<?xml version="1.0" encoding="UTF-8"?>
<?xml-model href="http://www.tei-c.org/release/xml/tei/custom/schema/relaxng/tei_all.rng" type="application/xml" schematypens="http://relaxng.org/ns/structure/1.0"?>
<?xml-model href="http://www.tei-c.org/release/xml/tei/custom/schema/relaxng/tei_all.rng" type="application/xml" schematypens="http://purl.oclc.org/dsdl/schematron"?>
<TEI xmlns="http://www.tei-c.org/ns/1.0" xml:id="sa_brahmapurANa-1-246">
  <teiHeader xml:lang="en">
  <fileDesc>
  <titleStmt>
	<title>Brahmapurāṇa 1-246</title>
	<author></author>
	<respStmt>
	 <resp>data entry</resp>
	 <name>Peter Schreiner</name>
<name>Renate Söhnen-Thieme</name>
	</respStmt>
	<respStmt>
	 <resp>contribution to GRETIL</resp>
	 <name>Peter Schreiner</name>
<name>Renate Söhnen-Thieme</name>
	</respStmt>
	<respStmt>
	 <resp>initial normalization and conversion to legacy GRETIL formats</resp>
	 <name>Reinhold Grünendahl</name>
	</respStmt>
	<respStmt>
	 <resp>normalization and conversion to TEI-conformant markup</resp>
	 <name>Maximilian Mehner</name>
	</respStmt>
  </titleStmt>

  <publicationStmt>
	<publisher>Göttingen Register of Electronic Texts in Indian Languages (GRETIL), SUB Göttingen</publisher>
	<availability>
	 <p>This e-text was provided to GRETIL in good faith that no copyright rights have been infringed.
	 If anyone wishes to assert copyright over this file, please contact the GRETIL management at <email>gretil(at)sub(dot)uni-goettingen(dot)de</email>.
	 The file will be immediately removed pending resolution of the claim.</p>

	 <licence target="https://creativecommons.org/licenses/by-nc-sa/4.0/">Distributed under a Creative Commons Attribution-NonCommercial-ShareAlike 4.0 International License.</licence>
	</availability>
	<date when-iso="2020-07-31"/>
  </publicationStmt>

  <notesStmt>
	<note>This file has been created by mass conversion of GRETIL's Sanskrit corpus from <ref target="http://gretil.sub.uni-goettingen.de/gretil/1_sanskr/3_purana/brahmap/brahmpau.htm">brahmpau.htm</ref>. Due to the heterogeneity of the sources the header markup might be suboptimal. For the sake of transparency the header of the legacy file is documented in the <gi>note</gi> element below:</note>
	<note type="legacyheader">
	 Brahma-Purana, Adhyayas 1 - 246
<lb/>
<lb/>Input by Peter Schreiner and Renate Soehnen-Thieme
<lb/>for the Tuebingen Purana Project
<lb/>For further details see www.indologie.unizh.ch/text/text.html
<lb/>
<lb/>TEXT WITH PADA MARKERS
	</note>
  </notesStmt>

  <sourceDesc>
	<bibl></bibl>
  </sourceDesc>
  </fileDesc>

  <encodingDesc>
  <projectDesc>
	<p>The Göttingen Register of Electronic Texts in Indian Languages (GRETIL) is a resource platform providing standardized machine-readable texts in Indian languages that have been contributed by various individuals and institutions.</p>
  </projectDesc>

  <editorialDecl>
	<correction>
	 <p>Apparent errors have been silently corrected.</p>
	</correction>

	<normalization>
	 <p>GRETIL normalizes all texts contributed consistently for each language.
	 Sanskrit texts are normalized in accordance with the scheme of the International Alphabet of Sanskrit Transliteration (IAST) in order to facilitate word search across its corpus without additional transformations.</p>

	 <p>All characters that were fully equivalent to an IAST-conformant character in the text file contributed have been made to conform to the character list below.
	 Non-conformant characters with additional information including accents, capitalization, and whitespace have been preserved as <gi>orig</gi> elements inside <gi>choice</gi> elements with their IAST-conformant equivalent in <gi>reg</gi> elements for the creation of a plain text.
	 These additional informations will be available only in those transformations of this file that display the original information.</p>

	 <p><table>
	 <head>Characters Used for the Transliteration of Sanskrit according to IAST</head>
	 <row role="label">
	 <cell>Character</cell>
	 <cell>Character Name</cell>
	 <cell>Unicode Code Point</cell>
	 </row>
	 <row>
	 <cell>a</cell>
	 <cell>LATIN SMALL LETTER A</cell>
	 <cell>U+0061</cell>
	 </row>
	 <row>
	 <cell>ā</cell>
	 <cell>LATIN SMALL LETTER A WITH MACRON</cell>
	 <cell>U+0101</cell>
	 </row>
	 <row>
	 <cell>i</cell>
	 <cell>LATIN SMALL LETTER I</cell>
	 <cell>U+0069</cell>
	 </row>
	 <row>
	 <cell>ī</cell>
	 <cell>LATIN SMALL LETTER I WITH MACRON</cell>
	 <cell>U+012B</cell>
	 </row>
	 <row>
	 <cell>u</cell>
	 <cell>LATIN SMALL LETTER U</cell>
	 <cell>U+0075</cell>
	 </row>
	 <row>
	 <cell>ū</cell>
	 <cell>LATIN SMALL LETTER U WITH MACRON</cell>
	 <cell>U+016B</cell>
	 </row>
	 <row>
	 <cell>ṛ</cell>
	 <cell>LATIN SMALL LETTER R WITH DOT BELOW</cell>
	 <cell>U+1E5B</cell>
	 </row>
	 <row>
	 <cell>ṝ</cell>
	 <cell>LATIN SMALL LETTER R WITH DOT BELOW AND MACRON</cell>
	 <cell>U+1E5D</cell>
	 </row>
	 <row>
	 <cell>ḷ</cell>
	 <cell>LATIN SMALL LETTER L WITH DOT BELOW</cell>
	 <cell>U+1E37</cell>
	 </row>
	 <row>
	 <cell>ḹ</cell>
	 <cell>LATIN SMALL LETTER L WITH DOT BELOW AND MACRON</cell>
	 <cell>U+1E39</cell>
	 </row>
	 <row>
	 <cell>e</cell>
	 <cell>LATIN SMALL LETTER E</cell>
	 <cell>U+0065</cell>
	 </row>
	 <row>
	 <cell>o</cell>
	 <cell>LATIN SMALL LETTER O</cell>
	 <cell>U+006F</cell>
	 </row>
	 <row>
	 <cell>ṃ</cell>
	 <cell>LATIN SMALL LETTER M WITH DOT BELOW</cell>
	 <cell>U+1E43</cell>
	 </row>
	 <row>
	 <cell>ḥ</cell>
	 <cell>LATIN SMALL LETTER H WITH DOT BELOW</cell>
	 <cell>U+1E25</cell>
	 </row>
	 <row>
	 <cell>'</cell>
	 <cell>APOSTROPHE</cell>
	 <cell>U+0027</cell>
	 </row>
	 <row>
	 <cell>k</cell>
	 <cell>LATIN SMALL LETTER K</cell>
	 <cell>U+006B</cell>
	 </row>
	 <row>
	 <cell>g</cell>
	 <cell>LATIN SMALL LETTER G</cell>
	 <cell>U+0067</cell>
	 </row>
	 <row>
	 <cell>ṅ</cell>
	 <cell>LATIN SMALL LETTER N WITH DOT ABOVE</cell>
	 <cell>U+1E45</cell>
	 </row>
	 <row>
	 <cell>c</cell>
	 <cell>LATIN SMALL LETTER C</cell>
	 <cell>U+0063</cell>
	 </row>
	 <row>
	 <cell>j</cell>
	 <cell>LATIN SMALL LETTER J</cell>
	 <cell>U+006A</cell>
	 </row>
	 <row>
	 <cell>ñ</cell>
	 <cell>LATIN SMALL LETTER N WITH TILDE</cell>
	 <cell>U+00F1</cell>
	 </row>
	 <row>
	 <cell>ṭ</cell>
	 <cell>LATIN SMALL LETTER T WITH DOT BELOW</cell>
	 <cell>U+1E6D</cell>
	 </row>
	 <row>
	 <cell>ḍ</cell>
	 <cell>LATIN SMALL LETTER D WITH DOT BELOW</cell>
	 <cell>U+1E0D</cell>
	 </row>
	 <row>
	 <cell>ṇ</cell>
	 <cell>LATIN SMALL LETTER N WITH DOT BELOW</cell>
	 <cell>U+1E47</cell>
	 </row>
	 <row>
	 <cell>p</cell>
	 <cell>LATIN SMALL LETTER P</cell>
	 <cell>U+0070</cell>
	 </row>
	 <row>
	 <cell>b</cell>
	 <cell>LATIN SMALL LETTER B</cell>
	 <cell>U+0062</cell>
	 </row>
	 <row>
	 <cell>m</cell>
	 <cell>LATIN SMALL LETTER M</cell>
	 <cell>U+006D</cell>
	 </row>
	 <row>
	 <cell>y</cell>
	 <cell>LATIN SMALL LETTER Y</cell>
	 <cell>U+0079</cell>
	 </row>
	 <row>
	 <cell>r</cell>
	 <cell>LATIN SMALL LETTER R</cell>
	 <cell>U+0072</cell>
	 </row>
	 <row>
	 <cell>l</cell>
	 <cell>LATIN SMALL LETTER L</cell>
	 <cell>U+006C</cell>
	 </row>
	 <row>
	 <cell>v</cell>
	 <cell>LATIN SMALL LETTER V</cell>
	 <cell>U+0076</cell>
	 </row>
	 <row>
	 <cell>ś</cell>
	 <cell>LATIN SMALL LETTER S WITH ACUTE</cell>
	 <cell>U+x015B</cell>
	 </row>
	 <row>
	 <cell>ṣ</cell>
	 <cell>LATIN SMALL LETTER S WITH DOT BELOW</cell>
	 <cell>U+1E63</cell>
	 </row>
	 <row>
	 <cell>s</cell>
	 <cell>LATIN SMALL LETTER S</cell>
	 <cell>U+0073</cell>
	 </row>
	 <row>
	 <cell>h</cell>
	 <cell>LATIN SMALL LETTER H</cell>
	 <cell>U+0068</cell>
	 </row>
	 </table>
	</p>
  </normalization>

  <quotation marks="some">
	<p>If indicated unambiguously in the text file contributed quotation marks have been replaced with the <gi>q</gi> element and, in case a reference was provided, have been nested inside a <gi>cit</gi> with the respective reference provided in a <gi>ref</gi> element after the quote.</p>
  </quotation>

  <segmentation>
	<p>Unnumbered <gi>div</gi> elements are used to structure the text, using the <att>type</att> and <att>n</att> attributes in accordance with the <gi>refsDecl</gi>.</p>
  </segmentation>

  <interpretation>
	<p>Interpretive markup which is visible only in analytic transformations of this file consists of:
	<list>
	 <item>Highlighting in <gi>hi</gi> elements,</item>
	 <item>Corruptions in <gi>sic</gi> elements,</item>
	 <item>Remarks in <gi>note</gi> elements with the @resp attribute identifying the agency.</item>
	</list></p>
  </interpretation>
  </editorialDecl>

  <refsDecl>
  <p>A reference is given in the <att>xml:id</att> attributes consisting of
  <list>
	<item>a pragmatic abbreviation of the <label>title</label>: Brahmapurāṇa 1-246 = BrP,</item>
	<item>the number of the <label></label> in arabic numerals,</item>
	<item>the number of the <label>verse</label> in arabic numerals.</item>
  </list>
  </p>
  </refsDecl>
  </encodingDesc>

  <profileDesc>
  <langUsage>
  <language ident="en">English</language>
  <language ident="sa-Latn">Sanskrit</language>
  </langUsage>

  <textClass>
  <keywords scheme="http://gretil.sub.uni-goettingen.de/">
	<term>Sanskrit -- Purāṇa</term>
  </keywords>
  </textClass>
  </profileDesc>

  <revisionDesc>
  <listChange>
  <change when-iso="2020-07-31" who="Maximilian Mehner">TEI encoding by mass conversion of GRETIL's Sanskrit corpus</change>
  </listChange>
  </revisionDesc>

</teiHeader>

<text xml:lang="sa-Latn" xml:id="BrP">
  <body>

<lg xml:id="BrP_1.1">
<l><seg type="pāda" n="a">yasmāt sarvam idaṃ prapañcaracitaṃ māyājagaj jāyate</seg> <lb/><seg type="pāda" n="b">yasmiṃs tiṣṭhati yāti cāntasamaye kalpānukalpe punaḥ</seg></l>
<l><seg type="pāda" n="c">yaṃ dhyātvā munayaḥ prapañcarahitaṃ vindanti mokṣaṃ dhruvaṃ</seg> <lb/><seg type="pāda" n="d">taṃ vande puruṣottamākhyam amalaṃ nityaṃ vibhuṃ niścalam</seg></l>
</lg>

<lg xml:id="BrP_1.2">
<l><seg type="pāda" n="a">yaṃ dhyāyanti budhāḥ samādhisamaye śuddhaṃ viyatsaṃnibham</seg> <lb/><seg type="pāda" n="b">nityānandamayaṃ prasannam amalaṃ sarveśvaraṃ nirguṇam</seg></l>
<l><seg type="pāda" n="c">vyaktāvyaktaparaṃ prapañcarahitaṃ dhyānaikagamyaṃ vibhum</seg> <lb/><seg type="pāda" n="d">taṃ saṃsāravināśahetum ajaraṃ vande hariṃ muktidam</seg></l>
</lg>

<lg xml:id="BrP_1.3">
<l><seg type="pāda" n="a">supuṇye naimiṣāraṇye</seg> <seg type="pāda" n="b">pavitre sumanohare</seg> </l>
<l><seg type="pāda" n="c">nānāmunijanākīrṇe</seg> <seg type="pāda" n="d">nānāpuṣpopaśobhite</seg> //</l>
</lg>

<lg xml:id="BrP_1.4">
<l><seg type="pāda" n="a">saralaiḥ karṇikāraiś ca</seg> <seg type="pāda" n="b">panasair dhavakhādiraiḥ</seg> </l>
<l><seg type="pāda" n="c">āmrajambūkapitthaiś ca</seg> <seg type="pāda" n="d">nyagrodhair devadārubhiḥ</seg> //</l>
</lg>

<lg xml:id="BrP_1.5">
<l><seg type="pāda" n="a">aśvatthaiḥ pārijātaiś ca</seg> <seg type="pāda" n="b">candanāgurupāṭalaiḥ</seg> </l>
<l><seg type="pāda" n="c">bakulaiḥ saptaparṇaiś ca</seg> <seg type="pāda" n="d">puṃnāgair nāgakesaraiḥ</seg> //</l>
</lg>

<lg xml:id="BrP_1.6">
<l><seg type="pāda" n="a">śālais tālais tamālaiś ca</seg> <seg type="pāda" n="b">nārikelais tathārjunaiḥ</seg> </l>
<l><seg type="pāda" n="c">anyaiś ca bahubhir vṛkṣaiś</seg> <seg type="pāda" n="d">campakādyaiś ca śobhite</seg> //</l>
</lg>

<lg xml:id="BrP_1.7">
<l><seg type="pāda" n="a">nānāpakṣigaṇākīrṇe</seg> <seg type="pāda" n="b">nānāmṛgagaṇair yute</seg> </l>
<l><seg type="pāda" n="c">nānājalāśayaiḥ puṇyair</seg> <seg type="pāda" n="d">dīrghikādyair alaṃkṛte</seg> //</l>
</lg>

<lg xml:id="BrP_1.8">
<l><seg type="pāda" n="a">brāhmaṇaiḥ kṣatriyair vaiśyaiḥ</seg> <seg type="pāda" n="b">śūdraiś cānyaiś ca jātibhiḥ</seg> </l>
<l><seg type="pāda" n="c">vānaprasthair gṛhasthaiś ca</seg> <seg type="pāda" n="d">yatibhir brahmacāribhiḥ</seg> //</l>
</lg>

<lg xml:id="BrP_1.9">
<l><seg type="pāda" n="a">saṃpannair gokulaiś caiva</seg> <seg type="pāda" n="b">sarvatra samalaṃkṛte</seg> </l>
<l><seg type="pāda" n="c">yavagodhūmacaṇakair</seg> <seg type="pāda" n="d">māṣamudgatilekṣubhiḥ</seg> //</l>
</lg>

<lg xml:id="BrP_1.10">
<l><seg type="pāda" n="a">cīnakādyais tathā medhyaiḥ</seg> <seg type="pāda" n="b">sasyaiś cānyaiś ca śobhite</seg> </l>
<l><seg type="pāda" n="c">tatra dīpte hutavahe</seg> <seg type="pāda" n="d">hūyamāne mahāmakhe</seg> //</l>
</lg>

<lg xml:id="BrP_1.11">
<l><seg type="pāda" n="a">yajatāṃ naimiṣeyāṇāṃ</seg> <seg type="pāda" n="b">sattre dvādaśavārṣike</seg> </l>
<l><seg type="pāda" n="c">ājagmus tatra munayas</seg> <seg type="pāda" n="d">tathānye 'pi dvijātayaḥ</seg> //</l>
</lg>

<lg xml:id="BrP_1.12">
<l><seg type="pāda" n="a">tān āgatān dvijāṃs te tu</seg> <seg type="pāda" n="b">pūjāṃ cakrur yathocitām</seg> </l>
<l><seg type="pāda" n="c">teṣu tatropaviṣṭeṣu</seg> <seg type="pāda" n="d">ṛtvigbhiḥ sahiteṣu ca</seg> //</l>
</lg>

<lg xml:id="BrP_1.13">
<l><seg type="pāda" n="a">tatrājagāma sūtas tu</seg> <seg type="pāda" n="b">matimāṃl lomaharṣaṇaḥ</seg> </l>
<l><seg type="pāda" n="c">taṃ dṛṣṭvā te munivarāḥ</seg> <seg type="pāda" n="d">pūjāṃ cakrur mudānvitāḥ</seg> //</l>
</lg>

<lg xml:id="BrP_1.14">
<l><seg type="pāda" n="a">so 'pi tān pratipūjyaiva</seg> <seg type="pāda" n="b">saṃviveśa varāsane</seg> </l>
<l><seg type="pāda" n="c">kathāṃ cakrus tadānyonyaṃ</seg> <seg type="pāda" n="d">sūtena sahitā dvijāḥ</seg> //</l>
</lg>

<lg xml:id="BrP_1.15">
<l><seg type="pāda" n="a">kathānte vyāsaśiṣyaṃ te</seg> <seg type="pāda" n="b">papracchuḥ saṃśayaṃ mudā</seg> </l>
<l><seg type="pāda" n="c">ṛtvigbhiḥ sahitāḥ sarve</seg> <seg type="pāda" n="d">sadasyaiḥ saha dīkṣitāḥ</seg> //</l>
</lg>

<milestone unit="speaker" n="munaya ūcuḥ"/>

<lg xml:id="BrP_1.16">
<l><seg type="pāda" n="a">purāṇāgamaśāstrāṇi</seg> <seg type="pāda" n="b">setihāsāni sattama</seg> </l>
<l><seg type="pāda" n="c">jānāsi devadaityānāṃ</seg> <seg type="pāda" n="d">caritaṃ janma karma ca</seg> //</l>
</lg>

<lg xml:id="BrP_1.17">
<l><seg type="pāda" n="a">na te 'sty aviditaṃ kiṃcid</seg> <seg type="pāda" n="b">vede śāstre ca bhārate</seg> </l>
<l><seg type="pāda" n="c">purāṇe mokṣaśāstre ca</seg> <seg type="pāda" n="d">sarvajño 'si mahāmate</seg> //</l>
</lg>

<lg xml:id="BrP_1.18">
<l><seg type="pāda" n="a">yathāpūrvam idaṃ sarvam</seg> <seg type="pāda" n="b">utpannaṃ sacarācaram</seg> </l>
<l><seg type="pāda" n="c">sasurāsuragandharvaṃ</seg> <seg type="pāda" n="d">sayakṣoragarākṣasam</seg> //</l>
</lg>

<lg xml:id="BrP_1.19">
<l><seg type="pāda" n="a">śrotum icchāmahe sūta</seg> <seg type="pāda" n="b">brūhi sarvaṃ yathā jagat</seg> </l>
<l><seg type="pāda" n="c">babhūva bhūyaś ca yathā</seg> <seg type="pāda" n="d">mahābhāga bhaviṣyati</seg> //</l>
</lg>

<lg xml:id="BrP_1.20">
<l><seg type="pāda" n="a">yataś caiva jagat sūta</seg> <seg type="pāda" n="b">yataś caiva carācaram</seg> </l>
<l><seg type="pāda" n="c">līnam āsīt tathā yatra</seg> <seg type="pāda" n="d">layam eṣyati yatra ca</seg> //</l>
</lg>

<milestone unit="speaker" n="lomaharṣaṇa uvāca"/>

<lg xml:id="BrP_1.21">
<l><seg type="pāda" n="a">avikārāya śuddhāya</seg> <seg type="pāda" n="b">nityāya paramātmane</seg> </l>
<l><seg type="pāda" n="c">sadaikarūparūpāya</seg> <seg type="pāda" n="d">viṣṇave sarvajiṣṇave</seg> //</l>
</lg>

<lg xml:id="BrP_1.22">
<l><seg type="pāda" n="a">namo hiraṇyagarbhāya</seg> <seg type="pāda" n="b">haraye śaṅkarāya ca</seg> </l>
<l><seg type="pāda" n="c">vāsudevāya tārāya</seg> <seg type="pāda" n="d">sargasthityantakarmaṇe</seg> //</l>
</lg>

<lg xml:id="BrP_1.23">
<l><seg type="pāda" n="a">ekānekasvarūpāya</seg> <seg type="pāda" n="b">sthūlasūkṣmātmane namaḥ</seg> </l>
<l><seg type="pāda" n="c">avyaktavyaktabhūtāya</seg> <seg type="pāda" n="d">viṣṇave muktihetave</seg> //</l>
</lg>

<lg xml:id="BrP_1.24">
<l><seg type="pāda" n="a">sargasthitivināśāya</seg> <seg type="pāda" n="b">jagato yo 'jarāmaraḥ</seg> </l>
<l><seg type="pāda" n="c">mūlabhūto namas tasmai</seg> <seg type="pāda" n="d">viṣṇave paramātmane</seg> //</l>
</lg>

<lg xml:id="BrP_1.25">
<l><seg type="pāda" n="a">ādhārabhūtaṃ viśvasyāpy</seg> <seg type="pāda" n="b">aṇīyāṃsam aṇīyasām</seg> </l>
<l><seg type="pāda" n="c">praṇamya sarvabhūtastham</seg> <seg type="pāda" n="d">acyutaṃ puruṣottamam</seg> //</l>
</lg>

<lg xml:id="BrP_1.26">
<l><seg type="pāda" n="a">jñānasvarūpam atyantaṃ</seg> <seg type="pāda" n="b">nirmalaṃ paramārthataḥ</seg> </l>
<l><seg type="pāda" n="c">tam evārthasvarūpeṇa</seg> <seg type="pāda" n="d">bhrāntidarśanataḥ sthitam</seg> //</l>
</lg>

<lg xml:id="BrP_1.27">
<l><seg type="pāda" n="a">viṣṇuṃ grasiṣṇuṃ viśvasya</seg> <seg type="pāda" n="b">sthitau sarge tathā prabhum</seg> </l>
<l><seg type="pāda" n="c">sarvajñaṃ jagatām īśam</seg> <seg type="pāda" n="d">ajam akṣayam avyayam</seg> //</l>
</lg>

<lg xml:id="BrP_1.28">
<l><seg type="pāda" n="a">ādyaṃ susūkṣmaṃ viśveśaṃ</seg> <seg type="pāda" n="b">brahmādīn praṇipatya ca</seg> </l>
<l><seg type="pāda" n="c">itihāsapurāṇajñaṃ</seg> <seg type="pāda" n="d">vedavedāṅgapāragam</seg> //</l>
</lg>

<lg xml:id="BrP_1.29">
<l><seg type="pāda" n="a">sarvaśāstrārthatattvajñaṃ</seg> <seg type="pāda" n="b">parāśarasutaṃ prabhum</seg> </l>
<l><seg type="pāda" n="c">guruṃ praṇamya vakṣyāmi</seg> <seg type="pāda" n="d">purāṇaṃ vedasaṃmitam</seg> //</l>
</lg>

<lg xml:id="BrP_1.30">
<l><seg type="pāda" n="a">kathayāmi yathā pūrvaṃ</seg> <seg type="pāda" n="b">dakṣādyair munisattamaiḥ</seg> </l>
<l><seg type="pāda" n="c">pṛṣṭaḥ provāca bhagavān</seg> <seg type="pāda" n="d">abjayoniḥ pitāmahaḥ</seg> //</l>
</lg>

<lg xml:id="BrP_1.31">
<l><seg type="pāda" n="a">śṛṇudhvaṃ saṃpravakṣyāmi</seg> <seg type="pāda" n="b">kathāṃ pāpapraṇāśinīm</seg> </l>
<l><seg type="pāda" n="c">kathyamānāṃ mayā citrāṃ</seg> <seg type="pāda" n="d">bahvarthāṃ śrutivistarām</seg> //</l>
</lg>

<lg xml:id="BrP_1.32">
<l><seg type="pāda" n="a">yas tv imāṃ dhārayen nityaṃ</seg> <seg type="pāda" n="b">śṛṇuyād vāpy abhīkṣṇaśaḥ</seg> </l>
<l><seg type="pāda" n="c">svavaṃśadhāraṇaṃ kṛtvā</seg> <seg type="pāda" n="d">svargaloke mahīyate</seg> //</l>
</lg>

<lg xml:id="BrP_1.33">
<l><seg type="pāda" n="a">avyaktaṃ kāraṇaṃ yat tan</seg> <seg type="pāda" n="b">nityaṃ sadasadātmakam</seg> </l>
<l><seg type="pāda" n="c">pradhānaṃ puruṣas tasmān</seg> <seg type="pāda" n="d">nirmame viśvam īśvaraḥ</seg> //</l>
</lg>

<lg xml:id="BrP_1.34">
<l><seg type="pāda" n="a">taṃ budhyadhvaṃ muniśreṣṭhā</seg> <seg type="pāda" n="b">brahmāṇam amitaujasam</seg> </l>
<l><seg type="pāda" n="c">sraṣṭāraṃ sarvabhūtānāṃ</seg> <seg type="pāda" n="d">nārāyaṇaparāyaṇam</seg> //</l>
</lg>

<lg xml:id="BrP_1.35">
<l><seg type="pāda" n="a">ahaṃkāras tu mahatas</seg> <seg type="pāda" n="b">tasmād bhūtāni jajñire</seg> </l>
<l><seg type="pāda" n="c">bhūtabhedāś ca bhūtebhya</seg> <seg type="pāda" n="d">iti sargaḥ sanātanaḥ</seg> //</l>
</lg>

<lg xml:id="BrP_1.36">
<l><seg type="pāda" n="a">vistarāvayavaṃ caiva</seg> <seg type="pāda" n="b">yathāprajñaṃ yathāśruti</seg> </l>
<l><seg type="pāda" n="c">kīrtyamānaṃ śṛṇudhvaṃ vaḥ</seg> <seg type="pāda" n="d">sarveṣāṃ kīrtivardhanam</seg> //</l>
</lg>

<lg xml:id="BrP_1.37">
<l><seg type="pāda" n="a">kīrtitaṃ sthirakīrtīnāṃ</seg> <seg type="pāda" n="b">sarveṣāṃ puṇyavardhanam</seg> </l>
<l><seg type="pāda" n="c">tataḥ svayaṃbhūr bhagavān</seg> <seg type="pāda" n="d">sisṛkṣur vividhāḥ prajāḥ</seg> //</l>
</lg>

<lg xml:id="BrP_1.38">
<l><seg type="pāda" n="a">apa eva sasarjādau</seg> <seg type="pāda" n="b">tāsu vīryam athāsṛjat</seg> </l>
<l><seg type="pāda" n="c">āpo nārā iti proktā</seg> <seg type="pāda" n="d">āpo vai narasūnavaḥ</seg> //</l>
</lg>

<lg xml:id="BrP_1.39">
<l><seg type="pāda" n="a">ayanaṃ tasya tāḥ pūrvaṃ</seg> <seg type="pāda" n="b">tena nārāyaṇaḥ smṛtaḥ</seg> </l>
<l><seg type="pāda" n="c">hiraṇyavarṇam abhavat</seg> <seg type="pāda" n="d">tad aṇḍam udakeśayam</seg> //</l>
</lg>

<lg xml:id="BrP_1.40">
<l><seg type="pāda" n="a">tatra jajñe svayaṃ brahmā</seg> <seg type="pāda" n="b">svayaṃbhūr iti naḥ śrutam</seg> </l>
<l><seg type="pāda" n="c">hiraṇyavarṇo bhagavān</seg> <seg type="pāda" n="d">uṣitvā parivatsaram</seg> //</l>
</lg>

<lg xml:id="BrP_1.41">
<l><seg type="pāda" n="a">tad aṇḍam akarod dvaidhaṃ</seg> <seg type="pāda" n="b">divaṃ bhuvam athāpi ca</seg> </l>
<l><seg type="pāda" n="c">tayoḥ śakalayor madhya</seg> <seg type="pāda" n="d">ākāśam akarot prabhuḥ</seg> //</l>
</lg>

<lg xml:id="BrP_1.42">
<l><seg type="pāda" n="a">apsu pāriplavāṃ pṛthvīṃ</seg> <seg type="pāda" n="b">diśaś ca daśadhā dadhe</seg> </l>
<l><seg type="pāda" n="c">tatra kālaṃ mano vācaṃ</seg> <seg type="pāda" n="d">kāmaṃ krodham atho ratim</seg> //</l>
</lg>

<lg xml:id="BrP_1.43">
<l><seg type="pāda" n="a">sasarja sṛṣṭiṃ tadrūpāṃ</seg> <seg type="pāda" n="b">sraṣṭum icchan prajāpatīn</seg> </l>
<l><seg type="pāda" n="c">marīcim atryaṅgirasau</seg> <seg type="pāda" n="d">pulastyaṃ pulahaṃ kratum</seg> //</l>
</lg>

<lg xml:id="BrP_1.44">
<l><seg type="pāda" n="a">vasiṣṭhaṃ ca mahātejāḥ</seg> <seg type="pāda" n="b">so 'sṛjat sapta mānasān</seg> </l>
<l><seg type="pāda" n="c">sapta brahmāṇa ity ete</seg> <seg type="pāda" n="d">purāṇe niścayaṃ gatāḥ</seg> //</l>
</lg>

<lg xml:id="BrP_1.45">
<l><seg type="pāda" n="a">nārāyaṇātmakānāṃ tu</seg> <seg type="pāda" n="b">saptānāṃ brahmajanmanām</seg> </l>
<l><seg type="pāda" n="c">tato 'sṛjat purā brahmā</seg> <seg type="pāda" n="d">rudraṃ roṣātmasaṃbhavam</seg> //</l>
</lg>

<lg xml:id="BrP_1.46">
<l><seg type="pāda" n="a">sanatkumāraṃ ca vibhuṃ</seg> <seg type="pāda" n="b">pūrveṣām api pūrvajam</seg> </l>
<l><seg type="pāda" n="c">saptasv etā ajāyanta</seg> <seg type="pāda" n="d">prajā rudrāś ca bho dvijāḥ</seg> //</l>
</lg>

<lg xml:id="BrP_1.47">
<l><seg type="pāda" n="a">skandaḥ sanatkumāraś ca</seg> <seg type="pāda" n="b">tejaḥ saṃkṣipya tiṣṭhataḥ</seg> </l>
<l><seg type="pāda" n="c">teṣāṃ sapta mahāvaṃśā</seg> <seg type="pāda" n="d">divyā devagaṇānvitāḥ</seg> //</l>
</lg>

<lg xml:id="BrP_1.48">
<l><seg type="pāda" n="a">kriyāvantaḥ prajāvanto</seg> <seg type="pāda" n="b">maharṣibhir alaṃkṛtāḥ</seg> </l>
<l><seg type="pāda" n="c">vidyuto 'śanimeghāṃś ca</seg> <seg type="pāda" n="d">rohitendradhanūṃṣi ca</seg> //</l>
</lg>

<lg xml:id="BrP_1.49">
<l><seg type="pāda" n="a">vayāṃsi ca sasarjādau</seg> <seg type="pāda" n="b">parjanyaṃ ca sasarja ha</seg> </l>
<l><seg type="pāda" n="c">ṛco yajūṃṣi sāmāni</seg> <seg type="pāda" n="d">nirmame yajñasiddhaye</seg> //</l>
</lg>

<lg xml:id="BrP_1.50">
<l><seg type="pāda" n="a">sādhyān ajanayad devān</seg> <seg type="pāda" n="b">ity evam anusaṃjaguḥ</seg> </l>
<l><seg type="pāda" n="c">uccāvacāni bhūtāni</seg> <seg type="pāda" n="d">gātrebhyas tasya jajñire</seg> //</l>
</lg>

<lg xml:id="BrP_1.51">
<l><seg type="pāda" n="a">āpavasya prajāsargaṃ</seg> <seg type="pāda" n="b">sṛjato hi prajāpateḥ</seg> </l>
<l><seg type="pāda" n="c">sṛjyamānāḥ prajā naiva</seg> <seg type="pāda" n="d">vivardhante yadā tadā</seg> //</l>
</lg>

<lg xml:id="BrP_1.52">
<l><seg type="pāda" n="a">dvidhā kṛtvātmano deham</seg> <seg type="pāda" n="b">ardhena puruṣo 'bhavat</seg> </l>
<l><seg type="pāda" n="c">ardhena nārī tasyāṃ tu</seg> <seg type="pāda" n="d">so 'sṛjad dvividhāḥ prajāḥ</seg> //</l>
</lg>

