42B.1727"><seg type="pāda" n="a">anyonyabaddhavairāṇāṃ</seg> <seg type="pāda" n="b">daityānāṃ jayagṛddhinām</seg> /</l>

<l xml:id="HV_App.I,42B.1728"><seg type="pāda" n="a">saṃprahāras tadā yuddhe</seg> <seg type="pāda" n="b">vartate 'tibhayaṃkaraḥ</seg> //</l>

<l xml:id="HV_App.I,42B.1729"><seg type="pāda" n="a">sainyānāṃ saṃprayuktānāṃ</seg> <seg type="pāda" n="b">śūrāṇām anivartinām</seg> /</l>

<l xml:id="HV_App.I,42B.1730"><seg type="pāda" n="a">ajasya caikapādasya</seg> <seg type="pāda" n="b">rāhoś caiva mahātmanaḥ</seg> //</l>

<l xml:id="HV_App.I,42B.1731"><seg type="pāda" n="a">teṣāṃ tu tatra patatāṃ</seg> <seg type="pāda" n="b">kruddhānām atinisvanaḥ</seg> /</l>

<l xml:id="HV_App.I,42B.1732"><seg type="pāda" n="a">udvarta iva bhūtānāṃ</seg> <seg type="pāda" n="b">samudrāṇāṃ ca śuśruve</seg> //</l>

<l xml:id="HV_App.I,42B.1733"><seg type="pāda" n="a">tatraikas tu sadhūmrākṣaḥ</seg> <seg type="pāda" n="b">śrīmān rudro munīśvaraḥ</seg> /</l>

<l xml:id="HV_App.I,42B.1734"><seg type="pāda" n="a">bibheda keśinaṃ śaktyā</seg> <seg type="pāda" n="b">gadāpaṭṭisaśūladhṛk</seg> //</l>

<l xml:id="HV_App.I,42B.1735"><seg type="pāda" n="a">nānāpraharaṇā ghorā</seg> <seg type="pāda" n="b">bhīmākṣā bhīmadarśanāḥ</seg> /</l>

<l xml:id="HV_App.I,42B.1736"><seg type="pāda" n="a">nipetū rudradayitā</seg> <seg type="pāda" n="b">mahāpāriṣadās tadā</seg> //</l>

<l xml:id="HV_App.I,42B.1737"><seg type="pāda" n="a">ratham āsthāya ca śrīmāṃs</seg> <seg type="pāda" n="b">taptakāñcanakuṇḍalaḥ</seg> /</l>

<l xml:id="HV_App.I,42B.1738"><seg type="pāda" n="a">dānavaiḥ saṃvṛtaḥ keśī</seg> <seg type="pāda" n="b">yudhyate yudhi durjayaiḥ</seg> //</l>

<l xml:id="HV_App.I,42B.1739"><seg type="pāda" n="a">tasya saṃgrāmaśauṇḍasya</seg> <seg type="pāda" n="b">saṃgrāmāgre yuyutsavaḥ</seg> /</l>

<l xml:id="HV_App.I,42B.1740"><seg type="pāda" n="a">niṣpetur ugravīryasya</seg> <seg type="pāda" n="b">jvālā hi prasṛtā mukhāt</seg> //</l>

<l xml:id="HV_App.I,42B.1741"><seg type="pāda" n="a">sa tu siṃhāñcitaskandhaḥ</seg> <seg type="pāda" n="b">śārdūlasamavīkramaḥ</seg> /</l>

<l xml:id="HV_App.I,42B.1742"><seg type="pāda" n="a">mahājaladasaṃkāśo</seg> <seg type="pāda" n="b">mṛdaṅgadhvaninisvanaḥ</seg> //</l>

<l xml:id="HV_App.I,42B.1743"><seg type="pāda" n="a">tasya niṣpatamānasya</seg> <seg type="pāda" n="b">dānavaiḥ saṃvṛtasya vai</seg> /</l>

<l xml:id="HV_App.I,42B.1744"><seg type="pāda" n="a">babhūva sumahānādaḥ</seg> <seg type="pāda" n="b">kṣobhayaṃs tridivaṃ tadā</seg> //</l>

<l xml:id="HV_App.I,42B.1745"><seg type="pāda" n="a">tena śabdena vitrastā</seg> <seg type="pāda" n="b">tridaśānāṃ mahācamūḥ</seg> /</l>

<l xml:id="HV_App.I,42B.1746"><seg type="pāda" n="a">drumaśailapraharaṇā</seg> <seg type="pāda" n="b">yoddhum evābhyavartata</seg> //</l>

<note>k: B Bom. Poona eds. G(ed.) ins. :k</note>
<l xml:id="**HV_App.I,42B.1746**108:1"><seg type="pāda" n="a">teṣāṃ ca devadaityānāṃ</seg> <seg type="pāda" n="b">yuyutsūnāṃ parasparam</seg> /</l>

<l xml:id="**HV_App.I,42B.1746**108:2"><seg type="pāda" n="a">saṃnipātaḥ sutumulo</seg> <seg type="pāda" n="b">raudro lokabhayāvahaḥ</seg> //</l>

<l xml:id="HV_App.I,42B.1747"><seg type="pāda" n="a">teṣāṃ yuddhaṃ mahāghoraṃ</seg> <seg type="pāda" n="b">saṃjajñe lomaharṣaṇam</seg> /</l>

<l xml:id="HV_App.I,42B.1748"><seg type="pāda" n="a">devadānavasaṃghānāṃ</seg> <seg type="pāda" n="b">prāṇāṃs tyaktvā mahāhave</seg> //</l>

<l xml:id="HV_App.I,42B.1749"><seg type="pāda" n="a">sarve hy atibalāḥ śūrāḥ</seg> <seg type="pāda" n="b">sarve parvatasaṃnibhāḥ</seg> /</l>

<note>k: B Ds D2.3.6 ins. :k</note>
<l xml:id="**HV_App.I,42B.1749**109:1"><seg type="pāda" n="a">sarve sarvāstravidvāṃsaḥ</seg> <seg type="pāda" n="b">sarve sarvāyudhodyatāḥ</seg> /</l>

<l xml:id="HV_App.I,42B.1750"><seg type="pāda" n="a">tridaśā dānavāś caiva</seg> <seg type="pāda" n="b">parasparajighāṃsavaḥ</seg> //</l>

<l xml:id="HV_App.I,42B.1751"><seg type="pāda" n="a">teṣāṃ ninadatāṃ śabdaḥ</seg> <seg type="pāda" n="b">saṃyuge meghanisvanaḥ</seg> /</l>

<note>k: D3 ins. :k</note>
<l xml:id="**HV_App.I,42B.1751**110:1"><seg type="pāda" n="a">śuśruve 'timahāghoṣo</seg> <seg type="pāda" n="b">garuḍasyeva gacchataḥ</seg> /</l>

<l xml:id="HV_App.I,42B.1752"><seg type="pāda" n="a">śuśruve 'timahāghoraś</seg> <seg type="pāda" n="b">carasthāvarakampanaḥ</seg> //</l>

<l xml:id="HV_App.I,42B.1753"><seg type="pāda" n="a">reṇuś cāruṇasaṃkāśaḥ</seg> <seg type="pāda" n="b">sabhīmaḥ samapadyata</seg> /</l>

<l xml:id="HV_App.I,42B.1754"><seg type="pāda" n="a">udbhūto devadaityaughaiḥ</seg> <seg type="pāda" n="b">saṃrurodha diśo daśa</seg> //</l>

<l xml:id="HV_App.I,42B.1755"><seg type="pāda" n="a">anyonyaṃ rajasā tena</seg> <seg type="pāda" n="b">kauśeyāruṇapāṇḍunā</seg> /</l>

<l xml:id="HV_App.I,42B.1756"><seg type="pāda" n="a">saṃvṛtā bahurūpeṇa</seg> <seg type="pāda" n="b">dadṛśur na sma kiṃcana</seg> //</l>

<l xml:id="HV_App.I,42B.1757"><seg type="pāda" n="a">na dhvajo na patākā vā</seg> <seg type="pāda" n="b">na varma turago 'pi vā</seg> /</l>

<l xml:id="HV_App.I,42B.1758"><seg type="pāda" n="a">āyudhaṃ syandanaṃ vāpi</seg> <seg type="pāda" n="b">dṛśyate naiva sārathiḥ</seg> //</l>

<l xml:id="HV_App.I,42B.1759"><seg type="pāda" n="a">sa śabdas tumulas teṣām</seg> <seg type="pāda" n="b">anyonyam abhidhāvatām</seg> /</l>

<l xml:id="HV_App.I,42B.1760"><seg type="pāda" n="a">nipetur ugravīryasya</seg> <seg type="pāda" n="b">jvālā hi prasṛtā mukhāt</seg> //</l>

<l xml:id="HV_App.I,42B.1761"><seg type="pāda" n="a">sa tu siṃharṣabhaskandhaḥ</seg> <seg type="pāda" n="b">śārdūlasamavikramaḥ</seg> /</l>

<l xml:id="HV_App.I,42B.1762"><seg type="pāda" n="a">mahājaladasaṃkāśo</seg> <seg type="pāda" n="b">mahājaladanisvanaḥ</seg> //</l>

<l xml:id="HV_App.I,42B.1763"><seg type="pāda" n="a">tasya niṣpatamānasya</seg> <seg type="pāda" n="b">dānavaiḥ saṃvṛtasya ca</seg> /</l>

<l xml:id="HV_App.I,42B.1764"><seg type="pāda" n="a">śrūyate tumulaḥ śabdo</seg> <seg type="pāda" n="b">na rūpāṇi cakāśire</seg> //</l>

<l xml:id="HV_App.I,42B.1765"><seg type="pāda" n="a">dānavās tatra saṃkruddhā</seg> <seg type="pāda" n="b">dānavān eva jaghnire</seg> /</l>

<l xml:id="HV_App.I,42B.1766"><seg type="pāda" n="a">tridaśās tridaśāṃś caiva</seg> <seg type="pāda" n="b">nijaghnus tumule tadā</seg> //</l>

<l xml:id="HV_App.I,42B.1767"><seg type="pāda" n="a">te parāṃś ca vinighnantaḥ</seg> <seg type="pāda" n="b">svāṃś ca yuddhe mahāsurān</seg> /</l>

<l xml:id="HV_App.I,42B.1768"><seg type="pāda" n="a">rudhirārdrāṃ tathā cakrur</seg> <seg type="pāda" n="b">medinīm asurāḥ surāḥ</seg> //</l>

<l xml:id="HV_App.I,42B.1769"><seg type="pāda" n="a">tatas tu rudhiraugheṇa</seg> <seg type="pāda" n="b">saṃsiktaṃ mṛditaṃ rajaḥ</seg> /</l>

<l xml:id="HV_App.I,42B.1770"><seg type="pāda" n="a">śarīraśatasaṃkīrṇaṃ</seg> <seg type="pāda" n="b">babhūva sumahāraṇam</seg> //</l>

<l xml:id="HV_App.I,42B.1771"><seg type="pāda" n="a">śūlaśaktigadākhaṅga+</seg> <seg type="pāda" n="b">parighaprāsatomaraiḥ</seg> /</l>

<l xml:id="HV_App.I,42B.1772"><seg type="pāda" n="a">tridaśā dānavāś caiva</seg> <seg type="pāda" n="b">jaghnur anyonyam āhave</seg> //</l>

<l xml:id="HV_App.I,42B.1773"><seg type="pāda" n="a">bāhubhiḥ parighākārair</seg> <seg type="pāda" n="b">nighnantaḥ parvatais tadā</seg> /</l>

<l xml:id="HV_App.I,42B.1774"><seg type="pāda" n="a">rudrapāriṣadān sarvān</seg> <seg type="pāda" n="b">sūdayanti sma dānavāḥ</seg> //</l>

<l xml:id="HV_App.I,42B.1775"><seg type="pāda" n="a">rudrapāriṣadāś caiva</seg> <seg type="pāda" n="b">mahādrumamahāśmabhiḥ</seg> /</l>

<l xml:id="HV_App.I,42B.1776"><seg type="pāda" n="a">vyadārayann atikramya</seg> <seg type="pāda" n="b">śastraiś cādityavarcasaiḥ</seg> //</l>

<l xml:id="HV_App.I,42B.1777"><seg type="pāda" n="a">etasminn antare kruddhaḥ</seg> <seg type="pāda" n="b">keśī dānavasattamaḥ</seg> /</l>

<l xml:id="HV_App.I,42B.1778"><seg type="pāda" n="a">saṃgrāmamarṣī ghoraḥ sa</seg> <seg type="pāda" n="b">svāny anīkāni harṣayan</seg> /</l>

<l xml:id="HV_App.I,42B.1779"><seg type="pāda" n="a">teṣāṃ paramasaṃkruddho</seg> <seg type="pāda" n="b">vajram astram udīrayat</seg> //</l>

<l xml:id="HV_App.I,42B.1780"><seg type="pāda" n="a">vajreṇāstreṇa divyena</seg> <seg type="pāda" n="b">śastreṇa ca mahātmanā</seg> /</l>

<l xml:id="HV_App.I,42B.1781"><seg type="pāda" n="a">mahāpāriṣadāḥ sarvaṃ</seg> <seg type="pāda" n="b">nihatā yudhi durjayāḥ</seg> //</l>

<l xml:id="HV_App.I,42B.1782"><seg type="pāda" n="a">vajrāstrapīḍitā bhrāntā</seg> <seg type="pāda" n="b">rudrapāriṣadā yudhi</seg> /</l>

<l xml:id="HV_App.I,42B.1783"><seg type="pāda" n="a">viprakīrṇadrumāḥ petuḥ</seg> <seg type="pāda" n="b">śailā vajrahatā iva</seg> //</l>

<l xml:id="HV_App.I,42B.1784"><seg type="pāda" n="a">evaṃ tat tumulaṃ yuddham</seg> <seg type="pāda" n="b">abhaval lomaharṣaṇam</seg> /</l>

<l xml:id="HV_App.I,42B.1785"><seg type="pāda" n="a">keśinaḥ saha rudreṇa</seg> <seg type="pāda" n="b">tad adbhutam ivābhavat</seg> //</l>

<note>Colophon</note>
<milestone unit="speaker" n="vaiśaṃpāyana uvāca"/>
<l xml:id="HV_App.I,42B.1786"><seg type="pāda" n="a">vṛṣaparvā tu daityendro</seg> <seg type="pāda" n="b">viśvam adbhutadarśanam</seg> /</l>

<l xml:id="HV_App.I,42B.1787"><seg type="pāda" n="a">niṣkumbhaṃ yodhayām āsa</seg> <seg type="pāda" n="b">lohitārkasamadyutim</seg> //</l>

<l xml:id="HV_App.I,42B.1788"><seg type="pāda" n="a">krodhamūrchitavaktras tu</seg> <seg type="pāda" n="b">dhunvan paramakārmukam</seg> /</l>

<l xml:id="HV_App.I,42B.1789"><seg type="pāda" n="a">dhvajinīṃ prekṣya śatrūṇāṃ</seg> <seg type="pāda" n="b">sārathiṃ tvarito 'bravīt</seg> //</l>

<l xml:id="HV_App.I,42B.1790"><seg type="pāda" n="a">atraiva tāvat tvaritaṃ</seg> <seg type="pāda" n="b">nayemaṃ sārathe ratham</seg> /</l>

<l xml:id="HV_App.I,42B.1791"><seg type="pāda" n="a">ete hi devāḥ sahitā</seg> <seg type="pāda" n="b">ghnanti naḥ samare balam</seg> //</l>

<l xml:id="HV_App.I,42B.1792"><seg type="pāda" n="a">etān nihantum icchāmi</seg> <seg type="pāda" n="b">samaraślāghino raṇe</seg> /</l>

<l xml:id="HV_App.I,42B.1793"><seg type="pāda" n="a">etair hi dānavānīkaṃ</seg> <seg type="pāda" n="b">kṛtacchidram idaṃ mahat</seg> //</l>

<l xml:id="HV_App.I,42B.1794"><seg type="pāda" n="a">tataḥ prajavitāśvena</seg> <seg type="pāda" n="b">rathena rathināṃ varaḥ</seg> /</l>

<l xml:id="HV_App.I,42B.1795"><seg type="pāda" n="a">arīn abhyahanat kruddhaḥ</seg> <seg type="pāda" n="b">śarajālair mahāsuraḥ</seg> //</l>

<note>k: T1.2 G1.3-5 M2.4 ins. :k</note>
<l xml:id="**HV_App.I,42B.1795**111:1"><seg type="pāda" n="a">tasya vikramataḥ saṃkhye</seg> <seg type="pāda" n="b">dānavendrasya dhīmataḥ</seg> /</l>

<l xml:id="HV_App.I,42B.1796"><seg type="pāda" n="a">na sthātuṃ devatāḥ śaktāḥ</seg> <seg type="pāda" n="b">kiṃ punar yoddhum āhave</seg> /</l>

<note>k: T1.2 G1.3-5 M2.4 ins. :k</note>
<l xml:id="**HV_App.I,42B.1796**112:1"><seg type="pāda" n="a">atyarthaṃ vai raṇe śūrāḥ</seg> <seg type="pāda" n="b">saṃgrāmeṣv anivartinaḥ</seg> /</l>

<l xml:id="HV_App.I,42B.1797"><seg type="pāda" n="a">vṛṣaparvavinirbhinnāḥ</seg> <seg type="pāda" n="b">sarva evābhidudruvuḥ</seg> //</l>

<note>k: T2 G1.4.5 M2 ins. :k</note>
<l xml:id="**HV_App.I,42B.1797**113:1"><seg type="pāda" n="a">vṛṣaparvavinirbhiṇṇā</seg> <seg type="pāda" n="b">vineduś cātra sarvaśaḥ</seg> /</l>

<l xml:id="HV_App.I,42B.1798"><seg type="pāda" n="a">tān mṛtyuvaśam āpannān</seg> <seg type="pāda" n="b">vaivasvatavaśaṃ gatān</seg> /</l>

<note>k: CE mūtyu-- :k</note>
<l xml:id="HV_App.I,42B.1799"><seg type="pāda" n="a">samīkṣya nihatāñ jñātīn</seg> <seg type="pāda" n="b">avatasthe mahāsuraḥ</seg> //</l>

<l xml:id="HV_App.I,42B.1800"><seg type="pāda" n="a">niṣkumbhaṃ tatra taṃ dṛṣṭvā</seg> <seg type="pāda" n="b">sarve te tridaśottamāḥ</seg> /</l>

<l xml:id="HV_App.I,42B.1801"><seg type="pāda" n="a">sametya sahitāḥ sarve</seg> <seg type="pāda" n="b">taṃ drutaṃ paryavārayan</seg> //</l>

<l xml:id="HV_App.I,42B.1802"><seg type="pāda" n="a">vyavasthitaṃ ca niṣkumbhaṃ</seg> <seg type="pāda" n="b">taṃ dṛṣṭvā tridaśottamāḥ</seg> /</l>

<l xml:id="HV_App.I,42B.1803"><seg type="pāda" n="a">babhūvur balavanto vai</seg> <seg type="pāda" n="b">tasyāstrabalatejasā</seg> //</l>

<l xml:id="HV_App.I,42B.1804"><seg type="pāda" n="a">vṛṣaparvā tu śailābhaṃ</seg> <seg type="pāda" n="b">niṣkumbhaṃ samare sthitam</seg> /</l>

<l xml:id="HV_App.I,42B.1805"><seg type="pāda" n="a">mahendra iva dhārābhiḥ</seg> <seg type="pāda" n="b">śaravarṣair avākirat</seg> //</l>

<l xml:id="HV_App.I,42B.1806"><seg type="pāda" n="a">acintayitvā tu śarāñ</seg> <seg type="pāda" n="b">śarīre patitān bahūn</seg> /</l>

<l xml:id="HV_App.I,42B.1807"><seg type="pāda" n="a">sthitaś ca pramukhe śrīmān</seg> <seg type="pāda" n="b">sasainyaḥ sa mahābalaḥ</seg> //</l>

<l xml:id="HV_App.I,42B.1808"><seg type="pāda" n="a">sa prahasya mahātejā</seg> <seg type="pāda" n="b">vṛṣaparvāṇam āhave</seg> /</l>

<l xml:id="HV_App.I,42B.1809"><seg type="pāda" n="a">abhidudrāva vegena</seg> <seg type="pāda" n="b">kampayann iva medinīm</seg> //</l>

<l xml:id="HV_App.I,42B.1810"><seg type="pāda" n="a">tasya tv ādhāvamānasya</seg> <seg type="pāda" n="b">dīpyamānasya tejasā</seg> /</l>

<l xml:id="HV_App.I,42B.1811"><seg type="pāda" n="a">babhūva rūpaṃ durdharṣaṃ</seg> <seg type="pāda" n="b">dīptasyeva vibhāvasoḥ</seg> //</l>

<l xml:id="HV_App.I,42B.1812"><seg type="pāda" n="a">rathaṃ tyaktvā sa tu śrīmān</seg> <seg type="pāda" n="b">sakrodhaḥ kamalekṣaṇaḥ</seg> /</l>

<l xml:id="HV_App.I,42B.1813"><seg type="pāda" n="a">vṛkṣam utpāṭayām āsa</seg> <seg type="pāda" n="b">mahāśākhaṃ mahocchrayam</seg> /</l>

<l xml:id="HV_App.I,42B.1814"><seg type="pāda" n="a">tataś cikṣepa taṃ vṛkṣaṃ</seg> <seg type="pāda" n="b">niṣkumbho vṛṣaparvaṇaḥ</seg> //</l>

<l xml:id="HV_App.I,42B.1815"><seg type="pāda" n="a">taṃ gṛhītvā mahāvṛkṣaṃ</seg> <seg type="pāda" n="b">pāṇinaikena dānavaḥ</seg> /</l>

<l xml:id="HV_App.I,42B.1816"><seg type="pāda" n="a">vinadya sumahānādaṃ</seg> <seg type="pāda" n="b">bhrāmayitvā ca vīryavān</seg> //</l>

<l xml:id="HV_App.I,42B.1817"><seg type="pāda" n="a">sagajān sagajārohān</seg> <seg type="pāda" n="b">sarathān rathinas tathā</seg> /</l>

<l xml:id="HV_App.I,42B.1818"><seg type="pāda" n="a">jaghāna dānavas tena</seg> <seg type="pāda" n="b">śākhinā tridaśāṃs tadā</seg> //</l>

<l xml:id="HV_App.I,42B.1819"><seg type="pāda" n="a">tam antakam iva kruddhaṃ</seg> <seg type="pāda" n="b">samare prāṇahāriṇam</seg> /</l>

<l xml:id="HV_App.I,42B.1820"><seg type="pāda" n="a">vṛṣaparvāṇam āsādya</seg> <seg type="pāda" n="b">tridaśā vipradudruvuḥ</seg> //</l>

<l xml:id="HV_App.I,42B.1821"><seg type="pāda" n="a">tam āpatantaṃ saṃkruddhaṃ</seg> <seg type="pāda" n="b">tridaśānāṃ bhayāvaham</seg> /</l>

<l xml:id="HV_App.I,42B.1822"><seg type="pāda" n="a">ālokya dhanvī niṣkumbhaś</seg> <seg type="pāda" n="b">cukrodha ca nanāda ca</seg> //</l>

<l xml:id="HV_App.I,42B.1823"><seg type="pāda" n="a">sa tatra niśitair bāṇair</seg> <seg type="pāda" n="b">viṃśadbhir marmavedhibhiḥ</seg> /</l>

<l xml:id="HV_App.I,42B.1824"><seg type="pāda" n="a">nirbibheda mahāvīryo</seg> <seg type="pāda" n="b">niṣkumbho dānavādhipam</seg> //</l>

<l xml:id="HV_App.I,42B.1825"><seg type="pāda" n="a">śaraśaktibhir ugrābhir</seg> <seg type="pāda" n="b">daityānām adhipaṃ prabhum</seg> /</l>

<note>k: K1 V1.3 B Dn Ds D3.4.6 T1.2 G1.4.5 M2.4 subst. for line 1825, Ñ2 cont. after 115** :k</note>
<l xml:id="**HV_App.I,42B.1825**114:1"><seg type="pāda" n="a">daityānām atha niṣkumbhaḥ</seg> <seg type="pāda" n="b">śaraśaktibhir arditaḥ</seg> /</l>

<note>k: CE +kambhuḥ :k</note>
<note>k: Ñ2 ins. after line 1825:k</note>
<l xml:id="**HV_App.I,42B.1825**115:1"><seg type="pāda" n="a">tato daityo 'bhavat kruddho</seg> <seg type="pāda" n="b">dānavānāṃ camūmukhe</seg> /</l>

<l xml:id="**HV_App.I,42B.1825**115:2"><seg type="pāda" n="a">bibheda niśitair bāṇaiḥ</seg> <seg type="pāda" n="b">niṣkumbhaṃ dānavottamaḥ</seg> //</l>

<l xml:id="HV_App.I,42B.1826"><seg type="pāda" n="a">viddhaḥ samaramadhyastho</seg> <seg type="pāda" n="b">rudhiraṃ prāsravad bahu</seg> //</l>

<l xml:id="HV_App.I,42B.1827"><seg type="pāda" n="a">udvignā muktakeśāś ca</seg> <seg type="pāda" n="b">bhagnadarpāḥ parājitāḥ</seg> /</l>

<l xml:id="HV_App.I,42B.1828"><seg type="pāda" n="a">śvasanto dudruvuḥ sarve</seg> <seg type="pāda" n="b">bhayād vai vṛṣaparvaṇaḥ</seg> //</l>

<l xml:id="HV_App.I,42B.1829"><seg type="pāda" n="a">anyonyaṃ pramamanthus te</seg> <seg type="pāda" n="b">trāsitā vṛṣaparvaṇā</seg> /</l>

<l xml:id="HV_App.I,42B.1830"><seg type="pāda" n="a">pṛṣṭhatas trāsasaṃvignāḥ</seg> <seg type="pāda" n="b">prekṣamāṇā muhur muhuḥ</seg> //</l>

<l xml:id="HV_App.I,42B.1831"><seg type="pāda" n="a">tyaktapraharaṇāḥ sarve</seg> <seg type="pāda" n="b">kṛtās te vṛṣaparvaṇā</seg> /</l>

<l xml:id="HV_App.I,42B.1832"><seg type="pāda" n="a">saṃgrāme yuddhaśauṇḍena</seg> <seg type="pāda" n="b">tadā niṣkumbhasainikāḥ</seg> //</l>

<l xml:id="HV_App.I,42B.1833"><seg type="pāda" n="a">tatraiva tu mahāvīryaḥ</seg> <seg type="pāda" n="b">prahrādaḥ kālam āhave</seg> /</l>

<l xml:id="HV_App.I,42B.1834"><seg type="pāda" n="a">yodhayām āsa raktākṣo</seg> <seg type="pāda" n="b">hiraṇyakaśipoḥ sutaḥ</seg> //</l>

<l xml:id="HV_App.I,42B.1835"><seg type="pāda" n="a">tasya dānavavīrasya</seg> <seg type="pāda" n="b">yuddhakāle jayakriyāḥ</seg> /</l>

<note>k: T1.2 G1.3-5 M2.4 ins. :k</note>
<l xml:id="**HV_App.I,42B.1835**116:1"><seg type="pāda" n="a">lokanāthe harau viṣṇau</seg> <seg type="pāda" n="b">jñānagamye jaganmaye</seg> /</l>

<l xml:id="**HV_App.I,42B.1835**116:2"><seg type="pāda" n="a">tasya dānavarājasya</seg> <seg type="pāda" n="b">yuddhakālakṣamāḥ kriyāḥ</seg> //</l>

<l xml:id="HV_App.I,42B.1836"><seg type="pāda" n="a">cakāra tvarayā yukto</seg> <seg type="pāda" n="b">bhārgavo vijayāvahāḥ</seg> //</l>

<l xml:id="HV_App.I,42B.1837"><seg type="pāda" n="a">hutāśanaṃ tarpayato</seg> <seg type="pāda" n="b">brāhmaṇāṃś ca namasyataḥ</seg> /</l>

<l xml:id="HV_App.I,42B.1838"><seg type="pāda" n="a">ājyagandhaprativaho</seg> <seg type="pāda" n="b">mārutaḥ surabhir vavau</seg> //</l>

<l xml:id="HV_App.I,42B.1839"><seg type="pāda" n="a">srajaś ca vividhāś citrā</seg> <seg type="pāda" n="b">jayārtham abhimantritāḥ</seg> /</l>

<l xml:id="HV_App.I,42B.1840"><seg type="pāda" n="a">prahlādasya śubhe mūrdhni</seg> <seg type="pāda" n="b">ābabandhośanāḥ svayam</seg> /</l>

<l xml:id="HV_App.I,42B.1841"><seg type="pāda" n="a">kālena saha saṃgrāme</seg> <seg type="pāda" n="b">prayuddhaḥ sa mahāsuraḥ</seg> //</l>

<l xml:id="HV_App.I,42B.1842"><seg type="pāda" n="a">prahrādasyātivīryasya</seg> <seg type="pāda" n="b">śāntiṃ cakre sa bhārgavaḥ</seg> /</l>

<l xml:id="HV_App.I,42B.1843"><seg type="pāda" n="a">daśa śiṣyasahasrāṇi</seg> <seg type="pāda" n="b">bhārgavasya mahātmanaḥ</seg> /</l>

<l xml:id="HV_App.I,42B.1844"><seg type="pāda" n="a">tāni dānavavīrāṇāṃ</seg> <seg type="pāda" n="b">jepuḥ śāntim anuttamām</seg> //</l>

<l xml:id="HV_App.I,42B.1845"><seg type="pāda" n="a">atharvāṇam atho divyaṃ</seg> <seg type="pāda" n="b">brahmasaṃstavacoditam</seg> /</l>

<note>k: K2.3 D4 ins. after line 1845, K1 after line 1846:k</note>
<l xml:id="**HV_App.I,42B.1845**117:1"><seg type="pāda" n="a">raṇapraveśasāntiṃ te</seg> <seg type="pāda" n="b">kramāc cakruś ca dānavāḥ</seg> /</l>

<l xml:id="HV_App.I,42B.1846"><seg type="pāda" n="a">raṇapraveśasadṛśaṃ</seg> <seg type="pāda" n="b">karma vaijayikaṃ kṛtam</seg> //</l>

<l xml:id="HV_App.I,42B.1847"><seg type="pāda" n="a">tataḥ sarvāstraviduṣaḥ</seg> <seg type="pāda" n="b">samareṣv anivartinaḥ</seg> /</l>

<l xml:id="HV_App.I,42B.1848"><seg type="pāda" n="a">vidyātapaḥsamāyuktāḥ</seg> <seg type="pāda" n="b">kṛtasvastyayanakriyāḥ</seg> //</l>

<l xml:id="HV_App.I,42B.1849"><seg type="pāda" n="a">dhanurhastāḥ kavacino</seg> <seg type="pāda" n="b">vegenāplutya dānavāḥ</seg> /</l>

<l xml:id="HV_App.I,42B.1850"><seg type="pāda" n="a">balim abhyarcya rājānaṃ</seg> <seg type="pāda" n="b">prahradāṃ paryavārayan</seg> //</l>

<l xml:id="HV_App.I,42B.1851"><seg type="pāda" n="a">āsthāya vipulaṃ divyaṃ</seg> <seg type="pāda" n="b">rathaṃ pararathārujam</seg> /</l>

<l xml:id="HV_App.I,42B.1852"><seg type="pāda" n="a">nānāpraharaṇākīrṇaṃ</seg> <seg type="pāda" n="b">sacakram iva parvatam</seg> //</l>

<l xml:id="HV_App.I,42B.1853"><seg type="pāda" n="a">tad babhūva muhūrtena</seg> <seg type="pāda" n="b">kṣveḍitāsphoṭitākulam</seg> /</l>

<l xml:id="HV_App.I,42B.1854"><seg type="pāda" n="a">meroḥ śikharam ākīrṇaṃ</seg> <seg type="pāda" n="b">dyaur ivāmbudharāgame</seg> //</l>

<l xml:id="HV_App.I,42B.1855"><seg type="pāda" n="a">srajaḥ padmapalāśānām</seg> <seg type="pāda" n="b">āmucya suvibhūṣītāḥ</seg> /</l>

<l xml:id="HV_App.I,42B.1856"><seg type="pāda" n="a">bāndhavān saṃparityajya</seg> <seg type="pāda" n="b">nipatanti raṇapriyāḥ</seg> //</l>

<l xml:id="HV_App.I,42B.1857"><seg type="pāda" n="a">mahāyudhadharaḥ śrīmāñ</seg> <seg type="pāda" n="b">śubhavarmadharaḥ prabhuḥ</seg> /</l>

<l xml:id="HV_App.I,42B.1858"><seg type="pāda" n="a">śirastrāṇatanutrāṇī</seg> <seg type="pāda" n="b">dhanvī paramadurjayaḥ</seg> //</l>

<l xml:id="HV_App.I,42B.1859"><seg type="pāda" n="a">siṃhaśārdūladarpāṇāṃ</seg> <seg type="pāda" n="b">nadatāṃ kiṃkiṇīkinām</seg> /</l>

<l xml:id="HV_App.I,42B.1860"><seg type="pāda" n="a">tasya daityasahasrāṇi</seg> <seg type="pāda" n="b">prayānty agre mahāraṇe</seg> //</l>

<l xml:id="HV_App.I,42B.1861"><seg type="pāda" n="a">sainyapakṣahatās tasya</seg> <seg type="pāda" n="b">rathāḥ paramadurjayāḥ</seg> /</l>

<l xml:id="HV_App.I,42B.1862"><seg type="pāda" n="a">saptatir vai sahasrāṇi</seg> <seg type="pāda" n="b">gajās tāvanta eva ca</seg> //</l>

<l xml:id="HV_App.I,42B.1863"><seg type="pāda" n="a">madhye vyūhodarasthas tu</seg> <seg type="pāda" n="b">kālanemir mahāsuraḥ</seg> /</l>

<l xml:id="HV_App.I,42B.1864"><seg type="pāda" n="a">dhanur visphārayan ghoraṃ</seg> <seg type="pāda" n="b">nanāda prajahāsa ca</seg> //</l>

<l xml:id="HV_App.I,42B.1865"><seg type="pāda" n="a">tasmiñ śatasahasrāṇi</seg> <seg type="pāda" n="b">puro yānti mahādyuteḥ</seg> /</l>

<l xml:id="HV_App.I,42B.1866"><seg type="pāda" n="a">dānavānāṃ balavatāṃ</seg> <seg type="pāda" n="b">śakrapratimatejasām</seg> //</l>

<l xml:id="HV_App.I,42B.1867"><seg type="pāda" n="a">sa samaṃ vartamānas tu</seg> <seg type="pāda" n="b">pakṣābhyāṃ vistṛto mahān</seg> /</l>

<l xml:id="HV_App.I,42B.1868"><seg type="pāda" n="a">abhavad dānavavyūho</seg> <seg type="pāda" n="b">durbhedyaḥ sarvadevataiḥ</seg> //</l>

<l xml:id="HV_App.I,42B.1869"><seg type="pāda" n="a">ṣaṣtiṃ rathasasharāṇi</seg> <seg type="pāda" n="b">dānavānāṃ dhanurbhṛtām</seg> /</l>

<l xml:id="HV_App.I,42B.1870"><seg type="pāda" n="a">nānāpraharaṇānāṃ ca</seg> <seg type="pāda" n="b">parimāṇaṃ na vidyate</seg> //</l>

<l xml:id="HV_App.I,42B.1871"><seg type="pāda" n="a">gadāparighanistriṃśa+</seg> <seg type="pāda" n="b">śūlam udgarapaṭṭisaiḥ</seg> /</l>

<l xml:id="HV_App.I,42B.1872"><seg type="pāda" n="a">pragṛhītair vyarājanta</seg> <seg type="pāda" n="b">dānavāḥ parvatopamāḥ</seg> //</l>

<l xml:id="HV_App.I,42B.1873"><seg type="pāda" n="a">garjanto vinadantaś ca</seg> <seg type="pāda" n="b">vikrośantaḥ punaḥ punaḥ</seg> /</l>

<l xml:id="HV_App.I,42B.1874"><seg type="pāda" n="a">ayudhyanta mahāvīryāḥ</seg> <seg type="pāda" n="b">samareṣv anivartinaḥ</seg> //</l>

<l xml:id="HV_App.I,42B.1875"><seg type="pāda" n="a">tatra tūryasahasrāṇāṃ</seg> <seg type="pāda" n="b">saṃjajñe nisvano mahān</seg> /</l>

<l xml:id="HV_App.I,42B.1876"><seg type="pāda" n="a">hayānāṃ ca gajānāṃ ca</seg> <seg type="pāda" n="b">garjatām abhitaujasām</seg> //</l>

<l xml:id="HV_App.I,42B.1877"><seg type="pāda" n="a">duṃdubhīnāṃ ca nirghoṣaḥ</seg> <seg type="pāda" n="b">parjanyaninadopamaḥ</seg> /</l>

<l xml:id="HV_App.I,42B.1878"><seg type="pāda" n="a">śuśruve śaṅkhaśabdaś ca</seg> <seg type="pāda" n="b">paṭahānāṃ ca nisvanaḥ</seg> //</l>

<l xml:id="HV_App.I,42B.1879"><seg type="pāda" n="a">tena śaṅkhaninādena</seg> <seg type="pāda" n="b">bherītūryaraveṇa ca</seg> /</l>

<l xml:id="HV_App.I,42B.1880"><seg type="pāda" n="a">nirghoṣeṇa rathānāṃ ca</seg> <seg type="pāda" n="b">krośatīva nabhaḥsthalam</seg> //</l>

<l xml:id="HV_App.I,42B.1881"><seg type="pāda" n="a">sāgarapratimaughena</seg> <seg type="pāda" n="b">balena mahatā vṛtaḥ</seg> /</l>

<l xml:id="HV_App.I,42B.1882"><seg type="pāda" n="a">prahrādo 'yudhyata kruddhaḥ</seg> <seg type="pāda" n="b">kālāntakayamopamaḥ</seg> //</l>

<l xml:id="HV_App.I,42B.1883"><seg type="pāda" n="a">tasya nādena raudreṇa</seg> <seg type="pāda" n="b">ghoreṇāpratimaujasaḥ</seg> /</l>

<l xml:id="HV_App.I,42B.1884"><seg type="pāda" n="a">vineduḥ sarvabhūtāni</seg> <seg type="pāda" n="b">trailokyavisṛtaiḥ svaraiḥ</seg> //</l>

<l xml:id="HV_App.I,42B.1885"><seg type="pāda" n="a">antarikṣāt papātolkā</seg> <seg type="pāda" n="b">vāyuś ca paruṣo vavau</seg> /</l>

<l xml:id="HV_App.I,42B.1886"><seg type="pāda" n="a">vamantyaḥ pāvakaṃ ghoraṃ</seg> <seg type="pāda" n="b">śivāś caiva vavāśire</seg> //</l>

<l xml:id="HV_App.I,42B.1887"><seg type="pāda" n="a">prahrādas tu mahāvīryaḥ</seg> <seg type="pāda" n="b">prahasan yuddhadurmadaḥ</seg> /</l>

<l xml:id="HV_App.I,42B.1888"><seg type="pāda" n="a">uvāca vacanaṃ śrīmāṃs</seg> <seg type="pāda" n="b">tatkālakṣamam uttamam</seg> /</l>

<l xml:id="HV_App.I,42B.1889"><seg type="pāda" n="a">adyāhaṃ darśayiṣyāmi</seg> <seg type="pāda" n="b">svabāhubalam ūrjitam</seg> /</l>

<l xml:id="HV_App.I,42B.1890"><seg type="pāda" n="a">adya madbāṇanihatān</seg> <seg type="pāda" n="b">devān drakṣyatha saṃyuge</seg> //</l>

<l xml:id="HV_App.I,42B.1891"><seg type="pāda" n="a">bāndhavā nihatā yeṣāṃ</seg> <seg type="pāda" n="b">tridaśair iha saṃyuge</seg> /</l>

<l xml:id="HV_App.I,42B.1892"><seg type="pāda" n="a">adya te nirvapiṣyanti</seg> <seg type="pāda" n="b">śatrumāṃsāni dānavāḥ</seg> //</l>

<l xml:id="HV_App.I,42B.1893"><seg type="pāda" n="a">imam adya samudbhūtaṃ</seg> <seg type="pāda" n="b">reṇuṃ samaramūrdhani</seg> /</l>

<l xml:id="HV_App.I,42B.1894"><seg type="pāda" n="a">ahaṃ saṃśamayiṣyāmi</seg> <seg type="pāda" n="b">śatruśoṇitavisravaiḥ</seg> //</l>

<l xml:id="HV_App.I,42B.1895"><seg type="pāda" n="a">timiraughahatārkaṃ ca</seg> <seg type="pāda" n="b">sainyareṇvaruṇīkṛtam</seg> /</l>

<l xml:id="HV_App.I,42B.1896"><seg type="pāda" n="a">ākāśaṃ saṃpatiṣyanti</seg> <seg type="pāda" n="b">khadyotā iva me śarāḥ</seg> //</l>

<l xml:id="HV_App.I,42B.1897"><seg type="pāda" n="a">hṛṣṭāḥ saṃparimodadhvaṃ</seg> <seg type="pāda" n="b">devebhyas tyajyatāṃ bhayam</seg> /</l>

<l xml:id="HV_App.I,42B.1898"><seg type="pāda" n="a">adyāhaṃ nihaniṣyāmi</seg> <seg type="pāda" n="b">kālendraṃ dhanuṣā raṇe</seg> //</l>

<l xml:id="HV_App.I,42B.1899"><seg type="pāda" n="a">toṣayiṣyāmi rājānaṃ</seg> <seg type="pāda" n="b">baliṃ balavatāṃ varam</seg> /</l>

<l xml:id="HV_App.I,42B.1900"><seg type="pāda" n="a">tridaśān sagaṇān hatvā</seg> <seg type="pāda" n="b">raṇe cāntakasaṃnibhān</seg> //</l>

<l xml:id="HV_App.I,42B.1901"><seg type="pāda" n="a">akṣayāḥ santi me tūṇāḥ</seg> <seg type="pāda" n="b">śarāś cāśīviṣopamāḥ</seg> /</l>

<l xml:id="HV_App.I,42B.1902"><seg type="pāda" n="a">sthātuṃ me purataḥ śaktāḥ</seg> <seg type="pāda" n="b">ke raṇe jīvitepsavaḥ</seg> //</l>

<l xml:id="HV_App.I,42B.1903"><seg type="pāda" n="a">hatvā ripugaṇāṃs tuṣṭir</seg> <seg type="pāda" n="b">anurāgaś ca rājasu</seg> /</l>

<l xml:id="HV_App.I,42B.1904"><seg type="pāda" n="a">hatasya tridive vāso</seg> <seg type="pāda" n="b">nāsti yuddhasamā gatiḥ</seg> //</l>

<l xml:id="HV_App.I,42B.1905"><seg type="pāda" n="a">te bhayaṃ pṛṣṭhataḥ kṛtvā</seg> <seg type="pāda" n="b">raṇe dānavasattamāḥ</seg> /</l>

<l xml:id="HV_App.I,42B.1906"><seg type="pāda" n="a">nihatyemān arīn sarvān</seg> <seg type="pāda" n="b">modadhvaṃ nandane vane</seg> //</l>

<l xml:id="HV_App.I,42B.1907"><seg type="pāda" n="a">evam uktvā mahāsainyaṃ</seg> <seg type="pāda" n="b">prahrādo dānavottamaḥ</seg> /</l>

<l xml:id="HV_App.I,42B.1908"><seg type="pāda" n="a">kālasainyaṃ mahāraudraṃ</seg> <seg type="pāda" n="b">tarasāmardatāsuraḥ</seg> //</l>

<l xml:id="HV_App.I,42B.1909"><seg type="pāda" n="a">sarvāstravidvāñ śūraś ca</seg> <seg type="pāda" n="b">nityaṃ cāpy aparājitaḥ</seg> /</l>

<l xml:id="HV_App.I,42B.1910"><seg type="pāda" n="a">yuddheṣv abhimukho nityaṃ</seg> <seg type="pāda" n="b">svabāhubaladarpitaḥ</seg> //</l>

<l xml:id="HV_App.I,42B.1911"><seg type="pāda" n="a">ṣaṣtiṃ rathasahasrāṇi</seg> <seg type="pāda" n="b">vividhāyudhadhāriṇām</seg> /</l>

<l xml:id="HV_App.I,42B.1912"><seg type="pāda" n="a">prahrādasyātivīryasya</seg> <seg type="pāda" n="b">ye tasya tanayā nijāḥ</seg> //</l>

<l xml:id="HV_App.I,42B.1913"><seg type="pāda" n="a">tais tu kratuśatair iṣṭaṃ</seg> <seg type="pāda" n="b">vipulair āptadakṣiṇaiḥ</seg> /</l>

<l xml:id="HV_App.I,42B.1914"><seg type="pāda" n="a">kṣāntā dharmaparā nityaṃ</seg> <seg type="pāda" n="b">satyavrataparāyaṇāḥ</seg> //</l>

<l xml:id="HV_App.I,42B.1915"><seg type="pāda" n="a">dātāraḥ priyavaktāro</seg> <seg type="pāda" n="b">vaktāraḥ śāstravastuṣu</seg> /</l>

<l xml:id="HV_App.I,42B.1916"><seg type="pāda" n="a">svadāraniratā nityaṃ</seg> <seg type="pāda" n="b">brahmaṇyāḥ satyasaṃgarāḥ</seg> //</l>

<l xml:id="HV_App.I,42B.1917"><seg type="pāda" n="a">yaṣṭāraḥ kratubhir nityaṃ</seg> <seg type="pāda" n="b">nityaṃ cādhyayane ratāḥ</seg> /</l>

<l xml:id="HV_App.I,42B.1918"><seg type="pāda" n="a">iṣvastrakuśalāḥ sarve</seg> <seg type="pāda" n="b">bahuśo dṛṣṭavikramāḥ</seg> //</l>

<l xml:id="HV_App.I,42B.1919"><seg type="pāda" n="a">mattavāraṇavikrāntāḥ</seg> <seg type="pāda" n="b">śatrusainyapramardakāḥ</seg> /</l>

<l xml:id="HV_App.I,42B.1920"><seg type="pāda" n="a">dārayantaḥ padākṣepaiḥ</seg> <seg type="pāda" n="b">sughorān vātarecakān</seg> //</l>

<l xml:id="HV_App.I,42B.1921"><seg type="pāda" n="a">yuddhotsukadhiyo nityaṃ</seg> <seg type="pāda" n="b">krodharañjitalocanāḥ</seg> /</l>

<l xml:id="HV_App.I,42B.1922"><seg type="pāda" n="a">saṃdaṣṭauṣṭhapuṭā daityā</seg> <seg type="pāda" n="b">vinedur bhīmavikramāḥ</seg> //</l>

<l xml:id="HV_App.I,42B.1923"><seg type="pāda" n="a">kṣveḍitāsphoṭitaravair</seg> <seg type="pāda" n="b">anyonyaṃ samaharṣayan</seg> /</l>

<l xml:id="HV_App.I,42B.1924"><seg type="pāda" n="a">veṇuśaṅkharavaiś caiva</seg> <seg type="pāda" n="b">siṃhanādaiś ca puṣkalaiḥ</seg> //</l>

<l xml:id="HV_App.I,42B.1925"><seg type="pāda" n="a">āplutyāplutya sahasā</seg> <seg type="pāda" n="b">raṇe vavrur anekaśaḥ</seg> /</l>

<l xml:id="HV_App.I,42B.1926"><seg type="pāda" n="a">tālamātrāṇi cāpāni</seg> <seg type="pāda" n="b">vikṛṣya sumahābalāḥ</seg> //</l>

<l xml:id="HV_App.I,42B.1927"><seg type="pāda" n="a">amṛṣyamāṇāḥ sahasā</seg> <seg type="pāda" n="b">dānavā bāṇapāṇayaḥ</seg> /</l>

<l xml:id="HV_App.I,42B.1928"><seg type="pāda" n="a">mahāsurair apy ajitā</seg> <seg type="pāda" n="b">yodhayanti raṇe 'ntakam</seg> //</l>

<l xml:id="HV_App.I,42B.1929"><seg type="pāda" n="a">prataptahemābharaṇāḥ</seg> <seg type="pāda" n="b">sarve te śvetavāsasaḥ</seg> /</l>

<l xml:id="HV_App.I,42B.1930"><seg type="pāda" n="a">dānavā māninaḥ sarve</seg> <seg type="pāda" n="b">sarve svargābhikāṅkṣiṇaḥ</seg> //</l>

<note>k: Ñ2 B Ds D6 ins. :k</note>
<l xml:id="**HV_App.I,42B.1930**117:1"><seg type="pāda" n="a">sarve jayaiṣiṇo vīrāḥ</seg> <seg type="pāda" n="b">sarve śatruvadhodyatāḥ</seg> /</l>

<l xml:id="HV_App.I,42B.1931"><seg type="pāda" n="a">śuśubhe sā camūr dīptā</seg> <seg type="pāda" n="b">patākādhvajamālinī</seg> /</l>

<l xml:id="HV_App.I,42B.1932"><seg type="pāda" n="a">gajāśvarathasaṃbādhā</seg> <seg type="pāda" n="b">svargamārgābhikāṅkṣiṇī</seg> //</l>

<l xml:id="HV_App.I,42B.1933"><seg type="pāda" n="a">tataḥ kālas tu niryāto</seg> <seg type="pāda" n="b">bhīmo bhīmaparākramaḥ</seg> /</l>

<l xml:id="HV_App.I,42B.1934"><seg type="pāda" n="a">vinadan sumahākāyo</seg> <seg type="pāda" n="b">vyādhibhir bahubhir vṛtaḥ</seg> //</l>

<l xml:id="HV_App.I,42B.1935"><seg type="pāda" n="a">dadarśa mahatīṃ senāṃ</seg> <seg type="pāda" n="b">dānavānāṃ balīyasām</seg> /</l>

<l xml:id="HV_App.I,42B.1936"><seg type="pāda" n="a">abhisaṃjātaharṣāṇāṃ</seg> <seg type="pāda" n="b">kālaṃ samabhigarjatām</seg> //</l>

<l xml:id="HV_App.I,42B.1937"><seg type="pāda" n="a">āpatantaṃ tadānīkaṃ</seg> <seg type="pāda" n="b">dānavānāṃ tarasvinām</seg> /</l>

<l xml:id="HV_App.I,42B.1938"><seg type="pāda" n="a">pratilomaṃ cakārāśu</seg> <seg type="pāda" n="b">vyādhibhiḥ sahito 'ntakaḥ</seg> //</l>

<l xml:id="HV_App.I,42B.1939"><seg type="pāda" n="a">praviśya dhvajinīṃ caiṣāṃ</seg> <seg type="pāda" n="b">ghātayām āsa vīryavān</seg> /</l>

<l xml:id="HV_App.I,42B.1940"><seg type="pāda" n="a">kālo rudhiraraktākṣaḥ</seg> <seg type="pāda" n="b">svenānīkena saṃvṛtaḥ</seg> //</l>

<l xml:id="HV_App.I,42B.1941"><seg type="pāda" n="a">prahrādabalam atyugraṃ</seg> <seg type="pāda" n="b">prahrādaṃ ca mahābalam</seg> /</l>

<l xml:id="HV_App.I,42B.1942"><seg type="pāda" n="a">ājaghāna raṇe kālo</seg> <seg type="pāda" n="b">daṇḍam udgarapaṭṭisaiḥ</seg> //</l>

<l xml:id="HV_App.I,42B.1943"><seg type="pāda" n="a">śaraśaktyṛṣṭikhaḍgāṃś ca</seg> <seg type="pāda" n="b">śūlāni musalāni ca</seg> /</l>

<l xml:id="HV_App.I,42B.1944"><seg type="pāda" n="a">gadāś ca parighāś caiva</seg> <seg type="pāda" n="b">vividhāś ca paraśvadhāḥ</seg> //</l>

<l xml:id="HV_App.I,42B.1945"><seg type="pāda" n="a">dhanūṃṣi ca vicitrāṇi</seg> <seg type="pāda" n="b">śataghnīś ca sthirāyasīḥ</seg> /</l>

<l xml:id="HV_App.I,42B.1946"><seg type="pāda" n="a">pātyante vyādhibhir yuddhe</seg> <seg type="pāda" n="b">dānavānāṃ camūmukhe</seg> //</l>

<note>k: T1.2 G1.3-5 M2.4 ins. :k</note>
<l xml:id="**HV_App.I,42B.1946**118:1"><seg type="pāda" n="a">atisārā jvarāś caiva</seg> <seg type="pāda" n="b">yakṣmāṇaḥ śleṣmajā rujāḥ</seg> /</l>

<l xml:id="**HV_App.I,42B.1946**118:2"><seg type="pāda" n="a">śirorogākṣirogāś ca</seg> <seg type="pāda" n="b">audarīkāś ca ye 'gadāḥ</seg> //</l>

<l xml:id="HV_App.I,42B.1947"><seg type="pāda" n="a">bahavo vyādhayo yuddhe</seg> <seg type="pāda" n="b">bahūn asurapuṅgavān</seg> /</l>

<l xml:id="HV_App.I,42B.1948"><seg type="pāda" n="a">vyādhīn api ca daityaughā</seg> <seg type="pāda" n="b">nijaghnur bahavo bahūn</seg> //</l>

<l xml:id="HV_App.I,42B.1949"><seg type="pāda" n="a">śūlaiḥ pramathitāḥ kecit</seg> <seg type="pāda" n="b">kecic chinnāḥ paraśvadhaiḥ</seg> /</l>

<l xml:id="HV_App.I,42B.1950"><seg type="pāda" n="a">parighair āhatāḥ kecit</seg> <seg type="pāda" n="b">kecic ca paramāyudhaiḥ</seg> //</l>

<l xml:id="HV_App.I,42B.1951"><seg type="pāda" n="a">kecid dvidhākṛtāḥ khaḍgaiḥ</seg> <seg type="pāda" n="b">sphurantaḥ patitā bhuvi</seg> /</l>

<l xml:id="HV_App.I,42B.1952"><seg type="pāda" n="a">vyādhayo dānavair evaṃ</seg> <seg type="pāda" n="b">nānāśastrair vidāritāḥ</seg> //</l>

<l xml:id="HV_App.I,42B.1953"><seg type="pāda" n="a">te cāpi vyādhibhiḥ sarve</seg> <seg type="pāda" n="b">vividhair āyudhottamaiḥ</seg> /</l>

<l xml:id="HV_App.I,42B.1954"><seg type="pāda" n="a">khaḍgaiś ca vipulais tīkṣṇaiḥ</seg> <seg type="pāda" n="b">prāsatomaramudgaraiḥ</seg> /</l>

<l xml:id="HV_App.I,42B.1955"><seg type="pāda" n="a">bhinnāś ca dānavāḥ śūlair</seg> <seg type="pāda" n="b">nikṛttāś ca paraśvadhaiḥ</seg> //</l>

<l xml:id="HV_App.I,42B.1956"><seg type="pāda" n="a">mudgaraiḥ paṭṭisaiś caiva</seg> <seg type="pāda" n="b">vyādhibhiś ca mahābalaiḥ</seg> /</l>

<l xml:id="HV_App.I,42B.1957"><seg type="pāda" n="a">kṣatāḥ śastrair anekaiś ca</seg> <seg type="pāda" n="b">muṣṭibhiś ca mahāmṛdhe</seg> //</l>

<l xml:id="HV_App.I,42B.1958"><seg type="pāda" n="a">vemuḥ śonitam akṣobhyaṃ</seg> <seg type="pāda" n="b">viṣṭhabdhadaśanekṣaṇāḥ</seg> //</l>

<l xml:id="HV_App.I,42B.1959"><seg type="pāda" n="a">ārtasvaraṃ ca nadatāṃ</seg> <seg type="pāda" n="b">siṃhanādāṃś ca garjatām</seg> /</l>

<l xml:id="HV_App.I,42B.1960"><seg type="pāda" n="a">babhūva tumulaḥ śabdaḥ</seg> <seg type="pāda" n="b">saṃgrāme lomaharṣaṇaḥ</seg> //</l>

<l xml:id="HV_App.I,42B.1961"><seg type="pāda" n="a">muṣṭibhiś cottamāṅgāni</seg> <seg type="pāda" n="b">talair gātrāṇi cāsakṛt</seg> /</l>

<l xml:id="HV_App.I,42B.1962"><seg type="pāda" n="a">sāditāni mahīṃ jagmus</seg> <seg type="pāda" n="b">tiṣṭhatām eva saṃyuge</seg> //</l>

<l xml:id="HV_App.I,42B.1963"><seg type="pāda" n="a">astraphenā dhvajāvartā</seg> <seg type="pāda" n="b">chinnabāhumahoragā</seg> /</l>

<l xml:id="HV_App.I,42B.1964"><seg type="pāda" n="a">śūlaśaktimahāmatsyā</seg> <seg type="pāda" n="b">cāpagrāhasamākulā</seg> //</l>

<l xml:id="HV_App.I,42B.1965"><seg type="pāda" n="a">ratheṣūpalasaṃbādhā</seg> <seg type="pāda" n="b">dhvajadrumasamāvṛtā</seg> /</l>

<l xml:id="HV_App.I,42B.1966"><seg type="pāda" n="a">saśabdaghoravistārā</seg> <seg type="pāda" n="b">lohitodābhavan nadī</seg> //</l>

<l xml:id="HV_App.I,42B.1967"><seg type="pāda" n="a">sadhanuḥśakradhanuṣau</seg> <seg type="pāda" n="b">kāñcanāṅgadavidyutau</seg> /</l>

<l xml:id="HV_App.I,42B.1968"><seg type="pāda" n="a">tau daityakālajaladau</seg> <seg type="pāda" n="b">śaradhārāṃ vyamuñcatām</seg> //</l>

<l xml:id="HV_App.I,42B.1969"><seg type="pāda" n="a">tau mahāmeghasaṃkāśau</seg> <seg type="pāda" n="b">rathanāgagatau tadā</seg> /</l>

<l xml:id="HV_App.I,42B.1970"><seg type="pāda" n="a">babhūvatur atikruddhau</seg> <seg type="pāda" n="b">sāmbugarbhāvivāmbudau</seg> //</l>

<l xml:id="HV_App.I,42B.1971"><seg type="pāda" n="a">taptakāñcanasaṃnāhau</seg> <seg type="pāda" n="b">divyahāravibhūṣitau</seg> /</l>

<l xml:id="HV_App.I,42B.1972"><seg type="pāda" n="a">tau virejatur āyastau</seg> <seg type="pāda" n="b">sūryavaiśvānaropamau</seg> //</l>

<l xml:id="HV_App.I,42B.1973"><seg type="pāda" n="a">tau mahācalasaṃkāśāv</seg> <seg type="pāda" n="b">anyonyasya camūmukhe</seg> /</l>

<l xml:id="HV_App.I,42B.1974"><seg type="pāda" n="a">vajrāśanisamasparśair</seg> <seg type="pāda" n="b">bāṇair jaghnatur āhave</seg> //</l>

<l xml:id="HV_App.I,42B.1975"><seg type="pāda" n="a">parasparaṃ samāsādya</seg> <seg type="pāda" n="b">tayor yudhi durāsadam</seg> /</l>

<l xml:id="HV_App.I,42B.1976"><seg type="pāda" n="a">nāśaṃsanta tadā yodhā</seg> <seg type="pāda" n="b">jīvitāny api saṃyuge</seg> //</l>

<l xml:id="HV_App.I,42B.1977"><seg type="pāda" n="a">śaranirbhinnasarvāṅgā</seg> <seg type="pāda" n="b">yudhi prakṣīṇajīvitāḥ</seg> /</l>