<lg xml:id="BrP_1.53">
<l><seg type="pāda" n="a">divaṃ ca pṛthivīṃ caiva</seg> <seg type="pāda" n="b">mahimnā vyāpya tiṣṭhati</seg> </l>
<l><seg type="pāda" n="c">virājam asṛjad viṣṇuḥ</seg> <seg type="pāda" n="d">so 'sṛjat puruṣaṃ virāṭ</seg> //</l>
</lg>

<lg xml:id="BrP_1.54">
<l><seg type="pāda" n="a">puruṣaṃ taṃ manuṃ vidyāt</seg> <seg type="pāda" n="b">tasya manvantaraṃ smṛtam</seg> </l>
<l><seg type="pāda" n="c">dvitīyaṃ mānasasyaitan</seg> <seg type="pāda" n="d">manor antaram ucyate</seg> //</l>
</lg>

<lg xml:id="BrP_1.55">
<l><seg type="pāda" n="a">sa vairājaḥ prajāsargaṃ</seg> <seg type="pāda" n="b">sasarja puruṣaḥ prabhuḥ</seg> </l>
<l><seg type="pāda" n="c">nārāyaṇavisargasya</seg> <seg type="pāda" n="d">prajās tasyāpy ayonijāḥ</seg> //</l>
</lg>

<lg xml:id="BrP_1.56">
<l><seg type="pāda" n="a">āyuṣmān kīrtimān puṇya</seg><seg type="pāda" n="b">prajāvāṃś ca bhaven naraḥ</seg> </l>
<l><seg type="pāda" n="c">ādisargaṃ viditvemaṃ</seg> <seg type="pāda" n="d">yatheṣṭāṃ cāpnuyād gatim</seg> //</l>
</lg>

<milestone unit="speaker" n="lomaharṣaṇa uvāca"/>

<lg xml:id="BrP_2.1">
<l><seg type="pāda" n="a">sa sṛṣṭvā tu prajās tv evam</seg> <seg type="pāda" n="b">āpavo vai prajāpatiḥ</seg> </l>
<l><seg type="pāda" n="c">lebhe vai puruṣaḥ patnīṃ</seg> <seg type="pāda" n="d">śatarūpām ayonijām</seg> //</l>
</lg>

<lg xml:id="BrP_2.2">
<l><seg type="pāda" n="a">āpavasya mahimnā tu</seg> <seg type="pāda" n="b">divam āvṛtya tiṣṭhataḥ</seg> </l>
<l><seg type="pāda" n="c">dharmeṇaiva muniśreṣṭhāḥ</seg> <seg type="pāda" n="d">śatarūpā vyajāyata</seg> //</l>
</lg>

<lg xml:id="BrP_2.3">
<l><seg type="pāda" n="a">sā tu varṣāyutaṃ taptvā</seg> <seg type="pāda" n="b">tapaḥ paramaduścaram</seg> </l>
<l><seg type="pāda" n="c">bhartāraṃ dīptatapasaṃ</seg> <seg type="pāda" n="d">puruṣaṃ pratyapadyata</seg> //</l>
</lg>

<lg xml:id="BrP_2.4">
<l><seg type="pāda" n="a">sa vai svāyaṃbhuvo viprāḥ</seg> <seg type="pāda" n="b">puruṣo manur ucyate</seg> </l>
<l><seg type="pāda" n="c">tasyaikasaptatiyugaṃ</seg> <seg type="pāda" n="d">manvantaram ihocyate</seg> //</l>
</lg>

<lg xml:id="BrP_2.5">
<l><seg type="pāda" n="a">vairājāt puruṣād vīraṃ</seg> <seg type="pāda" n="b">śatarūpā vyajāyata</seg> </l>
<l><seg type="pāda" n="c">priyavratottānapādau</seg> <seg type="pāda" n="d">vīrāt kāmyā vyajāyata</seg> //</l>
</lg>

<lg xml:id="BrP_2.6">
<l><seg type="pāda" n="a">kāmyā nāma sutā śreṣṭhā</seg> <seg type="pāda" n="b">kardamasya prajāpateḥ</seg> </l>
<l><seg type="pāda" n="c">kāmyāputrās tu catvāraḥ</seg> <seg type="pāda" n="d">samrāṭ kukṣir virāṭ prabhuḥ</seg> //</l>
</lg>

<lg xml:id="BrP_2.7">
<l><seg type="pāda" n="a">uttānapādaṃ jagrāha</seg> <seg type="pāda" n="b">putram atriḥ prajāpatiḥ</seg> </l>
<l><seg type="pāda" n="c">uttānapādāc caturaḥ</seg> <seg type="pāda" n="d">sūnṛtā suṣuve sutān</seg> //</l>
</lg>

<lg xml:id="BrP_2.8">
<l><seg type="pāda" n="a">dharmasya kanyā suśroṇī</seg> <seg type="pāda" n="b">sūnṛtā nāma viśrutā</seg> </l>
<l><seg type="pāda" n="c">utpannā vājimedhena</seg> <seg type="pāda" n="d">dhruvasya jananī śubhā</seg> //</l>
</lg>

<lg xml:id="BrP_2.9">
<l><seg type="pāda" n="a">dhruvaṃ ca kīrtimantaṃ ca</seg> <seg type="pāda" n="b">āyuṣmantaṃ vasuṃ tathā</seg> </l>
<l><seg type="pāda" n="c">uttānapādo 'janayat</seg> <seg type="pāda" n="d">sūnṛtāyāṃ prajāpatiḥ</seg> //</l>
</lg>

<lg xml:id="BrP_2.10">
<l><seg type="pāda" n="a">dhruvo varṣasahasrāṇi</seg> <seg type="pāda" n="b">trīṇi divyāni bho dvijāḥ</seg> </l>
<l><seg type="pāda" n="c">tapas tepe mahābhāgaḥ</seg> <seg type="pāda" n="d">prārthayan sumahad yaśaḥ</seg> //</l>
</lg>

<lg xml:id="BrP_2.11">
<l><seg type="pāda" n="a">tasmai brahmā dadau prītaḥ</seg> <seg type="pāda" n="b">sthānam ātmasamaṃ prabhuḥ</seg> </l>
<l><seg type="pāda" n="c">acalaṃ caiva purataḥ</seg> <seg type="pāda" n="d">saptarṣīṇāṃ prajāpatiḥ</seg> //</l>
</lg>

<lg xml:id="BrP_2.12">
<l><seg type="pāda" n="a">tasyābhimānam ṛddhiṃ ca</seg> <seg type="pāda" n="b">mahimānaṃ nirīkṣya ca</seg> </l>
<l><seg type="pāda" n="c">devāsurāṇām ācāryaḥ</seg> <seg type="pāda" n="d">ślokaṃ prāg uśanā jagau</seg> //</l>
</lg>

<lg xml:id="BrP_2.13">
<l><seg type="pāda" n="a">aho 'sya tapaso vīryam</seg> <seg type="pāda" n="b">aho śrutam aho 'dbhutam</seg> </l>
<l><seg type="pāda" n="c">yam adya purataḥ kṛtvā</seg> <seg type="pāda" n="d">dhruvaṃ saptarṣayaḥ sthitāḥ</seg> //</l>
</lg>

<lg xml:id="BrP_2.14">
<l><seg type="pāda" n="a">tasmāc chliṣṭiṃ ca bhavyaṃ ca</seg> <seg type="pāda" n="b">dhruvāc chaṃbhur vyajāyata</seg> </l>
<l><seg type="pāda" n="c">śliṣṭer ādhatta succhāyā</seg> <seg type="pāda" n="d">pañca putrān akalmaṣān</seg> //</l>
</lg>

<lg xml:id="BrP_2.15">
<l><seg type="pāda" n="a">ripuṃ ripuṃjayaṃ vīraṃ</seg> <seg type="pāda" n="b">vṛkalaṃ vṛkatejasam</seg> </l>
<l><seg type="pāda" n="c">ripor ādhatta bṛhatī</seg> <seg type="pāda" n="d">cakṣuṣaṃ sarvatejasam</seg> //</l>
</lg>

<lg xml:id="BrP_2.16">
<l><seg type="pāda" n="a">ajījanat puṣkariṇyāṃ</seg> <seg type="pāda" n="b">vairiṇyāṃ cākṣuṣaṃ manum</seg> </l>
<l><seg type="pāda" n="c">prajāpater ātmajāyāṃ</seg> <seg type="pāda" n="d">vīraṇyasya mahātmanaḥ</seg> //</l>
</lg>

<lg xml:id="BrP_2.17">
<l><seg type="pāda" n="a">manor ajāyanta daśa</seg> <seg type="pāda" n="b">naḍvalāyāṃ mahaujasaḥ</seg> </l>
<l><seg type="pāda" n="c">kanyāyāṃ muniśārdūlā</seg> <seg type="pāda" n="d">vairājasya prajāpateḥ</seg> //</l>
</lg>

<lg xml:id="BrP_2.18">
<l><seg type="pāda" n="a">kutsaḥ puruḥ śatadyumnas</seg> <seg type="pāda" n="b">tapasvī satyavāk kaviḥ</seg> </l>
<l><seg type="pāda" n="c">agniṣṭud atirātraś ca</seg> <seg type="pāda" n="d">sudyumnaś ceti te nava</seg> //</l>
</lg>

<lg xml:id="BrP_2.19">
<l><seg type="pāda" n="a">abhimanyuś ca daśamo</seg> <seg type="pāda" n="b">naḍvalāyāṃ mahaujasaḥ</seg> </l>
<l><seg type="pāda" n="c">puror ajanayat putrān</seg> <seg type="pāda" n="d">ṣaḍ āgneyī mahāprabhān</seg> //</l>
</lg>

<lg xml:id="BrP_2.20">
<l><seg type="pāda" n="a">aṅgaṃ sumanasaṃ svātiṃ</seg> <seg type="pāda" n="b">kratum aṅgirasaṃ mayam</seg> </l>
<l><seg type="pāda" n="c">aṅgāt sunīthāpatyaṃ vai</seg> <seg type="pāda" n="d">veṇam ekaṃ vyajāyata</seg> //</l>
</lg>

<lg xml:id="BrP_2.21">
<l><seg type="pāda" n="a">apacāreṇa veṇasya</seg> <seg type="pāda" n="b">prakopaḥ sumahān abhūt</seg> </l>
<l><seg type="pāda" n="c">prajārtham ṛṣayo yasya</seg> <seg type="pāda" n="d">mamanthur dakṣiṇaṃ karam</seg> //</l>
</lg>

<lg xml:id="BrP_2.22">
<l><seg type="pāda" n="a">veṇasya mathite pāṇau</seg> <seg type="pāda" n="b">saṃbabhūva mahān nṛpaḥ</seg> </l>
<l><seg type="pāda" n="c">taṃ dṛṣṭvā munayaḥ prāhur</seg> <seg type="pāda" n="d">eṣa vai muditāḥ prajāḥ</seg> //</l>
</lg>

<lg xml:id="BrP_2.23">
<l><seg type="pāda" n="a">kariṣyati mahātejā</seg> <seg type="pāda" n="b">yaśaś ca prāpsyate mahat</seg> </l>
<l><seg type="pāda" n="c">sa dhanvī kavacī jāto</seg> <seg type="pāda" n="d">jvalajjvalanasaṃnibhaḥ</seg> //</l>
</lg>

<lg xml:id="BrP_2.24">
<l><seg type="pāda" n="a">pṛthur vaiṇyas tathā cemāṃ</seg> <seg type="pāda" n="b">rarakṣa kṣatrapūrvajaḥ</seg> </l>
<l><seg type="pāda" n="c">rājasūyābhiṣiktānām</seg> <seg type="pāda" n="d">ādyaḥ sa vasudhāpatiḥ</seg> //</l>
</lg>

<lg xml:id="BrP_2.25">
<l><seg type="pāda" n="a">tasmāc caiva samutpannau</seg> <seg type="pāda" n="b">nipuṇau sūtamāgadhau</seg> </l>
<l><seg type="pāda" n="c">teneyaṃ gaur muniśreṣṭhā</seg> <seg type="pāda" n="d">dugdhā sasyāni bhūbhṛtā</seg> //</l>
</lg>

<lg xml:id="BrP_2.26">
<l><seg type="pāda" n="a">prajānāṃ vṛttikāmena</seg> <seg type="pāda" n="b">devaiḥ sarṣigaṇaiḥ saha</seg> </l>
<l><seg type="pāda" n="c">pitṛbhir dānavaiś caiva</seg> <seg type="pāda" n="d">gandharvair apsarogaṇaiḥ</seg> //</l>
</lg>

<lg xml:id="BrP_2.27">
<l><seg type="pāda" n="a">sarpaiḥ puṇyajanaiś caiva</seg> <seg type="pāda" n="b">vīrudbhiḥ parvatais tathā</seg> </l>
<l><seg type="pāda" n="c">teṣu teṣu ca pātreṣu</seg> <seg type="pāda" n="d">duhyamānā vasuṃdharā</seg> //</l>
</lg>

<lg xml:id="BrP_2.28">
<l><seg type="pāda" n="a">prādād yathepsitaṃ kṣīraṃ</seg> <seg type="pāda" n="b">tena prāṇān adhārayan</seg> </l>
<l><seg type="pāda" n="c">pṛthos tu putrau dharmajñau</seg> <seg type="pāda" n="d">yajñānte 'ntardhipātinau</seg> //</l>
</lg>

<lg xml:id="BrP_2.29">
<l><seg type="pāda" n="a">śikhaṇḍinī havirdhānam</seg> <seg type="pāda" n="b">antardhānād vyajāyata</seg> </l>
<l><seg type="pāda" n="c">havirdhānāt ṣaḍ āgneyī</seg> <seg type="pāda" n="d">dhiṣaṇājanayat sutān</seg> //</l>
</lg>

<lg xml:id="BrP_2.30">
<l><seg type="pāda" n="a">prācīnabarhiṣaṃ śukraṃ</seg> <seg type="pāda" n="b">gayaṃ kṛṣṇaṃ vrajājinau</seg> </l>
<l><seg type="pāda" n="c">prācīnabarhir bhagavān</seg> <seg type="pāda" n="d">mahān āsīt prajāpatiḥ</seg> //</l>
</lg>

<lg xml:id="BrP_2.31">
<l><seg type="pāda" n="a">havirdhānān muniśreṣṭhā</seg> <seg type="pāda" n="b">yena saṃvardhitāḥ prajāḥ</seg> </l>
<l><seg type="pāda" n="c">prācīnabarhir bhagavān</seg> <seg type="pāda" n="d">pṛthivītalacāriṇīḥ</seg> //</l>
</lg>

<lg xml:id="BrP_2.32">
<l><seg type="pāda" n="a">samudratanayāyāṃ tu</seg> <seg type="pāda" n="b">kṛtadāro 'bhavat prabhuḥ</seg> </l>
<l><seg type="pāda" n="c">mahatas tapasaḥ pāre</seg> <seg type="pāda" n="d">savarṇāyāṃ prajāpatiḥ</seg> //</l>
</lg>

<lg xml:id="BrP_2.33">
<l><seg type="pāda" n="a">savarṇādhatta sāmudrī</seg> <seg type="pāda" n="b">daśa prācīnabarhiṣaḥ</seg> </l>
<l><seg type="pāda" n="c">sarvān pracetaso nāma</seg> <seg type="pāda" n="d">dhanurvedasya pāragān</seg> //</l>
</lg>

<lg xml:id="BrP_2.34">
<l><seg type="pāda" n="a">apṛthagdharmacaraṇās</seg> <seg type="pāda" n="b">te 'tapyanta mahat tapaḥ</seg> </l>
<l><seg type="pāda" n="c">daśa varṣasahasrāṇi</seg> <seg type="pāda" n="d">samudrasalileśayāḥ</seg> //</l>
</lg>

<lg xml:id="BrP_2.35">
<l><seg type="pāda" n="a">tapaś caratsu pṛthivīṃ</seg> <seg type="pāda" n="b">pracetaḥsu mahīruhāḥ</seg> </l>
<l><seg type="pāda" n="c">arakṣamāṇām āvavrur</seg> <seg type="pāda" n="d">babhūvātha prajākṣayaḥ</seg> //</l>
</lg>

<lg xml:id="BrP_2.36">
<l><seg type="pāda" n="a">nāśakan māruto vātuṃ</seg> <seg type="pāda" n="b">vṛtaṃ kham abhavad drumaiḥ</seg> </l>
<l><seg type="pāda" n="c">daśa varṣasahasrāṇi</seg> <seg type="pāda" n="d">na śekuś ceṣṭituṃ prajāḥ</seg> //</l>
</lg>

<lg xml:id="BrP_2.37">
<l><seg type="pāda" n="a">tad upaśrutya tapasā</seg> <seg type="pāda" n="b">yuktāḥ sarve pracetasaḥ</seg> </l>
<l><seg type="pāda" n="c">mukhebhyo vāyum agniṃ ca</seg> <seg type="pāda" n="d">sasṛjur jātamanyavaḥ</seg> //</l>
</lg>

<lg xml:id="BrP_2.38">
<l><seg type="pāda" n="a">unmūlān atha vṛkṣāṃs tu</seg> <seg type="pāda" n="b">kṛtvā vāyur aśoṣayat</seg> </l>
<l><seg type="pāda" n="c">tān agnir adahad ghora</seg> <seg type="pāda" n="d">evam āsīd drumakṣayaḥ</seg> //</l>
</lg>

<lg xml:id="BrP_2.39">
<l><seg type="pāda" n="a">drumakṣayam atho buddhvā</seg> <seg type="pāda" n="b">kiṃcic chiṣṭeṣu śākhiṣu</seg> </l>
<l><seg type="pāda" n="c">upagamyābravīd etāṃs</seg> <seg type="pāda" n="d">tadā somaḥ prajāpatīn</seg> //</l>
</lg>

<lg xml:id="BrP_2.40">
<l><seg type="pāda" n="a">kopaṃ yacchata rājānaḥ</seg> <seg type="pāda" n="b">sarve prācīnabarhiṣaḥ</seg> </l>
<l><seg type="pāda" n="c">vṛkṣaśūnyā kṛtā pṛthvī</seg> <seg type="pāda" n="d">śāmyetām agnimārutau</seg> //</l>
</lg>

<lg xml:id="BrP_2.41">
<l><seg type="pāda" n="a">ratnabhūtā ca kanyeyaṃ</seg> <seg type="pāda" n="b">vṛkṣāṇāṃ varavarṇinī</seg> </l>
<l><seg type="pāda" n="c">bhaviṣyaṃ jānatā tāta</seg> <seg type="pāda" n="d">dhṛtā garbheṇa vai mayā</seg> //</l>
</lg>

<lg xml:id="BrP_2.42">
<l><seg type="pāda" n="a">māriṣā nāma nāmnaiṣā</seg> <seg type="pāda" n="b">vṛkṣāṇām iti nirmitā</seg> </l>
<l><seg type="pāda" n="c">bhāryā vo 'stu mahābhāgāḥ</seg> <seg type="pāda" n="d">somavaṃśavivardhinī</seg> //</l>
</lg>

<lg xml:id="BrP_2.43">
<l><seg type="pāda" n="a">yuṣmākaṃ tejaso 'rdhena</seg> <seg type="pāda" n="b">mama cārdhena tejasaḥ</seg> </l>
<l><seg type="pāda" n="c">asyām utpatsyate vidvān</seg> <seg type="pāda" n="d">dakṣo nāma prajāpatiḥ</seg> //</l>
</lg>

<lg xml:id="BrP_2.44">
<l><seg type="pāda" n="a">sa imāṃ dagdhabhūyiṣṭhāṃ</seg> <seg type="pāda" n="b">yuṣmattejomayena vai</seg> </l>
<l><seg type="pāda" n="c">agnināgnisamo bhūyaḥ</seg> <seg type="pāda" n="d">prajāḥ saṃvardhayiṣyati</seg> //</l>
</lg>

<lg xml:id="BrP_2.45">
<l><seg type="pāda" n="a">tataḥ somasya vacanāj</seg> <seg type="pāda" n="b">jagṛhus te pracetasaḥ</seg> </l>
<l><seg type="pāda" n="c">saṃhṛtya kopaṃ vṛkṣebhyaḥ</seg> <seg type="pāda" n="d">patnīṃ dharmeṇa māriṣām</seg> //</l>
</lg>

<lg xml:id="BrP_2.46">
<l><seg type="pāda" n="a">daśabhyas tu pracetobhyo</seg> <seg type="pāda" n="b">māriṣāyāṃ prajāpatiḥ</seg> </l>
<l><seg type="pāda" n="c">dakṣo jajñe mahātejāḥ</seg> <seg type="pāda" n="d">somasyāṃśena bho dvijāḥ</seg> //</l>
</lg>

<lg xml:id="BrP_2.47">
<l><seg type="pāda" n="a">acarāṃś ca carāṃś caiva</seg> <seg type="pāda" n="b">dvipado 'tha catuṣpadaḥ</seg> </l>
<l><seg type="pāda" n="c">sa sṛṣṭvā manasā dakṣaḥ</seg> <seg type="pāda" n="d">paścād asṛjata striyaḥ</seg> //</l>
</lg>

<lg xml:id="BrP_2.48">
<l><seg type="pāda" n="a">dadau daśa sa dharmāya</seg> <seg type="pāda" n="b">kaśyapāya trayodaśa</seg> </l>
<l><seg type="pāda" n="c">śiṣṭāḥ somāya rājñe ca</seg> <seg type="pāda" n="d">nakṣatrākhyā dadau prabhuḥ</seg> //</l>
</lg>

<lg xml:id="BrP_2.49">
<l><seg type="pāda" n="a">tāsu devāḥ khagā gāvo</seg> <seg type="pāda" n="b">nāgā ditijadānavāḥ</seg> </l>
<l><seg type="pāda" n="c">gandharvāpsarasaś caiva</seg> <seg type="pāda" n="d">jajñire 'nyāś ca jātayaḥ</seg> //</l>
</lg>

<lg xml:id="BrP_2.50">
<l><seg type="pāda" n="a">tataḥ prabhṛti viprendrāḥ</seg> <seg type="pāda" n="b">prajā maithunasaṃbhavāḥ</seg> </l>
<l><seg type="pāda" n="c">saṃkalpād darśanāt sparśāt</seg> <seg type="pāda" n="d">pūrveṣāṃ procyate prajā</seg> //</l>
</lg>

<milestone unit="speaker" n="munaya ūcuḥ"/>

<lg xml:id="BrP_2.51">
<l><seg type="pāda" n="a">devānāṃ dānavānāṃ ca</seg> <seg type="pāda" n="b">gandharvoragarakṣasām</seg> </l>
<l><seg type="pāda" n="c">saṃbhavas tu śruto 'smābhir</seg> <seg type="pāda" n="d">dakṣasya ca mahātmanaḥ</seg> //</l>
</lg>

<lg xml:id="BrP_2.52">
<l><seg type="pāda" n="a">aṅguṣṭhād brahmaṇo jajñe</seg> <seg type="pāda" n="b">dakṣaḥ kila śubhavrataḥ</seg> </l>
<l><seg type="pāda" n="c">vāmāṅguṣṭhāt tathā caivaṃ</seg> <seg type="pāda" n="d">tasya patnī vyajāyata</seg> //</l>
</lg>

<lg xml:id="BrP_2.53">
<l><seg type="pāda" n="a">kathaṃ prācetasatvaṃ sa</seg> <seg type="pāda" n="b">punar lebhe mahātapāḥ</seg> </l>
<l><seg type="pāda" n="c">etaṃ naḥ saṃśayaṃ sūta</seg> <seg type="pāda" n="d">vyākhyātuṃ tvam ihārhasi</seg> </l>
<l><seg type="pāda" n="e">dauhitraś caiva somasya</seg> <seg type="pāda" n="f">kathaṃ śvaśuratāṃ gataḥ</seg> //</l>
</lg>

<milestone unit="speaker" n="lomaharṣaṇa uvāca"/>

<lg xml:id="BrP_2.54">
<l><seg type="pāda" n="a">utpattiś ca nirodhaś ca</seg> <seg type="pāda" n="b">nityaṃ bhūteṣu bho dvijāḥ</seg> </l>
<l><seg type="pāda" n="c">ṛṣayo 'tra na muhyanti</seg> <seg type="pāda" n="d">vidyāvantaś ca ye janāḥ</seg> //</l>
</lg>

<lg xml:id="BrP_2.55">
<l><seg type="pāda" n="a">yuge yuge bhavanty ete</seg> <seg type="pāda" n="b">punar dakṣādayo nṛpāḥ</seg> </l>
<l><seg type="pāda" n="c">punaś caiva nirudhyante</seg> <seg type="pāda" n="d">vidvāṃs tatra na muhyati</seg> //</l>
</lg>

<lg xml:id="BrP_2.56">
<l><seg type="pāda" n="a">jyaiṣṭhyaṃ kāniṣṭham apy eṣāṃ</seg> <seg type="pāda" n="b">pūrvaṃ nāsīd dvijottamāḥ</seg> </l>
<l><seg type="pāda" n="c">tapa eva garīyo 'bhūt</seg> <seg type="pāda" n="d">prabhāvaś caiva kāraṇam</seg> //</l>
</lg>

<lg xml:id="BrP_2.57">
<l><seg type="pāda" n="a">imāṃ visṛṣṭiṃ dakṣasya</seg> <seg type="pāda" n="b">yo vidyāt sacarācarām</seg> </l>
<l><seg type="pāda" n="c">prajāvān āyur uttīrṇaḥ</seg> <seg type="pāda" n="d">svargaloke mahīyate</seg> //</l>
</lg>

<milestone unit="speaker" n="munaya ūcuḥ"/>

<lg xml:id="BrP_3.1">
<l><seg type="pāda" n="a">devānāṃ dānavānāṃ ca</seg> <seg type="pāda" n="b">gandharvoragarakṣasām</seg> </l>
<l><seg type="pāda" n="c">utpattiṃ vistareṇaiva</seg> <seg type="pāda" n="d">lomaharṣaṇa kīrtaya</seg> //</l>
</lg>

<milestone unit="speaker" n="lomaharṣaṇa uvāca"/>

<lg xml:id="BrP_3.2">
<l><seg type="pāda" n="a">prajāḥ sṛjeti vyādiṣṭaḥ</seg> <seg type="pāda" n="b">pūrvaṃ dakṣaḥ svayaṃbhuvā</seg> </l>
<l><seg type="pāda" n="c">yathā sasarja bhūtāni</seg> <seg type="pāda" n="d">tathā śṛṇuta bho dvijāḥ</seg> //</l>
</lg>

<lg xml:id="BrP_3.3">
<l><seg type="pāda" n="a">mānasāny eva bhūtāni</seg> <seg type="pāda" n="b">pūrvam evāsṛjat prabhuḥ</seg> </l>
<l><seg type="pāda" n="c">ṛṣīn devān sagandharvān</seg> <seg type="pāda" n="d">asurān yakṣarākṣasān</seg> //</l>
</lg>

<lg xml:id="BrP_3.4">
<l><seg type="pāda" n="a">yadāsya mānasī viprā</seg> <seg type="pāda" n="b">na vyavardhata vai prajā</seg> </l>
<l><seg type="pāda" n="c">tadā saṃcintya dharmātmā</seg> <seg type="pāda" n="d">prajāhetoḥ prajāpatiḥ</seg> //</l>
</lg>

<lg xml:id="BrP_3.5">
<l><seg type="pāda" n="a">sa maithunena dharmeṇa</seg> <seg type="pāda" n="b">sisṛkṣur vividhāḥ prajāḥ</seg> </l>
<l><seg type="pāda" n="c">asiknīm āvahat patnīṃ</seg> <seg type="pāda" n="d">vīraṇasya prajāpateḥ</seg> //</l>
</lg>

<lg xml:id="BrP_3.6">
<l><seg type="pāda" n="a">sutāṃ sutapasā yuktāṃ</seg> <seg type="pāda" n="b">mahatīṃ lokadhāriṇīm</seg> </l>
<l><seg type="pāda" n="c">atha putrasahasrāṇi</seg> <seg type="pāda" n="d">vairaṇyāṃ pañca vīryavān</seg> //</l>
</lg>

<lg xml:id="BrP_3.7">
<l><seg type="pāda" n="a">asiknyāṃ janayām āsa</seg> <seg type="pāda" n="b">dakṣa eva prajāpatiḥ</seg> </l>
<l><seg type="pāda" n="c">tāṃs tu dṛṣṭvā mahābhāgān</seg> <seg type="pāda" n="d">saṃvivardhayiṣūn prajāḥ</seg> //</l>
</lg>

<lg xml:id="BrP_3.8">
<l><seg type="pāda" n="a">devarṣiḥ priyasaṃvādo</seg> <seg type="pāda" n="b">nāradaḥ prābravīd idam</seg> </l>
<l><seg type="pāda" n="c">nāśāya vacanaṃ teṣāṃ</seg> <seg type="pāda" n="d">śāpāyaivātmanas tathā</seg> //</l>
</lg>

<lg xml:id="BrP_3.9">
<l><seg type="pāda" n="a">yaṃ kaśyapaḥ sutavaraṃ</seg> <seg type="pāda" n="b">parameṣṭhī vyajījanat</seg> </l>
<l><seg type="pāda" n="c">dakṣasya vai duhitari</seg> <seg type="pāda" n="d">dakṣaśāpabhayān muniḥ</seg> //</l>
</lg>

<lg xml:id="BrP_3.10">
<l><seg type="pāda" n="a">pūrvaṃ sa hi samutpanno</seg> <seg type="pāda" n="b">nāradaḥ parameṣṭhinaḥ</seg> </l>
<l><seg type="pāda" n="c">asiknyām atha vairaṇyāṃ</seg> <seg type="pāda" n="d">bhūyo devarṣisattamaḥ</seg> //</l>
</lg>

<lg xml:id="BrP_3.11">
<l><seg type="pāda" n="a">taṃ bhūyo janayām āsa</seg> <seg type="pāda" n="b">piteva munipuṃgavam</seg> </l>
<l><seg type="pāda" n="c">tena dakṣasya vai putrā</seg> <seg type="pāda" n="d">haryaśvā iti viśrutāḥ</seg> //</l>
</lg>

<lg xml:id="BrP_3.12">
<l><seg type="pāda" n="a">nirmathya nāśitāḥ sarve</seg> <seg type="pāda" n="b">vidhinā ca na saṃśayaḥ</seg> </l>
<l><seg type="pāda" n="c">tasyodyatas tadā dakṣo</seg> <seg type="pāda" n="d">nāśāyāmitavikramaḥ</seg> //</l>
</lg>

<lg xml:id="BrP_3.13">
<l><seg type="pāda" n="a">brahmarṣīn purataḥ kṛtvā</seg> <seg type="pāda" n="b">yācitaḥ parameṣṭhinā</seg> </l>
<l><seg type="pāda" n="c">tato 'bhisaṃdhiś cakre vai</seg> <seg type="pāda" n="d">dakṣasya parameṣṭhinā</seg> //</l>
</lg>

<lg xml:id="BrP_3.14">
<l><seg type="pāda" n="a">kanyāyāṃ nārado mahyaṃ</seg> <seg type="pāda" n="b">tava putro bhaved iti</seg> </l>
<l><seg type="pāda" n="c">tato dakṣaḥ sutāṃ prādāt</seg> <seg type="pāda" n="d">priyāṃ vai parameṣṭhine</seg> </l>
<l><seg type="pāda" n="e">sa tasyāṃ nārado jajñe</seg> <seg type="pāda" n="f">bhūyaḥ śāpabhayād ṛṣiḥ</seg> //</l>
</lg>

<milestone unit="speaker" n="munaya ūcuḥ"/>

<lg xml:id="BrP_3.15">
<l><seg type="pāda" n="a">kathaṃ praṇāśitāḥ putrā</seg> <seg type="pāda" n="b">nāradena maharṣiṇā</seg> </l>
<l><seg type="pāda" n="c">prajāpateḥ sūtavarya</seg> <seg type="pāda" n="d">śrotum icchāma tattvataḥ</seg> //</l>
</lg>

<milestone unit="speaker" n="lomaharṣaṇa uvāca"/>

<lg xml:id="BrP_3.16">
<l><seg type="pāda" n="a">dakṣasya putrā haryaśvā</seg> <seg type="pāda" n="b">vivardhayiṣavaḥ prajāḥ</seg> </l>
<l><seg type="pāda" n="c">samāgatā mahāvīryā</seg> <seg type="pāda" n="d">nāradas tān uvāca ha</seg> //</l>
</lg>

<milestone unit="speaker" n="nārada uvāca"/>

<lg xml:id="BrP_3.17">
<l><seg type="pāda" n="a">bāliśā bata yūyaṃ vai</seg> <seg type="pāda" n="b">nāsyā jānīta vai bhuvaḥ</seg> </l>
<l><seg type="pāda" n="c">pramāṇaṃ sraṣṭukāmā vai</seg> <seg type="pāda" n="d">prajāḥ prācetasātmajāḥ</seg> //</l>
</lg>

<lg xml:id="BrP_3.18">
<l><seg type="pāda" n="a">antar ūrdhvam adhaś caiva</seg> <seg type="pāda" n="b">kathaṃ sṛjatha vai prajāḥ</seg> </l>
<l><seg type="pāda" n="c">te tu tadvacanaṃ śrutvā</seg> <seg type="pāda" n="d">prayātāḥ sarvato diśaḥ</seg> //</l>
</lg>

<lg xml:id="BrP_3.19">
<l><seg type="pāda" n="a">adyāpi na nivartante</seg> <seg type="pāda" n="b">samudrebhya ivāpagāḥ</seg> </l>
<l><seg type="pāda" n="c">haryaśveṣv atha naṣṭeṣu</seg> <seg type="pāda" n="d">dakṣaḥ prācetasaḥ punaḥ</seg> //</l>
</lg>

<lg xml:id="BrP_3.20">
<l><seg type="pāda" n="a">vairaṇyām atha putrāṇāṃ</seg> <seg type="pāda" n="b">sahasram asṛjat prabhuḥ</seg> </l>
<l><seg type="pāda" n="c">vivardhayiṣavas te tu</seg> <seg type="pāda" n="d">śabalāśvās tathā prajāḥ</seg> //</l>
</lg>