<l xml:id="HV_App.I,42B.1978"><seg type="pāda" n="a">nipetur yodhamukhyās tu</seg> <seg type="pāda" n="b">rudhirokṣitavakṣasaḥ</seg> //</l>

<l xml:id="HV_App.I,42B.1979"><seg type="pāda" n="a">patitair nipatadbhiś ca</seg> <seg type="pāda" n="b">pātyamānaiś ca saṃyuge</seg> /</l>

<l xml:id="HV_App.I,42B.1980"><seg type="pāda" n="a">babhūva bhūḥ samākīrṇā</seg> <seg type="pāda" n="b">yodhair udgatajīvitaiḥ</seg> //</l>

<l xml:id="HV_App.I,42B.1981"><seg type="pāda" n="a">na gṛhṇatoḥ śarān ghorān</seg> <seg type="pāda" n="b">na ca saṃdadhatos tayoḥ</seg> /</l>

<l xml:id="HV_App.I,42B.1982"><seg type="pāda" n="a">antaraṃ dadṛśe kaścit</seg> <seg type="pāda" n="b">prayatnād api saṃyuge</seg> //</l>

<l xml:id="HV_App.I,42B.1983"><seg type="pāda" n="a">laghutvāc ca mahābāhū</seg> <seg type="pāda" n="b">yuddhaśauṇḍau mahābalau</seg> /</l>

<l xml:id="HV_App.I,42B.1984"><seg type="pāda" n="a">maṇḍalībhūtadhanuṣau</seg> <seg type="pāda" n="b">sakṛd eva babhūvatuḥ</seg> //</l>

<l xml:id="HV_App.I,42B.1985"><seg type="pāda" n="a">prahrādasya ca bāṇaughair</seg> <seg type="pāda" n="b">dudrāvāntakavāhinī</seg> /</l>

<l xml:id="HV_App.I,42B.1986"><seg type="pāda" n="a">tudyamānā balavatā</seg> <seg type="pāda" n="b">vāyunevābhramaṇḍalam</seg> //</l>

<note>k: T1.2 G1.3-5 M2.4 ins. :k</note>
<l xml:id="**HV_App.I,42B.1986**119:1"><seg type="pāda" n="a">tato mudgaram ādāya</seg> <seg type="pāda" n="b">prahlādo dānavottamaḥ</seg> /</l>

<l xml:id="**HV_App.I,42B.1986**119:2"><seg type="pāda" n="a">antakāya pracikṣepa</seg> <seg type="pāda" n="b">tena bhagnas tadāntakaḥ</seg> /</l>

<l xml:id="**HV_App.I,42B.1986**119:3"><seg type="pāda" n="a">prāṇasaṃśayam āpanno</seg> <seg type="pāda" n="b">nipapāta mahītale</seg> //</l>

<l xml:id="HV_App.I,42B.1987"><seg type="pāda" n="a">hatadarpaṃ tu vijñāya</seg> <seg type="pāda" n="b">prahrādaḥ kālam āhave</seg> /</l>

<l xml:id="HV_App.I,42B.1988"><seg type="pāda" n="a">apayātaṃ ca samarād</seg> <seg type="pāda" n="b">dviṣantaṃ saṃpratarkya tam</seg> //</l>

<note>k: T1.2 G1.4.5 M2.4 ins. :k</note>
<l xml:id="**HV_App.I,42B.1988**120:1"><seg type="pāda" n="a">tanūjaḥ śārṅgiṇa iti</seg> <seg type="pāda" n="b">bhītaṃ nāma tṛṇānanam</seg> /</l>

<l xml:id="HV_App.I,42B.1989"><seg type="pāda" n="a">matvā vaśagataṃ caiva</seg> <seg type="pāda" n="b">prahrādo yuddhadurmadaḥ</seg> /</l>

<l xml:id="HV_App.I,42B.1990"><seg type="pāda" n="a">tatraivānyāṃ camūṃ bhūyaḥ</seg> <seg type="pāda" n="b">sa mamarda mahāsuraḥ</seg> //</l>

<l xml:id="HV_App.I,42B.1991"><seg type="pāda" n="a">kālaprahrādayo yuddham</seg> <seg type="pāda" n="b">abhavad yādṛśaṃ purā</seg> /</l>

<l xml:id="HV_App.I,42B.1992"><seg type="pāda" n="a">tādṛśaṃ sarvalokeṣu</seg> <seg type="pāda" n="b">na bhūtaṃ na bhaviṣyati</seg> //</l>

<l xml:id="HV_App.I,42B.1993"><seg type="pāda" n="a">evam adbhutavīryaujā</seg> <seg type="pāda" n="b">mahāraṇakṛtavraṇaḥ</seg> /</l>

<l xml:id="HV_App.I,42B.1994"><seg type="pāda" n="a">prahrādaḥ parivṛddho 'tra</seg> <seg type="pāda" n="b">kālas tv apasṛto raṇāt</seg> //</l>

<note>Colophon</note>

<milestone unit="speaker" n="vaiśaṃpāyana uvāca"/>
<l xml:id="HV_App.I,42B.1995"><seg type="pāda" n="a">dhanādhyakṣam anuhrādaḥ</seg> <seg type="pāda" n="b">prahrādasyānujo balī</seg> /</l>

<l xml:id="HV_App.I,42B.1996"><seg type="pāda" n="a">sasainyo yodhayām āsa</seg> <seg type="pāda" n="b">kṣobhayan yakṣavāhinīm</seg> //</l>

<l xml:id="HV_App.I,42B.1997"><seg type="pāda" n="a">mahatā ca balaughena</seg> <seg type="pāda" n="b">anuhrādo 'surottamaḥ</seg> /</l>

<l xml:id="HV_App.I,42B.1998"><seg type="pāda" n="a">ardayām āsa saṃkruddho</seg> <seg type="pāda" n="b">dhanādhyakṣaṃ pratāpavān</seg> //</l>

<l xml:id="HV_App.I,42B.1999"><seg type="pāda" n="a">amṛṣyamāṇas tridaśān</seg> <seg type="pāda" n="b">āhavasthān udāyudhān</seg> /</l>

<l xml:id="HV_App.I,42B.2000"><seg type="pāda" n="a">cakāra kadanaṃ ghoraṃ</seg> <seg type="pāda" n="b">dhanuṣpāṇir mahāsuraḥ</seg> //</l>

<l xml:id="HV_App.I,42B.2001"><seg type="pāda" n="a">āvarta iva saṃjajñe</seg> <seg type="pāda" n="b">balasya mahato mahān</seg> /</l>

<l xml:id="HV_App.I,42B.2002"><seg type="pāda" n="a">kṣubhitasyāprameyasya</seg> <seg type="pāda" n="b">sāgarasyeva saṃplavaḥ</seg> //</l>

<l xml:id="HV_App.I,42B.2003"><seg type="pāda" n="a">tridaśānāṃ śarīrais tu</seg> <seg type="pāda" n="b">dānavānāṃ ca medinī</seg> /</l>

<l xml:id="HV_App.I,42B.2004"><seg type="pāda" n="a">babhūva nicitā ghoraiḥ</seg> <seg type="pāda" n="b">parvatair iva saṃplave</seg> //</l>

<l xml:id="HV_App.I,42B.2005"><seg type="pāda" n="a">merupṛṣṭhaṃ tu raktena</seg> <seg type="pāda" n="b">rañjitaṃ saṃprakāśate</seg> /</l>

<l xml:id="HV_App.I,42B.2006"><seg type="pāda" n="a">sarvato mādhave māsi</seg> <seg type="pāda" n="b">puṣpitair iva kiṃśukaiḥ</seg> //</l>

<l xml:id="HV_App.I,42B.2007"><seg type="pāda" n="a">hatair vīrair gajair aśvaiḥ</seg> <seg type="pāda" n="b">prāvartata mahānadī</seg> /</l>

<l xml:id="HV_App.I,42B.2008"><seg type="pāda" n="a">śoṇitaughamahātoyā</seg> <seg type="pāda" n="b">yamarāṣṭravivardhanī</seg> //</l>

<l xml:id="HV_App.I,42B.2009"><seg type="pāda" n="a">śakṛnmedomahāpaṅkā</seg> <seg type="pāda" n="b">viprakīrṇāntraśaivalā</seg> /</l>

<l xml:id="HV_App.I,42B.2010"><seg type="pāda" n="a">chinnakāyaśiromīnā</seg> <seg type="pāda" n="b">aṅgāvayavaśāḍvalā</seg> //</l>

<l xml:id="HV_App.I,42B.2011"><seg type="pāda" n="a">gṛdhrahaṃsasamākīrṇā</seg> <seg type="pāda" n="b">kaṅkasārasanāditā</seg> /</l>

<l xml:id="HV_App.I,42B.2012"><seg type="pāda" n="a">vasāphenasamākīrṇā</seg> <seg type="pāda" n="b">protkruṣṭastanitasvanā</seg> //</l>

<l xml:id="HV_App.I,42B.2013"><seg type="pāda" n="a">tāṃ kāpuruṣadustārāṃ</seg> <seg type="pāda" n="b">yuddhabhūmau mahānadīm</seg> /</l>

<l xml:id="HV_App.I,42B.2014"><seg type="pāda" n="a">nadīm iva jalāpāye</seg> <seg type="pāda" n="b">haṃsasārthopaśobhitām</seg> //</l>

<l xml:id="HV_App.I,42B.2015"><seg type="pāda" n="a">tridaśā dānavāś caiva</seg> <seg type="pāda" n="b">terus tāṃ dustarāṃ nadīm</seg> /</l>

<l xml:id="HV_App.I,42B.2016"><seg type="pāda" n="a">yathā padmarajodhvas tāṃ</seg> <seg type="pāda" n="b">nalinīṃ gajayūthapāḥ</seg> //</l>

<l xml:id="HV_App.I,42B.2017"><seg type="pāda" n="a">tataḥ sṛjantaṃ bānaughān</seg> <seg type="pāda" n="b">anuhrādaṃ rathe sthitam</seg> /</l>

<l xml:id="HV_App.I,42B.2018"><seg type="pāda" n="a">dadarśa tarasā devo</seg> <seg type="pāda" n="b">nighnantaṃ yakṣavāhinīm</seg> //</l>

<l xml:id="HV_App.I,42B.2019"><seg type="pāda" n="a">kruddhas tato daityabalaṃ</seg> <seg type="pāda" n="b">sūdayām āsa vittapaḥ</seg> /</l>

<l xml:id="HV_App.I,42B.2020"><seg type="pāda" n="a">vikṣipann iva khe vāyur</seg> <seg type="pāda" n="b">mahābhrapaṭalaṃ balāt</seg> //</l>

<l xml:id="HV_App.I,42B.2021"><seg type="pāda" n="a">samīkṣya tumulaṃ yuddham</seg> <seg type="pāda" n="b">anuhrādaś ca bhūpatiḥ</seg> /</l>

<l xml:id="HV_App.I,42B.2022"><seg type="pāda" n="a">rathenādityavarṇena</seg> <seg type="pāda" n="b">kuberam abhidudruve</seg> //</l>

<l xml:id="HV_App.I,42B.2023"><seg type="pāda" n="a">sa dhanur dhanināṃ śreṣṭho</seg> <seg type="pāda" n="b">vikṛṣya raṇamūrdhani</seg> /</l>

<l xml:id="HV_App.I,42B.2024"><seg type="pāda" n="a">utsasarja śitān bāṇān</seg> <seg type="pāda" n="b">vitteśasya mahātmanaḥ</seg> //</l>

<l xml:id="HV_App.I,42B.2025"><seg type="pāda" n="a">kuberaṃ prāpya te bāṇā</seg> <seg type="pāda" n="b">nirbhidya susamāhitāḥ</seg> /</l>

<l xml:id="HV_App.I,42B.2026"><seg type="pāda" n="a">aparān pṛṣṭhato jaghnur</seg> <seg type="pāda" n="b">vyāsaktān yakṣarākṣasān</seg> //</l>

<l xml:id="HV_App.I,42B.2027"><seg type="pāda" n="a">devaḥ śarair abhihato</seg> <seg type="pāda" n="b">niśitair jvalanopamaiḥ</seg> /</l>

<l xml:id="HV_App.I,42B.2028"><seg type="pāda" n="a">anuhrādaṃ pratyudīyāt</seg> <seg type="pāda" n="b">saṃkruddhaḥ paramāhave</seg> //</l>

<l xml:id="HV_App.I,42B.2029"><seg type="pāda" n="a">tato vaiśravaṇo rājā</seg> <seg type="pāda" n="b">kruddho yakṣagaṇaiḥ saha</seg> /</l>

<l xml:id="HV_App.I,42B.2030"><seg type="pāda" n="a">vavarṣa śaravarṣāṇi</seg> <seg type="pāda" n="b">dānavaṃ prati vīryavān</seg> //</l>

<l xml:id="HV_App.I,42B.2031"><seg type="pāda" n="a">tad yathā śāradaṃ varṣaṃ</seg> <seg type="pāda" n="b">govṛṣaḥ śīghram āgatam</seg> /</l>

<l xml:id="HV_App.I,42B.2032"><seg type="pāda" n="a">apārayan vārayituṃ</seg> <seg type="pāda" n="b">pratigṛhṇan nimīlitaḥ</seg> //</l>

<l xml:id="HV_App.I,42B.2033"><seg type="pāda" n="a">evam eva kuberasya</seg> <seg type="pāda" n="b">śaravarṣaṃ mahāsuraḥ</seg> /</l>

<l xml:id="HV_App.I,42B.2034"><seg type="pāda" n="a">nimīlitākṣaḥ sahasā</seg> <seg type="pāda" n="b">daityaḥ sahati dāruṇam</seg> //</l>

<l xml:id="HV_App.I,42B.2035"><seg type="pāda" n="a">roṣitaḥ śaravarṣeṇa</seg> <seg type="pāda" n="b">dhanadena mahābalaḥ</seg> /</l>

<note>k: T1.2 G1.3-4 M2.4 ins. :k</note>
<l xml:id="**HV_App.I,42B.2035**121:1"><seg type="pāda" n="a">utpapāta rathāt tūrṇaṃ</seg> <seg type="pāda" n="b">kṣitiṃ padbhyām upāgataḥ</seg> /</l>

<l xml:id="HV_App.I,42B.2036"><seg type="pāda" n="a">indraketupratīkāśam</seg> <seg type="pāda" n="b">abhito 'paśyata drumam</seg> //</l>

<l xml:id="HV_App.I,42B.2037"><seg type="pāda" n="a">pravṛddhaśākhāviṭapaṃ</seg> <seg type="pāda" n="b">taruṇāṅkurapallavam</seg> /</l>

<l xml:id="HV_App.I,42B.2038"><seg type="pāda" n="a">utpāṭya kupito daityas</seg> <seg type="pāda" n="b">taruṃ phalasamanvitam</seg> /</l>

<l xml:id="HV_App.I,42B.2039"><seg type="pāda" n="a">nijaghāna hayāñ śreṣṭhān</seg> <seg type="pāda" n="b">kuberasya mahājavān</seg> //</l>

<l xml:id="HV_App.I,42B.2040"><seg type="pāda" n="a">tasya karma mahāghoraṃ</seg> <seg type="pāda" n="b">dṛṣṭvā sarve mahāsurāḥ</seg> /</l>

<l xml:id="HV_App.I,42B.2041"><seg type="pāda" n="a">siṃhanādaṃ nandanti sma</seg> <seg type="pāda" n="b">anuhrādapraharṣitāḥ</seg> //</l>

<l xml:id="HV_App.I,42B.2042"><seg type="pāda" n="a">tayos tu tumulaṃ yuddhaṃ</seg> <seg type="pāda" n="b">saṃjajñe devadaityayoḥ</seg> //</l>

<note>k: T1.2 G1.3-5 M2.4 ins. :k</note>
<l xml:id="**HV_App.I,42B.2042**122:1"><seg type="pāda" n="a">balīndravijayārthāya</seg> <seg type="pāda" n="b">trailokyavijayāya ca</seg> /</l>

<l xml:id="HV_App.I,42B.2043"><seg type="pāda" n="a">tatas tau krodharaktākṣāv</seg> <seg type="pāda" n="b">anyonyavadhakāṅkṣiṇau</seg> /</l>

<l xml:id="HV_App.I,42B.2044"><seg type="pāda" n="a">anyonyaṃ vividhaiḥ śastrair</seg> <seg type="pāda" n="b">ghorair jaghnatur āhave</seg> //</l>

<l xml:id="HV_App.I,42B.2045"><seg type="pāda" n="a">tridaśā dānavān yuddhe</seg> <seg type="pāda" n="b">mathitvā prāṇadaṃs tadā</seg> /</l>

<l xml:id="HV_App.I,42B.2046"><seg type="pāda" n="a">dānavais tridaśāś cāpi</seg> <seg type="pāda" n="b">kruddhair bhuvi nipātitāḥ</seg> //</l>

<l xml:id="HV_App.I,42B.2047"><seg type="pāda" n="a">dānavās tv atha saṃkruddhās</seg> <seg type="pāda" n="b">tridaśān niśitaiḥ śaraiḥ</seg> /</l>

<l xml:id="HV_App.I,42B.2048"><seg type="pāda" n="a">vivyadhur vahnisaṃkāśaiḥ</seg> <seg type="pāda" n="b">kaṅkapatrair ajihmagaiḥ</seg> //</l>

<l xml:id="HV_App.I,42B.2049"><seg type="pāda" n="a">vidāryamāṇā daityaughais</seg> <seg type="pāda" n="b">tridaśās tu mahābalāḥ</seg> /</l>

<l xml:id="HV_App.I,42B.2050"><seg type="pāda" n="a">amarṣitatarā bhūyaś</seg> <seg type="pāda" n="b">cakruḥ karmāṇy abhītavat</seg> //</l>

<l xml:id="HV_App.I,42B.2051"><seg type="pāda" n="a">te gadābhiḥ subhīmābhiḥ</seg> <seg type="pāda" n="b">paṭṭiśaiḥ śūlam udgaraiḥ</seg> /</l>

<l xml:id="HV_App.I,42B.2052"><seg type="pāda" n="a">parighaiś ca sutīkṣṇāgrair</seg> <seg type="pāda" n="b">dānavāḥ pīḍitāḥ suraiḥ</seg> //</l>

<l xml:id="HV_App.I,42B.2053"><seg type="pāda" n="a">śaranirbhinnagātrāś ca</seg> <seg type="pāda" n="b">khaḍgavicchinnavakṣasaḥ</seg> /</l>

<l xml:id="HV_App.I,42B.2054"><seg type="pāda" n="a">jagṛhus te śilāś caiva</seg> <seg type="pāda" n="b">drumāṃś cāsurasattamāḥ</seg> //</l>

<l xml:id="HV_App.I,42B.2055"><seg type="pāda" n="a">te bhīmavegā ditijā</seg> <seg type="pāda" n="b">nardamānāḥ punaḥ punaḥ</seg> /</l>

<l xml:id="HV_App.I,42B.2056"><seg type="pāda" n="a">mamanthus tridaśān vīrāñ</seg> <seg type="pāda" n="b">śataśo 'tha sahasraśaḥ</seg> //</l>

<l xml:id="HV_App.I,42B.2057"><seg type="pāda" n="a">tataḥ sutumulaṃ yuddhaṃ</seg> <seg type="pāda" n="b">teṣāṃ samabhivartata</seg> /</l>

<l xml:id="HV_App.I,42B.2058"><seg type="pāda" n="a">śilābhir vipulābhiś ca</seg> <seg type="pāda" n="b">śataśākhaiś ca pādapaiḥ</seg> /</l>

<l xml:id="HV_App.I,42B.2059"><seg type="pāda" n="a">parighaiḥ paṭṭisair bhallair</seg> <seg type="pāda" n="b">bhiṇḍipālaiḥ paraśvadhaiḥ</seg> //</l>

<l xml:id="HV_App.I,42B.2060"><seg type="pāda" n="a">kecin nikṛttaśirasaḥ</seg> <seg type="pāda" n="b">kecic ca vidalīkṛtāḥ</seg> /</l>

<l xml:id="HV_App.I,42B.2061"><seg type="pāda" n="a">kecid vinihatā bhūmau</seg> <seg type="pāda" n="b">rudhirārdrāḥ surāsurāḥ</seg> //</l>

<l xml:id="HV_App.I,42B.2062"><seg type="pāda" n="a">kecid vidrāvitā naṣṭāḥ</seg> <seg type="pāda" n="b">parasparavadhārditāḥ</seg> /</l>

<l xml:id="HV_App.I,42B.2063"><seg type="pāda" n="a">vibhinnahṛdayāḥ kecic</seg> <seg type="pāda" n="b">chinnapādāś ca śerate</seg> /</l>

<l xml:id="HV_App.I,42B.2064"><seg type="pāda" n="a">vidāritās triśūlaiś ca</seg> <seg type="pāda" n="b">kecit tatra gatāsavaḥ</seg> //</l>

<l xml:id="HV_App.I,42B.2065"><seg type="pāda" n="a">tat subhīmaṃ mahāyuddhaṃ</seg> <seg type="pāda" n="b">devadānavasaṃkulam</seg> /</l>

<l xml:id="HV_App.I,42B.2066"><seg type="pāda" n="a">babhūva śastratumulaṃ</seg> <seg type="pāda" n="b">śilāpādapasaṃkulam</seg> //</l>

<l xml:id="HV_App.I,42B.2067"><seg type="pāda" n="a">dhanur jyātantrimadhuraṃ</seg> <seg type="pāda" n="b">hikkātālasamanvitam</seg> /</l>

<l xml:id="HV_App.I,42B.2068"><seg type="pāda" n="a">ārtastanitaghoṣāḍhyaṃ</seg> <seg type="pāda" n="b">yuddhaṃ gāndharvam ābabhau</seg> //</l>

<l xml:id="HV_App.I,42B.2069"><seg type="pāda" n="a">kuberaḥ sa dhanuṣpāṇir</seg> <seg type="pāda" n="b">dānavān raṇamūrdhani</seg> /</l>

<l xml:id="HV_App.I,42B.2070"><seg type="pāda" n="a">diśo vidrāvayām āsa</seg> <seg type="pāda" n="b">saṃkruddhaḥ śaravṛṣṭibhiḥ</seg> //</l>

<l xml:id="HV_App.I,42B.2071"><seg type="pāda" n="a">kubereṇārditaṃ sainyaṃ</seg> <seg type="pāda" n="b">vidrutaṃ prekṣya dānavaḥ</seg> /</l>

<l xml:id="HV_App.I,42B.2072"><seg type="pāda" n="a">abhyadravad anuhrādaḥ</seg> <seg type="pāda" n="b">pragṛhya vipulāṃ śilām</seg> //</l>

<l xml:id="HV_App.I,42B.2073"><seg type="pāda" n="a">krodhād dviguṇaraktākṣaḥ</seg> <seg type="pāda" n="b">pitus tulyaparākramaḥ</seg> /</l>

<l xml:id="HV_App.I,42B.2074"><seg type="pāda" n="a">śilāṃ tāṃ pātayām āsa</seg> <seg type="pāda" n="b">kuberasya rathottame</seg> //</l>

<l xml:id="HV_App.I,42B.2075"><seg type="pāda" n="a">āpatantīṃ śilāṃ dṛṣṭvā</seg> <seg type="pāda" n="b">gadāpāṇir dhanādhipaḥ</seg> /</l>

<l xml:id="HV_App.I,42B.2076"><seg type="pāda" n="a">rathād āplutya vegena</seg> <seg type="pāda" n="b">vasudhāyāṃ vyatiṣṭhata</seg> //</l>

<l xml:id="HV_App.I,42B.2077"><seg type="pāda" n="a">sacakrakūbarahayaṃ</seg> <seg type="pāda" n="b">sadhvajaṃ saśarāsanam</seg> /</l>

<l xml:id="HV_App.I,42B.2078"><seg type="pāda" n="a">bhaṅktvā rathottamaṃ tasya</seg> <seg type="pāda" n="b">nipapāta śilā bhuvi</seg> //</l>

<l xml:id="HV_App.I,42B.2079"><seg type="pāda" n="a">vimathya tu kuberasya</seg> <seg type="pāda" n="b">prahrādasyānujo ratham</seg> /</l>

<l xml:id="HV_App.I,42B.2080"><seg type="pāda" n="a">surāṇāṃ kadanaṃ cakre</seg> <seg type="pāda" n="b">saskandhaviṭapair drumaiḥ</seg> //</l>

<l xml:id="HV_App.I,42B.2081"><seg type="pāda" n="a">vibhinnaśiraso bhagnās</seg> <seg type="pāda" n="b">tridaśāḥ śoṇitokṣitāḥ</seg> /</l>

<l xml:id="HV_App.I,42B.2082"><seg type="pāda" n="a">drumaiḥ pramathitāṅgāś ca</seg> <seg type="pāda" n="b">nipetur dharaṇītale</seg> //</l>

<l xml:id="HV_App.I,42B.2083"><seg type="pāda" n="a">vidrāvya vipulaṃ sainyam</seg> <seg type="pāda" n="b">anuhrādo 'surottamaḥ</seg> /</l>

<l xml:id="HV_App.I,42B.2084"><seg type="pāda" n="a">giriśṛṅgaṃ mahad gṛhya</seg> <seg type="pāda" n="b">kuberam abhidudruve</seg> //</l>

<l xml:id="HV_App.I,42B.2085"><seg type="pāda" n="a">tam āpatantaṃ dhanado</seg> <seg type="pāda" n="b">gadām udyamya vīryavān</seg> /</l>

<l xml:id="HV_App.I,42B.2086"><seg type="pāda" n="a">vinardann āhvayām āsa</seg> <seg type="pāda" n="b">dānavendraṃ mahābalam</seg> //</l>

<l xml:id="HV_App.I,42B.2087"><seg type="pāda" n="a">tasya kruddhasya saṃkruddho</seg> <seg type="pāda" n="b">gadāṃ tāṃ bahukaṇṭakām</seg> /</l>

<l xml:id="HV_App.I,42B.2088"><seg type="pāda" n="a">nyapātayata vitteśo</seg> <seg type="pāda" n="b">dānavasyorasi prabhuḥ</seg> //</l>

<l xml:id="HV_App.I,42B.2089"><seg type="pāda" n="a">daityas tu krodhatāmrākṣas</seg> <seg type="pāda" n="b">taṃ prahāram acintayan</seg> /</l>

<l xml:id="HV_App.I,42B.2090"><seg type="pāda" n="a">vitteśasyopari tadā</seg> <seg type="pāda" n="b">giriśṛṅgam apātayat</seg> //</l>

<l xml:id="HV_App.I,42B.2091"><seg type="pāda" n="a">sa vihvalitasarvāṅgo</seg> <seg type="pāda" n="b">giriśṛṇgeṇa tāḍitaḥ</seg> /</l>

<l xml:id="HV_App.I,42B.2092"><seg type="pāda" n="a">papāta sahasā bhūmau</seg> <seg type="pāda" n="b">viśīrṇa iva parvataḥ</seg> //</l>

<l xml:id="HV_App.I,42B.2093"><seg type="pāda" n="a">vitteśaṃ vihvalaṃ dṛṣṭvā</seg> <seg type="pāda" n="b">sarve te yakṣarākṣasāḥ</seg> /</l>

<l xml:id="HV_App.I,42B.2094"><seg type="pāda" n="a">parivārya mahātmānaṃ</seg> <seg type="pāda" n="b">rarakṣur bhīmavikramāḥ</seg> //</l>

<l xml:id="HV_App.I,42B.2095"><seg type="pāda" n="a">muhūrtaṃ vihvalo bhūtvā</seg> <seg type="pāda" n="b">prabhur viśravasaḥ sutaḥ</seg> /</l>

<note>k: K1-3 Ñ1 Dn1 Ds D3.4.6 ins. :k</note>
<l xml:id="**HV_App.I,42B.2095**123:1"><seg type="pāda" n="a">rarāja patito bhūmau</seg> <seg type="pāda" n="b">chinnapakṣa ivācalaḥ</seg> /</l>

<l xml:id="HV_App.I,42B.2096"><seg type="pāda" n="a">utthitaḥ sahasā bhūyaḥ</seg> <seg type="pāda" n="b">piṅgākṣaḥ sa mahābalaḥ</seg> //</l>

<l xml:id="HV_App.I,42B.2097"><seg type="pāda" n="a">nanāda ca mahānādaṃ</seg> <seg type="pāda" n="b">trailokyam abhinādayan</seg> /</l>

<l xml:id="HV_App.I,42B.2098"><seg type="pāda" n="a">janayann iva nirghoṣaṃ</seg> <seg type="pāda" n="b">vidhamann iva parvatān</seg> //</l>

<l xml:id="HV_App.I,42B.2099"><seg type="pāda" n="a">tam avadhyaṃ tu vijñāya</seg> <seg type="pāda" n="b">nihataṃ punar utthitam</seg> /</l>

<l xml:id="HV_App.I,42B.2100"><seg type="pāda" n="a">prekṣya piṅgākṣam āyāntaṃ</seg> <seg type="pāda" n="b">dānavā vipradudruvuḥ</seg> //</l>

<l xml:id="HV_App.I,42B.2101"><seg type="pāda" n="a">tāṃs tu vidravato dṛṣṭvā</seg> <seg type="pāda" n="b">anuhrādo 'suro 'bravīt</seg> /</l>

<l xml:id="HV_App.I,42B.2102"><seg type="pāda" n="a">kālanemiṃ ca nemiṃ ca</seg> <seg type="pāda" n="b">mahānemiṃ ca dānavam</seg> //</l>

<l xml:id="HV_App.I,42B.2103"><seg type="pāda" n="a">ātmānaṃ caiva vīryaṃ ca</seg> <seg type="pāda" n="b">vismṛtyābhijanaṃ tadā</seg> /</l>

<l xml:id="HV_App.I,42B.2104"><seg type="pāda" n="a">kva gacchata bhayatrastāḥ</seg> <seg type="pāda" n="b">prākṛtā iva dānavāḥ</seg> //</l>

<l xml:id="HV_App.I,42B.2105"><seg type="pāda" n="a">nivartadhvaṃ mahāvīryāḥ</seg> <seg type="pāda" n="b">kiṃ prāṇān parirakṣatha</seg> /</l>

<l xml:id="HV_App.I,42B.2106"><seg type="pāda" n="a">nālaṃ yuddhāya yakṣo 'yaṃ</seg> <seg type="pāda" n="b">mahatīyaṃ vibhīṣikā</seg> //</l>

<l xml:id="HV_App.I,42B.2107"><seg type="pāda" n="a">etāṃ samutthitām adya</seg> <seg type="pāda" n="b">dānavānāṃ vibhīṣikām</seg> /</l>

<l xml:id="HV_App.I,42B.2108"><seg type="pāda" n="a">vikramya vidham iṣyāmi</seg> <seg type="pāda" n="b">nivartadhvaṃ mahāsurāḥ</seg> //</l>

<l xml:id="HV_App.I,42B.2109"><seg type="pāda" n="a">te 'surāḥ saṃnivṛtyātha</seg> <seg type="pāda" n="b">samadā iva kuñjarāḥ</seg> /</l>

<l xml:id="HV_App.I,42B.2110"><seg type="pāda" n="a">nijaghnuḥ paramakruddhā</seg> <seg type="pāda" n="b">devasainyaṃ mahāsurāḥ</seg> //</l>

<l xml:id="HV_App.I,42B.2111"><seg type="pāda" n="a">kṣīṇapraharaṇāḥ kecin</seg> <seg type="pāda" n="b">mahāmeghanibhasvanāḥ</seg> /</l>

<l xml:id="HV_App.I,42B.2112"><seg type="pāda" n="a">darpotkaṭā bhujair eva</seg> <seg type="pāda" n="b">saṃprahāraṃ pracakrire</seg> //</l>

<l xml:id="HV_App.I,42B.2113"><seg type="pāda" n="a">pāṃsubhiś caiva kāṣṭhaiś ca</seg> <seg type="pāda" n="b">śilābhiś ca mahābalāḥ</seg> /</l>

<l xml:id="HV_App.I,42B.2114"><seg type="pāda" n="a">bāhubhiś ca tathānyonyam</seg> <seg type="pāda" n="b">ākṣipanti sma vegitāḥ</seg> //</l>

<l xml:id="HV_App.I,42B.2115"><seg type="pāda" n="a">muṣtibhiś ca talaiś caiva</seg> <seg type="pāda" n="b">nakhapātair mahābalāḥ</seg> /</l>

<l xml:id="HV_App.I,42B.2116"><seg type="pāda" n="a">pādapaiś ca mahāśākhair</seg> <seg type="pāda" n="b">ayudhyanta raṇājire</seg> //</l>

<l xml:id="HV_App.I,42B.2117"><seg type="pāda" n="a">anuhrādas tu saṃkruddho</seg> <seg type="pāda" n="b">devatānāṃ mahācamūm</seg> /</l>

<l xml:id="HV_App.I,42B.2118"><seg type="pāda" n="a">mamantha paramāyasto</seg> <seg type="pāda" n="b">vanāny agnir ivotthitaḥ</seg> //</l>

<l xml:id="HV_App.I,42B.2119"><seg type="pāda" n="a">rudhirārdrās tu bahavaḥ</seg> <seg type="pāda" n="b">śerate yodhasattamāḥ</seg> /</l>

<l xml:id="HV_App.I,42B.2120"><seg type="pāda" n="a">nikṛttāḥ patitā bhūmau</seg> <seg type="pāda" n="b">tāmrapuṣpā iva drumāḥ</seg> //</l>

<l xml:id="HV_App.I,42B.2121"><seg type="pāda" n="a">anuhrādas tu vikrānto</seg> <seg type="pāda" n="b">devāṃs tv āśīviṣopamān</seg> /</l>

<l xml:id="HV_App.I,42B.2122"><seg type="pāda" n="a">yudhyamānāṃś ca samare</seg> <seg type="pāda" n="b">vyasṛjan niśitāñ śarān</seg> //</l>

<l xml:id="HV_App.I,42B.2123"><seg type="pāda" n="a">dhanādhipena viddhasya</seg> <seg type="pāda" n="b">anuhrādasya saṃyuge</seg> /</l>

<l xml:id="HV_App.I,42B.2124"><seg type="pāda" n="a">aṅgāramiśrāḥ kruddhasya</seg> <seg type="pāda" n="b">mukhān niścerur arciṣaḥ</seg> //</l>

<l xml:id="HV_App.I,42B.2125"><seg type="pāda" n="a">atha bāṇasahasreṇa</seg> <seg type="pāda" n="b">vitteśaṃ dānavottamaḥ</seg> /</l>

<l xml:id="HV_App.I,42B.2126"><seg type="pāda" n="a">vivyādha samare kruddho</seg> <seg type="pāda" n="b">daṇḍapāṇir ivāntakaḥ</seg> //</l>

<l xml:id="HV_App.I,42B.2127"><seg type="pāda" n="a">kuberas tu śarair bhinnaḥ</seg> <seg type="pāda" n="b">samantāt kṣatajokṣitaḥ</seg> /</l>

<l xml:id="HV_App.I,42B.2128"><seg type="pāda" n="a">rudhiraṃ parisusrāva</seg> <seg type="pāda" n="b">giriḥ prasravaṇair iva</seg> //</l>

<note>k: Ñ2 V3 ins. :k</note>
<l xml:id="**HV_App.I,42B.2128**124:1"><seg type="pāda" n="a">vihvalaś cāpy abhūd devo</seg> <seg type="pāda" n="b">muhūrtaṃ dhanadādhipaḥ</seg> /</l>

<note>k: Ñ2 V3 cont., K4 Dn D1.2 ins. after line 2128 :k</note>
<l xml:id="**HV_App.I,42B.2128**125:1"><seg type="pāda" n="a">labdhvā sa tu punaḥ saṃjñāṃ</seg> <seg type="pāda" n="b">roṣaraktekṣaṇaḥ suraḥ</seg> /</l>

<l xml:id="HV_App.I,42B.2129"><seg type="pāda" n="a">gadām atha samāsādya</seg> <seg type="pāda" n="b">bhīmāṃ bhīmaparākramaḥ</seg> /</l>

<l xml:id="HV_App.I,42B.2130"><seg type="pāda" n="a">cikṣeṣa daityam uddiśya</seg> <seg type="pāda" n="b">balāt krodhena mūrchitaḥ</seg> //</l>

<l xml:id="HV_App.I,42B.2131"><seg type="pāda" n="a">aprāptām antare so 'tha</seg> <seg type="pāda" n="b">tāṃ gadāṃ gadayāsuraḥ</seg> /</l>

<l xml:id="HV_App.I,42B.2132"><seg type="pāda" n="a">babhañja vinadan kruddhas</seg> <seg type="pāda" n="b">tad āścaryam abhūt tadā</seg> /</l>

<l xml:id="HV_App.I,42B.2133"><seg type="pāda" n="a">pragṛhya tu gadāṃ bhūyo hy</seg> <seg type="pāda" n="b">abhidudrāva dānavam</seg> //</l>

<l xml:id="HV_App.I,42B.2134"><seg type="pāda" n="a">tam āpatantaṃ dṛṣṭvaiva</seg> <seg type="pāda" n="b">anuhrādo mahābalaḥ</seg> /</l>

<l xml:id="HV_App.I,42B.2135"><seg type="pāda" n="a">giriśṛṅgam athotpāṭya</seg> <seg type="pāda" n="b">kailāsācalasaṃnibham</seg> /</l>

<l xml:id="HV_App.I,42B.2136"><seg type="pāda" n="a">dhanādhipaṃ pradudrāva</seg> <seg type="pāda" n="b">vyāditāsya ivāntakaḥ</seg> //</l>

<l xml:id="HV_App.I,42B.2137"><seg type="pāda" n="a">tam antakam ivāyāntam</seg> <seg type="pāda" n="b">ajeyaṃ sakalaiḥ suraiḥ</seg> /</l>

<l xml:id="HV_App.I,42B.2138"><seg type="pāda" n="a">grasantam iva taṃ daityaṃ</seg> <seg type="pāda" n="b">trailokyam akhilaṃ ruṣā</seg> //</l>

<l xml:id="HV_App.I,42B.2139"><seg type="pāda" n="a">tam ālokya tathārūpaṃ</seg> <seg type="pāda" n="b">dhanādhyakṣo raṇaṃ bhayāt</seg> /</l>

<l xml:id="HV_App.I,42B.2140"><seg type="pāda" n="a">apahāya yayau tatra</seg> <seg type="pāda" n="b">yatra śakraḥ surādhipaḥ</seg> //</l>

<l xml:id="HV_App.I,42B.2141"><seg type="pāda" n="a">tasya cāpi mahat karma</seg> <seg type="pāda" n="b">dṛṣṭvā vittapatis tadā</seg> /</l>

<note>k: G1.3-5 M2.4 ins. :k</note>
<l xml:id="**HV_App.I,42B.2141**126:1"><seg type="pāda" n="a">nāhaṃ śakto raṇe yoddhum</seg> <seg type="pāda" n="b">iti matvā dhanādhipaḥ</seg> /</l>

<l xml:id="HV_App.I,42B.2142"><seg type="pāda" n="a">jagāma bhayasaṃtrasto</seg> <seg type="pāda" n="b">yatra devaḥ śacīpatiḥ</seg> //</l>

<note>Colophon</note>

<milestone unit="speaker" n="vaiśaṃpāyana uvāca"/>
<l xml:id="HV_App.I,42B.2143"><seg type="pāda" n="a">vipracittis tu varuṇaṃ</seg> <seg type="pāda" n="b">daityānām ādir avyayam</seg> /</l>

<l xml:id="HV_App.I,42B.2144"><seg type="pāda" n="a">jaghāneṣugaṇaiḥ kruddho</seg> <seg type="pāda" n="b">dīptair iva mahoragaiḥ</seg> //</l>

<l xml:id="HV_App.I,42B.2145"><seg type="pāda" n="a">sa dahyamāno daityena</seg> <seg type="pāda" n="b">dīptaiḥ śaragabhastibhiḥ</seg> /</l>

<l xml:id="HV_App.I,42B.2146"><seg type="pāda" n="a">nābhyajānata kartavyaṃ</seg> <seg type="pāda" n="b">saṃgrāme sa jaleśvaraḥ</seg> //</l>

<l xml:id="HV_App.I,42B.2147"><seg type="pāda" n="a">sarvalokeśvarasyeva</seg> <seg type="pāda" n="b">parameṣṭhī prajāpatiḥ</seg> /</l>

<note>k: After line 2147a, G3 ins. :k</note>
<l xml:id="**HV_App.I,42B.2147**127:1">viṣṇor amitatejasaḥ |</l>
<l xml:id="**HV_App.I,42B.2147**127:2">nārāyaṇasya balavān @</l>
<l xml:id="HV_App.I,42B.2148"><seg type="pāda" n="a">na śaknoty agrataḥ sthātuṃ</seg> <seg type="pāda" n="b">vipracitter jalādhipaḥ</seg> //</l>

<l xml:id="HV_App.I,42B.2149"><seg type="pāda" n="a">vajro nāma mahāvyūho</seg> <seg type="pāda" n="b">nirbhayaḥ sarvatomukhaḥ</seg> /</l>

<l xml:id="HV_App.I,42B.2150"><seg type="pāda" n="a">taṃ vyūhya pratyayudhyanta</seg> <seg type="pāda" n="b">dānavā devavāhinīm</seg> //</l>

<l xml:id="HV_App.I,42B.2151"><seg type="pāda" n="a">vahnijvālāsamaṃ tatra</seg> <seg type="pāda" n="b">ravimaṇḍalasaṃnibham</seg> /</l>

<l xml:id="HV_App.I,42B.2152"><seg type="pāda" n="a">mukham ābhāti daityasya</seg> <seg type="pāda" n="b">vipracitter mahātmanaḥ</seg> //</l>

<l xml:id="HV_App.I,42B.2153"><seg type="pāda" n="a">varuṇas tu mahātejā</seg> <seg type="pāda" n="b">vipracittiṃ mahāsuram</seg> /</l>

<l xml:id="HV_App.I,42B.2154"><seg type="pāda" n="a">pradahann iva tejobhir</seg> <seg type="pāda" n="b">jigīṣuḥ pratyavaikṣata</seg> /</l>

<note>k: T1.2 G1.3-5 M2.4 ins. :k</note>
<l xml:id="**HV_App.I,42B.2154**128:1"><seg type="pāda" n="a">kṛtasyandanamātraṃ tu</seg> <seg type="pāda" n="b">dattapañcāṅgulāntaram</seg> /</l>

<l xml:id="HV_App.I,42B.2155"><seg type="pāda" n="a">sragdāmamālābharaṇaḥ</seg> <seg type="pāda" n="b">keyūrāṅgadaśobhitaḥ</seg> /</l>

<l xml:id="HV_App.I,42B.2156"><seg type="pāda" n="a">jagrāha parighaṃ daityaḥ</seg> <seg type="pāda" n="b">kailāsaśikharopamam</seg> //</l>

<l xml:id="HV_App.I,42B.2157"><seg type="pāda" n="a">pinaddhaṃ kāñcanaiḥ paṭṭair</seg> <seg type="pāda" n="b">hemamālinam āyasam</seg> /</l>

<l xml:id="HV_App.I,42B.2158"><seg type="pāda" n="a">yamadaṇḍopamaṃ ghoraṃ</seg> <seg type="pāda" n="b">daityānāṃ bhayanāśanam</seg> //</l>

<l xml:id="HV_App.I,42B.2159"><seg type="pāda" n="a">tam āvidhya mahātejā</seg> <seg type="pāda" n="b">mahāśakradhvajopamam</seg> /</l>

<l xml:id="HV_App.I,42B.2160"><seg type="pāda" n="a">vinanāda vivṛttāsyo</seg> <seg type="pāda" n="b">vipracittir mahāsuraḥ</seg> /</l>

<l xml:id="HV_App.I,42B.2161"><seg type="pāda" n="a">sa kaṇṭhasthena niṣkeṇa</seg> <seg type="pāda" n="b">bhujasthair api cāṅgadaiḥ</seg> /</l>

<l xml:id="HV_App.I,42B.2162"><seg type="pāda" n="a">kuṇḍalābhyāṃ vicitrābhyāṃ</seg> <seg type="pāda" n="b">srajā caiva vicitrayā</seg> //</l>

<l xml:id="HV_App.I,42B.2163"><seg type="pāda" n="a">dānavo bhūṣaṇair bhāti</seg> <seg type="pāda" n="b">parigheṇāyasena ca</seg> /</l>

<l xml:id="HV_App.I,42B.2164"><seg type="pāda" n="a">yathendradhanuṣā meghaḥ</seg> <seg type="pāda" n="b">savidyut stanayitnumān</seg> //</l>

<note>k: T1.2 G1.3-5 M2.4 ins. :k</note>
<l xml:id="**HV_App.I,42B.2164**129:1"><seg type="pāda" n="a">āviddhaḥ parighas tena</seg> <seg type="pāda" n="b">sphoṭayāno nabhasthalam</seg> /</l>

<l xml:id="HV_App.I,42B.2165"><seg type="pāda" n="a">prasphoṭya parighāgreṇa</seg> <seg type="pāda" n="b">vātaskandhān mahāsvanaḥ</seg> /</l>

<l xml:id="HV_App.I,42B.2166"><seg type="pāda" n="a">prajajvāla sadhūmārciḥ</seg> <seg type="pāda" n="b">saṃgharṣeṇa yathānalaḥ</seg> //</l>

<l xml:id="HV_App.I,42B.2167"><seg type="pāda" n="a">vidyādharagaṇaiḥ sārdhaṃ</seg> <seg type="pāda" n="b">gandharvanagarāṇy api</seg> /</l>

<l xml:id="HV_App.I,42B.2168"><seg type="pāda" n="a">saha caivāmarāvatyā</seg> <seg type="pāda" n="b">siddhalokais tathā saha</seg> //</l>

<l xml:id="HV_App.I,42B.2169"><seg type="pāda" n="a">grahanakṣatracaritaṃ</seg> <seg type="pāda" n="b">sārkacandravibhūṣitam</seg> /</l>

<l xml:id="HV_App.I,42B.2170"><seg type="pāda" n="a">daityendraparighoddhūtaṃ</seg> <seg type="pāda" n="b">bhramatīva nabhaḥsthalam</seg> //</l>

<l xml:id="HV_App.I,42B.2171"><seg type="pāda" n="a">durāsadaḥ sa saṃjajñe</seg> <seg type="pāda" n="b">parighābharaṇaḥ prabhuḥ</seg> /</l>

<l xml:id="HV_App.I,42B.2172"><seg type="pāda" n="a">surendhano 'surendrāgnir</seg> <seg type="pāda" n="b">yugāntāgnir ivotthitaḥ</seg> //</l>

<l xml:id="HV_App.I,42B.2173"><seg type="pāda" n="a">tridaśā varuṇaś caiva</seg> <seg type="pāda" n="b">na śekuḥ spandituṃ bhayāt</seg> /</l>

<l xml:id="HV_App.I,42B.2174"><seg type="pāda" n="a">tatrāsīn nirbhayas tv ekaḥ</seg> <seg type="pāda" n="b">kauśiko vāsavaḥ prabhuḥ</seg> //</l>

<l xml:id="HV_App.I,42B.2175"><seg type="pāda" n="a">bhāskarapratimaṃ ghoraṃ</seg> <seg type="pāda" n="b">parighaṃ raudradarśanam</seg> /</l>

<l xml:id="HV_App.I,42B.2176"><seg type="pāda" n="a">pātayām āsa senāyāṃ</seg> <seg type="pāda" n="b">jaleśasya mahātmanaḥ</seg> //</l>

<l xml:id="HV_App.I,42B.2177"><seg type="pāda" n="a">patatā tena saṃgrāme</seg> <seg type="pāda" n="b">jaleśasya mahātmanaḥ</seg> /</l>

<l xml:id="HV_App.I,42B.2178"><seg type="pāda" n="a">bhūtānāṃ daśasāhasraṃ</seg> <seg type="pāda" n="b">parigheṇa samāhatam</seg> /</l>

<note>k: T1.2 G1.4.5 M2.4 ins. :k</note>
<l xml:id="**HV_App.I,42B.2178**130:1"><seg type="pāda" n="a">papāta sa punas tūrṇaṃ</seg> <seg type="pāda" n="b">varuṇasyeva vakṣasi</seg> /</l>

<l xml:id="**HV_App.I,42B.2178**130:2"><seg type="pāda" n="a">tasya gātraṃ samāsādya</seg> <seg type="pāda" n="b">vyaśīryata sahasradhā</seg> //</l>

<l xml:id="HV_App.I,42B.2179"><seg type="pāda" n="a">teṣāṃ gātrāṇi cāsādya</seg> <seg type="pāda" n="b">vyaśīryata sahasraśaḥ</seg> /</l>

<l xml:id="HV_App.I,42B.2180"><seg type="pāda" n="a">viśīryamāṇo vibabhāv</seg> <seg type="pāda" n="b">ulkāśatam ivāmbare</seg> //</l>

<l xml:id="HV_App.I,42B.2181"><seg type="pāda" n="a">bhūyaś cainaṃ tadā bhrāmya</seg> <seg type="pāda" n="b">varuṇāya nyapātayat</seg> //</l>

<note>k: For line 2181, G3 subst. :k</note>
<l xml:id="**HV_App.I,42B.2181**131:1"><seg type="pāda" n="a">sa papāta punas tūrṇaṃ</seg> <seg type="pāda" n="b">varuṇasyeha vakṣasi</seg> /</l>

<note>k: While, K4 Dn D1.2.6 ins. after line 2181:k</note>
<l xml:id="**HV_App.I,42B.2181**132:1"><seg type="pāda" n="a">pātyamāne tadā tasmiñ</seg> <seg type="pāda" n="b">śarīre varuṇas tadā</seg> /</l>

<l xml:id="HV_App.I,42B.2182"><seg type="pāda" n="a">sa bhinnaḥ parigho ghoro</seg> <seg type="pāda" n="b">devagātre vyaśīryata</seg> /</l>

<l xml:id="HV_App.I,42B.2183"><seg type="pāda" n="a">śīryamāṇasya cūrṇāni</seg> <seg type="pāda" n="b">khadyotā iva cāmbare</seg> //</l>

<l xml:id="HV_App.I,42B.2184"><seg type="pāda" n="a">sa tu tena prahāreṇa</seg> <seg type="pāda" n="b">cacāla salilādhipaḥ</seg> /</l>

<l xml:id="HV_App.I,42B.2185"><seg type="pāda" n="a">parigheṇāhataḥ saṃkhye</seg> <seg type="pāda" n="b">yathā bhūmicale 'calaḥ</seg> //</l>

<l xml:id="HV_App.I,42B.2186"><seg type="pāda" n="a">sa sainyeṣv atha bhagneṣu</seg> <seg type="pāda" n="b">bhinnadeheṣu cāhave</seg> /</l>

<l xml:id="HV_App.I,42B.2187"><seg type="pāda" n="a">muhūrtam agamat kṣobham</seg> <seg type="pāda" n="b">apāṃ patir amarṣaṇaḥ</seg> //</l>

<l xml:id="HV_App.I,42B.2188"><seg type="pāda" n="a">so 'marṣavaśam āpanno</seg> <seg type="pāda" n="b">varuṇo 'mitavikramaḥ</seg> /</l>

<l xml:id="HV_App.I,42B.2189"><seg type="pāda" n="a">sarvasaṃhāram akarot</seg> <seg type="pāda" n="b">svapakṣasyārimardanaḥ</seg> //</l>

<l xml:id="HV_App.I,42B.2190"><seg type="pāda" n="a">sa sāgaraiś caturbhis tu</seg> <seg type="pāda" n="b">vṛto dīptaiḥ sapannagaiḥ</seg> /</l>

<l xml:id="HV_App.I,42B.2191"><seg type="pāda" n="a">śaṅkhamuktāmaṇinibho</seg> <seg type="pāda" n="b">bibhrat toyam ayaṃ vapuḥ</seg> //</l>

<l xml:id="HV_App.I,42B.2192"><seg type="pāda" n="a">pāṇḍuroddhūtavasano</seg> <seg type="pāda" n="b">nānāratnacitāṅgadaḥ</seg> /</l>

<l xml:id="HV_App.I,42B.2193"><seg type="pāda" n="a">varuṇaḥ pāśadhṛk śrīmān</seg> <seg type="pāda" n="b">kūrmamīnasamākulaḥ</seg> //</l>

<l xml:id="HV_App.I,42B.2194"><seg type="pāda" n="a">varuṇas tu tadā kruddhas</seg> <seg type="pāda" n="b">tān nirīkṣya svasainikān</seg> /</l>

<l xml:id="HV_App.I,42B.2195"><seg type="pāda" n="a">uvāca hṛṣṭā yudhyadhvaṃ</seg> <seg type="pāda" n="b">dānavānāṃ jighāṃsayā</seg> //</l>

<note>k: K4 Dn D1.2.6 ins. :k</note>
<l xml:id="**HV_App.I,42B.2195**133:1"><seg type="pāda" n="a">aham enaṃ haniṣyāmi</seg> <seg type="pāda" n="b">bhayaṃ muktvā tu yudhyata</seg> /</l>

<l xml:id="HV_App.I,42B.2196"><seg type="pāda" n="a">tatas te pannagāḥ sarve</seg> <seg type="pāda" n="b">mahārṇavajalāśrayāḥ</seg> /</l>

<l xml:id="HV_App.I,42B.2197"><seg type="pāda" n="a">jaghnur daityān raṇamukhe</seg> <seg type="pāda" n="b">nadanto jayagṛddhinaḥ</seg> //</l>

<l xml:id="HV_App.I,42B.2198"><seg type="pāda" n="a">te tu nālīkanārācair</seg> <seg type="pāda" n="b">gadābhiḥ parighair api</seg> /</l>

<l xml:id="HV_App.I,42B.2199"><seg type="pāda" n="a">abhyaghnan dānavān dṛptān</seg> <seg type="pāda" n="b">muditā varuṇānugāḥ</seg> //</l>

<l xml:id="HV_App.I,42B.2200"><seg type="pāda" n="a">vipracittis tu saṃkruddho</seg> <seg type="pāda" n="b">mahābalaparākramaḥ</seg> /</l>

<l xml:id="HV_App.I,42B.2201"><seg type="pāda" n="a">pannagānāṃ śarīrāṇi</seg> <seg type="pāda" n="b">vyadhamad raṇamūrdhani</seg> //</l>

<l xml:id="HV_App.I,42B.2202"><seg type="pāda" n="a">gāruḍena tu so 'streṇa</seg> <seg type="pāda" n="b">pannagān dānavottamaḥ</seg> /</l>

<l xml:id="HV_App.I,42B.2203"><seg type="pāda" n="a">ghātayām āsa samare</seg> <seg type="pāda" n="b">garuḍaiḥ pannagāśanaiḥ</seg> //</l>

<l xml:id="HV_App.I,42B.2204"><seg type="pāda" n="a">sa śaraiḥ sūryasaṃkāśaiḥ</seg> <seg type="pāda" n="b">śātakumbhavibhūṣitaiḥ</seg> /</l>

<l xml:id="HV_App.I,42B.2205"><seg type="pāda" n="a">pannagān samare vīraḥ</seg> <seg type="pāda" n="b">pramamātha sudurjayaḥ</seg> //</l>

<l xml:id="HV_App.I,42B.2206"><seg type="pāda" n="a">te bhinnagātrāḥ samare</seg> <seg type="pāda" n="b">pannagāḥ śarapīḍitāḥ</seg> /</l>

<l xml:id="HV_App.I,42B.2207"><seg type="pāda" n="a">petur mathitasarvāṅgā</seg> <seg type="pāda" n="b">gajā iva mahāgajaiḥ</seg> //</l>

<l xml:id="HV_App.I,42B.2208"><seg type="pāda" n="a">pratapantam ivādityaṃ</seg> <seg type="pāda" n="b">dīptair bāṇagabhastibhiḥ</seg> /</l>

<l xml:id="HV_App.I,42B.2209"><seg type="pāda" n="a">abhyadhāvata saṃkruddhaḥ</seg> <seg type="pāda" n="b">samare varuṇaḥ prabhuḥ</seg> //</l>

<note>k: T1.2 G1.3-5 M2.4 ins. :k</note>
<l xml:id="**HV_App.I,42B.2209**134:1"><seg type="pāda" n="a">taṃ dṛṣṭvā kruddham āyāntaṃ</seg> <seg type="pāda" n="b">hantāraṃ dānavān bahūn</seg> /</l>

<l xml:id="HV_App.I,42B.2210"><seg type="pāda" n="a">tatas tu dānavās tatra</seg> <seg type="pāda" n="b">bhinnadehāḥ sahasraśaḥ</seg> /</l>

<l xml:id="HV_App.I,42B.2211"><seg type="pāda" n="a">vyathitā vidravanti sma</seg> <seg type="pāda" n="b">diśo daśa vicetasaḥ</seg> /</l>

<l xml:id="HV_App.I,42B.2212"><seg type="pāda" n="a">indrasyārthe parākramya</seg> <seg type="pāda" n="b">varuṇas tyaktajīvitaḥ</seg> /</l>

<l xml:id="HV_App.I,42B.2213"><seg type="pāda" n="a">vinardamāno yuyudhe</seg> <seg type="pāda" n="b">samare pāśabhṛd varaḥ</seg> //</l>

<l xml:id="HV_App.I,42B.2214"><seg type="pāda" n="a">vāruṇāḥ pannagāś caiva</seg> <seg type="pāda" n="b">muṣṭibhiḥ samarotkaṭāḥ</seg> /</l>

<l xml:id="HV_App.I,42B.2215"><seg type="pāda" n="a">abhyavartanta samare</seg> <seg type="pāda" n="b">vipracittiṃ mahāsuram</seg> //</l>

<l xml:id="HV_App.I,42B.2216"><seg type="pāda" n="a">tato 'straiś ca śilābhiś ca</seg> <seg type="pāda" n="b">praharan sa balotkaṭaḥ</seg> /</l>

<l xml:id="HV_App.I,42B.2217"><seg type="pāda" n="a">vyapohata mahātejā</seg> <seg type="pāda" n="b">vipracittir mahāsuraḥ</seg> //</l>

<l xml:id="HV_App.I,42B.2218"><seg type="pāda" n="a">tataḥ pāvakasaṃkāśaiḥ</seg> <seg type="pāda" n="b">sumuktaiḥ śīghragāmibhiḥ</seg> /</l>

<l xml:id="HV_App.I,42B.2219"><seg type="pāda" n="a">varuṇasya mahāvegān</seg> <seg type="pāda" n="b">bibheda samare hayān</seg> //</l>

<l xml:id="HV_App.I,42B.2220"><seg type="pāda" n="a">karmaṇā tena mahatā</seg> <seg type="pāda" n="b">vipracitter mahātmanaḥ</seg> /</l>

<l xml:id="HV_App.I,42B.2221"><seg type="pāda" n="a">agner ājyāhutasyeva</seg> <seg type="pāda" n="b">tejaḥ samabhivardhata</seg> //</l>

<l xml:id="HV_App.I,42B.2222"><seg type="pāda" n="a">sa śaraiḥ sūryasaṃkāśaiḥ</seg> <seg type="pāda" n="b">sumuktaiḥ śīghragāmibhiḥ</seg> /</l>

<l xml:id="HV_App.I,42B.2223"><seg type="pāda" n="a">vāruṇīṃ tāṃ mahāsenāṃ</seg> <seg type="pāda" n="b">nirmamantha mahāsuraḥ</seg> //</l>

<l xml:id="HV_App.I,42B.2224"><seg type="pāda" n="a">kṣīṇāstrāṃ sāyakākrāntāṃ</seg> <seg type="pāda" n="b">śarajālena mohitām</seg> /</l>

<l xml:id="HV_App.I,42B.2225"><seg type="pāda" n="a">śūlaśaktyṛṣṭibhinnāṃ ca</seg> <seg type="pāda" n="b">cakāra rudhirokṣitām</seg> //</l>

<note>k: For line 2225, T1.2 G1.3-5 M2.4 subst. :k</note>
<l xml:id="**HV_App.I,42B.2225**135:1"><seg type="pāda" n="a">śūlaśaktyaṣṭisaṃbhinnaḥ</seg> <seg type="pāda" n="b">śararuddhaḥ śarakṣataḥ</seg> /</l>

<note>k: K4 Dn D1.2 ins. after line 2225:k</note>
<l xml:id="**HV_App.I,42B.2225**136:1"><seg type="pāda" n="a">sa śarair vahnisaṃkāśaiḥ</seg> <seg type="pāda" n="b">sumuktair nataparvabhiḥ</seg> /</l>

<l xml:id="**HV_App.I,42B.2225**136:2"><seg type="pāda" n="a">varuṇasya mahāvegān</seg> <seg type="pāda" n="b">bibheda samare hayān</seg> /</l>

<l xml:id="HV_App.I,42B.2226"><seg type="pāda" n="a">abhidruto 'tha daityena</seg> <seg type="pāda" n="b">sasainyaḥ salilādhipaḥ</seg> /</l>

<l xml:id="HV_App.I,42B.2227"><seg type="pāda" n="a">mahendraṃ śaraṇaṃ prāpto</seg> <seg type="pāda" n="b">vipracitter bhayārditaḥ</seg> //</l>

<note>Colophon</note>

<milestone unit="speaker" n="vaiśaṃpāyana uvāca"/>
<l xml:id="HV_App.I,42B.2228"><seg type="pāda" n="a">parājayaṃ tu devānāṃ</seg> <seg type="pāda" n="b">dṛṣṭvāgnis tridaśottamaḥ</seg> /</l>

<l xml:id="HV_App.I,42B.2229"><seg type="pāda" n="a">cakāra buddhiṃ daityānāṃ</seg> <seg type="pāda" n="b">vadhe brahmarṣibhiḥ stutaḥ</seg> //</l>

<l xml:id="HV_App.I,42B.2230"><seg type="pāda" n="a">svayaṃprabhāyāḥ śāṇḍilyā</seg> <seg type="pāda" n="b">yaḥ putro havyavāhanaḥ</seg> /</l>

<l xml:id="HV_App.I,42B.2231"><seg type="pāda" n="a">hiraṇyaretāḥ piṅgākṣo</seg> <seg type="pāda" n="b">devadūto hutāśanaḥ</seg> //</l>

<l xml:id="HV_App.I,42B.2232"><seg type="pāda" n="a">lohito lohitagrīvo</seg> <seg type="pāda" n="b">hartā dātā haviḥ kaviḥ</seg> /</l>

<l xml:id="HV_App.I,42B.2233"><seg type="pāda" n="a">pāvako viśvabhug devaḥ</seg> <seg type="pāda" n="b">sarvadevānanaḥ prabhuḥ</seg> //</l>

<l xml:id="HV_App.I,42B.2234"><seg type="pāda" n="a">subrahmātmā suvarcaskaḥ</seg> <seg type="pāda" n="b">sahasrārcir vibhāvasuḥ</seg> /</l>

<l xml:id="HV_App.I,42B.2235"><seg type="pāda" n="a">kṛṣṇavartmā citrabhānur</seg> <seg type="pāda" n="b">devāgryaś citra ekarāṭ</seg> //</l>

<l xml:id="HV_App.I,42B.2236"><seg type="pāda" n="a">lokasākṣī dvijahuto</seg> <seg type="pāda" n="b">vaṣaṭkārapriyo 'rcimān</seg> /</l>

<l xml:id="HV_App.I,42B.2237"><seg type="pāda" n="a">havyabhakṣaḥ śamīgarbhaḥ</seg> <seg type="pāda" n="b">svayoniḥ sarvakarmakṛt</seg> //</l>

<l xml:id="HV_App.I,42B.2238"><seg type="pāda" n="a">pāvanaḥ sarvabhūtānāṃ</seg> <seg type="pāda" n="b">tridaśānāṃ taponidhiḥ</seg> /</l>

<l xml:id="HV_App.I,42B.2239"><seg type="pāda" n="a">śamanaḥ sarvapāpānāṃ</seg> <seg type="pāda" n="b">lelihānas tapomayaḥ</seg> //</l>

<l xml:id="HV_App.I,42B.2240"><seg type="pāda" n="a">pradakṣiṇāvartaśikhaḥ</seg> <seg type="pāda" n="b">śucilomā makhākṛtiḥ</seg> /</l>

<l xml:id="HV_App.I,42B.2241"><seg type="pāda" n="a">havyabhug bhūtabhavyeśo</seg> <seg type="pāda" n="b">havyabhāgaharo hariḥ</seg> //</l>

<l xml:id="HV_App.I,42B.2242"><seg type="pāda" n="a">somapaḥ sumahātejā</seg> <seg type="pāda" n="b">bhūteśaḥ sarvabhūtahā</seg> /</l>

<l xml:id="HV_App.I,42B.2243"><seg type="pāda" n="a">adhṛṣyaḥ pāvako bhūtir</seg> <seg type="pāda" n="b">bhūtātmā vai svadhādhipaḥ</seg> //</l>

<l xml:id="HV_App.I,42B.2244"><seg type="pāda" n="a">svāhāpatiḥ sāmagītaḥ</seg> <seg type="pāda" n="b">somapūtāśano 'dridhṛk</seg> /</l>

<l xml:id="HV_App.I,42B.2245"><seg type="pāda" n="a">devadevo mahākrodho</seg> <seg type="pāda" n="b">rudrātmā brahmasaṃbhavaḥ</seg> //</l>

<l xml:id="HV_App.I,42B.2246"><seg type="pāda" n="a">lohitāśvaṃ vāyucakraṃ</seg> <seg type="pāda" n="b">ratham āsthāya bhūtakṛt</seg> /</l>

<l xml:id="HV_App.I,42B.2247"><seg type="pāda" n="a">dhūmaketur dhūmaśikho</seg> <seg type="pāda" n="b">nīlavāsāḥ surottamaḥ</seg> //</l>

<l xml:id="HV_App.I,42B.2248"><seg type="pāda" n="a">udyamya divyam āgneyam</seg> <seg type="pāda" n="b">astraṃ devo raṇe mahat</seg> /</l>

<l xml:id="HV_App.I,42B.2249"><seg type="pāda" n="a">dānavāṇāṃ sahasrāṇi</seg> <seg type="pāda" n="b">prayutāny arbudāni ca</seg> //</l>

<l xml:id="HV_App.I,42B.2250"><seg type="pāda" n="a">dadāha bhagavān vahniḥ</seg> <seg type="pāda" n="b">saṃkruddhaḥ pralaye yathā</seg> /</l>

<note>k: For line 2250, B1.3 Cal. ed. subst. :k</note>
<l xml:id="**HV_App.I,42B.2250**137:1"><seg type="pāda" n="a">samare vijayākāṅkṣī</seg> <seg type="pāda" n="b">dadāhānilasārathiḥ</seg> /</l>

<l xml:id="HV_App.I,42B.2251"><seg type="pāda" n="a">prāṇo yaḥ sarvabhūtānāṃ</seg> <seg type="pāda" n="b">hṛdi tiṣṭhati pañcadhā</seg> //</l>

<l xml:id="HV_App.I,42B.2252"><seg type="pāda" n="a">yantā yaś ca hutāśasya</seg> <seg type="pāda" n="b">sakhā ca prabhur īśvaraḥ</seg> /</l>

<l xml:id="HV_App.I,42B.2253"><seg type="pāda" n="a">prabhañjano yo lokānāṃ</seg> <seg type="pāda" n="b">yugānte sarvanāśanaḥ</seg> //</l>

<l xml:id="HV_App.I,42B.2254"><seg type="pāda" n="a">saptasvaragatā yasya</seg> <seg type="pāda" n="b">yonir gīrbhir udīryate</seg> /</l>

<l xml:id="HV_App.I,42B.2255"><seg type="pāda" n="a">yo hy ākāśagato devo</seg> <seg type="pāda" n="b">dūragaḥ śabdasaṃbhavaḥ</seg> //</l>

<l xml:id="HV_App.I,42B.2256"><seg type="pāda" n="a">yaś ca kartā vikartā ca</seg> <seg type="pāda" n="b">gatir gatimatāṃ prabhuḥ</seg> /</l>

<l xml:id="HV_App.I,42B.2257"><seg type="pāda" n="a">devakartā samo loke</seg> <seg type="pāda" n="b">brahmaṇā yaḥ sanātanaḥ</seg> //</l>

<l xml:id="HV_App.I,42B.2258"><seg type="pāda" n="a">amūrtimantaṃ yaṃ prāhur</seg> <seg type="pāda" n="b">mahābhūtaṃ mahattaram</seg> /</l>

<l xml:id="HV_App.I,42B.2259"><seg type="pāda" n="a">so 'gniṃ samīrayām āsa</seg> <seg type="pāda" n="b">śamīgarbhaṃ samīraṇaḥ</seg> //</l>

<l xml:id="HV_App.I,42B.2260"><seg type="pāda" n="a">tridivārohibhir jvālair</seg> <seg type="pāda" n="b">jṛmbhamāṇo diśo daśa</seg> /</l>

<l xml:id="HV_App.I,42B.2261"><seg type="pāda" n="a">dānavānām abhāvāya</seg> <seg type="pāda" n="b">yugāntagnir ivotthitaḥ</seg> //</l>

<l xml:id="HV_App.I,42B.2262"><seg type="pāda" n="a">medomajjāmahāpaṅkāṃ</seg> <seg type="pāda" n="b">keśaśaivalaśāḍvalām</seg> /</l>

<l xml:id="HV_App.I,42B.2263"><seg type="pāda" n="a">yodhaśīrṣopalavahāṃ</seg> <seg type="pāda" n="b">mṛtadvipataṭotkaṭām</seg> /</l>

<l xml:id="HV_App.I,42B.2264"><seg type="pāda" n="a">śoṇitodāṃ raṇe dṛṣṭvā</seg> <seg type="pāda" n="b">saṃgrāmasaritaṃ vibhuḥ</seg> //</l>

<l xml:id="HV_App.I,42B.2265"><seg type="pāda" n="a">vahniḥ praskandayām āsa</seg> <seg type="pāda" n="b">daityānāṃ bhayavardhanaḥ</seg> /</l>

<l xml:id="HV_App.I,42B.2266"><seg type="pāda" n="a">agnis tu sarvān ditijān</seg> <seg type="pāda" n="b">prahrādapramukhāṃs tadā</seg> /</l>

<l xml:id="HV_App.I,42B.2267"><seg type="pāda" n="a">parājayām āsa vibhuḥ</seg> <seg type="pāda" n="b">krośamānān mahāhave</seg> //</l>

<l xml:id="HV_App.I,42B.2268"><seg type="pāda" n="a">kecit pradīptair mukuṭaiḥ</seg> <seg type="pāda" n="b">kecid dīptaiḥ śiroruhaiḥ</seg> /</l>

<l xml:id="HV_App.I,42B.2269"><seg type="pāda" n="a">kecit pradīptair vasanaiḥ</seg> <seg type="pāda" n="b">kecid dīptair bhujānanaiḥ</seg> //</l>

<note>k: K4 Ñ2 Dn D1-3.6 T1.2 G1.3-5 M2.4 ins. :k</note>
<l xml:id="**HV_App.I,42B.2269**138:1"><seg type="pāda" n="a">kecit pradīptair vacanaiḥ</seg> <seg type="pāda" n="b">kecic chatrair dhvajai rathaiḥ</seg> /</l>

<l xml:id="HV_App.I,42B.2270"><seg type="pāda" n="a">asurās tatra dṛśyante</seg> <seg type="pāda" n="b">pradīptenāgninā vṛtāḥ</seg> /</l>

<l xml:id="HV_App.I,42B.2271"><seg type="pāda" n="a">patākāś ca parāś cānye</seg> <seg type="pāda" n="b">mukuteṣv aṅgadeṣu ca</seg> //</l>

<l xml:id="HV_App.I,42B.2272"><seg type="pāda" n="a">sainyās te ca na dīpyante</seg> <seg type="pāda" n="b">pāvakābhihatā raṇe</seg> /</l>

<l xml:id="HV_App.I,42B.2273"><seg type="pāda" n="a">asurā bhayavitrastā</seg> <seg type="pāda" n="b">vidrutāś ca diśo daśa</seg> //</l>

<l xml:id="HV_App.I,42B.2274"><seg type="pāda" n="a">tyaktvāyudhāni sarvāṇi</seg> <seg type="pāda" n="b">sadhvajāṃś ca rathottamān</seg> /</l>

<l xml:id="HV_App.I,42B.2275"><seg type="pāda" n="a">dagdhāṅgāḥ samare bhītāḥ</seg> <seg type="pāda" n="b">pāvakena parājitāḥ</seg> //</l>

<l xml:id="HV_App.I,42B.2276"><seg type="pāda" n="a">na ca paśyanti te sarve</seg> <seg type="pāda" n="b">rūpiṇaṃ dhvajinīmukhe</seg> /</l>

<l xml:id="HV_App.I,42B.2277"><seg type="pāda" n="a">diśaḥ khaṃ gāṃ ca meghāṃś ca</seg> <seg type="pāda" n="b">dīptān paśyanti dānavāḥ</seg> //</l>

<l xml:id="HV_App.I,42B.2278"><seg type="pāda" n="a">dhruvaṃ svayaṃbhuvā sṛṣṭo</seg> <seg type="pāda" n="b">yugāntas toyayoninā</seg> /</l>

<l xml:id="HV_App.I,42B.2279"><seg type="pāda" n="a">ity evaṃ dānavāḥ sarve</seg> <seg type="pāda" n="b">menire trastacetasaḥ</seg> //</l>

<l xml:id="HV_App.I,42B.2280"><seg type="pāda" n="a">mayaś ca śambaraś caiva</seg> <seg type="pāda" n="b">mahāmāyādharau tadā</seg> /</l>

<l xml:id="HV_App.I,42B.2281"><seg type="pāda" n="a">pārjanyavāruṇī māye</seg> <seg type="pāda" n="b">vyadhattāṃ vārivikṣare</seg> //</l>

<l xml:id="HV_App.I,42B.2282"><seg type="pāda" n="a">tābhyāṃ vahniḥ sa māyābhyāṃ</seg> <seg type="pāda" n="b">śāmyate vyutthitas tadā</seg> /</l>

<note>k: After line 2282a, K3 ins. :k</note>
<l xml:id="**HV_App.I,42B.2282**139:1">sa vahniḥ śāmitas tadā |</l>
<l xml:id="**HV_App.I,42B.2282**139:2"><seg type="pāda" n="a">daityābhyāṃ ghorarūpābhyāṃ</seg> <seg type="pāda" n="b">śāmito vahnir adbhutaḥ</seg> //</l>

<l xml:id="**HV_App.I,42B.2282**139:3"><seg type="pāda" n="a">ghanaiś ca vṛṣṭim adbhiś ca</seg> <seg type="pāda" n="b">jalaughān bahuśas tadā</seg> /</l>

<l xml:id="**HV_App.I,42B.2282**139:4"><seg type="pāda" n="a">nīto vahnis tadā śāntiṃ</seg> <seg type="pāda" n="b">mayena śambareṇa ca</seg> /</l>

<l xml:id="HV_App.I,42B.2283"><seg type="pāda" n="a">toyaughaiḥ parvatanibhair</seg> <seg type="pāda" n="b">mṛdvarcir abhavad raṇe</seg> //</l>

<l xml:id="HV_App.I,42B.2284"><seg type="pāda" n="a">śāmyamāne tu samare</seg> <seg type="pāda" n="b">pāvake daityanāśane</seg> /</l>

<l xml:id="HV_App.I,42B.2285"><seg type="pāda" n="a">bṛhatkīrtir bṛhattejā</seg> <seg type="pāda" n="b">vahnim āha bṛhaspatiḥ</seg> //</l>

<l xml:id="HV_App.I,42B.2286"><seg type="pāda" n="a">hiraṇyaretaḥ suśikha</seg> <seg type="pāda" n="b">jvalanākṣaya sarvabhuk</seg> /</l>

<l xml:id="HV_App.I,42B.2287"><seg type="pāda" n="a">saptajihvānana kṣāma</seg> <seg type="pāda" n="b">lelihāna mahābala</seg> //</l>

<l xml:id="HV_App.I,42B.2288"><seg type="pāda" n="a">ātmā vāyus tava vibho</seg> <seg type="pāda" n="b">śarīram uta vīrudhaḥ</seg> /</l>

<l xml:id="HV_App.I,42B.2289"><seg type="pāda" n="a">yonir āpaś ca te śukre</seg> <seg type="pāda" n="b">yonis tvam asi cāmbhasaḥ</seg> //</l>

<l xml:id="HV_App.I,42B.2290"><seg type="pāda" n="a">ūrdhvaṃ cādhaś ca gacchanti</seg> <seg type="pāda" n="b">saṃcaranti ca pārśvataḥ</seg> /</l>

<l xml:id="HV_App.I,42B.2291"><seg type="pāda" n="a">arciṣas te mahābhāga</seg> <seg type="pāda" n="b">sarvataḥ prabhavanti ca</seg> //</l>

<l xml:id="HV_App.I,42B.2292"><seg type="pāda" n="a">tvam evāgne sarvam asi</seg> <seg type="pāda" n="b">tvayi sarvam idaṃ jagat</seg> /</l>

<l xml:id="HV_App.I,42B.2293"><seg type="pāda" n="a">tvaṃ dhārayasi bhūtāni</seg> <seg type="pāda" n="b">bhuvanaṃ tvaṃ bibharṣi ca</seg> //</l>

<l xml:id="HV_App.I,42B.2294"><seg type="pāda" n="a">tvam evāgne havyavāḍ ekas</seg> <seg type="pāda" n="b">tvam eva paramaṃ haviḥ</seg> /</l>

<l xml:id="HV_App.I,42B.2295"><seg type="pāda" n="a">yajanti ca sadā santas</seg> <seg type="pāda" n="b">tvām eva paramādhvare</seg> //</l>

<l xml:id="HV_App.I,42B.2296"><seg type="pāda" n="a">tvam annaṃ prāṇināṃ bhuṅkṣe</seg> <seg type="pāda" n="b">jagdhapītāśitaṃ vibho</seg> /</l>

<note>k: After 2296a, T2 G1 M4 ins. :k</note>
<l xml:id="**HV_App.I,42B.2296**140:1">līḍhā pītāsi ca prabho |</l>
<l xml:id="**HV_App.I,42B.2296**140:2">tvam ante prāṇinām atsi @</l>
<note>k: After 2296, T1 G3 M2 ins. :k</note>
<l xml:id="**HV_App.I,42B.2296**141:1"><seg type="pāda" n="a">tvam antaḥ prāṇinām āsīd</seg> <seg type="pāda" n="b">dagdhapītāśanaḥ prabho</seg> /</l>

<l xml:id="HV_App.I,42B.2297"><seg type="pāda" n="a">tvayi pravṛtto vijayas</seg> <seg type="pāda" n="b">tvayi lokāḥ pratiṣṭḥitāḥ</seg> //</l>

<l xml:id="HV_App.I,42B.2298">sarvāṃl lokāṃs trīn imān havyavāha @</l>
<l xml:id="HV_App.I,42B.2299">prāpte kāle pacasi tvaṃ samiddhaḥ |</l>
<l xml:id="HV_App.I,42B.2300">tvam evaikas tapase jātavedo @</l>
<l xml:id="HV_App.I,42B.2301">nānyas taptā vidyate goṣu deva ||</l>
<l xml:id="HV_App.I,42B.2302">vṛṣākapiḥ sindhupatis tvam agne @</l>
<l xml:id="HV_App.I,42B.2303">mahāmakheṣv agraharas tvam eva |</l>
<l xml:id="HV_App.I,42B.2304">viśvasya bhūmnas tvam asi prasūtis @</l>
<l xml:id="HV_App.I,42B.2305">tvaṃ ca pratiṣṭhā bhagavan prajānām ||</l>
<l xml:id="HV_App.I,42B.2306">sṛjasy apo raśmibhir jātavedas @</l>
<l xml:id="HV_App.I,42B.2307">tathauṣadhīr oṣadhīnāṃ rasāṃś ca |</l>
<l xml:id="HV_App.I,42B.2308">viśvaṃ tvam ādāya yugāntakāle @</l>
<l xml:id="HV_App.I,42B.2309">sraṣṭā bhavasy ānala sargakāle ||</l>
<l xml:id="HV_App.I,42B.2310"><seg type="pāda" n="a">tvam agne sarvabhūtānāṃ</seg> <seg type="pāda" n="b">yonir vedeṣu gīyase</seg> /</l>

<l xml:id="HV_App.I,42B.2311"><seg type="pāda" n="a">tvayā devahitārthāya</seg> <seg type="pāda" n="b">nihatā dānavā raṇe</seg> //</l>

<l xml:id="HV_App.I,42B.2312"><seg type="pāda" n="a">svayonis te mahātejas</seg> <seg type="pāda" n="b">toyaṃ nakhaśatārcitaḥ</seg> /</l>

<l xml:id="HV_App.I,42B.2313"><seg type="pāda" n="a">tāṃ svayoniṃ samāsādya</seg> <seg type="pāda" n="b">kiṃ viṣīdasi pāvaka</seg> //</l>

<note>k: D3 ins. :k</note>
<l xml:id="**HV_App.I,42B.2313**142:1"><seg type="pāda" n="a">gatis tavāpratihatā</seg> <seg type="pāda" n="b">bhavataḥ śaraṇaṃ vibho</seg> /</l>

<l xml:id="HV_App.I,42B.2314"><seg type="pāda" n="a">trāyasva devān samare</seg> <seg type="pāda" n="b">daityebhyaḥ surasattama</seg> /</l>

<note>k: V1 B Ds1.(marg.)2 D6 Cal. ed. ins. :k</note>
<l xml:id="**HV_App.I,42B.2314**143:1"><seg type="pāda" n="a">yugāntābha surārighna</seg> <seg type="pāda" n="b">viśvakarman sahasrabhuk</seg> /</l>

<l xml:id="HV_App.I,42B.2315"><seg type="pāda" n="a">piṅgākṣa lohitagrīva</seg> <seg type="pāda" n="b">kṛṣṇavartman hutāśana</seg> //</l>

<note>k: T1.2 G1.3-5 M2.4. ins. :k</note>
<l xml:id="**HV_App.I,42B.2315**144:1"><seg type="pāda" n="a">namas te havyavāḍ eko</seg> <seg type="pāda" n="b">namaste dāhaśaktaye</seg> /</l>

<note>Colophon</note>

<milestone unit="speaker" n="vaiśaṃpāyana uvāca"/>
<l xml:id="HV_App.I,42B.2316"><seg type="pāda" n="a">bṛhaspates tu vacanaṃ</seg> <seg type="pāda" n="b">śrutvāgniḥ satyam īritam</seg> /</l>

<l xml:id="HV_App.I,42B.2317"><seg type="pāda" n="a">bhūyaḥ prajajvāla raṇe</seg> <seg type="pāda" n="b">haviṣeva mahāmakhe</seg> //</l>

<l xml:id="HV_App.I,42B.2318"><seg type="pāda" n="a">hatās tu māyā daityānāṃ</seg> <seg type="pāda" n="b">saṃpradīptāgninā raṇe</seg> /</l>

<l xml:id="HV_App.I,42B.2319"><seg type="pāda" n="a">hatamāyā hatabalā</seg> <seg type="pāda" n="b">baliṃ te samupasthitāḥ</seg> //</l>

<l xml:id="HV_App.I,42B.2320"><seg type="pāda" n="a">parājiteṣu daityeṣu</seg> <seg type="pāda" n="b">vahninādbhutakarmaṇā</seg> /</l>

<l xml:id="HV_App.I,42B.2321"><seg type="pāda" n="a">prahrādas tūttaraṃ vākyam</seg> <seg type="pāda" n="b">āha daityapatiṃ balim</seg> //</l>

<l xml:id="HV_App.I,42B.2322"><seg type="pāda" n="a">bhavān agniś ca vāyuś ca</seg> <seg type="pāda" n="b">bhāskaraḥ salilaṃ śaśī</seg> /</l>

<l xml:id="HV_App.I,42B.2323"><seg type="pāda" n="a">nakṣatrāṇi diśo vyoma</seg> <seg type="pāda" n="b">bhūś ca dānavasattama</seg> //</l>

<l xml:id="HV_App.I,42B.2324"><seg type="pāda" n="a">bhaviṣyaṃ caiva bhūtaṃ ca</seg> <seg type="pāda" n="b">bhavac cāsurasattama</seg> /</l>

<l xml:id="HV_App.I,42B.2325"><seg type="pāda" n="a">dattaṃ hi te bhagavatā</seg> <seg type="pāda" n="b">varahetoḥ svayaṃbuvā</seg> //</l>

<l xml:id="HV_App.I,42B.2326"><seg type="pāda" n="a">indratvaṃ cāmaratvaṃ ca</seg> <seg type="pāda" n="b">yuddhe cāpy aparājayaḥ</seg> /</l>

<l xml:id="HV_App.I,42B.2327"><seg type="pāda" n="a">īśitvaṃ ca vaśitvaṃ ca</seg> <seg type="pāda" n="b">balaṃ caivāmitaṃ tava</seg> /</l>

<l xml:id="HV_App.I,42B.2328"><seg type="pāda" n="a">sarvabhūteśvaratvaṃ ca</seg> <seg type="pāda" n="b">prabhutvaṃ ca sadā tava</seg> /</l>

<l xml:id="HV_App.I,42B.2329"><seg type="pāda" n="a">mahāyogīśvaratvaṃ ca</seg> <seg type="pāda" n="b">śūratvaṃ ca mahāmṛdhe</seg> //</l>

<l xml:id="HV_App.I,42B.2330"><seg type="pāda" n="a">amitatvaṃ laghutvaṃ ca</seg> <seg type="pāda" n="b">ye cānye sāttvikā guṇāḥ</seg> //</l>

<l xml:id="HV_App.I,42B.2331"><seg type="pāda" n="a">tat parājaya devendraṃ</seg> <seg type="pāda" n="b">devān sarvāṃś ca sānugān</seg> /</l>

<l xml:id="HV_App.I,42B.2332"><seg type="pāda" n="a">yathoktaṃ brahmaṇā rājaṃs</seg> <seg type="pāda" n="b">tat tathā na tad anyathā</seg> //</l>

<l xml:id="HV_App.I,42B.2333"><seg type="pāda" n="a">tasya tad vacanaṃ śrutvā</seg> <seg type="pāda" n="b">prahrādasya mahātmanaḥ</seg> /</l>

<l xml:id="HV_App.I,42B.2334"><seg type="pāda" n="a">baliḥ paramasaṃhṛṣṭo</seg> <seg type="pāda" n="b">gataḥ śatruratho yataḥ</seg> //</l>

<l xml:id="HV_App.I,42B.2335">tataḥ prayāntaṃ tridaśendrasaṃnidhau @</l>
<l xml:id="HV_App.I,42B.2336">mahāsurendraṃ balim uttamaśriyam |</l>
<l xml:id="HV_App.I,42B.2337">tam añjasā cakrur abhipradakṣiṇaṃ @</l>
<l xml:id="HV_App.I,42B.2338">dvijāś ca mukhyāḥ paśavaś ca maṅgalāḥ ||</l>
<l xml:id="HV_App.I,42B.2339">mahājaṭābhāradharās tapasvinas @</l>
<l xml:id="HV_App.I,42B.2340">tadā tam āhur vidhimantramaṅgalaiḥ |</l>
<l xml:id="HV_App.I,42B.2341">abhiṣṭuvantaḥ kavayaḥ svalaṃkṛtaṃ @</l>
<l xml:id="HV_App.I,42B.2342">baliṃ prayāntaṃ raṇamūrdhani sthitam ||</l>
<note>k: T1.2 G1.3.4 M2.4 ins. :k</note>
<l xml:id="**HV_App.I,42B.2342**145:1">jayāya mantraṃ kavayas tv alaṃkṛtaṃ @</l>
<l xml:id="**HV_App.I,42B.2342**145:2">baliṃ saṃetyocur athāgrataḥ sthitam |</l>
<l xml:id="HV_App.I,42B.2343">prataptajāmbūnadacitrabhūṣaṇair @</l>
<l xml:id="HV_App.I,42B.2344">divyaiś ca ratnair vividhair alaṃkṛtaḥ |</l>
<l xml:id="HV_App.I,42B.2345">virājamānaḥ parameṇa varcasā @</l>
<l xml:id="HV_App.I,42B.2346">raṇe vibhāty agniśikheva dānavaḥ ||</l>
<l xml:id="HV_App.I,42B.2347">sa vai tadā śatrubalārditaṃ balaṃ @</l>
<l xml:id="HV_App.I,42B.2348">balir dadarśottamavīryavikramaḥ |</l>
<l xml:id="HV_App.I,42B.2349">jalāgame śrīmad ivābhramaṇḍalaṃ @</l>
<l xml:id="HV_App.I,42B.2350">vikīryamāṇaṃ nabhasīva vāyunā ||</l>
<l xml:id="HV_App.I,42B.2351">tato dadarśātha balāni sarvato @</l>
<l xml:id="HV_App.I,42B.2352">raṇe suguptāni hutāśanena vai |</l>
<l xml:id="HV_App.I,42B.2353">samutthitāny uttamavīryavanti @</l>
<l xml:id="HV_App.I,42B.2354">samudravegān iva parvasaṃdhiṣu ||</l>
<l xml:id="HV_App.I,42B.2355">sa śūlaśaktyṛṣṭigadāsisāyakān @</l>
<l xml:id="HV_App.I,42B.2356">kṣipan ripūṇāṃ samudagratejasāḥ |</l>
<l xml:id="HV_App.I,42B.2357">nanāda siṃharṣabhamattanāgavaj @</l>
<l xml:id="HV_App.I,42B.2358">jalāgame toyadavac ca vīryavān ||</l>
<l xml:id="HV_App.I,42B.2359">divyāstradhūmaḥ subhujaughavāyur @</l>
<l xml:id="HV_App.I,42B.2360">mahābalaḥ pauruṣavikramendhanaḥ |</l>
<l xml:id="HV_App.I,42B.2361">prajā didhakṣann iva kālavahniḥ @</l>
<l xml:id="HV_App.I,42B.2362">sughorarūpo vibabhau raṇe baliḥ ||</l>
<note>Colophon</note>

<milestone unit="speaker" n="vaiśaṃpāyana uvāca"/>
<l xml:id="HV_App.I,42B.2363"><seg type="pāda" n="a">balinā tu surāḥ sarve</seg> <seg type="pāda" n="b">varjayitvā surādhipam</seg> /</l>

<l xml:id="HV_App.I,42B.2364"><seg type="pāda" n="a">raṇe śaraśatair bhinnāḥ</seg> <seg type="pāda" n="b">sasainyā vai parājitāḥ</seg> //</l>

<l xml:id="HV_App.I,42B.2365"><seg type="pāda" n="a">vimukhā sā tu daityendrair</seg> <seg type="pāda" n="b">vadhyamānā mahācamūḥ</seg> /</l>

<l xml:id="HV_App.I,42B.2366"><seg type="pāda" n="a">jitāś ca balinā devāḥ</seg> <seg type="pāda" n="b">śakram āhur mahābalam</seg> //</l>

<l xml:id="HV_App.I,42B.2367"><seg type="pāda" n="a">bhavān indraś ca dhātā ca</seg> <seg type="pāda" n="b">lokānāṃ prabhur avyayaḥ</seg> /</l>

<l xml:id="HV_App.I,42B.2368"><seg type="pāda" n="a">tvam apratimakarmā ca</seg> <seg type="pāda" n="b">tathaivānupamadyutiḥ</seg> //</l>

<l xml:id="HV_App.I,42B.2369"><seg type="pāda" n="a">vidrutānīha sainyāni</seg> <seg type="pāda" n="b">sahāsmābhiḥ sureśvara</seg> /</l>

<l xml:id="HV_App.I,42B.2370"><seg type="pāda" n="a">rathacakradhvajākṣāṇi</seg> <seg type="pāda" n="b">vibhinnāni mahāsuraiḥ</seg> //</l>

<l xml:id="HV_App.I,42B.2371"><seg type="pāda" n="a">rathahastyaśvayodhāś ca</seg> <seg type="pāda" n="b">padātāś ca sahasraśaḥ</seg> /</l>

<l xml:id="HV_App.I,42B.2372"><seg type="pāda" n="a">bhinnāś chinnāś ca śataśo</seg> <seg type="pāda" n="b">gadāmusalapaṭṭisaiḥ</seg> //</l>

<l xml:id="HV_App.I,42B.2373"><seg type="pāda" n="a">mahābhair avarūpaṃ hi</seg> <seg type="pāda" n="b">daityendreṇa kṛtaṃ raṇe</seg> /</l>

<l xml:id="HV_App.I,42B.2374"><seg type="pāda" n="a">kim upekṣasi daityendrair</seg> <seg type="pāda" n="b">hanyamānāṃ mahācamūm</seg> /</l>

<l xml:id="HV_App.I,42B.2375"><seg type="pāda" n="a">trāyasva tridaśaśreṣṭha</seg> <seg type="pāda" n="b">śaraṇya śaraṇāgatān</seg> //</l>

<l xml:id="HV_App.I,42B.2376"><seg type="pāda" n="a">śrutvā tu vacanaṃ teṣāṃ</seg> <seg type="pāda" n="b">devānām amarādhipaḥ</seg> /</l>

<l xml:id="HV_App.I,42B.2377"><seg type="pāda" n="a">saṃvartakam iva kruddhaḥ</seg> <seg type="pāda" n="b">sarvān dahati dānavān</seg> //</l>

<l xml:id="HV_App.I,42B.2378"><seg type="pāda" n="a">divākarakarākāraṃ</seg> <seg type="pāda" n="b">kirīṭaṃ dhārayan prabuḥ</seg> /</l>

<l xml:id="HV_App.I,42B.2379"><seg type="pāda" n="a">vaidūryavarṇasaṃkāśo</seg> <seg type="pāda" n="b">nānāratnacitāṅgadaḥ</seg> /</l>

<l xml:id="HV_App.I,42B.2380"><seg type="pāda" n="a">mayūralomā dhūmnākṣaḥ</seg> <seg type="pāda" n="b">śatabāhuḥ sahasradṛk</seg> //</l>

<l xml:id="HV_App.I,42B.2381"><seg type="pāda" n="a">harikeśo hariśmaśrur</seg> <seg type="pāda" n="b">nāgaketur mahābalaḥ</seg> /</l>

<l xml:id="HV_App.I,42B.2382"><seg type="pāda" n="a">vajrapraharaṇaḥ śrīmān</seg> <seg type="pāda" n="b">yogī śataśirodharaḥ</seg> //</l>

<l xml:id="HV_App.I,42B.2383"><seg type="pāda" n="a">sa dhanur baddhasaṃnāhaḥ</seg> <seg type="pāda" n="b">śatādityasamaprabhaḥ</seg> /</l>

<l xml:id="HV_App.I,42B.2384"><seg type="pāda" n="a">devagandharvayakṣaughair</seg> <seg type="pāda" n="b">anuyātaḥ sahasraśaḥ</seg> //</l>

<l xml:id="HV_App.I,42B.2385"><seg type="pāda" n="a">sāmagaiḥ sujapaiś cāpi</seg> <seg type="pāda" n="b">stūyamāno maharṣibhiḥ</seg> /</l>

<l xml:id="HV_App.I,42B.2386"><seg type="pāda" n="a">śataparva mahāraudraṃ</seg> <seg type="pāda" n="b">sphoṭanaṃ sarvatomukham</seg> //</l>

<l xml:id="HV_App.I,42B.2387"><seg type="pāda" n="a">pragṛhya ruciraṃ vajraṃ</seg> <seg type="pāda" n="b">dīptaṃ raudrāṭṭahāsinam</seg> /</l>

<l xml:id="HV_App.I,42B.2388"><seg type="pāda" n="a">daityān ayodhayat sarvān</seg> <seg type="pāda" n="b">mahendraḥ pākaśāsanaḥ</seg> /</l>

<l xml:id="HV_App.I,42B.2389"><seg type="pāda" n="a">adhṛṣyaḥ sarvabhūtānām</seg> <seg type="pāda" n="b">adityā dayitaḥ sutaḥ</seg> //</l>

<l xml:id="HV_App.I,42B.2390"><seg type="pāda" n="a">tataḥ pravṛttaḥ saṃgrāmo</seg> <seg type="pāda" n="b">balivāsavayos tadā</seg> /</l>

<l xml:id="HV_App.I,42B.2391"><seg type="pāda" n="a">ubhābhyāṃ devadaityābhyām</seg> <seg type="pāda" n="b">acirān mahadadbhutaḥ</seg> /</l>

<l xml:id="HV_App.I,42B.2392"><seg type="pāda" n="a">ativīryabalodagras</seg> <seg type="pāda" n="b">tumulo lomaharṣaṇaḥ</seg> //</l>

<note>k: D6 T1.2 G1.4.5 M2.4 ins. after line 2392, G3 after line 2397:k</note>
<l xml:id="**HV_App.I,42B.2392**146:1"><seg type="pāda" n="a">śarair anekasāhasrair</seg> <seg type="pāda" n="b">ardayām āsa vāsavaḥ</seg> /</l>

<l xml:id="**HV_App.I,42B.2392**146:2"><seg type="pāda" n="a">baliṃ balavatāṃ śreṣṭhaṃ</seg> <seg type="pāda" n="b">baliś cāpi sureśvaram</seg> //</l>

<l xml:id="**HV_App.I,42B.2392**146:3"><seg type="pāda" n="a">ubhau tau lokavikhyātau</seg> <seg type="pāda" n="b">balivāsavaśabditau</seg> //</l>

<l xml:id="**HV_App.I,42B.2392**146:4"><seg type="pāda" n="a">tataḥ kruddho balir daityaḥ</seg> <seg type="pāda" n="b">śakraṃ hantuṃ mahāmṛdhe</seg> /</l>

<l xml:id="**HV_App.I,42B.2392**146:5"><seg type="pāda" n="a">nārāyaṇaṃ mahāraudram</seg> <seg type="pāda" n="b">astram ādāya dānavaḥ</seg> /</l>

<l xml:id="**HV_App.I,42B.2392**146:6"><seg type="pāda" n="a">siṃhanādaṃ vinadyāśu</seg> <seg type="pāda" n="b">tiṣṭhety asakṛd abravīt</seg> //</l>

<l xml:id="**HV_App.I,42B.2392**146:7"><seg type="pāda" n="a">śakro 'pi tena deveśo</seg> <seg type="pāda" n="b">vārayitvā samudyatam</seg> /</l>

<l xml:id="**HV_App.I,42B.2392**146:8"><seg type="pāda" n="a">parjanyam atha māhendraṃ</seg> <seg type="pāda" n="b">vāruṇaṃ vāyusaṃjñitam</seg> /</l>

<l xml:id="**HV_App.I,42B.2392**146:9"><seg type="pāda" n="a">catvāry etāni saṃgṛhya</seg> <seg type="pāda" n="b">śakras tiṣṭheti cābravīt</seg> //</l>

<l xml:id="**HV_App.I,42B.2392**146:10"><seg type="pāda" n="a">tais tāni ca samāhatya</seg> <seg type="pāda" n="b">nanāda vipulaṃ baliḥ</seg> /</l>

<l xml:id="**HV_App.I,42B.2392**146:11"><seg type="pāda" n="a">sa pāśupatam ādāya</seg> <seg type="pāda" n="b">balir balavatāṃ varaḥ</seg> /</l>

<l xml:id="**HV_App.I,42B.2392**146:12"><seg type="pāda" n="a">anena tvāṃ haniṣyāmi</seg> <seg type="pāda" n="b">balir āha śatakratum</seg> //</l>

<l xml:id="**HV_App.I,42B.2392**146:13"><seg type="pāda" n="a">tenaiva tat samāhatya</seg> <seg type="pāda" n="b">śakro dīptatvam āyayau</seg> //</l>

<l xml:id="**HV_App.I,42B.2392**146:14"><seg type="pāda" n="a">astre pāśupate caiva</seg> <seg type="pāda" n="b">nirbhagne vaiṣṇave tadā</seg> /</l>

<l xml:id="**HV_App.I,42B.2392**146:15"><seg type="pāda" n="a">kṛtye caiva tadā mūḍhe</seg> <seg type="pāda" n="b">śakro vajraṃ samādade</seg> //</l>

<l xml:id="**HV_App.I,42B.2392**146:16"><seg type="pāda" n="a">bhrāmayitvā śataguṇaṃ</seg> <seg type="pāda" n="b">moktum aicchac chatakratuḥ</seg> /</l>

<l xml:id="**HV_App.I,42B.2392**146:17"><seg type="pāda" n="a">tato hāhākṛtaṃ sarvaṃ</seg> <seg type="pāda" n="b">jagad āsij jagatpate</seg> //</l>

<l xml:id="**HV_App.I,42B.2392**146:18"><seg type="pāda" n="a">tato balir mahātejā</seg> <seg type="pāda" n="b">brahmāstraṃ ca samādade</seg> /</l>

<l xml:id="**HV_App.I,42B.2392**146:19"><seg type="pāda" n="a">tena tat prahṛtaṃ ghoraṃ</seg> <seg type="pāda" n="b">vajram astraṃ mahāraṇe</seg> //</l>

<l xml:id="**HV_App.I,42B.2392**146:20"><seg type="pāda" n="a">itthaṃ vṛtte mahāghore</seg> <seg type="pāda" n="b">saṃgrāme devadaityayoḥ</seg> /</l>

<l xml:id="**HV_App.I,42B.2392**146:21"><seg type="pāda" n="a">ubhau tau kṛtyasaṃmūḍhau</seg> <seg type="pāda" n="b">vīryavantau mahāraṇe</seg> /</l>

<l xml:id="**HV_App.I,42B.2392**146:22"><seg type="pāda" n="a">vijetukāmāv anyonyam</seg> <seg type="pāda" n="b">īśvarau lokaviśrutau</seg> //</l>

<l xml:id="**HV_App.I,42B.2392**146:23"><seg type="pāda" n="a">ubhābhyāṃ devadaityābhyām</seg> <seg type="pāda" n="b">acirān mahadadbhutaḥ</seg> /</l>

<l xml:id="HV_App.I,42B.2393"><seg type="pāda" n="a">mahādevastutiśataiḥ</seg> <seg type="pāda" n="b">karmabhir jayasaṃmitaiḥ</seg> /</l>

<l xml:id="HV_App.I,42B.2394"><seg type="pāda" n="a">prabodhito daityapatir</seg> <seg type="pāda" n="b">agnir iddha ivābabhau</seg> //</l>

<l xml:id="HV_App.I,42B.2395"><seg type="pāda" n="a">surāsurendrayor dṛṣṭvā</seg> <seg type="pāda" n="b">saṃgrāmaṃ lomaharṣaṇam</seg> /</l>

<l xml:id="HV_App.I,42B.2396"><seg type="pāda" n="a">devānāṃ dānavānāṃ ca</seg> <seg type="pāda" n="b">bhūyo yuddham abhūt tadā</seg> //</l>

<l xml:id="HV_App.I,42B.2397"><seg type="pāda" n="a">tato 'vidhyan mahendras taṃ</seg> <seg type="pāda" n="b">baliṃ śastrair mahābalaḥ</seg> /</l>

<l xml:id="HV_App.I,42B.2398"><seg type="pāda" n="a">tāny astrāṇi mahābāhuś</seg> <seg type="pāda" n="b">ciccheda śatadhā raṇe</seg> //</l>

<l xml:id="HV_App.I,42B.2399"><seg type="pāda" n="a">tataḥ kruddhaḥ punas tatra</seg> <seg type="pāda" n="b">nijaghne dānavaṃ mahat</seg> /</l>

<l xml:id="HV_App.I,42B.2400"><seg type="pāda" n="a">āgneyam atha śatrughnaṃ</seg> <seg type="pāda" n="b">cikṣependro mahābalaḥ</seg> /</l>

<note>k: K1 Ñ2 V1.3 B Ds D4.6 G3 ins. :k</note>
<l xml:id="**HV_App.I,42B.2400**147:1"><seg type="pāda" n="a">taṃ dṛṣṭvā khe samāgacchat</seg> <seg type="pāda" n="b">pralayānalasaṃnibham</seg> /</l>

<l xml:id="HV_App.I,42B.2401"><seg type="pāda" n="a">śātayām āsa tac caindraṃ</seg> <seg type="pāda" n="b">vāruṇāstreṇa dhīmatā</seg> //</l>

<l xml:id="HV_App.I,42B.2402"><seg type="pāda" n="a">saṃkruddho maghavā vajram</seg> <seg type="pāda" n="b">agṛhṇāt parvatopamam</seg> /</l>

<l xml:id="HV_App.I,42B.2403"><seg type="pāda" n="a">hantukāmo balaślāghī</seg> <seg type="pāda" n="b">baliṃ daityādhipaṃ raṇe</seg> //</l>

<l xml:id="HV_App.I,42B.2404"><seg type="pāda" n="a">tataḥ śuśrāva devendraḥ</seg> <seg type="pāda" n="b">kauśiko harivāhanaḥ</seg> /</l>

<l xml:id="HV_App.I,42B.2405"><seg type="pāda" n="a">aśarīrāṃ śubhāṃ vāṇīṃ</seg> <seg type="pāda" n="b">tasmin mahati vaiśase</seg> //</l>

<l xml:id="HV_App.I,42B.2406"><seg type="pāda" n="a">nivartasva mahābāho</seg> <seg type="pāda" n="b">surāṇāṃ nandivardhana</seg> /</l>

<l xml:id="HV_App.I,42B.2407"><seg type="pāda" n="a">puraṃdara suraśreṣṭha</seg> <seg type="pāda" n="b">jeṣyasi baliṃ raṇe</seg> //</l>

<l xml:id="HV_App.I,42B.2408"><seg type="pāda" n="a">tapasā hy uttamo daityo</seg> <seg type="pāda" n="b">varadānena cādhikaḥ</seg> /</l>

<l xml:id="HV_App.I,42B.2409"><seg type="pāda" n="a">svayaṃbhūparitoṣāc ca</seg> <seg type="pāda" n="b">satyadharmāc ca vāsava</seg> /</l>

<l xml:id="HV_App.I,42B.2410"><seg type="pāda" n="a">naiṣa śakyas tvayā jetuṃ</seg> <seg type="pāda" n="b">tridaśair vā sureśvara</seg> //</l>

<note>k: For line 2410, T1.2 G1.4.5 M2.4 subst. :k</note>
<l xml:id="**HV_App.I,42B.2410**148:1"><seg type="pāda" n="a">na śakyo bhavatā jetuṃ</seg> <seg type="pāda" n="b">kuto 'nyais tridaśālayaiḥ</seg> /</l>

<l xml:id="HV_App.I,42B.2411"><seg type="pāda" n="a">yo hy asya jetā bhagavāṃs</seg> <seg type="pāda" n="b">taṃ śṛṇuṣva samāhitaḥ</seg> /</l>

<l xml:id="HV_App.I,42B.2412"><seg type="pāda" n="a">brahmaṇaḥ sa hi sarvasvaṃ</seg> <seg type="pāda" n="b">devānāṃ caiva sā gatiḥ</seg> //</l>

<l xml:id="HV_App.I,42B.2413"><seg type="pāda" n="a">paraṃ rahasyaṃ dharmasya</seg> <seg type="pāda" n="b">parasya ca parā gatiḥ</seg> /</l>

<l xml:id="HV_App.I,42B.2414"><seg type="pāda" n="a">parāt parataraḥ śrīmāṇ</seg> <seg type="pāda" n="b">parāvaragatiḥ prabhuḥ</seg> //</l>

<note>k: K V1.3 B2 Dn Ds D1-6 T1.2 G1.3-5 M2.4 ins. :k</note>
<l xml:id="**HV_App.I,42B.2414**149:1"><seg type="pāda" n="a">vyaktāvyaktamahābhūto</seg> <seg type="pāda" n="b">bhūtabhavyabhavatprabhuḥ</seg> /</l>

<l xml:id="HV_App.I,42B.2415"><seg type="pāda" n="a">sahasraśīrṣā puruṣaḥ</seg> <seg type="pāda" n="b">sahasrākṣaḥ sahasrapāt</seg> /</l>

<l xml:id="HV_App.I,42B.2416"><seg type="pāda" n="a">śaṅkhacakragadāpāṇiḥ</seg> <seg type="pāda" n="b">pītavāsāḥ surārihā</seg> /</l>

<l xml:id="HV_App.I,42B.2417"><seg type="pāda" n="a">jetājeyo jayaḥ śrīmān</seg> <seg type="pāda" n="b">so 'sya jetā bhaviṣyati</seg> //</l>

<l xml:id="HV_App.I,42B.2418"><seg type="pāda" n="a">śrutvā divyāṃ tu madhurāṃ</seg> <seg type="pāda" n="b">vāṇīṃ tām aśarīriṇīm</seg> /</l>

<l xml:id="HV_App.I,42B.2419"><seg type="pāda" n="a">apayāto raṇāc chakraḥ</seg> <seg type="pāda" n="b">sārdhaṃ sarvair marudgaṇaiḥ</seg> //</l>

<l xml:id="HV_App.I,42B.2420"><seg type="pāda" n="a">apayāto tu devendre</seg> <seg type="pāda" n="b">kauśike harivāhane</seg> /</l>

<l xml:id="HV_App.I,42B.2421"><seg type="pāda" n="a">siṃhanādo mahān āsīd</seg> <seg type="pāda" n="b">dānavānāṃ mahāmṛdhe</seg> //</l>

<note>k: G5 ins. after line 2420, T1.2 G1.3.4. M2.4 after line 2421:k</note>
<l xml:id="**HV_App.I,42B.2421**150:1"><seg type="pāda" n="a">jitaṃ tribhuvanaṃ sarvaṃ</seg> <seg type="pāda" n="b">balineti mahāmṛdhe</seg> /</l>

<l xml:id="HV_App.I,42B.2422"><seg type="pāda" n="a">tataḥ kilakilāśabdaḥ</seg> <seg type="pāda" n="b">kṣveḍitāsphoṭitasvanaḥ</seg> /</l>

<l xml:id="HV_App.I,42B.2423"><seg type="pāda" n="a">śaṅkhānāṃ ninadaś cātra</seg> <seg type="pāda" n="b">yodhānāṃ valgitasvanaḥ</seg> //</l>

<l xml:id="HV_App.I,42B.2424"><seg type="pāda" n="a">vāditrāṇāṃ ca nirghoṣas</seg> <seg type="pāda" n="b">tumulaś cābhavat tadā</seg> /</l>

<l xml:id="HV_App.I,42B.2425"><seg type="pāda" n="a">jayaśabdaravaś caiva</seg> <seg type="pāda" n="b">devānāṃ tu parājaye</seg> //</l>

<l xml:id="HV_App.I,42B.2426"><seg type="pāda" n="a">sasainyo daityarājas tu</seg> <seg type="pāda" n="b">stūyamānaḥ suhṛdgaṇaiḥ</seg> /</l>

<l xml:id="HV_App.I,42B.2427"><seg type="pāda" n="a">balir indro babhau daityo</seg> <seg type="pāda" n="b">hiraṇyakaśipur yathā</seg> //</l>

<note>Colophon</note>

<milestone unit="speaker" n="vaiśaṃpāyana uvāca"/>
<l xml:id="HV_App.I,42B.2428"><seg type="pāda" n="a">niṣprayatneṣu deveṣu</seg> <seg type="pāda" n="b">trailokye daityapālite</seg> /</l>

<l xml:id="HV_App.I,42B.2429"><seg type="pāda" n="a">jaye baler balavato</seg> <seg type="pāda" n="b">mayaśambarayos tathā</seg> //</l>

<l xml:id="HV_App.I,42B.2430"><seg type="pāda" n="a">śuddhāsu dikṣu sarvāsu</seg> <seg type="pāda" n="b">pravṛtte dharmakarmaṇi</seg> /</l>

<l xml:id="HV_App.I,42B.2431"><seg type="pāda" n="a">apāvṛte devapathe</seg> <seg type="pāda" n="b">ayanasthe divākare</seg> //</l>

<l xml:id="HV_App.I,42B.2432"><seg type="pāda" n="a">prahrādaśambaramayair</seg> <seg type="pāda" n="b">anuhrādena caiva hi</seg> /</l>

<l xml:id="HV_App.I,42B.2433"><seg type="pāda" n="a">dikṣu sarvāsu guptāsu</seg> <seg type="pāda" n="b">gagane daityapālite</seg> //</l>

<l xml:id="HV_App.I,42B.2434"><seg type="pāda" n="a">deveṣu makhaśobhāś ca</seg> <seg type="pāda" n="b">svargārthaṃ darśayatsu ca</seg> /</l>

<l xml:id="HV_App.I,42B.2435"><seg type="pāda" n="a">prakṛtisthe tadā loke</seg> <seg type="pāda" n="b">vartamāne ca satpathe</seg> //</l>

<l xml:id="HV_App.I,42B.2436"><seg type="pāda" n="a">abhāve sarvapāpānāṃ</seg> <seg type="pāda" n="b">bhāve caiva tathā sthite</seg> /</l>

<l xml:id="HV_App.I,42B.2437"><seg type="pāda" n="a">bhāve tapasi siddhānāṃ</seg> <seg type="pāda" n="b">sarvatrāśramarakṣiṣu</seg> //</l>

<note>k: For line 2437, G3 subst. :k</note>
<l xml:id="**HV_App.I,42B.2437**151:1"><seg type="pāda" n="a">bhāve ca kāryasiddhīnāṃ</seg> <seg type="pāda" n="b">sadvārtānayaśīliṣu</seg> /</l>

<l xml:id="HV_App.I,42B.2438"><seg type="pāda" n="a">catuṣpāde sthite dharme</seg> <seg type="pāda" n="b">adharme pādavigrahe</seg> /</l>

<l xml:id="HV_App.I,42B.2439"><seg type="pāda" n="a">prajāpālanayukteṣu</seg> <seg type="pāda" n="b">bhrājamāneṣu rājasu</seg> //</l>

<l xml:id="HV_App.I,42B.2440"><seg type="pāda" n="a">svadharmasaṃprayukteṣu</seg> <seg type="pāda" n="b">sarvāśramanivāsiṣu</seg> /</l>

<l xml:id="HV_App.I,42B.2441"><seg type="pāda" n="a">abhiṣikto 'suraiḥ sarvair</seg> <seg type="pāda" n="b">devarājye balis tadā</seg> //</l>

<l xml:id="HV_App.I,42B.2442"><seg type="pāda" n="a">hṛṣṭeṣv asurasaṃgheṣu</seg> <seg type="pāda" n="b">nadatsu muditeṣu ca</seg> /</l>

<l xml:id="HV_App.I,42B.2443"><seg type="pāda" n="a">athābhyupagatā lakṣmīr</seg> <seg type="pāda" n="b">baliṃ padmāsane sthitā</seg> /</l>

<l xml:id="HV_App.I,42B.2444"><seg type="pāda" n="a">padmodyatakarā devī</seg> <seg type="pāda" n="b">varadāsurasevinī</seg> //</l>

<note>k: B2 ins. :k</note>
<l xml:id="**HV_App.I,42B.2444**152:1"><seg type="pāda" n="a">śrīr uvācāsurapatiṃ</seg> <seg type="pāda" n="b">suprasannamukhī tadā</seg> /</l>


<milestone unit="speaker" n="śrīr uvāca"/>
<l xml:id="HV_App.I,42B.2445"><seg type="pāda" n="a">bale balavatāṃ śreṣṭha</seg> <seg type="pāda" n="b">mahārāja mahādyute</seg> /</l>

<l xml:id="HV_App.I,42B.2446"><seg type="pāda" n="a">prītāsmi tava bhadraṃ te</seg> <seg type="pāda" n="b">devatānāṃ parājaye</seg> //</l>

<l xml:id="HV_App.I,42B.2447"><seg type="pāda" n="a">yat tvayā yudhi vikramya</seg> <seg type="pāda" n="b">devarājaḥ parājitaḥ</seg> /</l>

<l xml:id="HV_App.I,42B.2448"><seg type="pāda" n="a">dṛṣṭvā te paramaṃ sattvaṃ</seg> <seg type="pāda" n="b">tato 'haṃ svayam āgatā</seg> //</l>

<l xml:id="HV_App.I,42B.2449"><seg type="pāda" n="a">nāścaryaṃ dānavaśreṣtha</seg> <seg type="pāda" n="b">hiraṇyakaśipoḥ kule</seg> /</l>

<l xml:id="HV_App.I,42B.2450"><seg type="pāda" n="a">prasūtasyāsurendrasya</seg> <seg type="pāda" n="b">tava karmedam īdṛśam</seg> //</l>

<l xml:id="HV_App.I,42B.2451"><seg type="pāda" n="a">viśeṣitas tvayā rājan</seg> <seg type="pāda" n="b">daityendraḥ sa pitāmahaḥ</seg> /</l>

<note>k: D4 ins. :k</note>
<l xml:id="**HV_App.I,42B.2451**153:1"><seg type="pāda" n="a">raso divyā nṛtyasīmā</seg> <seg type="pāda" n="b">svargasthāḥ sarvasaṃpadaḥ</seg> /</l>

<l xml:id="HV_App.I,42B.2452"><seg type="pāda" n="a">yena bhuktaṃ hi nikhilaṃ</seg> <seg type="pāda" n="b">trailokyam idam avyayam</seg> //</l>

<note>k: K1.4 Ñ2 B Ds D1.2.4.6 ins. :k</note>
<l xml:id="**HV_App.I,42B.2452**154:1"><seg type="pāda" n="a">viśeṣatas tava vibho</seg> <seg type="pāda" n="b">sarvo dharmaḥ sthitaḥ pathi</seg> /</l>

<l xml:id="**HV_App.I,42B.2452**154:2"><seg type="pāda" n="a">tena trailokyam akṣayyaṃ</seg> <seg type="pāda" n="b">bhokṣyasy amitavikrama</seg> /</l>

<l xml:id="HV_App.I,42B.2453"><seg type="pāda" n="a">evam uktvā hi sā devī</seg> <seg type="pāda" n="b">lakṣmīr daityapatiṃ balim</seg> /</l>

<l xml:id="HV_App.I,42B.2454"><seg type="pāda" n="a">graviṣṭā varadā saumyā</seg> <seg type="pāda" n="b">sarvabhūtamanoramā</seg> //</l>

<l xml:id="HV_App.I,42B.2455"><seg type="pāda" n="a">śiṣṭāś ca divyaḥ pravarā</seg> <seg type="pāda" n="b">hrīḥ kīrtir dyutir eva ca</seg> /</l>

<l xml:id="HV_App.I,42B.2456"><seg type="pāda" n="a">prabhā dhṛtiḥ kṣamā bhūtir</seg> <seg type="pāda" n="b">nītir vidyā dayā matiḥ</seg> //</l>

<l xml:id="HV_App.I,42B.2457"><seg type="pāda" n="a">smṛtir meghā tathā lajjā</seg> <seg type="pāda" n="b">lakṣmīr īḍā gatis tathā</seg> /</l>

<l xml:id="HV_App.I,42B.2458"><seg type="pāda" n="a">śrutiḥ prītis tathā kāntiḥ</seg> <seg type="pāda" n="b">śāntiḥ puṣṭiḥ kriyā tathā</seg> //</l>

<note>k: T G1.3.4 M2.4 ins. :k</note>
<l xml:id="**HV_App.I,42B.2458**155:1"><seg type="pāda" n="a">anupraviṣṭās tāḥ sarvā</seg> <seg type="pāda" n="b">daityanāthaṃ mahābalam</seg> /</l>

<l xml:id="HV_App.I,42B.2459"><seg type="pāda" n="a">sarvāś cāpsaraso divyā</seg> <seg type="pāda" n="b">nṛtyagītaviśāradāḥ</seg> /</l>