<lg xml:id="BrP_3.21">
<l><seg type="pāda" n="a">pūrvoktaṃ vacanaṃ te tu</seg> <seg type="pāda" n="b">nāradena pracoditāḥ</seg> </l>
<l><seg type="pāda" n="c">anyonyam ūcus te sarve</seg> <seg type="pāda" n="d">samyag āha mahān ṛṣiḥ</seg> //</l>
</lg>

<lg xml:id="BrP_3.22">
<l><seg type="pāda" n="a">bhrātṝṇāṃ padavīṃ jñātuṃ</seg> <seg type="pāda" n="b">gantavyaṃ nātra saṃśayaḥ</seg> </l>
<l><seg type="pāda" n="c">jñātvā pramāṇaṃ pṛthvyāś ca</seg> <seg type="pāda" n="d">sukhaṃ srakṣyāmahe prajāḥ</seg> //</l>
</lg>

<lg xml:id="BrP_3.23">
<l><seg type="pāda" n="a">te 'pi tenaiva mārgeṇa</seg> <seg type="pāda" n="b">prayātāḥ sarvato diśam</seg> </l>
<l><seg type="pāda" n="c">adyāpi na nivartante</seg> <seg type="pāda" n="d">samudrebhya ivāpagāḥ</seg> //</l>
</lg>

<lg xml:id="BrP_3.24">
<l><seg type="pāda" n="a">tadā prabhṛti vai bhrātā</seg> <seg type="pāda" n="b">bhrātur anveṣaṇe dvijāḥ</seg> </l>
<l><seg type="pāda" n="c">prayāto naśyati kṣipraṃ</seg> <seg type="pāda" n="d">tan na kāryaṃ vipaścitā</seg> //</l>
</lg>

<lg xml:id="BrP_3.25">
<l><seg type="pāda" n="a">tāṃś caiva naṣṭān vijñāya</seg> <seg type="pāda" n="b">putrān dakṣaḥ prajāpatiḥ</seg> </l>
<l><seg type="pāda" n="c">ṣaṣṭiṃ tato 'sṛjat kanyā</seg> <seg type="pāda" n="d">vairaṇyām iti naḥ śrutam</seg> //</l>
</lg>

<lg xml:id="BrP_3.26">
<l><seg type="pāda" n="a">tās tadā pratijagrāha</seg> <seg type="pāda" n="b">bhāryārthaṃ kaśyapaḥ prabhuḥ</seg> </l>
<l><seg type="pāda" n="c">somo dharmaś ca bho viprās</seg> <seg type="pāda" n="d">tathaivānye maharṣayaḥ</seg> //</l>
</lg>

<lg xml:id="BrP_3.27">
<l><seg type="pāda" n="a">dadau sa daśa dharmāya</seg> <seg type="pāda" n="b">kaśyapāya trayodaśa</seg> </l>
<l><seg type="pāda" n="c">saptaviṃśati somāya</seg> <seg type="pāda" n="d">catasro 'riṣṭanemine</seg> //</l>
</lg>

<lg xml:id="BrP_3.28">
<l><seg type="pāda" n="a">dve caiva bahuputrāya</seg> <seg type="pāda" n="b">dve caivāṅgirase tathā</seg> </l>
<l><seg type="pāda" n="c">dve kṛśāśvāya viduṣe</seg> <seg type="pāda" n="d">tāsāṃ nāmāni me śṛṇu</seg> //</l>
</lg>

<lg xml:id="BrP_3.29">
<l><seg type="pāda" n="a">arundhatī vasur yāmī</seg> <seg type="pāda" n="b">lambā bhānur marutvatī</seg> </l>
<l><seg type="pāda" n="c">saṃkalpā ca muhūrtā ca</seg> <seg type="pāda" n="d">sādhyā viśvā ca bho dvijāḥ</seg> //</l>
</lg>

<lg xml:id="BrP_3.30">
<l><seg type="pāda" n="a">dharmapatnyo daśa tv etās</seg> <seg type="pāda" n="b">tāsv apatyāni bodhata</seg> </l>
<l><seg type="pāda" n="c">viśvedevās tu viśvāyāḥ</seg> <seg type="pāda" n="d">sādhyā sādhyān vyajāyata</seg> //</l>
</lg>

<lg xml:id="BrP_3.31">
<l><seg type="pāda" n="a">marutvatyāṃ marutvanto</seg> <seg type="pāda" n="b">vasos tu vasavaḥ sutāḥ</seg> </l>
<l><seg type="pāda" n="c">bhānos tu bhānavaḥ putrā</seg> <seg type="pāda" n="d">muhūrtās tu muhūrtajāḥ</seg> //</l>
</lg>

<lg xml:id="BrP_3.32">
<l><seg type="pāda" n="a">lambāyāś caiva ghoṣo 'tha</seg> <seg type="pāda" n="b">nāgavīthī ca yāmijā</seg> </l>
<l><seg type="pāda" n="c">pṛthivī viṣayaṃ sarvam</seg> <seg type="pāda" n="d">arundhatyāṃ vyajāyata</seg> //</l>
</lg>

<lg xml:id="BrP_3.33">
<l><seg type="pāda" n="a">saṃkalpāyās tu viśvātmā</seg> <seg type="pāda" n="b">jajñe saṃkalpa eva hi</seg> </l>
<l><seg type="pāda" n="c">nāgavīthyāṃ ca yāminyāṃ</seg> <seg type="pāda" n="d">vṛṣalaś ca vyajāyata</seg> //</l>
</lg>

<lg xml:id="BrP_3.34">
<l><seg type="pāda" n="a">parā yāḥ somapatnīś ca</seg> <seg type="pāda" n="b">dakṣaḥ prācetaso dadau</seg> </l>
<l><seg type="pāda" n="c">sarvā nakṣatranāmnyas tā</seg> <seg type="pāda" n="d">jyotiṣe parikīrtitāḥ</seg> //</l>
</lg>

<lg xml:id="BrP_3.35">
<l><seg type="pāda" n="a">ye tv anye khyātimanto vai</seg> <seg type="pāda" n="b">devā jyotiṣpurogamāḥ</seg> </l>
<l><seg type="pāda" n="c">vasavo 'ṣṭau samākhyātās</seg> <seg type="pāda" n="d">teṣāṃ vakṣyāmi vistaram</seg> //</l>
</lg>

<lg xml:id="BrP_3.36">
<l><seg type="pāda" n="a">āpo dhruvaś ca somaś ca</seg> <seg type="pāda" n="b">dhavaś caivānilo 'nalaḥ</seg> </l>
<l><seg type="pāda" n="c">pratyūṣaś ca prabhāsaś ca</seg> <seg type="pāda" n="d">vasavo nāmabhiḥ smṛtāḥ</seg> //</l>
</lg>

<lg xml:id="BrP_3.37">
<l><seg type="pāda" n="a">āpasya putro vaitaṇḍyaḥ</seg> <seg type="pāda" n="b">śramaḥ śrānto munis tathā</seg> </l>
<l><seg type="pāda" n="c">dhruvasya putro bhagavān</seg> <seg type="pāda" n="d">kālo lokaprakālanaḥ</seg> //</l>
</lg>

<lg xml:id="BrP_3.38">
<l><seg type="pāda" n="a">somasya bhagavān varcā</seg> <seg type="pāda" n="b">varcasvī yena jāyate</seg> </l>
<l><seg type="pāda" n="c">dhavasya putro draviṇo</seg> <seg type="pāda" n="d">hutahavyavahas tathā</seg> </l>
<l><seg type="pāda" n="e">manoharāyāḥ śiśiraḥ</seg> <seg type="pāda" n="f">prāṇo 'tha ramaṇas tathā</seg> //</l>
</lg>

<lg xml:id="BrP_3.39">
<l><seg type="pāda" n="a">anilasya śivā bhāryā</seg> <seg type="pāda" n="b">tasyāḥ putro manojavaḥ</seg> </l>
<l><seg type="pāda" n="c">avijñātagatiś caiva</seg> <seg type="pāda" n="d">dvau putrāv anilasya ca</seg> //</l>
</lg>

<lg xml:id="BrP_3.40">
<l><seg type="pāda" n="a">agniputraḥ kumāras tu</seg> <seg type="pāda" n="b">śarastambe śriyā vṛtaḥ</seg> </l>
<l><seg type="pāda" n="c">tasya śākho viśākhaś ca</seg> <seg type="pāda" n="d">naigameyaś ca pṛṣṭhajaḥ</seg> //</l>
</lg>

<lg xml:id="BrP_3.41">
<l><seg type="pāda" n="a">apatyaṃ kṛttikānāṃ tu</seg> <seg type="pāda" n="b">kārttikeya iti smṛtaḥ</seg> </l>
<l><seg type="pāda" n="c">pratyūṣasya viduḥ putram</seg> <seg type="pāda" n="d">ṛṣiṃ nāmnātha devalam</seg> //</l>
</lg>

<lg xml:id="BrP_3.42">
<l><seg type="pāda" n="a">dvau putrau devalasyāpi</seg> <seg type="pāda" n="b">kṣamāvantau manīṣiṇau</seg> </l>
<l><seg type="pāda" n="c">bṛhaspates tu bhaginī</seg> <seg type="pāda" n="d">varastrī brahmavādinī</seg> //</l>
</lg>

<lg xml:id="BrP_3.43">
<l><seg type="pāda" n="a">yogasiddhā jagat kṛtsnam</seg> <seg type="pāda" n="b">asaktā vicacāra ha</seg> </l>
<l><seg type="pāda" n="c">prabhāsasya tu sā bhāryā</seg> <seg type="pāda" n="d">vasūnām aṣṭamasya tu</seg> //</l>
</lg>

<lg xml:id="BrP_3.44">
<l><seg type="pāda" n="a">viśvakarmā mahābhāgo</seg> <seg type="pāda" n="b">yasyāṃ jajñe prajāpatiḥ</seg> </l>
<l><seg type="pāda" n="c">kartā śilpasahasrāṇāṃ</seg> <seg type="pāda" n="d">tridaśānāṃ ca vārdhakiḥ</seg> //</l>
</lg>

<lg xml:id="BrP_3.45">
<l><seg type="pāda" n="a">bhūṣaṇānāṃ ca sarveṣāṃ</seg> <seg type="pāda" n="b">kartā śilpavatāṃ varaḥ</seg> </l>
<l><seg type="pāda" n="c">yaḥ sarveṣāṃ vimānāni</seg> <seg type="pāda" n="d">daivatānāṃ cakāra ha</seg> //</l>
</lg>

<lg xml:id="BrP_3.46">
<l><seg type="pāda" n="a">mānuṣāś copajīvanti</seg> <seg type="pāda" n="b">yasya śilpaṃ mahātmanaḥ</seg> </l>
<l><seg type="pāda" n="c">surabhī kaśyapād rudrān</seg> <seg type="pāda" n="d">ekādaśa vinirmame</seg> //</l>
</lg>

<lg xml:id="BrP_3.47">
<l><seg type="pāda" n="a">mahādevaprasādena</seg> <seg type="pāda" n="b">tapasā bhāvitā satī</seg> </l>
<l><seg type="pāda" n="c">ajaikapād ahirbudhnyas</seg> <seg type="pāda" n="d">tvaṣṭā rudraś ca vīryavān</seg> //</l>
</lg>

<lg xml:id="BrP_3.48">
<l><seg type="pāda" n="a">haraś ca bahurūpaś ca</seg> <seg type="pāda" n="b">tryambakaś cāparājitaḥ</seg> </l>
<l><seg type="pāda" n="c">vṛṣākapiś ca śaṃbhuś ca</seg> <seg type="pāda" n="d">kapardī raivatas tathā</seg> //</l>
</lg>

<lg xml:id="BrP_3.49">
<l><seg type="pāda" n="a">mṛgavyādhaś ca śarvaś ca</seg> <seg type="pāda" n="b">kapālī ca dvijottamāḥ</seg> </l>
<l><seg type="pāda" n="c">ekādaśaite vikhyātā</seg> <seg type="pāda" n="d">rudrās tribhuvaneśvarāḥ</seg> //</l>
</lg>

<lg xml:id="BrP_3.50">
<l><seg type="pāda" n="a">śataṃ tv evaṃ samākhyātaṃ</seg> <seg type="pāda" n="b">rudrāṇām amitaujasām</seg> </l>
<l><seg type="pāda" n="c">purāṇe muniśārdūlā</seg> <seg type="pāda" n="d">yair vyāptaṃ sacarācaram</seg> //</l>
</lg>

<lg xml:id="BrP_3.51">
<l><seg type="pāda" n="a">dārāñ śṛṇudhvaṃ viprendrāḥ</seg> <seg type="pāda" n="b">kaśyapasya prajāpateḥ</seg> </l>
<l><seg type="pāda" n="c">aditir ditir danuś caiva</seg> <seg type="pāda" n="d">ariṣṭā surasā khasā</seg> //</l>
</lg>

<lg xml:id="BrP_3.52">
<l><seg type="pāda" n="a">surabhir vinatā caiva</seg> <seg type="pāda" n="b">tāmrā krodhavaśā irā</seg> </l>
<l><seg type="pāda" n="c">kadrur muniś ca bho viprās</seg> <seg type="pāda" n="d">tāsv apatyāni bodhata</seg> //</l>
</lg>

<lg xml:id="BrP_3.53">
<l><seg type="pāda" n="a">pūrvamanvantare śreṣṭhā</seg> <seg type="pāda" n="b">dvādaśāsan surottamāḥ</seg> </l>
<l><seg type="pāda" n="c">tuṣitā nāma te 'nyonyam</seg> <seg type="pāda" n="d">ūcur vaivasvate 'ntare</seg> //</l>
</lg>

<lg xml:id="BrP_3.54">
<l><seg type="pāda" n="a">upasthite 'tiyaśasaś</seg> <seg type="pāda" n="b">cākṣuṣasyāntare manoḥ</seg> </l>
<l><seg type="pāda" n="c">hitārthaṃ sarvalokānāṃ</seg> <seg type="pāda" n="d">samāgamya parasparam</seg> //</l>
</lg>

<lg xml:id="BrP_3.55">
<l><seg type="pāda" n="a">āgacchata drutaṃ devā</seg> <seg type="pāda" n="b">aditiṃ saṃpraviśya vai</seg> </l>
<l><seg type="pāda" n="c">manvantare prasūyāmas</seg> <seg type="pāda" n="d">tan naḥ śreyo bhaviṣyati</seg> //</l>
</lg>

<milestone unit="speaker" n="lomaharṣaṇa uvāca"/>

<lg xml:id="BrP_3.56">
<l><seg type="pāda" n="a">evam uktvā tu te sarve</seg> <seg type="pāda" n="b">cākṣuṣasyāntare manoḥ</seg> </l>
<l><seg type="pāda" n="c">mārīcāt kaśyapāj jātās</seg> <seg type="pāda" n="d">tv adityā dakṣakanyayā</seg> //</l>
</lg>

<lg xml:id="BrP_3.57">
<l><seg type="pāda" n="a">tatra viṣṇuś ca śakraś ca</seg> <seg type="pāda" n="b">jajñāte punar eva hi</seg> </l>
<l><seg type="pāda" n="c">aryamā caiva dhātā ca</seg> <seg type="pāda" n="d">tvaṣṭā pūṣā tathaiva ca</seg> //</l>
</lg>

<lg xml:id="BrP_3.58">
<l><seg type="pāda" n="a">vivasvān savitā caiva</seg> <seg type="pāda" n="b">mitro varuṇa eva ca</seg> </l>
<l><seg type="pāda" n="c">aṃśo bhagaś cātitejā</seg> <seg type="pāda" n="d">ādityā dvādaśa smṛtāḥ</seg> //</l>
</lg>

<lg xml:id="BrP_3.59">
<l><seg type="pāda" n="a">saptaviṃśati yāḥ proktāḥ</seg> <seg type="pāda" n="b">somapatnyo mahāvratāḥ</seg> </l>
<l><seg type="pāda" n="c">tāsām apatyāny abhavan</seg> <seg type="pāda" n="d">dīptāny amitatejasaḥ</seg> //</l>
</lg>

<lg xml:id="BrP_3.60">
<l><seg type="pāda" n="a">ariṣṭanemipatnīnām</seg> <seg type="pāda" n="b">apatyānīha ṣoḍaśa</seg> </l>
<l><seg type="pāda" n="c">bahuputrasya viduṣaś</seg> <seg type="pāda" n="d">catasro vidyutaḥ smṛtāḥ</seg> //</l>
</lg>

<lg xml:id="BrP_3.61">
<l><seg type="pāda" n="a">cākṣuṣasyāntare pūrve</seg> <seg type="pāda" n="b">ṛco brahmarṣisatkṛtāḥ</seg> </l>
<l><seg type="pāda" n="c">kṛśāśvasya ca devarṣer</seg> <seg type="pāda" n="d">devapraharaṇāḥ smṛtāḥ</seg> //</l>
</lg>

<lg xml:id="BrP_3.62">
<l><seg type="pāda" n="a">ete yugasahasrānte</seg> <seg type="pāda" n="b">jāyante punar eva hi</seg> </l>
<l><seg type="pāda" n="c">sarve devagaṇāś cātra</seg> <seg type="pāda" n="d">trayastriṃśat tu kāmajāḥ</seg> //</l>
</lg>

<lg xml:id="BrP_3.63">
<l><seg type="pāda" n="a">teṣām api ca bho viprā</seg> <seg type="pāda" n="b">nirodhotpattir ucyate</seg> </l>
<l><seg type="pāda" n="c">yathā sūryasya gagana</seg> <seg type="pāda" n="d">udayāstamayāv iha</seg> //</l>
</lg>

<lg xml:id="BrP_3.64">
<l><seg type="pāda" n="a">evaṃ devanikāyās te</seg> <seg type="pāda" n="b">saṃbhavanti yuge yuge</seg> </l>
<l><seg type="pāda" n="c">dityāḥ putradvayaṃ jajñe</seg> <seg type="pāda" n="d">kaśyapād iti naḥ śrutam</seg> //</l>
</lg>

<lg xml:id="BrP_3.65">
<l><seg type="pāda" n="a">hiraṇyakaśipuś caiva</seg> <seg type="pāda" n="b">hiraṇyākṣaś ca vīryavān</seg> </l>
<l><seg type="pāda" n="c">siṃhikā cābhavat kanyā</seg> <seg type="pāda" n="d">vipracitteḥ parigrahaḥ</seg> //</l>
</lg>

<lg xml:id="BrP_3.66">
<l><seg type="pāda" n="a">saiṃhikeyā iti khyātā</seg> <seg type="pāda" n="b">yasyāḥ putrā mahābalāḥ</seg> </l>
<l><seg type="pāda" n="c">hiraṇyakaśipoḥ putrāś</seg> <seg type="pāda" n="d">catvāraḥ prathitaujasaḥ</seg> //</l>
</lg>

<lg xml:id="BrP_3.67">
<l><seg type="pāda" n="a">hrādaś ca anuhrādaś ca</seg> <seg type="pāda" n="b">prahrādaś caiva vīryavān</seg> </l>
<l><seg type="pāda" n="c">saṃhrādaś ca caturtho 'bhūd</seg> <seg type="pāda" n="d">dhrādaputro hradas tathā</seg> //</l>
</lg>

<lg xml:id="BrP_3.68">
<l><seg type="pāda" n="a">hradasya putrau dvau vīrau</seg> <seg type="pāda" n="b">śivaḥ kālas tathaiva ca</seg> </l>
<l><seg type="pāda" n="c">virocanaś ca prāhrādir</seg> <seg type="pāda" n="d">balir jajñe virocanāt</seg> //</l>
</lg>

<lg xml:id="BrP_3.69">
<l><seg type="pāda" n="a">baleḥ putraśatam āsīd</seg> <seg type="pāda" n="b">bāṇajyeṣṭhaṃ tapodhanāḥ</seg> </l>
<l><seg type="pāda" n="c">dhṛtarāṣṭraś ca sūryaś ca</seg> <seg type="pāda" n="d">candramāś candratāpanaḥ</seg> //</l>
</lg>

<lg xml:id="BrP_3.70">
<l><seg type="pāda" n="a">kumbhanābho gardabhākṣaḥ</seg> <seg type="pāda" n="b">kukṣir ity evamādayaḥ</seg> </l>
<l><seg type="pāda" n="c">bāṇas teṣām atibalo</seg> <seg type="pāda" n="d">jyeṣṭhaḥ paśupateḥ priyaḥ</seg> //</l>
</lg>

<lg xml:id="BrP_3.71">
<l><seg type="pāda" n="a">purā kalpe tu bāṇena</seg> <seg type="pāda" n="b">prasādyomāpatiṃ prabhum</seg> </l>
<l><seg type="pāda" n="c">pārśvato vihariṣyāmi</seg> <seg type="pāda" n="d">ity evaṃ yācito varaḥ</seg> //</l>
</lg>

<lg xml:id="BrP_3.72">
<l><seg type="pāda" n="a">hiraṇyākṣasutāś caiva</seg> <seg type="pāda" n="b">vidvāṃsaś ca mahābalāḥ</seg> </l>
<l><seg type="pāda" n="c">bharbharaḥ śakuniś caiva</seg> <seg type="pāda" n="d">bhūtasaṃtāpanas tathā</seg> //</l>
</lg>

<lg xml:id="BrP_3.73">
<l><seg type="pāda" n="a">mahānābhaś ca vikrāntaḥ</seg> <seg type="pāda" n="b">kālanābhas tathaiva ca</seg> </l>
<l><seg type="pāda" n="c">abhavan danuputrāś ca</seg> <seg type="pāda" n="d">śataṃ tīvraparākramāḥ</seg> //</l>
</lg>

<lg xml:id="BrP_3.74">
<l><seg type="pāda" n="a">tapasvino mahāvīryāḥ</seg> <seg type="pāda" n="b">prādhānyena bravīmi tān</seg> </l>
<l><seg type="pāda" n="c">dvimūrdhā śaṅkukarṇaś ca</seg> <seg type="pāda" n="d">tathā hayaśirā vibhuḥ</seg> //</l>
</lg>

<lg xml:id="BrP_3.75">
<l><seg type="pāda" n="a">ayomukhaḥ śambaraś ca</seg> <seg type="pāda" n="b">kapilo vāmanas tathā</seg> </l>
<l><seg type="pāda" n="c">mārīcir maghavāṃś caiva</seg> <seg type="pāda" n="d">ilvalaḥ svasṛmas tathā</seg> //</l>
</lg>

<lg xml:id="BrP_3.76">
<l><seg type="pāda" n="a">vikṣobhaṇaś ca ketuś ca</seg> <seg type="pāda" n="b">ketuvīryaśatahradau</seg> </l>
<l><seg type="pāda" n="c">indrajit sarvajic caiva</seg> <seg type="pāda" n="d">vajranābhas tathaiva ca</seg> //</l>
</lg>

<lg xml:id="BrP_3.77">
<l><seg type="pāda" n="a">ekacakro mahābāhus</seg> <seg type="pāda" n="b">tārakaś ca mahābalaḥ</seg> </l>
<l><seg type="pāda" n="c">vaiśvānaraḥ pulomā ca</seg> <seg type="pāda" n="d">vidrāvaṇamahāśirāḥ</seg> //</l>
</lg>

<lg xml:id="BrP_3.78">
<l><seg type="pāda" n="a">svarbhānur vṛṣaparvā ca</seg> <seg type="pāda" n="b">vipracittiś ca vīryavān</seg> </l>
<l><seg type="pāda" n="c">sarva ete danoḥ putrāḥ</seg> <seg type="pāda" n="d">kaśyapād abhijajñire</seg> //</l>
</lg>

<lg xml:id="BrP_3.79">
<l><seg type="pāda" n="a">vipracittipradhānās te</seg> <seg type="pāda" n="b">dānavāḥ sumahābalāḥ</seg> </l>
<l><seg type="pāda" n="c">eteṣāṃ putrapautraṃ tu</seg> <seg type="pāda" n="d">na tac chakyaṃ dvijottamāḥ</seg> //</l>
</lg>

<lg xml:id="BrP_3.80">
<l><seg type="pāda" n="a">prasaṃkhyātuṃ bahutvāc ca</seg> <seg type="pāda" n="b">putrapautram anantakam</seg> </l>
<l><seg type="pāda" n="c">svarbhānos tu prabhā kanyā</seg> <seg type="pāda" n="d">pulomnas tu śacī sutā</seg> //</l>
</lg>

<lg xml:id="BrP_3.81">
<l><seg type="pāda" n="a">upadīptir hayaśirāḥ</seg> <seg type="pāda" n="b">śarmiṣṭhā vārṣaparvaṇī</seg> </l>
<l><seg type="pāda" n="c">pulomā kālikā caiva</seg> <seg type="pāda" n="d">vaiśvānarasute ubhe</seg> //</l>
</lg>

<lg xml:id="BrP_3.82">
<l><seg type="pāda" n="a">bahvapatye mahāpatye</seg> <seg type="pāda" n="b">marīces tu parigrahaḥ</seg> </l>
<l><seg type="pāda" n="c">tayoḥ putrasahasrāṇi</seg> <seg type="pāda" n="d">ṣaṣṭir dānavanandanāḥ</seg> //</l>
</lg>

<lg xml:id="BrP_3.83">
<l><seg type="pāda" n="a">caturdaśaśatān anyān</seg> <seg type="pāda" n="b">hiraṇyapuravāsinaḥ</seg> </l>
<l><seg type="pāda" n="c">marīcir janayām āsa</seg> <seg type="pāda" n="d">mahatā tapasānvitaḥ</seg> //</l>
</lg>

<lg xml:id="BrP_3.84">
<l><seg type="pāda" n="a">paulomāḥ kālakeyāś ca</seg> <seg type="pāda" n="b">dānavās te mahābalāḥ</seg> </l>
<l><seg type="pāda" n="c">avadhyā devatānāṃ hi</seg> <seg type="pāda" n="d">hiraṇyapuravāsinaḥ</seg> //</l>
</lg>

<lg xml:id="BrP_3.85">
<l><seg type="pāda" n="a">pitāmahaprasādena</seg> <seg type="pāda" n="b">ye hatāḥ savyasācinā</seg> </l>
<l><seg type="pāda" n="c">tato 'pare mahāvīryā</seg> <seg type="pāda" n="d">dānavās tv atidāruṇāḥ</seg> //</l>
</lg>

<lg xml:id="BrP_3.86">
<l><seg type="pāda" n="a">siṃhikāyām athotpannā</seg> <seg type="pāda" n="b">vipracitteḥ sutās tathā</seg> </l>
<l><seg type="pāda" n="c">daityadānavasaṃyogāj</seg> <seg type="pāda" n="d">jātās tīvraparākramāḥ</seg> //</l>
</lg>

<lg xml:id="BrP_3.87">
<l><seg type="pāda" n="a">saiṃhikeyā iti khyātās</seg> <seg type="pāda" n="b">trayodaśa mahābalāḥ</seg> </l>
<l><seg type="pāda" n="c">vaṃśyaḥ śalyaś ca balinau</seg> <seg type="pāda" n="d">nalaś caiva tathā balaḥ</seg> //</l>
</lg>

<lg xml:id="BrP_3.88">
<l><seg type="pāda" n="a">vātāpir namuciś caiva</seg> <seg type="pāda" n="b">ilvalaḥ svasṛmas tathā</seg> </l>
<l><seg type="pāda" n="c">añjiko narakaś caiva</seg> <seg type="pāda" n="d">kālanābhas tathaiva ca</seg> //</l>
</lg>

<lg xml:id="BrP_3.89">
<l><seg type="pāda" n="a">saramānas tathā caiva</seg> <seg type="pāda" n="b">svarakalpaś ca vīryavān</seg> </l>
<l><seg type="pāda" n="c">ete vai dānavāḥ śreṣṭhā</seg> <seg type="pāda" n="d">danor vaṃśavivardhanāḥ</seg> //</l>
</lg>

<lg xml:id="BrP_3.90">
<l><seg type="pāda" n="a">teṣāṃ putrāś ca pautrāś ca</seg> <seg type="pāda" n="b">śataśo 'tha sahasraśaḥ</seg> </l>
<l><seg type="pāda" n="c">saṃhrādasya tu daityasya</seg> <seg type="pāda" n="d">nivātakavacāḥ kule</seg> //</l>
</lg>

<lg xml:id="BrP_3.91">
<l><seg type="pāda" n="a">samutpannāḥ sumahatā</seg> <seg type="pāda" n="b">tapasā bhāvitātmanaḥ</seg> </l>
<l><seg type="pāda" n="c">tisraḥ koṭyaḥ sutās teṣāṃ</seg> <seg type="pāda" n="d">maṇivatyāṃ nivāsinaḥ</seg> //</l>
</lg>

<lg xml:id="BrP_3.92">
<l><seg type="pāda" n="a">avadhyās te 'pi devānām</seg> <seg type="pāda" n="b">arjunena nipātitāḥ</seg> </l>
<l><seg type="pāda" n="c">ṣaṭ sutāḥ sumahābhāgās</seg> <seg type="pāda" n="d">tāmrāyāḥ parikīrtitāḥ</seg> //</l>
</lg>

<lg xml:id="BrP_3.93">
<l><seg type="pāda" n="a">krauñcī śyenī ca bhāsī ca</seg> <seg type="pāda" n="b">sugrīvī śucigṛdhrikā</seg> </l>
<l><seg type="pāda" n="c">krauñcī tu janayām āsa</seg> <seg type="pāda" n="d">ulūkapratyulūkakān</seg> //</l>
</lg>

<lg xml:id="BrP_3.94">
<l><seg type="pāda" n="a">śyenī śyenāṃs tathā bhāsī</seg> <seg type="pāda" n="b">bhāsān gṛdhrāṃś ca gṛdhry api</seg> </l>
<l><seg type="pāda" n="c">śucir audakān pakṣigaṇān</seg> <seg type="pāda" n="d">sugrīvī tu dvijottamāḥ</seg> //</l>
</lg>

<lg xml:id="BrP_3.95">
<l><seg type="pāda" n="a">aśvān uṣṭrān gardabhāṃś ca</seg> <seg type="pāda" n="b">tāmrāvaṃśaḥ prakīrtitaḥ</seg> </l>
<l><seg type="pāda" n="c">vinatāyās tu dvau putrau</seg> <seg type="pāda" n="d">vikhyātau garuḍāruṇau</seg> //</l>
</lg>

<lg xml:id="BrP_3.96">
<l><seg type="pāda" n="a">garuḍaḥ patatāṃ śreṣṭho</seg> <seg type="pāda" n="b">dāruṇaḥ svena karmaṇā</seg> </l>
<l><seg type="pāda" n="c">surasāyāḥ sahasraṃ tu</seg> <seg type="pāda" n="d">sarpāṇām amitaujasām</seg> //</l>
</lg>

<lg xml:id="BrP_3.97">
<l><seg type="pāda" n="a">anekaśirasāṃ viprāḥ</seg> <seg type="pāda" n="b">khacarāṇāṃ mahātmanām</seg> </l>
<l><seg type="pāda" n="c">kādraveyās tu balinaḥ</seg> <seg type="pāda" n="d">sahasram amitaujasaḥ</seg> //</l>
</lg>

<lg xml:id="BrP_3.98">
<l><seg type="pāda" n="a">suparṇavaśagā nāgā</seg> <seg type="pāda" n="b">jajñire naikamastakāḥ</seg> </l>
<l><seg type="pāda" n="c">yeṣāṃ pradhānāḥ satataṃ</seg> <seg type="pāda" n="d">śeṣavāsukitakṣakāḥ</seg> //</l>
</lg>

<lg xml:id="BrP_3.99">
<l><seg type="pāda" n="a">airāvato mahāpadmaḥ</seg> <seg type="pāda" n="b">kambalāśvatarāv ubhau</seg> </l>
<l><seg type="pāda" n="c">elāpattraś ca śaṅkhaś ca</seg> <seg type="pāda" n="d">karkoṭakadhanaṃjayau</seg> //</l>
</lg>

<lg xml:id="BrP_3.100">
<l><seg type="pāda" n="a">mahānīlamahākarṇau</seg> <seg type="pāda" n="b">dhṛtarāṣṭrabalāhakau</seg> </l>
<l><seg type="pāda" n="c">kuharaḥ puṣpadaṃṣṭraś ca</seg> <seg type="pāda" n="d">durmukhaḥ sumukhas tathā</seg> //</l>
</lg>

<lg xml:id="BrP_3.101">
<l><seg type="pāda" n="a">śaṅkhaś ca śaṅkhapālaś ca</seg> <seg type="pāda" n="b">kapilo vāmanas tathā</seg> </l>
<l><seg type="pāda" n="c">nahuṣaḥ śaṅkharomā ca</seg> <seg type="pāda" n="d">maṇir ity evamādayaḥ</seg> //</l>
</lg>

<lg xml:id="BrP_3.102">
<l><seg type="pāda" n="a">teṣāṃ putrāś ca pautrāś ca</seg> <seg type="pāda" n="b">śataśo 'tha sahasraśaḥ</seg> </l>
<l><seg type="pāda" n="c">caturdaśasahasrāṇi</seg> <seg type="pāda" n="d">krūrāṇām anilāśinām</seg> //</l>
</lg>

<lg xml:id="BrP_3.103">
<l><seg type="pāda" n="a">gaṇaṃ krodhavaṃśaṃ viprās</seg> <seg type="pāda" n="b">tasya sarve ca daṃṣṭriṇaḥ</seg> </l>
<l><seg type="pāda" n="c">sthalajāḥ pakṣiṇo 'bjāś ca</seg> <seg type="pāda" n="d">dharāyāḥ prasavāḥ smṛtāḥ</seg> //</l>
</lg>

<lg xml:id="BrP_3.104">
<l><seg type="pāda" n="a">gās tu vai janayām āsa</seg> <seg type="pāda" n="b">surabhir mahiṣīs tathā</seg> </l>
<l><seg type="pāda" n="c">irā vṛkṣalatā vallīs</seg> <seg type="pāda" n="d">tṛṇajātīś ca sarvaśaḥ</seg> //</l>
</lg>

<lg xml:id="BrP_3.105">
<l><seg type="pāda" n="a">khasā tu yakṣarakṣāṃsi</seg> <seg type="pāda" n="b">munir apsarasas tathā</seg> </l>
<l><seg type="pāda" n="c">ariṣṭā tu mahāsiddhā</seg> <seg type="pāda" n="d">gandharvān amitaujasaḥ</seg> //</l>
</lg>

<lg xml:id="BrP_3.106">
<l><seg type="pāda" n="a">ete kaśyapadāyādāḥ</seg> <seg type="pāda" n="b">kīrtitāḥ sthāṇujaṅgamāḥ</seg> </l>
<l><seg type="pāda" n="c">yeṣāṃ putrāś ca pautrāś ca</seg> <seg type="pāda" n="d">śataśo 'tha sahasraśaḥ</seg> //</l>
</lg>

<lg xml:id="BrP_3.107">
<l><seg type="pāda" n="a">eṣa manvantare viprāḥ</seg> <seg type="pāda" n="b">sargaḥ svārociṣe smṛtaḥ</seg> </l>
<l><seg type="pāda" n="c">vaivasvate 'timahati</seg> <seg type="pāda" n="d">vāruṇe vitate kratau</seg> //</l>
</lg>

<lg xml:id="BrP_3.108">
<l><seg type="pāda" n="a">juhvānasya brahmaṇo vai</seg> <seg type="pāda" n="b">prajāsarga ihocyate</seg> </l>
<l><seg type="pāda" n="c">pūrvaṃ yatra samutpannān</seg> <seg type="pāda" n="d">brahmarṣīn sapta mānasān</seg> //</l>
</lg>

<lg xml:id="BrP_3.109">
<l><seg type="pāda" n="a">putratve kalpayām āsa</seg> <seg type="pāda" n="b">svayam eva pitāmahaḥ</seg> </l>
<l><seg type="pāda" n="c">tato virodhe devānāṃ</seg> <seg type="pāda" n="d">dānavānāṃ ca bho dvijāḥ</seg> //</l>
</lg>

<lg xml:id="BrP_3.110">
<l><seg type="pāda" n="a">ditir vinaṣṭaputrā vai</seg> <seg type="pāda" n="b">toṣayām āsa kaśyapam</seg> </l>
<l><seg type="pāda" n="c">kaśyapas tu prasannātmā</seg> <seg type="pāda" n="d">samyag ārādhitas tayā</seg> //</l>
</lg>

<lg xml:id="BrP_3.111">
<l><seg type="pāda" n="a">vareṇa cchandayām āsa</seg> <seg type="pāda" n="b">sā ca vavre varaṃ tadā</seg> </l>
<l><seg type="pāda" n="c">putram indravadhārthāya</seg> <seg type="pāda" n="d">samartham amitaujasam</seg> //</l>
</lg>

<lg xml:id="BrP_3.112">
<l><seg type="pāda" n="a">sa ca tasmai varaṃ prādāt</seg> <seg type="pāda" n="b">prārthitaḥ sumahātapāḥ</seg> </l>
<l><seg type="pāda" n="c">dattvā ca varam atyugro</seg> <seg type="pāda" n="d">mārīcaḥ samabhāṣata</seg> //</l>
</lg>

<lg xml:id="BrP_3.113">
<l><seg type="pāda" n="a">indraṃ putro nihantā te</seg> <seg type="pāda" n="b">garbhaṃ vai śaradāṃ śatam</seg> </l>
<l><seg type="pāda" n="c">yadi dhārayase śauca</seg><seg type="pāda" n="d">tatparā vratam āsthitā</seg> //</l>
</lg>

<lg xml:id="BrP_3.114">
<l><seg type="pāda" n="a">tathety abhihito bhartā</seg> <seg type="pāda" n="b">tayā devyā mahātapāḥ</seg> </l>
<l><seg type="pāda" n="c">dhārayām āsa garbhaṃ tu</seg> <seg type="pāda" n="d">śuciḥ sā munisattamāḥ</seg> //</l>
</lg>

<lg xml:id="BrP_3.115">
<l><seg type="pāda" n="a">tato 'bhyupāgamad dityāṃ</seg> <seg type="pāda" n="b">garbham ādhāya kaśyapaḥ</seg> </l>
<l><seg type="pāda" n="c">rodhayan vai gaṇaṃ śreṣṭhaṃ</seg> <seg type="pāda" n="d">devānām amitaujasam</seg> //</l>
</lg>

<lg xml:id="BrP_3.116">
<l><seg type="pāda" n="a">tejaḥ saṃhṛtya durdharṣam</seg> <seg type="pāda" n="b">avadhyam amarair api</seg> </l>
<l><seg type="pāda" n="c">jagāma parvatāyaiva</seg> <seg type="pāda" n="d">tapase saṃśitavratā</seg> //</l>
</lg>

<lg xml:id="BrP_3.117">
<l><seg type="pāda" n="a">tasyāś caivāntaraprepsur</seg> <seg type="pāda" n="b">abhavat pākaśāsanaḥ</seg> </l>
<l><seg type="pāda" n="c">jāte varṣaśate cāsyā</seg> <seg type="pāda" n="d">dadarśāntaram acyutaḥ</seg> //</l>
</lg>

<lg xml:id="BrP_3.118">
<l><seg type="pāda" n="a">akṛtvā pādayoḥ śaucaṃ</seg> <seg type="pāda" n="b">ditiḥ śayanam āviśat</seg> </l>
<l><seg type="pāda" n="c">nidrāṃ cāhārayām āsa</seg> <seg type="pāda" n="d">tasyāṃ kukṣiṃ praviśya saḥ</seg> //</l>
</lg>

<lg xml:id="BrP_3.119">
<l><seg type="pāda" n="a">vajrapāṇis tato garbhaṃ</seg> <seg type="pāda" n="b">saptadhā taṃ nyakṛntayat</seg> </l>
<l><seg type="pāda" n="c">sa pāṭyamāno garbho 'tha</seg> <seg type="pāda" n="d">vajreṇa praruroda ha</seg> //</l>
</lg>

<lg xml:id="BrP_3.120">
<l><seg type="pāda" n="a">mā rodīr iti taṃ śakraḥ</seg> <seg type="pāda" n="b">punaḥ punar athābravīt</seg> </l>
<l><seg type="pāda" n="c">so 'bhavat saptadhā garbhas</seg> <seg type="pāda" n="d">tam indro ruṣitaḥ punaḥ</seg> //</l>
</lg>

<lg xml:id="BrP_3.121">
<l><seg type="pāda" n="a">ekaikaṃ saptadhā cakre</seg> <seg type="pāda" n="b">vajreṇaivārikarṣaṇaḥ</seg> </l>
<l><seg type="pāda" n="c">maruto nāma te devā</seg> <seg type="pāda" n="d">babhūvur dvijasattamāḥ</seg> //</l>
</lg>

<lg xml:id="BrP_3.122">
<l><seg type="pāda" n="a">yathoktaṃ vai maghavatā</seg> <seg type="pāda" n="b">tathaiva maruto 'bhavan</seg> </l>
<l><seg type="pāda" n="c">devāś caikonapañcāśat</seg> <seg type="pāda" n="d">sahāyā vajrapāṇinaḥ</seg> //</l>
</lg>

<lg xml:id="BrP_3.123">
<l><seg type="pāda" n="a">teṣām evaṃ pravṛttānāṃ</seg> <seg type="pāda" n="b">bhūtānāṃ dvijasattamāḥ</seg> </l>
<l><seg type="pāda" n="c">rocayan vai gaṇaśreṣṭhān</seg> <seg type="pāda" n="d">devānām amitaujasām</seg> //</l>
</lg>

<lg xml:id="BrP_3.124">
<l><seg type="pāda" n="a">nikāyeṣu nikāyeṣu</seg> <seg type="pāda" n="b">hariḥ prādāt prajāpatīn</seg> </l>
<l><seg type="pāda" n="c">kramaśas tāni rājyāni</seg> <seg type="pāda" n="d">pṛthupūrvāṇi bho dvijāḥ</seg> //</l>
</lg>

<lg xml:id="BrP_3.125">
<l><seg type="pāda" n="a">sa hariḥ puruṣo vīraḥ</seg> <seg type="pāda" n="b">kṛṣṇo jiṣṇuḥ prajāpatiḥ</seg> </l>
<l><seg type="pāda" n="c">parjanyas tapano 'nantas</seg> <seg type="pāda" n="d">tasya sarvam idaṃ jagat</seg> //</l>
</lg>

<lg xml:id="BrP_3.126">
<l><seg type="pāda" n="a">bhūtasargam imaṃ samyag</seg> <seg type="pāda" n="b">jānato dvijasattamāḥ</seg> </l>
<l><seg type="pāda" n="c">nāvṛttibhayam astīha</seg> <seg type="pāda" n="d">paralokabhayaṃ kutaḥ</seg> //</l>
</lg>

<milestone unit="speaker" n="lomaharṣaṇa uvāca"/>

<lg xml:id="BrP_4.1">
<l><seg type="pāda" n="a">abhiṣicyādhirājendraṃ</seg> <seg type="pāda" n="b">pṛthuṃ vaiṇyaṃ pitāmahaḥ</seg> </l>
<l><seg type="pāda" n="c">tataḥ krameṇa rājyāni</seg> <seg type="pāda" n="d">vyādeṣṭum upacakrame</seg> //</l>
</lg>

<lg xml:id="BrP_4.2">
<l><seg type="pāda" n="a">dvijānāṃ vīrudhāṃ caiva</seg> <seg type="pāda" n="b">nakṣatragrahayos tathā</seg> </l>
<l><seg type="pāda" n="c">yajñānāṃ tapasāṃ caiva</seg> <seg type="pāda" n="d">somaṃ rājye 'bhyaṣecayat</seg> //</l>
</lg>

<lg xml:id="BrP_4.3">
<l><seg type="pāda" n="a">apāṃ tu varuṇaṃ rājye</seg> <seg type="pāda" n="b">rājñāṃ vaiśravaṇaṃ patim</seg> </l>
<l><seg type="pāda" n="c">ādityānāṃ tathā viṣṇuṃ</seg> <seg type="pāda" n="d">vasūnām atha pāvakam</seg> //</l>
</lg>

<lg xml:id="BrP_4.4">
<l><seg type="pāda" n="a">prajāpatīnāṃ dakṣaṃ tu</seg> <seg type="pāda" n="b">marutām atha vāsavam</seg> </l>
<l><seg type="pāda" n="c">daityānāṃ dānavānāṃ vai</seg> <seg type="pāda" n="d">prahrādam amitaujasam</seg> //</l>
</lg>

<lg xml:id="BrP_4.5">
<l><seg type="pāda" n="a">vaivasvataṃ pitṝṇāṃ ca</seg> <seg type="pāda" n="b">yamaṃ rājye 'bhyaṣecayat</seg> </l>
<l><seg type="pāda" n="c">yakṣāṇāṃ rākṣasānāṃ ca</seg> <seg type="pāda" n="d">pārthivānāṃ tathaiva ca</seg> //</l>
</lg>

<lg xml:id="BrP_4.6">
<l><seg type="pāda" n="a">sarvabhūtapiśācānāṃ</seg> <seg type="pāda" n="b">girīśaṃ śūlapāṇinam</seg> </l>
<l><seg type="pāda" n="c">śailānāṃ himavantaṃ ca</seg> <seg type="pāda" n="d">nadīnām atha sāgaram</seg> //</l>
</lg>

<lg xml:id="BrP_4.7">
<l><seg type="pāda" n="a">gandharvāṇām adhipatiṃ</seg> <seg type="pāda" n="b">cakre citrarathaṃ prabhum</seg> </l>
<l><seg type="pāda" n="c">nāgānāṃ vāsukiṃ cakre</seg> <seg type="pāda" n="d">sarpāṇām atha takṣakam</seg> //</l>
</lg>

<lg xml:id="BrP_4.8">
<l><seg type="pāda" n="a">vāraṇānāṃ tu rājānam</seg> <seg type="pāda" n="b">airāvatam athādiśat</seg> </l>
<l><seg type="pāda" n="c">uccaiḥśravasam aśvānāṃ</seg> <seg type="pāda" n="d">garuḍaṃ caiva pakṣiṇām</seg> //</l>
</lg>

<lg xml:id="BrP_4.9">
<l><seg type="pāda" n="a">mṛgāṇām atha śārdūlaṃ</seg> <seg type="pāda" n="b">govṛṣaṃ tu gavāṃ patim</seg> </l>
<l><seg type="pāda" n="c">vanaspatīnāṃ rājānaṃ</seg> <seg type="pāda" n="d">plakṣam evābhyaṣecayat</seg> //</l>
</lg>

<lg xml:id="BrP_4.10">
<l><seg type="pāda" n="a">evaṃ vibhajya rājyāni</seg> <seg type="pāda" n="b">krameṇaiva pitāmahaḥ</seg> </l>
<l><seg type="pāda" n="c">diśāṃ pālān atha tataḥ</seg> <seg type="pāda" n="d">sthāpayām āsa sa prabhuḥ</seg> //</l>
</lg>

<lg xml:id="BrP_4.11">
<l><seg type="pāda" n="a">pūrvasyāṃ diśi putraṃ tu</seg> <seg type="pāda" n="b">vairājasya prajāpateḥ</seg> </l>
<l><seg type="pāda" n="c">diśaḥ pālaṃ sudhanvānaṃ</seg> <seg type="pāda" n="d">rājānaṃ so 'bhyaṣecayat</seg> //</l>
</lg>

<lg xml:id="BrP_4.12">
<l><seg type="pāda" n="a">dakṣiṇasyāṃ diśi tathā</seg> <seg type="pāda" n="b">kardamasya prajāpateḥ</seg> </l>
<l><seg type="pāda" n="c">putraṃ śaṅkhapadaṃ nāma</seg> <seg type="pāda" n="d">rājānaṃ so 'bhyaṣecayat</seg> //</l>
</lg>

<lg xml:id="BrP_4.13">
<l><seg type="pāda" n="a">paścimasyāṃ diśi tathā</seg> <seg type="pāda" n="b">rajasaḥ putram acyutam</seg> </l>
<l><seg type="pāda" n="c">ketumantaṃ mahātmānaṃ</seg> <seg type="pāda" n="d">rājānaṃ so 'bhyaṣecayat</seg> //</l>
</lg>

<lg xml:id="BrP_4.14">
<l><seg type="pāda" n="a">tathā hiraṇyaromāṇaṃ</seg> <seg type="pāda" n="b">parjanyasya prajāpateḥ</seg> </l>
<l><seg type="pāda" n="c">udīcyāṃ diśi durdharṣaṃ</seg> <seg type="pāda" n="d">rājānaṃ so 'bhyaṣecayat</seg> //</l>
</lg>

<lg xml:id="BrP_4.15">
<l><seg type="pāda" n="a">tair iyaṃ pṛthivī sarvā</seg> <seg type="pāda" n="b">saptadvīpā sapattanā</seg> </l>
<l><seg type="pāda" n="c">yathāpradeśam adyāpi</seg> <seg type="pāda" n="d">dharmeṇa pratipālyate</seg> //</l>
</lg>

<lg xml:id="BrP_4.16">
<l><seg type="pāda" n="a">rājasūyābhiṣiktas tu</seg> <seg type="pāda" n="b">pṛthur etair narādhipaiḥ</seg> </l>
<l><seg type="pāda" n="c">vedadṛṣṭena vidhinā</seg> <seg type="pāda" n="d">rājā rājye narādhipaḥ</seg> //</l>
</lg>

<lg xml:id="BrP_4.17">
<l><seg type="pāda" n="a">tato manvantare 'tīte</seg> <seg type="pāda" n="b">cākṣuṣe 'mitatejasi</seg> </l>
<l><seg type="pāda" n="c">vaivasvatāya manave</seg> <seg type="pāda" n="d">pṛthivyāṃ rājyam ādiśat</seg> //</l>
</lg>

<lg xml:id="BrP_4.18">
<l><seg type="pāda" n="a">tasya vistaram ākhyāsye</seg> <seg type="pāda" n="b">manor vaivasvatasya ha</seg> </l>
<l><seg type="pāda" n="c">bhavatāṃ cānukūlyāya</seg> <seg type="pāda" n="d">yadi śrotum ihecchatha</seg> </l>
<l><seg type="pāda" n="e">mahad etad adhiṣṭhānaṃ</seg> <seg type="pāda" n="f">purāṇe tad adhiṣṭhitam</seg> //</l>
</lg>

<milestone unit="speaker" n="munaya ūcuḥ"/>

<lg xml:id="BrP_4.19">
<l><seg type="pāda" n="a">vistareṇa pṛthor janma</seg> <seg type="pāda" n="b">lomaharṣaṇa kīrtaya</seg> </l>
<l><seg type="pāda" n="c">yathā mahātmanā tena</seg> <seg type="pāda" n="d">dugdhā veyaṃ vasuṃdharā</seg> //</l>
</lg>

<lg xml:id="BrP_4.20">
<l><seg type="pāda" n="a">yathā vāpi nṛbhir dugdhā</seg> <seg type="pāda" n="b">yathā devair maharṣibhiḥ</seg> </l>
<l><seg type="pāda" n="c">yathā daityaiś ca nāgaiś ca</seg> <seg type="pāda" n="d">yathā yakṣair yathā drumaiḥ</seg> //</l>
</lg>

<lg xml:id="BrP_4.21">
<l><seg type="pāda" n="a">yathā śailaiḥ piśācaiś ca</seg> <seg type="pāda" n="b">gandharvaiś ca dvijottamaiḥ</seg> </l>
<l><seg type="pāda" n="c">rākṣasaiś ca mahāsattvair</seg> <seg type="pāda" n="d">yathā dugdhā vasuṃdharā</seg> //</l>
</lg>

<lg xml:id="BrP_4.22">
<l><seg type="pāda" n="a">teṣāṃ pātraviśeṣāṃś ca</seg> <seg type="pāda" n="b">vaktum arhasi suvrata</seg> </l>
<l><seg type="pāda" n="c">vatsakṣīraviśeṣāṃś ca</seg> <seg type="pāda" n="d">dogdhāraṃ cānupūrvaśaḥ</seg> //</l>
</lg>

<lg xml:id="BrP_4.23">
<l><seg type="pāda" n="a">yasmāc ca kāraṇāt pāṇir</seg> <seg type="pāda" n="b">veṇasya mathitaḥ purā</seg> </l>
<l><seg type="pāda" n="c">kruddhair maharṣibhis tāta</seg> <seg type="pāda" n="d">kāraṇaṃ tac ca kīrtaya</seg> //</l>
</lg>

<milestone unit="speaker" n="lomaharṣaṇa uvāca"/>

<lg xml:id="BrP_4.24">
<l><seg type="pāda" n="a">śṛṇudhvaṃ kīrtayiṣyāmi</seg> <seg type="pāda" n="b">pṛthor vaiṇyasya vistaram</seg> </l>
<l><seg type="pāda" n="c">ekāgrāḥ prayatāś caiva</seg> <seg type="pāda" n="d">puṇyārthaṃ vai dvijarṣabhāḥ</seg> //</l>
</lg>

<lg xml:id="BrP_4.25">
<l><seg type="pāda" n="a">nāśuceḥ kṣudramanaso</seg> <seg type="pāda" n="b">nāśiṣyasyāvratasya ca</seg> </l>
<l><seg type="pāda" n="c">kīrtayeyam idaṃ viprāḥ</seg> <seg type="pāda" n="d">kṛtaghnāyāhitāya ca</seg> //</l>
</lg>

<lg xml:id="BrP_4.26">
<l><seg type="pāda" n="a">svargyaṃ yaśasyam āyuṣyaṃ</seg> <seg type="pāda" n="b">dhanyaṃ vedaiś ca saṃmitam</seg> </l>
<l><seg type="pāda" n="c">rahasyam ṛṣibhiḥ proktaṃ</seg> <seg type="pāda" n="d">śṛṇudhvaṃ vai yathātatham</seg> //</l>
</lg>

<lg xml:id="BrP_4.27">
<l><seg type="pāda" n="a">yaś cemaṃ kīrtayen nityaṃ</seg> <seg type="pāda" n="b">pṛthor vaiṇyasya vistaram</seg> </l>
<l><seg type="pāda" n="c">brāhmaṇebhyo namaskṛtya</seg> <seg type="pāda" n="d">na sa śocet kṛtākṛtam</seg> //</l>
</lg>

<lg xml:id="BrP_4.28">
<l><seg type="pāda" n="a">āsīd dharmasya saṃgoptā</seg> <seg type="pāda" n="b">pūrvam atrisamaḥ prabhuḥ</seg> </l>
<l><seg type="pāda" n="c">atrivaṃśe samutpannas</seg> <seg type="pāda" n="d">tv aṅgo nāma prajāpatiḥ</seg> //</l>
</lg>

<lg xml:id="BrP_4.29">
<l><seg type="pāda" n="a">tasya putro 'bhavad veṇo</seg> <seg type="pāda" n="b">nātyarthaṃ dharmakovidaḥ</seg> </l>
<l><seg type="pāda" n="c">jāto mṛtyusutāyāṃ vai</seg> <seg type="pāda" n="d">sunīthāyāṃ prajāpatiḥ</seg> //</l>
</lg>

<lg xml:id="BrP_4.30">
<l><seg type="pāda" n="a">sa mātāmahadoṣeṇa</seg> <seg type="pāda" n="b">tena kālātmajātmajaḥ</seg> </l>
<l><seg type="pāda" n="c">svadharmaṃ pṛṣṭhataḥ kṛtvā</seg> <seg type="pāda" n="d">kāmalobheṣv avartata</seg> //</l>
</lg>

<lg xml:id="BrP_4.31">
<l><seg type="pāda" n="a">maryādāṃ bhedayām āsa</seg> <seg type="pāda" n="b">dharmopetāṃ sa pārthivaḥ</seg> </l>
<l><seg type="pāda" n="c">vedadharmān atikramya</seg> <seg type="pāda" n="d">so 'dharmanirato 'bhavat</seg> //</l>
</lg>

<lg xml:id="BrP_4.32">
<l><seg type="pāda" n="a">niḥsvādhyāyavaṣaṭkārāḥ</seg> <seg type="pāda" n="b">prajās tasmin prajāpatau</seg> </l>
<l><seg type="pāda" n="c">pravṛttaṃ na papuḥ somaṃ</seg> <seg type="pāda" n="d">hutaṃ yajñeṣu devatāḥ</seg> //</l>
</lg>

<lg xml:id="BrP_4.33">
<l><seg type="pāda" n="a">na yaṣṭavyaṃ na hotavyam</seg> <seg type="pāda" n="b">iti tasya prajāpateḥ</seg> </l>
<l><seg type="pāda" n="c">āsīt pratijñā krūreyaṃ</seg> <seg type="pāda" n="d">vināśe pratyupasthite</seg> //</l>
</lg>

<lg xml:id="BrP_4.34">
<l><seg type="pāda" n="a">aham ijyaś ca yaṣṭā ca</seg> <seg type="pāda" n="b">yajñaś ceti bhṛgūdvaha</seg> </l>
<l><seg type="pāda" n="c">mayi yajño vidhātavyo</seg> <seg type="pāda" n="d">mayi hotavyam ity api</seg> //</l>
</lg>

<lg xml:id="BrP_4.35">
<l><seg type="pāda" n="a">tam atikrāntamaryādam</seg> <seg type="pāda" n="b">ādadānam asāṃpratam</seg> </l>
<l><seg type="pāda" n="c">ūcur maharṣayaḥ sarve</seg> <seg type="pāda" n="d">marīcipramukhās tadā</seg> //</l>
</lg>

<lg xml:id="BrP_4.36">
<l><seg type="pāda" n="a">vayaṃ dīkṣāṃ pravekṣyāmaḥ</seg> <seg type="pāda" n="b">saṃvatsaragaṇān bahūn</seg> </l>
<l><seg type="pāda" n="c">adharmaṃ kuru mā veṇa</seg> <seg type="pāda" n="d">eṣa dharmaḥ sanātanaḥ</seg> //</l>
</lg>

<lg xml:id="BrP_4.37">
<l><seg type="pāda" n="a">nidhane 'treḥ prasūtas tvaṃ</seg> <seg type="pāda" n="b">prajāpatir asaṃśayam</seg> </l>
<l><seg type="pāda" n="c">prajāś ca pālayiṣye 'ham</seg> <seg type="pāda" n="d">itīha samayaḥ kṛtaḥ</seg> //</l>
</lg>

<lg xml:id="BrP_4.38">
<l><seg type="pāda" n="a">tāṃs tathā bruvataḥ sarvān</seg> <seg type="pāda" n="b">maharṣīn abravīt tadā</seg> </l>
<l><seg type="pāda" n="c">veṇaḥ prahasya durbuddhir</seg> <seg type="pāda" n="d">imam artham anarthavit</seg> //</l>
</lg>

<milestone unit="speaker" n="veṇa uvāca"/>

<lg xml:id="BrP_4.39">
<l><seg type="pāda" n="a">sraṣṭā dharmasya kaś cānyaḥ</seg> <seg type="pāda" n="b">śrotavyaṃ kasya vā mayā</seg> </l>
<l><seg type="pāda" n="c">śrutavīryatapaḥsatyair</seg> <seg type="pāda" n="d">mayā vā kaḥ samo bhuvi</seg> //</l>
</lg>

<lg xml:id="BrP_4.40">
<l><seg type="pāda" n="a">prabhavaṃ sarvabhūtānāṃ</seg> <seg type="pāda" n="b">dharmāṇāṃ ca viśeṣataḥ</seg> </l>
<l><seg type="pāda" n="c">saṃmūḍhā na vidur nūnaṃ</seg> <seg type="pāda" n="d">bhavanto māṃ vicetasaḥ</seg> //</l>
</lg>

<lg xml:id="BrP_4.41">
<l><seg type="pāda" n="a">icchan daheyaṃ pṛthivīṃ</seg> <seg type="pāda" n="b">plāvayeyaṃ jalais tathā</seg> </l>
<l><seg type="pāda" n="c">dyāṃ vai bhuvaṃ ca rundheyaṃ</seg> <seg type="pāda" n="d">nātra kāryā vicāraṇā</seg> //</l>
</lg>

<lg xml:id="BrP_4.42">
<l><seg type="pāda" n="a">yadā na śakyate mohād</seg> <seg type="pāda" n="b">avalepāc ca pārthivaḥ</seg> </l>
<l><seg type="pāda" n="c">apanetuṃ tadā veṇas</seg> <seg type="pāda" n="d">tataḥ kruddhā maharṣayaḥ</seg> //</l>
</lg>

<lg xml:id="BrP_4.43">
<l><seg type="pāda" n="a">taṃ nigṛhya mahātmāno</seg> <seg type="pāda" n="b">visphurantaṃ mahābalam</seg> </l>
<l><seg type="pāda" n="c">tato 'sya savyam ūruṃ te</seg> <seg type="pāda" n="d">mamanthur jātamanyavaḥ</seg> //</l>
</lg>

<lg xml:id="BrP_4.44">
<l><seg type="pāda" n="a">tasmin nimathyamāne vai</seg> <seg type="pāda" n="b">rājña ūrau tu jajñivān</seg> </l>
<l><seg type="pāda" n="c">hrasvo 'timātraḥ puruṣaḥ</seg> <seg type="pāda" n="d">kṛṣṇaś ceti babhūva ha</seg> //</l>
</lg>

<lg xml:id="BrP_4.45">
<l><seg type="pāda" n="a">sa bhītaḥ prāñjalir bhūtvā</seg> <seg type="pāda" n="b">tasthivān dvijasattamāḥ</seg> </l>
<l><seg type="pāda" n="c">tam atrir vihvalaṃ dṛṣṭvā</seg> <seg type="pāda" n="d">niṣīdety abravīt tadā</seg> //</l>
</lg>

<lg xml:id="BrP_4.46">
<l><seg type="pāda" n="a">niṣādavaṃśakartāsau</seg> <seg type="pāda" n="b">babhūva vadatāṃ varāḥ</seg> </l>
<l><seg type="pāda" n="c">dhīvarān asṛjac cāpi</seg> <seg type="pāda" n="d">veṇakalmaṣasaṃbhavān</seg> //</l>
</lg>

<lg xml:id="BrP_4.47">
<l><seg type="pāda" n="a">ye cānye vindhyanilayās</seg> <seg type="pāda" n="b">tathā parvatasaṃśrayāḥ</seg> </l>
<l><seg type="pāda" n="c">adharmarucayo viprās</seg> <seg type="pāda" n="d">te tu vai veṇakalmaṣāḥ</seg> //</l>
</lg>

<lg xml:id="BrP_4.48">
<l><seg type="pāda" n="a">tataḥ punar mahātmānaḥ</seg> <seg type="pāda" n="b">pāṇiṃ veṇasya dakṣiṇam</seg> </l>
<l><seg type="pāda" n="c">araṇīm iva saṃrabdhā</seg> <seg type="pāda" n="d">mamanthur jātamanyavaḥ</seg> //</l>
</lg>

<lg xml:id="BrP_4.49">
<l><seg type="pāda" n="a">pṛthus tasmāt samutpannaḥ</seg> <seg type="pāda" n="b">karāj jvalanasaṃnibhaḥ</seg> </l>
<l><seg type="pāda" n="c">dīpyamānaḥ svavapuṣā</seg> <seg type="pāda" n="d">sākṣād agnir iva jvalan</seg> //</l>
</lg>

<lg xml:id="BrP_4.50">
<l><seg type="pāda" n="a">atha so 'jagavaṃ nāma</seg> <seg type="pāda" n="b">dhanur gṛhya mahāravam</seg> </l>
<l><seg type="pāda" n="c">śarāṃś ca divyān rakṣārthaṃ</seg> <seg type="pāda" n="d">kavacaṃ ca mahāprabham</seg> //</l>
</lg>

<lg xml:id="BrP_4.51">
<l><seg type="pāda" n="a">tasmiñ jāte 'tha bhūtāni</seg> <seg type="pāda" n="b">saṃprahṛṣṭāni sarvaśaḥ</seg> </l>
<l><seg type="pāda" n="c">samāpetur mahābhāgā</seg> <seg type="pāda" n="d">veṇas tu tridivaṃ yayau</seg> //</l>
</lg>

<lg xml:id="BrP_4.52">
<l><seg type="pāda" n="a">samutpannena bho viprāḥ</seg> <seg type="pāda" n="b">satputreṇa mahātmanā</seg> </l>
<l><seg type="pāda" n="c">trātaḥ sa puruṣavyāghraḥ</seg> <seg type="pāda" n="d">puṃnāmno narakāt tadā</seg> //</l>
</lg>

<lg xml:id="BrP_4.53">
<l><seg type="pāda" n="a">taṃ samudrāś ca nadyaś ca</seg> <seg type="pāda" n="b">ratnāny ādāya sarvaśaḥ</seg> </l>
<l><seg type="pāda" n="c">toyāni cābhiṣekārthaṃ</seg> <seg type="pāda" n="d">sarva evopatasthire</seg> //</l>
</lg>

<lg xml:id="BrP_4.54">
<l><seg type="pāda" n="a">pitāmahaś ca bhagavān</seg> <seg type="pāda" n="b">devair āṅgirasaiḥ saha</seg> </l>
<l><seg type="pāda" n="c">sthāvarāṇi ca bhūtāni</seg> <seg type="pāda" n="d">jaṅgamāni ca sarvaśaḥ</seg> //</l>
</lg>

<lg xml:id="BrP_4.55">
<l><seg type="pāda" n="a">samāgamya tadā vaiṇyam</seg> <seg type="pāda" n="b">abhyaṣiñcan narādhipam</seg> </l>
<l><seg type="pāda" n="c">mahatā rājarājena</seg> <seg type="pāda" n="d">prajās tenānurañjitāḥ</seg> //</l>
</lg>

<lg xml:id="BrP_4.56">
<l><seg type="pāda" n="a">so 'bhiṣikto mahātejā</seg> <seg type="pāda" n="b">vidhivad dharmakovidaiḥ</seg> </l>
<l><seg type="pāda" n="c">ādhirājye tadā rājñāṃ</seg> <seg type="pāda" n="d">pṛthur vaiṇyaḥ pratāpavān</seg> //</l>
</lg>

<lg xml:id="BrP_4.57">
<l><seg type="pāda" n="a">pitrāparañjitās tasya</seg> <seg type="pāda" n="b">prajās tenānurañjitāḥ</seg> </l>
<l><seg type="pāda" n="c">anurāgāt tatas tasya</seg> <seg type="pāda" n="d">nāma rājābhyajāyata</seg> //</l>
</lg>

<lg xml:id="BrP_4.58">
<l><seg type="pāda" n="a">āpas tastambhire tasya</seg> <seg type="pāda" n="b">samudram abhiyāsyataḥ</seg> </l>
<l><seg type="pāda" n="c">parvatāś ca dadur mārgaṃ</seg> <seg type="pāda" n="d">dhvajabhaṅgaś ca nābhavat</seg> //</l>
</lg>

<lg xml:id="BrP_4.59">
<l><seg type="pāda" n="a">akṛṣṭapacyā pṛthivī</seg> <seg type="pāda" n="b">sidhyanty annāni cintanāt</seg> </l>
<l><seg type="pāda" n="c">sarvakāmadughā gāvaḥ</seg> <seg type="pāda" n="d">puṭake puṭake madhu</seg> //</l>
</lg>

<lg xml:id="BrP_4.60">
<l><seg type="pāda" n="a">etasminn eva kāle tu</seg> <seg type="pāda" n="b">yajñe paitāmahe śubhe</seg> </l>
<l><seg type="pāda" n="c">sūtaḥ sūtyāṃ samutpannaḥ</seg> <seg type="pāda" n="d">sautye 'hani mahāmatiḥ</seg> //</l>
</lg>