<l xml:id="HV_App.I,42B.2460"><seg type="pāda" n="a">upatasthur mahātmānaṃ</seg> <seg type="pāda" n="b">baliṃ indraṃ mahāratham</seg> //</l>

<l xml:id="HV_App.I,42B.2461"><seg type="pāda" n="a">pratipannaṃ tu daiteyais</seg> <seg type="pāda" n="b">trailokyaṃ sacarācaram</seg> /</l>

<l xml:id="HV_App.I,42B.2462"><seg type="pāda" n="a">prāptam aiśvaryam amitaṃ</seg> <seg type="pāda" n="b">balinā brahmavādinā</seg> //</l>

<note>Colophon</note>

<milestone unit="speaker" n="janamejaya uvāca"/>
<l xml:id="HV_App.I,42B.2463"><seg type="pāda" n="a">parājitāḥ surā daityaiḥ</seg> <seg type="pāda" n="b">kim akurvata vai mune</seg> /</l>

<l xml:id="HV_App.I,42B.2464"><seg type="pāda" n="a">kathaṃ ca tridivaṃ labdhaṃ</seg> <seg type="pāda" n="b">bhūyo devair dvijottama</seg> //</l>


<milestone unit="speaker" n="vaiśaṃpāyana uvāca"/>
<l xml:id="HV_App.I,42B.2465"><seg type="pāda" n="a">śrutvā vāṇīṃ tu tāṃ divyāṃ</seg> <seg type="pāda" n="b">saha devaiḥ surādhipaḥ</seg> /</l>

<l xml:id="HV_App.I,42B.2466"><seg type="pāda" n="a">prāgdiśaṃ prasthitaḥ śrīmān</seg> <seg type="pāda" n="b">adityālayam uttamam</seg> //</l>

<note>k: T1.2 G1.3-5 M2 ins. :k</note>
<l xml:id="**HV_App.I,42B.2466**156:1"><seg type="pāda" n="a">devamātuḥ suraśreṣṭho</seg> <seg type="pāda" n="b">devaiḥ saha puraṃdaraḥ</seg> /</l>

<l xml:id="HV_App.I,42B.2467"><seg type="pāda" n="a">prāpyādityālayaṃ śakraḥ</seg> <seg type="pāda" n="b">kathayām āsa tāṃ giram</seg> /</l>

<l xml:id="HV_App.I,42B.2468"><seg type="pāda" n="a">adityā sā yathā yuddhe</seg> <seg type="pāda" n="b">tena vāṇī purā śrutā</seg> //</l>


<milestone unit="speaker" n="aditir uvāca"/>
<l xml:id="HV_App.I,42B.2469"><seg type="pāda" n="a">yady evaṃ putra yuṣmābhir</seg> <seg type="pāda" n="b">na śakyo hantum āhave</seg> /</l>

<l xml:id="HV_App.I,42B.2470"><seg type="pāda" n="a">balir virocanasutaḥ</seg> <seg type="pāda" n="b">sarvaiś caiva marudgaṇaiḥ</seg> //</l>

<l xml:id="HV_App.I,42B.2471"><seg type="pāda" n="a">sahasraśirasā hantuṃ</seg> <seg type="pāda" n="b">kevalaṃ śakyate 'suraḥ</seg> /</l>

<l xml:id="HV_App.I,42B.2472"><seg type="pāda" n="a">tenaikena sahasrākṣa</seg> <seg type="pāda" n="b">na hy anyena śatakrato</seg> //</l>

<l xml:id="HV_App.I,42B.2473"><seg type="pāda" n="a">tad vaḥ pṛcchāmi pitaraṃ</seg> <seg type="pāda" n="b">kaśyapaṃ satyavādinam</seg> /</l>

<note>k: T1.2 G1.5 M2.4 ins. :k</note>
<l xml:id="**HV_App.I,42B.2473**157:1"><seg type="pāda" n="a">tad gaccha pitaraṃ pṛccha</seg> <seg type="pāda" n="b">kāśyapaṃ brahmavādinam</seg> /</l>

<l xml:id="HV_App.I,42B.2474"><seg type="pāda" n="a">parājayārthaṃ daityasya</seg> <seg type="pāda" n="b">bales tasya mahātmanaḥ</seg> //</l>

<l xml:id="HV_App.I,42B.2475"><seg type="pāda" n="a">tato 'dityā saha surāḥ</seg> <seg type="pāda" n="b">saṃprāptāḥ kaśyapāntikam</seg> /</l>

<l xml:id="HV_App.I,42B.2476"><seg type="pāda" n="a">apaśyan kaśyapaṃ tatra</seg> <seg type="pāda" n="b">muniṃ dīptataponidhim</seg> //</l>

<l xml:id="HV_App.I,42B.2477"><seg type="pāda" n="a">ādyaṃ devaguruṃ divyaṃ</seg> <seg type="pāda" n="b">klinnaṃ triṣavaṇāmbubhiḥ</seg> /</l>

<l xml:id="HV_App.I,42B.2478"><seg type="pāda" n="a">tejasā bhāskarākāraṃ</seg> <seg type="pāda" n="b">gauram agniśikhāprabham</seg> //</l>

<l xml:id="HV_App.I,42B.2479"><seg type="pāda" n="a">nyastadaṇḍaṃ tapoyuktaṃ</seg> <seg type="pāda" n="b">baddhakṛṣṇājinottaram</seg> /</l>

<l xml:id="HV_App.I,42B.2480"><seg type="pāda" n="a">valkalājinasaṃvītaṃ</seg> <seg type="pāda" n="b">pradīptaṃ brahmavarcasā</seg> //</l>

<note>k: T1.2 G1.3-5 M2.4 ins. :k</note>
<l xml:id="**HV_App.I,42B.2480**158:1"><seg type="pāda" n="a">saṃveṣṭitajaṭābhāraṃ</seg> <seg type="pāda" n="b">pradīptam iva pāvakam</seg> /</l>

<l xml:id="HV_App.I,42B.2481"><seg type="pāda" n="a">hutāśam iva dīpyantam</seg> <seg type="pāda" n="b">ājyamantrapuraskṛtam</seg> /</l>

<l xml:id="HV_App.I,42B.2482"><seg type="pāda" n="a">svādhyāyanirataṃ nityaṃ</seg> <seg type="pāda" n="b">vapuṣmantam ivānalam</seg> //</l>

<l xml:id="HV_App.I,42B.2483"><seg type="pāda" n="a">taṃ brahmavādināṃ śreṣṭhaṃ</seg> <seg type="pāda" n="b">surāsuraguruṃ prabhum</seg> /</l>

<note>k: T1.2 G1.5 M2.4 ins. :k</note>
<l xml:id="**HV_App.I,42B.2483**159:1"><seg type="pāda" n="a">brahmavādī satyavādī</seg> <seg type="pāda" n="b">surāsuraguruś ca saḥ</seg> /</l>

<l xml:id="HV_App.I,42B.2484"><seg type="pāda" n="a">pratapantam ivādityaṃ</seg> <seg type="pāda" n="b">mārīcaṃ dīptatejasam</seg> //</l>

<note>k: For line 2484, T1.2 G1.3-5 M2.4 subst. :k</note>
<l xml:id="**HV_App.I,42B.2484**160:1"><seg type="pāda" n="a">trailokye 'pratimaṃ lakṣmyā</seg> <seg type="pāda" n="b">kāśyapaṃ dīptatejasam</seg> /</l>

<l xml:id="HV_App.I,42B.2485"><seg type="pāda" n="a">yaḥ sraṣṭā sarvabhūtānāṃ</seg> <seg type="pāda" n="b">prajānāṃ patir uttamaḥ</seg> /</l>

<l xml:id="HV_App.I,42B.2486"><seg type="pāda" n="a">ātmabhāvaviśeṣeṇa</seg> <seg type="pāda" n="b">tṛtīyo yaḥ prajāpatiḥ</seg> //</l>

<l xml:id="HV_App.I,42B.2487"><seg type="pāda" n="a">tataḥ praṇamya te vīrāḥ</seg> <seg type="pāda" n="b">sahādityā surarṣabhāḥ</seg> /</l>

<l xml:id="HV_App.I,42B.2488"><seg type="pāda" n="a">ūcuḥ prāṅjalayaḥ sarve</seg> <seg type="pāda" n="b">brahmāṇam iva mānasāḥ</seg> //</l>

<l xml:id="HV_App.I,42B.2489"><seg type="pāda" n="a">yac chrutaṃ yudhi śakreṇa</seg> <seg type="pāda" n="b">sarasvatyā samīritam</seg> /</l>

<l xml:id="HV_App.I,42B.2490"><seg type="pāda" n="a">ajeyas tridaśaiḥ sarvair</seg> <seg type="pāda" n="b">balir dānavasattamaḥ</seg> //</l>

<l xml:id="HV_App.I,42B.2491"><seg type="pāda" n="a">śrutvā tu vacanaṃ teṣāṃ</seg> <seg type="pāda" n="b">putrāṇāṃ kaśyapas tadā</seg> /</l>

<l xml:id="HV_App.I,42B.2492"><seg type="pāda" n="a">cakāra gamane buddhiṃ</seg> <seg type="pāda" n="b">brahmalokāya lokakṛt</seg> //</l>


<milestone unit="speaker" n="kaśyapa uvāca"/>
<l xml:id="HV_App.I,42B.2493"><seg type="pāda" n="a">gacchāma brahmasadanaṃ</seg> <seg type="pāda" n="b">brahmaghoṣanināditam</seg> /</l>

<l xml:id="HV_App.I,42B.2494"><seg type="pāda" n="a">yathāśrutaṃ ca tatraiva</seg> <seg type="pāda" n="b">brahmaṇe vadatānaghāḥ</seg> //</l>

<l xml:id="HV_App.I,42B.2495"><seg type="pāda" n="a">tato 'dityā saha surā</seg> <seg type="pāda" n="b">yāntaṃ kaśyapam anvayuḥ</seg> /</l>

<l xml:id="HV_App.I,42B.2496"><seg type="pāda" n="a">prasthitaṃ brahmasadanaṃ</seg> <seg type="pāda" n="b">devarṣigaṇasevitam</seg> //</l>

<l xml:id="HV_App.I,42B.2497"><seg type="pāda" n="a">te muhūrtena saṃprāptā</seg> <seg type="pāda" n="b">brahmalokaṃ divaukasaḥ</seg> /</l>

<l xml:id="HV_App.I,42B.2498"><seg type="pāda" n="a">divyaiḥ kāmagamair yānair</seg> <seg type="pāda" n="b">mahārhaiḥ sumanoharaiḥ</seg> //</l>

<l xml:id="HV_App.I,42B.2499"><seg type="pāda" n="a">didṛkṣavas te brahmāṇaṃ</seg> <seg type="pāda" n="b">tapaso rāśim avyayam</seg> /</l>

<l xml:id="HV_App.I,42B.2500"><seg type="pāda" n="a">abhyagacchanta vistīrṇāṃ</seg> <seg type="pāda" n="b">brahmaṇaḥ paramāṃ sabhām</seg> //</l>

<note>k: T1.2 G1.3-5 M4 ins. after line 2500 :k</note>
<note>k: G4 M2 after line 2501:k</note>
<l xml:id="**HV_App.I,42B.2500**161:1"><seg type="pāda" n="a">ṣaṭpadodgītininadāṃ</seg> <seg type="pāda" n="b">sāmagaiḥ samudīritām</seg> /</l>

<l xml:id="**HV_App.I,42B.2500**161:2"><seg type="pāda" n="a">yajuvadārthatattvajñair</seg> <seg type="pāda" n="b">āvṛtāṃ vedapāragaiḥ</seg> /</l>

<l xml:id="**HV_App.I,42B.2500**161:3"><seg type="pāda" n="a">adhvaryuvṛṣabhaiś caiva</seg> <seg type="pāda" n="b">nāditāṃ sarvataḥ śubhām</seg> //</l>

<l xml:id="**HV_App.I,42B.2500**161:4"><seg type="pāda" n="a">ṛco bahvṛcamukhyaiś ca</seg> <seg type="pāda" n="b">proktāḥ puṇyaparākṣarāḥ</seg> /</l>

<l xml:id="HV_App.I,42B.2501"><seg type="pāda" n="a">ṣaṭpadodgītaninadāṃ</seg> <seg type="pāda" n="b">sāmagītavimiśritām</seg> /</l>

<note>k: K1 Ñ1 V1.3 B Ds D4.6 T1.2 G1.5 M2.4 ins. after line 2501, Ñ2 after line 2502 :k</note>
<l xml:id="**HV_App.I,42B.2501**162:1"><seg type="pāda" n="a">śreyaskarīm amitraghnīṃ</seg> <seg type="pāda" n="b">dṛṣṭvā saṃjahṛṣur mudā</seg> /</l>

<note>k: T1.2 G1.5 M2.4 cont. :k</note>
<l xml:id="**HV_App.I,42B.2501**163:1"><seg type="pāda" n="a">sarvakāmadughāṃ divyāṃ</seg> <seg type="pāda" n="b">śītānte dharmadām iva</seg> /</l>

<l xml:id="HV_App.I,42B.2502"><seg type="pāda" n="a">śuśruvur madhurāṃ devā</seg> <seg type="pāda" n="b">brahmaṇaḥ sadane sthitāḥ</seg> //</l>

<note>k: K1 V1.3 B Ds D4.6 ins. :k</note>
<l xml:id="**HV_App.I,42B.2502**164:1"><seg type="pāda" n="a">brāhmaṇaiś ca mahābhāgair</seg> <seg type="pāda" n="b">vedavedāṅgapāragaiḥ</seg> /</l>

<note>k: While Ñ2 ins. after line 2502:k</note>
<l xml:id="**HV_App.I,42B.2502**165:1"><seg type="pāda" n="a">śreyaskarīm amitraghnīṃ</seg> <seg type="pāda" n="b">śrutvā saṃjahṛṣur mudā</seg> /</l>

<l xml:id="HV_App.I,42B.2503"><seg type="pāda" n="a">ṛco bahvṛcamukhyaiś ca</seg> <seg type="pāda" n="b">preryamāṇaiḥ padakramaiḥ</seg> /</l>

<note>k: Ñ1 B3 Dn M2 ins. :k</note>
<l xml:id="**HV_App.I,42B.2503**166:1"><seg type="pāda" n="a">śabdanirvacanārthaṃ ca</seg> <seg type="pāda" n="b">preryamāṇapadākṣarāḥ</seg> /</l>

<l xml:id="HV_App.I,42B.2504"><seg type="pāda" n="a">śuśruvus te 'maravyāghrā</seg> <seg type="pāda" n="b">vitateṣu ca karmasu</seg> //</l>

<l xml:id="HV_App.I,42B.2505"><seg type="pāda" n="a">yajñavedāṅgavidbhiś ca</seg> <seg type="pāda" n="b">kramaśikṣāviśāradaiḥ</seg> /</l>

<l xml:id="HV_App.I,42B.2506"><seg type="pāda" n="a">ghoṣeṇa paramarṣīṇāṃ</seg> <seg type="pāda" n="b">sā babhūva vināditā</seg> //</l>

<l xml:id="HV_App.I,42B.2507"><seg type="pāda" n="a">yajñasaṃstavavidbhiś ca</seg> <seg type="pāda" n="b">śikṣāvidbhis tathā dvijaiḥ</seg> /</l>

<l xml:id="HV_App.I,42B.2508"><seg type="pāda" n="a">śabdanirvacanārthajñair</seg> <seg type="pāda" n="b">sarvavidyāviśāradaiḥ</seg> /</l>

<l xml:id="HV_App.I,42B.2509"><seg type="pāda" n="a">vākyair nānārthasaṃyogaiḥ</seg> <seg type="pāda" n="b">samavāyaviśāradaiḥ</seg> /</l>

<l xml:id="HV_App.I,42B.2510"><seg type="pāda" n="a">hṛṣṭapuṣṭasvarais tatra</seg> <seg type="pāda" n="b">dvijendrair valguvādibhiḥ</seg> /</l>

<l xml:id="HV_App.I,42B.2511"><seg type="pāda" n="a">nāditaṃ brahmasadanaṃ</seg> <seg type="pāda" n="b">pravaraṃ devasadmavat</seg> //</l>

<l xml:id="HV_App.I,42B.2512"><seg type="pāda" n="a">te tatra samanuprāpya</seg> <seg type="pāda" n="b">śṛṇvanto vai dhvaniṃ surāḥ</seg> /</l>

<l xml:id="HV_App.I,42B.2513"><seg type="pāda" n="a">pūtāny ātmaśarīrāṇi</seg> <seg type="pāda" n="b">menire te na saṃśayaḥ</seg> //</l>

<l xml:id="HV_App.I,42B.2514"><seg type="pāda" n="a">tūṣṇībhūtā ekacittā</seg> <seg type="pāda" n="b">brahmaṇyagatamānasāḥ</seg> /</l>

<l xml:id="HV_App.I,42B.2515"><seg type="pāda" n="a">vismayotphullanayanā</seg> <seg type="pāda" n="b">nirīkṣantaḥ parasparam</seg> //</l>

<l xml:id="HV_App.I,42B.2516"><seg type="pāda" n="a">namaskurvanti ca punar</seg> <seg type="pāda" n="b">guruṃ lokaguruṃ prabhum</seg> /</l>

<l xml:id="HV_App.I,42B.2517"><seg type="pāda" n="a">manasaiva suraśreṣṭhāḥ</seg> <seg type="pāda" n="b">puraskṛtya tu kaśyapam</seg> //</l>

<l xml:id="HV_App.I,42B.2518"><seg type="pāda" n="a">punaḥ prahṛṣṭāḥ paramaṃ</seg> <seg type="pāda" n="b">vedoccāraṇanisvanam</seg> /</l>

<l xml:id="HV_App.I,42B.2519"><seg type="pāda" n="a">gambhīrodāramadhuraṃ</seg> <seg type="pāda" n="b">susvaraṃ haṃsagadgadam</seg> //</l>

<note>k: K1 B Ds D4.6 Bom. Poona ed. G(ed.) ins. :k</note>
<l xml:id="**HV_App.I,42B.2519**167:1"><seg type="pāda" n="a">mīmāṃsāhetuvākyajñaiḥ</seg> <seg type="pāda" n="b">sarvavādaviśāradaiḥ</seg> /</l>

<l xml:id="HV_App.I,42B.2520"><seg type="pāda" n="a">lokāyatikamukhyaiś ca</seg> <seg type="pāda" n="b">śuśruvuḥ svanam īritam</seg> /</l>

<l xml:id="HV_App.I,42B.2521"><seg type="pāda" n="a">tatra tatra ca viprendrān</seg> <seg type="pāda" n="b">niyatān saṃśitavratān</seg> /</l>

<l xml:id="HV_App.I,42B.2522"><seg type="pāda" n="a">japahomaparān mukhyān</seg> <seg type="pāda" n="b">dadṛśuḥ kaśyapātmajāḥ</seg> //</l>

<l xml:id="HV_App.I,42B.2523"><seg type="pāda" n="a">tasyāṃ sabhāyām āste sma</seg> <seg type="pāda" n="b">brahmā lokapitāmahaḥ</seg> /</l>

<l xml:id="HV_App.I,42B.2524"><seg type="pāda" n="a">surāsuraguruḥ śrīmān</seg> <seg type="pāda" n="b">vidhivad devamāyayā</seg> //</l>

<l xml:id="HV_App.I,42B.2525"><seg type="pāda" n="a">upāsate ca tatrainaṃ</seg> <seg type="pāda" n="b">prajānāṃ patayaḥ prabhum</seg> /</l>

<l xml:id="HV_App.I,42B.2526"><seg type="pāda" n="a">dakṣaḥ pracetāḥ pulaho</seg> <seg type="pāda" n="b">marīciś ca dvijottamaḥ</seg> //</l>

<l xml:id="HV_App.I,42B.2527"><seg type="pāda" n="a">bhṛgur atrir vasiṣṭhaś ca</seg> <seg type="pāda" n="b">gautamo nāradas tathā</seg> /</l>

<l xml:id="HV_App.I,42B.2528"><seg type="pāda" n="a">mano dyaur antarikṣaṃ ca</seg> <seg type="pāda" n="b">vāyus tejo jalaṃ mahī</seg> //</l>

<l xml:id="HV_App.I,42B.2529"><seg type="pāda" n="a">śabdaḥ sparśaś ca rūpaṃ ca</seg> <seg type="pāda" n="b">raso gandhas tathaiva ca</seg> /</l>

<l xml:id="HV_App.I,42B.2530"><seg type="pāda" n="a">prakṛtiś ca vikāraś ca</seg> <seg type="pāda" n="b">yac cānyat kāraṇaṃ mahat</seg> //</l>

<l xml:id="HV_App.I,42B.2531"><seg type="pāda" n="a">sāṅgopāṅgāś caturvedāḥ</seg> <seg type="pāda" n="b">sarahasyapadakramāḥ</seg> /</l>

<l xml:id="HV_App.I,42B.2532"><seg type="pāda" n="a">kriyāś ca kratavaś caiva</seg> <seg type="pāda" n="b">saṃkalpaḥ prāṇa eva ca</seg> //</l>

<l xml:id="HV_App.I,42B.2533"><seg type="pāda" n="a">ete cānye ca bahavaḥ</seg> <seg type="pāda" n="b">svayaṃbhuvam upasthitāḥ</seg> /</l>

<l xml:id="HV_App.I,42B.2534"><seg type="pāda" n="a">artho dharmaś ca kāmaś ca</seg> <seg type="pāda" n="b">dveṣo harṣaś ca nityadā</seg> //</l>

<l xml:id="HV_App.I,42B.2535"><seg type="pāda" n="a">śuko bṛhaspatiś caiva</seg> <seg type="pāda" n="b">saṃvarto budha eva ca</seg> /</l>

<l xml:id="HV_App.I,42B.2536"><seg type="pāda" n="a">śanaiś caraś ca rāhuś ca</seg> <seg type="pāda" n="b">grahāḥ sarve hy aśeṣataḥ</seg> //</l>

<l xml:id="HV_App.I,42B.2537"><seg type="pāda" n="a">maruto viśvakarmā ca</seg> <seg type="pāda" n="b">nakṣatrāṇi ca bhārata</seg> /</l>

<l xml:id="HV_App.I,42B.2538"><seg type="pāda" n="a">divākaraś ca somaś ca</seg> <seg type="pāda" n="b">brahmāṇaṃ samupāsate</seg> /</l>

<l xml:id="HV_App.I,42B.2539"><seg type="pāda" n="a">sāvitrī durgataraṇī</seg> <seg type="pāda" n="b">vāṇī saptavidhā tathā</seg> //</l>

<l xml:id="HV_App.I,42B.2540"><seg type="pāda" n="a">sarvāṇi śrutiśāstrāṇi</seg> <seg type="pāda" n="b">gāthāś ca niyamās tathā</seg> /</l>

<l xml:id="HV_App.I,42B.2541"><seg type="pāda" n="a">bhāṣyāṇi sarvaśāstrāṇi</seg> <seg type="pāda" n="b">dehavanti viśāṃ pate</seg> //</l>

<l xml:id="HV_App.I,42B.2542"><seg type="pāda" n="a">kṣaṇā lavā muhūrtāś ca</seg> <seg type="pāda" n="b">divā rātriś ca bhārata</seg> /</l>

<l xml:id="HV_App.I,42B.2543"><seg type="pāda" n="a">ardhamāsāś ca māsāś ca</seg> <seg type="pāda" n="b">ṛtavaḥ ṣaṭ tathaiva ca</seg> //</l>

<l xml:id="HV_App.I,42B.2544"><seg type="pāda" n="a">saṃvatsarāś caturyugaṃ</seg> <seg type="pāda" n="b">māsā rātriś caturvidhāḥ</seg> /</l>

<l xml:id="HV_App.I,42B.2545"><seg type="pāda" n="a">kālacakraṃ ca yad divyaṃ</seg> <seg type="pāda" n="b">nityam adhruvam avyayam</seg> //</l>

<l xml:id="HV_App.I,42B.2546"><seg type="pāda" n="a">ete cānye ca bahavaḥ</seg> <seg type="pāda" n="b">svayaṃbhuvam upasthitāḥ</seg> /</l>

<l xml:id="HV_App.I,42B.2547"><seg type="pāda" n="a">te praviṣṭāḥ sabhāṃ divyāṃ</seg> <seg type="pāda" n="b">brahmaṇaḥ sarvakāmadām</seg> //</l>

<l xml:id="HV_App.I,42B.2548"><seg type="pāda" n="a">kaśyapas tridaśaiḥ sārdhaṃ</seg> <seg type="pāda" n="b">putrair dharmaviśāradaiḥ</seg> /</l>

<l xml:id="HV_App.I,42B.2549"><seg type="pāda" n="a">sarvatejomayīṃ divyāṃ</seg> <seg type="pāda" n="b">brahmarṣigaṇasevitām</seg> //</l>

<l xml:id="HV_App.I,42B.2550"><seg type="pāda" n="a">brāhmyā śriyā dīpyamānam</seg> <seg type="pāda" n="b">acintyaṃ vigataklamam</seg> /</l>

<l xml:id="HV_App.I,42B.2551"><seg type="pāda" n="a">brahmāṇaṃ vīkṣya te sarve</seg> <seg type="pāda" n="b">āsīnaṃ paramāsane</seg> /</l>

<note>k: Ñ1 B T1.2 G1.3-5 M2.4 ins. :k</note>
<l xml:id="**HV_App.I,42B.2551**168:1"><seg type="pāda" n="a">śirobhiḥ praṇatāḥ sarve</seg> <seg type="pāda" n="b">devāḥ kāśyapa eva ca</seg> /</l>

<l xml:id="HV_App.I,42B.2552"><seg type="pāda" n="a">jagmur mūrdhnā śubhau pādau</seg> <seg type="pāda" n="b">brahmaṇas te divaukasaḥ</seg> //</l>

<l xml:id="HV_App.I,42B.2553"><seg type="pāda" n="a">śirobhiḥ spṛśya caraṇau</seg> <seg type="pāda" n="b">tasya te parameṣṭhinaḥ</seg> /</l>

<l xml:id="HV_App.I,42B.2554"><seg type="pāda" n="a">vimuktāḥ sarvapāpebhyaḥ</seg> <seg type="pāda" n="b">śāntā vigatakalmaṣāḥ</seg> //</l>

<l xml:id="HV_App.I,42B.2555"><seg type="pāda" n="a">dṛṣtvā tu tān surān sarvān</seg> <seg type="pāda" n="b">kaśyapena sahāgatān</seg> /</l>

<l xml:id="HV_App.I,42B.2556"><seg type="pāda" n="a">āha brahmā mahātejā</seg> <seg type="pāda" n="b">devānāṃ prabhur īśvaraḥ</seg> //</l>

<note>Colophon</note>

<milestone unit="speaker" n="brahmovāca"/>
<l xml:id="HV_App.I,42B.2557"><seg type="pāda" n="a">yadartham iha saṃprāptā</seg> <seg type="pāda" n="b">bhavantaḥ sarva eva hi</seg> /</l>

<l xml:id="HV_App.I,42B.2558"><seg type="pāda" n="a">vijānāmy aham avyagram</seg> <seg type="pāda" n="b">enam arthaṃ mahābalāḥ</seg> //</l>

<l xml:id="HV_App.I,42B.2559"><seg type="pāda" n="a">bhaviṣyati ca vaḥ so 'rthaḥ</seg> <seg type="pāda" n="b">kāṅkṣito yaḥ surottamāḥ</seg> /</l>

<l xml:id="HV_App.I,42B.2560"><seg type="pāda" n="a">baler dānavamukhyasya</seg> <seg type="pāda" n="b">yo vai jetā bhaviṣyati</seg> //</l>

<l xml:id="HV_App.I,42B.2561"><seg type="pāda" n="a">na khalv asurasaṃghānām</seg> <seg type="pāda" n="b">eko jetā sa viśvakṛt</seg> /</l>

<note>k: For line 2561, T1.2 G1.3-5 M2.4 subst. :k</note>
<l xml:id="**HV_App.I,42B.2561**169:1"><seg type="pāda" n="a">na kevalaṃ surārīṇāṃ</seg> <seg type="pāda" n="b">vijetā viśvakarmakṛt</seg> /</l>

<l xml:id="HV_App.I,42B.2562"><seg type="pāda" n="a">trailokyasyāpi jetāsau</seg> <seg type="pāda" n="b">devānām api cottamaḥ</seg> //</l>

<l xml:id="HV_App.I,42B.2563"><seg type="pāda" n="a">dhātā caiva hi lokānāṃ</seg> <seg type="pāda" n="b">viśvayoniḥ sanātanaḥ</seg> /</l>

<note>k: Ñ2 ins. :k</note>
<l xml:id="**HV_App.I,42B.2563**170:1"><seg type="pāda" n="a">yo mānyaḥ sarvabhūtānāṃ</seg> <seg type="pāda" n="b">yaś ca bhūtaḥ sanātanaḥ</seg> /</l>

<l xml:id="HV_App.I,42B.2564"><seg type="pāda" n="a">pūrvadevaṃ sadā prāhur</seg> <seg type="pāda" n="b">hemagarbhanidarśanam</seg> //</l>

<l xml:id="HV_App.I,42B.2565"><seg type="pāda" n="a">ātmā vai yena vibhunā</seg> <seg type="pāda" n="b">kṛto 'jeyo mahātmanā</seg> /</l>

<l xml:id="HV_App.I,42B.2566"><seg type="pāda" n="a">baler asuramukhyasya</seg> <seg type="pāda" n="b">viśvasya jagatas tathā</seg> //</l>

<note>k: T1.2 G1.5 M2.4 ins. :k</note>
<l xml:id="**HV_App.I,42B.2566**171:1"><seg type="pāda" n="a">paraṃ devasya viśvasya</seg> <seg type="pāda" n="b">jagataḥ śāśvatas tathā</seg> /</l>

<l xml:id="HV_App.I,42B.2567"><seg type="pāda" n="a">prabhavaḥ sa hi sarveṣām</seg> <seg type="pāda" n="b">asmākam api pūrvajaḥ</seg> /</l>

<l xml:id="HV_App.I,42B.2568"><seg type="pāda" n="a">acintyaḥ sa hi viśvātmā</seg> <seg type="pāda" n="b">yogayuktaḥ paraṃ tapaḥ</seg> //</l>

<l xml:id="HV_App.I,42B.2569"><seg type="pāda" n="a">taṃ devāpi mahātmānaṃ</seg> <seg type="pāda" n="b">na viduḥ ko 'py asāv iti</seg> /</l>

<l xml:id="HV_App.I,42B.2570"><seg type="pāda" n="a">vedātmānaṃ ca viśvaṃ ca</seg> <seg type="pāda" n="b">sa devaḥ puruṣottamaḥ</seg> //</l>

<l xml:id="HV_App.I,42B.2571"><seg type="pāda" n="a">tasyaiva tu prasādena</seg> <seg type="pāda" n="b">tasya vakṣye parāṃ gatim</seg> /</l>

<l xml:id="HV_App.I,42B.2572"><seg type="pāda" n="a">yatra yogaṃ samāsthāya</seg> <seg type="pāda" n="b">tapaś carati duścaram</seg> //</l>

<l xml:id="HV_App.I,42B.2573"><seg type="pāda" n="a">kṣīrodasyottare kūle</seg> <seg type="pāda" n="b">udīcyāṃ diśi devatāḥ</seg> /</l>

<l xml:id="HV_App.I,42B.2574"><seg type="pāda" n="a">amṛtaṃ nāma paramaṃ</seg> <seg type="pāda" n="b">sthānam āhur manīṣiṇaḥ</seg> //</l>

<l xml:id="HV_App.I,42B.2575"><seg type="pāda" n="a">bhavantas tatra vai gatvā</seg> <seg type="pāda" n="b">tapasā saṃśitavratāḥ</seg> /</l>

<l xml:id="HV_App.I,42B.2576"><seg type="pāda" n="a">amṛtaṃ sthānam āsādya</seg> <seg type="pāda" n="b">tapaś carata duścaram</seg> //</l>

<l xml:id="HV_App.I,42B.2577"><seg type="pāda" n="a">tatra śroṣyatha vispaṣṭāṃ</seg> <seg type="pāda" n="b">snigdhagambhīranisvanām</seg> /</l>

<l xml:id="HV_App.I,42B.2578"><seg type="pāda" n="a">uṣṇage toyapūrṇasya</seg> <seg type="pāda" n="b">toyadasya samasvanām</seg> //</l>

<l xml:id="HV_App.I,42B.2579"><seg type="pāda" n="a">yuktākṣarapadasnigdhāṃ</seg> <seg type="pāda" n="b">ramyām abhayadāṃ śivām</seg> /</l>

<l xml:id="HV_App.I,42B.2580"><seg type="pāda" n="a">vāṇīṃ paramasaṃskārāṃ</seg> <seg type="pāda" n="b">varadāṃ brahmavādinīm</seg> //</l>

<l xml:id="HV_App.I,42B.2581"><seg type="pāda" n="a">divyāṃ sarasvatīṃ satyāṃ</seg> <seg type="pāda" n="b">sarvakilbiṣanāśinīm</seg> /</l>

<l xml:id="HV_App.I,42B.2582"><seg type="pāda" n="a">sarvadevādhidevasya</seg> <seg type="pāda" n="b">bhāṣitāṃ bhāvitātmanaḥ</seg> //</l>

<l xml:id="HV_App.I,42B.2583"><seg type="pāda" n="a">tasya vratasamāptyāṃ tu</seg> <seg type="pāda" n="b">yāvad vratavisarjanāt</seg> /</l>

<l xml:id="HV_App.I,42B.2584"><seg type="pāda" n="a">amoghāṃ tasya devasya</seg> <seg type="pāda" n="b">viśve devā mahātmanaḥ</seg> //</l>

<note>k: After line 2584a, G3.4 ins. :k</note>
<l xml:id="**HV_App.I,42B.2584**172:1">darśanaṃ vo bhaviṣyati |</l>
<l xml:id="**HV_App.I,42B.2584**172:2"><seg type="pāda" n="a">atha yuṣmān harir brūyāt</seg> <seg type="pāda" n="b">kim āgamanakāraṇam</seg> /</l>

<l xml:id="HV_App.I,42B.2585"><seg type="pāda" n="a">svāgataṃ vaḥ suraśreṣṭhā</seg> <seg type="pāda" n="b">matsakāśe vyavasthitāḥ</seg> /</l>

<l xml:id="HV_App.I,42B.2586"><seg type="pāda" n="a">kasya kaṃ vā varaṃ devā</seg> <seg type="pāda" n="b">dadāmi varadaḥ sthitaḥ</seg> //</l>

<l xml:id="HV_App.I,42B.2587"><seg type="pāda" n="a">taṃ kaśyapo 'ditiś caiva</seg> <seg type="pāda" n="b">varaṃ gṛhṇīta vai tataḥ</seg> /</l>

<l xml:id="HV_App.I,42B.2588"><seg type="pāda" n="a">praṇamya śirasā pādau</seg> <seg type="pāda" n="b">tasmai yogātmane tadā</seg> //</l>

<l xml:id="HV_App.I,42B.2589"><seg type="pāda" n="a">bhagavān eva naḥ putro</seg> <seg type="pāda" n="b">bhavatv iti na saṃśayaḥ</seg> /</l>

<l xml:id="HV_App.I,42B.2590"><seg type="pāda" n="a">uktaś ca parayā bhaktyā</seg> <seg type="pāda" n="b">tathāstv iti sa vakṣyati</seg> //</l>

<l xml:id="HV_App.I,42B.2591"><seg type="pāda" n="a">devā bruvantu te sarve</seg> <seg type="pāda" n="b">bhrātā nas tvaṃ bhaveti ca</seg> /</l>

<l xml:id="HV_App.I,42B.2592"><seg type="pāda" n="a">tathāstv iti ca sa śrīmān</seg> <seg type="pāda" n="b">vakṣyate sarvalokakṛt</seg> //</l>

<l xml:id="HV_App.I,42B.2593"><seg type="pāda" n="a">tasmād evaṃ gṛhītvā tu</seg> <seg type="pāda" n="b">varaṃ tridaśasattamāḥ</seg> /</l>

<l xml:id="HV_App.I,42B.2594"><seg type="pāda" n="a">kṛtakṛtyāḥ punaḥ sarve</seg> <seg type="pāda" n="b">gacchadhvaṃ svaṃ svam ālayam</seg> //</l>

<l xml:id="HV_App.I,42B.2595"><seg type="pāda" n="a">tathāstv iti surāḥ sarve</seg> <seg type="pāda" n="b">kaśyapo 'ditir eva ca</seg> /</l>

<l xml:id="HV_App.I,42B.2596"><seg type="pāda" n="a">vanditvā brahmacaraṇau</seg> <seg type="pāda" n="b">gatāḥ saumyāṃ diśaṃ prati</seg> //</l>

<l xml:id="HV_App.I,42B.2597"><seg type="pāda" n="a">te 'cireṇaiva saṃprāptāḥ</seg> <seg type="pāda" n="b">kṣīrodasyottaraṃ taṭam</seg> /</l>

<l xml:id="HV_App.I,42B.2598"><seg type="pāda" n="a">yathoddiṣṭhaṃ bhagavatā</seg> <seg type="pāda" n="b">brahmaṇā brahmavādinā</seg> //</l>

<l xml:id="HV_App.I,42B.2599"><seg type="pāda" n="a">te 'tītya sāgarān sarvān</seg> <seg type="pāda" n="b">parvatāṃś ca bahūn kṣaṇāt</seg> /</l>

<l xml:id="HV_App.I,42B.2600"><seg type="pāda" n="a">nadīś ca vividhā divyāḥ</seg> <seg type="pāda" n="b">pṛthivyāṃ surasattamāḥ</seg> //</l>

<l xml:id="HV_App.I,42B.2601"><seg type="pāda" n="a">paśyanti ca sughorāṃ vai</seg> <seg type="pāda" n="b">sarvasattvavivarjitām</seg> /</l>

<l xml:id="HV_App.I,42B.2602"><seg type="pāda" n="a">abhāskarām amaryādāṃ</seg> <seg type="pāda" n="b">tamasā saṃvṛtāṃ diśam</seg> //</l>

<l xml:id="HV_App.I,42B.2603"><seg type="pāda" n="a">amṛtaṃ sthānam āsādya</seg> <seg type="pāda" n="b">kaśyapena surāḥ saha</seg> /</l>

<l xml:id="HV_App.I,42B.2604"><seg type="pāda" n="a">dīkṣitāḥ kāmadaṃ divyaṃ</seg> <seg type="pāda" n="b">vrataṃ varṣasahasrakam</seg> //</l>

<l xml:id="HV_App.I,42B.2605"><seg type="pāda" n="a">prasādārthaṃ sureśāya</seg> <seg type="pāda" n="b">tasmai yogāya dhīmate</seg> /</l>

<l xml:id="HV_App.I,42B.2606"><seg type="pāda" n="a">nārāyaṇāya devāya</seg> <seg type="pāda" n="b">sahasrākṣāya bhūtaye</seg> //</l>

<l xml:id="HV_App.I,42B.2607"><seg type="pāda" n="a">brahmacaryeṇa maunena</seg> <seg type="pāda" n="b">sthānavīrāsanena ca</seg> /</l>

<l xml:id="HV_App.I,42B.2608"><seg type="pāda" n="a">damena ca sūrāḥ sarve</seg> <seg type="pāda" n="b">tapo duścaram āsthitāḥ</seg> //</l>

<l xml:id="HV_App.I,42B.2609"><seg type="pāda" n="a">kaśyapas tatra bhagavān</seg> <seg type="pāda" n="b">prasādārthaṃ mahātmanaḥ</seg> /</l>

<l xml:id="HV_App.I,42B.2610"><seg type="pāda" n="a">udīrayati vedoktaṃ</seg> <seg type="pāda" n="b">yam āhuḥ paramaṃ stavam</seg> //</l>

<note>k: T1.2 G1.3-5 M2.4 ins. :k</note>
<l xml:id="**HV_App.I,42B.2610**173:1"><seg type="pāda" n="a">sarvakāmayutaṃ caiva</seg> <seg type="pāda" n="b">kṛṣṇadvaipāyano 'bravīt</seg> /</l>

<note>k: G4 cont. :k</note>
<l xml:id="**HV_App.I,42B.2610**174:1"><seg type="pāda" n="a">kṛtāñjalipuṭo bhūtvā</seg> <seg type="pāda" n="b">proccārya praṇavaṃ sakṛt</seg> /</l>

<l xml:id="**HV_App.I,42B.2610**174:2"><seg type="pāda" n="a">ekāgraḥ prayato bhūtvā</seg> <seg type="pāda" n="b">tuṣṭāva jagatīpatim</seg> /</l>

<note>Colophon</note>

<milestone unit="speaker" n="kaśyapa uvāca"/>
<p>||* namo 'stu te devadeva ekaśṛṅga varāha vṛṣārciṣa vṛṣasindho vṛṣākape suravṛṣabha suranirmita anirmita bhadra kapila viṣvaksena dhruvadharma dharmarāja vaikuṇṭha śatāvarta anādimadhyanidhana dhanaṃjaya śuciśravaḥ agnija vṛṣṇija aja ajaya amṛteśa sanātana vidhātaḥ trikāma tridhāma trikakut kukudmin duṃdubhe mahānābha lokanābha padmanābha viriñce variṣṭha bahurūpa virūpa viśvarūpa akṣaya akṣara satyākṣara haṃsākṣara havyabhuja khaṇḍaparaśo śukra muñjakeśa haṃsa mahadakṣara hṛṣīkeśa sūkṣma paramasūkṣma turāṣāṭ viśvamūrte surāgraja nīla nistama viraja tamorajaḥsattvadhāma sarvalokapratiṣṭha śipiviṣṭa sutapaḥ tapogra agra agraja dharmanābha gabhastinābha dharmaneme satyadhāma satyākṣara gabhastineme vipāpman candraratha tvam eva samudravāsī aja ekapāt sahasraśīrṣa sahasrasaṃmita mahāśīrṣa sahasradṛk sahasrapāt adhomukha mahāmukha mahāpuruṣa puruṣottama sahasrabāho sahasramūrte sahasrāsya sahasrākṣa sahasrabhuja sahasrabhuva sahasraśas tvām āhur vedāḥ *||</p>
<p>||* viśvadeva viśvasaṃbhava sarveṣām eva devānāṃ saubhaga ādau gatiḥ viśvaṃ tvam āpyāyanaḥ viśvaṃ tvām āhuḥ puṣpahāsa paramavaradas tvam eva tvam eva vauṣaṭ *||</p>
<p>||* oṃkāra vaṣaṭkāraṃ tvām ekam āhur agryaṃ makhabhāgaprāśinam *||</p>
<p>||* śatadhāra sahasradhāra bhūrda bhuvarda svarda bhūrbhuvaḥsvarda tvam eva bhūtaṃ bhuvanaṃ tvaṃ svadhā tvam eva brahmaśaya brahmamaya brahmādis tvam eva *||</p>
<p>||* dyaur asi pṛthivy asi pūṣāsi mātariśvāsi dharmo 'si maghavāsi hotā potā netā hantā mantā homyahotā parātparas tvaṃ homyahotā tvam eva *||</p>
<p>||* āpo 'si viśvavāk dhātrā parameṇa dhāmnā tvam eva digbhyaḥ sruk srugbhāṇḍa ijyo 'si īḍyo 'si tvaṣṭā tvam eva samiddhaḥ tvam eva gatir gatimatām asi mokṣo 'si yogo 'si guhyo 'si siddho 'si dhanyo 'si dhātāsi paramo 'si yajño 'si somo 'si yūpo 'si dakṣiṇāsi dīkṣāsi viśvam asi *||</p>
<p>||* sthaviṣṭha sthavira viśvaturāṣāṭ hiraṇyagarbha hiraṇyanābha hiraṇyanārāyaṇa nārāyaṇāntara nṛṇām ayana ādityavarṇa ādityatejaḥ mahāpuruṣa surottama ādideva padmanābha padmeśaya padmākṣa padmagarbha hiraṇyāgrakeśa śukla viśvadeva viśvatomukha viśvākṣa viśvasaṃbhava viśvabhuk tvam eva *||</p>
<p>||* bhūrivikrama cakrakrama tribhuvanasuvikrama svavikrama svarvikrama babhruḥ suvibhuḥ prabhākaraḥ śaṃbhuḥ svayaṃbhūś ca bhūtādiḥ bhūtātman mahābhūta viśvabhuk tvam eva viśvagoptāsi viśvaṃbhara pavitram asi havirviśārada haviḥkarmā amṛtendhana surāsuraguro mahādideva nṛdeva ūrdhvakarman pūtātman amṛteśa divaspṛk viśvasthapate ghṛtācy asi anantakarman druhiṇavaṃśa svavaṃśa viśvapās tvaṃ tvam eva viśvaṃ bibharṣi varārthino nas trāyasveti *||</p>
<note>Colophon</note>

<milestone unit="speaker" n="vaiśaṃpāyana uvāca"/>
<l xml:id="HV_App.I,42B.2611"><seg type="pāda" n="a">nārāyaṇas tu bhagavāñ</seg> <seg type="pāda" n="b">śrutvemaṃ paramaṃ stavam</seg> /</l>

<l xml:id="HV_App.I,42B.2612"><seg type="pāda" n="a">brahmajñena dvijendreṇa</seg> <seg type="pāda" n="b">kaśyapena samīritam</seg> //</l>

<l xml:id="HV_App.I,42B.2613"><seg type="pāda" n="a">snigdhagambhīranirghoṣaṃ</seg> <seg type="pāda" n="b">jīmūtasvananisvanam</seg> /</l>

<l xml:id="HV_App.I,42B.2614"><seg type="pāda" n="a">manasā prītiyuktena</seg> <seg type="pāda" n="b">vibudhānāṃ mahātmanām</seg> //</l>

<l xml:id="HV_App.I,42B.2615"><seg type="pāda" n="a">uvāca vacanaṃ samyag</seg> <seg type="pāda" n="b">hṛṣṭapuṣṭapadākṣaram</seg> /</l>

<l xml:id="HV_App.I,42B.2616"><seg type="pāda" n="a">ākāśāc chuśruvur devā</seg> <seg type="pāda" n="b">darśanaṃ nopalabhyate</seg> /</l>

<l xml:id="HV_App.I,42B.2617"><seg type="pāda" n="a">śrīmān prītamanā devaḥ</seg> <seg type="pāda" n="b">provāca prabur īśvaraḥ</seg> //</l>

<l xml:id="HV_App.I,42B.2618"><seg type="pāda" n="a">prīto 'smi vaḥ suraśreṣṭhāḥ</seg> <seg type="pāda" n="b">sarve matto viniścayan</seg> /</l>

<l xml:id="HV_App.I,42B.2619"><seg type="pāda" n="a">varaṃ vṛṇuta bhadraṃ vo</seg> <seg type="pāda" n="b">varado 'smi surottamāḥ</seg> //</l>


<milestone unit="speaker" n="kaśyapa uvāca"/>
<l xml:id="HV_App.I,42B.2620"><seg type="pāda" n="a">yadaiva bhagavān prītaḥ</seg> <seg type="pāda" n="b">sarveṣām amarottama</seg> /</l>

<l xml:id="HV_App.I,42B.2621"><seg type="pāda" n="a">tadaiva kṛtakṛtyāḥ sma</seg> <seg type="pāda" n="b">tvaṃ hi naḥ paramā gatiḥ</seg> //</l>

<l xml:id="HV_App.I,42B.2622"><seg type="pāda" n="a">yadi prasanno bhagavān</seg> <seg type="pāda" n="b">dātavyo vā paro yadi</seg> /</l>

<l xml:id="HV_App.I,42B.2623"><seg type="pāda" n="a">vāsavasyānujo bhrātā</seg> <seg type="pāda" n="b">jñātīnāṃ nandivardhanaḥ</seg> /</l>

<l xml:id="HV_App.I,42B.2624"><seg type="pāda" n="a">adityāṃ vai mama śrīmān</seg> <seg type="pāda" n="b">bhagavān astu vai sutaḥ</seg> //</l>


<milestone unit="speaker" n="iśaṃpāyana uvāca"/>
<l xml:id="HV_App.I,42B.2625"><seg type="pāda" n="a">aditir devamātā ca</seg> <seg type="pāda" n="b">etam evārtham uttamam</seg> /</l>

<l xml:id="HV_App.I,42B.2626"><seg type="pāda" n="a">putrārthe varadaṃ prāha</seg> <seg type="pāda" n="b">bhagavantaṃ varārthinī</seg> //</l>

<l xml:id="HV_App.I,42B.2627"><seg type="pāda" n="a">yācate putrakāmā vai</seg> <seg type="pāda" n="b">bhavān putro bhavatv iti</seg> /</l>

<l xml:id="HV_App.I,42B.2628"><seg type="pāda" n="a">niḥśreyasārthaṃ sarveṣāṃ</seg> <seg type="pāda" n="b">devānāṃ hi mahātmanām</seg> /</l>

<l xml:id="HV_App.I,42B.2629"><seg type="pāda" n="a">bhrātā bhartā ca dhātā ca</seg> <seg type="pāda" n="b">śaraṇaṃ ca bhavasva naḥ</seg> //</l>

<l xml:id="HV_App.I,42B.2630"><seg type="pāda" n="a">adityāḥ putratāṃ yāte</seg> <seg type="pāda" n="b">tvayi devāḥ savāsavāḥ</seg> /</l>

<l xml:id="HV_App.I,42B.2631"><seg type="pāda" n="a">devaśabdaṃ vahiṣyanti</seg> <seg type="pāda" n="b">kaśyapasyātmajo bhava</seg> //</l>


<milestone unit="speaker" n="vaiśaṃpāyana uvāca"/>
<l xml:id="HV_App.I,42B.2632"><seg type="pāda" n="a">tatas tān abravīd viṣṇur</seg> <seg type="pāda" n="b">devān kaśyapam eva ca</seg> /</l>

<note>k: Ñ2 V1.3 B Ds D3.6 G3.4 ins. :k</note>
<l xml:id="**HV_App.I,42B.2632**175:1"><seg type="pāda" n="a">evaṃ bhavatu bhadraṃ vo</seg> <seg type="pāda" n="b">yatheṣṭaṃ kāmam āpnuta</seg> /</l>

<l xml:id="HV_App.I,42B.2633"><seg type="pāda" n="a">sarveṣām eva yuṣmākaṃ</seg> <seg type="pāda" n="b">ye bhaviṣyanti śatravaḥ</seg> /</l>

<l xml:id="HV_App.I,42B.2634"><seg type="pāda" n="a">muhūrtam api te sarve</seg> <seg type="pāda" n="b">na sthāsyanti mamāgrataḥ</seg> //</l>

<note>k: T1.2 G1.3-5 M2.4 ins. :k</note>
<l xml:id="**HV_App.I,42B.2634**176:1"><seg type="pāda" n="a">parair mama sukhaṃ cāpi</seg> <seg type="pāda" n="b">tat kariṣyāmi cādarāt</seg> //</l>

<l xml:id="**HV_App.I,42B.2634**176:2"><seg type="pāda" n="a">parituṣṭo 'smi vo devā</seg> <seg type="pāda" n="b">mamaivaṃ niyamena ca</seg> /</l>

<l xml:id="**HV_App.I,42B.2634**176:3"><seg type="pāda" n="a">pitāmahavarān mattān</seg> <seg type="pāda" n="b">maheśvaravarais tathā</seg> /</l>

<l xml:id="**HV_App.I,42B.2634**176:4"><seg type="pāda" n="a">haniṣyāmi ca durvṛttān</seg> <seg type="pāda" n="b">dānavān amaradviṣaḥ</seg> /</l>

<l xml:id="HV_App.I,42B.2635"><seg type="pāda" n="a">hatvāsuragaṇān sarvān</seg> <seg type="pāda" n="b">ye cānye devaśatravaḥ</seg> /</l>

<l xml:id="HV_App.I,42B.2636"><seg type="pāda" n="a">kariṣye devatāḥ sarvā</seg> <seg type="pāda" n="b">yajñabhāgāgrabhojinaḥ</seg> /</l>

<l xml:id="HV_App.I,42B.2637"><seg type="pāda" n="a">havyādāṃś ca surān sarvān</seg> <seg type="pāda" n="b">kavyādāṃś ca pitṝn api</seg> //</l>

<l xml:id="HV_App.I,42B.2638"><seg type="pāda" n="a">kariṣye vibudhaśreṣṭhāḥ</seg> <seg type="pāda" n="b">pārameṣṭhyena karmaṇā</seg> /</l>

<l xml:id="HV_App.I,42B.2639"><seg type="pāda" n="a">yathāgatena mārgeṇa</seg> <seg type="pāda" n="b">nivartadhvaṃ surottamāḥ</seg> //</l>

<l xml:id="HV_App.I,42B.2640"><seg type="pāda" n="a">devamātus tathādityāḥ</seg> <seg type="pāda" n="b">kaśyapasyāmitātmanaḥ</seg> /</l>

<l xml:id="HV_App.I,42B.2641"><seg type="pāda" n="a">yathāmanīṣitaṃ kartā</seg> <seg type="pāda" n="b">gacchadhvaṃ tvaṃ svam ālayam</seg> //</l>

<l xml:id="HV_App.I,42B.2642"><seg type="pāda" n="a">evam ukte tu vacane</seg> <seg type="pāda" n="b">viṣṇunā prabhaviṣṇunā</seg> /</l>

<l xml:id="HV_App.I,42B.2643"><seg type="pāda" n="a">devāḥ prahṛṣṭamanasaḥ</seg> <seg type="pāda" n="b">pūjayanti sma sarvaśaḥ</seg> /</l>

<l xml:id="HV_App.I,42B.2644"><seg type="pāda" n="a">viśve devā mahātmānaḥ</seg> <seg type="pāda" n="b">kaśyapo 'ditir eva ca</seg> //</l>

<note>k: K1 Ñ2 V1.3 B Ds D3.4.5 ins. :k</note>
<l xml:id="**HV_App.I,42B.2644**177:1"><seg type="pāda" n="a">sādhyā marudgaṇāś caiva</seg> <seg type="pāda" n="b">śakraś caiva mahābalaḥ</seg> /</l>

<l xml:id="HV_App.I,42B.2645"><seg type="pāda" n="a">namaskṛtya sureśāya</seg> <seg type="pāda" n="b">tasmai devāya raṃhase</seg> /</l>

<l xml:id="HV_App.I,42B.2646"><seg type="pāda" n="a">prayātāḥ prāgdiśaṃ divyaṃ</seg> <seg type="pāda" n="b">vipulaṃ kaśyapāśramam</seg> //</l>

<l xml:id="HV_App.I,42B.2647"><seg type="pāda" n="a">gatvā tam āśramaṃ tatra</seg> <seg type="pāda" n="b">brahmarṣigaṇasevitam</seg> /</l>

<l xml:id="HV_App.I,42B.2648"><seg type="pāda" n="a">ceruḥ svādhyāyaniratā</seg> <seg type="pāda" n="b">adityā garbham īpsavaḥ</seg> //</l>

<l xml:id="HV_App.I,42B.2649"><seg type="pāda" n="a">aditir devamātā ca</seg> <seg type="pāda" n="b">garbhaṃ dadhre 'titejasam</seg> /</l>

<l xml:id="HV_App.I,42B.2650"><seg type="pāda" n="a">bhūtātmānaṃ mahātmānaṃ</seg> <seg type="pāda" n="b">divyaṃ varṣasahasrikam</seg> //</l>

<note>k: T1.2 G1.3-5 M2.4 G(ed.) ins. :k</note>
<l xml:id="**HV_App.I,42B.2650**178:1">kukṣiṃ praviṣṭe jagatāṃ nivāse @</l>
<l xml:id="**HV_App.I,42B.2650**178:2">surendramātuḥ suralokavandye |</l>
<l xml:id="**HV_App.I,42B.2650**178:3">kṣubdhāś ca daityāḥ sakalā mahābalāḥ @</l>
<l xml:id="**HV_App.I,42B.2650**178:4">kṣobhaṃ samāyānti jagadgurau harau ||</l>
<l xml:id="**HV_App.I,42B.2650**178:5"><seg type="pāda" n="a">garbhasrāvaṃ samāyānti</seg> <seg type="pāda" n="b">daityadānavayoṣitaḥ</seg> /</l>

<l xml:id="**HV_App.I,42B.2650**178:6"><seg type="pāda" n="a">akasmāt kṣobham āyānti</seg> <seg type="pāda" n="b">daityānāṃ balaśālinām</seg> /</l>

<l xml:id="**HV_App.I,42B.2650**178:7"><seg type="pāda" n="a">manāṃsi bhūtabhavyeśe</seg> <seg type="pāda" n="b">vardhamāne jagadgurau</seg> /</l>

<l xml:id="HV_App.I,42B.2651"><seg type="pāda" n="a">pūrṇe varṣasahasre tu</seg> <seg type="pāda" n="b">prasūtā garbham uttamam</seg> /</l>

<l xml:id="HV_App.I,42B.2652"><seg type="pāda" n="a">surāṇāṃ śaraṇaṃ devam</seg> <seg type="pāda" n="b">asurāṇāṃ vināśanam</seg> //</l>

<l xml:id="HV_App.I,42B.2653"><seg type="pāda" n="a">garbhasthena tu devena</seg> <seg type="pāda" n="b">paritrātāḥ surās tadā</seg> /</l>

<l xml:id="HV_App.I,42B.2654"><seg type="pāda" n="a">ādadānena tejāṃsi</seg> <seg type="pāda" n="b">trailokyasya mahātmanā</seg> //</l>

<l xml:id="HV_App.I,42B.2655"><seg type="pāda" n="a">tasmiñ jāte tu deveśe</seg> <seg type="pāda" n="b">trailokyasya sukhāvahe</seg> /</l>

<l xml:id="HV_App.I,42B.2656"><seg type="pāda" n="a">bhayade daityasaṃghānāṃ</seg> <seg type="pāda" n="b">surāṇāṃ nandivardhane</seg> //</l>

<note>k: D6 T1.3 G1.3-5 M2.4 G(ed.) ins. :k</note>
<l xml:id="**HV_App.I,42B.2656**179:1"><seg type="pāda" n="a">viśokā hṛṣṭamanasaḥ</seg> <seg type="pāda" n="b">sarve devāḥ savāsavāḥ</seg> /</l>

<note>Colophon</note>

<milestone unit="speaker" n="vaiśaṃpāyana uvāca"/>
<l xml:id="HV_App.I,42B.2657"><seg type="pāda" n="a">prajānāṃ patayaḥ sapta</seg> <seg type="pāda" n="b">sapta caiva maharṣayaḥ</seg> /</l>

<l xml:id="HV_App.I,42B.2658"><seg type="pāda" n="a">tasya devasya jātasya</seg> <seg type="pāda" n="b">namaskāraṃ pracakrire</seg> //</l>

<l xml:id="HV_App.I,42B.2659">bharadvājaḥ kaśyapo gautamaś ca @</l>
<l xml:id="HV_App.I,42B.2660">viśvāmitro jamadagnir vasiṣṭhaḥ |</l>
<l xml:id="HV_App.I,42B.2661">yaś codito bhāskaro vipranaṣṭe @</l>
<l xml:id="HV_App.I,42B.2662">so 'py atrātrir bhagavān ājagāma ||</l>
<l xml:id="HV_App.I,42B.2663"><seg type="pāda" n="a">marīcir aṅgirāś caiva</seg> <seg type="pāda" n="b">pulastyaḥ pulahaḥ kratuḥ</seg> /</l>

<l xml:id="HV_App.I,42B.2664"><seg type="pāda" n="a">dakṣaḥ prajāpatiś caiva</seg> <seg type="pāda" n="b">namaskāraṃ pracakrire</seg> //</l>

<l xml:id="HV_App.I,42B.2665"><seg type="pāda" n="a">aurvo vasiṣṭhaputraś ca</seg> <seg type="pāda" n="b">stambaḥ kaśyapa eva ca</seg> /</l>

<l xml:id="HV_App.I,42B.2666"><seg type="pāda" n="a">kapīvān akapīvāṃś ca</seg> <seg type="pāda" n="b">datto niścyavanas tathā</seg> //</l>

<l xml:id="HV_App.I,42B.2667"><seg type="pāda" n="a">vasiṣṭhaputrāḥ saptāsan</seg> <seg type="pāda" n="b">vāsiṣṭhā iti viśrutāḥ</seg> /</l>

<l xml:id="HV_App.I,42B.2668"><seg type="pāda" n="a">hiraṇyagarbhasya sutāḥ</seg> <seg type="pāda" n="b">aurvāj jātāḥ sutejasaḥ</seg> //</l>

<l xml:id="HV_App.I,42B.2669"><seg type="pāda" n="a">gārgyaḥ pṛthus tathaivāgryo</seg> <seg type="pāda" n="b">yāmyo vāmana eva ca</seg> /</l>

<l xml:id="HV_App.I,42B.2670"><seg type="pāda" n="a">devabāhur yadudhraś ca</seg> <seg type="pāda" n="b">parjanyaś caiva somajaḥ</seg> //</l>

<l xml:id="HV_App.I,42B.2671"><seg type="pāda" n="a">hiraṇyaromā vedaśirāḥ</seg> <seg type="pāda" n="b">satyanetras tathaiva ca</seg> /</l>

<l xml:id="HV_App.I,42B.2672"><seg type="pāda" n="a">viśvo 'tiviśvaś cyavanaḥ</seg> <seg type="pāda" n="b">sudhāmā virajās tathā</seg> /</l>

<l xml:id="HV_App.I,42B.2673"><seg type="pāda" n="a">atināmā sahiṣṇuś ca</seg> <seg type="pāda" n="b">namaskāram akurvata</seg> //</l>

<l xml:id="HV_App.I,42B.2674"><seg type="pāda" n="a">vidyotamānā vapuṣā</seg> <seg type="pāda" n="b">sarvābharaṇabhūśitāḥ</seg> /</l>

<l xml:id="HV_App.I,42B.2675"><seg type="pāda" n="a">upanṛtyanti deveśaṃ</seg> <seg type="pāda" n="b">viṣṇum apsarasāṃ varāḥ</seg> //</l>

<l xml:id="HV_App.I,42B.2676"><seg type="pāda" n="a">tato gandharvatūryeṣu</seg> <seg type="pāda" n="b">praṇadatsu vihāyasi</seg> /</l>

<l xml:id="HV_App.I,42B.2677"><seg type="pāda" n="a">bahubhiḥ saha gandharvaiḥ</seg> <seg type="pāda" n="b">prāgāyata ca tumburuḥ</seg> //</l>

<l xml:id="HV_App.I,42B.2678"><seg type="pāda" n="a">mahāśrutiś citraśirā</seg> <seg type="pāda" n="b">ūrṇāyur anaghas tathā</seg> /</l>

<l xml:id="HV_App.I,42B.2679"><seg type="pāda" n="a">gomāyuḥ sūryavarcāś ca</seg> <seg type="pāda" n="b">somavarcāś ca saptamaḥ</seg> //</l>

<l xml:id="HV_App.I,42B.2680"><seg type="pāda" n="a">yugapas tṛṇapaḥ kārṣṇir</seg> <seg type="pāda" n="b">nandiś citrarathas tathā</seg> /</l>

<l xml:id="HV_App.I,42B.2681"><seg type="pāda" n="a">trayodaśaḥ śāliśirāḥ</seg> <seg type="pāda" n="b">parjanyaś ca caturdaśa</seg> //</l>

<l xml:id="HV_App.I,42B.2682"><seg type="pāda" n="a">kaliḥ pañcadaśaś cātra</seg> <seg type="pāda" n="b">nāradaś caiva ṣoḍaśaḥ</seg> /</l>

<l xml:id="HV_App.I,42B.2683"><seg type="pāda" n="a">ṣaṭpañcāśad ime proktās</seg> <seg type="pāda" n="b">tatraiva tu mahīpate</seg> //</l>

<l xml:id="HV_App.I,42B.2684"><seg type="pāda" n="a">hāhā hūhūś ca gandharvau</seg> <seg type="pāda" n="b">haṃsaś caiva mahādyutiḥ</seg> /</l>

<note>k: D6 M2.4 ins. :k</note>
<l xml:id="**HV_App.I,42B.2684**180:1"><seg type="pāda" n="a">parvataś ca mahāvāgmī</seg> <seg type="pāda" n="b">tantrīlayaviśāradaḥ</seg> /</l>

<l xml:id="HV_App.I,42B.2685"><seg type="pāda" n="a">sarve te devagandharvā</seg> <seg type="pāda" n="b">upagāyanti keśavam</seg> //</l>

<l xml:id="HV_App.I,42B.2686"><seg type="pāda" n="a">tathaivāpsaraso hṛṣṭāḥ</seg> <seg type="pāda" n="b">sarvālaṃkārabhūṣitāḥ</seg> /</l>

<l xml:id="HV_App.I,42B.2687"><seg type="pāda" n="a">vapuṣmantyaḥ sujaghanāḥ</seg> <seg type="pāda" n="b">sarvāṅgaśubhadarśanāḥ</seg> //</l>

<l xml:id="HV_App.I,42B.2688"><seg type="pāda" n="a">nanṛtuś ca mahābhāgā</seg> <seg type="pāda" n="b">jaguś cāyatalocanāḥ</seg> /</l>

<l xml:id="HV_App.I,42B.2689"><seg type="pāda" n="a">sumadhyāś cārumadhyāś ca</seg> <seg type="pāda" n="b">priyamukhyo varānanāḥ</seg> //</l>

<l xml:id="HV_App.I,42B.2690"><seg type="pāda" n="a">anūkā ca tathā jāmī</seg> <seg type="pāda" n="b">miśrakeśī alaṃbusā</seg> /</l>

<l xml:id="HV_App.I,42B.2691"><seg type="pāda" n="a">marīciḥ śucikā caiva</seg> <seg type="pāda" n="b">vidyutparṇā tilottamā</seg> /</l>

<l xml:id="HV_App.I,42B.2692"><seg type="pāda" n="a">adrikā lakṣmaṇā caiva</seg> <seg type="pāda" n="b">rambhā tadvanmanoramā</seg> //</l>

<l xml:id="HV_App.I,42B.2693"><seg type="pāda" n="a">asitā ca subāhuś ca</seg> <seg type="pāda" n="b">supriyā subhagā tathā</seg> /</l>

<l xml:id="HV_App.I,42B.2694"><seg type="pāda" n="a">urvaśī citralekhā ca</seg> <seg type="pāda" n="b">sugrīvā ca sulocanā</seg> //</l>

<note>k: G3 ins. :k</note>
<l xml:id="**HV_App.I,42B.2694**181:1"><seg type="pāda" n="a">raktāṅgā sugarā caiva</seg> <seg type="pāda" n="b">surathā pramādinī</seg> /</l>

<l xml:id="**HV_App.I,42B.2694**181:2"><seg type="pāda" n="a">nandā sarasvatī caiva</seg> <seg type="pāda" n="b">tathānyās tatra saṃpadāḥ</seg> /</l>

<l xml:id="HV_App.I,42B.2695"><seg type="pāda" n="a">puṇḍarīkā sugandhā ca</seg> <seg type="pāda" n="b">surathā ca pramāthinī</seg> /</l>

<l xml:id="HV_App.I,42B.2696"><seg type="pāda" n="a">nandā sārasvatī caiva</seg> <seg type="pāda" n="b">tathānyās tatra saṃghaśaḥ</seg> //</l>

<l xml:id="HV_App.I,42B.2697"><seg type="pāda" n="a">menakā sahajanyā ca</seg> <seg type="pāda" n="b">parṇikā puñjikasthalā</seg> /</l>

<l xml:id="HV_App.I,42B.2698"><seg type="pāda" n="a">etāś cāpsaraso 'nyāś ca</seg> <seg type="pāda" n="b">pranṛtyanti sahasraśaḥ</seg> //</l>

<l xml:id="HV_App.I,42B.2699"><seg type="pāda" n="a">dhātāryamā ca mitraś ca</seg> <seg type="pāda" n="b">varuṇo 'ṃśo bhagas tathā</seg> /</l>

<l xml:id="HV_App.I,42B.2700"><seg type="pāda" n="a">indro vivasvān pūṣā ca</seg> <seg type="pāda" n="b">tvaṣṭā ca savitā tathā</seg> /</l>

<l xml:id="HV_App.I,42B.2701"><seg type="pāda" n="a">kathito viṣṇur ity evaṃ</seg> <seg type="pāda" n="b">kāśyapeyo gaṇas tathā</seg> //</l>

<l xml:id="HV_App.I,42B.2702"><seg type="pāda" n="a">ity ete dvādaśādityā</seg> <seg type="pāda" n="b">jvalantaḥ sūryavarcasaḥ</seg> /</l>

<l xml:id="HV_App.I,42B.2703"><seg type="pāda" n="a">cakrus tasya sureśasya</seg> <seg type="pāda" n="b">namaskāraṃ mahātmanaḥ</seg> //</l>

<l xml:id="HV_App.I,42B.2704"><seg type="pāda" n="a">mṛgavyādhaś ca sarpaś ca</seg> <seg type="pāda" n="b">nirṛtiś ca mahāyaśāḥ</seg> /</l>

<l xml:id="HV_App.I,42B.2705"><seg type="pāda" n="a">ajaikapād ahirbudhnyaḥ</seg> <seg type="pāda" n="b">pinākī cāparājitaḥ</seg> //</l>

<l xml:id="HV_App.I,42B.2706"><seg type="pāda" n="a">dahano 'atheśvaraś caiva</seg> <seg type="pāda" n="b">kapālī ca viśāṃ pate</seg> /</l>

<l xml:id="HV_App.I,42B.2707"><seg type="pāda" n="a">sthāṇur bhagaś ca bhagavān</seg> <seg type="pāda" n="b">rudras tatrāvatasthire</seg> //</l>

<note>k: For line 2707, T1 G3.5 subst. :k</note>
<l xml:id="**HV_App.I,42B.2707**182:1"><seg type="pāda" n="a">stāṇuś ca bhagavān rudras</seg> <seg type="pāda" n="b">tathā ekādaśāpare</seg> /</l>

<l xml:id="HV_App.I,42B.2708"><seg type="pāda" n="a">aśvinau vasavaś cāṣṭau</seg> <seg type="pāda" n="b">marutaś ca mahābalāḥ</seg> /</l>

<l xml:id="HV_App.I,42B.2709"><seg type="pāda" n="a">viśvedevāś ca sādhyāś ca</seg> <seg type="pāda" n="b">tasya prāñjalayaḥ sthitāḥ</seg> /</l>

<l xml:id="HV_App.I,42B.2710"><seg type="pāda" n="a">śeṣānujā mahābhāgā</seg> <seg type="pāda" n="b">vāsukipramukhās tathā</seg> /</l>

<l xml:id="HV_App.I,42B.2711"><seg type="pāda" n="a">kacchapaś cāpahantā ca</seg> <seg type="pāda" n="b">takṣakaś ca mahābalaḥ</seg> //</l>

<note>k: T1.2 G1.3.5 M2.4 ins. :k</note>
<l xml:id="**HV_App.I,42B.2711**183:1"><seg type="pāda" n="a">viṣolbaṇā mahāvīryā</seg> <seg type="pāda" n="b">balavanto yaśasvinaḥ</seg> /</l>

<l xml:id="HV_App.I,42B.2712"><seg type="pāda" n="a">adhṛṣyās tejasā yuktā</seg> <seg type="pāda" n="b">mahākrodhā mahābalāḥ</seg> /</l>

<l xml:id="HV_App.I,42B.2713"><seg type="pāda" n="a">ete nāgā mahātmānas</seg> <seg type="pāda" n="b">tasmai prāñjalayaḥ sthitāḥ</seg> //</l>

<note>k: B1 Cal. ed. ins. :k</note>
<l xml:id="**HV_App.I,42B.2713**184:1"><seg type="pāda" n="a">ete cānye ca bahavo</seg> <seg type="pāda" n="b">nāgās tasya mahātmanaḥ</seg> /</l>

<l xml:id="**HV_App.I,42B.2713**184:2"><seg type="pāda" n="a">tasthuḥ prāñjalayaḥ sarve</seg> <seg type="pāda" n="b">namaskāraṃ pracakrire</seg> /</l>

<l xml:id="HV_App.I,42B.2714"><seg type="pāda" n="a">tārkṣyaś cāriṣṭanemiś ca</seg> <seg type="pāda" n="b">garuḍaś ca mahābalaḥ</seg> /</l>

<l xml:id="HV_App.I,42B.2715"><seg type="pāda" n="a">aruṇaś cāruṇiś caiva</seg> <seg type="pāda" n="b">vainateyā hy upasthitāḥ</seg> //</l>

<note>k: K1 D4 ins. :k</note>
<l xml:id="**HV_App.I,42B.2715**185:1"><seg type="pāda" n="a">sarve prāñjalayas tasthur</seg> <seg type="pāda" n="b">namaskāraṃ pracakrire</seg> /</l>

<l xml:id="**HV_App.I,42B.2715**185:2"><seg type="pāda" n="a">svargasthā devatāś caiva</seg> <seg type="pāda" n="b">śacīpatipurogamāḥ</seg> //</l>

<l xml:id="**HV_App.I,42B.2715**185:3"><seg type="pāda" n="a">ṛṣayaḥ pitaraś caiva</seg> <seg type="pāda" n="b">somapāś cāmbupāś ca ye</seg> //</l>

<l xml:id="**HV_App.I,42B.2715**185:4"><seg type="pāda" n="a">trailokyam adahat kṛtsnaṃ</seg> <seg type="pāda" n="b">sādhyā ye ca tapodhanāḥ</seg> /</l>

<l xml:id="**HV_App.I,42B.2715**185:5"><seg type="pāda" n="a">cakrus tasya namaskāraṃ</seg> <seg type="pāda" n="b">sureśasya mahātmanaḥ</seg> /</l>

<l xml:id="HV_App.I,42B.2716"><seg type="pāda" n="a">pitāmahaś ca bhagavān</seg> <seg type="pāda" n="b">svayam āgamya lokakṛt</seg> /</l>

<note>k: D6 G1.4 ins. :k</note>
<l xml:id="**HV_App.I,42B.2716**186:1"><seg type="pāda" n="a">cakāra vidhivat prītyā</seg> <seg type="pāda" n="b">jātakarmādikāḥ kriyāḥ</seg> /</l>

<l xml:id="HV_App.I,42B.2717"><seg type="pāda" n="a">prāha devaguruḥ śrīmān</seg> <seg type="pāda" n="b">saha sarvair mahātmabhiḥ</seg> //</l>

<l xml:id="HV_App.I,42B.2718"><seg type="pāda" n="a">yasmāt prasūyate lokaḥ</seg> <seg type="pāda" n="b">prabhaviṣṇuḥ sanātanaḥ</seg> /</l>

<l xml:id="HV_App.I,42B.2719"><seg type="pāda" n="a">tasmāl lokeśvaraḥ śrīmān</seg> <seg type="pāda" n="b">viṣṇur eva bhavatv ayam</seg> //</l>

<l xml:id="HV_App.I,42B.2720"><seg type="pāda" n="a">evam uktvā tu bhagavān</seg> <seg type="pāda" n="b">sārdhaṃ devarṣibhiḥ prabhuḥ</seg> /</l>

<l xml:id="HV_App.I,42B.2721"><seg type="pāda" n="a">namas kṛtvā sureśāya</seg> <seg type="pāda" n="b">jagāma tridivaṃ punaḥ</seg> //</l>

<l xml:id="HV_App.I,42B.2722"><seg type="pāda" n="a">sa tu jātaḥ sureśānaḥ</seg> <seg type="pāda" n="b">kaśyapasyātmajaḥ prabhuḥ</seg> /</l>

<l xml:id="HV_App.I,42B.2723"><seg type="pāda" n="a">navadurdinameghābho</seg> <seg type="pāda" n="b">raktākṣo vāmanākṛtiḥ</seg> //</l>

<l xml:id="HV_App.I,42B.2724"><seg type="pāda" n="a">śrīvatsenorasi śrīmāṃl</seg> <seg type="pāda" n="b">lomajātena rājatā</seg> /</l>

<l xml:id="HV_App.I,42B.2725"><seg type="pāda" n="a">utphullalocanāḥ sarvāḥ</seg> <seg type="pāda" n="b">paśyanty apsarasas tadā</seg> //</l>

<l xml:id="HV_App.I,42B.2726"><seg type="pāda" n="a">divi sūryasahasrasya</seg> <seg type="pāda" n="b">bhaved yugapatthitā</seg> /</l>

<l xml:id="HV_App.I,42B.2727"><seg type="pāda" n="a">yadi bhāḥ sadṛśī sā syād</seg> <seg type="pāda" n="b">bhāsas tasya mahātmanaḥ</seg> //</l>

<l xml:id="HV_App.I,42B.2728"><seg type="pāda" n="a">surarṣipratimaḥ śrīmān</seg> <seg type="pāda" n="b">bhūr bhuvo bhūtabhāvanaḥ</seg> /</l>

<l xml:id="HV_App.I,42B.2729"><seg type="pāda" n="a">śucilomā mahāskandhaḥ</seg> <seg type="pāda" n="b">sarvatejomayaḥ prabhuḥ</seg> //</l>

<l xml:id="HV_App.I,42B.2730"><seg type="pāda" n="a">yo gatiḥ puṇyakīrtīnām</seg> <seg type="pāda" n="b">agatiḥ pāpakarmiṇām</seg> /</l>

<l xml:id="HV_App.I,42B.2731"><seg type="pāda" n="a">yogasiddhaṃ mahātmānaṃ</seg> <seg type="pāda" n="b">yaṃ vidur yogam uttamam</seg> //</l>

<l xml:id="HV_App.I,42B.2732"><seg type="pāda" n="a">yasyāṣṭaguṇam aiśvaryaṃ</seg> <seg type="pāda" n="b">yam āhur devasattamam</seg> /</l>

<l xml:id="HV_App.I,42B.2733"><seg type="pāda" n="a">yaṃ prāpya śāśvataṃ viprā</seg> <seg type="pāda" n="b">niyatā mokṣakāṅkṣiṇaḥ</seg> /</l>

<note>k: T1.2 G1.5 M2.4 ins. :k</note>
<l xml:id="**HV_App.I,42B.2733**187:1"><seg type="pāda" n="a">praviśanti mahātmānaṃ</seg> <seg type="pāda" n="b">yogasiddhaṃ sanātanam</seg> //</l>

<l xml:id="**HV_App.I,42B.2733**187:2"><seg type="pāda" n="a">yaṃ prāhuḥ śāśvataṃ divyaṃ</seg> <seg type="pāda" n="b">gīyatāṃ mokṣakāñkṣiṇaḥ</seg> /</l>

<l xml:id="HV_App.I,42B.2734"><seg type="pāda" n="a">janmato maraṇāc caiva</seg> <seg type="pāda" n="b">mucyante bhavabhīravaḥ</seg> //</l>

<l xml:id="HV_App.I,42B.2735"><seg type="pāda" n="a">yad etat tapa ity āhuḥ</seg> <seg type="pāda" n="b">sarvāśrayanivāsinaḥ</seg> /</l>

<l xml:id="HV_App.I,42B.2736"><seg type="pāda" n="a">sevante yaṃ yatāhārā</seg> <seg type="pāda" n="b">duścaraṃ vratam āsthitāḥ</seg> //</l>

<l xml:id="HV_App.I,42B.2737"><seg type="pāda" n="a">yo 'nanta iti nāgeṣu</seg> <seg type="pāda" n="b">sevyate sarvabhogibhiḥ</seg> /</l>

<l xml:id="HV_App.I,42B.2738"><seg type="pāda" n="a">sahasramūrdhā raktākṣaḥ</seg> <seg type="pāda" n="b">śeṣādibhir anuttamaiḥ</seg> //</l>

<l xml:id="HV_App.I,42B.2739"><seg type="pāda" n="a">yo yajña iti viprendrair</seg> <seg type="pāda" n="b">ijyate svargalipsubhiḥ</seg> /</l>

<l xml:id="HV_App.I,42B.2740"><seg type="pāda" n="a">nānāsthānagataḥ śrīmān</seg> <seg type="pāda" n="b">ekaḥ kavir anuttamaḥ</seg> //</l>

<l xml:id="HV_App.I,42B.2741"><seg type="pāda" n="a">yaṃ vedā gānti vettāraṃ</seg> <seg type="pāda" n="b">yajñabhāgapradāyinam</seg> /</l>

<l xml:id="HV_App.I,42B.2742"><seg type="pāda" n="a">vṛṣārciś candrasūryākṣaṃ</seg> <seg type="pāda" n="b">devam ākāśavigraham</seg> //</l>

<l xml:id="HV_App.I,42B.2743"><seg type="pāda" n="a">sa prāha tridaśān sarvān</seg> <seg type="pāda" n="b">vācā vai parayā vibhuḥ</seg> /</l>

<l xml:id="HV_App.I,42B.2744"><seg type="pāda" n="a">jānann api mahātejā</seg> <seg type="pāda" n="b">gato yogena bālatām</seg> //</l>

<l xml:id="HV_App.I,42B.2745"><seg type="pāda" n="a">kiṃ karomi suraśreṣṭhāḥ</seg> <seg type="pāda" n="b">kaṃ varaṃ ca dadāmi vaḥ</seg> /</l>

<l xml:id="HV_App.I,42B.2746"><seg type="pāda" n="a">yat kāṅkṣitaṃ vaḥ sarveṣāṃ</seg> <seg type="pāda" n="b">tad vai brūta mudā yutāḥ</seg> //</l>

<l xml:id="HV_App.I,42B.2747"><seg type="pāda" n="a">tasya tad vacanaṃ śrutvā</seg> <seg type="pāda" n="b">vāmanasya mahātmanaḥ</seg> /</l>

<l xml:id="HV_App.I,42B.2748"><seg type="pāda" n="a">sarve te hṛṣṭamanaso</seg> <seg type="pāda" n="b">devāḥ kaśyapanandanāḥ</seg> /</l>

<l xml:id="HV_App.I,42B.2749"><seg type="pāda" n="a">ūcuḥ prāñjalayo viṣṇuṃ</seg> <seg type="pāda" n="b">surāḥ śakrapurogamāḥ</seg> //</l>

<l xml:id="HV_App.I,42B.2750"><seg type="pāda" n="a">brahmaṇo varadānena</seg> <seg type="pāda" n="b">hṛtaṃ no nikhilaṃ jagat</seg> /</l>

<l xml:id="HV_App.I,42B.2751"><seg type="pāda" n="a">tapasā mahatā caiva</seg> <seg type="pāda" n="b">vikrameṇa damena ca</seg> //</l>

<l xml:id="HV_App.I,42B.2752"><seg type="pāda" n="a">balinā daityamukhyena</seg> <seg type="pāda" n="b">sarvajñena mahātmanā</seg> /</l>

<l xml:id="HV_App.I,42B.2753"><seg type="pāda" n="a">avadhyaḥ kila sarveśāṃ</seg> <seg type="pāda" n="b">so 'smākaṃ devasattama</seg> //</l>

<l xml:id="HV_App.I,42B.2754"><seg type="pāda" n="a">bhavān prabhavate tasya</seg> <seg type="pāda" n="b">nānyaḥ kaścana suvrata</seg> /</l>

<l xml:id="HV_App.I,42B.2755"><seg type="pāda" n="a">tat prapadyāmahe sarvaṃ</seg> <seg type="pāda" n="b">bhavantaṃ śaraṇārthinaḥ</seg> /</l>

<l xml:id="HV_App.I,42B.2756"><seg type="pāda" n="a">śaraṇyaṃ varadaṃ devaṃ</seg> <seg type="pāda" n="b">sarvadevabhayāpaham</seg> //</l>

<l xml:id="HV_App.I,42B.2757"><seg type="pāda" n="a">ṛṣīṇāṃ ca hitārthāya</seg> <seg type="pāda" n="b">lokānāṃ ca sureśvara</seg> //</l>

<l xml:id="HV_App.I,42B.2758"><seg type="pāda" n="a">priyārthaṃ ca tathādityāḥ</seg> <seg type="pāda" n="b">kaśyapasya tathaiva ca</seg> //</l>

<l xml:id="HV_App.I,42B.2759"><seg type="pāda" n="a">kavyaṃ pitṝṇām ucitaṃ</seg> <seg type="pāda" n="b">surāṇāṃ havyam uttamam</seg> /</l>

<note>k: G3.4 M2.4 ins. :k</note>
<l xml:id="**HV_App.I,42B.2759**188:1"><seg type="pāda" n="a">asmākaṃ ca hitārthāya</seg> <seg type="pāda" n="b">trailokyasya ca sattama</seg> /</l>

<l xml:id="HV_App.I,42B.2760"><seg type="pāda" n="a">pravartatāṃ mahābāho</seg> <seg type="pāda" n="b">yathāpūrvaṃ surottama</seg> //</l>

<note>k: D6 T1.2 G1.3-5 M2.4 ins. :k</note>
<l xml:id="**HV_App.I,42B.2760**189:1"><seg type="pāda" n="a">priyahetor adityāś ca</seg> <seg type="pāda" n="b">kāśyapasya tathaiva ca</seg> /</l>

<l xml:id="HV_App.I,42B.2761"><seg type="pāda" n="a">ānṛṇyārthaṃ sureśasya</seg> <seg type="pāda" n="b">vāsavasya mahātmanaḥ</seg> /</l>

<l xml:id="HV_App.I,42B.2762"><seg type="pāda" n="a">pratyānaya mahendrasya</seg> <seg type="pāda" n="b">trailokyam idam avyayam</seg> //</l>

<l xml:id="HV_App.I,42B.2763"><seg type="pāda" n="a">kratunā vājimeghena</seg> <seg type="pāda" n="b">yajate sa hi dānavaḥ</seg> /</l>

<note>k: D6 T1.2 G1.3-5 M2.4 ins. :k</note>
<l xml:id="**HV_App.I,42B.2763**190:1"><seg type="pāda" n="a">sarvartuguṇayuktena</seg> <seg type="pāda" n="b">vidhidṛṣṭhena karmaṇā</seg> //</l>

<l xml:id="**HV_App.I,42B.2763**190:2"><seg type="pāda" n="a">asmin sthāne tu te nātha</seg> <seg type="pāda" n="b">trailokyasya gataiḥ saha</seg> /</l>

<l xml:id="HV_App.I,42B.2764"><seg type="pāda" n="a">yat pratyānayane yuktaṃ</seg> <seg type="pāda" n="b">lokānāṃ tad vicintaya</seg> //</l>

<l xml:id="HV_App.I,42B.2765"><seg type="pāda" n="a">evam uktas tadā devair</seg> <seg type="pāda" n="b">viṣṇur vāmanarūpadhṛk</seg> /</l>

<l xml:id="HV_App.I,42B.2766"><seg type="pāda" n="a">praharṣayann uvācātha</seg> <seg type="pāda" n="b">sarvān devān idaṃ vacaḥ</seg> //</l>

<l xml:id="HV_App.I,42B.2767"><seg type="pāda" n="a">tasya yajñasakāśaṃ māṃ</seg> <seg type="pāda" n="b">maharṣir vedapāragaḥ</seg> /</l>

<l xml:id="HV_App.I,42B.2768"><seg type="pāda" n="a">bṛhaspatir bṛhattejā</seg> <seg type="pāda" n="b">nayatām aṅgiraḥsutaḥ</seg> //</l>

<l xml:id="HV_App.I,42B.2769"><seg type="pāda" n="a">tasyāhaṃ samanuprāpto</seg> <seg type="pāda" n="b">yajñavāṭaṃ surottamāḥ</seg> /</l>

<l xml:id="HV_App.I,42B.2770"><seg type="pāda" n="a">vicariṣye yathāyuktaṃ</seg> <seg type="pāda" n="b">trailokyaharaṇāya vai</seg> //</l>

<l xml:id="HV_App.I,42B.2771"><seg type="pāda" n="a">tato bṛhaspatiḥ śrīmān</seg> <seg type="pāda" n="b">anayad vāmanaṃ prabhum</seg> /</l>

<l xml:id="HV_App.I,42B.2772"><seg type="pāda" n="a">yajñavāṭaṃ mahātejā</seg> <seg type="pāda" n="b">dānavendrasya dhīmataḥ</seg> //</l>

<l xml:id="HV_App.I,42B.2773"><seg type="pāda" n="a">mauñjī yajñopavītī ca</seg> <seg type="pāda" n="b">chatrī daṇḍī dhvajī tathā</seg> /</l>

<l xml:id="HV_App.I,42B.2774"><seg type="pāda" n="a">vāmano dhūmraraktākṣo</seg> <seg type="pāda" n="b">bhagavān bālarūpadhṛk</seg> //</l>

<l xml:id="HV_App.I,42B.2775"><seg type="pāda" n="a">taṃ gatvā yajñavāṭaṃ tu</seg> <seg type="pāda" n="b">brahmarṣigaṇasevitam</seg> /</l>

<note>k: K1 D4 ins. :k</note>
<l xml:id="**HV_App.I,42B.2775**191:1"><seg type="pāda" n="a">praviśann eva sa śrīmān</seg> <seg type="pāda" n="b">yajñavāṭaṃ sureśvaraḥ</seg> /</l>

<l xml:id="HV_App.I,42B.2776"><seg type="pāda" n="a">ātmānam eva bhagavān</seg> <seg type="pāda" n="b">varṇayām āsa taṃ kratum</seg> //</l>

<note>k: After line 2776, K1 Ñ2 V1. 3 B Dn Ds D3. 4. 6 T1. 2 G1. 3-5 M2. 4 ins. :k</note>
<l xml:id="**HV_App.I,42B.2776**192:1"><seg type="pāda" n="a">lokeśvareśvaraḥ śrīmān</seg> <seg type="pāda" n="b">surair brahmapurogamaiḥ</seg> /</l>

<l xml:id="**HV_App.I,42B.2776**192:2"><seg type="pāda" n="a">anvāsyamāno bhagavān</seg> <seg type="pāda" n="b">avṛddho 'py atha vṛddhavat</seg> //</l>

<l xml:id="**HV_App.I,42B.2776**192:3"><seg type="pāda" n="a">dānavādhipates tasya</seg> <seg type="pāda" n="b">baler vairocanasya ha</seg> /</l>

<l xml:id="**HV_App.I,42B.2776**192:4"><seg type="pāda" n="a">yajñavāṭam acintyātmā</seg> <seg type="pāda" n="b">jagāma surasattamaḥ</seg> //</l>

<l xml:id="**HV_App.I,42B.2776**192:5"><seg type="pāda" n="a">pālito 'pi hi daiteyaiḥ</seg> <seg type="pāda" n="b">sāṃgrāmikaparicchadaiḥ</seg> /</l>

<l xml:id="**HV_App.I,42B.2776**192:6"><seg type="pāda" n="a">dvāre dānavasaṃbādhe</seg> <seg type="pāda" n="b">sahasaiva viveśa ha</seg> //</l>

<l xml:id="**HV_App.I,42B.2776**192:7"><seg type="pāda" n="a">ṛtvigbhiś caiva mantrādyaiḥ</seg> <seg type="pāda" n="b">sarvataḥ parivāritam</seg> /</l>

<l xml:id="**HV_App.I,42B.2776**192:8"><seg type="pāda" n="a">daityadānavarājendram</seg> <seg type="pāda" n="b">upatasthe baliṃ balī</seg> //</l>

<l xml:id="**HV_App.I,42B.2776**192:9"><seg type="pāda" n="a">varṇayitvā yathānyāyaṃ</seg> <seg type="pāda" n="b">yajñaṃ yajñaḥ sanātanaḥ</seg> /</l>

<l xml:id="**HV_App.I,42B.2776**192:10"><seg type="pāda" n="a">vistareṇāmaraśreṣṭha</seg> <seg type="pāda" n="b">prayogair vividhais tathā</seg> //</l>

<l xml:id="**HV_App.I,42B.2776**192:11"><seg type="pāda" n="a">śukrādīn ṛtvijaś cāpi</seg> <seg type="pāda" n="b">yajñakarmavicakṣaṇān</seg> /</l>

<l xml:id="**HV_App.I,42B.2776**192:12"><seg type="pāda" n="a">sarvān evābhijagrāha</seg> <seg type="pāda" n="b">cakāra ca niruttarān</seg> //</l>

<l xml:id="**HV_App.I,42B.2776**192:13"><seg type="pāda" n="a">ārād atha bales tasya</seg> <seg type="pāda" n="b">ṛtvijām abhitas tathā</seg> /</l>

<l xml:id="**HV_App.I,42B.2776**192:14"><seg type="pāda" n="a">yajñam ātmānam evāsau</seg> <seg type="pāda" n="b">hetubhiḥ kāraṇair vibhuḥ</seg> //</l>

<l xml:id="**HV_App.I,42B.2776**192:15"><seg type="pāda" n="a">vaidikair aprakāśaiś ca</seg> <seg type="pāda" n="b">punar apy atha bhārata</seg> /</l>

<l xml:id="**HV_App.I,42B.2776**192:16"><seg type="pāda" n="a">pratyakṣam ṛṣisaṃghānāṃ</seg> <seg type="pāda" n="b">varṇayām āsa citraguḥ</seg> //</l>

<l xml:id="**HV_App.I,42B.2776**192:17"><seg type="pāda" n="a">tato niruttarān dṛṣṭvā</seg> <seg type="pāda" n="b">sopādhyāyān ṛṣīṃś ca tān</seg> /</l>

<l xml:id="**HV_App.I,42B.2776**192:18"><seg type="pāda" n="a">avṛddhenāpi vṛddhāṃs tān</seg> <seg type="pāda" n="b">vāmanena mahaujasā</seg> //</l>

<l xml:id="**HV_App.I,42B.2776**192:19"><seg type="pāda" n="a">adbhutaṃ cāpi mene sa</seg> <seg type="pāda" n="b">virocanasuto balī</seg> /</l>

<l xml:id="**HV_App.I,42B.2776**192:20"><seg type="pāda" n="a">mūrdhnā kṛtāñjaliś cedam</seg> <seg type="pāda" n="b">abravīd dhṛṣṭavad vacaḥ</seg> //</l>

<l xml:id="**HV_App.I,42B.2776**192:21"><seg type="pāda" n="a">kutas tvaṃ ko 'si kasyāsi</seg> <seg type="pāda" n="b">kiṃ cehāsti prayojanam</seg> /</l>

<l xml:id="**HV_App.I,42B.2776**192:22"><seg type="pāda" n="a">naivaṃvidhaḥ parijñāto</seg> <seg type="pāda" n="b">dṛṣṭapūrvo mayā dvijaḥ</seg> //</l>

<l xml:id="**HV_App.I,42B.2776**192:23"><seg type="pāda" n="a">bālo matimatāṃ śreṣṭho</seg> <seg type="pāda" n="b">jñānavijñānakovidaḥ</seg> /</l>

<l xml:id="**HV_App.I,42B.2776**192:24"><seg type="pāda" n="a">śiṣṭavāg rūpasaṃpanno</seg> <seg type="pāda" n="b">manojñaḥ priyadarśanaḥ</seg> //</l>

<l xml:id="**HV_App.I,42B.2776**192:25"><seg type="pāda" n="a">nedṛśāḥ santi devānām</seg> <seg type="pāda" n="b">ṛṣīṇām api sūnavaḥ</seg> /</l>

<l xml:id="**HV_App.I,42B.2776**192:26"><seg type="pāda" n="a">na nāgānāṃ na yakṣāṇāṃ</seg> <seg type="pāda" n="b">nāsurāṇāṃ na rakṣasām</seg> //</l>

<l xml:id="**HV_App.I,42B.2776**192:27"><seg type="pāda" n="a">na pitṝnāṃ na siddhānāṃ</seg> <seg type="pāda" n="b">gandharvāṇāṃ tathaiva ca</seg> /</l>

<l xml:id="**HV_App.I,42B.2776**192:28"><seg type="pāda" n="a">yo 'si so 'si namaste 'stu</seg> <seg type="pāda" n="b">brūhi kiṃ karavāṇi te</seg> //</l>

<l xml:id="**HV_App.I,42B.2776**192:29"><seg type="pāda" n="a">ukta evaṃ hy acintyātmā</seg> <seg type="pāda" n="b">balinā vāmanas tadā</seg> /</l>

<l xml:id="**HV_App.I,42B.2776**192:30"><seg type="pāda" n="a">provācopāyatattvajñaḥ</seg> <seg type="pāda" n="b">smitapūrvam idaṃ vacaḥ</seg> /</l>

<l xml:id="HV_App.I,42B.2777"><seg type="pāda" n="a">aho yajño 'sureśasya</seg> <seg type="pāda" n="b">bahubhakṣaḥ susaṃskṛtaḥ</seg> /</l>

<l xml:id="HV_App.I,42B.2778"><seg type="pāda" n="a">pitāmahasyeva purā</seg> <seg type="pāda" n="b">yajataḥ parameṣṭhinaḥ</seg> //</l>

<l xml:id="HV_App.I,42B.2779"><seg type="pāda" n="a">sureśvarasya śakrasya</seg> <seg type="pāda" n="b">yamasya varuṇasya ca</seg> /</l>

<l xml:id="HV_App.I,42B.2780"><seg type="pāda" n="a">viśeṣitās tvayā yajñā</seg> <seg type="pāda" n="b">dānavendra mahābala</seg> //</l>

<l xml:id="HV_App.I,42B.2781"><seg type="pāda" n="a">yajatā vājimeghena</seg> <seg type="pāda" n="b">kratūnāṃ pravareṇa ha</seg> /</l>

<l xml:id="HV_App.I,42B.2782"><seg type="pāda" n="a">sarvapāpavināśāya</seg> <seg type="pāda" n="b">svargamārgapradarśinā</seg> //</l>

<l xml:id="HV_App.I,42B.2783"><seg type="pāda" n="a">sarvakāmamayo hy eṣa</seg> <seg type="pāda" n="b">saṃmato brahmavādinām</seg> /</l>

<l xml:id="HV_App.I,42B.2784"><seg type="pāda" n="a">kratūnāṃ pravaraḥ śrīmān</seg> <seg type="pāda" n="b">aśvamedha iti smṛtaḥ</seg> //</l>

<l xml:id="HV_App.I,42B.2785">suvarṇaśṛṅgo hi mahānubhāvo @</l>
<l xml:id="HV_App.I,42B.2786">lokeśvaro vāyumayo mahātmā |</l>
<l xml:id="HV_App.I,42B.2787">svargekṣaṇaḥ kāñcanagarbhagauraḥ @</l>
<l xml:id="HV_App.I,42B.2788">sa viśvayoniḥ paramo hi medhyaḥ ||</l>
<l xml:id="HV_App.I,42B.2789">āsthāya vai vājinam āśvamedhikam @</l>
<l xml:id="HV_App.I,42B.2790">iṣṭvā narā duṣkṛtam uttaranti |</l>
<l xml:id="HV_App.I,42B.2791">yam āhur vai vedavido dvijendrā @</l>
<l xml:id="HV_App.I,42B.2792">vaiśvānaraṃ vājinam āśvamedhikam ||</l>
<l xml:id="HV_App.I,42B.2793">yathāśramāṇāṃ pravaro gṛhāśramo @</l>
<l xml:id="HV_App.I,42B.2794">yathā nṛṇāṃ pravarā brāhmaṇāś ca |</l>
<l xml:id="HV_App.I,42B.2795">yathāsurāṇāṃ pravaro bhavān iha @</l>
<l xml:id="HV_App.I,42B.2796">tathā kratūnāṃ pravaro 'śvamedhaḥ ||</l>
<l xml:id="HV_App.I,42B.2797"><seg type="pāda" n="a">etac chrutvā tu daityendro</seg> <seg type="pāda" n="b">vāmanena samīritam</seg> /</l>

<l xml:id="HV_App.I,42B.2798"><seg type="pāda" n="a">mudā paramayā yuktaḥ</seg> <seg type="pāda" n="b">prāha daityapatir baliḥ</seg> //</l>

<l xml:id="HV_App.I,42B.2799"><seg type="pāda" n="a">kasyāsi brāhmaṇaśreṣṭha</seg> <seg type="pāda" n="b">kim icchasi dadāmi te</seg> /</l>

<l xml:id="HV_App.I,42B.2800"><seg type="pāda" n="a">varaṃ varaya bhadraṃ te</seg> <seg type="pāda" n="b">yatheṣṭaṃ kāmam āpnuhi</seg> //</l>


<milestone unit="speaker" n="vāmana uvāca"/>
<l xml:id="HV_App.I,42B.2801"><seg type="pāda" n="a">na rājyaṃ na ca yānāni</seg> <seg type="pāda" n="b">na ratnāni na ca striyaḥ</seg> /</l>

<l xml:id="HV_App.I,42B.2802"><seg type="pāda" n="a">kāmaye yadi tuṣṭo 'si</seg> <seg type="pāda" n="b">dharme ca yadi te matiḥ</seg> //</l>

<l xml:id="HV_App.I,42B.2803"><seg type="pāda" n="a">gurvarthaṃ me grayacchasva</seg> <seg type="pāda" n="b">padāni trīṇi dānava</seg> /</l>

<l xml:id="HV_App.I,42B.2804"><seg type="pāda" n="a">tvam agniśaraṇārthāya</seg> <seg type="pāda" n="b">eṣa me paramo varaḥ</seg> //</l>

<note>k: Dn ins. :k</note>
<l xml:id="**HV_App.I,42B.2804**193:1"><seg type="pāda" n="a">vāmanasya vacaḥ śrutvā</seg> <seg type="pāda" n="b">prāha daityapatir baliḥ</seg> /</l>

<note>k: While D6 T1.2 G1.3-5 M2.4 ins. after line 2804 :k</note>
<l xml:id="**HV_App.I,42B.2804**194:1"><seg type="pāda" n="a">evam ukto 'suraśreṣṭhaḥ</seg> <seg type="pāda" n="b">suraśreṣṭhena bhārata</seg> /</l>

<l xml:id="**HV_App.I,42B.2804**194:2"><seg type="pāda" n="a">vītabhīḥ surasaṃghātam</seg> <seg type="pāda" n="b">uvācedaṃ tato baliḥ</seg> /</l>


<milestone unit="speaker" n="balir uvāca"/>
<l xml:id="HV_App.I,42B.2805"><seg type="pāda" n="a">tribhiḥ kiṃ tava viprendra</seg> <seg type="pāda" n="b">padaiḥ pravadatāṃ vara</seg> /</l>

<l xml:id="HV_App.I,42B.2806"><seg type="pāda" n="a">śataṃ śatasahasrāṇāṃ</seg> <seg type="pāda" n="b">padānāṃ mārgatāṃ bhavān</seg> //</l>


<milestone unit="speaker" n="śukra uvāca"/>
<l xml:id="HV_App.I,42B.2807"><seg type="pāda" n="a">mā dadasva mahābāho</seg> <seg type="pāda" n="b">na taṃ vetsi mahāsura</seg> /</l>

<l xml:id="HV_App.I,42B.2808"><seg type="pāda" n="a">eṣa māyāpraticchanno</seg> <seg type="pāda" n="b">bhagavān pravaro hariḥ</seg> //</l>

<l xml:id="HV_App.I,42B.2809"><seg type="pāda" n="a">vāmanaṃ rūpam āsthāya</seg> <seg type="pāda" n="b">śakrapriyahitepsayā</seg> /</l>

<l xml:id="HV_App.I,42B.2810"><seg type="pāda" n="a">tvāṃ vañcayitum āyāto</seg> <seg type="pāda" n="b">baṭurūpadharo vibhuḥ</seg> //</l>

<l xml:id="HV_App.I,42B.2811"><seg type="pāda" n="a">evam uktaḥ sa śukreṇa</seg> <seg type="pāda" n="b">ciraṃ saṃcintya vai baliḥ</seg> /</l>

<note>k: G3 ins. :k</note>
<l xml:id="**HV_App.I,42B.2811**195:1"><seg type="pāda" n="a">balir dānavarājas tu</seg> <seg type="pāda" n="b">avajñāya tu tad vacaḥ</seg> /</l>

<l xml:id="HV_App.I,42B.2812"><seg type="pāda" n="a">praharṣeṇa samāyuktaḥ</seg> <seg type="pāda" n="b">kiṃ ataḥ pātram iṣyate</seg> //</l>

<l xml:id="HV_App.I,42B.2813"><seg type="pāda" n="a">gṛhya haste tv asaṃbhrānto</seg> <seg type="pāda" n="b">bhṛṅgāraṃ kanakāmayam</seg> /</l>


<milestone unit="speaker" n="balir uvāca"/>
<l xml:id="HV_App.I,42B.2814"><seg type="pāda" n="a">viprendra prāṅmukhas tiṣṭha</seg> <seg type="pāda" n="b">sthito 'si kamalekṣaṇa</seg> //</l>

<l xml:id="HV_App.I,42B.2815"><seg type="pāda" n="a">pratīccha dehi kiṃ bhūmiṃ</seg> <seg type="pāda" n="b">kiṃmātrā bhoḥ padatrayam</seg> /</l>

<l xml:id="HV_App.I,42B.2816"><seg type="pāda" n="a">dattaṃ vaḥ pātaya jalaṃ</seg> <seg type="pāda" n="b">naiva mithyā bhaved guruḥ</seg> //</l>


<milestone unit="speaker" n="śukra uvāca"/>
<l xml:id="HV_App.I,42B.2817"><seg type="pāda" n="a">bho na deyaṃ kuto daitya</seg> <seg type="pāda" n="b">vijñāto 'yaṃ yathā dhruvam</seg> /</l>

<l xml:id="HV_App.I,42B.2818"><seg type="pāda" n="a">ko 'yaṃ viṣṇur aho prītir</seg> <seg type="pāda" n="b">vañcitas tvaṃ na vañcitaḥ</seg> //</l>


<milestone unit="speaker" n="balir uvāca"/>
<l xml:id="HV_App.I,42B.2819"><seg type="pāda" n="a">kathaṃ sa nātho 'yaṃ viṣṇur</seg> <seg type="pāda" n="b">yajñe svayam upasthitaḥ</seg> /</l>

<l xml:id="HV_App.I,42B.2820"><seg type="pāda" n="a">dāsyāmi devadevāya</seg> <seg type="pāda" n="b">yad yad icchaty ayaṃ prabhuḥ</seg> //</l>

<l xml:id="HV_App.I,42B.2821"><seg type="pāda" n="a">ko vānyaḥ pātrabhūto 'smād</seg> <seg type="pāda" n="b">viṣṇoḥ parataraṃ bhavet</seg> /</l>

<l xml:id="HV_App.I,42B.2822"><seg type="pāda" n="a">evam uktvā baliḥ śīghraṃ</seg> <seg type="pāda" n="b">pātayām āsa vai jalam</seg> //</l>


<milestone unit="speaker" n="vāmana uvāca"/>
<l xml:id="HV_App.I,42B.2823"><seg type="pāda" n="a">padāni trīṇi daityendra</seg> <seg type="pāda" n="b">paryāptāni mamānagha</seg> /</l>

<l xml:id="HV_App.I,42B.2824"><seg type="pāda" n="a">yan mayā pūrvam uktaṃ hi</seg> <seg type="pāda" n="b">tat tathā na tad anyathā</seg> //</l>

<note>k: After line 2824, K1 Ñ2 V1.3 B Dn Ds D4.6 T1.2 G1.3-5 M2.4 ins. :k</note>

<milestone unit="speaker" n="vaiśaṃpāyana uvāca"/>
<l xml:id="**HV_App.I,42B.2824**196:1"><seg type="pāda" n="a">ity etad vacanaṃ śrutvā</seg> <seg type="pāda" n="b">vāmanasya mahaujasaḥ</seg> /</l>

<l xml:id="**HV_App.I,42B.2824**196:2"><seg type="pāda" n="a">kṛṣṇājinottarīyaṃ sa</seg> <seg type="pāda" n="b">kṛtvā vairocanis tadā</seg> //</l>

<l xml:id="**HV_App.I,42B.2824**196:3"><seg type="pāda" n="a">evam astv iti daityeśo</seg> <seg type="pāda" n="b">vākyam uktvārisūdanaḥ</seg> /</l>

<l xml:id="**HV_App.I,42B.2824**196:4"><seg type="pāda" n="a">tato vārisamāpūrṇaṃ</seg> <seg type="pāda" n="b">bhṛṅgāraṃ sa parāmṛśat</seg> //</l>

<l xml:id="**HV_App.I,42B.2824**196:5"><seg type="pāda" n="a">vāmano hy asurendrasya</seg> <seg type="pāda" n="b">cikīrṣuḥ kadanaṃ mahat</seg> /</l>

<l xml:id="**HV_App.I,42B.2824**196:6"><seg type="pāda" n="a">kṣipraṃ prasārayām āsa</seg> <seg type="pāda" n="b">daityakṣayakaraṃ karam</seg> /</l>

<l xml:id="**HV_App.I,42B.2824**196:7"><seg type="pāda" n="a">prāṅmukhaś cāpi daityeśas</seg> <seg type="pāda" n="b">tasmai sumanasā jalam</seg> /</l>

<l xml:id="**HV_App.I,42B.2824**196:8"><seg type="pāda" n="a">dātukāmaḥ kare yāvat</seg> <seg type="pāda" n="b">tāvat taṃ pratyabodhayat</seg> //</l>

<l xml:id="**HV_App.I,42B.2824**196:9"><seg type="pāda" n="a">tasya tad rūpam ālokya</seg> <seg type="pāda" n="b">acintyasyāmitaujasaḥ</seg> /</l>

<l xml:id="**HV_App.I,42B.2824**196:10"><seg type="pāda" n="a">abhūtapūrvaṃ devārthaṃ</seg> <seg type="pāda" n="b">jihīrṣoḥ śriyam āsurīm</seg> /</l>

<l xml:id="**HV_App.I,42B.2824**196:11"><seg type="pāda" n="a">iṅgitajño 'grataḥ sthitvā</seg> <seg type="pāda" n="b">prahrādas tv abravīd vacaḥ</seg> //</l>


<milestone unit="speaker" n="prahrāda uvāca"/>
<l xml:id="**HV_App.I,42B.2824**196:12"><seg type="pāda" n="a">mā dadasva jalaṃ haste</seg> <seg type="pāda" n="b">baṭor vāmanarūpiṇaḥ</seg> /</l>

<l xml:id="**HV_App.I,42B.2824**196:13"><seg type="pāda" n="a">sa tv asau yena te pūrvaṃ</seg> <seg type="pāda" n="b">nihataḥ prapitāmahaḥ</seg> /</l>

<l xml:id="**HV_App.I,42B.2824**196:14"><seg type="pāda" n="a">viṣṇur eva mahāprājñas</seg> <seg type="pāda" n="b">tvāṃ vañcayitum āgataḥ</seg> //</l>


<milestone unit="speaker" n="balir uvāca"/>
<l xml:id="**HV_App.I,42B.2824**196:15"><seg type="pāda" n="a">hanta tasmai pradāsyāmi</seg> <seg type="pāda" n="b">devāyemaṃ pratigraham</seg> /</l>

<l xml:id="**HV_App.I,42B.2824**196:16"><seg type="pāda" n="a">anugrahakaraṃ devam</seg> <seg type="pāda" n="b">īdṛśaṃ jagataḥ prabhum</seg> //</l>

<l xml:id="**HV_App.I,42B.2824**196:17"><seg type="pāda" n="a">brahmaṇo 'pi garīyāṃsaṃ</seg> <seg type="pāda" n="b">pātraṃ lapsyāmahe vayam</seg> /</l>

<l xml:id="**HV_App.I,42B.2824**196:18"><seg type="pāda" n="a">avaśyaṃ cāsuraśreṣṭha</seg> <seg type="pāda" n="b">dātavyaṃ dīkṣitena vai</seg> //</l>

<l xml:id="**HV_App.I,42B.2824**196:19"><seg type="pāda" n="a">ity uktvāsurasaṃghānāṃ</seg> <seg type="pāda" n="b">madhye vairocanis tadā</seg> /</l>

<l xml:id="**HV_App.I,42B.2824**196:20"><seg type="pāda" n="a">devāya pradadau tasmai</seg> <seg type="pāda" n="b">padāni trīṇi viṣṇave</seg> //</l>


<milestone unit="speaker" n="prahrāda uvāca"/>
<l xml:id="**HV_App.I,42B.2824**196:21"><seg type="pāda" n="a">dānaveśvara mā dās tvaṃ</seg> <seg type="pāda" n="b">viprāyāsmai pratigraham</seg> /</l>

<l xml:id="**HV_App.I,42B.2824**196:22"><seg type="pāda" n="a">nainaṃ vipraśiśuṃ manye</seg> <seg type="pāda" n="b">nedṛśo bhavati dvijaḥ</seg> //</l>

<l xml:id="**HV_App.I,42B.2824**196:23"><seg type="pāda" n="a">rūpeṇānena daityendra</seg> <seg type="pāda" n="b">satyam etad bravīmi te</seg> /</l>

<l xml:id="**HV_App.I,42B.2824**196:24"><seg type="pāda" n="a">nārasiṃham ahaṃ manye</seg> <seg type="pāda" n="b">tam eva punar āgatam</seg> //</l>

<l xml:id="**HV_App.I,42B.2824**196:25"><seg type="pāda" n="a">evam uktas tadā tena</seg> <seg type="pāda" n="b">prahrādenāmitaujasā</seg> /</l>

<l xml:id="**HV_App.I,42B.2824**196:26"><seg type="pāda" n="a">prahrādam abravīd vākyam</seg> <seg type="pāda" n="b">idaṃ nirbhartsayann iva</seg> //</l>


<milestone unit="speaker" n="balir uvāca"/>
<l xml:id="**HV_App.I,42B.2824**196:27"><seg type="pāda" n="a">dehīti yācate yo hi</seg> <seg type="pāda" n="b">pratyākhyāti ca yo 'sura</seg> /</l>

<l xml:id="**HV_App.I,42B.2824**196:28"><seg type="pāda" n="a">ubhayor apy alakṣyā vai</seg> <seg type="pāda" n="b">bhāgas taṃ viśate naram</seg> //</l>

<l xml:id="**HV_App.I,42B.2824**196:29"><seg type="pāda" n="a">pratijñāya tu yo vipre</seg> <seg type="pāda" n="b">na dadāti pratigraham</seg> /</l>

<l xml:id="**HV_App.I,42B.2824**196:30"><seg type="pāda" n="a">sa yāti narakaṃ pāpī</seg> <seg type="pāda" n="b">mitragotrasamanvitaḥ</seg> //</l>

<l xml:id="**HV_App.I,42B.2824**196:31"><seg type="pāda" n="a">alakṣmībhayabhīto 'haṃ</seg> <seg type="pāda" n="b">dadāmy asmai vasuṃdharām</seg> /</l>

<l xml:id="**HV_App.I,42B.2824**196:32"><seg type="pāda" n="a">pratigrahītā cāpy anyaḥ</seg> <seg type="pāda" n="b">kaścid asmād dvijo 'tha vai</seg> //</l>

<l xml:id="**HV_App.I,42B.2824**196:33"><seg type="pāda" n="a">nādhiko vidyate yasmāt</seg> <seg type="pāda" n="b">tad dadāmi vasuṃdharām</seg> /</l>

<l xml:id="**HV_App.I,42B.2824**196:34"><seg type="pāda" n="a">hṛdayasya ca me tuṣṭiḥ</seg> <seg type="pāda" n="b">parā bhavati dānava</seg> //</l>

<l xml:id="**HV_App.I,42B.2824**196:35"><seg type="pāda" n="a">dṛṣṭvā vāmanarūpeṇa</seg> <seg type="pāda" n="b">yācantaṃ dvijapuṅgavam</seg> /</l>

<l xml:id="**HV_App.I,42B.2824**196:36"><seg type="pāda" n="a">eṣa tasmāt pradāsyāmi</seg> <seg type="pāda" n="b">na sthāsyāmi nivāritaḥ</seg> //</l>

<l xml:id="**HV_App.I,42B.2824**196:37"><seg type="pāda" n="a">bhūyaś ca prābravīd enaṃ</seg> <seg type="pāda" n="b">vāmanaṃ baṭurūpiṇam</seg> /</l>

<note>k: CE prābavīd :k</note>
<l xml:id="**HV_App.I,42B.2824**196:38"><seg type="pāda" n="a">svalpaiḥ svalpamate kiṃ te</seg> <seg type="pāda" n="b">padais tribhir anuttamam</seg> /</l>

<l xml:id="**HV_App.I,42B.2824**196:39"><seg type="pāda" n="a">kṛtsnāṃ dadāmi te vipra</seg> <seg type="pāda" n="b">pṛthivīṃ sāgarair vṛtām</seg> //</l>


<milestone unit="speaker" n="vāmana uvāca"/>
<l xml:id="**HV_App.I,42B.2824**196:40"><seg type="pāda" n="a">na pṛthvīṃ kāmaye kṛtsnāṃ</seg> <seg type="pāda" n="b">saṃtuṣṭo 'smi padais tribhiḥ</seg> /</l>

<l xml:id="**HV_App.I,42B.2824**196:41"><seg type="pāda" n="a">eṣa eva ruciṣyo me</seg> <seg type="pāda" n="b">varo dānavasattama</seg> /</l>

<note>k: After line 24 of *196, Ñ2 ins. :k</note>
<l xml:id="**HV_App.I,42B.2824**196A:1"><seg type="pāda" n="a">kṛtvārdhaṃ tanu siṃhasya</seg> <seg type="pāda" n="b">narasyaiva paraṃ tathā</seg> /</l>

<l xml:id="**HV_App.I,42B.2824**196A:2"><seg type="pāda" n="a">devakāryapraticchannaḥ</seg> <seg type="pāda" n="b">sarvabhūtasukhāvahaḥ</seg> //</l>

<l xml:id="**HV_App.I,42B.2824**196A:3"><seg type="pāda" n="a">devānāṃ kāryasiddhyarthaṃ</seg> <seg type="pāda" n="b">nānāṃśe ni*taḥ punaḥ</seg> /</l>

<l xml:id="**HV_App.I,42B.2824**196A:4"><seg type="pāda" n="a">karoti kadanaṃ netra(?)</seg> <seg type="pāda" n="b">duṣṭānāṃ pāpakarmiṇām</seg> //</l>

<l xml:id="**HV_App.I,42B.2824**196A:5"><seg type="pāda" n="a">eka eva asau devaḥ</seg> <seg type="pāda" n="b">kāryārthe bahutāṃ gataḥ</seg> /</l>

<l xml:id="**HV_App.I,42B.2824**196A:6"><seg type="pāda" n="a">āpo bhūḥ khaṃ sarṣigaṇā</seg> <seg type="pāda" n="b">devā jyotir gaṇādayaḥ</seg> //</l>

<l xml:id="**HV_App.I,42B.2824**196A:7"><seg type="pāda" n="a">vāyu anilendurddhā</seg> <seg type="pāda" n="b">bhūdharā vīrudhādayaḥ</seg> /</l>

<l xml:id="**HV_App.I,42B.2824**196A:8"><seg type="pāda" n="a">yad aṃśabhūtāḥ sarve te</seg> <seg type="pāda" n="b">sa eva punar āgataḥ</seg> //</l>

<l xml:id="**HV_App.I,42B.2824**196A:9"><seg type="pāda" n="a">ātmānaṃ baṭum āsthāya</seg> <seg type="pāda" n="b">yayāca tvāṃ sureśvara</seg> /</l>

<l xml:id="**HV_App.I,42B.2824**196A:10"><seg type="pāda" n="a">na deyaṃ hi na deyaṃ hi</seg> <seg type="pāda" n="b">iti me niścitā matiḥ</seg> /</l>