<lg xml:id="BrP_4.61">
<l><seg type="pāda" n="a">tasminn eva mahāyajñe</seg> <seg type="pāda" n="b">jajñe prājño 'tha māgadhaḥ</seg> </l>
<l><seg type="pāda" n="c">pṛthoḥ stavārthaṃ tau tatra</seg> <seg type="pāda" n="d">samāhūtau maharṣibhiḥ</seg> //</l>
</lg>

<lg xml:id="BrP_4.62">
<l><seg type="pāda" n="a">tāv ūcur ṛṣayaḥ sarve</seg> <seg type="pāda" n="b">stūyatām eṣa pārthivaḥ</seg> </l>
<l><seg type="pāda" n="c">karmaitad anurūpaṃ vāṃ</seg> <seg type="pāda" n="d">pātraṃ cāyaṃ narādhipaḥ</seg> //</l>
</lg>

<lg xml:id="BrP_4.63">
<l><seg type="pāda" n="a">tāv ūcatus tadā sarvāṃs</seg> <seg type="pāda" n="b">tān ṛṣīn sūtamāgadhau</seg> </l>
<l><seg type="pāda" n="c">āvāṃ devān ṛṣīṃś caiva</seg> <seg type="pāda" n="d">prīṇayāvaḥ svakarmabhiḥ</seg> //</l>
</lg>

<lg xml:id="BrP_4.64">
<l><seg type="pāda" n="a">na cāsya vidmo vai karma</seg> <seg type="pāda" n="b">nāma vā lakṣaṇaṃ yaśaḥ</seg> </l>
<l><seg type="pāda" n="c">stotraṃ yenāsya kuryāva</seg> <seg type="pāda" n="d">rājñas tejasvino dvijāḥ</seg> //</l>
</lg>

<lg xml:id="BrP_4.65">
<l><seg type="pāda" n="a">ṛṣibhis tau niyuktau tu</seg> <seg type="pāda" n="b">bhaviṣyaiḥ stūyatām iti</seg> </l>
<l><seg type="pāda" n="c">yāni karmāṇi kṛtavān</seg> <seg type="pāda" n="d">pṛthuḥ paścān mahābalaḥ</seg> //</l>
</lg>

<lg xml:id="BrP_4.66">
<l><seg type="pāda" n="a">tataḥ prabhṛti vai loke</seg> <seg type="pāda" n="b">staveṣu munisattamāḥ</seg> </l>
<l><seg type="pāda" n="c">āśīrvādāḥ prayujyante</seg> <seg type="pāda" n="d">sūtamāgadhabandibhiḥ</seg> //</l>
</lg>

<lg xml:id="BrP_4.67">
<l><seg type="pāda" n="a">tayoḥ stavānte suprītaḥ</seg> <seg type="pāda" n="b">pṛthuḥ prādāt prajeśvaraḥ</seg> </l>
<l><seg type="pāda" n="c">anūpadeśaṃ sūtāya</seg> <seg type="pāda" n="d">magadhaṃ māgadhāya ca</seg> //</l>
</lg>

<lg xml:id="BrP_4.68">
<l><seg type="pāda" n="a">taṃ dṛṣṭvā paramaprītāḥ</seg> <seg type="pāda" n="b">prajāḥ procur manīṣiṇaḥ</seg> </l>
<l><seg type="pāda" n="c">vṛttīnām eṣa vo dātā</seg> <seg type="pāda" n="d">bhaviṣyati narādhipaḥ</seg> //</l>
</lg>

<lg xml:id="BrP_4.69">
<l><seg type="pāda" n="a">tato vaiṇyaṃ mahātmānaṃ</seg> <seg type="pāda" n="b">prajāḥ samabhidudruvuḥ</seg> </l>
<l><seg type="pāda" n="c">tvaṃ no vṛttiṃ vidhatsveti</seg> <seg type="pāda" n="d">maharṣivacanāt tadā</seg> //</l>
</lg>

<lg xml:id="BrP_4.70">
<l><seg type="pāda" n="a">so 'bhidrutaḥ prajābhis tu</seg> <seg type="pāda" n="b">prajāhitacikīrṣayā</seg> </l>
<l><seg type="pāda" n="c">dhanur gṛhya pṛṣatkāṃś ca</seg> <seg type="pāda" n="d">pṛthivīm ādravad balī</seg> //</l>
</lg>

<lg xml:id="BrP_4.71">
<l><seg type="pāda" n="a">tato vaiṇyabhayatrastā</seg> <seg type="pāda" n="b">gaur bhūtvā prādravan mahī</seg> </l>
<l><seg type="pāda" n="c">tāṃ pṛthur dhanur ādāya</seg> <seg type="pāda" n="d">dravantīm anvadhāvata</seg> //</l>
</lg>

<lg xml:id="BrP_4.72">
<l><seg type="pāda" n="a">sā lokān brahmalokādīn</seg> <seg type="pāda" n="b">gatvā vaiṇyabhayāt tadā</seg> </l>
<l><seg type="pāda" n="c">pradadarśāgrato vaiṇyaṃ</seg> <seg type="pāda" n="d">pragṛhītaśarāsanam</seg> //</l>
</lg>

<lg xml:id="BrP_4.73">
<l><seg type="pāda" n="a">jvaladbhir niśitair bāṇair</seg> <seg type="pāda" n="b">dīptatejasam antataḥ</seg> </l>
<l><seg type="pāda" n="c">mahāyogaṃ mahātmānaṃ</seg> <seg type="pāda" n="d">durdharṣam amarair api</seg> //</l>
</lg>

<lg xml:id="BrP_4.74">
<l><seg type="pāda" n="a">alabhantī tu sā trāṇaṃ</seg> <seg type="pāda" n="b">vaiṇyam evānvapadyata</seg> </l>
<l><seg type="pāda" n="c">kṛtāñjalipuṭā bhūtvā</seg> <seg type="pāda" n="d">pūjyā lokais tribhis tadā</seg> //</l>
</lg>

<lg xml:id="BrP_4.75">
<l><seg type="pāda" n="a">uvāca vaiṇyaṃ nādharmaṃ</seg> <seg type="pāda" n="b">strīvadhe paripaśyasi</seg> </l>
<l><seg type="pāda" n="c">kathaṃ dhārayitā cāsi</seg> <seg type="pāda" n="d">prajā rājan vinā mayā</seg> //</l>
</lg>

<lg xml:id="BrP_4.76">
<l><seg type="pāda" n="a">mayi lokāḥ sthitā rājan</seg> <seg type="pāda" n="b">mayedaṃ dhāryate jagat</seg> </l>
<l><seg type="pāda" n="c">madvināśe vinaśyeyuḥ</seg> <seg type="pāda" n="d">prajāḥ pārthiva viddhi tat</seg> //</l>
</lg>

<lg xml:id="BrP_4.77">
<l><seg type="pāda" n="a">na mām arhasi hantuṃ vai</seg> <seg type="pāda" n="b">śreyaś cet tvaṃ cikīrṣasi</seg> </l>
<l><seg type="pāda" n="c">prajānāṃ pṛthivīpāla</seg> <seg type="pāda" n="d">śṛṇu cedaṃ vaco mama</seg> //</l>
</lg>

<lg xml:id="BrP_4.78">
<l><seg type="pāda" n="a">upāyataḥ samārabdhāḥ</seg> <seg type="pāda" n="b">sarve sidhyanty upakramāḥ</seg> </l>
<l><seg type="pāda" n="c">upāyaṃ paśya yena tvaṃ</seg> <seg type="pāda" n="d">dhārayethāḥ prajām imām</seg> //</l>
</lg>

<lg xml:id="BrP_4.79">
<l><seg type="pāda" n="a">hatvāpi māṃ na śaktas tvaṃ</seg> <seg type="pāda" n="b">prajānāṃ poṣaṇe nṛpa</seg> </l>
<l><seg type="pāda" n="c">anukūlā bhaviṣyāmi</seg> <seg type="pāda" n="d">yaccha kopaṃ mahāmate</seg> //</l>
</lg>

<lg xml:id="BrP_4.80">
<l><seg type="pāda" n="a">avadhyāṃ ca striyaṃ prāhus</seg> <seg type="pāda" n="b">tiryagyonigateṣv api</seg> </l>
<l><seg type="pāda" n="c">yady evaṃ pṛthivīpāla</seg> <seg type="pāda" n="d">na dharmaṃ tyaktum arhasi</seg> //</l>
</lg>

<lg xml:id="BrP_4.81">
<l><seg type="pāda" n="a">evaṃ bahuvidhaṃ vākyaṃ</seg> <seg type="pāda" n="b">śrutvā rājā mahāmanāḥ</seg> </l>
<l><seg type="pāda" n="c">kopaṃ nigṛhya dharmātmā</seg> <seg type="pāda" n="d">vasudhām idam abravīt</seg> //</l>
</lg>

<milestone unit="speaker" n="pṛthur uvāca"/>

<lg xml:id="BrP_4.82">
<l><seg type="pāda" n="a">ekasyārthe tu yo hanyād</seg> <seg type="pāda" n="b">ātmano vā parasya vā</seg> </l>
<l><seg type="pāda" n="c">bahūn vā prāṇino 'nantaṃ</seg> <seg type="pāda" n="d">bhavet tasyeha pātakam</seg> //</l>
</lg>

<lg xml:id="BrP_4.83">
<l><seg type="pāda" n="a">sukham edhanti bahavo</seg> <seg type="pāda" n="b">yasmiṃs tu nihate 'śubhe</seg> </l>
<l><seg type="pāda" n="c">tasmin hate nāsti bhadre</seg> <seg type="pāda" n="d">pātakaṃ copapātakam</seg> //</l>
</lg>

<lg xml:id="BrP_4.84">
<l><seg type="pāda" n="a">so 'haṃ prajānimittaṃ tvāṃ</seg> <seg type="pāda" n="b">haniṣyāmi vasuṃdhare</seg> </l>
<l><seg type="pāda" n="c">yadi me vacanān nādya</seg> <seg type="pāda" n="d">kariṣyasi jagaddhitam</seg> //</l>
</lg>

<lg xml:id="BrP_4.85">
<l><seg type="pāda" n="a">tvāṃ nihatyādya bāṇena</seg> <seg type="pāda" n="b">macchāsanaparāṅmukhīm</seg> </l>
<l><seg type="pāda" n="c">ātmānaṃ prathayitvāhaṃ</seg> <seg type="pāda" n="d">prajā dhārayitā svayam</seg> //</l>
</lg>

<lg xml:id="BrP_4.86">
<l><seg type="pāda" n="a">sā tvaṃ śāsanam āsthāya</seg> <seg type="pāda" n="b">mama dharmabhṛtāṃ vare</seg> </l>
<l><seg type="pāda" n="c">saṃjīvaya prajāḥ sarvāḥ</seg> <seg type="pāda" n="d">samarthā hy asi dhāraṇe</seg> //</l>
</lg>

<lg xml:id="BrP_4.87">
<l><seg type="pāda" n="a">duhitṛtvaṃ ca me gaccha</seg> <seg type="pāda" n="b">tata enam ahaṃ śaram</seg> </l>
<l><seg type="pāda" n="c">niyaccheyaṃ tvadvadhārtham</seg> <seg type="pāda" n="d">udyantaṃ ghoradarśanam</seg> //</l>
</lg>

<milestone unit="speaker" n="vasudhovāca"/>

<lg xml:id="BrP_4.88">
<l><seg type="pāda" n="a">sarvam etad ahaṃ vīra</seg> <seg type="pāda" n="b">vidhāsyāmi na saṃśayaḥ</seg> </l>
<l><seg type="pāda" n="c">vatsaṃ tu mama saṃpaśya</seg> <seg type="pāda" n="d">kṣareyaṃ yena vatsalā</seg> //</l>
</lg>

<lg xml:id="BrP_4.89">
<l><seg type="pāda" n="a">samāṃ ca kuru sarvatra</seg> <seg type="pāda" n="b">māṃ tvaṃ dharmabhṛtāṃ vara</seg> </l>
<l><seg type="pāda" n="c">yathā visyandamānaṃ me</seg> <seg type="pāda" n="d">kṣīraṃ sarvatra bhāvayet</seg> //</l>
</lg>

<milestone unit="speaker" n="lomaharṣaṇa uvāca"/>

<lg xml:id="BrP_4.90">
<l><seg type="pāda" n="a">tata utsārayām āsa</seg> <seg type="pāda" n="b">śailāñ śatasahasraśaḥ</seg> </l>
<l><seg type="pāda" n="c">dhanuṣkoṭyā tadā vaiṇyas</seg> <seg type="pāda" n="d">tena śailā vivardhitāḥ</seg> //</l>
</lg>

<lg xml:id="BrP_4.91">
<l><seg type="pāda" n="a">nahi pūrvavisarge vai</seg> <seg type="pāda" n="b">viṣame pṛthivītale</seg> </l>
<l><seg type="pāda" n="c">saṃvibhāgaḥ purāṇāṃ vā</seg> <seg type="pāda" n="d">grāmāṇāṃ vābhavat tadā</seg> //</l>
</lg>

<lg xml:id="BrP_4.92">
<l><seg type="pāda" n="a">na sasyāni na gorakṣyaṃ</seg> <seg type="pāda" n="b">na kṛṣir na vaṇikpathaḥ</seg> </l>
<l><seg type="pāda" n="c">naiva satyānṛtaṃ cāsīn</seg> <seg type="pāda" n="d">na lobho na ca matsaraḥ</seg> //</l>
</lg>

<lg xml:id="BrP_4.93">
<l><seg type="pāda" n="a">vaivasvate 'ntare tasmin</seg> <seg type="pāda" n="b">sāṃprataṃ samupasthite</seg> </l>
<l><seg type="pāda" n="c">vaiṇyāt prabhṛti vai viprāḥ</seg> <seg type="pāda" n="d">sarvasyaitasya saṃbhavaḥ</seg> //</l>
</lg>

<lg xml:id="BrP_4.94">
<l><seg type="pāda" n="a">yatra yatra samaṃ tv asyā</seg> <seg type="pāda" n="b">bhūmer āsīt tadā dvijāḥ</seg> </l>
<l><seg type="pāda" n="c">tatra tatra prajāḥ sarvā</seg> <seg type="pāda" n="d">nivāsaṃ samarocayan</seg> //</l>
</lg>

<lg xml:id="BrP_4.95">
<l><seg type="pāda" n="a">āhāraḥ phalamūlāni</seg> <seg type="pāda" n="b">prajānām abhavat tadā</seg> </l>
<l><seg type="pāda" n="c">kṛcchreṇa mahatā yukta</seg> <seg type="pāda" n="d">ity evam anuśuśruma</seg> //</l>
</lg>

<lg xml:id="BrP_4.96">
<l><seg type="pāda" n="a">sa kalpayitvā vatsaṃ tu</seg> <seg type="pāda" n="b">manuṃ svāyaṃbhuvaṃ prabhum</seg> </l>
<l><seg type="pāda" n="c">svapāṇau puruṣavyāghro</seg> <seg type="pāda" n="d">dudoha pṛthivīṃ tataḥ</seg> //</l>
</lg>

<lg xml:id="BrP_4.97">
<l><seg type="pāda" n="a">sasyajātāni sarvāṇi</seg> <seg type="pāda" n="b">pṛthur vaiṇyaḥ pratāpavān</seg> </l>
<l><seg type="pāda" n="c">tenānnena prajāḥ sarvā</seg> <seg type="pāda" n="d">vartante 'dyāpi sarvaśaḥ</seg> //</l>
</lg>

<lg xml:id="BrP_4.98">
<l><seg type="pāda" n="a">ṛṣayaś ca tadā devāḥ</seg> <seg type="pāda" n="b">pitaro 'tha sarīsṛpāḥ</seg> </l>
<l><seg type="pāda" n="c">daityā yakṣāḥ puṇyajanā</seg> <seg type="pāda" n="d">gandharvāḥ parvatā nagāḥ</seg> //</l>
</lg>

<lg xml:id="BrP_4.99">
<l><seg type="pāda" n="a">ete purā dvijaśreṣṭhā</seg> <seg type="pāda" n="b">duduhur dharaṇīṃ kila</seg> </l>
<l><seg type="pāda" n="c">kṣīraṃ vatsaś ca pātraṃ ca</seg> <seg type="pāda" n="d">teṣāṃ dogdhā pṛthak pṛthak</seg> //</l>
</lg>

<lg xml:id="BrP_4.100">
<l><seg type="pāda" n="a">ṛṣīṇām abhavat somo</seg> <seg type="pāda" n="b">vatso dogdhā bṛhaspatiḥ</seg> </l>
<l><seg type="pāda" n="c">kṣīraṃ teṣāṃ tapo brahma</seg> <seg type="pāda" n="d">pātraṃ chandāṃsi bho dvijāḥ</seg> //</l>
</lg>

<lg xml:id="BrP_4.101">
<l><seg type="pāda" n="a">devānāṃ kāñcanaṃ pātraṃ</seg> <seg type="pāda" n="b">vatsas teṣāṃ śatakratuḥ</seg> </l>
<l><seg type="pāda" n="c">kṣīram ojaskaraṃ caiva</seg> <seg type="pāda" n="d">dogdhā ca bhagavān raviḥ</seg> //</l>
</lg>

<lg xml:id="BrP_4.102">
<l><seg type="pāda" n="a">pitṝṇāṃ rājataṃ pātraṃ</seg> <seg type="pāda" n="b">yamo vatsaḥ pratāpavān</seg> </l>
<l><seg type="pāda" n="c">antakaś cābhavad dogdhā</seg> <seg type="pāda" n="d">kṣīraṃ teṣāṃ sudhā smṛtā</seg> //</l>
</lg>

<lg xml:id="BrP_4.103">
<l><seg type="pāda" n="a">nāgānāṃ takṣako vatsaḥ</seg> <seg type="pāda" n="b">pātraṃ cālābusaṃjñakam</seg> </l>
<l><seg type="pāda" n="c">dogdhā tv airāvato nāgas</seg> <seg type="pāda" n="d">teṣāṃ kṣīraṃ viṣaṃ smṛtam</seg> //</l>
</lg>

<lg xml:id="BrP_4.104">
<l><seg type="pāda" n="a">asurāṇāṃ madhur dogdhā</seg> <seg type="pāda" n="b">kṣīraṃ māyāmayaṃ smṛtam</seg> </l>
<l><seg type="pāda" n="c">virocanas tu vatso 'bhūd</seg> <seg type="pāda" n="d">āyasaṃ pātram eva ca</seg> //</l>
</lg>

<lg xml:id="BrP_4.105">
<l><seg type="pāda" n="a">yakṣāṇām āmapātraṃ tu</seg> <seg type="pāda" n="b">vatso vaiśravaṇaḥ prabhuḥ</seg> </l>
<l><seg type="pāda" n="c">dogdhā rajatanābhas tu</seg> <seg type="pāda" n="d">kṣīrāntardhānam eva ca</seg> //</l>
</lg>

<lg xml:id="BrP_4.106">
<l><seg type="pāda" n="a">sumālī rākṣasendrāṇāṃ</seg> <seg type="pāda" n="b">vatsaḥ kṣīraṃ ca śoṇitam</seg> </l>
<l><seg type="pāda" n="c">dogdhā rajatanābhas tu</seg> <seg type="pāda" n="d">kapālaṃ pātram eva ca</seg> //</l>
</lg>

<lg xml:id="BrP_4.107">
<l><seg type="pāda" n="a">gandharvāṇāṃ citraratho</seg> <seg type="pāda" n="b">vatsaḥ pātraṃ ca paṅkajam</seg> </l>
<l><seg type="pāda" n="c">dogdhā ca suruciḥ kṣīraṃ</seg> <seg type="pāda" n="d">teṣāṃ gandhaḥ śuciḥ smṛtaḥ</seg> //</l>
</lg>

<lg xml:id="BrP_4.108">
<l><seg type="pāda" n="a">śailaṃ pātraṃ parvatānāṃ</seg> <seg type="pāda" n="b">kṣīraṃ ratnauṣadhīs tathā</seg> </l>
<l><seg type="pāda" n="c">vatsas tu himavān āsīd</seg> <seg type="pāda" n="d">dogdhā merur mahāgiriḥ</seg> //</l>
</lg>

<lg xml:id="BrP_4.109">
<l><seg type="pāda" n="a">plakṣo vatsas tu vṛkṣāṇāṃ</seg> <seg type="pāda" n="b">dogdhā śālas tu puṣpitaḥ</seg> </l>
<l><seg type="pāda" n="c">pālāśapātraṃ kṣīraṃ ca</seg> <seg type="pāda" n="d">cchinnadagdhaprarohaṇam</seg> //</l>
</lg>

<lg xml:id="BrP_4.110">
<l><seg type="pāda" n="a">seyaṃ dhātrī vidhātrī ca</seg> <seg type="pāda" n="b">pāvanī ca vasuṃdharā</seg> </l>
<l><seg type="pāda" n="c">carācarasya sarvasya</seg> <seg type="pāda" n="d">pratiṣṭhā yonir eva ca</seg> //</l>
</lg>

<lg xml:id="BrP_4.111">
<l><seg type="pāda" n="a">sarvakāmadughā dogdhrī</seg> <seg type="pāda" n="b">sarvasasyaprarohaṇī</seg> </l>
<l><seg type="pāda" n="c">āsīd iyaṃ samudrāntā</seg> <seg type="pāda" n="d">medinī pariviśrutā</seg> //</l>
</lg>

<lg xml:id="BrP_4.112">
<l><seg type="pāda" n="a">madhukaiṭabhayoḥ kṛtsnā</seg> <seg type="pāda" n="b">medasā samabhiplutā</seg> </l>
<l><seg type="pāda" n="c">teneyaṃ medinī devī</seg> <seg type="pāda" n="d">ucyate brahmavādibhiḥ</seg> //</l>
</lg>

<lg xml:id="BrP_4.113">
<l><seg type="pāda" n="a">tato 'bhyupagamād rājñaḥ</seg> <seg type="pāda" n="b">pṛthor vaiṇyasya bho dvijāḥ</seg> </l>
<l><seg type="pāda" n="c">duhitṛtvam anuprāptā</seg> <seg type="pāda" n="d">devī pṛthvīti cocyate</seg> //</l>
</lg>

<lg xml:id="BrP_4.114">
<l><seg type="pāda" n="a">pṛthunā pravibhaktā ca</seg> <seg type="pāda" n="b">śodhitā ca vasuṃdharā</seg> </l>
<l><seg type="pāda" n="c">sasyākaravatī sphītā</seg> <seg type="pāda" n="d">purapattanaśālinī</seg> //</l>
</lg>

<lg xml:id="BrP_4.115">
<l><seg type="pāda" n="a">evaṃprabhāvo vaiṇyaḥ sa</seg> <seg type="pāda" n="b">rājāsīd rājasattamaḥ</seg> </l>
<l><seg type="pāda" n="c">namasyaś caiva pūjyaś ca</seg> <seg type="pāda" n="d">bhūtagrāmair na saṃśayaḥ</seg> //</l>
</lg>

<lg xml:id="BrP_4.116">
<l><seg type="pāda" n="a">brāhmaṇaiś ca mahābhāgair</seg> <seg type="pāda" n="b">vedavedāṅgapāragaiḥ</seg> </l>
<l><seg type="pāda" n="c">pṛthur eva namaskāryo</seg> <seg type="pāda" n="d">brahmayoniḥ sanātanaḥ</seg> //</l>
</lg>

<lg xml:id="BrP_4.117">
<l><seg type="pāda" n="a">pārthivaiś ca mahābhāgaiḥ</seg> <seg type="pāda" n="b">pārthivatvam ihecchubhiḥ</seg> </l>
<l><seg type="pāda" n="c">ādirājo namaskāryaḥ</seg> <seg type="pāda" n="d">pṛthur vaiṇyaḥ pratāpavān</seg> //</l>
</lg>

<lg xml:id="BrP_4.118">
<l><seg type="pāda" n="a">yodhair api ca vikrāntaiḥ</seg> <seg type="pāda" n="b">prāptukāmair jayaṃ yudhi</seg> </l>
<l><seg type="pāda" n="c">ādirājo namaskāryo</seg> <seg type="pāda" n="d">yodhānāṃ prathamo nṛpaḥ</seg> //</l>
</lg>

<lg xml:id="BrP_4.119">
<l><seg type="pāda" n="a">yo hi yoddhā raṇaṃ yāti</seg> <seg type="pāda" n="b">kīrtayitvā pṛthuṃ nṛpam</seg> </l>
<l><seg type="pāda" n="c">sa ghorarūpāt saṃgrāmāt</seg> <seg type="pāda" n="d">kṣemī bhavati kīrtimān</seg> //</l>
</lg>

<lg xml:id="BrP_4.120">
<l><seg type="pāda" n="a">vaiśyair api ca vittāḍhyair</seg> <seg type="pāda" n="b">vaiśyavṛttividhāyibhiḥ</seg> </l>
<l><seg type="pāda" n="c">pṛthur eva namaskāryo</seg> <seg type="pāda" n="d">vṛttidātā mahāyaśāḥ</seg> //</l>
</lg>

<lg xml:id="BrP_4.121">
<l><seg type="pāda" n="a">tathaiva śūdraiḥ śucibhis</seg> <seg type="pāda" n="b">trivarṇaparicāribhiḥ</seg> </l>
<l><seg type="pāda" n="c">pṛthur eva namaskāryaḥ</seg> <seg type="pāda" n="d">śreyaḥ param ihepsubhiḥ</seg> //</l>
</lg>

<lg xml:id="BrP_4.122">
<l><seg type="pāda" n="a">ete vatsaviśeṣāś ca</seg> <seg type="pāda" n="b">dogdhāraḥ kṣīram eva ca</seg> </l>
<l><seg type="pāda" n="c">pātrāṇi ca mayoktāni</seg> <seg type="pāda" n="d">kiṃ bhūyo varṇayāmi vaḥ</seg> //</l>
</lg>

<milestone unit="speaker" n="ṛṣaya ūcuḥ"/>

<lg xml:id="BrP_5.1">
<l><seg type="pāda" n="a">manvantarāṇi sarvāṇi</seg> <seg type="pāda" n="b">vistareṇa mahāmate</seg> </l>
<l><seg type="pāda" n="c">teṣāṃ pūrvavisṛṣṭiṃ ca</seg> <seg type="pāda" n="d">lomaharṣaṇa kīrtaya</seg> //</l>
</lg>

<lg xml:id="BrP_5.2">
<l><seg type="pāda" n="a">yāvanto manavaś caiva</seg> <seg type="pāda" n="b">yāvantaṃ kālam eva ca</seg> </l>
<l><seg type="pāda" n="c">manvantarāṇi bhoḥ sūta</seg> <seg type="pāda" n="d">śrotum icchāma tattvataḥ</seg> //</l>
</lg>

<milestone unit="speaker" n="lomaharṣaṇa uvāca"/>

<lg xml:id="BrP_5.3">
<l><seg type="pāda" n="a">na śakyo vistaro viprā</seg> <seg type="pāda" n="b">vaktuṃ varṣaśatair api</seg> </l>
<l><seg type="pāda" n="c">manvantarāṇāṃ sarveṣāṃ</seg> <seg type="pāda" n="d">saṃkṣepāc chṛṇuta dvijāḥ</seg> //</l>
</lg>

<lg xml:id="BrP_5.4">
<l><seg type="pāda" n="a">svāyaṃbhuvo manuḥ pūrvaṃ</seg> <seg type="pāda" n="b">manuḥ svārociṣas tathā</seg> </l>
<l><seg type="pāda" n="c">uttamas tāmasaś caiva</seg> <seg type="pāda" n="d">raivataś cākṣuṣas tathā</seg> //</l>
</lg>

<lg xml:id="BrP_5.5">
<l><seg type="pāda" n="a">vaivasvataś ca bho viprāḥ</seg> <seg type="pāda" n="b">sāṃprataṃ manur ucyate</seg> </l>
<l><seg type="pāda" n="c">sāvarṇiś ca manus tadvad</seg> <seg type="pāda" n="d">raibhyo raucyas tathaiva ca</seg> //</l>
</lg>

<lg xml:id="BrP_5.6">
<l><seg type="pāda" n="a">tathaiva merusāvarṇyaś</seg> <seg type="pāda" n="b">catvāro manavaḥ smṛtāḥ</seg> </l>
<l><seg type="pāda" n="c">atītā vartamānāś ca</seg> <seg type="pāda" n="d">tathaivānāgatā dvijāḥ</seg> //</l>
</lg>

<lg xml:id="BrP_5.7">
<l><seg type="pāda" n="a">kīrtitā manavas tubhyaṃ</seg> <seg type="pāda" n="b">mayaivaite yathā śrutāḥ</seg> </l>
<l><seg type="pāda" n="c">ṛṣīṃs tv eṣāṃ pravakṣyāmi</seg> <seg type="pāda" n="d">putrān devagaṇāṃs tathā</seg> //</l>
</lg>

<lg xml:id="BrP_5.8">
<l><seg type="pāda" n="a">marīcir atrir bhagavān</seg> <seg type="pāda" n="b">aṅgirāḥ pulahaḥ kratuḥ</seg> </l>
<l><seg type="pāda" n="c">pulastyaś ca vasiṣṭhaś ca</seg> <seg type="pāda" n="d">saptaite brahmaṇaḥ sutāḥ</seg> //</l>
</lg>

<lg xml:id="BrP_5.9">
<l><seg type="pāda" n="a">uttarasyāṃ diśi tathā</seg> <seg type="pāda" n="b">dvijāḥ saptarṣayas tathā</seg> </l>
<l><seg type="pāda" n="c">āgniidhraś cāgnibāhuś ca</seg> <seg type="pāda" n="d">medhyo medhātithir vasuḥ</seg> //</l>
</lg>

<lg xml:id="BrP_5.10">
<l><seg type="pāda" n="a">jyotiṣmān dyutimān havyaḥ</seg> <seg type="pāda" n="b">savalaḥ putrasaṃjñakaḥ</seg> </l>
<l><seg type="pāda" n="c">manoḥ svāyaṃbhuvasyaite</seg> <seg type="pāda" n="d">daśa putrā mahaujasaḥ</seg> //</l>
</lg>

<lg xml:id="BrP_5.11">
<l><seg type="pāda" n="a">etad vai prathamaṃ viprā</seg> <seg type="pāda" n="b">manvantaram udāhṛtam</seg> </l>
<l><seg type="pāda" n="c">aurvo vasiṣṭhaputraś ca</seg> <seg type="pāda" n="d">stambaḥ kaśyapa eva ca</seg> //</l>
</lg>

<lg xml:id="BrP_5.12">
<l><seg type="pāda" n="a">prāṇo bṛhaspatiś caiva</seg> <seg type="pāda" n="b">datto 'triccyavanas tathā</seg> </l>
<l><seg type="pāda" n="c">ete maharṣayo viprā</seg> <seg type="pāda" n="d">vāyuproktā mahāvratāḥ</seg> //</l>
</lg>

<lg xml:id="BrP_5.13">
<l><seg type="pāda" n="a">devāś ca tuṣitā nāma</seg> <seg type="pāda" n="b">smṛtāḥ svārociṣe 'ntare</seg> </l>
<l><seg type="pāda" n="c">havighnaḥ sukṛtir jyotir</seg> <seg type="pāda" n="d">āpo mūrtir api smṛtaḥ</seg> //</l>
</lg>

<lg xml:id="BrP_5.14">
<l><seg type="pāda" n="a">pratītaś ca nabhasyaś ca</seg> <seg type="pāda" n="b">nabha ūrjas tathaiva ca</seg> </l>
<l><seg type="pāda" n="c">svārociṣasya putrās te</seg> <seg type="pāda" n="d">manor viprā mahātmanaḥ</seg> //</l>
</lg>

<lg xml:id="BrP_5.15">
<l><seg type="pāda" n="a">kīrtitāḥ pṛthivīpālā</seg> <seg type="pāda" n="b">mahāvīryaparākramāḥ</seg> </l>
<l><seg type="pāda" n="c">dvitīyam etat kathitaṃ</seg> <seg type="pāda" n="d">viprā manvantaraṃ mayā</seg> //</l>
</lg>

<lg xml:id="BrP_5.16">
<l><seg type="pāda" n="a">idaṃ tṛtīyaṃ vakṣyāmi</seg> <seg type="pāda" n="b">tad budhyadhvaṃ dvijottamāḥ</seg> </l>
<l><seg type="pāda" n="c">vasiṣṭhaputrāḥ saptāsan</seg> <seg type="pāda" n="d">vāsiṣṭhā iti viśrutāḥ</seg> //</l>
</lg>

<lg xml:id="BrP_5.17">
<l><seg type="pāda" n="a">hiraṇyagarbhasya sutā</seg> <seg type="pāda" n="b">ūrjā jātāḥ sutejasaḥ</seg> </l>
<l><seg type="pāda" n="c">ṛṣayo 'tra mayā proktāḥ</seg> <seg type="pāda" n="d">kīrtyamānān nibodhata</seg> //</l>
</lg>

<lg xml:id="BrP_5.18">
<l><seg type="pāda" n="a">auttameyān muniśreṣṭhā</seg> <seg type="pāda" n="b">daśa putrān manor imān</seg> </l>
<l><seg type="pāda" n="c">iṣa ūrjas tanūrjas tu</seg> <seg type="pāda" n="d">madhur mādhava eva ca</seg> //</l>
</lg>

<lg xml:id="BrP_5.19">
<l><seg type="pāda" n="a">śuciḥ śukraḥ sahaś caiva</seg> <seg type="pāda" n="b">nabhasyo nabha eva ca</seg> </l>
<l><seg type="pāda" n="c">bhānavas tatra devāś ca</seg> <seg type="pāda" n="d">manvantaram udāhṛtam</seg> //</l>
</lg>

<lg xml:id="BrP_5.20">
<l><seg type="pāda" n="a">manvantaraṃ caturthaṃ vaḥ</seg> <seg type="pāda" n="b">kathayiṣyāmi sāṃpratam</seg> </l>
<l><seg type="pāda" n="c">kāvyaḥ pṛthus tathaivāgnir</seg> <seg type="pāda" n="d">jahnur dhātā dvijottamāḥ</seg> //</l>
</lg>