<note>k: After line 33 of *196, Ñ2 ins. :k</note>
<l xml:id="**HV_App.I,42B.2824**196B:11"><seg type="pāda" n="a">sa kathaṃ yācate māṃ tu</seg> <seg type="pāda" n="b">baṭur bhūtvā hariḥ svayam</seg> /</l>

<l xml:id="**HV_App.I,42B.2824**196B:12"><seg type="pāda" n="a">padāni trīṇi daityendra</seg> <seg type="pāda" n="b">yajñavāṭe tataḥ punaḥ</seg> //</l>

<l xml:id="**HV_App.I,42B.2824**196B:13"><seg type="pāda" n="a">na vidyate sukṛtaṃ tāta</seg> <seg type="pāda" n="b">yena sa dṛṣṭim āgataḥ</seg> /</l>

<l xml:id="**HV_App.I,42B.2824**196B:14"><seg type="pāda" n="a">yaṃ dhyāyanti ca manasā</seg> <seg type="pāda" n="b">yogino niyame sthitāḥ</seg> /</l>

<l xml:id="**HV_App.I,42B.2824**196B:15"><seg type="pāda" n="a">brahmadevo bhavaś caiva</seg> <seg type="pāda" n="b">yaṃ na paśyati cakṣuṣā</seg> //</l>

<l xml:id="**HV_App.I,42B.2824**196B:16"><seg type="pāda" n="a">niyamena vinā tāta</seg> <seg type="pāda" n="b">bhaktyā vā bhajatā mayi</seg> /</l>

<l xml:id="**HV_App.I,42B.2824**196B:17"><seg type="pāda" n="a">īdṛśo yadi so bhūtaḥ</seg> <seg type="pāda" n="b">ataḥ para karomi kim</seg> /</l>

<note>k: After line 36 of *196, T1.2 G1.3.5 M2.4 ins. :k</note>
<l xml:id="**HV_App.I,42B.2824**196C:18"><seg type="pāda" n="a">tataḥ śukro mahātejā</seg> <seg type="pāda" n="b">nivavāra mahābalim</seg> /</l>

<l xml:id="**HV_App.I,42B.2824**196C:19"><seg type="pāda" n="a">kartavyaṃ naitad ity evaṃ</seg> <seg type="pāda" n="b">māyeyaṃ prāyikī nṛpa</seg> //</l>

<l xml:id="**HV_App.I,42B.2824**196C:20"><seg type="pāda" n="a">balir dānavarājas tu</seg> <seg type="pāda" n="b">avajñāya ca tad vacaḥ</seg> /</l>


<milestone unit="speaker" n="vaiśaṃpāyana uvāca"/>
<l xml:id="HV_App.I,42B.2825"><seg type="pāda" n="a">tathāstv iti baliḥ procya</seg> <seg type="pāda" n="b">sparśayām āsa dānavaḥ</seg> /</l>

<note>k: Ñ1 ins. :k</note>
<l xml:id="**HV_App.I,42B.2825**197:21"><seg type="pāda" n="a">kampayāmy aśayām āsa</seg> <seg type="pāda" n="b">tujena hṛdayena ca (?)</seg> /</l>

<l xml:id="HV_App.I,42B.2826"><seg type="pāda" n="a">padāni trīṇi devāya</seg> <seg type="pāda" n="b">viṣṇave 'mitatejase</seg> //</l>

<note>k: D6 T1.2 G1.3-5 M2.4 ins. :k</note>
<l xml:id="**HV_App.I,42B.2826**198:1"><seg type="pāda" n="a">dadau ca sodakaṃ daityo</seg> <seg type="pāda" n="b">vāmanāya jagatpatiḥ</seg> /</l>

<l xml:id="**HV_App.I,42B.2826**198:2"><seg type="pāda" n="a">asakṛt pratiṣiddho 'pi</seg> <seg type="pāda" n="b">śukreṇa prabhumantriṇā</seg> /</l>

<l xml:id="HV_App.I,42B.2827"><seg type="pāda" n="a">toye tu patite haste</seg> <seg type="pāda" n="b">vāmano 'bhūd avāmanaḥ</seg> /</l>

<l xml:id="HV_App.I,42B.2828"><seg type="pāda" n="a">sarvadevamayaṃ rūpaṃ</seg> <seg type="pāda" n="b">darśayām āsa vai prabhuḥ</seg> //</l>

<l xml:id="HV_App.I,42B.2829"><seg type="pāda" n="a">bhūḥ pādau dyauḥ śiraś cāsya</seg> <seg type="pāda" n="b">candrādityau ca cakṣuṣī</seg> /</l>

<l xml:id="HV_App.I,42B.2830"><seg type="pāda" n="a">pādāṅgulyaḥ piśācāś ca</seg> <seg type="pāda" n="b">hastāṅgulyaś ca guhyakāḥ</seg> //</l>

<l xml:id="HV_App.I,42B.2831"><seg type="pāda" n="a">viśvedevāś ca jānusthā</seg> <seg type="pāda" n="b">jaṅghe sādhyāḥ surottamāḥ</seg> /</l>

<l xml:id="HV_App.I,42B.2832"><seg type="pāda" n="a">yakṣā nakheṣu saṃbhūtā</seg> <seg type="pāda" n="b">lekhāś cāpsarasas tathā</seg> //</l>

<l xml:id="HV_App.I,42B.2833"><seg type="pāda" n="a">dṛṣṭir dhiṣṇyāni vipulāḥ</seg> <seg type="pāda" n="b">keśāḥ sūryāṃśavas tathā</seg> /</l>

<l xml:id="HV_App.I,42B.2834"><seg type="pāda" n="a">tārakā lomakūpāni</seg> <seg type="pāda" n="b">lomāni ca maharṣayaḥ</seg> //</l>

<l xml:id="HV_App.I,42B.2835"><seg type="pāda" n="a">bāhavo vidiśaś cāsya</seg> <seg type="pāda" n="b">diśaḥ śrotraṃ tathaiva ca</seg> /</l>

<l xml:id="HV_App.I,42B.2836"><seg type="pāda" n="a">aśvinau śravaṇau cāsya</seg> <seg type="pāda" n="b">nāsā vāyur mahābalaḥ</seg> //</l>

<l xml:id="HV_App.I,42B.2837"><seg type="pāda" n="a">prasādaś candramāś caiva</seg> <seg type="pāda" n="b">mano dharmas tathaiva ca</seg> /</l>

<l xml:id="HV_App.I,42B.2838"><seg type="pāda" n="a">satyam asyābhavad vāṇī</seg> <seg type="pāda" n="b">jihvā devī sarasvatī</seg> //</l>

<l xml:id="HV_App.I,42B.2839"><seg type="pāda" n="a">grīvāditir mahādevī</seg> <seg type="pāda" n="b">tāluḥ sūryaś ca dīptamān</seg> /</l>

<l xml:id="HV_App.I,42B.2840"><seg type="pāda" n="a">dvāraṃ svargasya nābhir vai</seg> <seg type="pāda" n="b">mitras tvaṣṭā ca vai bhruvau</seg> //</l>

<l xml:id="HV_App.I,42B.2841"><seg type="pāda" n="a">mukhaṃ vaiśvānaraś cāsya</seg> <seg type="pāda" n="b">vṛṣaṇau tu prajāpatiḥ</seg> /</l>

<l xml:id="HV_App.I,42B.2842"><seg type="pāda" n="a">hṛdayaṃ bhagavān brahmā</seg> <seg type="pāda" n="b">puṃstvaṃ vai kaśyapo muniḥ</seg> //</l>

<l xml:id="HV_App.I,42B.2843"><seg type="pāda" n="a">pṛṣṭhe 'sya vasavo devā</seg> <seg type="pāda" n="b">marutaḥ sarvasaṃdhiṣu</seg> /</l>

<l xml:id="HV_App.I,42B.2844"><seg type="pāda" n="a">sarvacchandāṃsi daśanā</seg> <seg type="pāda" n="b">jyotīṃṣi vimalāḥ prabhāḥ</seg> //</l>

<l xml:id="HV_App.I,42B.2845"><seg type="pāda" n="a">uro rudro mahādevo</seg> <seg type="pāda" n="b">dhairyaṃ cāsya mahārṇavaḥ</seg> /</l>

<l xml:id="HV_App.I,42B.2846"><seg type="pāda" n="a">udaraṃ cāsya gandharvā</seg> <seg type="pāda" n="b">bhujagāś ca mahābalāḥ</seg> //</l>

<l xml:id="HV_App.I,42B.2847"><seg type="pāda" n="a">lakṣmīr medhā dhṛtiḥ kāntiḥ</seg> <seg type="pāda" n="b">sarvavidyāś ca vai kaṭiḥ</seg> /</l>

<l xml:id="HV_App.I,42B.2848"><seg type="pāda" n="a">lalāṭam asya paramaṃ</seg> <seg type="pāda" n="b">svasthānaṃ paramātmanaḥ</seg> //</l>

<l xml:id="HV_App.I,42B.2849"><seg type="pāda" n="a">sarvajyotīṃṣi yānīha</seg> <seg type="pāda" n="b">tapaḥ śakras tu devarāṭ</seg> /</l>

<l xml:id="HV_App.I,42B.2850"><seg type="pāda" n="a">tasya devādhidevasya</seg> <seg type="pāda" n="b">tejaś cāsīn mahātmanaḥ</seg> //</l>

<l xml:id="HV_App.I,42B.2851"><seg type="pāda" n="a">stanau kakṣau ca vedāś ca</seg> <seg type="pāda" n="b">oṣṭhau cāsya makhāḥ sthitāḥ</seg> /</l>

<l xml:id="HV_App.I,42B.2852"><seg type="pāda" n="a">iṣṭayaḥ paśubandhāś ca</seg> <seg type="pāda" n="b">dvijānāṃ ceṣṭitāni ca</seg> //</l>

<l xml:id="HV_App.I,42B.2853"><seg type="pāda" n="a">tasya devamayaṃ rūpaṃ</seg> <seg type="pāda" n="b">dṛṣṭvā viṣṇor mahāsurāḥ</seg> /</l>

<l xml:id="HV_App.I,42B.2854"><seg type="pāda" n="a">abhisarpanti saṃkruddhāḥ</seg> <seg type="pāda" n="b">pataṃgā iva pāvakam</seg> //</l>

<note>Colophon</note>
<l xml:id="HV_App.I,42B.2855"><seg type="pāda" n="a">śṛṇu nāmāni sarveṣāṃ</seg> <seg type="pāda" n="b">rūpāṇy abhijanāni ca</seg> /</l>

<note>k: Before line 2855, D6 T1.2 G1.3-5 M2.4 ins. :k</note>

<milestone unit="speaker" n="vaiśaṃpāyanaḥ"/>
<l xml:id="**HV_App.I,42B.2855**199:1"><seg type="pāda" n="a">etasminn antare devaṃ</seg> <seg type="pāda" n="b">jṛmbhamāṇaṃ janārdanam</seg> /</l>

<l xml:id="**HV_App.I,42B.2855**199:2"><seg type="pāda" n="a">ṛṣayo janalokasthā</seg> <seg type="pāda" n="b">dṛṣṭvā devaṃ tathāvidham</seg> /</l>

<l xml:id="**HV_App.I,42B.2855**199:3"><seg type="pāda" n="a">astuvan bhaktinamrās te</seg> <seg type="pāda" n="b">sanakādyā munīśvarāḥ</seg> //</l>

<l xml:id="**HV_App.I,42B.2855**199:4"><seg type="pāda" n="a">jaya deva jagannātha</seg> <seg type="pāda" n="b">bhūtabhāvana bhāvana</seg> /</l>

<l xml:id="**HV_App.I,42B.2855**199:5"><seg type="pāda" n="a">jaya viśva prabho viṣṇo</seg> <seg type="pāda" n="b">jaya vāmana mādhava</seg> //</l>

<l xml:id="**HV_App.I,42B.2855**199:6"><seg type="pāda" n="a">namaḥ sahasraśirase</seg> <seg type="pāda" n="b">devadeva jagatpate</seg> /</l>

<l xml:id="**HV_App.I,42B.2855**199:7"><seg type="pāda" n="a">jayācyuta hare viṣṇo</seg> <seg type="pāda" n="b">jayājeya jagatpate</seg> //</l>

<l xml:id="**HV_App.I,42B.2855**199:8">natāḥ sma bhūtādhipam ādidevaṃ @</l>
<l xml:id="**HV_App.I,42B.2855**199:9">jagajjanitraṃ sakalasya jantoḥ |</l>
<l xml:id="**HV_App.I,42B.2855**199:10">parāvareśaṃ paramaṃ vareṇyaṃ @</l>
<l xml:id="**HV_App.I,42B.2855**199:11">namo namaḥ satyajagatpate te ||</l>
<l xml:id="**HV_App.I,42B.2855**199:12">viśvasya dhātāram aṇīyasām aṇuṃ @</l>
<l xml:id="**HV_App.I,42B.2855**199:13">vedāntavedyaṃ param āmananti |</l>
<l xml:id="**HV_App.I,42B.2855**199:14">tam ādidevaṃ varadaṃ vareṇyaṃ @</l>
<l xml:id="**HV_App.I,42B.2855**199:15">natāḥ sma taṃ jagatāṃ patim ādibhūtam ||</l>
<l xml:id="**HV_App.I,42B.2855**199:16"><seg type="pāda" n="a">namo namo jagannātha</seg> <seg type="pāda" n="b">viṣṇo deva jagatpate</seg> /</l>

<l xml:id="**HV_App.I,42B.2855**199:17"><seg type="pāda" n="a">tvām eva vividhā vedā</seg> <seg type="pāda" n="b">vadanti brahma śāśvatam</seg> //</l>

<l xml:id="**HV_App.I,42B.2855**199:18"><seg type="pāda" n="a">jaya deva hare kṛṣṇa</seg> <seg type="pāda" n="b">jaya vāmana pāvana</seg> /</l>

<l xml:id="**HV_App.I,42B.2855**199:19"><seg type="pāda" n="a">tvayy eva sakalaṃ lokaṃ</seg> <seg type="pāda" n="b">paśyāmo jagatīpate</seg> //</l>

<l xml:id="**HV_App.I,42B.2855**199:20"><seg type="pāda" n="a">sarvātman sarvabhūteśa</seg> <seg type="pāda" n="b">namas te 'stu janārdana</seg> /</l>

<l xml:id="**HV_App.I,42B.2855**199:21"><seg type="pāda" n="a">iti stuto jagannātho</seg> <seg type="pāda" n="b">vyajṛmbhata jagatpatiḥ</seg> /</l>

<l xml:id="**HV_App.I,42B.2855**199:22"><seg type="pāda" n="a">samakṣaṃ sarvabhūtānāṃ</seg> <seg type="pāda" n="b">yāvad brahmāṇḍasaṃsthitaḥ</seg> //</l>

<l xml:id="**HV_App.I,42B.2855**199:23"><seg type="pāda" n="a">dakṣiṇo 'py asya devasya</seg> <seg type="pāda" n="b">pādapadmadalaṃ prabhum</seg> /</l>

<l xml:id="**HV_App.I,42B.2855**199:24"><seg type="pāda" n="a">brahmalokaṃ samāyāti</seg> <seg type="pāda" n="b">brahmaṇā tatra pūjitaḥ</seg> //</l>

<l xml:id="**HV_App.I,42B.2855**199:25"><seg type="pāda" n="a">itaraś ca mahāpādaḥ</seg> <seg type="pāda" n="b">padmakiṃjalkasaṃnibhaḥ</seg> /</l>

<l xml:id="**HV_App.I,42B.2855**199:26"><seg type="pāda" n="a">rasātalagatasyātha</seg> <seg type="pāda" n="b">śeṣasyopari saṃsthitaḥ</seg> /</l>

<l xml:id="**HV_App.I,42B.2855**199:27"><seg type="pāda" n="a">tatra nāgāḥ parivṛtāḥ</seg> <seg type="pāda" n="b">samānarcuḥ padaṃ mahat</seg> //</l>

<l xml:id="**HV_App.I,42B.2855**199:28"><seg type="pāda" n="a">evaṃ vijṛmbhatas tasya</seg> <seg type="pāda" n="b">bāhavo vividhābhavan</seg> /</l>

<l xml:id="**HV_App.I,42B.2855**199:29"><seg type="pāda" n="a">sahasrabāhavo viṣṇoḥ</seg> <seg type="pāda" n="b">pūrvāṃ diśam upāyayuḥ</seg> //</l>

<l xml:id="**HV_App.I,42B.2855**199:30"><seg type="pāda" n="a">yābhyāṃ sahasram anye tu</seg> <seg type="pāda" n="b">vāruṇīṃ ca tathāpare</seg> /</l>

<l xml:id="**HV_App.I,42B.2855**199:31"><seg type="pāda" n="a">kauberīm apare viṣṇoḥ</seg> <seg type="pāda" n="b">sahasraṃ bāhavo 'bhavan</seg> //</l>

<l xml:id="**HV_App.I,42B.2855**199:32"><seg type="pāda" n="a">antarā ca sahasrāṇi</seg> <seg type="pāda" n="b">bāhūnāṃ yānti cakriṇaḥ</seg> //</l>

<l xml:id="**HV_App.I,42B.2855**199:33"><seg type="pāda" n="a">kecic chaṅkhaṃ samādaghmuḥ</seg> <seg type="pāda" n="b">kecic chārṅgaṃ vicikṣipuḥ</seg> /</l>

<l xml:id="**HV_App.I,42B.2855**199:34"><seg type="pāda" n="a">anye khaḍgān samājahrur</seg> <seg type="pāda" n="b">apare śaktitomarān</seg> //</l>

<l xml:id="**HV_App.I,42B.2855**199:35"><seg type="pāda" n="a">anye parighasaktāḥ syur</seg> <seg type="pāda" n="b">itare pāśino bhavan</seg> /</l>

<l xml:id="**HV_App.I,42B.2855**199:36"><seg type="pāda" n="a">bahūni subahūny āsan</seg> <seg type="pāda" n="b">bhīmarūpāṇi saṃtatam</seg> /</l>

<l xml:id="**HV_App.I,42B.2855**199:37"><seg type="pāda" n="a">evaṃ vicitrarūpo 'sau</seg> <seg type="pāda" n="b">vyajṛmbhata jagatpatiḥ</seg> //</l>

<note>Colophon</note>

<milestone unit="speaker" n="vaiśaṃpāyanaḥ"/>
<l xml:id="**HV_App.I,42B.2855**199:38"><seg type="pāda" n="a">etasminn antare kruddhā</seg> <seg type="pāda" n="b">dānavāḥ śastrayodhinaḥ</seg> /</l>

<l xml:id="**HV_App.I,42B.2855**199:39"><seg type="pāda" n="a">abhipetur jagannāthaṃ</seg> <seg type="pāda" n="b">jṛmbhamāṇam itas tataḥ</seg> /</l>

<note>k: For line 15 of *199, D6 subst. :k</note>
<l xml:id="**HV_App.I,42B.2855**199A:1">natāḥ sma he bhūpatim ādidevam |</l>
<note>k: After line 17 of *199, D6 ins. :k</note>
<l xml:id="**HV_App.I,42B.2855**199B:2"><seg type="pāda" n="a">iti stuto jagannātho</seg> <seg type="pāda" n="b">vyajṛmbhata jagatpatiḥ</seg> /</l>

<note>k: After line 18a of *199, T2 G1-2.4 M2.4 ins. :k</note>
<l xml:id="**HV_App.I,42B.2855**199C:3">jaya bhāvana vāmana |</l>
<l xml:id="**HV_App.I,42B.2855**199C:4"><seg type="pāda" n="a">tyayy eva sakalaṃ lokaṃ</seg> <seg type="pāda" n="b">paśyāmo jagatīpate</seg> //</l>

<l xml:id="**HV_App.I,42B.2855**199C:5"><seg type="pāda" n="a">sarvātma sarvabhūteśa</seg> <seg type="pāda" n="b">namas te 'stu janārdana</seg> /</l>

<l xml:id="**HV_App.I,42B.2855**199C:6"><seg type="pāda" n="a">iti stuto jagannātho</seg> <seg type="pāda" n="b">vyajṛmbhata jagatpatiḥ</seg> /</l>

<l xml:id="**HV_App.I,42B.2855**199C:7">samakṣaṃ sarvabhūtānāṃ @</l>
<l xml:id="HV_App.I,42B.2856"><seg type="pāda" n="a">āyudhāni ca mukhyāni</seg> <seg type="pāda" n="b">dānavānāṃ mahātmanām</seg> //</l>

<l xml:id="HV_App.I,42B.2857"><seg type="pāda" n="a">vipracittiḥ śibiḥ śaṅkur</seg> <seg type="pāda" n="b">ayaḥśaṅkus tathaiva ca</seg> /</l>

<l xml:id="HV_App.I,42B.2858"><seg type="pāda" n="a">ayaḥśirā aśvaśirā</seg> <seg type="pāda" n="b">hayagrīvaś ca vīryavān</seg> //</l>

<l xml:id="HV_App.I,42B.2859"><seg type="pāda" n="a">vegavān ketumān ugraḥ</seg> <seg type="pāda" n="b">sogravyagro mahāsuraḥ</seg> /</l>

<l xml:id="HV_App.I,42B.2860"><seg type="pāda" n="a">puṣkaraḥ puṣkalaś caiva</seg> <seg type="pāda" n="b">sāśvo 'śvapatir eva ca</seg> //</l>

<l xml:id="HV_App.I,42B.2861"><seg type="pāda" n="a">prahrādo 'śvaśirāḥ kumbhaḥ</seg> <seg type="pāda" n="b">saṃhrādo gaganapriyaḥ</seg> /</l>

<l xml:id="HV_App.I,42B.2862"><seg type="pāda" n="a">anuhrādo hariharau</seg> <seg type="pāda" n="b">varāhaḥ saṃharo 'rujaḥ</seg> //</l>

<l xml:id="HV_App.I,42B.2863"><seg type="pāda" n="a">vṛṣaparvā virūpākṣo</seg> <seg type="pāda" n="b">aticandraḥ sulocanaḥ</seg> /</l>

<l xml:id="HV_App.I,42B.2864"><seg type="pāda" n="a">niṣprabhaḥ suprabhaḥ śrīmāṃs</seg> <seg type="pāda" n="b">tathaiva ca nirūdaraḥ</seg> //</l>

<l xml:id="HV_App.I,42B.2865"><seg type="pāda" n="a">ekacakro mahācakro</seg> <seg type="pāda" n="b">dvicakraḥ kālasaṃnibhaḥ</seg> /</l>

<note>k: T1.2 G1.3-5 M2.4 ins. :k</note>
<l xml:id="**HV_App.I,42B.2865**200:8"><seg type="pāda" n="a">ekavaktro mahāvaktro</seg> <seg type="pāda" n="b">vidyujjihvograkarmakṛt</seg> /</l>

<l xml:id="HV_App.I,42B.2866"><seg type="pāda" n="a">śarabhaḥ śalabhaś caiva</seg> <seg type="pāda" n="b">kuṇapaḥ kulapaḥ krathaḥ</seg> //</l>

<l xml:id="HV_App.I,42B.2867"><seg type="pāda" n="a">bṛhatkīrtir mahāgarbhaḥ</seg> <seg type="pāda" n="b">śaṅkukarṇo mahādhvaniḥ</seg> /</l>

<l xml:id="HV_App.I,42B.2868"><seg type="pāda" n="a">dīrghajihvo 'rkavadano</seg> <seg type="pāda" n="b">mṛdubāhur mṛdupriyaḥ</seg> //</l>

<l xml:id="HV_App.I,42B.2869"><seg type="pāda" n="a">vāyur gaviṣṭho namuciḥ</seg> <seg type="pāda" n="b">śambaro vikṣaro mahān</seg> /</l>

<l xml:id="HV_App.I,42B.2870"><seg type="pāda" n="a">candrahantā krodhahantā</seg> <seg type="pāda" n="b">krodhavardhana eva ca</seg> //</l>

<l xml:id="HV_App.I,42B.2871"><seg type="pāda" n="a">kālakaḥ kālakākṣaś ca</seg> <seg type="pāda" n="b">vṛtraḥ krodho vimokṣaṇaḥ</seg> /</l>

<l xml:id="HV_App.I,42B.2872"><seg type="pāda" n="a">gaviṣṭhaś ca haviṣṭhaś ca</seg> <seg type="pāda" n="b">pralambo narakaḥ pṛthuḥ</seg> //</l>

<l xml:id="HV_App.I,42B.2873"><seg type="pāda" n="a">candratāpanavātāpī</seg> <seg type="pāda" n="b">ketumān baladarpitaḥ</seg> /</l>

<l xml:id="HV_App.I,42B.2874"><seg type="pāda" n="a">asilomā pulomā ca</seg> <seg type="pāda" n="b">bāṣkalaḥ pramado madaḥ</seg> //</l>

<l xml:id="HV_App.I,42B.2875"><seg type="pāda" n="a">śṛgālavadanaś caiva</seg> <seg type="pāda" n="b">karālaḥ keśir eva ca</seg> /</l>

<l xml:id="HV_App.I,42B.2876"><seg type="pāda" n="a">ekākṣaś ca varāhaś ca</seg> <seg type="pāda" n="b">tuhuṇḍaḥ sṛmalaḥ sṛpaḥ</seg> //</l>

<l xml:id="HV_App.I,42B.2877"><seg type="pāda" n="a">ete cānye ca bahavaḥ</seg> <seg type="pāda" n="b">kramamāṇaṃ trivikramam</seg> /</l>

<l xml:id="HV_App.I,42B.2878"><seg type="pāda" n="a">upatasthur mahātmānaṃ</seg> <seg type="pāda" n="b">viṣṇuṃ daityagaṇās tadā</seg> //</l>

<l xml:id="HV_App.I,42B.2879"><seg type="pāda" n="a">pāśodyatakarāḥ ke 'pi</seg> <seg type="pāda" n="b">vyāditāsyāḥ kharasvanāḥ</seg> /</l>

<l xml:id="HV_App.I,42B.2880"><seg type="pāda" n="a">śataghnīcakrahastāś ca</seg> <seg type="pāda" n="b">vajrahastās tathāpare</seg> //</l>

<l xml:id="HV_App.I,42B.2881"><seg type="pāda" n="a">khaḍgapaṭṭiśahastāś ca</seg> <seg type="pāda" n="b">paraśvadhadharāḥ pare</seg> /</l>

<l xml:id="HV_App.I,42B.2882"><seg type="pāda" n="a">prāsamudgarahastāś ca</seg> <seg type="pāda" n="b">tathā parighapāṇayaḥ</seg> //</l>

<l xml:id="HV_App.I,42B.2883"><seg type="pāda" n="a">mahāśanivyagrakarā</seg> <seg type="pāda" n="b">śūlahastā mahābalāḥ</seg> /</l>

<note>k: V3 ins. :k</note>
<l xml:id="**HV_App.I,42B.2883**201:1"><seg type="pāda" n="a">mahāmudgarahastāś ca</seg> <seg type="pāda" n="b">gadāhastās tathā pare</seg> /</l>

<l xml:id="HV_App.I,42B.2884"><seg type="pāda" n="a">mahāvṛkṣodyatakarās</seg> <seg type="pāda" n="b">tathaiva ca dhanurdharāḥ</seg> //</l>

<note>k: Ñ2 V1 B Ds2 T1.2 G1.4-5 M2.4 ins. after line 2884, Ñ1 Dn D3 after line 2885 :k</note>
<l xml:id="**HV_App.I,42B.2884**202:1"><seg type="pāda" n="a">mahāpaṭṭiśahastāś ca</seg> <seg type="pāda" n="b">tathā musalapāṇayaḥ</seg> /</l>

<l xml:id="HV_App.I,42B.2885"><seg type="pāda" n="a">gadābhuśuṇḍihastāś ca</seg> <seg type="pāda" n="b">vajrahastās tathāpare</seg> /</l>

<l xml:id="HV_App.I,42B.2886"><seg type="pāda" n="a">asikampanahastāś ca</seg> <seg type="pāda" n="b">dānavā yuddhadurmadāḥ</seg> /</l>

<l xml:id="HV_App.I,42B.2887"><seg type="pāda" n="a">nānāpraharaṇā ghorā</seg> <seg type="pāda" n="b">nānāveṣā mahābalāḥ</seg> //</l>

<l xml:id="HV_App.I,42B.2888"><seg type="pāda" n="a">kūrmakukkuṭavaktrāś ca</seg> <seg type="pāda" n="b">hastivaktrās tathāpare</seg> /</l>

<l xml:id="HV_App.I,42B.2889"><seg type="pāda" n="a">kharoṣṭravadanāś caiva</seg> <seg type="pāda" n="b">varāhavadanās tathā</seg> //</l>

<l xml:id="HV_App.I,42B.2890"><seg type="pāda" n="a">bhīmā makaravaktrāś ca</seg> <seg type="pāda" n="b">śiśumāramukhās tathā</seg> /</l>

<l xml:id="HV_App.I,42B.2891"><seg type="pāda" n="a">mārjāraśukavaktrāś ca</seg> <seg type="pāda" n="b">dīrghavaktrāś ca dānavaḥ</seg> //</l>

<l xml:id="HV_App.I,42B.2892"><seg type="pāda" n="a">guruḍānanāḥ khaḍgamukhā</seg> <seg type="pāda" n="b">mayūravadanās tathā</seg> /</l>

<l xml:id="HV_App.I,42B.2893"><seg type="pāda" n="a">aśvavaktrā babhruvaktrā</seg> <seg type="pāda" n="b">ghorā mṛgamukhās tathā</seg> //</l>

<note>k: Ds ins. after line 2893; V1.3 Cal. ed. after line 2895:k</note>
<l xml:id="**HV_App.I,42B.2893**203:1"><seg type="pāda" n="a">śākhāmṛgānanāḥ śūrā</seg> <seg type="pāda" n="b">chāgāvimahiṣānanāḥ</seg> /</l>

<l xml:id="**HV_App.I,42B.2893**203:2"><seg type="pāda" n="a">sārameyumukhā raudrāḥ</seg> <seg type="pāda" n="b">krauñcavaktrāś ca dānavāḥ</seg> /</l>

<l xml:id="HV_App.I,42B.2894"><seg type="pāda" n="a">uṣṭraśalyakavaktrāś ca</seg> <seg type="pāda" n="b">krauñcavaktrāś dānavāḥ</seg> /</l>

<l xml:id="HV_App.I,42B.2895"><seg type="pāda" n="a">nakulaśyenavaktrāś ca</seg> <seg type="pāda" n="b">pārāvatamukhāstathā</seg> /</l>

<note>k: CE --mukhā tathā :k</note>
<l xml:id="HV_App.I,42B.2896"><seg type="pāda" n="a">cakravākamukhāś caiva</seg> <seg type="pāda" n="b">godhāvaktrās tathāpare</seg> /</l>

<note>k: Ds ins. after line 2896 :k</note>
<note>k: B1 after line 2897:k</note>
<l xml:id="**HV_App.I,42B.2896**204:1"><seg type="pāda" n="a">nakraghorānanāḥ krūrā</seg> <seg type="pāda" n="b">ṛkṣaśārdūlavaktrakāḥ</seg> /</l>

<l xml:id="**HV_App.I,42B.2896**204:2"><seg type="pāda" n="a">khaḍgisiṃhamukhāś caiva</seg> <seg type="pāda" n="b">mayūradanās tathā</seg> /</l>

<l xml:id="HV_App.I,42B.2897"><seg type="pāda" n="a">tathā mṛgānanāḥ śūrā</seg> <seg type="pāda" n="b">gojāvimahiṣānanāḥ</seg> //</l>

<note>k: G3.4 ins. :k</note>
<l xml:id="**HV_App.I,42B.2897**205:1"><seg type="pāda" n="a">sārameyamukhā raudrāś</seg> <seg type="pāda" n="b">cāṣṭavaktrāś ca dānavāḥ</seg> /</l>

<l xml:id="HV_App.I,42B.2898"><seg type="pāda" n="a">kṛkalāsamukhāś caiva</seg> <seg type="pāda" n="b">vyāghravaktrās tathāpare</seg> /</l>

<l xml:id="HV_App.I,42B.2899"><seg type="pāda" n="a">ṛkṣaśārdūlavaktrāś ca</seg> <seg type="pāda" n="b">siṃhavaktrās tathāpare</seg> //</l>

<note>k: G3 ins. :k</note>
<l xml:id="**HV_App.I,42B.2899**206:1"><seg type="pāda" n="a">nakrameṣānanāḥ krūrā</seg> <seg type="pāda" n="b">anye ca garuḍānanāḥ</seg> /</l>

<l xml:id="**HV_App.I,42B.2899**206:2"><seg type="pāda" n="a">khaḍgaśyenamukhāś caiva</seg> <seg type="pāda" n="b">mayūravadanās tathā</seg> /</l>

<l xml:id="HV_App.I,42B.2900"><seg type="pāda" n="a">gajendracarmavasanās</seg> <seg type="pāda" n="b">tathā kṛṣṇājināmbarāḥ</seg> /</l>

<l xml:id="HV_App.I,42B.2901"><seg type="pāda" n="a">cīrasaṃvṛtagātrāś ca</seg> <seg type="pāda" n="b">tathā phalakavāsasaḥ</seg> //</l>

<l xml:id="HV_App.I,42B.2902"><seg type="pāda" n="a">uṣṇīṣiṇo mukuṭinas</seg> <seg type="pāda" n="b">tathā kuṇḍalino 'surāḥ</seg> /</l>

<l xml:id="HV_App.I,42B.2903"><seg type="pāda" n="a">kirīṭino lambaśikhāḥ</seg> <seg type="pāda" n="b">kambugrīvāḥ suvarcasaḥ</seg> //</l>

<l xml:id="HV_App.I,42B.2904"><seg type="pāda" n="a">nānāveṣadharā daityā</seg> <seg type="pāda" n="b">nānāmālyānulepanāḥ</seg> /</l>

<l xml:id="HV_App.I,42B.2905"><seg type="pāda" n="a">svāny āyudhāni dīptāni</seg> <seg type="pāda" n="b">pragṛhyāsurasattamāḥ</seg> /</l>

<l xml:id="HV_App.I,42B.2906"><seg type="pāda" n="a">kramamāṇaṃ hṛṣīkeśam</seg> <seg type="pāda" n="b">upatiṣṭhanti dānavāḥ</seg> //</l>

<note>k: T1.2 G1.3-5 M2.4 ins. :k</note>
<l xml:id="**HV_App.I,42B.2906**207:1"><seg type="pāda" n="a">kecic chūlaiḥ samājaghnur</seg> <seg type="pāda" n="b">anye parighasāyukaiḥ</seg> /</l>

<l xml:id="**HV_App.I,42B.2906**207:2"><seg type="pāda" n="a">kuntaiḥ kuṭhāraiḥ parighair</seg> <seg type="pāda" n="b">asibhis tomaraiḥ śaraiḥ</seg> //</l>

<l xml:id="**HV_App.I,42B.2906**207:3"><seg type="pāda" n="a">bāhubhir muṣṭibhiś caiva</seg> <seg type="pāda" n="b">talair dantair nakhais tathā</seg> /</l>

<l xml:id="**HV_App.I,42B.2906**207:4"><seg type="pāda" n="a">yathāśakti yathāyogaṃ</seg> <seg type="pāda" n="b">kuryur yuddhaṃ hi dānavāḥ</seg> /</l>

<l xml:id="HV_App.I,42B.2907"><seg type="pāda" n="a">pramathya sarvān daiteyān</seg> <seg type="pāda" n="b">pādahastatalaiḥ prabhuḥ</seg> /</l>

<note>k: V1.3 B1 Cal. ed. ins. :k</note>
<l xml:id="**HV_App.I,42B.2907**208:1"><seg type="pāda" n="a">jahāra tridivaṃ devas</seg> <seg type="pāda" n="b">tribhir vikramaṇair hariḥ</seg> /</l>

<note>k: On the other hand, T1.2 G1.3-5 M2.4 ins. after line 2907 :k</note>
<l xml:id="**HV_App.I,42B.2907**209:1"><seg type="pāda" n="a">daityendrān sa samāgatya</seg> <seg type="pāda" n="b">bāhubhiś ca tathā parān</seg> /</l>

<l xml:id="**HV_App.I,42B.2907**209:2"><seg type="pāda" n="a">niḥśeṣaṃ dānavabalaṃ</seg> <seg type="pāda" n="b">cakāra harir īśvaraḥ</seg> /</l>

<l xml:id="HV_App.I,42B.2908"><seg type="pāda" n="a">rūpaṃ kṛtvā mahākāyaṃ</seg> <seg type="pāda" n="b">jahārāśu sa medinīm</seg> //</l>

<note>k: Ñ2 B1.2 T2 G1 ins. :k</note>
<l xml:id="**HV_App.I,42B.2908**210:1"><seg type="pāda" n="a">trailokyaṃ kramamāṇasya</seg> <seg type="pāda" n="b">dyutir ādityasaṃbhavā</seg> /</l>

<l xml:id="HV_App.I,42B.2909"><seg type="pāda" n="a">tasya vikramato bhūmiṃ</seg> <seg type="pāda" n="b">candrādityau stanāntare</seg> /</l>

<l xml:id="HV_App.I,42B.2910"><seg type="pāda" n="a">nabhaḥ prakramamāṇasya</seg> <seg type="pāda" n="b">sakthideśe vyavasthitau</seg> //</l>

<l xml:id="HV_App.I,42B.2911"><seg type="pāda" n="a">paraṃ vikramamāṇasya</seg> <seg type="pāda" n="b">jānudeśe vyavasthitau</seg> /</l>

<l xml:id="HV_App.I,42B.2912"><seg type="pāda" n="a">viṣṇor amitavīryasya</seg> <seg type="pāda" n="b">vadanty evaṃ dvijātayaḥ</seg> //</l>

<l xml:id="HV_App.I,42B.2913"><seg type="pāda" n="a">jitvā lokatrayaṃ kṛtsnaṃ</seg> <seg type="pāda" n="b">hatvā cāsurapuṃgavān</seg> /</l>

<l xml:id="HV_App.I,42B.2914"><seg type="pāda" n="a">dadau śakrāya vasudhāṃ</seg> <seg type="pāda" n="b">harir lokanamaskṛtaḥ</seg> //</l>

<note>k: T2 G1.3-5 M2.4 ins. :k</note>
<l xml:id="**HV_App.I,42B.2914**211:1"><seg type="pāda" n="a">puraṃdarāya pradadau</seg> <seg type="pāda" n="b">trailokyaṃ puruṣottamaḥ</seg> /</l>

<l xml:id="**HV_App.I,42B.2914**211:2"><seg type="pāda" n="a">prītas tasmai sureśāya</seg> <seg type="pāda" n="b">dadau viṣṇur urukramaḥ</seg> /</l>

<l xml:id="HV_App.I,42B.2915"><seg type="pāda" n="a">sutalaṃ nāma pātālam</seg> <seg type="pāda" n="b">aghastād vasudhātale</seg> /</l>

<l xml:id="HV_App.I,42B.2916"><seg type="pāda" n="a">baler dattaṃ bhagavatā</seg> <seg type="pāda" n="b">viṣṇunā prabhaviṣṇunā</seg> //</l>

<l xml:id="HV_App.I,42B.2917"><seg type="pāda" n="a">tad avāpyāsuraśreṣṭhaś</seg> <seg type="pāda" n="b">cakāra matim uttamām</seg> /</l>

<l xml:id="HV_App.I,42B.2918"><seg type="pāda" n="a">rasātalatale vāsam</seg> <seg type="pāda" n="b">akarod asurādhipaḥ</seg> //</l>

<l xml:id="HV_App.I,42B.2919"><seg type="pāda" n="a">tatrasthaś ca mahātejā</seg> <seg type="pāda" n="b">dhyānaṃ paramam āsthitaḥ</seg> /</l>

<l xml:id="HV_App.I,42B.2920"><seg type="pāda" n="a">uvāca vacanaṃ dhīmān</seg> <seg type="pāda" n="b">viṣṇuṃ lokanamaskṛtam</seg> /</l>

<l xml:id="HV_App.I,42B.2921"><seg type="pāda" n="a">kiṃ mayā deva kartavyaṃ</seg> <seg type="pāda" n="b">brūhi sarvam aśeṣataḥ</seg> //</l>

<note>k: After line 2921a, D6 T1.2 G1.3-5 M2.4 ins. :k</note>
<l xml:id="**HV_App.I,42B.2921**212:1">pātāle vasatā prabho |</l>
<l xml:id="**HV_App.I,42B.2921**212:2">śāsanaṃ tava viśveśa @</l>
<note>k: After line 2921, Ñ2 V3 T1 G4 ins. :k</note>
<l xml:id="**HV_App.I,42B.2921**213:1"><seg type="pāda" n="a">tato daityādhipaṃ prāha</seg> <seg type="pāda" n="b">devo viṣṇuḥ surottamaḥ</seg> /</l>


<milestone unit="speaker" n="viṣṇur uvāca"/>
<l xml:id="HV_App.I,42B.2922"><seg type="pāda" n="a">dadāmi te mahābhāga</seg> <seg type="pāda" n="b">parituṣṭo 'smi te 'sura</seg> /</l>

<l xml:id="HV_App.I,42B.2923"><seg type="pāda" n="a">varaṃ varaya bhadraṃ te</seg> <seg type="pāda" n="b">yatheṣṭaṃ kāmam āpnuhi</seg> //</l>

<note>k: Ñ1 ins. after line 2923, B1.3 Ds subst. for line 2926:k</note>
<l xml:id="**HV_App.I,42B.2923**214:1"><seg type="pāda" n="a">evam uktvā tato viṣṇur</seg> <seg type="pāda" n="b">atha bhūyo 'surādhipam</seg> /</l>

<l xml:id="HV_App.I,42B.2924"><seg type="pāda" n="a">mā ca śakrasya vacanaṃ</seg> <seg type="pāda" n="b">pratihāsīḥ kathaṃcana</seg> /</l>

<l xml:id="HV_App.I,42B.2925"><seg type="pāda" n="a">aham ājñāpayāmi tvāṃ</seg> <seg type="pāda" n="b">śreyaś caivam avāpsyasi</seg> //</l>

<note>k: G3.4 ins. :k</note>
<l xml:id="**HV_App.I,42B.2925**215:1"><seg type="pāda" n="a">evam uktvā tadā viṣṇu+</seg> <seg type="pāda" n="b">narekaśaḥ surādhipam</seg> /</l>

<note>k: Reading corrupt! Perhaps for "viṣṇur narakeśāsurādhipam"? :k</note>
<l xml:id="HV_App.I,42B.2926"><seg type="pāda" n="a">atha daityādhipaṃ prāha</seg> <seg type="pāda" n="b">viṣṇur devādhipānujaḥ</seg> /</l>

<l xml:id="HV_App.I,42B.2927"><seg type="pāda" n="a">vācā paramayā devo</seg> <seg type="pāda" n="b">vareṇyaḥ prabhur īśvaraḥ</seg> //</l>

<l xml:id="HV_App.I,42B.2928"><seg type="pāda" n="a">yat tvayā salilaṃ dattaṃ</seg> <seg type="pāda" n="b">gṛhītaṃ pāṇinā mayā</seg> /</l>

<l xml:id="HV_App.I,42B.2929"><seg type="pāda" n="a">tasmāt te daitya devebhyo</seg> <seg type="pāda" n="b">nāsti jātu bhayaṃ kvacit</seg> //</l>

<note>k: Ñ1 ins. :k</note>
<l xml:id="**HV_App.I,42B.2929**216:1"><seg type="pāda" n="a">te tasmin parituṣṭiś ca</seg> <seg type="pāda" n="b">varaṃ caitac chṛṇuṣva me</seg> /</l>

<l xml:id="**HV_App.I,42B.2929**216:2"><seg type="pāda" n="a">devadānavasaṃghānāṃ</seg> <seg type="pāda" n="b">na te jīvitasaṃkṣayaḥ</seg> /</l>

<note>k: T1.2 G1.3-5 M2.4 ins. after line 2929 :k</note>
<l xml:id="**HV_App.I,42B.2929**217:1"><seg type="pāda" n="a">amaratvaṃ hi bhavato</seg> <seg type="pāda" n="b">nāsti mṛtyuḥ pitus tava</seg> /</l>

<l xml:id="**HV_App.I,42B.2929**217:2"><seg type="pāda" n="a">dhyāhi māṃ satataṃ daitya</seg> <seg type="pāda" n="b">matkathāparamo bhava</seg> /</l>

<l xml:id="HV_App.I,42B.2930"><seg type="pāda" n="a">sutalaṃ nāma pātālaṃ</seg> <seg type="pāda" n="b">tatra tvaṃ sānugo vasa</seg> /</l>

<l xml:id="HV_App.I,42B.2931"><seg type="pāda" n="a">sarvadaitygaṇaiḥ sārdhaṃ</seg> <seg type="pāda" n="b">matprasādān mahāsura</seg> //</l>

<l xml:id="HV_App.I,42B.2932"><seg type="pāda" n="a">na ca te devadevasya</seg> <seg type="pāda" n="b">śakrasyāmitatejasaḥ</seg> /</l>

<l xml:id="HV_App.I,42B.2933"><seg type="pāda" n="a">śāsanaṃ pratihantavyaṃ</seg> <seg type="pāda" n="b">smaratā śāsanaṃ mama</seg> /</l>

<l xml:id="HV_App.I,42B.2934"><seg type="pāda" n="a">devatāś cāpi te sarvāḥ</seg> <seg type="pāda" n="b">pūjyā eva mahāsura</seg> //</l>

<note>k: T1.2 G1.3-5 M2.4 ins. :k</note>
<l xml:id="**HV_App.I,42B.2934**218:1"><seg type="pāda" n="a">pātālavāsino nityaṃ</seg> <seg type="pāda" n="b">mānyās tava maharṣayaḥ</seg> /</l>

<l xml:id="HV_App.I,42B.2935"><seg type="pāda" n="a">prāpsyase ca mahābhāga</seg> <seg type="pāda" n="b">divyān kāmān yathepsitān</seg> /</l>

<l xml:id="HV_App.I,42B.2936"><seg type="pāda" n="a">iha cāmutra cākṣayyān</seg> <seg type="pāda" n="b">vividhāṃś ca paricchadān</seg> //</l>

<l xml:id="HV_App.I,42B.2937"><seg type="pāda" n="a">daityādhipatyaṃ ca sadā</seg> <seg type="pāda" n="b">matprasādād avāpsyasi</seg> /</l>

<l xml:id="HV_App.I,42B.2938"><seg type="pāda" n="a">bhogāṃś ca vividhān samyag</seg> <seg type="pāda" n="b">yajñāṃś ca sahadakṣiṇān</seg> //</l>

<l xml:id="HV_App.I,42B.2939"><seg type="pāda" n="a">yadā caitāṃ mayā proktāṃ</seg> <seg type="pāda" n="b">maryādāṃ cālayiṣyasi</seg> /</l>

<l xml:id="HV_App.I,42B.2940"><seg type="pāda" n="a">bandhiṣyanti tadā hi tvāṃ</seg> <seg type="pāda" n="b">nāgapāśā mahābalāḥ</seg> //</l>

<l xml:id="HV_App.I,42B.2941"><seg type="pāda" n="a">namaskāryāś ca te nityaṃ</seg> <seg type="pāda" n="b">mahendrādyā divaukasaḥ</seg> /</l>

<l xml:id="HV_App.I,42B.2942"><seg type="pāda" n="a">mama jyeṣṭhaḥ suraśreṣṭhaḥ</seg> <seg type="pāda" n="b">śāsanaṃ pratigṛhyatām</seg> //</l>


<milestone unit="speaker" n="balir uvāca"/>
<l xml:id="HV_App.I,42B.2943"><seg type="pāda" n="a">devadeva mahābhāga</seg> <seg type="pāda" n="b">śaṅkhacakragadādhara</seg> /</l>

<l xml:id="HV_App.I,42B.2944"><seg type="pāda" n="a">surāsuraguruśreṣṭha</seg> <seg type="pāda" n="b">sarvalokamaheśvara</seg> //</l>

<note>k: D6 T1.2 G1.3-5 M2.4 ins. :k</note>
<l xml:id="**HV_App.I,42B.2944**219:1"><seg type="pāda" n="a">namas karomi deveśaṃ</seg> <seg type="pāda" n="b">tvāṃ sadā jagatīpate</seg> /</l>

<l xml:id="**HV_App.I,42B.2944**219:2"><seg type="pāda" n="a">tvam eva mama govinda</seg> <seg type="pāda" n="b">śaraṇaṃ nānya eva hi</seg> //</l>

<l xml:id="**HV_App.I,42B.2944**219:3"><seg type="pāda" n="a">cintayāmi jagannātha</seg> <seg type="pāda" n="b">tvām eva satataṃ hare</seg> /</l>

<l xml:id="**HV_App.I,42B.2944**219:4"><seg type="pāda" n="a">idaṃ mama hare viṣṇo</seg> <seg type="pāda" n="b">vadasvādya hitaṃ vibho</seg> /</l>

<l xml:id="HV_App.I,42B.2945"><seg type="pāda" n="a">tatrāsato me pātāle</seg> <seg type="pāda" n="b">bhāgaṃ brūhi surottama</seg> //</l>

<note>k: Ñ2 V1.3 B2 Ds D3 T1.2 G1.3-5 M2.4 ins. :k</note>
<l xml:id="**HV_App.I,42B.2945**220:1"><seg type="pāda" n="a">kathaṃ tatra mayā stheyaṃ</seg> <seg type="pāda" n="b">vibudhānāṃ maheśvara</seg> /</l>

<l xml:id="HV_App.I,42B.2946"><seg type="pāda" n="a">mamānnam aśanaṃ deva</seg> <seg type="pāda" n="b">prāśanārtham ariṃdama</seg> /</l>

<l xml:id="HV_App.I,42B.2947"><seg type="pāda" n="a">tad vadasva suraśreṣṭha</seg> <seg type="pāda" n="b">tṛptir yena mamākṣayā</seg> //</l>


<milestone unit="speaker" n="bhagavān uvāca"/>
<l xml:id="HV_App.I,42B.2948">aśrotriyaṃ śrāddam adhītam avratam @</l>
<l xml:id="HV_App.I,42B.2949">adakṣiṇaṃ yajñam anṛtvijā hutam |</l>
<l xml:id="HV_App.I,42B.2950">aśraddhayā dattam asaṃskṛtaṃ havir @</l>
<l xml:id="HV_App.I,42B.2951">ete pradattās tava daitya bhāgāḥ ||</l>
<l xml:id="HV_App.I,42B.2952"><seg type="pāda" n="a">puṇyaṃ maddveṣiṇāṃ yac ca</seg> <seg type="pāda" n="b">madbhaktadveṣiṇāṃ tathā</seg> /</l>

<note>k: D6 T1.2 G1.3-5 M2.4 ins. :k</note>
<l xml:id="**HV_App.I,42B.2952**221:1"><seg type="pāda" n="a">kathāsu mama daityendra</seg> <seg type="pāda" n="b">kathyamānāsu yatra ha</seg> /</l>

<l xml:id="**HV_App.I,42B.2952**221:2"><seg type="pāda" n="a">aśṛṇvan yo naro gacchet</seg> <seg type="pāda" n="b">tasya saṃvatsarārjitam</seg> /</l>

<l xml:id="**HV_App.I,42B.2952**221:3"><seg type="pāda" n="a">yatnena mahatā vāpi</seg> <seg type="pāda" n="b">tava sarvaṃ bhaviṣyati</seg> //</l>

<l xml:id="**HV_App.I,42B.2952**221:4"><seg type="pāda" n="a">aśuśrūṣur hared vidyāṃ</seg> <seg type="pāda" n="b">sā tavāstu bale parā</seg> //</l>

<l xml:id="**HV_App.I,42B.2952**221:5"><seg type="pāda" n="a">śudrānnam aśnatām yeṣāṃ</seg> <seg type="pāda" n="b">puṇyaṃ yac cārjitaṃ mahat</seg> /</l>

<l xml:id="**HV_App.I,42B.2952**221:6"><seg type="pāda" n="a">kṣudravidyārjitaṃ puṇyaṃ</seg> <seg type="pāda" n="b">śrutismṛtivivarjitam</seg> /</l>

<l xml:id="**HV_App.I,42B.2952**221:7"><seg type="pāda" n="a">vedoktaṃ yat parityajya</seg> <seg type="pāda" n="b">dharmam anyaṃ prakurvataḥ</seg> /</l>

<l xml:id="HV_App.I,42B.2953"><seg type="pāda" n="a">krayavikrayasaktānāṃ</seg> <seg type="pāda" n="b">puṇyaṃ yac cāgnihotriṇām</seg> //</l>

<l xml:id="HV_App.I,42B.2954"><seg type="pāda" n="a">aśraddhayā ca yad dānaṃ</seg> <seg type="pāda" n="b">dadatām yajatāṃ yathā</seg> /</l>

<l xml:id="HV_App.I,42B.2955"><seg type="pāda" n="a">tat sarvaṃ tava daityendra</seg> <seg type="pāda" n="b">matprasādād bhaviṣyati</seg> //</l>

<note>k: K2 ins. :k</note>
<l xml:id="**HV_App.I,42B.2955**222:1"><seg type="pāda" n="a">śaradṛtau dinaikaṃ ca</seg> <seg type="pāda" n="b">rājyaṃ tava bhaviṣyati</seg> /</l>

<l xml:id="**HV_App.I,42B.2955**222:2"><seg type="pāda" n="a">pānabhojanasaṃyuktaṃ</seg> <seg type="pāda" n="b">lakṣyāyuḥkīrtikāri ca</seg> //</l>

<l xml:id="**HV_App.I,42B.2955**222:3"><seg type="pāda" n="a">brahmakṣatriyaviṭśūdra+</seg> <seg type="pāda" n="b">bandināṃ surapūjitam</seg> /</l>

<l xml:id="**HV_App.I,42B.2955**222:4"><seg type="pāda" n="a">sarvakāmasusaṃpūrṇaṃ</seg> <seg type="pāda" n="b">madprasādād bhaviṣyati</seg> /</l>


<milestone unit="speaker" n="vaiśaṃpāyana uvāca"/>
<l xml:id="HV_App.I,42B.2956"><seg type="pāda" n="a">etac chrutvā tu vacanaṃ</seg> <seg type="pāda" n="b">balir viṣṇor mahātmanaḥ</seg> /</l>

<note>k: T1.2 G1.3-5 M2.4 ins. :k</note>
<l xml:id="**HV_App.I,42B.2956**223:1"><seg type="pāda" n="a">praṇamya pātālatalaṃ</seg> <seg type="pāda" n="b">yayau vāsāya bhārata</seg> /</l>

<l xml:id="HV_App.I,42B.2957"><seg type="pāda" n="a">evam astv iti taṃ proktvā</seg> <seg type="pāda" n="b">pātālam asuro gataḥ</seg> /</l>

<note>k: After line 2957, Ñ1 ins. :k</note>
<l xml:id="**HV_App.I,42B.2957**224:1"><seg type="pāda" n="a">gateṣv atha mahābāhur</seg> <seg type="pāda" n="b">viṣnuḥ satyaparākramaḥ</seg> /</l>

<l xml:id="**HV_App.I,42B.2957**224:2"><seg type="pāda" n="a">cintayām āsa bhagavān</seg> <seg type="pāda" n="b">pravibhāgaṃ jite(?)s tadā</seg> //</l>

<l xml:id="**HV_App.I,42B.2957**224:3"><seg type="pāda" n="a">atha cintayatas tasya</seg> <seg type="pāda" n="b">devā brahmādayo nṛpa</seg> /</l>

<l xml:id="**HV_App.I,42B.2957**224:4"><seg type="pāda" n="a">te gatā jatvare(?) cainaṃ</seg> <seg type="pāda" n="b">bhagavantaṃ mahādyutim</seg> /</l>

<l xml:id="**HV_App.I,42B.2957**224:5"><seg type="pāda" n="a">divyāṃ vai surarājyajña</seg> <seg type="pāda" n="b">sattvopāyāni nisvanaiḥ</seg> /</l>

<l xml:id="**HV_App.I,42B.2957**224:6"><seg type="pāda" n="a">pātālaṃ pātito divyā</seg> <seg type="pāda" n="b">nigṛhāṇaṃ ca te kṣayāḥ</seg> /</l>

<l xml:id="**HV_App.I,42B.2957**224:7"><seg type="pāda" n="a">niṣekam idaṃ sarvaṃ</seg> <seg type="pāda" n="b">kṛtaṃ te 'surasūdanaḥ</seg> /</l>

<l xml:id="**HV_App.I,42B.2957**224:8"><seg type="pāda" n="a">kṛṣṇāṣiṣa mahābāho</seg> <seg type="pāda" n="b">vibhāgaṃ cintayat tadā</seg> /</l>

<l xml:id="**HV_App.I,42B.2957**224:9"><seg type="pāda" n="a">abravīc ca mahābāho</seg> <seg type="pāda" n="b">rūpendro dānavāntakṛt</seg> /</l>

<l xml:id="**HV_App.I,42B.2957**224:10"><seg type="pāda" n="a">indro madhurayā vācā</seg> <seg type="pāda" n="b">pālyatāṃ tridivaṃ punaḥ</seg> /</l>

<l xml:id="HV_App.I,42B.2958"><seg type="pāda" n="a">praviveśa mahābhāgo</seg> <seg type="pāda" n="b">devājñāṃ pratipālayan</seg> //</l>

<note>k: Ñ2 B Ds D6 T1.2 G1.3-5 M2.4 ins. :k</note>
<l xml:id="**HV_App.I,42B.2958**225:1"><seg type="pāda" n="a">etasminn antare cāpi</seg> <seg type="pāda" n="b">viṣṇus tridaśapūjitaḥ</seg> /</l>

<note>k: D6 T1.2 G1.3-5 M2.4 cont. :k</note>
<l xml:id="**HV_App.I,42B.2958**226:1"><seg type="pāda" n="a">jāmbavantaṃ samāhūya</seg> <seg type="pāda" n="b">vacanaṃ cedam abravīt</seg> /</l>

<l xml:id="**HV_App.I,42B.2958**226:2"><seg type="pāda" n="a">macchāsanaṃ samādāya</seg> <seg type="pāda" n="b">bherī saṃtāḍyatām iti</seg> //</l>

<l xml:id="**HV_App.I,42B.2958**226:3"><seg type="pāda" n="a">jāmbavān atha tac chrutvā</seg> <seg type="pāda" n="b">bherīṃ saṃnādayan bahu</seg> /</l>

<l xml:id="**HV_App.I,42B.2958**226:4"><seg type="pāda" n="a">yatheṣṭaṃ saṃpravartantāṃ</seg> <seg type="pāda" n="b">kriyāḥ sarvā munīśvara</seg> //</l>

<l xml:id="**HV_App.I,42B.2958**226:5"><seg type="pāda" n="a">devāḥ svasthānam āyantu</seg> <seg type="pāda" n="b">daityāḥ sarve hatāśrayāḥ</seg> /</l>

<l xml:id="**HV_App.I,42B.2958**226:6"><seg type="pāda" n="a">na bhayaṃ vidyate kiṃcij</seg> <seg type="pāda" n="b">jitaṃ bhagavatā jagat</seg> //</l>

<l xml:id="**HV_App.I,42B.2958**226:7">baliḥ praviṣṭo 'tha rasātalaṃ mahad @</l>
<l xml:id="**HV_App.I,42B.2958**226:8">daityā gatāḥ sāgaram eva śeṣāḥ |</l>
<l xml:id="**HV_App.I,42B.2958**226:9">svasthaṃ jagat sarvam idaṃ munīśvarāḥ @</l>
<l xml:id="**HV_App.I,42B.2958**226:10">kriyāḥ kriyatāṃ mahatīs tapodhanāḥ ||</l>
<l xml:id="**HV_App.I,42B.2958**226:11"><seg type="pāda" n="a">vimucyantāṃ guhāḥ sarvāḥ</seg> <seg type="pāda" n="b">parvatasyātha devatāḥ</seg> /</l>