<lg xml:id="BrP_5.21">
<l><seg type="pāda" n="a">kapīvān akapīvāṃś ca</seg> <seg type="pāda" n="b">tatra saptarṣayo dvijāḥ</seg> </l>
<l><seg type="pāda" n="c">purāṇe kīrtitā viprāḥ</seg> <seg type="pāda" n="d">putrāḥ pautrāś ca bho dvijāḥ</seg> //</l>
</lg>

<lg xml:id="BrP_5.22">
<l><seg type="pāda" n="a">tathā devagaṇāś caiva</seg> <seg type="pāda" n="b">tāmasasyāntare manoḥ</seg> </l>
<l><seg type="pāda" n="c">dyutis tapasyaḥ sutapās</seg> <seg type="pāda" n="d">tapobhūtaḥ sanātanaḥ</seg> //</l>
</lg>

<lg xml:id="BrP_5.23">
<l><seg type="pāda" n="a">taporatir akalmāṣas</seg> <seg type="pāda" n="b">tanvī dhanvī paraṃtapaḥ</seg> </l>
<l><seg type="pāda" n="c">tāmasasya manor ete</seg> <seg type="pāda" n="d">daśa putrāḥ prakīrtitāḥ</seg> //</l>
</lg>

<lg xml:id="BrP_5.24">
<l><seg type="pāda" n="a">vāyuproktā muniśreṣṭhāś</seg> <seg type="pāda" n="b">caturthaṃ caitad antaram</seg> </l>
<l><seg type="pāda" n="c">devabāhur yadudhraś ca</seg> <seg type="pāda" n="d">munir vedaśirās tathā</seg> //</l>
</lg>

<lg xml:id="BrP_5.25">
<l><seg type="pāda" n="a">hiraṇyaromā parjanya</seg> <seg type="pāda" n="b">ūrdhvabāhuś ca somajaḥ</seg> </l>
<l><seg type="pāda" n="c">satyanetras tathātreya</seg> <seg type="pāda" n="d">ete saptarṣayo 'pare</seg> //</l>
</lg>

<lg xml:id="BrP_5.26">
<l><seg type="pāda" n="a">devāś cābhūtarajasas</seg> <seg type="pāda" n="b">tathā prakṛtayaḥ smṛtāḥ</seg> </l>
<l><seg type="pāda" n="c">vāriplavaś ca raibhyaś ca</seg> <seg type="pāda" n="d">manor antaram ucyate</seg> //</l>
</lg>

<lg xml:id="BrP_5.27">
<l><seg type="pāda" n="a">atha putrān imāṃs tasya</seg> <seg type="pāda" n="b">budhyadhvaṃ gadato mama</seg> </l>
<l><seg type="pāda" n="c">dhṛtimān avyayo yuktas</seg> <seg type="pāda" n="d">tattvadarśī nirutsukaḥ</seg> //</l>
</lg>

<lg xml:id="BrP_5.28">
<l><seg type="pāda" n="a">āraṇyaś ca prakāśaś ca</seg> <seg type="pāda" n="b">nirmohaḥ satyavāk kṛtī</seg> </l>
<l><seg type="pāda" n="c">raivatasya manoḥ putrāḥ</seg> <seg type="pāda" n="d">pañcamaṃ caitad antaram</seg> //</l>
</lg>

<lg xml:id="BrP_5.29">
<l><seg type="pāda" n="a">ṣaṣṭhaṃ tu saṃpravakṣyāmi</seg> <seg type="pāda" n="b">tad budhyadhvaṃ dvijottamāḥ</seg> </l>
<l><seg type="pāda" n="c">bhṛgur nabho vivasvāṃś ca</seg> <seg type="pāda" n="d">sudhāmā virajās tathā</seg> //</l>
</lg>

<lg xml:id="BrP_5.30">
<l><seg type="pāda" n="a">atināmā sahiṣṇuś ca</seg> <seg type="pāda" n="b">saptaite ca maharṣayaḥ</seg> </l>
<l><seg type="pāda" n="c">cākṣuṣasyāntare viprā</seg> <seg type="pāda" n="d">manor devās tv ime smṛtāḥ</seg> //</l>
</lg>

<lg xml:id="BrP_5.31">
<l><seg type="pāda" n="a">ābālaprathitās te vai</seg> <seg type="pāda" n="b">pṛthaktvena divaukasaḥ</seg> </l>
<l><seg type="pāda" n="c">lekhāś ca nāmato viprāḥ</seg> <seg type="pāda" n="d">pañca devagaṇāḥ smṛtāḥ</seg> //</l>
</lg>

<lg xml:id="BrP_5.32">
<l><seg type="pāda" n="a">ṛṣer aṅgirasaḥ putrā</seg> <seg type="pāda" n="b">mahātmāno mahaujasaḥ</seg> </l>
<l><seg type="pāda" n="c">nāḍvaleyā muniśreṣṭhā</seg> <seg type="pāda" n="d">daśa putrās tu viśrutāḥ</seg> //</l>
</lg>

<lg xml:id="BrP_5.33">
<l><seg type="pāda" n="a">ruruprabhṛtayo viprāś</seg> <seg type="pāda" n="b">cākṣuṣasyāntare manoḥ</seg> </l>
<l><seg type="pāda" n="c">ṣaṣṭhaṃ manvantaraṃ proktaṃ</seg> <seg type="pāda" n="d">saptamaṃ tu nibodhata</seg> //</l>
</lg>

<lg xml:id="BrP_5.34">
<l><seg type="pāda" n="a">atrir vasiṣṭho bhagavān</seg> <seg type="pāda" n="b">kaśyapaś ca mahān ṛṣiḥ</seg> </l>
<l><seg type="pāda" n="c">gautamo 'tha bharadvājo</seg> <seg type="pāda" n="d">viśvāmitras tathaiva ca</seg> //</l>
</lg>

<lg xml:id="BrP_5.35">
<l><seg type="pāda" n="a">tathaiva putro bhagavān</seg> <seg type="pāda" n="b">ṛcīkasya mahātmanaḥ</seg> </l>
<l><seg type="pāda" n="c">saptamo jamadagniś ca</seg> <seg type="pāda" n="d">ṛṣayaḥ sāṃprataṃ divi</seg> //</l>
</lg>

<lg xml:id="BrP_5.36">
<l><seg type="pāda" n="a">sādhyā rudrāś ca viśve ca</seg> <seg type="pāda" n="b">vasavo marutas tathā</seg> </l>
<l><seg type="pāda" n="c">ādityāś cāśvinau cāpi</seg> <seg type="pāda" n="d">devau vaivasvatau smṛtau</seg> //</l>
</lg>

<lg xml:id="BrP_5.37">
<l><seg type="pāda" n="a">manor vaivasvatasyaite</seg> <seg type="pāda" n="b">vartante sāṃprate 'ntare</seg> </l>
<l><seg type="pāda" n="c">ikṣvākupramukhāś caiva</seg> <seg type="pāda" n="d">daśa putrā mahātmanaḥ</seg> //</l>
</lg>

<lg xml:id="BrP_5.38">
<l><seg type="pāda" n="a">eteṣāṃ kīrtitānāṃ tu</seg> <seg type="pāda" n="b">maharṣīṇāṃ mahaujasām</seg> </l>
<l><seg type="pāda" n="c">teṣāṃ putrāś ca pautrāś ca</seg> <seg type="pāda" n="d">dikṣu sarvāsu bho dvijāḥ</seg> //</l>
</lg>

<lg xml:id="BrP_5.39">
<l><seg type="pāda" n="a">manvantareṣu sarveṣu</seg> <seg type="pāda" n="b">prāg āsan sapta saptakāḥ</seg> </l>
<l><seg type="pāda" n="c">loke dharmavyavasthārthaṃ</seg> <seg type="pāda" n="d">lokasaṃrakṣaṇāya ca</seg> //</l>
</lg>

<lg xml:id="BrP_5.40">
<l><seg type="pāda" n="a">manvantare vyatikrānte</seg> <seg type="pāda" n="b">catvāraḥ saptakā gaṇāḥ</seg> </l>
<l><seg type="pāda" n="c">kṛtvā karma divaṃ yānti</seg> <seg type="pāda" n="d">brahmalokam anāmayam</seg> //</l>
</lg>

<lg xml:id="BrP_5.41">
<l><seg type="pāda" n="a">tato 'nye tapasā yuktāḥ</seg> <seg type="pāda" n="b">sthānaṃ tat pūrayanty uta</seg> </l>
<l><seg type="pāda" n="c">atītā vartamānāś ca</seg> <seg type="pāda" n="d">krameṇaitena bho dvijāḥ</seg> //</l>
</lg>

<lg xml:id="BrP_5.42">
<l><seg type="pāda" n="a">anāgatāś ca saptaite</seg> <seg type="pāda" n="b">smṛtā divi maharṣayaḥ</seg> </l>
<l><seg type="pāda" n="c">manor antaram āsādya</seg> <seg type="pāda" n="d">sāvarṇasyeha bho dvijāḥ</seg> //</l>
</lg>

<lg xml:id="BrP_5.43">
<l><seg type="pāda" n="a">rāmo vyāsas tathātreyo</seg> <seg type="pāda" n="b">dīptimanto bahuśrutāḥ</seg> </l>
<l><seg type="pāda" n="c">bhāradvājas tathā drauṇir</seg> <seg type="pāda" n="d">aśvatthāmā mahādyutiḥ</seg> //</l>
</lg>

<lg xml:id="BrP_5.44">
<l><seg type="pāda" n="a">gautamaś cājaraś caiva</seg> <seg type="pāda" n="b">śaradvān nāma gautamaḥ</seg> </l>
<l><seg type="pāda" n="c">kauśiko gālavaś caiva</seg> <seg type="pāda" n="d">aurvaḥ kāśyapa eva ca</seg> //</l>
</lg>

<lg xml:id="BrP_5.45">
<l><seg type="pāda" n="a">ete sapta mahātmāno</seg> <seg type="pāda" n="b">bhaviṣyā munisattamāḥ</seg> </l>
<l><seg type="pāda" n="c">vairī caivādhvarīvāṃś ca</seg> <seg type="pāda" n="d">śamano dhṛtimān vasuḥ</seg> //</l>
</lg>

<lg xml:id="BrP_5.46">
<l><seg type="pāda" n="a">ariṣṭaś cāpy adhṛṣṭaś ca</seg> <seg type="pāda" n="b">vājī sumatir eva ca</seg> </l>
<l><seg type="pāda" n="c">sāvarṇasya manoḥ putrā</seg> <seg type="pāda" n="d">bhaviṣyā munisattamāḥ</seg> //</l>
</lg>

<lg xml:id="BrP_5.47">
<l><seg type="pāda" n="a">eteṣāṃ kalyam utthāya</seg> <seg type="pāda" n="b">kīrtanāt sukham edhate</seg> </l>
<l><seg type="pāda" n="c">yaśaś cāpnoti sumahad</seg> <seg type="pāda" n="d">āyuṣmāṃś ca bhaven naraḥ</seg> //</l>
</lg>

<lg xml:id="BrP_5.48">
<l><seg type="pāda" n="a">etāny uktāni bho viprāḥ</seg> <seg type="pāda" n="b">sapta sapta ca tattvataḥ</seg> </l>
<l><seg type="pāda" n="c">manvantarāṇi saṃkṣepāc</seg> <seg type="pāda" n="d">chṛṇutānāgatāny api</seg> //</l>
</lg>

<lg xml:id="BrP_5.49">
<l><seg type="pāda" n="a">sāvarṇā manavo viprāḥ</seg> <seg type="pāda" n="b">pañca tāṃś ca nibodhata</seg> </l>
<l><seg type="pāda" n="c">eko vaivasvatas teṣāṃ</seg> <seg type="pāda" n="d">catvāras tu prajāpateḥ</seg> //</l>
</lg>

<lg xml:id="BrP_5.50">
<l><seg type="pāda" n="a">parameṣṭhisutā viprā</seg> <seg type="pāda" n="b">merusāvarṇyatāṃ gatāḥ</seg> </l>
<l><seg type="pāda" n="c">dakṣasyaite hi dauhitrāḥ</seg> <seg type="pāda" n="d">priyāyās tanayā nṛpāḥ</seg> //</l>
</lg>

<lg xml:id="BrP_5.51">
<l><seg type="pāda" n="a">mahatā tapasā yuktā</seg> <seg type="pāda" n="b">merupṛṣṭhe mahaujasaḥ</seg> </l>
<l><seg type="pāda" n="c">ruceḥ prajāpateḥ putro</seg> <seg type="pāda" n="d">raucyo nāma manuḥ smṛtaḥ</seg> //</l>
</lg>

<lg xml:id="BrP_5.52">
<l><seg type="pāda" n="a">bhūtyāṃ cotpādito devyāṃ</seg> <seg type="pāda" n="b">bhautyo nāma ruceḥ sutaḥ</seg> </l>
<l><seg type="pāda" n="c">anāgatāś ca saptaite</seg> <seg type="pāda" n="d">kalpe 'smin manavaḥ smṛtāḥ</seg> //</l>
</lg>

<lg xml:id="BrP_5.53">
<l><seg type="pāda" n="a">tair iyaṃ pṛthivī sarvā</seg> <seg type="pāda" n="b">saptadvīpā sapattanā</seg> </l>
<l><seg type="pāda" n="c">pūrṇaṃ yugasahasraṃ tu</seg> <seg type="pāda" n="d">paripālyā dvijottamāḥ</seg> //</l>
</lg>

<lg xml:id="BrP_5.54">
<l><seg type="pāda" n="a">prajāpatiś ca tapasā</seg> <seg type="pāda" n="b">saṃhāraṃ teṣu nityaśaḥ</seg> </l>
<l><seg type="pāda" n="c">yugāni saptatis tāni</seg> <seg type="pāda" n="d">sāgrāṇi kathitāni ca</seg> //</l>
</lg>

<lg xml:id="BrP_5.55">
<l><seg type="pāda" n="a">kṛtatretādiyuktāni</seg> <seg type="pāda" n="b">manor antaram ucyate</seg> </l>
<l><seg type="pāda" n="c">caturdaśaite manavaḥ</seg> <seg type="pāda" n="d">kathitāḥ kīrtivardhanāḥ</seg> //</l>
</lg>

<lg xml:id="BrP_5.56">
<l><seg type="pāda" n="a">vedeṣu sapurāṇeṣu</seg> <seg type="pāda" n="b">sarveṣu prabhaviṣṇavaḥ</seg> </l>
<l><seg type="pāda" n="c">prajānāṃ patayo viprā</seg> <seg type="pāda" n="d">dhanyam eṣāṃ prakīrtanam</seg> //</l>
</lg>

<lg xml:id="BrP_5.57">
<l><seg type="pāda" n="a">manvantareṣu saṃhārāḥ</seg> <seg type="pāda" n="b">saṃhārānteṣu saṃbhavāḥ</seg> </l>
<l><seg type="pāda" n="c">na śakyate 'ntas teṣāṃ vai</seg> <seg type="pāda" n="d">vaktuṃ varṣaśatair api</seg> //</l>
</lg>

<lg xml:id="BrP_5.58">
<l><seg type="pāda" n="a">visargasya prajānāṃ vai</seg> <seg type="pāda" n="b">saṃhārasya ca bho dvijāḥ</seg> </l>
<l><seg type="pāda" n="c">manvantareṣu saṃhārāḥ</seg> <seg type="pāda" n="d">śrūyante dvijasattamāḥ</seg> //</l>
</lg>

<lg xml:id="BrP_5.59">
<l><seg type="pāda" n="a">saśeṣās tatra tiṣṭhanti</seg> <seg type="pāda" n="b">devāḥ saptarṣibhiḥ saha</seg> </l>
<l><seg type="pāda" n="c">tapasā brahmacaryeṇa</seg> <seg type="pāda" n="d">śrutena ca samanvitāḥ</seg> //</l>
</lg>

<lg xml:id="BrP_5.60">
<l><seg type="pāda" n="a">pūrṇe yugasahasre tu</seg> <seg type="pāda" n="b">kalpo niḥśeṣa ucyate</seg> </l>
<l><seg type="pāda" n="c">tatra bhūtāni sarvāṇi</seg> <seg type="pāda" n="d">dagdhāny ādityaraśmibhiḥ</seg> //</l>
</lg>

<lg xml:id="BrP_5.61">
<l><seg type="pāda" n="a">brahmāṇam agrataḥ kṛtvā</seg> <seg type="pāda" n="b">sahādityagaṇair dvijāḥ</seg> </l>
<l><seg type="pāda" n="c">praviśanti suraśreṣṭhaṃ</seg> <seg type="pāda" n="d">harinārāyaṇaṃ prabhum</seg> //</l>
</lg>

<lg xml:id="BrP_5.62">
<l><seg type="pāda" n="a">sraṣṭāraṃ sarvabhūtānāṃ</seg> <seg type="pāda" n="b">kalpānteṣu punaḥ punaḥ</seg> </l>
<l><seg type="pāda" n="c">avyaktaḥ śāśvato devas</seg> <seg type="pāda" n="d">tasya sarvam idaṃ jagat</seg> //</l>
</lg>

<lg xml:id="BrP_5.63">
<l><seg type="pāda" n="a">atra vaḥ kīrtayiṣyāmi</seg> <seg type="pāda" n="b">manor vaivasvatasya vai</seg> </l>
<l><seg type="pāda" n="c">visargaṃ muniśārdūlāḥ</seg> <seg type="pāda" n="d">sāṃpratasya mahādyuteḥ</seg> //</l>
</lg>

<lg xml:id="BrP_5.64">
<l><seg type="pāda" n="a">atra vaṃśaprasaṅgena</seg> <seg type="pāda" n="b">kathyamānaṃ purātanam</seg> </l>
<l><seg type="pāda" n="c">yatrotpanno mahātmā sa</seg> <seg type="pāda" n="d">harir vṛṣṇikule prabhuḥ</seg> //</l>
</lg>

<milestone unit="speaker" n="lomaharṣaṇa uvāca"/>

<lg xml:id="BrP_6.1">
<l><seg type="pāda" n="a">vivasvān kaśyapāj jajñe</seg> <seg type="pāda" n="b">dākṣāyaṇyāṃ dvijottamāḥ</seg> </l>
<l><seg type="pāda" n="c">tasya bhāryābhavat saṃjñā</seg> <seg type="pāda" n="d">tvāṣṭrī devī vivasvataḥ</seg> //</l>
</lg>

<lg xml:id="BrP_6.2">
<l><seg type="pāda" n="a">sureśvarīti vikhyātā</seg> <seg type="pāda" n="b">triṣu lokeṣu bhāvinī</seg> </l>
<l><seg type="pāda" n="c">sā vai bhāryā bhagavato</seg> <seg type="pāda" n="d">mārtaṇḍasya mahātmanaḥ</seg> //</l>
</lg>

<lg xml:id="BrP_6.3">
<l><seg type="pāda" n="a">bhartṛrūpeṇa nātuṣyad</seg> <seg type="pāda" n="b">rūpayauvanaśālinī</seg> </l>
<l><seg type="pāda" n="c">saṃjñā nāma sutapasā</seg> <seg type="pāda" n="d">sudīptena samanvitā</seg> //</l>
</lg>

<lg xml:id="BrP_6.4">
<l><seg type="pāda" n="a">ādityasya hi tad rūpaṃ</seg> <seg type="pāda" n="b">maṇḍalasya sutejasā</seg> </l>
<l><seg type="pāda" n="c">gātreṣu paridagdhaṃ vai</seg> <seg type="pāda" n="d">nātikāntam ivābhavat</seg> //</l>
</lg>

<lg xml:id="BrP_6.5">
<l><seg type="pāda" n="a">na khalv ayaṃ mṛto 'ṇḍasya</seg> <seg type="pāda" n="b">iti snehād abhāṣata</seg> </l>
<l><seg type="pāda" n="c">ajānan kāśyapas tasmān</seg> <seg type="pāda" n="d">mārtaṇḍa iti cocyate</seg> //</l>
</lg>

<lg xml:id="BrP_6.6">
<l><seg type="pāda" n="a">tejas tv abhyadhikaṃ tasya</seg> <seg type="pāda" n="b">nityam eva vivasvataḥ</seg> </l>
<l><seg type="pāda" n="c">yenātitāpayām āsa</seg> <seg type="pāda" n="d">trīṃl lokān kaśyapātmajaḥ</seg> //</l>
</lg>

<lg xml:id="BrP_6.7">
<l><seg type="pāda" n="a">trīṇy apatyāni bho viprāḥ</seg> <seg type="pāda" n="b">saṃjñāyāṃ tapatāṃ varaḥ</seg> </l>
<l><seg type="pāda" n="c">ādityo janayām āsa</seg> <seg type="pāda" n="d">kanyāṃ dvau ca prajāpatī</seg> //</l>
</lg>

<lg xml:id="BrP_6.8">
<l><seg type="pāda" n="a">manur vaivasvataḥ pūrvaṃ</seg> <seg type="pāda" n="b">śrāddhadevaḥ prajāpatiḥ</seg> </l>
<l><seg type="pāda" n="c">yamaś ca yamunā caiva</seg> <seg type="pāda" n="d">yamajau saṃbabhūvatuḥ</seg> //</l>
</lg>

<lg xml:id="BrP_6.9">
<l><seg type="pāda" n="a">śyāmavarṇaṃ tu tad rūpaṃ</seg> <seg type="pāda" n="b">saṃjñā dṛṣṭvā vivasvataḥ</seg> </l>
<l><seg type="pāda" n="c">asahantī tu svāṃ chāyāṃ</seg> <seg type="pāda" n="d">savarṇāṃ nirmame tataḥ</seg> //</l>
</lg>

<lg xml:id="BrP_6.10">
<l><seg type="pāda" n="a">māyāmayī tu sā saṃjñā</seg> <seg type="pāda" n="b">tasyāṃ chāyāsamutthitām</seg> </l>
<l><seg type="pāda" n="c">prāñjaliḥ praṇatā bhūtvā</seg> <seg type="pāda" n="d">chāyā saṃjñāṃ dvijottamāḥ</seg> //</l>
</lg>

<lg xml:id="BrP_6.11">
<l><seg type="pāda" n="a">uvāca kiṃ mayā kāryaṃ</seg> <seg type="pāda" n="b">kathayasva śucismite</seg> </l>
<l><seg type="pāda" n="c">sthitāsmi tava nirdeśe</seg> <seg type="pāda" n="d">śādhi māṃ varavarṇini</seg> //</l>
</lg>

<milestone unit="speaker" n="saṃjñovāca"/>

<lg xml:id="BrP_6.12">
<l><seg type="pāda" n="a">ahaṃ yāsyāmi bhadraṃ te</seg> <seg type="pāda" n="b">svam eva bhavanaṃ pituḥ</seg> </l>
<l><seg type="pāda" n="c">tvayaiva bhavane mahyaṃ</seg> <seg type="pāda" n="d">vastavyaṃ nirviśaṅkayā</seg> //</l>
</lg>

<lg xml:id="BrP_6.13">
<l><seg type="pāda" n="a">imau ca bālakau mahyaṃ</seg> <seg type="pāda" n="b">kanyā ceyaṃ sumadhyamā</seg> </l>
<l><seg type="pāda" n="c">saṃbhāvyās te na cākhyeyam</seg> <seg type="pāda" n="d">idaṃ bhagavate kvacit</seg> //</l>
</lg>

<milestone unit="speaker" n="savarṇovāca"/>

<lg xml:id="BrP_6.14">
<l><seg type="pāda" n="a">ā kacagrahaṇād devi</seg> <seg type="pāda" n="b">ā śāpān naiva karhicit</seg> </l>
<l><seg type="pāda" n="c">ākhyāsyāmi namas tubhyaṃ</seg> <seg type="pāda" n="d">gaccha devi yathāsukham</seg> //</l>
</lg>

<milestone unit="speaker" n="lomaharṣaṇa uvāca"/>

<lg xml:id="BrP_6.15">
<l><seg type="pāda" n="a">samādiśya savarṇāṃ tu</seg> <seg type="pāda" n="b">tathety uktā tayā ca sā</seg> </l>
<l><seg type="pāda" n="c">tvaṣṭuḥ samīpam agamad</seg> <seg type="pāda" n="d">vrīḍiteva tapasvinī</seg> //</l>
</lg>

<lg xml:id="BrP_6.16">
<l><seg type="pāda" n="a">pituḥ samīpagā sā tu</seg> <seg type="pāda" n="b">pitrā nirbhartsitā śubhā</seg> </l>
<l><seg type="pāda" n="c">bhartuḥ samīpaṃ gaccheti</seg> <seg type="pāda" n="d">niyuktā ca punaḥ punaḥ</seg> //</l>
</lg>

<lg xml:id="BrP_6.17">
<l><seg type="pāda" n="a">āgacchad vaḍavā bhūtvā</seg> <seg type="pāda" n="b">ācchādya rūpam aninditā</seg> </l>
<l><seg type="pāda" n="c">kurūn athottarān gatvā</seg> <seg type="pāda" n="d">tṛṇāny atha cacāra ha</seg> //</l>
</lg>

<lg xml:id="BrP_6.18">
<l><seg type="pāda" n="a">dvitīyāyāṃ tu saṃjñāyāṃ</seg> <seg type="pāda" n="b">saṃjñeyam iti cintayan</seg> </l>
<l><seg type="pāda" n="c">ādityo janayām āsa</seg> <seg type="pāda" n="d">putram ātmasamaṃ tadā</seg> //</l>
</lg>

<lg xml:id="BrP_6.19">
<l><seg type="pāda" n="a">pūrvajasya manor viprāḥ</seg> <seg type="pāda" n="b">sadṛśo 'yam iti prabhuḥ</seg> </l>
<l><seg type="pāda" n="c">manur evābhavan nāmnā</seg> <seg type="pāda" n="d">sāvarṇa iti cocyate</seg> //</l>
</lg>

<lg xml:id="BrP_6.20">
<l><seg type="pāda" n="a">dvitīyo yaḥ sutas tasyāḥ</seg> <seg type="pāda" n="b">sa vijñeyaḥ śanaiścaraḥ</seg> </l>
<l><seg type="pāda" n="c">saṃjñā tu pārthivī viprāḥ</seg> <seg type="pāda" n="d">svasya putrasya vai tadā</seg> //</l>
</lg>

<lg xml:id="BrP_6.21">
<l><seg type="pāda" n="a">cakārābhyadhikaṃ snehaṃ</seg> <seg type="pāda" n="b">na tathā pūrvajeṣu vai</seg> </l>
<l><seg type="pāda" n="c">manus tasyāḥ kṣamat tat tu</seg> <seg type="pāda" n="d">yamas tasyā na cakṣame</seg> //</l>
</lg>

<lg xml:id="BrP_6.22">
<l><seg type="pāda" n="a">sa vai roṣāc ca bālyāc ca</seg> <seg type="pāda" n="b">bhāvino 'rthasya vānagha</seg> </l>
<l><seg type="pāda" n="c">padā saṃtarjayām āsa</seg> <seg type="pāda" n="d">saṃjñāṃ vaivasvato yamaḥ</seg> //</l>
</lg>

<lg xml:id="BrP_6.23">
<l><seg type="pāda" n="a">taṃ śaśāpa tataḥ krodhāt</seg> <seg type="pāda" n="b">sāvarṇajananī tadā</seg> </l>
<l><seg type="pāda" n="c">caraṇaḥ patatām eṣa</seg> <seg type="pāda" n="d">taveti bhṛśaduḥkhitā</seg> //</l>
</lg>

<lg xml:id="BrP_6.24">
<l><seg type="pāda" n="a">yamas tu tat pituḥ sarvaṃ</seg> <seg type="pāda" n="b">prāñjaliḥ pratyavedayat</seg> </l>
<l><seg type="pāda" n="c">bhṛśaṃ śāpabhayodvignaḥ</seg> <seg type="pāda" n="d">saṃjñāvākyair viśaṅkitaḥ</seg> //</l>
</lg>

<lg xml:id="BrP_6.25">
<l><seg type="pāda" n="a">śāpo 'yaṃ vinivarteta</seg> <seg type="pāda" n="b">provāca pitaraṃ dvijāḥ</seg> </l>
<l><seg type="pāda" n="c">mātrā snehena sarveṣu</seg> <seg type="pāda" n="d">vartitavyaṃ suteṣu vai</seg> //</l>
</lg>

<lg xml:id="BrP_6.26">
<l><seg type="pāda" n="a">seyam asmān apāsyeha</seg> <seg type="pāda" n="b">vivasvan saṃbubhūṣati</seg> </l>
<l><seg type="pāda" n="c">tasyāṃ mayodyataḥ pādo</seg> <seg type="pāda" n="d">na tu dehe nipātitaḥ</seg> //</l>
</lg>

<lg xml:id="BrP_6.27">
<l><seg type="pāda" n="a">bālyād vā yadi vā laulyān</seg> <seg type="pāda" n="b">mohāt tat kṣantum arhasi</seg> </l>
<l><seg type="pāda" n="c">śapto 'ham asmi lokeśa</seg> <seg type="pāda" n="d">jananyā tapatāṃ vara</seg> </l>
<l><seg type="pāda" n="e">tava prasādāc caraṇo</seg> <seg type="pāda" n="f">na paten mama gopate</seg> //</l>
</lg>

<milestone unit="speaker" n="vivasvān uvāca"/>

<lg xml:id="BrP_6.28">
<l><seg type="pāda" n="a">asaṃśayaṃ putra mahad</seg> <seg type="pāda" n="b">bhaviṣyaty atra kāraṇam</seg> </l>
<l><seg type="pāda" n="c">yena tvām āviśat krodho</seg> <seg type="pāda" n="d">dharmajñaṃ satyavādinam</seg> //</l>
</lg>

<lg xml:id="BrP_6.29">
<l><seg type="pāda" n="a">na śakyam etan mithyā tu</seg> <seg type="pāda" n="b">kartuṃ mātṛvacas tava</seg> </l>
<l><seg type="pāda" n="c">kṛmayo māṃsam ādāya</seg> <seg type="pāda" n="d">yāsyanty avanim eva ca</seg> //</l>
</lg>

<lg xml:id="BrP_6.30">
<l><seg type="pāda" n="a">kṛtam evaṃ vacas tathyaṃ</seg> <seg type="pāda" n="b">mātus tava bhaviṣyati</seg> </l>
<l><seg type="pāda" n="c">śāpasya parihāreṇa</seg> <seg type="pāda" n="d">tvaṃ ca trāto bhaviṣyasi</seg> //</l>
</lg>

<lg xml:id="BrP_6.31">
<l><seg type="pāda" n="a">ādityaś cābravīt saṃjñāṃ</seg> <seg type="pāda" n="b">kimarthaṃ tanayeṣu vai</seg> </l>
<l><seg type="pāda" n="c">tulyeṣv abhyadhikaḥ sneha</seg> <seg type="pāda" n="d">ekasmin kriyate tvayā</seg> //</l>
</lg>

<lg xml:id="BrP_6.32">
<l><seg type="pāda" n="a">sā tat pariharantī tu</seg> <seg type="pāda" n="b">nācacakṣe vivasvate</seg> </l>
<l><seg type="pāda" n="c">sa cātmānaṃ samādhāya</seg> <seg type="pāda" n="d">yogāt tathyam apaśyata</seg> //</l>
</lg>

<lg xml:id="BrP_6.33">
<l><seg type="pāda" n="a">tāṃ śaptukāmo bhagavān</seg> <seg type="pāda" n="b">nāśapan munisattamāḥ</seg> </l>
<l><seg type="pāda" n="c">mūrdhajeṣu nijagrāha</seg> <seg type="pāda" n="d">sa tu tāṃ munisattamāḥ</seg> //</l>
</lg>

<lg xml:id="BrP_6.34">
<l><seg type="pāda" n="a">tataḥ sarvaṃ yathāvṛttam</seg> <seg type="pāda" n="b">ācacakṣe vivasvate</seg> </l>
<l><seg type="pāda" n="c">vivasvān atha tac chrutvā</seg> <seg type="pāda" n="d">kruddhas tvaṣṭāram abhyagāt</seg> //</l>
</lg>

<lg xml:id="BrP_6.35">
<l><seg type="pāda" n="a">dṛṣṭvā tu taṃ yathānyāyam</seg> <seg type="pāda" n="b">arcayitvā vibhāvasum</seg> </l>
<l><seg type="pāda" n="c">nirdagdhukāmaṃ roṣeṇa</seg> <seg type="pāda" n="d">sāntvayām āsa vai tadā</seg> //</l>
</lg>

<milestone unit="speaker" n="tvaṣṭovāca"/>

<lg xml:id="BrP_6.36">
<l><seg type="pāda" n="a">tavātitejasāviṣṭam</seg> <seg type="pāda" n="b">idaṃ rūpaṃ na śobhate</seg> </l>
<l><seg type="pāda" n="c">asahantī ca saṃjñā sā</seg> <seg type="pāda" n="d">vane carati śāḍvale</seg> //</l>
</lg>

<lg xml:id="BrP_6.37">
<l><seg type="pāda" n="a">draṣṭā hi tāṃ bhavān adya</seg> <seg type="pāda" n="b">svāṃ bhāryāṃ śubhacāriṇīm</seg> </l>
<l><seg type="pāda" n="c">ślāghyāṃ yogabalopetāṃ</seg> <seg type="pāda" n="d">yogam āsthāya gopate</seg> //</l>
</lg>

<lg xml:id="BrP_6.38">
<l><seg type="pāda" n="a">anukūlaṃ tu te deva</seg> <seg type="pāda" n="b">yadi syān mama saṃmatam</seg> </l>
<l><seg type="pāda" n="c">rūpaṃ nirvartayāmy adya</seg> <seg type="pāda" n="d">tava kāntam ariṃdama</seg> //</l>
</lg>

<lg xml:id="BrP_6.39">
<l><seg type="pāda" n="a">tato 'bhyupagamāt tvaṣṭā</seg> <seg type="pāda" n="b">mārtaṇḍasya vivasvataḥ</seg> </l>
<l><seg type="pāda" n="c">bhramim āropya tat tejaḥ</seg> <seg type="pāda" n="d">śātayām āsa bho dvijāḥ</seg> //</l>
</lg>

<lg xml:id="BrP_6.40">
<l><seg type="pāda" n="a">tato nirbhāsitaṃ rūpaṃ</seg> <seg type="pāda" n="b">tejasā saṃhatena vai</seg> </l>
<l><seg type="pāda" n="c">kāntāt kāntataraṃ draṣṭum</seg> <seg type="pāda" n="d">adhikaṃ śuśubhe tadā</seg> //</l>
</lg>

<lg xml:id="BrP_6.41">
<l><seg type="pāda" n="a">dadarśa yogam āsthāya</seg> <seg type="pāda" n="b">svāṃ bhāryāṃ vaḍavāṃ tataḥ</seg> </l>
<l><seg type="pāda" n="c">adhṛṣyāṃ sarvabhūtānāṃ</seg> <seg type="pāda" n="d">tejasā niyamena ca</seg> //</l>
</lg>

<lg xml:id="BrP_6.42">
<l><seg type="pāda" n="a">vaḍavāvapuṣā viprāś</seg> <seg type="pāda" n="b">carantīm akutobhayām</seg> </l>
<l><seg type="pāda" n="c">so 'śvarūpeṇa bhagavāṃs</seg> <seg type="pāda" n="d">tāṃ mukhe samabhāvayat</seg> //</l>
</lg>

<lg xml:id="BrP_6.43">
<l><seg type="pāda" n="a">maithunāya viceṣṭantīṃ</seg> <seg type="pāda" n="b">parapuṃso 'vaśaṅkayā</seg> </l>
<l><seg type="pāda" n="c">sā tan niravamac chukraṃ</seg> <seg type="pāda" n="d">nāsikābhyāṃ vivasvataḥ</seg> //</l>
</lg>

<lg xml:id="BrP_6.44">
<l><seg type="pāda" n="a">devau tasyām ajāyetām</seg> <seg type="pāda" n="b">aśvinau bhiṣajāṃ varau</seg> </l>
<l><seg type="pāda" n="c">nāsatyaś caiva dasraś ca</seg> <seg type="pāda" n="d">smṛtau dvāv aśvināv iti</seg> //</l>
</lg>

<lg xml:id="BrP_6.45">
<l><seg type="pāda" n="a">mārtaṇḍasyātmajāv etāv</seg> <seg type="pāda" n="b">aṣṭamasya prajāpateḥ</seg> </l>
<l><seg type="pāda" n="c">tāṃ tu rūpeṇa kāntena</seg> <seg type="pāda" n="d">darśayām āsa bhāskaraḥ</seg> //</l>
</lg>

<lg xml:id="BrP_6.46">
<l><seg type="pāda" n="a">sā tu dṛṣṭvaiva bhartāraṃ</seg> <seg type="pāda" n="b">tutoṣa munisattamāḥ</seg> </l>
<l><seg type="pāda" n="c">yamas tu karmaṇā tena</seg> <seg type="pāda" n="d">bhṛśaṃ pīḍitamānasaḥ</seg> //</l>
</lg>

<lg xml:id="BrP_6.47">
<l><seg type="pāda" n="a">dharmeṇa rañjayām āsa</seg> <seg type="pāda" n="b">dharmarāja imāḥ prajāḥ</seg> </l>
<l><seg type="pāda" n="c">sa lebhe karmaṇā tena</seg> <seg type="pāda" n="d">śubhena paramadyutiḥ</seg> //</l>
</lg>

<lg xml:id="BrP_6.48">
<l><seg type="pāda" n="a">pitṝṇām ādhipatyaṃ ca</seg> <seg type="pāda" n="b">lokapālatvam eva ca</seg> </l>
<l><seg type="pāda" n="c">manuḥ prajāpatis tv āsīt</seg> <seg type="pāda" n="d">sāvarṇiḥ sa tapodhanāḥ</seg> //</l>
</lg>

<lg xml:id="BrP_6.49">
<l><seg type="pāda" n="a">bhāvyaḥ samāgate tasmin</seg> <seg type="pāda" n="b">manuḥ sāvarṇike 'ntare</seg> </l>
<l><seg type="pāda" n="c">merupṛṣṭhe tapo nityam</seg> <seg type="pāda" n="d">adyāpi sa caraty uta</seg> //</l>
</lg>

<lg xml:id="BrP_6.50">
<l><seg type="pāda" n="a">bhrātā śanaiścaras tasya</seg> <seg type="pāda" n="b">grahatvaṃ sa tu labdhavān</seg> </l>
<l><seg type="pāda" n="c">tvaṣṭā tu tejasā tena</seg> <seg type="pāda" n="d">viṣṇoś cakram akalpayat</seg> //</l>
</lg>

<lg xml:id="BrP_6.51">
<l><seg type="pāda" n="a">tad apratihataṃ yuddhe</seg> <seg type="pāda" n="b">dānavāntacikīrṣayā</seg> </l>
<l><seg type="pāda" n="c">yavīyasī tu sāpy āsīd</seg> <seg type="pāda" n="d">yamī kanyā yaśasvinī</seg> //</l>
</lg>

<lg xml:id="BrP_6.52">
<l><seg type="pāda" n="a">abhavac ca saricchreṣṭhā</seg> <seg type="pāda" n="b">yamunā lokapāvanī</seg> </l>
<l><seg type="pāda" n="c">manur ity ucyate loke</seg> <seg type="pāda" n="d">sāvarṇa iti cocyate</seg> //</l>
</lg>

<lg xml:id="BrP_6.53">
<l><seg type="pāda" n="a">dvitīyo yaḥ sutas tasya</seg> <seg type="pāda" n="b">manor bhrātā śanaiścaraḥ</seg> </l>
<l><seg type="pāda" n="c">grahatvaṃ sa ca lebhe vai</seg> <seg type="pāda" n="d">sarvalokābhipūjitaḥ</seg> //</l>
</lg>

<lg xml:id="BrP_6.54">
<l><seg type="pāda" n="a">ya idaṃ janma devānāṃ</seg> <seg type="pāda" n="b">śṛṇuyān narasattamaḥ</seg> </l>
<l><seg type="pāda" n="c">āpadaṃ prāpya mucyeta</seg> <seg type="pāda" n="d">prāpnuyāc ca mahad yaśaḥ</seg> //</l>
</lg>

<milestone unit="speaker" n="lomaharṣaṇa uvāca"/>

<lg xml:id="BrP_7.1">
<l><seg type="pāda" n="a">manor vaivasvatasyāsan</seg> <seg type="pāda" n="b">putrā vai nava tatsamāḥ</seg> </l>
<l><seg type="pāda" n="c">ikṣvākuś caiva nābhāgo</seg> <seg type="pāda" n="d">dhṛṣṭaḥ śaryātir eva ca</seg> //</l>
</lg>

<lg xml:id="BrP_7.2">
<l><seg type="pāda" n="a">nariṣyantaś ca ṣaṣṭho vai</seg> <seg type="pāda" n="b">prāṃśū riṣṭaś ca saptamaḥ</seg> </l>
<l><seg type="pāda" n="c">karūṣaś ca pṛṣadhraś ca</seg> <seg type="pāda" n="d">navaite munisattamāḥ</seg> //</l>
</lg>

<lg xml:id="BrP_7.3">
<l><seg type="pāda" n="a">akarot putrakāmas tu</seg> <seg type="pāda" n="b">manur iṣṭiṃ prajāpatiḥ</seg> </l>
<l><seg type="pāda" n="c">mitrāvaruṇayor viprāḥ</seg> <seg type="pāda" n="d">pūrvam eva mahāmatiḥ</seg> //</l>
</lg>

<lg xml:id="BrP_7.4">
<l><seg type="pāda" n="a">anutpanneṣu bahuṣu</seg> <seg type="pāda" n="b">putreṣv eteṣu bho dvijāḥ</seg> </l>
<l><seg type="pāda" n="c">tasyāṃ ca vartamānāyām</seg> <seg type="pāda" n="d">iṣṭyāṃ ca dvijasattamāḥ</seg> //</l>
</lg>

<lg xml:id="BrP_7.5">
<l><seg type="pāda" n="a">mitrāvaruṇayor aṃśe</seg> <seg type="pāda" n="b">manur āhutim āvahat</seg> </l>
<l><seg type="pāda" n="c">tatra divyāmbaradharā</seg> <seg type="pāda" n="d">divyābharaṇabhūṣitā</seg> //</l>
</lg>

<lg xml:id="BrP_7.6">
<l><seg type="pāda" n="a">divyasaṃhananā caiva</seg> <seg type="pāda" n="b">ilā jajña iti śrutiḥ</seg> </l>
<l><seg type="pāda" n="c">tām ilety eva hovāca</seg> <seg type="pāda" n="d">manur daṇḍadharas tadā</seg> //</l>
</lg>

<lg xml:id="BrP_7.7">
<l><seg type="pāda" n="a">anugacchasva māṃ bhadre</seg> <seg type="pāda" n="b">tam ilā pratyuvāca ha</seg> </l>
<l><seg type="pāda" n="c">dharmayuktam idaṃ vākyaṃ</seg> <seg type="pāda" n="d">putrakāmaṃ prajāpatim</seg> //</l>
</lg>

<milestone unit="speaker" n="ilovāca"/>

<lg xml:id="BrP_7.8">
<l><seg type="pāda" n="a">mitrāvaruṇayor aṃśe</seg> <seg type="pāda" n="b">jātāsmi vadatāṃ vara</seg> </l>
<l><seg type="pāda" n="c">tayoḥ sakāśaṃ yāsyāmi</seg> <seg type="pāda" n="d">na māṃ dharmahatāṃ kuru</seg> //</l>
</lg>

<lg xml:id="BrP_7.9">
<l><seg type="pāda" n="a">saivam uktvā manuṃ devaṃ</seg> <seg type="pāda" n="b">mitrāvaruṇayor ilā</seg> </l>
<l><seg type="pāda" n="c">gatvāntikaṃ varārohā</seg> <seg type="pāda" n="d">prāñjalir vākyam abravīt</seg> //</l>
</lg>

<milestone unit="speaker" n="ilovāca"/>

<lg xml:id="BrP_7.10">
<l><seg type="pāda" n="a">aṃśe 'smi yuvayor jātā</seg> <seg type="pāda" n="b">devau kiṃ karavāṇi vām</seg> </l>
<l><seg type="pāda" n="c">manunā cāham uktā vāai</seg> <seg type="pāda" n="d">anugacchasva mām iti</seg> //</l>
</lg>

<lg xml:id="BrP_7.11">
<l><seg type="pāda" n="a">tau tathāvādinīṃ sādhvīm</seg> <seg type="pāda" n="b">ilāṃ dharmaparāyaṇām</seg> </l>
<l><seg type="pāda" n="c">mitraś ca varuṇaś cobhāv</seg> <seg type="pāda" n="d">ūcatus tāṃ dvijottamāḥ</seg> //</l>
</lg>

<milestone unit="speaker" n="mitrāvaruṇāv ūcatuḥ"/>

<lg xml:id="BrP_7.12">
<l><seg type="pāda" n="a">anena tava dharmeṇa</seg> <seg type="pāda" n="b">praśrayeṇa damena ca</seg> </l>
<l><seg type="pāda" n="c">satyena caiva suśroṇi</seg> <seg type="pāda" n="d">prītau svo varavarṇini</seg> //</l>
</lg>

<lg xml:id="BrP_7.13">
<l><seg type="pāda" n="a">āvayos tvaṃ mahābhāge</seg> <seg type="pāda" n="b">khyātiṃ kanyeti yāsyasi</seg> //</l>
</lg>

<lg xml:id="BrP_7.14">
<l><seg type="pāda" n="a">manor vaṃśakaraḥ putras</seg> <seg type="pāda" n="b">tvam eva ca bhaviṣyasi</seg> </l>
<l><seg type="pāda" n="c">sudyumna iti vikhyātas</seg> <seg type="pāda" n="d">triṣu lokeṣu śobhane</seg> //</l>
</lg>

<lg xml:id="BrP_7.15">
<l><seg type="pāda" n="a">jagatpriyo dharmaśīlo</seg> <seg type="pāda" n="b">manor vaṃśavivardhanaḥ</seg> </l>
<l><seg type="pāda" n="c">nivṛttā sā tu tac chrutvā</seg> <seg type="pāda" n="d">gacchantī pitur antikāt</seg> //</l>
</lg>

<lg xml:id="BrP_7.16">
<l><seg type="pāda" n="a">budhenāntaram āsādya</seg> <seg type="pāda" n="b">maithunāyopamantritā</seg> </l>
<l><seg type="pāda" n="c">somaputrād budhād viprās</seg> <seg type="pāda" n="d">tasyāṃ jajñe purūravāḥ</seg> //</l>
</lg>

<lg xml:id="BrP_7.17">
<l><seg type="pāda" n="a">janayitvā tataḥ sā tam</seg> <seg type="pāda" n="b">ilā sudyumnatāṃ gatā</seg> </l>
<l><seg type="pāda" n="c">sudyumnasya tu dāyādās</seg> <seg type="pāda" n="d">trayaḥ paramadhārmikāḥ</seg> //</l>
</lg>

<lg xml:id="BrP_7.18">
<l><seg type="pāda" n="a">utkalaś ca gayaś caiva</seg> <seg type="pāda" n="b">vinatāśvaś ca bho dvijāḥ</seg> </l>
<l><seg type="pāda" n="c">utkalasyotkalā viprā</seg> <seg type="pāda" n="d">vinatāśvasya paścimāḥ</seg> //</l>
</lg>

<lg xml:id="BrP_7.19">
<l><seg type="pāda" n="a">dik pūrvā muniśārdūlā</seg> <seg type="pāda" n="b">gayasya tu gayā smṛtā</seg> </l>
<l><seg type="pāda" n="c">praviṣṭe tu manau viprā</seg> <seg type="pāda" n="d">divākaram ariṃdamam</seg> //</l>
</lg>

<lg xml:id="BrP_7.20">
<l><seg type="pāda" n="a">daśadhā tat punaḥ kṣatram</seg> <seg type="pāda" n="b">akarot pṛthivīm imām</seg> </l>
<l><seg type="pāda" n="c">ikṣvākur jyeṣṭhadāyādo</seg> <seg type="pāda" n="d">madhyadeśam avāptavān</seg> //</l>
</lg>

<lg xml:id="BrP_7.21">
<l><seg type="pāda" n="a">kanyābhāvāt tu sudyumno</seg> <seg type="pāda" n="b">naitad rājyam avāptavān</seg> </l>
<l><seg type="pāda" n="c">vasiṣṭhavacanāt tv āsīt</seg> <seg type="pāda" n="d">pratiṣṭhāne mahātmanaḥ</seg> //</l>
</lg>

<lg xml:id="BrP_7.22">
<l><seg type="pāda" n="a">pratiṣṭhā dharmarājasya</seg> <seg type="pāda" n="b">sudyumnasya dvijottamāḥ</seg> </l>
<l><seg type="pāda" n="c">tat purūravase prādād</seg> <seg type="pāda" n="d">rājyaṃ prāpya mahāyaśāḥ</seg> //</l>
</lg>

<lg xml:id="BrP_7.23">
<l><seg type="pāda" n="a">mānaveyo muniśreṣṭhāḥ</seg> <seg type="pāda" n="b">strīpuṃsor lakṣaṇair yutaḥ</seg> </l>
<l><seg type="pāda" n="c">dhṛtavāṃs tām ilety evaṃ</seg> <seg type="pāda" n="d">sudyumneti ca viśrutaḥ</seg> //</l>
</lg>

<lg xml:id="BrP_7.24">
<l><seg type="pāda" n="a">nāriṣyantāḥ śakāḥ putrā</seg> <seg type="pāda" n="b">nābhāgasya tu bho dvijāḥ</seg> </l>
<l><seg type="pāda" n="c">ambarīṣo 'bhavat putraḥ</seg> <seg type="pāda" n="d">pārthivarṣabhasattamaḥ</seg> //</l>
</lg>

<lg xml:id="BrP_7.25">
<l><seg type="pāda" n="a">dhṛṣṭasya dhārṣṭakaṃ kṣatraṃ</seg> <seg type="pāda" n="b">raṇadṛptaṃ babhūva ha</seg> </l>
<l><seg type="pāda" n="c">karūṣasya ca kārūṣāḥ</seg> <seg type="pāda" n="d">kṣatriyā yuddhadurmadāḥ</seg> //</l>
</lg>

<lg xml:id="BrP_7.26">
<l><seg type="pāda" n="a">nābhāgadhṛṣṭaputrāś ca</seg> <seg type="pāda" n="b">kṣatriyā vaiśyatāṃ gatāḥ</seg> </l>
<l><seg type="pāda" n="c">prāṃśor eko 'bhavat putraḥ</seg> <seg type="pāda" n="d">prajāpatir iti smṛtaḥ</seg> //</l>
</lg>

<lg xml:id="BrP_7.27">
<l><seg type="pāda" n="a">nariṣyantasya dāyādo</seg> <seg type="pāda" n="b">rājā daṇḍadharo yamaḥ</seg> </l>
<l><seg type="pāda" n="c">śaryāter mithunaṃ tv āsīd</seg> <seg type="pāda" n="d">ānarto nāma viśrutaḥ</seg> //</l>
</lg>

<lg xml:id="BrP_7.28">
<l><seg type="pāda" n="a">putraḥ kanyā sukanyā ca</seg> <seg type="pāda" n="b">yā patnī cyavanasya ha</seg> </l>
<l><seg type="pāda" n="c">ānartasya tu dāyādo</seg> <seg type="pāda" n="d">raivo nāma mahādyutiḥ</seg> //</l>
</lg>

<lg xml:id="BrP_7.29">
<l><seg type="pāda" n="a">ānartaviṣayaś caiva</seg> <seg type="pāda" n="b">purī cāsya kuśasthalī</seg> </l>
<l><seg type="pāda" n="c">raivasya raivataḥ putraḥ</seg> <seg type="pāda" n="d">kakudmī nāma dhārmikaḥ</seg> //</l>
</lg>

<lg xml:id="BrP_7.30">
<l><seg type="pāda" n="a">jyeṣṭhaḥ putraḥ sa tasyāsīd</seg> <seg type="pāda" n="b">rājyaṃ prāpya kuśasthalīm</seg> </l>
<l><seg type="pāda" n="c">sa kanyāsahitaḥ śrutvā</seg> <seg type="pāda" n="d">gāndharvaṃ brahmaṇo 'ntike</seg> //</l>
</lg>

<lg xml:id="BrP_7.31">
<l><seg type="pāda" n="a">muhūrtabhūtaṃ devasya</seg> <seg type="pāda" n="b">tasthau bahuyugaṃ dvijāḥ</seg> </l>
<l><seg type="pāda" n="c">ājagāma sa caivātha</seg> <seg type="pāda" n="d">svāṃ purīṃ yādavair vṛtām</seg> //</l>
</lg>

<lg xml:id="BrP_7.32">
<l><seg type="pāda" n="a">kṛtāṃ dvāravatīṃ nāma</seg> <seg type="pāda" n="b">bahudvārāṃ manoramām</seg> </l>
<l><seg type="pāda" n="c">bhojavṛṣṇyandhakair guptāṃ</seg> <seg type="pāda" n="d">vasudevapurogamaiḥ</seg> //</l>
</lg>

<lg xml:id="BrP_7.33">
<l><seg type="pāda" n="a">tatraiva raivato jñātvā</seg> <seg type="pāda" n="b">yathātattvaṃ dvijottamāḥ</seg> </l>
<l><seg type="pāda" n="c">kanyāṃ tāṃ baladevāya</seg> <seg type="pāda" n="d">subhadrāṃ nāma revatīm</seg> //</l>
</lg>

<lg xml:id="BrP_7.34">
<l><seg type="pāda" n="a">dattvā jagāma śikharaṃ</seg> <seg type="pāda" n="b">meros tapasi saṃsthitaḥ</seg> </l>
<l><seg type="pāda" n="c">reme rāmo 'pi dharmātmā</seg> <seg type="pāda" n="d">revatyā sahitaḥ sukhī</seg> //</l>
</lg>

<milestone unit="speaker" n="munaya ūcuḥ"/>

<lg xml:id="BrP_7.35">
<l><seg type="pāda" n="a">kathaṃ bahuyuge kāle</seg> <seg type="pāda" n="b">samatīte mahāmate</seg> </l>
<l><seg type="pāda" n="c">na jarā revatīṃ prāptā</seg> <seg type="pāda" n="d">raivataṃ ca kakudminam</seg> //</l>
</lg>

<lg xml:id="BrP_7.36">
<l><seg type="pāda" n="a">meruṃ gatasya vā tasya</seg> <seg type="pāda" n="b">śaryāteḥ saṃtatiḥ katham</seg> </l>
<l><seg type="pāda" n="c">sthitā pṛthivyām adyāpi</seg> <seg type="pāda" n="d">śrotum icchāma tattvataḥ</seg> //</l>
</lg>

<milestone unit="speaker" n="lomaharṣaṇa uvāca"/>

<lg xml:id="BrP_7.37">
<l><seg type="pāda" n="a">na jarā kṣutpipāsā vā</seg> <seg type="pāda" n="b">na mṛtyur munisattamāḥ</seg> </l>
<l><seg type="pāda" n="c">ṛtucakraṃ prabhavati</seg> <seg type="pāda" n="d">brahmaloke sadānaghāḥ</seg> </l>
<l><seg type="pāda" n="e">kakudminaḥ svarlokaṃ tu</seg> <seg type="pāda" n="f">raivatasya gatasya ha</seg> //</l>
</lg>

<lg xml:id="BrP_7.38">
<l><seg type="pāda" n="a">hṛtā puṇyajanair viprā</seg> <seg type="pāda" n="b">rākṣasaiḥ sā kuśasthalī</seg> </l>
<l><seg type="pāda" n="c">tasya bhrātṛśataṃ tv āsīd</seg> <seg type="pāda" n="d">dhārmikasya mahātmanaḥ</seg> //</l>
</lg>

<lg xml:id="BrP_7.39">
<l><seg type="pāda" n="a">tad vadhyamānaṃ rakṣobhir</seg> <seg type="pāda" n="b">diśaḥ prākrāmad acyutāḥ</seg> </l>
<l><seg type="pāda" n="c">vidrutasya ca viprendrās</seg> <seg type="pāda" n="d">tasya bhrātṛśatasya vai</seg> //</l>
</lg>

<lg xml:id="BrP_7.40">
<l><seg type="pāda" n="a">anvavāyas tu sumahāṃs</seg> <seg type="pāda" n="b">tatra tatra dvijottamāḥ</seg> </l>
<l><seg type="pāda" n="c">teṣāṃ hy ete muniśreṣṭhāḥ</seg> <seg type="pāda" n="d">śaryātā iti viśrutāḥ</seg> //</l>
</lg>

<lg xml:id="BrP_7.41">
<l><seg type="pāda" n="a">kṣatriyā guṇasaṃpannā</seg> <seg type="pāda" n="b">dikṣu sarvāsu viśrutāḥ</seg> </l>
<l><seg type="pāda" n="c">śarvaśaḥ sarvagahanaṃ</seg> <seg type="pāda" n="d">praviṣṭās te mahaujasaḥ</seg> //</l>
</lg>

<lg xml:id="BrP_7.42">
<l><seg type="pāda" n="a">nābhāgariṣṭaputrau dvau</seg> <seg type="pāda" n="b">vaiśyau brāhmaṇatāṃ gatau</seg> </l>
<l><seg type="pāda" n="c">karūṣasya tu kārūṣāḥ</seg> <seg type="pāda" n="d">kṣatriyā yuddhadurmadāḥ</seg> //</l>
</lg>

<lg xml:id="BrP_7.43">
<l><seg type="pāda" n="a">pṛṣadhro hiṃsayitvā tu</seg> <seg type="pāda" n="b">guror gāṃ dvijasattamāḥ</seg> </l>
<l><seg type="pāda" n="c">śāpāc chūdratvam āpanno</seg> <seg type="pāda" n="d">navaite parikīrtitāḥ</seg> //</l>
</lg>

<lg xml:id="BrP_7.44">
<l><seg type="pāda" n="a">vaivasvatasya tanayā</seg> <seg type="pāda" n="b">muner vai munisattamāḥ</seg> </l>
<l><seg type="pāda" n="c">kṣuvatas tu manor viprā</seg> <seg type="pāda" n="d">ikṣvākur abhavat sutaḥ</seg> //</l>
</lg>

<lg xml:id="BrP_7.45">
<l><seg type="pāda" n="a">tasya putraśataṃ tv āsīd</seg> <seg type="pāda" n="b">ikṣvākor bhūridakṣiṇam</seg> </l>
<l><seg type="pāda" n="c">teṣāṃ vikukṣir jyeṣṭhas tu</seg> <seg type="pāda" n="d">vikukṣitvād ayodhatām</seg> //</l>
</lg>

<lg xml:id="BrP_7.46">
<l><seg type="pāda" n="a">prāptaḥ paramadharmajña</seg> <seg type="pāda" n="b">so 'yodhyādhipatiḥ prabhuḥ</seg> </l>
<l><seg type="pāda" n="c">śakunipramukhās tasya</seg> <seg type="pāda" n="d">putrāḥ pañcaśataṃ smṛtāḥ</seg> //</l>
</lg>

<lg xml:id="BrP_7.47">
<l><seg type="pāda" n="a">uttarāpathadeśasya</seg> <seg type="pāda" n="b">rakṣitāro mahābalāḥ</seg> </l>
<l><seg type="pāda" n="c">catvāriṃśad daśāṣṭau ca</seg> <seg type="pāda" n="d">dakṣiṇasyāṃ tathā diśi</seg> //</l>
</lg>

<lg xml:id="BrP_7.48">
<l><seg type="pāda" n="a">vaśātipramukhāś cānye</seg> <seg type="pāda" n="b">rakṣitāro dvijottamāḥ</seg> </l>
<l><seg type="pāda" n="c">ikṣvākus tu vikukṣiṃ vāai</seg> <seg type="pāda" n="d">aṣṭakāyām athādiśat</seg> //</l>
</lg>

<lg xml:id="BrP_7.49">
<l><seg type="pāda" n="a">māṃsam ānaya śrāddhārthaṃ</seg> <seg type="pāda" n="b">mṛgān hatvā mahābala</seg> </l>
<l><seg type="pāda" n="c">śrāddhakarmaṇi coddiṣṭo</seg> <seg type="pāda" n="d">akṛte śrāddhakarmaṇi</seg> //</l>
</lg>

<lg xml:id="BrP_7.50">
<l><seg type="pāda" n="a">bhakṣayitvā śaśaṃ viprāḥ</seg> <seg type="pāda" n="b">śaśādo mṛgayāṃ gataḥ</seg> </l>
<l><seg type="pāda" n="c">ikṣvākuṇā parityakto</seg> <seg type="pāda" n="d">vasiṣṭhavacanāt prabhuḥ</seg> //</l>
</lg>

<lg xml:id="BrP_7.51">
<l><seg type="pāda" n="a">ikṣvākau saṃsthite viprāḥ</seg> <seg type="pāda" n="b">śaśādas tu nṛpo 'bhavat</seg> </l>
<l><seg type="pāda" n="c">śaśādasya tu dāyādaḥ</seg> <seg type="pāda" n="d">kakutstho nāma vīryavān</seg> //</l>
</lg>

<lg xml:id="BrP_7.52">
<l><seg type="pāda" n="a">anenās tu kakutsthasya</seg> <seg type="pāda" n="b">pṛthuś cānenasaḥ smṛtaḥ</seg> </l>
<l><seg type="pāda" n="c">viṣṭarāśvaḥ pṛthoḥ putras</seg> <seg type="pāda" n="d">tasmād ārdras tv ajāyata</seg> //</l>
</lg>

<lg xml:id="BrP_7.53">
<l><seg type="pāda" n="a">ārdras tu yuvanāśvas tu</seg> <seg type="pāda" n="b">śrāvastas tatsuto dvijāḥ</seg> </l>
<l><seg type="pāda" n="c">jajñe śrāvastako rājā</seg> <seg type="pāda" n="d">śrāvastī yena nirmitā</seg> //</l>
</lg>

<lg xml:id="BrP_7.54">
<l><seg type="pāda" n="a">śrāvastasya tu dāyādo</seg> <seg type="pāda" n="b">bṛhadaśvo mahīpatiḥ</seg> </l>
<l><seg type="pāda" n="c">kuvalāśvaḥ sutas tasya</seg> <seg type="pāda" n="d">rājā paramadhārmikaḥ</seg> //</l>
</lg>

<lg xml:id="BrP_7.55">
<l><seg type="pāda" n="a">yaḥ sa dhundhuvadhād rājā</seg> <seg type="pāda" n="b">dhundhumāratvam āgataḥ</seg> //</l>
</lg>

<milestone unit="speaker" n="munaya ūcuḥ"/>

<lg xml:id="BrP_7.56">
<l><seg type="pāda" n="a">dhundhor vadhaṃ mahāprājña</seg> <seg type="pāda" n="b">śrotum icchāma tattvataḥ</seg> </l>
<l><seg type="pāda" n="c">yadvadhāt kuvalāśvo 'sau</seg> <seg type="pāda" n="d">dhundhumāratvam āgataḥ</seg> //</l>
</lg>

<milestone unit="speaker" n="lomaharṣaṇa uvāca"/>

<lg xml:id="BrP_7.57">
<l><seg type="pāda" n="a">kuvalāśvasya putrāṇāṃ</seg> <seg type="pāda" n="b">śatam uttamadhanvinām</seg> </l>
<l><seg type="pāda" n="c">sarve vidyāsu niṣṇātā</seg> <seg type="pāda" n="d">balavanto durāsadāḥ</seg> //</l>
</lg>

<lg xml:id="BrP_7.58">
<l><seg type="pāda" n="a">babhūvur dhārmikāḥ sarve</seg> <seg type="pāda" n="b">yajvāno bhūridakṣiṇāḥ</seg> </l>
<l><seg type="pāda" n="c">kuvalāśvaṃ pitā rājye</seg> <seg type="pāda" n="d">bṛhadaśvo nyayojayat</seg> //</l>
</lg>

<lg xml:id="BrP_7.59">
<l><seg type="pāda" n="a">putrasaṃkrāmitaśrīs tu</seg> <seg type="pāda" n="b">vanaṃ rājā viveśa ha</seg> </l>
<l><seg type="pāda" n="c">tam uttaṅko 'tha viprarṣiḥ</seg> <seg type="pāda" n="d">prayāntaṃ pratyavārayat</seg> //</l>
</lg>

<milestone unit="speaker" n="uttaṅka uvāca"/>

<lg xml:id="BrP_7.60">
<l><seg type="pāda" n="a">bhavatā rakṣaṇaṃ kāryaṃ</seg> <seg type="pāda" n="b">tac ca kartuṃ tvam arhasi</seg> </l>
<l><seg type="pāda" n="c">nirudvignas tapaś cartuṃ</seg> <seg type="pāda" n="d">nahi śaknomi pārthiva</seg> //</l>
</lg>

<lg xml:id="BrP_7.61">
<l><seg type="pāda" n="a">mamāśramasamīpe vai</seg> <seg type="pāda" n="b">sameṣu marudhanvasu</seg> </l>
<l><seg type="pāda" n="c">samudro vālukāpūrṇa</seg> <seg type="pāda" n="d">uddālaka iti smṛtaḥ</seg> //</l>
</lg>

<lg xml:id="BrP_7.62">
<l><seg type="pāda" n="a">devatānām avadhyaś ca</seg> <seg type="pāda" n="b">mahākāyo mahābalaḥ</seg> </l>
<l><seg type="pāda" n="c">antarbhūmigatas tatra</seg> <seg type="pāda" n="d">vālukāntarhito mahān</seg> //</l>
</lg>

<lg xml:id="BrP_7.63">
<l><seg type="pāda" n="a">rākṣasasya madhoḥ putro</seg> <seg type="pāda" n="b">dhundhur nāma mahāsuraḥ</seg> </l>
<l><seg type="pāda" n="c">śete lokavināśāya</seg> <seg type="pāda" n="d">tapa āsthāya dāruṇam</seg> //</l>
</lg>

<lg xml:id="BrP_7.64">
<l><seg type="pāda" n="a">saṃvatsarasya paryante</seg> <seg type="pāda" n="b">sa niśvāsaṃ vimuñcati</seg> </l>
<l><seg type="pāda" n="c">yadā tadā mahī tatra</seg> <seg type="pāda" n="d">calati sma narādhipa</seg> //</l>
</lg>

<lg xml:id="BrP_7.65">
<l><seg type="pāda" n="a">tasya niḥśvāsavātena</seg> <seg type="pāda" n="b">raja uddhūyate mahat</seg> </l>
<l><seg type="pāda" n="c">ādityapatham āvṛtya</seg> <seg type="pāda" n="d">saptāhaṃ bhūmikampanam</seg> //</l>
</lg>

<lg xml:id="BrP_7.66">
<l><seg type="pāda" n="a">savisphuliṅgaṃ sāṅgāraṃ</seg> <seg type="pāda" n="b">sadhūmam atidāruṇam</seg> </l>
<l><seg type="pāda" n="c">tena tāta na śaknomi</seg> <seg type="pāda" n="d">tasmin sthātuṃ sva āśrame</seg> //</l>
</lg>

<lg xml:id="BrP_7.67">
<l><seg type="pāda" n="a">taṃ māraya mahākāyaṃ</seg> <seg type="pāda" n="b">lokānāṃ hitakāmyayā</seg> </l>
<l><seg type="pāda" n="c">lokāḥ svasthā bhavanty adya</seg> <seg type="pāda" n="d">tasmin vinihate tvayā</seg> //</l>
</lg>

<lg xml:id="BrP_7.68">
<l><seg type="pāda" n="a">tvaṃ hi tasya vadhāyaikaḥ</seg> <seg type="pāda" n="b">samarthaḥ pṛthivīpate</seg> </l>
<l><seg type="pāda" n="c">viṣṇunā ca varo datto</seg> <seg type="pāda" n="d">mahyaṃ pūrvayuge nṛpa</seg> //</l>
</lg>