<l xml:id="**HV_App.I,42B.2958**226:12"><seg type="pāda" n="a">sadā vedā hy adhīyantāṃ</seg> <seg type="pāda" n="b">śīghraṃ nākaṃ prapadyatām</seg> /</l>

<l xml:id="**HV_App.I,42B.2958**226:13"><seg type="pāda" n="a">brāhmaṇāḥ svasti vo nityaṃ</seg> <seg type="pāda" n="b">na bhayaṃ vidyate kvacit</seg> /</l>

<l xml:id="**HV_App.I,42B.2958**226:14"><seg type="pāda" n="a">viṣṇur vikramato rājyaṃ</seg> <seg type="pāda" n="b">jahāra balikaṇṭakāt</seg> //</l>

<l xml:id="**HV_App.I,42B.2958**226:15"><seg type="pāda" n="a">ity uktvā jāmbavān ṛkṣaḥ</seg> <seg type="pāda" n="b">sthito meroś ca mastake</seg> /</l>

<l xml:id="**HV_App.I,42B.2958**226:16"><seg type="pāda" n="a">samāghnan bahuśas tūryam</seg> <seg type="pāda" n="b">ājñayā keśavasya hi</seg> //</l>

<l xml:id="**HV_App.I,42B.2958**226:17"><seg type="pāda" n="a">tasya bherīravaṃ sarvaṃ</seg> <seg type="pāda" n="b">jagad vikṣobhya saṃsthitam</seg> /</l>

<l xml:id="**HV_App.I,42B.2958**226:18"><seg type="pāda" n="a">pṛthivīm antarikṣaṃ ca</seg> <seg type="pāda" n="b">pātālaṃ ca samaspṛśat</seg> //</l>

<l xml:id="**HV_App.I,42B.2958**226:19">śrutvā tu bherīravam ādimūrter @</l>
<l xml:id="**HV_App.I,42B.2958**226:20">ājñākṛtaṃ sāgaraghoṣakalpam |</l>
<l xml:id="**HV_App.I,42B.2958**226:21">lokāś ca sarve sacarācarāś ca @</l>
<l xml:id="**HV_App.I,42B.2958**226:22">svasthānam āyānti bhayaṃ vimucya ||</l>
<l xml:id="HV_App.I,42B.2959"><seg type="pāda" n="a">bhagavān api rājyānāṃ</seg> <seg type="pāda" n="b">pravibhāgaṃ cakāra ha</seg> /</l>

<l xml:id="HV_App.I,42B.2960"><seg type="pāda" n="a">dadau pūrvāṃ diśaṃ caindrīṃ</seg> <seg type="pāda" n="b">śakrāyāmitatejase</seg> //</l>

<l xml:id="HV_App.I,42B.2961"><seg type="pāda" n="a">yāmyāṃ yamāya devāya</seg> <seg type="pāda" n="b">pitṛrājñe mahātmane</seg> //</l>

<l xml:id="HV_App.I,42B.2962"><seg type="pāda" n="a">paścimām tu diśaṃ prādād</seg> <seg type="pāda" n="b">varuṇāya mahātmane</seg> /</l>

<l xml:id="HV_App.I,42B.2963"><seg type="pāda" n="a">uttarāṃ ca kuberāya</seg> <seg type="pāda" n="b">yakṣādhipataye diśam</seg> /</l>

<l xml:id="HV_App.I,42B.2964"><seg type="pāda" n="a">aghastān nāgarājāya</seg> <seg type="pāda" n="b">somāyordhvāṃ diśaṃ dadau</seg> //</l>

<l xml:id="HV_App.I,42B.2965"><seg type="pāda" n="a">evaṃ vibhajya trailokyaṃ</seg> <seg type="pāda" n="b">viṣṇur balavatāṃ varaḥ</seg> /</l>

<note>k: Ñ1 ins. :k</note>
<l xml:id="**HV_App.I,42B.2965**227:1"><seg type="pāda" n="a">vāsave ca pratiṣṭhāpya</seg> <seg type="pāda" n="b">trailokyādhipatir mahān</seg> /</l>

<note>k: V1.3 B1.3 Ds D6 ins. after line 2965:k</note>
<l xml:id="**HV_App.I,42B.2965**228:1"><seg type="pāda" n="a">śokāpanayanaṃ cakre</seg> <seg type="pāda" n="b">devānām ajitaḥ prabhuḥ</seg> /</l>

<note>k: T1.2 G1.3-5 M2.4 ins. after line 2965 :k</note>
<l xml:id="**HV_App.I,42B.2965**229:1"><seg type="pāda" n="a">akṣayaṃ cāmṛtatvaṃ ca</seg> <seg type="pāda" n="b">dadau jāmbavate hariḥ</seg> /</l>

<l xml:id="**HV_App.I,42B.2965**229:2"><seg type="pāda" n="a">śokāpanayanaṃ dattvā</seg> <seg type="pāda" n="b">devānāṃ surapūjitaḥ</seg> /</l>

<l xml:id="HV_App.I,42B.2966"><seg type="pāda" n="a">jagāma tridivaṃ devaḥ</seg> <seg type="pāda" n="b">pūjyamāno maharṣibhiḥ</seg> /</l>

<note>k: T1.2 G1.3.5 M2.4 ins. :k</note>
<l xml:id="**HV_App.I,42B.2966**230:1"><seg type="pāda" n="a">nāradena jagannāthaḥ</seg> <seg type="pāda" n="b">stūto devaiś ca pūjitaḥ</seg> /</l>

<l xml:id="HV_App.I,42B.2967"><seg type="pāda" n="a">vāmanaḥ sarvabhūteṣu</seg> <seg type="pāda" n="b">pratiṣṭāpyaiva vāsavam</seg> //</l>

<note>k: T1.2 G1.3 M2.4 ins. :k</note>
<l xml:id="**HV_App.I,44B.2967**231:1"><seg type="pāda" n="a">adhikaṃ sarvabhūteṣu</seg> <seg type="pāda" n="b">pratiṣṭhāpya ca keśavaḥ</seg> //</l>

<l xml:id="**HV_App.I,44B.2967**231:2"><seg type="pāda" n="a">iti te kathitaṃ sarvaṃ</seg> <seg type="pāda" n="b">vāmanatvaṃ yathāgatam</seg> /</l>

<l xml:id="**HV_App.I,44B.2967**231:3"><seg type="pāda" n="a">hariḥ sarveśvaro viṣṇuḥ</seg> <seg type="pāda" n="b">prāptaṃ devair yathā divam</seg> /</l>

<l xml:id="HV_App.I,42B.2968"><seg type="pāda" n="a">tasmin prayāte durdharṣe</seg> <seg type="pāda" n="b">vāmane 'mitatejasi</seg> /</l>

<l xml:id="HV_App.I,42B.2969"><seg type="pāda" n="a">sarve mumudire devāḥ</seg> <seg type="pāda" n="b">puraskṛtya śatakratum</seg> //</l>

<l xml:id="HV_App.I,42B.2970"><seg type="pāda" n="a">gate tu tridivaṃ kṛṣṇe</seg> <seg type="pāda" n="b">badhvā vairocaniṃ balim</seg> /</l>

<l xml:id="HV_App.I,42B.2971"><seg type="pāda" n="a">nāgaiḥ saptaśirobhiś ca</seg> <seg type="pāda" n="b">kambalāśvatarādibhiḥ</seg> //</l>

<l xml:id="HV_App.I,42B.2972"><seg type="pāda" n="a">nāgabandhanaduḥkhārtaṃ</seg> <seg type="pāda" n="b">baliṃ vairocaniṃ tataḥ</seg> /</l>

<l xml:id="HV_App.I,42B.2973"><seg type="pāda" n="a">papracchayāsau devarṣir</seg> <seg type="pāda" n="b">nāradaḥ pratyapadyata</seg> //</l>

<l xml:id="HV_App.I,42B.2974"><seg type="pāda" n="a">sa taṃ kṛcchragataṃ dṛṣṭvā</seg> <seg type="pāda" n="b">kṛpayābhipariplutaḥ</seg> /</l>

<l xml:id="HV_App.I,42B.2975"><seg type="pāda" n="a">uvāca dānavaśreṣṭhaṃ</seg> <seg type="pāda" n="b">mokṣopāyaṃ dadāmi te</seg> //</l>

<l xml:id="HV_App.I,42B.2976"><seg type="pāda" n="a">stavaṃ devādhidevasya</seg> <seg type="pāda" n="b">vāsudevasya dhīmataḥ</seg> /</l>

<l xml:id="HV_App.I,42B.2977"><seg type="pāda" n="a">anādinidhanasyāsya</seg> <seg type="pāda" n="b">akṣayasyāvyayasya ca</seg> //</l>

<l xml:id="HV_App.I,42B.2978"><seg type="pāda" n="a">tam adhīṣvātha daityendra</seg> <seg type="pāda" n="b">viśuddhenāntarātmanā</seg> /</l>

<l xml:id="HV_App.I,42B.2979"><seg type="pāda" n="a">tadgatas tanmanā bhūtvā</seg> <seg type="pāda" n="b">drutaṃ mokṣam avāpsyasi</seg> //</l>

<l xml:id="HV_App.I,42B.2980"><seg type="pāda" n="a">tato virocanasutaḥ</seg> <seg type="pāda" n="b">prāñjaliḥ prayataḥ śuciḥ</seg> /</l>

<l xml:id="HV_App.I,42B.2981"><seg type="pāda" n="a">mokṣaviṃśakam avyagro</seg> <seg type="pāda" n="b">nāradāt samadhītavān</seg> //</l>

<l xml:id="HV_App.I,42B.2982"><seg type="pāda" n="a">tam adhītya stavaṃ divyaṃ</seg> <seg type="pāda" n="b">nāradena samīritam</seg> /</l>

<l xml:id="HV_App.I,42B.2983"><seg type="pāda" n="a">pṛthivī coddhṛtā yena</seg> <seg type="pāda" n="b">taṃ jajāpa mahāsuraḥ</seg> //</l>

<l xml:id="HV_App.I,42B.2984"><seg type="pāda" n="a">auṃ namo 'stv anantapataye</seg> <seg type="pāda" n="b">akṣayāya mahātmane</seg> /</l>

<l xml:id="HV_App.I,42B.2985"><seg type="pāda" n="a">jaleśayāya devāya</seg> <seg type="pāda" n="b">padmanābhāya viṣṇave</seg> //</l>

<l xml:id="HV_App.I,42B.2986"><seg type="pāda" n="a">saptasūryavapuḥ kṛtvā</seg> <seg type="pāda" n="b">trīṃl lokān krāntavān asi</seg> /</l>

<l xml:id="HV_App.I,42B.2987"><seg type="pāda" n="a">bhagavan kālakālas tvaṃ</seg> <seg type="pāda" n="b">tena satyena mokṣaya</seg> //</l>

<l xml:id="HV_App.I,42B.2988"><seg type="pāda" n="a">naṣṭacandrārkagagane</seg> <seg type="pāda" n="b">kṣīṇayajñatapaḥkriye</seg> /</l>

<l xml:id="HV_App.I,42B.2989"><seg type="pāda" n="a">punaś cintayase lokāṃs</seg> <seg type="pāda" n="b">tena satyena mokṣaya</seg> //</l>

<l xml:id="HV_App.I,42B.2990"><seg type="pāda" n="a">brahmarudrendravāyvagni+</seg> <seg type="pāda" n="b">saridbhujagaparvatāḥ</seg> /</l>

<l xml:id="HV_App.I,42B.2991"><seg type="pāda" n="a">tvatsthā dṛṣṭā dvijendreṇa</seg> <seg type="pāda" n="b">tena satyena mokṣaya</seg> //</l>

<l xml:id="HV_App.I,42B.2992"><seg type="pāda" n="a">mārkaṇḍena purākalpe</seg> <seg type="pāda" n="b">praviśya jaṭharaṃ tava</seg> /</l>

<l xml:id="HV_App.I,42B.2993"><seg type="pāda" n="a">carācaragataṃ dṛṣṭaṃ</seg> <seg type="pāda" n="b">tena satyena mokṣaya</seg> //</l>

<l xml:id="HV_App.I,42B.2994"><seg type="pāda" n="a">eko vidyāsahāyas tvaṃ</seg> <seg type="pāda" n="b">yogī yogam upāgataḥ</seg> /</l>

<l xml:id="HV_App.I,42B.2995"><seg type="pāda" n="a">punas trailokyam utsṛjya</seg> <seg type="pāda" n="b">tena satyena mokṣaya</seg> //</l>

<l xml:id="HV_App.I,42B.2996"><seg type="pāda" n="a">jagmaśayyām upāsīno</seg> <seg type="pāda" n="b">yoganidrām upāgataḥ</seg> /</l>

<l xml:id="HV_App.I,42B.2997"><seg type="pāda" n="a">lokāṃś cintayase bhūyas</seg> <seg type="pāda" n="b">tena satyena mokṣaya</seg> //</l>

<l xml:id="HV_App.I,42B.2998"><seg type="pāda" n="a">vārāhaṃ rūpam āsthāya</seg> <seg type="pāda" n="b">vedayajñapuraskṛtam</seg> /</l>

<l xml:id="HV_App.I,42B.2999"><seg type="pāda" n="a">dharā jaloddhṛtā yena</seg> <seg type="pāda" n="b">tena satyena mokṣaya</seg> //</l>

<l xml:id="HV_App.I,42B.3000"><seg type="pāda" n="a">uddhṛtya daṃṣṭrayā yajñāṃs</seg> <seg type="pāda" n="b">tripiṇḍān kṛtavān asi</seg> /</l>

<note>k: CE trīpiṇḍān :k</note>
<l xml:id="HV_App.I,42B.3001"><seg type="pāda" n="a">tvaṃ pitṝṇām api hare</seg> <seg type="pāda" n="b">tena satyena mokṣaya</seg> //</l>

<l xml:id="HV_App.I,42B.3002"><seg type="pāda" n="a">pradudruvuḥ surāḥ sarve</seg> <seg type="pāda" n="b">hiraṇyākṣabhayārditāḥ</seg> /</l>

<l xml:id="HV_App.I,42B.3003"><seg type="pāda" n="a">paritrātās tvayā deva</seg> <seg type="pāda" n="b">tena satyena mokṣaya</seg> //</l>

<l xml:id="HV_App.I,42B.3004"><seg type="pāda" n="a">dīrghavaktreṇa rūpeṇa</seg> <seg type="pāda" n="b">hiraṇyākṣasya saṃyuge</seg> /</l>

<l xml:id="HV_App.I,42B.3005"><seg type="pāda" n="a">śiro jahāra cakreṇa</seg> <seg type="pāda" n="b">tena satyena mokṣaya</seg> //</l>

<l xml:id="HV_App.I,42B.3006"><seg type="pāda" n="a">bhagnamūrdhāsthimastiṣko</seg> <seg type="pāda" n="b">hiraṇyakaśipuḥ purā</seg> /</l>

<l xml:id="HV_App.I,42B.3007"><seg type="pāda" n="a">huṃkāreṇa hato daityas</seg> <seg type="pāda" n="b">tena satyena mokṣaya</seg> //</l>

<l xml:id="HV_App.I,42B.3008"><seg type="pāda" n="a">dānavābhyāṃ hṛtā vedā</seg> <seg type="pāda" n="b">brahmaṇaḥ paśyataḥ purā</seg> /</l>

<l xml:id="HV_App.I,42B.3009"><seg type="pāda" n="a">paritrātās tvayā deva</seg> <seg type="pāda" n="b">tena satyena mokṣaya</seg> //</l>

<l xml:id="HV_App.I,42B.3010"><seg type="pāda" n="a">kṛtvā hayaśirorūpam</seg> <seg type="pāda" n="b">hatvā tu madhukaiṭabhau</seg> /</l>

<l xml:id="HV_App.I,42B.3011"><seg type="pāda" n="a">brahmaṇe te 'rpitā vedās</seg> <seg type="pāda" n="b">tena satyena mokṣaya</seg> //</l>

<l xml:id="HV_App.I,42B.3012"><seg type="pāda" n="a">devadānavagandharvā</seg> <seg type="pāda" n="b">yakṣasiddhamahoragāḥ</seg> /</l>

<l xml:id="HV_App.I,42B.3013"><seg type="pāda" n="a">antaṃ tava na paśyanti</seg> <seg type="pāda" n="b">tena satyena mokṣaya</seg> //</l>

<l xml:id="HV_App.I,42B.3014"><seg type="pāda" n="a">apāntaratamā nāma</seg> <seg type="pāda" n="b">jāto devasya vai sutaḥ</seg> /</l>

<l xml:id="HV_App.I,42B.3015"><seg type="pāda" n="a">kṛtāś ca tena vedārthās</seg> <seg type="pāda" n="b">tena satyena mokṣaya</seg> //</l>

<l xml:id="HV_App.I,42B.3016"><seg type="pāda" n="a">vedayajñāgnihotrāṇi</seg> <seg type="pāda" n="b">pitṛyajñahavīṃṣi ca</seg> /</l>

<l xml:id="HV_App.I,42B.3017"><seg type="pāda" n="a">rahasyaṃ tava devasya</seg> <seg type="pāda" n="b">tena satyena mokṣaya</seg> //</l>

<l xml:id="HV_App.I,42B.3018"><seg type="pāda" n="a">ṛṣir dhīrghatamā nāma</seg> <seg type="pāda" n="b">jātyandho guruśāpataḥ</seg> /</l>

<l xml:id="HV_App.I,42B.3019"><seg type="pāda" n="a">tvatprasādāc ca cakṣuṣmāṃs</seg> <seg type="pāda" n="b">tena satyena mokṣaya</seg> //</l>

<l xml:id="HV_App.I,42B.3020"><seg type="pāda" n="a">grāhagrastaṃ gajendraṃ ca</seg> <seg type="pāda" n="b">dīnaṃ mṛtyuvaśaṃ gatam</seg> /</l>

<l xml:id="HV_App.I,42B.3021"><seg type="pāda" n="a">bhaktaṃ mokṣitavāṃs tvaṃ hi</seg> <seg type="pāda" n="b">tena satyena mokṣaya</seg> //</l>

<l xml:id="HV_App.I,42B.3022"><seg type="pāda" n="a">akṣayaś cāvyayaś ca tvaṃ</seg> <seg type="pāda" n="b">brahmaṇyo bhaktavatsalaḥ</seg> /</l>

<l xml:id="HV_App.I,42B.3023"><seg type="pāda" n="a">ucchritānāṃ niyantāsi</seg> <seg type="pāda" n="b">tena satyena mokṣaya</seg> //</l>

<l xml:id="HV_App.I,42B.3024"><seg type="pāda" n="a">śaṅkhaṃ cakraṃ gadāṃ padmaṃ</seg> <seg type="pāda" n="b">śārṅgaṃ garuḍam eva ca</seg> /</l>

<l xml:id="HV_App.I,42B.3025"><seg type="pāda" n="a">prasādayāmi śirasā</seg> <seg type="pāda" n="b">te bandhān mokṣayantu mām</seg> //</l>

<l xml:id="HV_App.I,42B.3026"><seg type="pāda" n="a">śaṅkhacakragadātūṇa+</seg> <seg type="pāda" n="b">śārṅgaṃ ca garuḍādayaḥ</seg> /</l>

<l xml:id="HV_App.I,42B.3027"><seg type="pāda" n="a">hariṃ prasādayām āsur</seg> <seg type="pāda" n="b">baliṃ mokṣaya bandhanāt</seg> //</l>

<l xml:id="HV_App.I,42B.3028"><seg type="pāda" n="a">tataḥ prasanno bhagavān</seg> <seg type="pāda" n="b">ādideśa khageśvaram</seg> /</l>

<l xml:id="HV_App.I,42B.3029"><seg type="pāda" n="a">garuḍaṃ nāgahantāraṃ</seg> <seg type="pāda" n="b">baliṃ mokṣaya bandhanāt</seg> //</l>

<l xml:id="HV_App.I,42B.3030"><seg type="pāda" n="a">tato vikṣipya garuḍaḥ</seg> <seg type="pāda" n="b">pakṣāvatulavikramaḥ</seg> /</l>

<l xml:id="HV_App.I,42B.3031"><seg type="pāda" n="a">jagāma vasudhāmūlaṃ</seg> <seg type="pāda" n="b">yatrāste saṃyato baliḥ</seg> //</l>

<l xml:id="HV_App.I,42B.3032"><seg type="pāda" n="a">āgamaṃ tasya vijñāya</seg> <seg type="pāda" n="b">nāgā muktvā mahāsuram</seg> /</l>

<l xml:id="HV_App.I,42B.3033"><seg type="pāda" n="a">yayuḥ purīṃ bhogavatīṃ</seg> <seg type="pāda" n="b">vainateyabhayārditāḥ</seg> //</l>

<l xml:id="HV_App.I,42B.3034"><seg type="pāda" n="a">muktaṃ kṛṣṇaprasādena</seg> <seg type="pāda" n="b">cintayānam adhomukham</seg> /</l>

<l xml:id="HV_App.I,42B.3035"><seg type="pāda" n="a">bhraṣṭaśriyam uvācedaṃ</seg> <seg type="pāda" n="b">garutmān apapannagam</seg> //</l>

<l xml:id="HV_App.I,42B.3036"><seg type="pāda" n="a">dānavendra mahābāho</seg> <seg type="pāda" n="b">viṣṇus tvām abravīt prabhuḥ</seg> /</l>

<l xml:id="HV_App.I,42B.3037"><seg type="pāda" n="a">mukto nivasa pātāle</seg> <seg type="pāda" n="b">saputrajanabāndhavaḥ</seg> //</l>

<l xml:id="HV_App.I,42B.3038"><seg type="pāda" n="a">itasvayā na gantavyaṃ</seg> <seg type="pāda" n="b">gavyūtim api dānava</seg> /</l>

<l xml:id="HV_App.I,42B.3039"><seg type="pāda" n="a">samayaṃ yadi bhindyās tvaṃ</seg> <seg type="pāda" n="b">mūrdhā te śatadhā vrajet</seg> //</l>

<l xml:id="HV_App.I,42B.3040"><seg type="pāda" n="a">pakṣīndravacanaṃ śrutvā</seg> <seg type="pāda" n="b">dānavendro 'bravīd idam</seg> /</l>

<l xml:id="HV_App.I,42B.3041"><seg type="pāda" n="a">sthito 'smi samaye tasya</seg> <seg type="pāda" n="b">anantasya mahātmanaḥ</seg> //</l>

<l xml:id="HV_App.I,42B.3042"><seg type="pāda" n="a">jīvyopāyaṃ tu bhagavān</seg> <seg type="pāda" n="b">mama kiṃcit karotu saḥ</seg> /</l>

<l xml:id="HV_App.I,42B.3043"><seg type="pāda" n="a">ihastho 'ham sukhāsīno</seg> <seg type="pāda" n="b">yenāpyāye khageśvara</seg> //</l>

<l xml:id="HV_App.I,42B.3044"><seg type="pāda" n="a">bales tu vacanaṃ śrutvā</seg> <seg type="pāda" n="b">garutmān idam abravit</seg> /</l>

<l xml:id="HV_App.I,42B.3045"><seg type="pāda" n="a">pūrvam eva kṛtas tena</seg> <seg type="pāda" n="b">jīvyopāyo mahātmanā</seg> //</l>

<l xml:id="HV_App.I,42B.3046"><seg type="pāda" n="a">pravartiṣyanti ye yajñā</seg> <seg type="pāda" n="b">vidhihīnā hy anṛtvijaḥ</seg> /</l>

<l xml:id="HV_App.I,42B.3047"><seg type="pāda" n="a">prāyaścittam ajānanto</seg> <seg type="pāda" n="b">yajñabhāgas tatas tava</seg> //</l>

<l xml:id="HV_App.I,42B.3048"><seg type="pāda" n="a">na teṣāṃ yajñabhāgaṃ vai</seg> <seg type="pāda" n="b">pratigṛhṇanti devatāḥ</seg> /</l>

<l xml:id="HV_App.I,42B.3049"><seg type="pāda" n="a">anenāpyāyitabalaḥ</seg> <seg type="pāda" n="b">sukham atra nivatsyasi</seg> //</l>

<l xml:id="HV_App.I,42B.3050"><seg type="pāda" n="a">saṃdeśam etaṃ bhagavān</seg> <seg type="pāda" n="b">dattavān kaśyapātmajaḥ</seg> /</l>

<l xml:id="HV_App.I,42B.3051"><seg type="pāda" n="a">dānavendra mahābāho</seg> <seg type="pāda" n="b">viṣṇus trailokyabhāvanaḥ</seg> //</l>

<l xml:id="HV_App.I,42B.3052"><seg type="pāda" n="a">imaṃ stavam anantasya</seg> <seg type="pāda" n="b">sarvapāpapramocanam</seg> /</l>

<l xml:id="HV_App.I,42B.3053"><seg type="pāda" n="a">yaḥ paṭheta naro bhaktyā</seg> <seg type="pāda" n="b">tasya naśyati kilbiṣam</seg> //</l>

<l xml:id="HV_App.I,42B.3054"><seg type="pāda" n="a">gohatyāyāḥ pramucyeta</seg> <seg type="pāda" n="b">brahmaghno brahmahatyayā</seg> /</l>

<l xml:id="HV_App.I,42B.3055"><seg type="pāda" n="a">aputro labhate putraṃ</seg> <seg type="pāda" n="b">kanyā caivepsitaṃ patim</seg> /</l>

<l xml:id="HV_App.I,42B.3056"><seg type="pāda" n="a">lagnagarbhāt pramucyeta</seg> <seg type="pāda" n="b">garbhiṇī janayet sutam</seg> //</l>

<l xml:id="HV_App.I,42B.3057"><seg type="pāda" n="a">ye ca mokṣaiṣiṇo loke</seg> <seg type="pāda" n="b">yoginaḥ sāṃkhyakāpilāḥ</seg> /</l>

<l xml:id="HV_App.I,42B.3058"><seg type="pāda" n="a">stavenānena gacchanti</seg> <seg type="pāda" n="b">śvetadvīpam akalmaṣāḥ</seg> /</l>

<l xml:id="HV_App.I,42B.3059"><seg type="pāda" n="a">sarvakāmaprado hy eṣa</seg> <seg type="pāda" n="b">stavo 'nantasya kīrtyate</seg> //</l>

<l xml:id="HV_App.I,42B.3060"><seg type="pāda" n="a">yaḥ paṭhet prātar utthāya</seg> <seg type="pāda" n="b">śuciḥ prayatamānasaḥ</seg> /</l>

<l xml:id="HV_App.I,42B.3061"><seg type="pāda" n="a">sarvakāmam avāpnoti</seg> <seg type="pāda" n="b">mānavo nātra saṃśayaḥ</seg> //</l>

<l xml:id="HV_App.I,42B.3062"><seg type="pāda" n="a">eṣa vai vāmano nāma</seg> <seg type="pāda" n="b">prādurbhāvo mahātmanaḥ</seg> /</l>

<l xml:id="HV_App.I,42B.3063"><seg type="pāda" n="a">vedavidbhir dvijair eva</seg> <seg type="pāda" n="b">paṭhyate vaiṣṇavaṃ yaśaḥ</seg> //</l>

<l xml:id="HV_App.I,42B.3064"><seg type="pāda" n="a">yas tv imaṃ vāmanaṃ divyaṃ</seg> <seg type="pāda" n="b">prādurbhāvaṃ mahātmanaḥ</seg> /</l>

<l xml:id="HV_App.I,42B.3065"><seg type="pāda" n="a">śṛṇuyān niyato bhaktyā</seg> <seg type="pāda" n="b">sadā parvasu parvasu</seg> //</l>

<l xml:id="HV_App.I,42B.3066"><seg type="pāda" n="a">parān vijayate rājā</seg> <seg type="pāda" n="b">yathā viṣṇur mahābalaḥ</seg> /</l>

<l xml:id="HV_App.I,42B.3067"><seg type="pāda" n="a">yaśo vipulam āpnoti</seg> <seg type="pāda" n="b">vipulaṃ cāpnute vasu</seg> //</l>

<l xml:id="HV_App.I,42B.3068"><seg type="pāda" n="a">priyo bhavati bhūtānāṃ</seg> <seg type="pāda" n="b">sarveṣāṃ vāmano yathā</seg> /</l>

<note>k: B1.3 D6 G3.4 ins. :k</note>
<l xml:id="**HV_App.I,42B.3068**232:1"><seg type="pāda" n="a">putrāṃś ca labhate dhanyān</seg> <seg type="pāda" n="b">meghāguṇasamanvitā</seg> /</l>

<l xml:id="**HV_App.I,42B.3068**232:2"><seg type="pāda" n="a">dharmāyur arthā vardhante</seg> <seg type="pāda" n="b">ārogyaguṇasaṃpadaḥ</seg> /</l>

<note>k: On the other hand, T1.2 G1.5 M2.4 ins. after line 3068, G3.4 after line 3066 :k</note>
<l xml:id="**HV_App.I,42B.3068**233:1"><seg type="pāda" n="a">paṭhan nityam idaṃ sarvaṃ</seg> <seg type="pāda" n="b">caritaṃ vāmanasya ha</seg> /</l>

<l xml:id="**HV_App.I,42B.3068**233:2"><seg type="pāda" n="a">bhaktyā niṣkalmaṣo bhūtvā</seg> <seg type="pāda" n="b">dīrgham āyur avāpnuyāt</seg> /</l>

<note>k: T1.2 G1.5 M2.4 cont., G3.4 ins. after line 3070:k</note>
<l xml:id="**HV_App.I,42B.3068**234:1"><seg type="pāda" n="a">cintayed vāmanaṃ nityaṃ</seg> <seg type="pāda" n="b">śriyaḥ prāptuṃ yad icchasi</seg> /</l>

<l xml:id="**HV_App.I,42B.3068**234:2"><seg type="pāda" n="a">śrāvayed divyam ākhyānaṃ</seg> <seg type="pāda" n="b">brāhmaṇebhyo dine dine</seg> /</l>

<note>k: CE -ākhghānaṃ :k</note>
<l xml:id="HV_App.I,42B.3069"><seg type="pāda" n="a">putrapautrāś ca vardhante</seg> <seg type="pāda" n="b">ārogyaguṇasaṃpadā</seg> //</l>

<l xml:id="HV_App.I,42B.3070"><seg type="pāda" n="a">prīyate paṭhataś cāsya</seg> <seg type="pāda" n="b">devadevo janārdanaḥ</seg> /</l>

<l xml:id="HV_App.I,42B.3071"><seg type="pāda" n="a">sarvakāmayutaś caiva</seg> <seg type="pāda" n="b">kṛṣṇadvaipāyano 'bravīt</seg> //</l>

<note>k: T1.2 G1.3-5 M2.4 ins. :k</note>
<l xml:id="**HV_App.I,42B.3071**235:1"><seg type="pāda" n="a">abhīkṣṇaṃ garbhiṇī śrutvā</seg> <seg type="pāda" n="b">namasyati ca vāmanam</seg> /</l>

<l xml:id="**HV_App.I,42B.3071**235:2"><seg type="pāda" n="a">dhruvaṃ putraṃ janayate</seg> <seg type="pāda" n="b">devadevasya kīrtanāt</seg> //</l>

<l xml:id="**HV_App.I,42B.3071**235:3"><seg type="pāda" n="a">yas tv imāṃ harivaṃśasya</seg> <seg type="pāda" n="b">saṃhitāṃ nikhilāṃ paṭhet</seg> /</l>

<l xml:id="**HV_App.I,42B.3071**235:4"><seg type="pāda" n="a">so 'sukṣaye brahmalokaṃ</seg> <seg type="pāda" n="b">gantā vai nātra saṃśayaḥ</seg> //</l>

<l xml:id="**HV_App.I,42B.3071**235:5"><seg type="pāda" n="a">pitā pitāmahaś caiva</seg> <seg type="pāda" n="b">tathaiva prapitāmahaḥ</seg> /</l>

<l xml:id="**HV_App.I,42B.3071**235:6"><seg type="pāda" n="a">pitāmahaḥ pitā caiva</seg> <seg type="pāda" n="b">viṣṇur eva na saṃśayaḥ</seg> /</l>

<l xml:id="**HV_App.I,42B.3071**235:7"><seg type="pāda" n="a">parivādo na kartavyo</seg> <seg type="pāda" n="b">viṣṇurudrasvayaṃbhuvām</seg> /</l>

<l xml:id="**HV_App.I,42B.3071**235:8"><seg type="pāda" n="a">parivādāt kṛmir bhūtvā</seg> <seg type="pāda" n="b">tatraiva parivartate</seg> //</l>

<l xml:id="**HV_App.I,42B.3071**235:9"><seg type="pāda" n="a">manasā karmaṇā vācā</seg> <seg type="pāda" n="b">dveṣam eteṣu varjayet</seg> /</l>

<l xml:id="**HV_App.I,42B.3071**235:10"><seg type="pāda" n="a">pretyānantyaṃ phalaṃ bhuṅkte</seg> <seg type="pāda" n="b">iha caiva na saṃśayaḥ</seg> //</l>

<l xml:id="**HV_App.I,42B.3071**235:11"><seg type="pāda" n="a">kṛṣṇadvaipāyanaṃ vyāsaṃ</seg> <seg type="pāda" n="b">viddhi nārāyaṇaṃ prabhum</seg> /</l>

<l xml:id="**HV_App.I,42B.3071**235:12"><seg type="pāda" n="a">ko hy anyaḥ puṇḍarīkākṣān</seg> <seg type="pāda" n="b">mahābhāratakṛd bhavet</seg> //</l>

<l xml:id="**HV_App.I,42B.3071**235:13"><seg type="pāda" n="a">dharmāṇāṃ bhāvināṃ caiva</seg> <seg type="pāda" n="b">ko brūyāt tam ṛte prabhum</seg> /</l>

<l xml:id="**HV_App.I,42B.3071**235:14"><seg type="pāda" n="a">vartatāṃ te mahāyajño</seg> <seg type="pāda" n="b">yathā saṃkalpitas tvayā</seg> //</l>

<l xml:id="**HV_App.I,42B.3071**235:15"><seg type="pāda" n="a">saṃkalpitāśvamedhas tvaṃ</seg> <seg type="pāda" n="b">śrutvā dharmāṃś ca śāsvatān</seg> /</l>

<l xml:id="**HV_App.I,42B.3071**235:16"><seg type="pāda" n="a">āyuṣo 'nte tapas taptvā</seg> <seg type="pāda" n="b">gantāsi tvaṃ narādhipa</seg> //</l>

<l xml:id="**HV_App.I,42B.3071**235:17"><seg type="pāda" n="a">etat te mahad ākhyānaṃ</seg> <seg type="pāda" n="b">śrutvā tvaṃ pārthivottama</seg> /</l>

<l xml:id="**HV_App.I,42B.3071**235:18"><seg type="pāda" n="a">tato yajñasamāptyarthaṃ</seg> <seg type="pāda" n="b">kriyāḥ sarvāḥ samārabha</seg> //</l>

<l xml:id="**HV_App.I,42B.3071**235:19"><seg type="pāda" n="a">prādurbhāvo vāmanasya</seg> <seg type="pāda" n="b">kathitaś caiṣa te mayā</seg> /</l>

<l xml:id="**HV_App.I,42B.3071**235:20"><seg type="pāda" n="a">rājarṣīṇām ṛṣīṇāṃ ca</seg> <seg type="pāda" n="b">nāradasya ca saṃnidhau</seg> //</l>

<l xml:id="**HV_App.I,42B.3071**235:21"><seg type="pāda" n="a">eṣā te vaiṣṇavī caryā</seg> <seg type="pāda" n="b">mayā kārtsnyena kīrtitā</seg> /</l>

<l xml:id="**HV_App.I,42B.3071**235:22"><seg type="pāda" n="a">pṛcchatas tāta yajñe 'smin</seg> <seg type="pāda" n="b">nivṛtte janamejaya</seg> //</l>

<l xml:id="**HV_App.I,42B.3071**235:23"><seg type="pāda" n="a">āścaryaparvam akhilaṃ</seg> <seg type="pāda" n="b">yo hīdaṃ śṛṇuyān naraḥ</seg> /</l>

<l xml:id="**HV_App.I,42B.3071**235:24"><seg type="pāda" n="a">nāśubhaṃ prāpnuyā<note>t</note> kiṃcid</seg> <seg type="pāda" n="b">dīrgham āyur avāpnuyāt</seg> //</l>

<l xml:id="**HV_App.I,42B.3071**235:25"><seg type="pāda" n="a">yaś cedaṃ brāhmaṇo 'dhīte</seg> <seg type="pāda" n="b">śucir bhūtvā sanātanaḥ</seg> /</l>

<l xml:id="**HV_App.I,42B.3071**235:26"><seg type="pāda" n="a">bhakto nārāyaṇaṃ devaṃ</seg> <seg type="pāda" n="b">śraddadhāno jitendriyaḥ</seg> //</l>

<l xml:id="**HV_App.I,42B.3071**235:27"><seg type="pāda" n="a">sakhilānāṃ sakalpānāṃ</seg> <seg type="pāda" n="b">sapādānāṃ kramaiḥ saha</seg> /</l>

<l xml:id="**HV_App.I,42B.3071**235:28"><seg type="pāda" n="a">caturṇām api vedānāṃ</seg> <seg type="pāda" n="b">phalabhāgī bhaviṣyati</seg> //</l>

<l xml:id="**HV_App.I,42B.3071**235:29"><seg type="pāda" n="a">ā brahmabhavanāc cāpi</seg> <seg type="pāda" n="b">yaśaḥ khyātim asaṃśayam</seg> /</l>

<l xml:id="**HV_App.I,42B.3071**235:30"><seg type="pāda" n="a">bhaviṣyati nṛpaśreṣṭha</seg> <seg type="pāda" n="b">satyam etad bravīmi te</seg> //</l>


<milestone unit="speaker" n="{sūtaḥ} **HV_App.I,42B.3071**235:31"/>
<l xml:id="**HV_App.I,42B.3071**235:32"><seg type="pāda" n="a">iti pārikṣito rājā</seg> <seg type="pāda" n="b">vaiśaṃpāyanabhāṣitam</seg> /</l>

<l xml:id="**HV_App.I,42B.3071**235:33"><seg type="pāda" n="a">śrutvā niṣkalmaṣo 'bhūt</seg> <seg type="pāda" n="b">sa harivaṃśaṃ dvijarṣabhāt</seg> //</l>

<l xml:id="**HV_App.I,42B.3071**235:34"><seg type="pāda" n="a">śaunakād yair hi saṃkṣepād</seg> <seg type="pāda" n="b">bistareṇa tathaiva ca</seg> /</l>

<l xml:id="**HV_App.I,42B.3071**235:35"><seg type="pāda" n="a">proktas te harivaṃśas tu</seg> <seg type="pāda" n="b">kim anyat kathayāmi te</seg> /</l>

<note>Colophon</note>

<note>h: HV (CE) Appendix I, No. 43, transliterated by H. Brinkhaus, proof--read by H. Brinkhaus, version of May 30, 2002 :h</note>
<note>k: K1 V1.3 B Dn Ds D3-5 cont. after Appendix I, No. 40; Ñ2 ins. after Adhyāya 118, V2 after line 13 of Appendix I, No. 41; D6 cont. after Appendix I, No. 42B, G3 after Appendix I, No. 41 :k</note>

<milestone unit="speaker" n="janamejaya uvāca"/>
<l xml:id="HV_App.I,43.1"><seg type="pāda" n="a">tryakṣād vadham ahaṃ brahmañ</seg> <seg type="pāda" n="b">śrotum icchāmi tattvataḥ</seg> /</l>

<l xml:id="HV_App.I,43.2"><seg type="pāda" n="a">trayāṇāṃ purasaṃjñānāṃ</seg> <seg type="pāda" n="b">khecarāṇāṃ samāsataḥ</seg> /</l>


<milestone unit="speaker" n="vaiśaṃpāyana uvāca"/>
<l xml:id="HV_App.I,43.3"><seg type="pāda" n="a">śṛṇu vistarataḥ sarvaṃ</seg> <seg type="pāda" n="b">yan māṃ pṛcchasi naidhanam</seg> /</l>

<l xml:id="HV_App.I,43.4"><seg type="pāda" n="a">daityānāṃ bāhubalināṃ</seg> <seg type="pāda" n="b">sarvaprāṇivirodhināṃ</seg> //</l>

<l xml:id="HV_App.I,43.5"><seg type="pāda" n="a">śaṃkareṇa vadhaṃ rājañ</seg> <seg type="pāda" n="b">śūlais tribhir ajihmagaiḥ</seg> /</l>

<l xml:id="HV_App.I,43.6"><seg type="pāda" n="a">kṛtaṃ purāsurendrāṇāṃ</seg> <seg type="pāda" n="b">sarvabhūtavadhaiṣiṇām</seg> //</l>

<l xml:id="HV_App.I,43.7"><seg type="pāda" n="a">tripuraṃ puruṣavyāghra</seg> <seg type="pāda" n="b">bṛhaddhātusamīritam</seg> /</l>

<l xml:id="HV_App.I,43.8"><seg type="pāda" n="a">vikrāmati nabhomadhye</seg> <seg type="pāda" n="b">meghavṛndam ivotthitam</seg> //</l>

<l xml:id="HV_App.I,43.9"><seg type="pāda" n="a">prākāreṇa pravṛddhena</seg> <seg type="pāda" n="b">kāñcanena virājitā</seg> /</l>

<l xml:id="HV_App.I,43.10"><seg type="pāda" n="a">maṇibhiś ca prakāśadbhiḥ</seg> <seg type="pāda" n="b">sarvaratnaiś ca toraṇaiḥ</seg> //</l>

<l xml:id="HV_App.I,43.11"><seg type="pāda" n="a">babhāse nabhaso madhye</seg> <seg type="pāda" n="b">śriyā paramayā jvalat</seg> /</l>

<l xml:id="HV_App.I,43.12"><seg type="pāda" n="a">gandharvāṇām ivodagraṃ</seg> <seg type="pāda" n="b">karmaṇā sādhitaṃ puraṃ</seg> //</l>

<l xml:id="HV_App.I,43.13"><seg type="pāda" n="a">vājinaḥ pakṣasaṃyuktā</seg> <seg type="pāda" n="b">vahanti baladarpitāḥ</seg> /</l>

<l xml:id="HV_App.I,43.14"><seg type="pāda" n="a">puraṃ prabhākaraṃ śreṣṭhaṃ</seg> <seg type="pāda" n="b">manobhiḥ kāmacāriṇaḥ</seg> //</l>

<l xml:id="HV_App.I,43.15"><seg type="pāda" n="a">dhāvanto hreṣamāṇās te</seg> <seg type="pāda" n="b">vikramaiḥ prāṇasaṃbhṛtaiḥ</seg> /</l>

<l xml:id="HV_App.I,43.16"><seg type="pāda" n="a">āhvayanta ivākāśaṃ</seg> <seg type="pāda" n="b">khuraiḥ śyāmadalaprabhaiḥ</seg> //</l>

<l xml:id="HV_App.I,43.17"><seg type="pāda" n="a">vāyuvegasamair vegaiḥ</seg> <seg type="pāda" n="b">kampayanta ivāmbaram</seg> /</l>

<l xml:id="HV_App.I,43.18"><seg type="pāda" n="a">sarvataḥ samadṛśyanta</seg> <seg type="pāda" n="b">cakṣurbhir vihitātmabhiḥ</seg> //</l>

<l xml:id="HV_App.I,43.19"><seg type="pāda" n="a">ṛṣibhir jvalanaprakhyais</seg> <seg type="pāda" n="b">tapasā dagdhakilbiṣaiḥ</seg> /</l>

<l xml:id="HV_App.I,43.20"><seg type="pāda" n="a">gītavāditrabahulaṃ</seg> <seg type="pāda" n="b">gandharvanagaropamam</seg> //</l>

<l xml:id="HV_App.I,43.21"><seg type="pāda" n="a">citrāyudhasamākīrṇaiḥ</seg> <seg type="pāda" n="b">prataptakanakaprabhaiḥ</seg> /</l>

<l xml:id="HV_App.I,43.22"><seg type="pāda" n="a">bhavanair bahuvarṇaiś ca</seg> <seg type="pāda" n="b">prāṃśubhiḥ samalaṃkṛtaiḥ</seg> //</l>

<l xml:id="HV_App.I,43.23"><seg type="pāda" n="a">devendrabhavanākāraiḥ</seg> <seg type="pāda" n="b">śuśubhe tan mahādyuti</seg> /</l>

<l xml:id="HV_App.I,43.24"><seg type="pāda" n="a">prāsādāgraiḥ pravṛddhaiś ca</seg> <seg type="pāda" n="b">kailāsaśikharaprabhaiḥ</seg> //</l>

<l xml:id="HV_App.I,43.25"><seg type="pāda" n="a">śuśubhe daityanagaraṃ</seg> <seg type="pāda" n="b">bahusūryam ivāmbaram</seg> /</l>

<l xml:id="HV_App.I,43.26"><seg type="pāda" n="a">cayāṭṭālakasaṃpannaṃ</seg> <seg type="pāda" n="b">taptakāñcanasaprabham</seg> //</l>

<note>k: Ñ2 V2 Dn D5 ins. :k</note>
<l xml:id="**HV_App.I,43.26**1:1"><seg type="pāda" n="a">pradīptam iva tejobhī</seg> <seg type="pāda" n="b">rarājātha mahāprabho</seg> /</l>

<l xml:id="HV_App.I,43.27"><seg type="pāda" n="a">kṣveḍitotkruṣṭabahulaṃ</seg> <seg type="pāda" n="b">siṃhanādavināditam</seg> /</l>

<l xml:id="HV_App.I,43.28"><seg type="pāda" n="a">babhau valgujanākīrṇaṃ</seg> <seg type="pāda" n="b">vanaṃ caitrarathaṃ yathā</seg> //</l>

<l xml:id="HV_App.I,43.29"><seg type="pāda" n="a">samuddhūtapatākaṃ tad</seg> <seg type="pāda" n="b">asibhiś ca virājitam</seg> /</l>

<l xml:id="HV_App.I,43.30"><seg type="pāda" n="a">rarāja tripuraṃ rājan</seg> <seg type="pāda" n="b">mahadvidyud ivāmbaram</seg> //</l>

<l xml:id="HV_App.I,43.31"><seg type="pāda" n="a">sūryanābhaś ca daityendraś</seg> <seg type="pāda" n="b">candranābhaś ca bhārata</seg> /</l>

<l xml:id="HV_App.I,43.32"><seg type="pāda" n="a">tathānye ca mahāvīryā</seg> <seg type="pāda" n="b">dānavā baladarpitāḥ</seg> //</l>

<l xml:id="HV_App.I,43.33"><seg type="pāda" n="a">mamṛduś ca babhañjuś ca</seg> <seg type="pāda" n="b">mohitāḥ parameṣṭhinā</seg> /</l>

<l xml:id="HV_App.I,43.34"><seg type="pāda" n="a">panthānaṃ devagamanaṃ</seg> <seg type="pāda" n="b">pitṛyānaṃ ca bhārata</seg> //</l>

<l xml:id="HV_App.I,43.35"><seg type="pāda" n="a">tair evam asurāgraiś ca</seg> <seg type="pāda" n="b">pragṛhītaśarāsanaiḥ</seg> /</l>

<l xml:id="HV_App.I,43.36"><seg type="pāda" n="a">dānavair naraśārdūla</seg> <seg type="pāda" n="b">devayāne mahāpathe</seg> /</l>

<l xml:id="HV_App.I,43.37"><seg type="pāda" n="a">pitṛvahnibalopete</seg> <seg type="pāda" n="b">hṛte bharatasattama</seg> //</l>

<l xml:id="HV_App.I,43.38"><seg type="pāda" n="a">brahmāṇam abhyadhāvanta</seg> <seg type="pāda" n="b">sarve suragaṇās tathā</seg> /</l>

<l xml:id="HV_App.I,43.39"><seg type="pāda" n="a">vivarṇavadanā dīnāś</seg> <seg type="pāda" n="b">chinne ca gatikarmaṇi</seg> //</l>

<l xml:id="HV_App.I,43.40"><seg type="pāda" n="a">abruvaṃś cāgrataḥ sthitvā</seg> <seg type="pāda" n="b">svareṇārtaninādinā</seg> /</l>

<l xml:id="HV_App.I,43.41"><seg type="pāda" n="a">hanyāmahe śatrugaṇair</seg> <seg type="pāda" n="b">bhāgocchedena bhāgada</seg> //</l>

<l xml:id="HV_App.I,43.42"><seg type="pāda" n="a">teṣāṃ caiva vadhopāyaṃ</seg> <seg type="pāda" n="b">vadasva vadatāṃ vara</seg> /</l>

<l xml:id="HV_App.I,43.43"><seg type="pāda" n="a">yaṃ jñātvā bāhubalino</seg> <seg type="pāda" n="b">vadhema samare parān</seg> //</l>

<l xml:id="HV_App.I,43.44"><seg type="pāda" n="a">sāntvayitvātha varado</seg> <seg type="pāda" n="b">brahmā provāca devatāḥ</seg> /</l>

<note>k: D5 ins. :k</note>
<l xml:id="**HV_App.I,43.44**2:1"><seg type="pāda" n="a">gacchadhvam amarāḥ sarve</seg> <seg type="pāda" n="b">rudram ārādhituṃ bhuvi</seg> /</l>

<l xml:id="**HV_App.I,43.44**2:2"><seg type="pāda" n="a">sa eva nigrahe śakto</seg> <seg type="pāda" n="b">daityānāṃ nātra saṃśayaḥ</seg> //</l>

<note>k: D6 ins. after line 44:k</note>
<l xml:id="**HV_App.I,43.44**3:1"><seg type="pāda" n="a">tapasā tasya devasya</seg> <seg type="pāda" n="b">samartho vai tato bhavet</seg> /</l>

<l xml:id="**HV_App.I,43.44**3:2"><seg type="pāda" n="a">rudrasyārādhanārthāya</seg> <seg type="pāda" n="b">devadevasya śāśvataḥ</seg> //</l>

<note>k: G3 ins. after line 44 :k</note>
<l xml:id="**HV_App.I,43.44**4:1"><seg type="pāda" n="a">mahādevaṃ virūpākṣaṃ</seg> <seg type="pāda" n="b">bhajadhvaṃ tridaśottamāḥ</seg> /</l>

<l xml:id="**HV_App.I,43.44**4:2"><seg type="pāda" n="a">sa eva hatvā tān sarvān</seg> <seg type="pāda" n="b">kuśalaṃ vo vidhāsyati</seg> //</l>

<l xml:id="HV_App.I,43.45"><seg type="pāda" n="a">śṛṇudhvaṃ devatāḥ sarvāḥ</seg> <seg type="pāda" n="b">śatrupratikṛtiṃ parām</seg> /</l>

<l xml:id="HV_App.I,43.46"><seg type="pāda" n="a">avadhyā dānavāḥ sarve</seg> <seg type="pāda" n="b">ṛte śaṃkaram avyayam</seg> //</l>

<l xml:id="HV_App.I,43.47"><seg type="pāda" n="a">pratigṛhya ca tadvākyaṃ</seg> <seg type="pāda" n="b">manobhir vāgbhir eva ca</seg> /</l>

<l xml:id="HV_App.I,43.48"><seg type="pāda" n="a">bhūmau prapedire sarve</seg> <seg type="pāda" n="b">saha rudraiś ca bhārata</seg> //</l>

<l xml:id="HV_App.I,43.49"><seg type="pāda" n="a">vindhyapāde ca merau ca</seg> <seg type="pāda" n="b">madhye ca pṛthivītale</seg> /</l>

<l xml:id="HV_App.I,43.50"><seg type="pāda" n="a">tapasogreṇa yogajñāḥ</seg> <seg type="pāda" n="b">sarve te munayo 'bhavan</seg> /</l>

<l xml:id="HV_App.I,43.51"><seg type="pāda" n="a">kāśyapeyā haraṃ prāptā</seg> <seg type="pāda" n="b">japanto brahmasaṃhitāṃ</seg> /</l>

<l xml:id="HV_App.I,43.52"><seg type="pāda" n="a">teṣāṃ paramanārīṇām</seg> <seg type="pāda" n="b">abhavad dhavyavāhane</seg> /</l>

<l xml:id="HV_App.I,43.53"><seg type="pāda" n="a">vinyastadarbhanicaye</seg> <seg type="pāda" n="b">tāmraṃ lohaṃ ca bhūṣaṇam</seg> //</l>

<l xml:id="HV_App.I,43.54"><seg type="pāda" n="a">paridhānāni carmāṇi</seg> <seg type="pāda" n="b">mṛdūni ca śubhāni ca</seg> /</l>

<l xml:id="HV_App.I,43.55"><seg type="pāda" n="a">svayaṃmṛtānāṃ kṛṣṇānāṃ</seg> <seg type="pāda" n="b">mṛgāṇāṃ kurusattama</seg> /</l>

<l xml:id="HV_App.I,43.56"><seg type="pāda" n="a">gṛhītāni vimuktāni</seg> <seg type="pāda" n="b">dehebhyo vanacāriṇām</seg> //</l>

<l xml:id="HV_App.I,43.57"><seg type="pāda" n="a">te 'ntarikṣam athopetya</seg> <seg type="pāda" n="b">viviśur māyayā vṛtāḥ</seg> /</l>

<l xml:id="HV_App.I,43.58"><seg type="pāda" n="a">harālayaṃ surāḥ sarve</seg> <seg type="pāda" n="b">vyāghracarmanivāsinaḥ</seg> //</l>

<l xml:id="HV_App.I,43.59"><seg type="pāda" n="a">praṇipatyātha te dīnā</seg> <seg type="pāda" n="b">bhagavantaṃ jagatpatim</seg> /</l>

<l xml:id="HV_App.I,43.60"><seg type="pāda" n="a">suvyaktenābhidhānena</seg> <seg type="pāda" n="b">prabhāṣante haraṃ tataḥ</seg> //</l>

<l xml:id="HV_App.I,43.61"><seg type="pāda" n="a">havir dattam ivājñānād</seg> <seg type="pāda" n="b">bhasmacchanneṣu vahniṣu</seg> /</l>

<l xml:id="HV_App.I,43.62"><seg type="pāda" n="a">varadānaṃ vṛthāsmāsu</seg> <seg type="pāda" n="b">bhagavan vimukhe tvayi</seg> //</l>

<l xml:id="HV_App.I,43.63"><seg type="pāda" n="a">yathādeśaṃ yathākālaṃ</seg> <seg type="pāda" n="b">kriyatāṃ brahmaṇo vacaḥ</seg> /</l>

<l xml:id="HV_App.I,43.64"><seg type="pāda" n="a">yad uktaṃ devadevena</seg> <seg type="pāda" n="b">khecarāṇāṃ samīpataḥ</seg> //</l>

<note>k: D5 ins. :k</note>
<l xml:id="**HV_App.I,43.64**5:1"><seg type="pāda" n="a">evam ārādhito devaiḥ</seg> <seg type="pāda" n="b">surāsuranamaskṛtaḥ</seg> /</l>

<l xml:id="**HV_App.I,43.64**5:2"><seg type="pāda" n="a">prasannacetā bhagavān</seg> <seg type="pāda" n="b">devadevo vṛṣadhvajaḥ</seg> /</l>

<l xml:id="**HV_App.I,43.64**5:3"><seg type="pāda" n="a">pratijajñe 'suravadhaṃ</seg> <seg type="pāda" n="b">sabhṛtyabalavāhanam</seg> //</l>

<l xml:id="**HV_App.I,43.64**5:4"><seg type="pāda" n="a">tataḥ provāca bhagavān</seg> <seg type="pāda" n="b">puraṃdarapurogamān</seg> /</l>

<l xml:id="**HV_App.I,43.64**5:5"><seg type="pāda" n="a">sarve mām anugacchantu</seg> <seg type="pāda" n="b">tripurasya jighāṃsayā</seg> //</l>

<l xml:id="HV_App.I,43.65"><seg type="pāda" n="a">evaṃ devavacobhiś ca</seg> <seg type="pāda" n="b">bhāvino 'rthasya vai balāt</seg> /</l>

<l xml:id="HV_App.I,43.66"><seg type="pāda" n="a">samanahyan mahādevo</seg> <seg type="pāda" n="b">devaiḥ saha savāsavaiḥ</seg> //</l>

<l xml:id="HV_App.I,43.67"><seg type="pāda" n="a">ādityā ratham āsthāya</seg> <seg type="pāda" n="b">saṃnaddhāḥ samalaṃkṛtāḥ</seg> /</l>

<l xml:id="HV_App.I,43.68"><seg type="pāda" n="a">sarve kāñcana varṇābhā</seg> <seg type="pāda" n="b">babhur dīptā ivāgnayaḥ</seg> //</l>

<l xml:id="HV_App.I,43.69"><seg type="pāda" n="a">rudreṇa sahitā rudrā</seg> <seg type="pāda" n="b">dahanta iva tejasā</seg> /</l>

<l xml:id="HV_App.I,43.70"><seg type="pāda" n="a">saṃnaddhāś cārumukuṭāḥ</seg> <seg type="pāda" n="b">prāṃśavaḥ parvatā iva</seg> //</l>

<l xml:id="HV_App.I,43.71"><seg type="pāda" n="a">viśve viśvena vapuṣā</seg> <seg type="pāda" n="b">balinaḥ kāmarūpiṇaḥ</seg> /</l>

<l xml:id="HV_App.I,43.72"><seg type="pāda" n="a">samanahyan mahātmāno</seg> <seg type="pāda" n="b">dānavāntaṃ vidhitsavaḥ</seg> //</l>

<l xml:id="HV_App.I,43.73"><seg type="pāda" n="a">ebhiḥ saha balādhyakṣaiḥ</seg> <seg type="pāda" n="b">samantāt parivāritaḥ</seg> /</l>

<l xml:id="HV_App.I,43.74"><seg type="pāda" n="a">tripuraṃ yodhayat tryakṣaḥ</seg> <seg type="pāda" n="b">pragṛhya saśaraṃ dhanuḥ</seg> //</l>

<l xml:id="HV_App.I,43.75"><seg type="pāda" n="a">atha daityā bhinnadehāḥ</seg> <seg type="pāda" n="b">purāṭ ṭālagatā iva</seg> /</l>

<l xml:id="HV_App.I,43.76"><seg type="pāda" n="a">nyapatan bhuvi dehais te</seg> <seg type="pāda" n="b">viśīrṇā iva parvatāḥ</seg> //</l>

<l xml:id="HV_App.I,43.77"><seg type="pāda" n="a">abhividdhāḥ praviddhāś ca</seg> <seg type="pāda" n="b">cayāṭ ṭālagatā nṛpa</seg> /</l>

<l xml:id="HV_App.I,43.78"><seg type="pāda" n="a">nyapatan daityasaṃghāś ca</seg> <seg type="pāda" n="b">vajreṇeva hatā nagāḥ</seg> //</l>

<l xml:id="HV_App.I,43.79"><seg type="pāda" n="a">asibhiś ca hatā devaiḥ</seg> <seg type="pāda" n="b">śakticakraparaśvadhaiḥ</seg> /</l>

<l xml:id="HV_App.I,43.80"><seg type="pāda" n="a">bāṇaiś ca bhinnamarmāṇo</seg> <seg type="pāda" n="b">daityendrā yudhi gocare</seg> /</l>

<l xml:id="HV_App.I,43.81"><seg type="pāda" n="a">prapetuḥ sahitā urvyāṃ</seg> <seg type="pāda" n="b">chinnapakṣā ivācalāḥ</seg> //</l>

<l xml:id="HV_App.I,43.82"><seg type="pāda" n="a">tatra saṃjñāṃ vyamuñcanta</seg> <seg type="pāda" n="b">tena dīptena tejasā</seg> /</l>

<l xml:id="HV_App.I,43.83"><seg type="pāda" n="a">evaṃ te 'nyonyasaṃbādhe</seg> <seg type="pāda" n="b">kṣīyante kṣayakarmaṇā</seg> /</l>

<l xml:id="HV_App.I,43.84"><seg type="pāda" n="a">nopālabhyanta cakṣurbhyām</seg> <seg type="pāda" n="b">api divyena cakṣuṣā</seg> //</l>

<l xml:id="HV_App.I,43.85"><seg type="pāda" n="a">astaṃ prāpte dinakare</seg> <seg type="pāda" n="b">surendrās te niśāmukhe</seg> /</l>

<l xml:id="HV_App.I,43.86"><seg type="pāda" n="a">chinnabhinnakṣatamukhā</seg> <seg type="pāda" n="b">nipetur vasudhātale</seg> //</l>

<l xml:id="HV_App.I,43.87"><seg type="pāda" n="a">atha daityā jayaṃ prāptā</seg> <seg type="pāda" n="b">niśāyāṃ niśitaiḥ śaraiḥ</seg> /</l>

<l xml:id="HV_App.I,43.88"><seg type="pāda" n="a">vinedur vipulair nādair</seg> <seg type="pāda" n="b">meghā iva mahāravāḥ</seg> //</l>

<l xml:id="HV_App.I,43.89"><seg type="pāda" n="a">jayaprāptyāsurāś caiva</seg> <seg type="pāda" n="b">te 'nyonyam abhijalpire</seg> /</l>

<l xml:id="HV_App.I,43.90"><seg type="pāda" n="a">trāsitās tridaśāḥ sarve</seg> <seg type="pāda" n="b">saṃgrāme jayakāṅkṣiṇaḥ</seg> /</l>

<l xml:id="HV_App.I,43.91"><seg type="pāda" n="a">asmābhir balasaṃpannaiḥ</seg> <seg type="pāda" n="b">saha prāsāsitomaraiḥ</seg> //</l>

<l xml:id="HV_App.I,43.92"><seg type="pāda" n="a">virejuś ca jayaṃ prāptā</seg> <seg type="pāda" n="b">uśanohavyabodhitāḥ</seg> /</l>

<l xml:id="HV_App.I,43.93"><seg type="pāda" n="a">samare balasaṃpannāḥ</seg> <seg type="pāda" n="b">sāyudhā daityasattamāḥ</seg> //</l>

<l xml:id="HV_App.I,43.94"><seg type="pāda" n="a">suraiś ca sahitaḥ sarvai</seg> <seg type="pāda" n="b">ratham āsthāya śaṃkaraḥ</seg> /</l>

<l xml:id="HV_App.I,43.95"><seg type="pāda" n="a">darpitān abhinad daityān</seg> <seg type="pāda" n="b">prabhindann iva vai diśaḥ</seg> //</l>

<l xml:id="HV_App.I,43.96"><seg type="pāda" n="a">yugāntakāle vitato</seg> <seg type="pāda" n="b">raśmivān iva nirdahan</seg> /</l>

<l xml:id="HV_App.I,43.97"><seg type="pāda" n="a">sarvabhūtāni bhūtāgryaḥ</seg> <seg type="pāda" n="b">pralaye samupasthite</seg> //</l>

<l xml:id="HV_App.I,43.98"><seg type="pāda" n="a">sa ratho vājibhiḥ śīghrair</seg> <seg type="pāda" n="b">uhyamāno manojavaiḥ</seg> /</l>

<l xml:id="HV_App.I,43.99"><seg type="pāda" n="a">vibabhau nabhaso madhye</seg> <seg type="pāda" n="b">savidyud iva toyadaḥ</seg> //</l>

<l xml:id="HV_App.I,43.100"><seg type="pāda" n="a">vṛṣabheṇa dhvajāgreṇa</seg> <seg type="pāda" n="b">garjamānena bhārata</seg> /</l>

<l xml:id="HV_App.I,43.101"><seg type="pāda" n="a">bhāti sma sa ratho rājan</seg> <seg type="pāda" n="b">sendrāyudha ivāmbudaḥ</seg> //</l>

<l xml:id="HV_App.I,43.102"><seg type="pāda" n="a">tato 'mbaragatāḥ siddhās</seg> <seg type="pāda" n="b">tuṣṭuvur vṛṣabhadhvajam</seg> /</l>

<l xml:id="HV_App.I,43.103"><seg type="pāda" n="a">karmabhiḥ pūrvajaṃ pūrvaiḥ</seg> <seg type="pāda" n="b">śucibhis tryambakaṃ tadā</seg> //</l>

<l xml:id="HV_App.I,43.104"><seg type="pāda" n="a">ṛṣayaś ca tapaḥśrāntāḥ</seg> <seg type="pāda" n="b">satyavrataparāyaṇāḥ</seg> /</l>

<l xml:id="HV_App.I,43.105"><seg type="pāda" n="a">amṛtaprāśinaś caiva</seg> <seg type="pāda" n="b">surasaṃghāḥ sahasraśaḥ</seg> //</l>

<l xml:id="HV_App.I,43.106"><seg type="pāda" n="a">gandharvāś copagāyanti</seg> <seg type="pāda" n="b">gāndharveṇa svareṇa vai</seg> /</l>

<l xml:id="HV_App.I,43.107"><seg type="pāda" n="a">prahṛṣṭavadanāḥ saumyāḥ</seg> <seg type="pāda" n="b">paitrye sthānāntare nṛpa</seg> //</l>

<l xml:id="HV_App.I,43.108"><seg type="pāda" n="a">cayāṭṭālakasaṃpanne</seg> <seg type="pāda" n="b">śataghnīśatasaṃkule</seg> /</l>

<l xml:id="HV_App.I,43.109"><seg type="pāda" n="a">tasmiṃs tu daityanagare</seg> <seg type="pāda" n="b">sarvabhūtabhayāvahe</seg> //</l>

<l xml:id="HV_App.I,43.110"><seg type="pāda" n="a">tatas tu śaravarṣāṇi</seg> <seg type="pāda" n="b">mumucur daityadānavāḥ</seg> /</l>

<l xml:id="HV_App.I,43.111"><seg type="pāda" n="a">surāṇām arayo madhye</seg> <seg type="pāda" n="b">tīkṣṇāgrāṇi samantataḥ</seg> //</l>

<l xml:id="HV_App.I,43.112"><seg type="pāda" n="a">śataghnībhiś ca nighnanto</seg> <seg type="pāda" n="b">bhallaiḥ śūlaiś ca bhārata</seg> /</l>

<l xml:id="HV_App.I,43.113"><seg type="pāda" n="a">te cakrire mahatkarma</seg> <seg type="pāda" n="b">dānavā yuddhakovidāḥ</seg> //</l>

<l xml:id="HV_App.I,43.114"><seg type="pāda" n="a">gadābhiś ca gadā jaghnur</seg> <seg type="pāda" n="b">bhallair bhallāṃś ca cicchiduḥ</seg> /</l>

<l xml:id="HV_App.I,43.115"><seg type="pāda" n="a">astrair astrāṇy abādhanta</seg> <seg type="pāda" n="b">māyāṃ māyābhir eva ca</seg> //</l>

<l xml:id="HV_App.I,43.116"><seg type="pāda" n="a">tato 'pare samudyamya</seg> <seg type="pāda" n="b">śaraśaktiparaśvadhān</seg> /</l>

<l xml:id="HV_App.I,43.117"><seg type="pāda" n="a">aśanīś ca mahāghorā</seg> <seg type="pāda" n="b">yuktāḥ śatasahasraśaḥ</seg> //</l>

<l xml:id="HV_App.I,43.118"><seg type="pāda" n="a">asibhir māyāvihitair</seg> <seg type="pāda" n="b">mṛtyor viṣayagocaraiḥ</seg> /</l>

<l xml:id="HV_App.I,43.119"><seg type="pāda" n="a">te vadhyamānā vibudhāḥ</seg> <seg type="pāda" n="b">śaravarṣair avasthitāḥ</seg> //</l>

<l xml:id="HV_App.I,43.120"><seg type="pāda" n="a">gandharvanagarākāraḥ</seg> <seg type="pāda" n="b">so 'sīdat saharo rathaḥ</seg> /</l>

<l xml:id="HV_App.I,43.121"><seg type="pāda" n="a">hanyamāno 'suragaṇaiḥ</seg> <seg type="pāda" n="b">sārdhaṃ prāsāsitomaraiḥ</seg> //</l>

<l xml:id="HV_App.I,43.122"><seg type="pāda" n="a">daityapraharaṇais taiś ca</seg> <seg type="pāda" n="b">gurubhir bhārasādibhiḥ</seg> /</l>

<l xml:id="HV_App.I,43.123"><seg type="pāda" n="a">citraiś ca bahubhiḥ śastrair</seg> <seg type="pāda" n="b">atiṣṭhata śacīpatiḥ</seg> //</l>

<l xml:id="HV_App.I,43.124"><seg type="pāda" n="a">tato madhye divyaśabdaḥ</seg> <seg type="pāda" n="b">prādur āsīn mahīpate</seg> /</l>

<l xml:id="HV_App.I,43.125"><seg type="pāda" n="a">ṛṣīṇāṃ brahmaputrāṇāṃ</seg> <seg type="pāda" n="b">mahatām api bhārata</seg> //</l>

<l xml:id="HV_App.I,43.126"><seg type="pāda" n="a">sa eṣa śaṃkarasyāgre</seg> <seg type="pāda" n="b">ratho bhūmiṃ pratiṣṭhitaḥ</seg> /</l>

<l xml:id="HV_App.I,43.127"><seg type="pāda" n="a">ajeyo jayyatāṃ prāptaḥ</seg> <seg type="pāda" n="b">sarvalokasya paśyataḥ</seg> //</l>

<l xml:id="HV_App.I,43.128"><seg type="pāda" n="a">tasmin nipatite rājan</seg> <seg type="pāda" n="b">rathānāṃ pravare rathe</seg> /</l>

<l xml:id="HV_App.I,43.129"><seg type="pāda" n="a">nipetuḥ sarvabhūtāni</seg> <seg type="pāda" n="b">vasudhāṃ vasudhādhipa</seg> //</l>

<l xml:id="HV_App.I,43.130"><seg type="pāda" n="a">viceluḥ parvatāgrāṇi</seg> <seg type="pāda" n="b">celuś caiva mahādrumāḥ</seg> /</l>

<l xml:id="HV_App.I,43.131"><seg type="pāda" n="a">vicukṣubhuḥ samudrāś ca</seg> <seg type="pāda" n="b">na rejuś ca diśo daśa</seg> //</l>

<l xml:id="HV_App.I,43.132"><seg type="pāda" n="a">vṛddhāś ca brāhmaṇās tatra</seg> <seg type="pāda" n="b">jepuś ca paramaṃ japam</seg> /</l>

<l xml:id="HV_App.I,43.133"><seg type="pāda" n="a">yat tad brahmamayaṃ tejaḥ</seg> <seg type="pāda" n="b">sarvatra vijayaiṣiṇām</seg> //</l>

<l xml:id="HV_App.I,43.134"><seg type="pāda" n="a">śāntyartham iha bhūtānām</seg> <seg type="pāda" n="b">iha loke paratra ca</seg> /</l>

<l xml:id="HV_App.I,43.135"><seg type="pāda" n="a">samādhāyātmanātmānaṃ</seg> <seg type="pāda" n="b">yogaprāptena hetunā</seg> //</l>

<l xml:id="HV_App.I,43.136"><seg type="pāda" n="a">rathantareṇa sāmnātha</seg> <seg type="pāda" n="b">brahmabhūtena bhārata</seg> /</l>

<l xml:id="HV_App.I,43.137"><seg type="pāda" n="a">tejasā jvalayan viṣṇos</seg> <seg type="pāda" n="b">tryakṣasya ca mahātmanaḥ</seg> //</l>

<l xml:id="HV_App.I,43.138"><seg type="pāda" n="a">sarveṣāṃ caiva devānāṃ</seg> <seg type="pāda" n="b">balināṃ kāmarūpiṇām</seg> /</l>

<l xml:id="HV_App.I,43.139"><seg type="pāda" n="a">ṛṣīṇāṃ tapasāḍhyānāṃ</seg> <seg type="pāda" n="b">vasatāṃ vijane vane</seg> //</l>

<l xml:id="HV_App.I,43.140"><seg type="pāda" n="a">atha viṣṇur mahāyogī</seg> <seg type="pāda" n="b">sarvato dṛṣya tattvataḥ</seg> /</l>

<l xml:id="HV_App.I,43.141"><seg type="pāda" n="a">vṛṣarūpaṃ samāsthāya</seg> <seg type="pāda" n="b">projjahāra rathottamam</seg> /</l>

<l xml:id="HV_App.I,43.142"><seg type="pāda" n="a">samākrāntaṃ devagaṇaiḥ</seg> <seg type="pāda" n="b">samagrabalapauruṣaiḥ</seg> //</l>

<l xml:id="HV_App.I,43.143"><seg type="pāda" n="a">balavāṃs tolayitvā tu</seg> <seg type="pāda" n="b">viṣāṇābhyāṃ mahābalaḥ</seg> /</l>

<l xml:id="HV_App.I,43.144"><seg type="pāda" n="a">nanāda prāṇayogena</seg> <seg type="pāda" n="b">mathyamāna ivārṇavaḥ</seg> //</l>

<l xml:id="HV_App.I,43.145"><seg type="pāda" n="a">tṛtīyaṃ vāyuviṣayaṃ</seg> <seg type="pāda" n="b">samākramya viṣāṇavān</seg> /</l>

<l xml:id="HV_App.I,43.146"><seg type="pāda" n="a">nanāda balavan nādaṃ</seg> <seg type="pāda" n="b">samudra iva parvaṇi</seg> //</l>

<l xml:id="HV_App.I,43.147"><seg type="pāda" n="a">tato nādena vitrastā</seg> <seg type="pāda" n="b">daiteyā yuddhadurmadāḥ</seg> /</l>

<l xml:id="HV_App.I,43.148"><seg type="pāda" n="a">punas te kṛtasaṃnāhā</seg> <seg type="pāda" n="b">yuyudhuḥ sumahābalāḥ</seg> //</l>

<l xml:id="HV_App.I,43.149"><seg type="pāda" n="a">sarve vai bāhubalinaḥ</seg> <seg type="pāda" n="b">samarthabalapauruṣāḥ</seg> /</l>

<l xml:id="HV_App.I,43.150"><seg type="pāda" n="a">surasainyaṃ pramardanti</seg> <seg type="pāda" n="b">pragṛhītaśarāsanāḥ</seg> //</l>

<l xml:id="HV_App.I,43.151"><seg type="pāda" n="a">agniṃ saṃdhāya dhanuṣi</seg> <seg type="pāda" n="b">taṃ ca bāṇaṃ suyantritam</seg> /</l>

<l xml:id="HV_App.I,43.152"><seg type="pāda" n="a">brahmāstreṇābhisaṃyojya</seg> <seg type="pāda" n="b">brahmadaṇḍam ivāvyayaḥ</seg> /</l>

<l xml:id="HV_App.I,43.153"><seg type="pāda" n="a">mumuce daityanagare</seg> <seg type="pāda" n="b">tridhā śabdena saṃjñitam</seg> //</l>

<l xml:id="HV_App.I,43.154"><seg type="pāda" n="a">taṃ bāṇaṃ trividhaṃ vīryāt</seg> <seg type="pāda" n="b">saṃdhāya manasā prabhuḥ</seg> /</l>

<l xml:id="HV_App.I,43.155"><seg type="pāda" n="a">satyena brahmayogena</seg> <seg type="pāda" n="b">tapogreṇa ca bhārata</seg> //</l>

<l xml:id="HV_App.I,43.156"><seg type="pāda" n="a">mumuce daityanagare</seg> <seg type="pāda" n="b">sarvaprāṇaharāñ śarān</seg> /</l>

<l xml:id="HV_App.I,43.157"><seg type="pāda" n="a">dīptān kanakavarṇābhān</seg> <seg type="pāda" n="b">suparṇāṃś ca sunirmalān</seg> //</l>

<l xml:id="HV_App.I,43.158"><seg type="pāda" n="a">muktvā śaravarān ghorān</seg> <seg type="pāda" n="b">saviṣān iva pannagān</seg> /</l>

<l xml:id="HV_App.I,43.159"><seg type="pāda" n="a">supradīptais tribhir bāṇair</seg> <seg type="pāda" n="b">vegibhis tad vidāritam</seg> //</l>

<l xml:id="HV_App.I,43.160"><seg type="pāda" n="a">śarapātapradīptāni</seg> <seg type="pāda" n="b">vindhyāgrāṇīva bhārata</seg> /</l>

<l xml:id="HV_App.I,43.161"><seg type="pāda" n="a">gopurāṇy asuraiḥ sārdhaṃ</seg> <seg type="pāda" n="b">dahyamānāni bhārata</seg> /</l>

<l xml:id="HV_App.I,43.162"><seg type="pāda" n="a">viśīryanta ivābhānti</seg> <seg type="pāda" n="b">manujendra dharādharāḥ</seg> //</l>

<l xml:id="HV_App.I,43.163"><seg type="pāda" n="a">agninā saṃpradīptāni</seg> <seg type="pāda" n="b">vahnigarbhāṇi bhārata</seg> /</l>

<l xml:id="HV_App.I,43.164"><seg type="pāda" n="a">dharaṇīṃ pratyapadyanta</seg> <seg type="pāda" n="b">purāṇi vasudhādhipa</seg> //</l>

<l xml:id="HV_App.I,43.165"><seg type="pāda" n="a">tāni tasya tu dagdhāni</seg> <seg type="pāda" n="b">vaidūryasadṛśāni vai</seg> /</l>

<l xml:id="HV_App.I,43.166"><seg type="pāda" n="a">nipetur dahyamānāni</seg> <seg type="pāda" n="b">śikharāṇi girer iva</seg> /</l>

<l xml:id="HV_App.I,43.167"><seg type="pāda" n="a">śaṅkareṇa pradagdhāni</seg> <seg type="pāda" n="b">brahmāstreṇāpatan nṛpa</seg> //</l>

<note>k: G3 ins. :k</note>
<l xml:id="**HV_App.I,43.167**6:1"><seg type="pāda" n="a">tatas tu vijayī rudraḥ</seg> <seg type="pāda" n="b">sevyamāno maharṣibhiḥ</seg> /</l>

<l xml:id="**HV_App.I,43.167**6:2"><seg type="pāda" n="a">vṛṣarūpaṃ tadā viṣṇuṃ</seg> <seg type="pāda" n="b">pūjayan prayayau girim</seg> //</l>

<l xml:id="**HV_App.I,43.167**6:3"><seg type="pāda" n="a">ya imaṃ śṛṇuyān nityaṃ</seg> <seg type="pāda" n="b">vijayaṃ śaṃkarasya ca</seg> /</l>

<l xml:id="**HV_App.I,43.167**6:4"><seg type="pāda" n="a">sarvatra vijayaṃ prāptaḥ</seg> <seg type="pāda" n="b">sa tu dīrghāyur āpnuyāt</seg> //</l>

<l xml:id="HV_App.I,43.168"><seg type="pāda" n="a">hate tu tripure devair</seg> <seg type="pāda" n="b">vāco harṣāt kileritāḥ</seg> /</l>

<l xml:id="HV_App.I,43.169"><seg type="pāda" n="a">sarvāñ jahīti śatrūṃs tvaṃ</seg> <seg type="pāda" n="b">pravṛddhān puruṣottama</seg> //</l>

<l xml:id="HV_App.I,43.170"><seg type="pāda" n="a">viṣṇur eva mahāyogī</seg> <seg type="pāda" n="b">yogena prasmayann iva</seg> /</l>

<l xml:id="HV_App.I,43.171"><seg type="pāda" n="a">stūyate brahmasadṛśair</seg> <seg type="pāda" n="b">ṛṣibhiḥ śaṃkareṇa ca</seg> /</l>

<l xml:id="HV_App.I,43.172"><seg type="pāda" n="a">brahmaṇā sahitair devaiḥ</seg> <seg type="pāda" n="b">saṃpannabalapauruṣaiḥ</seg> //</l>

<note>Colophon</note>

<note>h: HV (CE) Appendix I, No. 44, transliterated by H. Brinkhaus, proof--read by H. Brinkhaus, version of September 20, 2001 :h</note>
<note>k: K1 Ñ2 V1 B2 Dn Ds D4.5 cont. after Appendix I, No. 43; K2 cont. after Appendix I, No. 42B; D3 ins. after line 26 of Appendix I, No. 45; D6 cont. after Appendix I, No. 40 :k</note>

<milestone unit="speaker" n="vaiśaṃpāyana uvāca"/>
<l xml:id="HV_App.I,44.1"><seg type="pāda" n="a">harivaṃśe 'tra vṛttāntāḥ</seg> <seg type="pāda" n="b">kramād ete ihoditāḥ</seg> //</l>

<l xml:id="HV_App.I,44.2"><seg type="pāda" n="a">tatrādya ādisargas tu</seg> <seg type="pāda" n="b">bhūtasargas tataḥ paraḥ</seg> /</l>

<l xml:id="HV_App.I,44.3"><seg type="pāda" n="a">pṛthor vainyasya cākhyānaṃ</seg> <seg type="pāda" n="b">manūnāṃ kīrtanaṃ tathā</seg> //</l>

<l xml:id="HV_App.I,44.4"><seg type="pāda" n="a">vaivasvatakulotpattir</seg> <seg type="pāda" n="b">dhundhumārakathā tathā</seg> /</l>

<l xml:id="HV_App.I,44.5"><seg type="pāda" n="a">gālavotpattir ikṣvāku+</seg> <seg type="pāda" n="b">vaṃśasyāpy anukīrtanam</seg> //</l>

<l xml:id="HV_App.I,44.6"><seg type="pāda" n="a">pitṛkalpas tathotpattiḥ</seg> <seg type="pāda" n="b">somasya ca budhasya ca</seg> /</l>

<l xml:id="HV_App.I,44.7"><seg type="pāda" n="a">amāvasor anvayasya</seg> <seg type="pāda" n="b">kīrtanaṃ kīrtivardhanam</seg> //</l>

<l xml:id="HV_App.I,44.8"><seg type="pāda" n="a">cyutipratiṣṭhe śakrasya</seg> <seg type="pāda" n="b">prasavaḥ kṣatravṛddhijaḥ</seg> /</l>

<l xml:id="HV_App.I,44.9"><seg type="pāda" n="a">yayāticaritaṃ caiva</seg> <seg type="pāda" n="b">pūruvaṃśānukīrtanam</seg> //</l>

<note>k: Dn ins. :k</note>
<l xml:id="**HV_App.I,44.9**1:1"><seg type="pāda" n="a">divodāsapratiṣṭhā ca</seg> <seg type="pāda" n="b">triśaṅkoḥ kṣatriyasya ca</seg> /</l>

<l xml:id="HV_App.I,44.10"><seg type="pāda" n="a">kīrtanaṃ kṛṣṇasaṃbhūteḥ</seg> <seg type="pāda" n="b">syamantakamaṇes tathā</seg> /</l>

<l xml:id="HV_App.I,44.11"><seg type="pāda" n="a">saṃkṣepāt kīrtitā viṣṇoḥ</seg> <seg type="pāda" n="b">prādurbhāvās tataḥ param</seg> //</l>

<l xml:id="HV_App.I,44.12"><seg type="pāda" n="a">tārakāmayayuddhaṃ ca</seg> <seg type="pāda" n="b">brahmalokasya varṇanam</seg> /</l>

<l xml:id="HV_App.I,44.13"><seg type="pāda" n="a">yoganidrāsamutthānaṃ</seg> <seg type="pāda" n="b">viṣṇor vākyaṃ ca vedhasaḥ</seg> //</l>

<l xml:id="HV_App.I,44.14"><seg type="pāda" n="a">pṛthvīvākyaṃ ca devānām</seg> <seg type="pāda" n="b">aṃśāvataraṇaṃ tathā</seg> /</l>

<note>k: D5 ins. :k</note>
<l xml:id="**HV_App.I,44.14**2:1"><seg type="pāda" n="a">pralambanidhanaṃ caiva</seg> <seg type="pāda" n="b">śaradvarṇanam eva ca</seg> /</l>

<l xml:id="**HV_App.I,44.14**2:2"><seg type="pāda" n="a">giriyajñapravṛttis tu</seg> <seg type="pāda" n="b">govardhanavidhāraṇe</seg> /</l>

<l xml:id="HV_App.I,44.15"><seg type="pāda" n="a">tato nāradavākyaṃ ca</seg> <seg type="pāda" n="b">svapnagarbhavidhis tathā</seg> //</l>

<l xml:id="HV_App.I,44.16"><seg type="pāda" n="a">āryāstavaḥ punaḥ kṛṣṇa+</seg> <seg type="pāda" n="b">samutpattiḥ prapañcataḥ</seg> /</l>

<l xml:id="HV_App.I,44.17"><seg type="pāda" n="a">govraje gamanaṃ viṣṇoḥ</seg> <seg type="pāda" n="b">śakaṭasya nivartanam</seg> //</l>

<l xml:id="HV_App.I,44.18"><seg type="pāda" n="a">pūtanāyā vadho bhaṅgo</seg> <seg type="pāda" n="b">yamalārjunayor api</seg> /</l>

<l xml:id="HV_App.I,44.19"><seg type="pāda" n="a">vṛkasaṃdarśanaṃ caiva</seg> <seg type="pāda" n="b">vṛndāvananiveśanam</seg> //</l>

<l xml:id="HV_App.I,44.20"><seg type="pāda" n="a">prāvṛṣo varṇanaṃ cāpi</seg> <seg type="pāda" n="b">yamunāhradadarśanam</seg> /</l>

<l xml:id="HV_App.I,44.21"><seg type="pāda" n="a">damanaṃ kāliyasyāpi</seg> <seg type="pāda" n="b">dhenukasya vadhas tathā</seg> //</l>

<l xml:id="HV_App.I,44.22"><seg type="pāda" n="a">pralambanidhanaṃ caiva</seg> <seg type="pāda" n="b">śaradvarṇanam eva ca</seg> /</l>

<l xml:id="HV_App.I,44.23"><seg type="pāda" n="a">giriyajñapravṛttiś ca</seg> <seg type="pāda" n="b">govardhanavidhāraṇam</seg> //</l>

<l xml:id="HV_App.I,44.24"><seg type="pāda" n="a">govindasyābhiṣekaṃ ca</seg> <seg type="pāda" n="b">gopīsaṃkrīḍanaṃ tathā</seg> /</l>

<l xml:id="HV_App.I,44.25"><seg type="pāda" n="a">riṣṭāsurasya nidhanam</seg> <seg type="pāda" n="b">akrūrapreṣaṇaṃ tathā</seg> //</l>

<l xml:id="HV_App.I,44.26"><seg type="pāda" n="a">andhakasya ca vākyāni</seg> <seg type="pāda" n="b">keśino nidhanaṃ tathā</seg> /</l>

<l xml:id="HV_App.I,44.27"><seg type="pāda" n="a">akrūrāgamanaṃ caiva</seg> <seg type="pāda" n="b">nāgalokasya darśanam</seg> //</l>

<note>k: Ñ2 ins. :k</note>
<l xml:id="**HV_App.I,44.27**3:1"><seg type="pāda" n="a">rājamārgasya gamanaṃ</seg> <seg type="pāda" n="b">rajake vastrayācanam</seg> /</l>

<l xml:id="**HV_App.I,44.27**3:2"><seg type="pāda" n="a">mālākāre mālyayācñā</seg> <seg type="pāda" n="b">varadānaṃ ca tasya vai</seg> /</l>

<l xml:id="**HV_App.I,44.27**3:3"><seg type="pāda" n="a">kubjāyā darśanaṃ cātra</seg> <seg type="pāda" n="b">anulepanayācanam</seg> /</l>

<l xml:id="**HV_App.I,44.27**3:4"><seg type="pāda" n="a">vyavasthā cātra kubjāyā</seg> <seg type="pāda" n="b">akṣatasvāvihaṃsanam</seg> /</l>

<l xml:id="HV_App.I,44.28"><seg type="pāda" n="a">dhanurbhaṇgasya kathanaṃ</seg> <seg type="pāda" n="b">kaṃsavākyam ataḥ param</seg> /</l>

<note>k: Ñ2 ins. :k</note>
<l xml:id="**HV_App.I,44.28**4:1"><seg type="pāda" n="a">mallasya mattraṇā cātra</seg> <seg type="pāda" n="b">mahāmātre nivedanam</seg> /</l>

<l xml:id="HV_App.I,44.29"><seg type="pāda" n="a">kuvalayāpīḍavadhaś</seg> <seg type="pāda" n="b">cāṇūrasya vadhas tathā</seg> //</l>

<l xml:id="HV_App.I,44.30"><seg type="pāda" n="a">kaṃsasya nidhanaṃ cāpi</seg> <seg type="pāda" n="b">vilāpaḥ kaṃsayoṣitām</seg> /</l>

<l xml:id="HV_App.I,44.31"><seg type="pāda" n="a">kaṃsasatkārakaraṇam</seg> <seg type="pāda" n="b">ugrasenābhiṣecanam</seg> //</l>

<note>k: Dn subst. for line 31:k</note>
<l xml:id="**HV_App.I,44.31**5:1"><seg type="pāda" n="a">ugrasenābhiśekaś ca</seg> <seg type="pāda" n="b">yādavāśvāsanaṃ tathā</seg> /</l>

<l xml:id="HV_App.I,44.32"><seg type="pāda" n="a">pratyāgatir gurukulād</seg> <seg type="pāda" n="b">athoktā rāmakṛṣṇayoḥ</seg> /</l>

<l xml:id="HV_App.I,44.33"><seg type="pāda" n="a">mathurāyāś coparodho</seg> <seg type="pāda" n="b">jarāsaṃḍhanivartanam</seg> //</l>

<l xml:id="HV_App.I,44.34"><seg type="pāda" n="a">vikadruvākyaṃ rāmasya</seg> <seg type="pāda" n="b">darśanaṃ bhāṣaṇaṃ tathā</seg> /</l>

<l xml:id="HV_App.I,44.35"><seg type="pāda" n="a">gomantārohaṇaṃ cāpi</seg> <seg type="pāda" n="b">jarāsaṃdhāgatis tathā</seg> //</l>

<l xml:id="HV_App.I,44.36"><seg type="pāda" n="a">gomantasya girer dāhaḥ</seg> <seg type="pāda" n="b">karavīrapure gatiḥ</seg> /</l>

<l xml:id="HV_App.I,44.37"><seg type="pāda" n="a">śṛgālasya vadhas tatra</seg> <seg type="pāda" n="b">mathurāgamanaṃ tataḥ</seg> //</l>

<l xml:id="HV_App.I,44.38"><seg type="pāda" n="a">yamunākarṣaṇaṃ caiva</seg> <seg type="pāda" n="b">mathurāpakramas tathā</seg> /</l>

<l xml:id="HV_App.I,44.39"><seg type="pāda" n="a">upāyena vadhaḥ kāla+</seg> <seg type="pāda" n="b">yavanasya prakīrtitaḥ</seg> //</l>

<l xml:id="HV_App.I,44.40"><seg type="pāda" n="a">nirmāṇaṃ dvāravatyās tu</seg> <seg type="pāda" n="b">rukmiṇīharaṇaṃ tathā</seg> /</l>

<l xml:id="HV_App.I,44.41"><seg type="pāda" n="a">vivāhaś caiva rukmiṇyā</seg> <seg type="pāda" n="b">rukmiṇo nidhanaṃ tathā</seg> //</l>

<l xml:id="HV_App.I,44.42"><seg type="pāda" n="a">baladevāhnikaṃ puṇyaṃ</seg> <seg type="pāda" n="b">balamāhātmyam eva ca</seg> /</l>

<l xml:id="HV_App.I,44.43"><seg type="pāda" n="a">narakasya vadhaḥ pāri+</seg> <seg type="pāda" n="b">jātasya haraṇaṃ tathā</seg> //</l>

<note>k: K2, V1, D4 subst. for line 43 :k</note>
<l xml:id="**HV_App.I,44.43**6:1"><seg type="pāda" n="a">narakasya vadhaś caiva</seg> <seg type="pāda" n="b">pārijātaharas tathā</seg> /</l>

<note>k: Ñ2 subst. for line 43:k</note>
<l xml:id="**HV_App.I,44.43**7:1"><seg type="pāda" n="a">narakasya vadhaś cātra</seg> <seg type="pāda" n="b">pārijātāpahāraṇam</seg> /</l>

<l xml:id="HV_App.I,44.44"><seg type="pāda" n="a">dvāravatyā viśeṣeṇa</seg> <seg type="pāda" n="b">punar nirmāṇakīrtanam</seg> /</l>

<l xml:id="HV_App.I,44.45"><seg type="pāda" n="a">dvārakāyāṃ praveśaś ca</seg> <seg type="pāda" n="b">sabhāyāṃ ca praveśanam</seg> //</l>

<l xml:id="HV_App.I,44.46"><seg type="pāda" n="a">nāradasya ca vākyāni</seg> <seg type="pāda" n="b">vṛṣṇivaṃśānukīrtanam</seg> /</l>

<l xml:id="HV_App.I,44.47"><seg type="pāda" n="a">ṣaṭpurasya vadhākhyānam</seg> <seg type="pāda" n="b">andhakasya nibarhaṇam</seg> //</l>

<l xml:id="HV_App.I,44.48"><seg type="pāda" n="a">samudrayātrā kṛṣṇasya</seg> <seg type="pāda" n="b">jalakrīḍākutūhalam</seg> /</l>

<l xml:id="HV_App.I,44.49"><seg type="pāda" n="a">tathā bhaimapravīrāṇāṃ</seg> <seg type="pāda" n="b">madhupānapravartanam</seg> //</l>

<l xml:id="HV_App.I,44.50"><seg type="pāda" n="a">tataś chālikyagāndharva+</seg> <seg type="pāda" n="b">kam udāharaṇaṃ hareḥ</seg> /</l>

<l xml:id="HV_App.I,44.51"><seg type="pāda" n="a">bhānoś ca duhitur bhānum</seg> <seg type="pāda" n="b">atyāharaṇakīrtanam</seg> /</l>

<l xml:id="HV_App.I,44.52"><seg type="pāda" n="a">nikumbhasya vadhākhyānaṃ</seg> <seg type="pāda" n="b">prapañcenaiva kīrtitam</seg> //</l>

<l xml:id="HV_App.I,44.53"><seg type="pāda" n="a">atha vajrapure bhūri+</seg> <seg type="pāda" n="b">vicitropāyakalpanaiḥ</seg> /</l>

<l xml:id="HV_App.I,44.54"><seg type="pāda" n="a">vajranābhavadhaś cātra</seg> <seg type="pāda" n="b">prapañcenaiva darśitaḥ</seg> //</l>

<l xml:id="HV_App.I,44.55"><seg type="pāda" n="a">śambarasya vadhaś caiva</seg> <seg type="pāda" n="b">dhanyopākhyānam eva ca</seg> /</l>

<l xml:id="HV_App.I,44.56"><seg type="pāda" n="a">vāsudevasya māhātmyaṃ</seg> <seg type="pāda" n="b">bāṇayuddhaṃ prapañcitam</seg> //</l>

<note>k: Ñ2 ins. :k</note>
<l xml:id="**HV_App.I,44.56**8:1"><seg type="pāda" n="a">bhaviṣyaṃ cātra dāhaś ca</seg> <seg type="pāda" n="b">tripurasya udāhṛtaḥ</seg> /</l>

<l xml:id="HV_App.I,44.57"><seg type="pāda" n="a">bhaviṣyaṃ puṣkaraṃ caiva</seg> <seg type="pāda" n="b">prapañcenaiva kīrtitam</seg> /</l>

<l xml:id="HV_App.I,44.58"><seg type="pāda" n="a">vārāhaṃ nārasiṃhaṃ ca</seg> <seg type="pāda" n="b">vāmanaṃ bahuvistaram</seg> /</l>

<note>k: Dn Ds2 Bom. Poona eds. G(ed.) ins. :k</note>
<l xml:id="**HV_App.I,44.58**9:1"><seg type="pāda" n="a">kailāsayātrā kṛṣṇasya</seg> <seg type="pāda" n="b">pauṇḍrakasya vadhas tathā</seg> /</l>

<l xml:id="**HV_App.I,44.58**9:2"><seg type="pāda" n="a">haṃsasya ḍimbhakasyaiva</seg> <seg type="pāda" n="b">vadhaś caiva prakīrtitaḥ</seg> //</l>

<note>k: After line 1 of *9, G(ed.) ins. :k</note>
<l xml:id="**HV_App.I,44.58**9A:1"><seg type="pāda" n="a">sudarśanena kṛtyāstu</seg> <seg type="pāda" n="b">drāvaṇaṃ dahanaṃ tathā</seg> /</l>

<note>k: D6 ins. :k</note>
<l xml:id="**HV_App.I,44.58**10:2"><seg type="pāda" n="a">tripurasyāpi saṃdāho</seg> <seg type="pāda" n="b">bhārataśravaṇasya tu</seg> /</l>

<l xml:id="**HV_App.I,44.58**10:3"><seg type="pāda" n="a">phalamāhātmyaniyamam</seg> <seg type="pāda" n="b">vācakasya ca pūjanam</seg> /</l>

<l xml:id="**HV_App.I,44.58**10:4"><seg type="pāda" n="a">ity eśa harivaṃśasya</seg> <seg type="pāda" n="b">prokto vṛttāntasaṃgrahaḥ</seg> //</l>

<l xml:id="**HV_App.I,44.58**10:5">śatāśvamedhasya yad atra puṇyaṃ @</l>
<l xml:id="**HV_App.I,44.58**10:6">catuḥsahasraṃ ca śatakratoś ca |</l>
<l xml:id="**HV_App.I,44.58**10:7">bhaved anantaṃ harivaṃśadānāt @</l>
<l xml:id="**HV_App.I,44.58**10:8">prakīrtitaṃ vyāsamaharṣiṇā ca ||</l>
<l xml:id="**HV_App.I,44.58**10:9">yad vājapeyena tu rājasūyād @</l>
<l xml:id="**HV_App.I,44.58**10:10">dṛṣṭaṃ phalaṃ hastirathena cānyat |</l>
<l xml:id="**HV_App.I,44.58**10:11">tal labhyate vyāsavacaḥ pramāṇaṃ @</l>
<l xml:id="**HV_App.I,44.58**10:12">gītaṃ ca vālmīkimaharṣiṇā ca ||</l>
<l xml:id="**HV_App.I,44.58**10:13">pārāśaryavacaḥ sarojam amalaṃ gītārthagandhotkaṭaṃ @</l>
<l xml:id="**HV_App.I,44.58**10:14">nānākhyānakakesaraṃ harikathāsaṃbodhanābodhitam |</l>
<l xml:id="**HV_App.I,44.58**10:15">loke sajjanaṣaṭpadair ahar ahaḥ pepīyamānaṃ mudā @</l>
<l xml:id="**HV_App.I,44.58**10:16">bhūyād bhāratapaṅkajaṃ kalimalapradhvaṃsi naḥ śreyase ||</l>
<l xml:id="**HV_App.I,44.58**10:17"><seg type="pāda" n="a">aṣṭādaśa sahasrāṇi</seg> <seg type="pāda" n="b">ślokānāṃ kīrtitāni vai</seg> /</l>

<l xml:id="**HV_App.I,44.58**10:18"><seg type="pāda" n="a">ślokāś ca caturāśītir</seg> <seg type="pāda" n="b">harivaṃśaḥ prakīrtitaḥ</seg> //</l>

<l xml:id="**HV_App.I,44.58**10:19"><seg type="pāda" n="a">khileṣu harivaṃśe 'tra</seg> <seg type="pāda" n="b">saṃkhyātāni mahātmanā</seg> /</l>

<l xml:id="**HV_App.I,44.58**10:20"><seg type="pāda" n="a">etat sarvaṃ samākhyātaṃ</seg> <seg type="pāda" n="b">bhārataṃ pūrvasaṃgrahāt</seg> //</l>

<p xml:id="**HV_App.I,44.58**10:21">|| iti śrīmanmahābhārate śatasahasrasaṃhitāyāṃ vaiyyāsakyāṃ pārijāte sakalaharicarite khilasaṃjñaṃ samāptam *||</p>
<p xml:id="**HV_App.I,44.58**10:22">|| śrī prayāgamādhavārpaṇam astu *||</p>
<l xml:id="HV_App.I,44.59"><seg type="pāda" n="a">tripurasyāpi dāhaś ca</seg> <seg type="pāda" n="b">iti vṛttāntasaṃgrahaḥ</seg> //</l>

<note>k: After line 59, K2 ins. :k</note>
<l xml:id="**HV_App.I,44.59**11:1"><seg type="pāda" n="a">harivaṃśe śrute caiva</seg> <seg type="pāda" n="b">sarvapāpaiḥ pramucyate</seg> /</l>

<l xml:id="**HV_App.I,44.59**11:2"><seg type="pāda" n="a">harivaṃśe śṛṇotīha</seg> <seg type="pāda" n="b">.......tasya de....</seg> //</l>

<l xml:id="**HV_App.I,44.59**11:3"><seg type="pāda" n="a">.... ....</seg> <seg type="pāda" n="b">.... . vācayet</seg> /</l>

<note>k: follows postscriptum in prose -- not transliterated. :k</note>
<note>k: V1 ins. *12 = lines 160-173 of Appendix I, No. 40. :k</note>
<note>k: Dn ins. :k</note>
<l xml:id="**HV_App.I,44.59**13:1"><seg type="pāda" n="a">kathito nṛpaśārdūla</seg> <seg type="pāda" n="b">sarvapāpapraṇāśanaḥ</seg> //</l>

<l xml:id="**HV_App.I,44.59**13:2"><seg type="pāda" n="a">vṛttāntaṃ śṛṇuyād yas tu</seg> <seg type="pāda" n="b">sāyaṃ prātaḥ samāhitaḥ</seg> /</l>

<l xml:id="**HV_App.I,44.59**13:3"><seg type="pāda" n="a">sa yāti vaiṣṇavaṃ dhāma</seg> <seg type="pāda" n="b">labdhakāmaḥ kurūdvaha</seg> //</l>

<l xml:id="**HV_App.I,44.59**13:4"><seg type="pāda" n="a">dhanyaṃ yaśasyam āyuṣyaṃ</seg> <seg type="pāda" n="b">bhuktimuktiphalapradam</seg> /</l>

<note>k: Ds2 ins. :k</note>
<l xml:id="**HV_App.I,44.59**14:1"><seg type="pāda" n="a">imāṃ ca saṃhitāṃ ceti</seg> <seg type="pāda" n="b">sarvaśāstramayīṃ tathā</seg> /</l>

<l xml:id="**HV_App.I,44.59**14:2"><seg type="pāda" n="a">ekakālaṃ dvikālaṃ vā</seg> <seg type="pāda" n="b">trikālaṃ vāpi yaḥ paṭhet</seg> //</l>

<l xml:id="**HV_App.I,44.59**14:3"><seg type="pāda" n="a">devatāyatane tīrthe</seg> <seg type="pāda" n="b">viṣṇoś cātra viśeṣataḥ</seg> /</l>

<l xml:id="**HV_App.I,44.59**14:4"><seg type="pāda" n="a">śivālaye tathā kṣetre</seg> <seg type="pāda" n="b">naimiṣe puṣkare tathā</seg> //</l>

<l xml:id="**HV_App.I,44.59**14:5"><seg type="pāda" n="a">śucir bhūtvā dampatī ca</seg> <seg type="pāda" n="b">vācakaṃ pūjayet sudhīḥ</seg> /</l>

<l xml:id="**HV_App.I,44.59**14:6"><seg type="pāda" n="a">mantrāvaliṃ khilasyāpi</seg> <seg type="pāda" n="b">ekena manasāpi vā</seg> //</l>

<l xml:id="**HV_App.I,44.59**14:7"><seg type="pāda" n="a">khilo viṣṇuḥ prasīdeta</seg> <seg type="pāda" n="b">vācakaḥ paṭhanāt punaḥ</seg> /</l>

<l xml:id="**HV_App.I,44.59**14:8"><seg type="pāda" n="a">saṃhitāṃ harivaṃśasya</seg> <seg type="pāda" n="b">tathānukramaṇīṃ śubhām</seg> //</l>

<l xml:id="**HV_App.I,44.59**14:9"><seg type="pāda" n="a">śrutvā ca labhate lakṣmīṃ</seg> <seg type="pāda" n="b">saṃtatiṃ manasepsitāṃ</seg> /</l>

<l xml:id="**HV_App.I,44.59**14:10"><seg type="pāda" n="a">brahmahatyādipāpebhyo</seg> <seg type="pāda" n="b">mucyate nātra saṃśayaḥ</seg> //</l>

<l xml:id="**HV_App.I,44.59**14:11"><seg type="pāda" n="a">sarvatīrtheṣu sa snātaḥ</seg> <seg type="pāda" n="b">śrutvānukramaṇīṃ śubhām</seg> //</l>

<l xml:id="**HV_App.I,44.59**14:12">vaśīṃ vibhūśitakarān navanīradābhāt @</l>
<l xml:id="**HV_App.I,44.59**14:13">pītāmbarād aruṇabimbaphalādharoṣṭhāt |</l>
<l xml:id="**HV_App.I,44.59**14:14">pūrṇendusundaramukhād aravindanetrāt @</l>
<l xml:id="**HV_App.I,44.59**14:15">kṛṣṇāt paraṃ kim api tattvam ahaṃ na jāne ||</l>
<note>k: D4 ins. :k</note>
<l xml:id="**HV_App.I,44.59**15:1"><seg type="pāda" n="a">ya idaṃ śrāvayed vidvān</seg> <seg type="pāda" n="b">samastaṃ tv ardham eva vā</seg> /</l>

<l xml:id="**HV_App.I,44.59**15:2"><seg type="pāda" n="a">pādamātraṃ tadardhaṃ vā tv</seg> <seg type="pāda" n="b">ekaṃ cākhyānaṃ uttamam</seg> /</l>

<l xml:id="**HV_App.I,44.59**15:3"><seg type="pāda" n="a">sa namasyaḥ prayatnena</seg> <seg type="pāda" n="b">viṣṇoḥ saṃprītaye sadā</seg> //</l>

<l xml:id="**HV_App.I,44.59**15:4"><seg type="pāda" n="a">.... ....</seg> <seg type="pāda" n="b">saṃpūjyas tv iṣṭadevavat</seg> /</l>

<l xml:id="**HV_App.I,44.59**15:5"><seg type="pāda" n="a">tasmai deyaṃ prayatnena</seg> <seg type="pāda" n="b">viṣṇoḥ saṃprītaye sadā</seg> /</l>

<l xml:id="**HV_App.I,44.59**15:6"><seg type="pāda" n="a">ya etat pustakaṃ ramyaṃ</seg> <seg type="pāda" n="b">leṣayitvā samarpa ..</seg> /</l>

<l xml:id="**HV_App.I,44.59**15:7"><seg type="pāda" n="a">akhilāni purāṇāni</seg> <seg type="pāda" n="b">tena dattāni nānyathā</seg> /</l>

<l xml:id="**HV_App.I,44.59**15:8"><seg type="pāda" n="a">atrākhyānāni yāvanti</seg> <seg type="pāda" n="b">ślokā yāvanta eva hi</seg> /</l>

<l xml:id="**HV_App.I,44.59**15:9"><seg type="pāda" n="a">tathā pādāni yāvanti</seg> <seg type="pāda" n="b">varṇā yāvanta ...</seg> /</l>

<l xml:id="**HV_App.I,44.59**15:10"><seg type="pāda" n="a">yāvanty api ca mātrāṇi</seg> <seg type="pāda" n="b">yāvantyaḥ patrapaṅkayaḥ</seg> /</l>

<l xml:id="**HV_App.I,44.59**15:11"><seg type="pāda" n="a">guṇe sūtrāṇi yāvanti</seg> <seg type="pāda" n="b">yāvantaḥ paṭatantavaḥ</seg> /</l>

<l xml:id="**HV_App.I,44.59**15:12"><seg type="pāda" n="a">citrarūpāṇi ramya ..</seg> <seg type="pāda" n="b">.... . pustake</seg> /</l>

<l xml:id="**HV_App.I,44.59**15:13"><seg type="pāda" n="a">tāvad yugasahasrāṇi</seg> <seg type="pāda" n="b">dātā svarge mahīyate</seg> /</l>

<l xml:id="**HV_App.I,44.59**15:14"><seg type="pāda" n="a">aputraḥ śṛṇuyād yas tu</seg> <seg type="pāda" n="b">susnātaḥ śraddhayānvitaḥ</seg> /</l>

<l xml:id="**HV_App.I,44.59**15:15"><seg type="pāda" n="a">tasya putrā bhavanty eva</seg> <seg type="pāda" n="b">nārāyaṇaprabhāvataḥ</seg> /</l>

<l xml:id="**HV_App.I,44.59**15:16"><seg type="pāda" n="a">etacchravaṇataḥ puṃsāṃ</seg> <seg type="pāda" n="b">sarvatra vijayo bhavet</seg> /</l>

<l xml:id="**HV_App.I,44.59**15:17"><seg type="pāda" n="a">saubhāgyaṃ cāpi sarvatra</seg> <seg type="pāda" n="b">prāpnuyān nirmalāśayaḥ</seg> /</l>

<l xml:id="**HV_App.I,44.59**15:18"><seg type="pāda" n="a">yasya viśveśvaras tuṣṭas</seg> <seg type="pāda" n="b">tasmai tacchravaṇe matiḥ</seg> /</l>

<l xml:id="**HV_App.I,44.59**15:19"><seg type="pāda" n="a">jāyate puṇyayuktasya</seg> <seg type="pāda" n="b">mahānirmalacetasaḥ</seg> /</l>

<l xml:id="**HV_App.I,44.59**15:20"><seg type="pāda" n="a">tac chrotavyaṃ manuṣyeṇa</seg> <seg type="pāda" n="b">paramaṃ padam icchatā</seg> /</l>

<l xml:id="**HV_App.I,44.59**15:21"><seg type="pāda" n="a">etat pavitraṃ paramaṃ</seg> <seg type="pāda" n="b">etad dharmanidarśanam</seg> /</l>

<l xml:id="**HV_App.I,44.59**15:22"><seg type="pāda" n="a">etat sarvaguṇopetaṃ</seg> <seg type="pāda" n="b">śrotavyaṃ śreya icchatā</seg> /</l>

<l xml:id="**HV_App.I,44.59**15:23"><seg type="pāda" n="a">dharmārthakāmamokhyāṃś ca</seg> <seg type="pāda" n="b">labhate nātra saṃśayaḥ</seg> //</l>

<note>k: Colophon + postscripta -- not transliterated :k</note>
<note>h: HV (CE) Appendix I, No. 45, transliterated by Horst Brinkhaus, proof--read by Horst Brinkhaus, version of September 26, 2002 :h</note>

<note>k: Dn D3.5.6 cont. after App. I, No. 44 :k</note>

<milestone unit="speaker" n="janamejaya uvāca"/>
<l xml:id="HV_App.I,45.1"><seg type="pāda" n="a">harivaṃśe purāṇe tu</seg> <seg type="pāda" n="b">śrute munivarottama</seg> /</l>

<l xml:id="HV_App.I,45.2"><seg type="pāda" n="a">kiṃ phalaṃ kiṃ ca deyaṃ vai</seg> <seg type="pāda" n="b">tad brūhi tvaṃ mamāgrataḥ</seg> //</l>


<milestone unit="speaker" n="vaiśaṃpāyaṇa uvāca"/>
<l xml:id="HV_App.I,45.3"><seg type="pāda" n="a">harivaṃśe purāṇe tu</seg> <seg type="pāda" n="b">śrute ca bharatottama</seg> /</l>

<l xml:id="HV_App.I,45.4"><seg type="pāda" n="a">kāyikaṃ vācikaṃ caiva</seg> <seg type="pāda" n="b">manasā samupārjitam</seg> /</l>

<l xml:id="HV_App.I,45.5"><seg type="pāda" n="a">tat sarvaṃ nāśam āyāti</seg> <seg type="pāda" n="b">himaṃ sūryodaye yathā</seg> //</l>

<l xml:id="HV_App.I,45.6"><seg type="pāda" n="a">aṣṭādaśapurāṇānāṃ</seg> <seg type="pāda" n="b">śravaṇād yat phalaṃ labhet</seg> /</l>

<l xml:id="HV_App.I,45.7"><seg type="pāda" n="a">tat phalaṃ samavāpnoti</seg> <seg type="pāda" n="b">vaiṣṇavo nātra saṃśayaḥ</seg> //</l>

<note>k: D3.5.6 ins. :k</note>
<l xml:id="**HV_App.I,45.7**1:2"><seg type="pāda" n="a">striyaś ca puruṣāś caiva</seg> <seg type="pāda" n="b">vaiṣṇavaṃ padam āpnuyuḥ</seg> /</l>

<l xml:id="HV_App.I,45.8"><seg type="pāda" n="a">ślokārdhaṃ ślokapādaṃ vā</seg> <seg type="pāda" n="b">harivaṃśasamudbhavam</seg> /</l>

<l xml:id="HV_App.I,45.9"><seg type="pāda" n="a">śṛṇvantaḥ śraddhayā yuktā</seg> <seg type="pāda" n="b">vaiṣṇavaṃ padam āpnuyuḥ</seg> //</l>

<l xml:id="HV_App.I,45.10"><seg type="pāda" n="a">jambūdvīpaṃ samāśritya</seg> <seg type="pāda" n="b">śrotāro durlabhāḥ kalau</seg> /</l>

<l xml:id="HV_App.I,45.11"><seg type="pāda" n="a">bhaviṣyanti narā rājan</seg> <seg type="pāda" n="b">satyaṃ satyaṃ vadāmy aham</seg> //</l>

<l xml:id="HV_App.I,45.12"><seg type="pāda" n="a">strībhiś ca putrakāmābhiḥ</seg> <seg type="pāda" n="b">śrotavyaṃ vaiṣṇavaṃ yaśaḥ</seg> /</l>

<l xml:id="HV_App.I,45.13"><seg type="pāda" n="a">dakṣiṇā cātra deyā vai</seg> <seg type="pāda" n="b">niṣkatrayasuvarṇakam</seg> /</l>

<l xml:id="HV_App.I,45.14"><seg type="pāda" n="a">vācakāya yathāśaktyā</seg> <seg type="pāda" n="b">yathoktaṃ phalam icchatā</seg> //</l>

<l xml:id="HV_App.I,45.15"><seg type="pāda" n="a">svarṇaśṛṅgīṃ ca kapilāṃ</seg> <seg type="pāda" n="b">savatsāṃ vastrasaṃyutām</seg> /</l>

<l xml:id="HV_App.I,45.16"><seg type="pāda" n="a">vācakāya pradadyād vai</seg> <seg type="pāda" n="b">ātmanaḥ śreyakāṅkṣayā</seg> //</l>

<l xml:id="HV_App.I,45.17"><seg type="pāda" n="a">alaṃkāraṃ pradadyāc ca</seg> <seg type="pāda" n="b">pāṇyor vai bharatarṣabha</seg> /</l>

<l xml:id="HV_App.I,45.18"><seg type="pāda" n="a">karṇasyābharaṇaṃ dadyād</seg> <seg type="pāda" n="b">yānaṃ ca saviśeṣataḥ</seg> //</l>

<l xml:id="HV_App.I,45.19"><seg type="pāda" n="a">bhūmidānaṃ samādadyād</seg> <seg type="pāda" n="b">brāhmaṇāya narādhipa</seg> /</l>

<l xml:id="HV_App.I,45.20"><seg type="pāda" n="a">bhūmidānasamaṃ dānaṃ</seg> <seg type="pāda" n="b">na bhūtaṃ na bhaviṣyati</seg> //</l>

<note>k: D5 ins. :k</note>
<l xml:id="**HV_App.I,45.20**2:1"><seg type="pāda" n="a">ghoṭakaṃ javinaṃ dadyād</seg> <seg type="pāda" n="b">vṛṣaṃ ca dhuri yojitam</seg> /</l>

<l xml:id="HV_App.I,45.21"><seg type="pāda" n="a">śṛṇoti śrāvayād vāpi</seg> <seg type="pāda" n="b">harivaṃśaṃ tu yo naraḥ</seg> /</l>

<l xml:id="HV_App.I,45.22"><seg type="pāda" n="a">sarvapāpavinirmukto</seg> <seg type="pāda" n="b">vaiṣṇavaṃ padam āpnuyāt</seg> //</l>

<note>k: D5 (marg.) ins. :k</note>
<l xml:id="**HV_App.I,45.22**3:1"><seg type="pāda" n="a">kuṇḍale caiva dātavye</seg> <seg type="pāda" n="b">ūrṇāvastraṃ tathaiva ca</seg> /</l>

<l xml:id="**HV_App.I,45.22**3:2"><seg type="pāda" n="a">samāptau vidhivad vastraṃ</seg> <seg type="pāda" n="b">deyaṃ kṣaumaṃ dvijātaye</seg> //</l>

<l xml:id="HV_App.I,45.23"><seg type="pāda" n="a">pitṝn uddharate sarvān</seg> <seg type="pāda" n="b">ekādaśa samudbhavān</seg> /</l>

<l xml:id="HV_App.I,45.24"><seg type="pāda" n="a">ātmānaṃ sasutaṃ caiva</seg> <seg type="pāda" n="b">striyaṃ ca bharatarṣabha</seg> /</l>

<l xml:id="HV_App.I,45.25"><seg type="pāda" n="a">daśāṃśaś cātra homo vai</seg> <seg type="pāda" n="b">kāryaḥ śrotrā narādhipa</seg> //</l>

<l xml:id="HV_App.I,45.26"><seg type="pāda" n="a">idaṃ mayā tavāgre ca</seg> <seg type="pāda" n="b">sarvaṃ proktaṃ nararṣabha</seg> /</l>

<l xml:id="HV_App.I,45.27"><seg type="pāda" n="a">yasya śravaṇamātreṇa</seg> <seg type="pāda" n="b">sarvapāpaiḥ pramucyate</seg> /</l>

<l xml:id="HV_App.I,45.28"><seg type="pāda" n="a">aputraḥ putram āpnoti</seg> <seg type="pāda" n="b">adhano dhanam āpnuyāt</seg> //</l>

<l xml:id="HV_App.I,45.29"><seg type="pāda" n="a">naramedhāśvamedhābhyāṃ</seg> <seg type="pāda" n="b">yat phalaṃ prāpyate naraiḥ</seg> /</l>

<l xml:id="HV_App.I,45.30"><seg type="pāda" n="a">tat phalaṃ labhate nūnaṃ</seg> <seg type="pāda" n="b">purāṇaśravaṇād dhareḥ</seg> //</l>

<l xml:id="HV_App.I,45.31"><seg type="pāda" n="a">brahmahā bhrūṇahā goghnaḥ</seg> <seg type="pāda" n="b">surāpo gurutalpagaḥ</seg> /</l>

<l xml:id="HV_App.I,45.32"><seg type="pāda" n="a">sakṛt purāṇaśravaṇāt</seg> <seg type="pāda" n="b">pūto bhavati nānyathā</seg> //</l>

<l xml:id="HV_App.I,45.33">idaṃ mayā te parikīrtitaṃ mahac @</l>
<l xml:id="HV_App.I,45.34">chrīkṛṣṇamāhātmyam apāram adbhutam |</l>
<l xml:id="HV_App.I,45.35">śṛṇvan paṭhann āśu samāpnuyāt phalaṃ @</l>
<l xml:id="HV_App.I,45.36">yac cāpi lokeṣu sudurlabhaṃ mahat ||</l>
<note>Colophon + postscripta</note>

  </body>
</text>
</TEI>