<lg xml:id="BrP_7.69">
<l><seg type="pāda" n="a">yas taṃ mahāsuraṃ raudraṃ</seg> <seg type="pāda" n="b">haniṣyati mahābalam</seg> </l>
<l><seg type="pāda" n="c">tasya tvaṃ varadānena</seg> <seg type="pāda" n="d">tejaś cākhyāpayiṣyasi</seg> //</l>
</lg>

<lg xml:id="BrP_7.70">
<l><seg type="pāda" n="a">nahi dhundhur mahātejās</seg> <seg type="pāda" n="b">tejasālpena śakyate</seg> </l>
<l><seg type="pāda" n="c">nirdagdhuṃ pṛthivīpāla</seg> <seg type="pāda" n="d">ciraṃ yugaśatair api</seg> //</l>
</lg>

<lg xml:id="BrP_7.71">
<l><seg type="pāda" n="a">vīryaṃ ca sumahat tasya</seg> <seg type="pāda" n="b">devair api durāsadam</seg> </l>
<l><seg type="pāda" n="c">sa evam ukto rājarṣir</seg> <seg type="pāda" n="d">uttaṅkena mahātmanā</seg> </l>
<l><seg type="pāda" n="e">kuvalāśvaṃ sutaṃ prādāt</seg> <seg type="pāda" n="f">tasmai dhundhunibarhaṇe</seg> //</l>
</lg>

<milestone unit="speaker" n="bṛhadaśva uvāca"/>

<lg xml:id="BrP_7.72">
<l><seg type="pāda" n="a">bhagavan nyastaśastro 'ham</seg> <seg type="pāda" n="b">ayaṃ tu tanayo mama</seg> </l>
<l><seg type="pāda" n="c">bhaviṣyati dvijaśreṣṭha</seg> <seg type="pāda" n="d">dhundhumāro na saṃśayaḥ</seg> //</l>
</lg>

<lg xml:id="BrP_7.73">
<l><seg type="pāda" n="a">sa taṃ vyādiśya tanayaṃ</seg> <seg type="pāda" n="b">rājarṣir dhundhumāraṇe</seg> </l>
<l><seg type="pāda" n="c">jagāma parvatāyaiva</seg> <seg type="pāda" n="d">nṛpatiḥ saṃśitavrataḥ</seg> //</l>
</lg>

<milestone unit="speaker" n="lomaharṣaṇa uvāca"/>

<lg xml:id="BrP_7.74">
<l><seg type="pāda" n="a">kuvalāśvas tu putrāṇāṃ</seg> <seg type="pāda" n="b">śatena saha bho dvijāḥ</seg> </l>
<l><seg type="pāda" n="c">prāyād uttaṅkasahito</seg> <seg type="pāda" n="d">dhundhos tasya nibarhaṇe</seg> //</l>
</lg>

<lg xml:id="BrP_7.75">
<l><seg type="pāda" n="a">tam āviśat tadā viṣṇus</seg> <seg type="pāda" n="b">tejasā bhagavān prabhuḥ</seg> </l>
<l><seg type="pāda" n="c">uttaṅkasya niyogād vai</seg> <seg type="pāda" n="d">lokānāṃ hitakāmyayā</seg> //</l>
</lg>

<lg xml:id="BrP_7.76">
<l><seg type="pāda" n="a">tasmin prayāte durdharṣe</seg> <seg type="pāda" n="b">divi śabdo mahān abhūt</seg> </l>
<l><seg type="pāda" n="c">eṣa śrīmān avadhyo 'dya</seg> <seg type="pāda" n="d">dhundhumāro bhaviṣyati</seg> //</l>
</lg>

<lg xml:id="BrP_7.77">
<l><seg type="pāda" n="a">divyair gandhaiś ca mālyaiś ca</seg> <seg type="pāda" n="b">taṃ devāḥ samavākiran</seg> </l>
<l><seg type="pāda" n="c">devadundubhayaś caiva</seg> <seg type="pāda" n="d">praṇedur dvijasattamāḥ</seg> //</l>
</lg>

<lg xml:id="BrP_7.78">
<l><seg type="pāda" n="a">sa gatvā jayatāṃ śreṣṭhas</seg> <seg type="pāda" n="b">tanayaiḥ saha vīryavān</seg> </l>
<l><seg type="pāda" n="c">samudraṃ khānayām āsa</seg> <seg type="pāda" n="d">vālukāntaram avyayam</seg> //</l>
</lg>

<lg xml:id="BrP_7.79">
<l><seg type="pāda" n="a">tasya putraiḥ khanadbhiś ca</seg> <seg type="pāda" n="b">vālukāntarhitas tadā</seg> </l>
<l><seg type="pāda" n="c">dhundhur āsādito viprā</seg> <seg type="pāda" n="d">diśam āvṛtya paścimām</seg> //</l>
</lg>

<lg xml:id="BrP_7.80">
<l><seg type="pāda" n="a">mukhajenāgninā krodhāl</seg> <seg type="pāda" n="b">lokān udvartayann iva</seg> </l>
<l><seg type="pāda" n="c">vāri susrāva vegena</seg> <seg type="pāda" n="d">mahodadhir ivodaye</seg> //</l>
</lg>

<lg xml:id="BrP_7.81">
<l><seg type="pāda" n="a">saumasya muniśārdūlā</seg> <seg type="pāda" n="b">varormikalilo mahān</seg> </l>
<l><seg type="pāda" n="c">tasya putraśataṃ dagdhaṃ</seg> <seg type="pāda" n="d">tribhir ūnaṃ tu rakṣasā</seg> //</l>
</lg>

<lg xml:id="BrP_7.82">
<l><seg type="pāda" n="a">tataḥ sa rājā dyutimān</seg> <seg type="pāda" n="b">rākṣasaṃ taṃ mahābalam</seg> </l>
<l><seg type="pāda" n="c">āsasāda mahātejā</seg> <seg type="pāda" n="d">dhundhuṃ dhundhuvināśanaḥ</seg> //</l>
</lg>

<lg xml:id="BrP_7.83">
<l><seg type="pāda" n="a">tasya vārimayaṃ vegam</seg> <seg type="pāda" n="b">āpīya sa narādhipaḥ</seg> </l>
<l><seg type="pāda" n="c">yogī yogena vahniṃ ca</seg> <seg type="pāda" n="d">śamayām āsa vāriṇā</seg> //</l>
</lg>

<lg xml:id="BrP_7.84">
<l><seg type="pāda" n="a">nihatya taṃ mahākāyaṃ</seg> <seg type="pāda" n="b">balenodakarākṣasam</seg> </l>
<l><seg type="pāda" n="c">uttaṅkaṃ darśayām āsa</seg> <seg type="pāda" n="d">kṛtakarmā narādhipaḥ</seg> //</l>
</lg>

<lg xml:id="BrP_7.85">
<l><seg type="pāda" n="a">uttaṅkas tu varaṃ prādāt</seg> <seg type="pāda" n="b">tasmai rājñe mahātmane</seg> </l>
<l><seg type="pāda" n="c">dadau tasyākṣayaṃ vittaṃ</seg> <seg type="pāda" n="d">śatrubhiś cāparājitam</seg> //</l>
</lg>

<lg xml:id="BrP_7.86">
<l><seg type="pāda" n="a">dharme ratiṃ ca satataṃ</seg> <seg type="pāda" n="b">svarge vāsaṃ tathākṣayam</seg> </l>
<l><seg type="pāda" n="c">putrāṇāṃ cākṣayāṃl lokān</seg> <seg type="pāda" n="d">svarge ye rakṣasā hatāḥ</seg> //</l>
</lg>

<lg xml:id="BrP_7.87">
<l><seg type="pāda" n="a">tasya putrās trayaḥ śiṣṭā</seg> <seg type="pāda" n="b">dṛḍhāśvo jyeṣṭha ucyate</seg> </l>
<l><seg type="pāda" n="c">candrāśvakapilāśvau tu</seg> <seg type="pāda" n="d">kanīyāṃsau kumārakau</seg> //</l>
</lg>

<lg xml:id="BrP_7.88">
<l><seg type="pāda" n="a">dhaundhumārer dṛḍhāśvasya</seg> <seg type="pāda" n="b">haryaśvaś cātmajaḥ smṛtaḥ</seg> </l>
<l><seg type="pāda" n="c">haryaśvasya nikumbho 'bhūt</seg> <seg type="pāda" n="d">kṣatradharmarataḥ sadā</seg> //</l>
</lg>

<lg xml:id="BrP_7.89">
<l><seg type="pāda" n="a">saṃhatāśvo nikumbhasya</seg> <seg type="pāda" n="b">suto raṇaviśāradaḥ</seg> </l>
<l><seg type="pāda" n="c">akṛśāśvakṛśāśvau tu</seg> <seg type="pāda" n="d">saṃhatāśvasutau dvijāḥ</seg> //</l>
</lg>

<lg xml:id="BrP_7.90">
<l><seg type="pāda" n="a">tasya haimavatī kanyā</seg> <seg type="pāda" n="b">satāṃ matā dṛṣadvatī</seg> </l>
<l><seg type="pāda" n="c">vikhyātā triṣu lokeṣu</seg> <seg type="pāda" n="d">putraś cāsyāḥ prasenajit</seg> //</l>
</lg>

<lg xml:id="BrP_7.91">
<l><seg type="pāda" n="a">lebhe prasenajid bhāryāṃ</seg> <seg type="pāda" n="b">gaurīṃ nāma pativratām</seg> </l>
<l><seg type="pāda" n="c">abhiśastā tu sā bhartrā</seg> <seg type="pāda" n="d">nadī vai bāhudābhavat</seg> //</l>
</lg>

<lg xml:id="BrP_7.92">
<l><seg type="pāda" n="a">tasya putro mahān āsīd</seg> <seg type="pāda" n="b">yuvanāśvo narādhipaḥ</seg> </l>
<l><seg type="pāda" n="c">māndhātā yuvanāśvasya</seg> <seg type="pāda" n="d">trilokavijayī sutaḥ</seg> //</l>
</lg>

<lg xml:id="BrP_7.93">
<l><seg type="pāda" n="a">tasya caitrarathī bhāryā</seg> <seg type="pāda" n="b">śaśabindoḥ sutābhavat</seg> </l>
<l><seg type="pāda" n="c">sādhvī bindumatī nāma</seg> <seg type="pāda" n="d">rūpeṇāsadṛśī bhuvi</seg> //</l>
</lg>

<lg xml:id="BrP_7.94">
<l><seg type="pāda" n="a">pativratā ca jyeṣṭhā ca</seg> <seg type="pāda" n="b">bhrātṝṇām ayutasya vai</seg> </l>
<l><seg type="pāda" n="c">tasyām utpādayām āsa</seg> <seg type="pāda" n="d">māndhātā dvau sutau dvijāḥ</seg> //</l>
</lg>

<lg xml:id="BrP_7.95">
<l><seg type="pāda" n="a">purukutsaṃ ca dharmajñaṃ</seg> <seg type="pāda" n="b">mucukundaṃ ca pārthivam</seg> </l>
<l><seg type="pāda" n="c">purukutsasutas tv āsīt</seg> <seg type="pāda" n="d">trasadasyur mahīpatiḥ</seg> //</l>
</lg>

<lg xml:id="BrP_7.96">
<l><seg type="pāda" n="a">narmadāyām athotpannaḥ</seg> <seg type="pāda" n="b">saṃbhūtas tasya cātmajaḥ</seg> </l>
<l><seg type="pāda" n="c">saṃbhūtasya tu dāyādas</seg> <seg type="pāda" n="d">tridhanvā ripumardanaḥ</seg> //</l>
</lg>

<lg xml:id="BrP_7.97">
<l><seg type="pāda" n="a">rājñas tridhanvanas tv āsīd</seg> <seg type="pāda" n="b">vidvāṃs trayyāruṇaḥ prabhuḥ</seg> </l>
<l><seg type="pāda" n="c">tasya satyavrato nāma</seg> <seg type="pāda" n="d">kumāro 'bhūn mahābalaḥ</seg> //</l>
</lg>

<lg xml:id="BrP_7.98">
<l><seg type="pāda" n="a">parigrahaṇamantrāṇāṃ</seg> <seg type="pāda" n="b">vighnaṃ cakre sudurmatiḥ</seg> </l>
<l><seg type="pāda" n="c">yena bhāryā kṛtodvāhā</seg> <seg type="pāda" n="d">hṛtā caiva parasya ha</seg> //</l>
</lg>

<lg xml:id="BrP_7.99">
<l><seg type="pāda" n="a">bālyāt kāmāc ca mohāc ca</seg> <seg type="pāda" n="b">sāhasāc cāpalena ca</seg> </l>
<l><seg type="pāda" n="c">jahāra kanyāṃ kāmārtaḥ</seg> <seg type="pāda" n="d">kasyacit puravāsinaḥ</seg> //</l>
</lg>

<lg xml:id="BrP_7.100">
<l><seg type="pāda" n="a">adharmaśaṅkunā tena</seg> <seg type="pāda" n="b">taṃ sa trayyāruṇo 'tyajat</seg> </l>
<l><seg type="pāda" n="c">apadhvaṃseti bahuśo</seg> <seg type="pāda" n="d">vadan krodhasamanvitaḥ</seg> //</l>
</lg>

<lg xml:id="BrP_7.101">
<l><seg type="pāda" n="a">so 'bravīt pitaraṃ tyaktaḥ</seg> <seg type="pāda" n="b">kva gacchāmīti vai muhuḥ</seg> </l>
<l><seg type="pāda" n="c">pitā ca tam athovāca</seg> <seg type="pāda" n="d">śvapākaiḥ saha vartaya</seg> //</l>
</lg>

<lg xml:id="BrP_7.102">
<l><seg type="pāda" n="a">nāhaṃ putreṇa putrārthī</seg> <seg type="pāda" n="b">tvayādya kulapāṃsana</seg> </l>
<l><seg type="pāda" n="c">ity uktaḥ sa nirākrāman</seg> <seg type="pāda" n="d">nagarād vacanāt pituḥ</seg> //</l>
</lg>

<lg xml:id="BrP_7.103">
<l><seg type="pāda" n="a">na ca taṃ vārayām āsa</seg> <seg type="pāda" n="b">vasiṣṭho bhagavān ṛṣiḥ</seg> </l>
<l><seg type="pāda" n="c">sa tu satyavrato viprāḥ</seg> <seg type="pāda" n="d">śvapākāvasathāntike</seg> //</l>
</lg>

<lg xml:id="BrP_7.104">
<l><seg type="pāda" n="a">pitrā tyakto 'vasad vīraḥ</seg> <seg type="pāda" n="b">pitāpy asya vanaṃ yayau</seg> </l>
<l><seg type="pāda" n="c">tatas tasmiṃs tu viṣaye</seg> <seg type="pāda" n="d">nāvarṣat pākaśāsanaḥ</seg> //</l>
</lg>

<lg xml:id="BrP_7.105">
<l><seg type="pāda" n="a">samā dvādaśa bho viprās</seg> <seg type="pāda" n="b">tenādharmeṇa vai tadā</seg> </l>
<l><seg type="pāda" n="c">dārāṃs tu tasya viṣaye</seg> <seg type="pāda" n="d">viśvāmitro mahātapāḥ</seg> //</l>
</lg>

<lg xml:id="BrP_7.106">
<l><seg type="pāda" n="a">saṃnyasya sāgarānte tu</seg> <seg type="pāda" n="b">cakāra vipulaṃ tapaḥ</seg> </l>
<l><seg type="pāda" n="c">tasya patnī gale baddhvā</seg> <seg type="pāda" n="d">madhyamaṃ putram aurasam</seg> //</l>
</lg>

<lg xml:id="BrP_7.107">
<l><seg type="pāda" n="a">śeṣasya bharaṇārthāya</seg> <seg type="pāda" n="b">vyakrīṇād gośatena vai</seg> </l>
<l><seg type="pāda" n="c">taṃ ca baddhaṃ gale dṛṣṭvā</seg> <seg type="pāda" n="d">vikrayārthaṃ nṛpātmajaḥ</seg> //</l>
</lg>

<lg xml:id="BrP_7.108">
<l><seg type="pāda" n="a">maharṣiputraṃ dharmātmā</seg> <seg type="pāda" n="b">mokṣayām āsa bho dvijāḥ</seg> </l>
<l><seg type="pāda" n="c">satyavrato mahābāhur</seg> <seg type="pāda" n="d">bharaṇaṃ tasya cākarot</seg> //</l>
</lg>

<lg xml:id="BrP_7.109">
<l><seg type="pāda" n="a">viśvāmitrasya tuṣṭyartham</seg> <seg type="pāda" n="b">anukampārtham eva ca</seg> </l>
<l><seg type="pāda" n="c">so 'bhavad gālavo nāma</seg> <seg type="pāda" n="d">gale bandhān mahātapāḥ</seg> </l>
<l><seg type="pāda" n="e">maharṣiḥ kauśiko dhīmāṃs</seg> <seg type="pāda" n="f">tena vīreṇa mokṣitaḥ</seg> //</l>
</lg>

<milestone unit="speaker" n="lomaharṣaṇa uvāca"/>

<lg xml:id="BrP_8.1">
<l><seg type="pāda" n="a">satyavratas tu bhaktyā ca</seg> <seg type="pāda" n="b">kṛpayā ca pratijñayā</seg> </l>
<l><seg type="pāda" n="c">viśvāmitrakalatraṃ tu</seg> <seg type="pāda" n="d">babhāra vinaye sthitaḥ</seg> //</l>
</lg>

<lg xml:id="BrP_8.2">
<l><seg type="pāda" n="a">hatvā mṛgān varāhāṃś ca</seg> <seg type="pāda" n="b">mahiṣāṃś ca vanecarān</seg> </l>
<l><seg type="pāda" n="c">viśvāmitrāśramābhyāśe</seg> <seg type="pāda" n="d">māṃsaṃ vṛkṣe babandha ca</seg> //</l>
</lg>

<lg xml:id="BrP_8.3">
<l><seg type="pāda" n="a">upāṃśuvratam āsthāya</seg> <seg type="pāda" n="b">dīkṣāṃ dvādaśavārṣikīm</seg> </l>
<l><seg type="pāda" n="c">pitur niyogād avasat</seg> <seg type="pāda" n="d">tasmin vanagate nṛpe</seg> //</l>
</lg>

<lg xml:id="BrP_8.4">
<l><seg type="pāda" n="a">ayodhyāṃ caiva rājyaṃ ca</seg> <seg type="pāda" n="b">tathaivāntaḥpuraṃ muniḥ</seg> </l>
<l><seg type="pāda" n="c">yājyopādhyāyasaṃyogād</seg> <seg type="pāda" n="d">vasiṣṭhaḥ paryarakṣata</seg> //</l>
</lg>

<lg xml:id="BrP_8.5">
<l><seg type="pāda" n="a">satyavratas tu bālyāc ca</seg> <seg type="pāda" n="b">bhāvino 'rthasya vai balāt</seg> </l>
<l><seg type="pāda" n="c">vasiṣṭhe 'bhyadhikaṃ manyuṃ</seg> <seg type="pāda" n="d">dhārayām āsa nityaśaḥ</seg> //</l>
</lg>

<lg xml:id="BrP_8.6">
<l><seg type="pāda" n="a">pitrā hi taṃ tadā rāṣṭrāt</seg> <seg type="pāda" n="b">tyajyamānaṃ priyaṃ sutam</seg> </l>
<l><seg type="pāda" n="c">nivārayām āsa munir</seg> <seg type="pāda" n="d">bahunā kāraṇena na</seg> //</l>
</lg>

<lg xml:id="BrP_8.7">
<l><seg type="pāda" n="a">pāṇigrahaṇamantrāṇāṃ</seg> <seg type="pāda" n="b">niṣṭhā syāt saptame pade</seg> </l>
<l><seg type="pāda" n="c">na ca satyavratas tasmād</seg> <seg type="pāda" n="d">dhatavān saptame pade</seg> //</l>
</lg>

<lg xml:id="BrP_8.8">
<l><seg type="pāda" n="a">jānan dharmaṃ vasiṣṭhas tu</seg> <seg type="pāda" n="b">na māṃ trātīti bho dvijāḥ</seg> </l>
<l><seg type="pāda" n="c">satyavratas tadā roṣaṃ</seg> <seg type="pāda" n="d">vasiṣṭhe manasākarot</seg> //</l>
</lg>

<lg xml:id="BrP_8.9">
<l><seg type="pāda" n="a">guṇabuddhyā tu bhagavān</seg> <seg type="pāda" n="b">vasiṣṭhaḥ kṛtavāṃs tathā</seg> </l>
<l><seg type="pāda" n="c">na ca satyavratas tasya</seg> <seg type="pāda" n="d">tam upāṃśum abudhyata</seg> //</l>
</lg>

<lg xml:id="BrP_8.10">
<l><seg type="pāda" n="a">tasminn aparitoṣaś ca</seg> <seg type="pāda" n="b">pitur āsīn mahātmanaḥ</seg> </l>
<l><seg type="pāda" n="c">tena dvādaśa varṣāṇi</seg> <seg type="pāda" n="d">nāvarṣat pākaśāsanaḥ</seg> //</l>
</lg>

<lg xml:id="BrP_8.11">
<l><seg type="pāda" n="a">tena tv idānīṃ vihitāṃ</seg> <seg type="pāda" n="b">dīkṣāṃ tāṃ durvahāṃ bhuvi</seg> </l>
<l><seg type="pāda" n="c">kulasya niṣkṛtir viprāḥ</seg> <seg type="pāda" n="d">kṛtā sā vai bhaved iti</seg> //</l>
</lg>

<lg xml:id="BrP_8.12">
<l><seg type="pāda" n="a">na taṃ vasiṣṭho bhagavān</seg> <seg type="pāda" n="b">pitrā tyaktaṃ nyavārayat</seg> </l>
<l><seg type="pāda" n="c">abhiṣekṣyāmy ahaṃ putram</seg> <seg type="pāda" n="d">asyety evaṃmatir muniḥ</seg> //</l>
</lg>

<lg xml:id="BrP_8.13">
<l><seg type="pāda" n="a">sa tu dvādaśa varṣāṇi</seg> <seg type="pāda" n="b">tāṃ dīkṣām avahad balī</seg> </l>
<l><seg type="pāda" n="c">avidyamāne māṃse tu</seg> <seg type="pāda" n="d">vasiṣṭhasya mahātmanaḥ</seg> //</l>
</lg>

<lg xml:id="BrP_8.14">
<l><seg type="pāda" n="a">sarvakāmadughāṃ dogdhrīṃ</seg> <seg type="pāda" n="b">sa dadarśa nṛpātmajaḥ</seg> </l>
<l><seg type="pāda" n="c">tāṃ vai krodhāc ca mohāc ca</seg> <seg type="pāda" n="d">śramāc caiva kṣudhānvitaḥ</seg> //</l>
</lg>

<lg xml:id="BrP_8.15">
<l><seg type="pāda" n="a">deśadharmagato rājā</seg> <seg type="pāda" n="b">jaghāna munisattamāḥ</seg> </l>
<l><seg type="pāda" n="c">tanmāṃsaṃ sa svayaṃ caiva</seg> <seg type="pāda" n="d">viśvāmitrasya cātmajān</seg> //</l>
</lg>

<lg xml:id="BrP_8.16">
<l><seg type="pāda" n="a">bhojayām āsa tac chrutvā</seg> <seg type="pāda" n="b">vasiṣṭho 'py asya cukrudhe</seg> //</l>
</lg>

<milestone unit="speaker" n="vasiṣṭha uvāca"/>

<lg xml:id="BrP_8.17">
<l><seg type="pāda" n="a">pātayeyam ahaṃ krūra</seg> <seg type="pāda" n="b">tava śaṅkum asaṃśayam</seg> </l>
<l><seg type="pāda" n="c">yadi te dvāv imau śaṅkū</seg> <seg type="pāda" n="d">na syātāṃ vai kṛtau punaḥ</seg> //</l>
</lg>

<lg xml:id="BrP_8.18">
<l><seg type="pāda" n="a">pituś cāparitoṣeṇa</seg> <seg type="pāda" n="b">gurudogdhrīvadhena ca</seg> </l>
<l><seg type="pāda" n="c">aprokṣitopayogāc ca</seg> <seg type="pāda" n="d">trividhas te vyatikramaḥ</seg> //</l>
</lg>

<lg xml:id="BrP_8.19">
<l><seg type="pāda" n="a">evaṃ trīṇy asya śaṅkūni</seg> <seg type="pāda" n="b">tāni dṛṣṭvā mahātapāḥ</seg> </l>
<l><seg type="pāda" n="c">triśaṅkur iti hovāca</seg> <seg type="pāda" n="d">triśaṅkus tena sa smṛtaḥ</seg> //</l>
</lg>

<lg xml:id="BrP_8.20">
<l><seg type="pāda" n="a">viśvāmitrasya dārāṇām</seg> <seg type="pāda" n="b">anena bharaṇaṃ kṛtam</seg> </l>
<l><seg type="pāda" n="c">tena tasmai varaṃ prādān</seg> <seg type="pāda" n="d">muniḥ prītas triśaṅkave</seg> //</l>
</lg>

<lg xml:id="BrP_8.21">
<l><seg type="pāda" n="a">chandyamāno vareṇātha</seg> <seg type="pāda" n="b">varaṃ vavre nṛpātmajaḥ</seg> </l>
<l><seg type="pāda" n="c">saśarīro vraje svargam</seg> <seg type="pāda" n="d">ity evaṃ yācito varaḥ</seg> //</l>
</lg>

<lg xml:id="BrP_8.22">
<l><seg type="pāda" n="a">anāvṛṣṭibhaye tasmin</seg> <seg type="pāda" n="b">gate dvādaśavārṣike</seg> </l>
<l><seg type="pāda" n="c">pitrye rājye 'bhiṣicyātha</seg> <seg type="pāda" n="d">yājayām āsa pārthivam</seg> //</l>
</lg>

<lg xml:id="BrP_8.23">
<l><seg type="pāda" n="a">miṣatāṃ devatānāṃ ca</seg> <seg type="pāda" n="b">vasiṣṭhasya ca kauśikaḥ</seg> </l>
<l><seg type="pāda" n="c">divam āropayām āsa</seg> <seg type="pāda" n="d">saśarīraṃ mahātapāḥ</seg> //</l>
</lg>

<lg xml:id="BrP_8.24">
<l><seg type="pāda" n="a">tasya satyarathā nāma</seg> <seg type="pāda" n="b">patnī kaikeyavaṃśajā</seg> </l>
<l><seg type="pāda" n="c">kumāraṃ janayām āsa</seg> <seg type="pāda" n="d">hariścandram akalmaṣam</seg> //</l>
</lg>

<lg xml:id="BrP_8.25">
<l><seg type="pāda" n="a">sa vai rājā hariścandras</seg> <seg type="pāda" n="b">traiśaṅkava iti smṛtaḥ</seg> </l>
<l><seg type="pāda" n="c">āhartā rājasūyasya</seg> <seg type="pāda" n="d">samrāḍ iti ha viśrutaḥ</seg> //</l>
</lg>

<lg xml:id="BrP_8.26">
<l><seg type="pāda" n="a">hariścandrasya putro 'bhūd</seg> <seg type="pāda" n="b">rohito nāma pārthivaḥ</seg> </l>
<l><seg type="pāda" n="c">harito rohitasyātha</seg> <seg type="pāda" n="d">cañcur hārita ucyate</seg> //</l>
</lg>

<lg xml:id="BrP_8.27">
<l><seg type="pāda" n="a">vijayaś ca muniśreṣṭhāś</seg> <seg type="pāda" n="b">cañcuputro babhūva ha</seg> </l>
<l><seg type="pāda" n="c">jetā sa sarvapṛthivīṃ</seg> <seg type="pāda" n="d">vijayas tena sa smṛtaḥ</seg> //</l>
</lg>

<lg xml:id="BrP_8.28">
<l><seg type="pāda" n="a">rurukas tanayas tasya</seg> <seg type="pāda" n="b">rājā dharmārthakovidaḥ</seg> </l>
<l><seg type="pāda" n="c">rurukasya vṛkaḥ putro</seg> <seg type="pāda" n="d">vṛkād bāhus tu jajñivān</seg> //</l>
</lg>

<lg xml:id="BrP_8.29">
<l><seg type="pāda" n="a">haihayās tālajaṅghāś ca</seg> <seg type="pāda" n="b">nirasyanti sma taṃ nṛpam</seg> </l>
<l><seg type="pāda" n="c">tatpatnī garbham ādāya</seg> <seg type="pāda" n="d">aurvasyāśramam āviśat</seg> //</l>
</lg>

<lg xml:id="BrP_8.30">
<l><seg type="pāda" n="a">nāsatyo dhārmikaś caiva</seg> <seg type="pāda" n="b">sa ha dharmayuge 'bhavat</seg> </l>
<l><seg type="pāda" n="c">sagaras tu suto bāhor</seg> <seg type="pāda" n="d">yajñe saha gareṇa vai</seg> //</l>
</lg>

<lg xml:id="BrP_8.31">
<l><seg type="pāda" n="a">aurvasyāśramam āsādya</seg> <seg type="pāda" n="b">bhārgaveṇābhirakṣitaḥ</seg> </l>
<l><seg type="pāda" n="c">āgneyam astraṃ labdhvā ca</seg> <seg type="pāda" n="d">bhārgavāt sagaro nṛpaḥ</seg> //</l>
</lg>

<lg xml:id="BrP_8.32">
<l><seg type="pāda" n="a">jigāya pṛthivīṃ hatvā</seg> <seg type="pāda" n="b">tālajaṅghān sahaihayān</seg> </l>
<l><seg type="pāda" n="c">śakānāṃ pahnavānāṃ ca</seg> <seg type="pāda" n="d">dharmaṃ nirasad acyutaḥ</seg> </l>
<l><seg type="pāda" n="e">kṣatriyāṇāṃ muniśreṣṭhāḥ</seg> <seg type="pāda" n="f">pāradānāṃ ca dharmavit</seg> //</l>
</lg>

<milestone unit="speaker" n="munaya ūcuḥ"/>

<lg xml:id="BrP_8.33">
<l><seg type="pāda" n="a">kathaṃ sa sagaro jāto</seg> <seg type="pāda" n="b">gareṇaiva sahācyutaḥ</seg> </l>
<l><seg type="pāda" n="c">kimarthaṃ ca śakādīnāṃ</seg> <seg type="pāda" n="d">kṣatriyāṇāṃ mahaujasām</seg> //</l>
</lg>

<lg xml:id="BrP_8.34">
<l><seg type="pāda" n="a">dharmān kulocitān rājā</seg> <seg type="pāda" n="b">kruddho nirasad acyutaḥ</seg> </l>
<l><seg type="pāda" n="c">etan naḥ sarvam ācakṣva</seg> <seg type="pāda" n="d">vistareṇa mahāmate</seg> //</l>
</lg>

<milestone unit="speaker" n="lomaharṣaṇa uvāca"/>

<lg xml:id="BrP_8.35">
<l><seg type="pāda" n="a">bāhor vyasaninaḥ pūrvaṃ</seg> <seg type="pāda" n="b">hṛtaṃ rājyam abhūt kila</seg> </l>
<l><seg type="pāda" n="c">haihayais tālajaṅghaiś ca</seg> <seg type="pāda" n="d">śakaiḥ sārdhaṃ dvijottamāḥ</seg> //</l>
</lg>

<lg xml:id="BrP_8.36">
<l><seg type="pāda" n="a">yavanāḥ pāradāś caiva</seg> <seg type="pāda" n="b">kāmbojāḥ pahnavās tathā</seg> </l>
<l><seg type="pāda" n="c">ete hy api gaṇāḥ pañca</seg> <seg type="pāda" n="d">haihayārthe parākraman</seg> //</l>
</lg>

<lg xml:id="BrP_8.37">
<l><seg type="pāda" n="a">hṛtarājyas tadā rājā</seg> <seg type="pāda" n="b">sa vai bāhur vanaṃ yayau</seg> </l>
<l><seg type="pāda" n="c">patnyā cānugato duḥkhī</seg> <seg type="pāda" n="d">tatra prāṇān avāsṛjat</seg> //</l>
</lg>

<lg xml:id="BrP_8.38">
<l><seg type="pāda" n="a">patnī tu yādavī tasya</seg> <seg type="pāda" n="b">sagarbhā pṛṣṭhato 'nvagāt</seg> </l>
<l><seg type="pāda" n="c">sapatnyā ca garas tasyai</seg> <seg type="pāda" n="d">dattaḥ pūrvaṃ kilānaghāḥ</seg> //</l>
</lg>

<lg xml:id="BrP_8.39">
<l><seg type="pāda" n="a">sā tu bhartuś citāṃ kṛtvā</seg> <seg type="pāda" n="b">vane tām abhyarohata</seg> </l>
<l><seg type="pāda" n="c">aurvas tāṃ bhārgavo viprāḥ</seg> <seg type="pāda" n="d">kāruṇyāt samavārayat</seg> //</l>
</lg>

<lg xml:id="BrP_8.40">
<l><seg type="pāda" n="a">tasyāśrame ca garbhaḥ sa</seg> <seg type="pāda" n="b">gareṇaiva sahācyutaḥ</seg> </l>
<l><seg type="pāda" n="c">vyajāyata mahābāhuḥ</seg> <seg type="pāda" n="d">sagaro nāma pārthivaḥ</seg> //</l>
</lg>

<lg xml:id="BrP_8.41">
<l><seg type="pāda" n="a">aurvas tu jātakarmādīṃs</seg> <seg type="pāda" n="b">tasya kṛtvā mahātmanaḥ</seg> </l>
<l><seg type="pāda" n="c">adhyāpya vedaśāstrāṇi</seg> <seg type="pāda" n="d">tato 'straṃ pratyapādayat</seg> //</l>
</lg>

<lg xml:id="BrP_8.42">
<l><seg type="pāda" n="a">āgneyaṃ tu mahābhāgā</seg> <seg type="pāda" n="b">amarair api duḥsaham</seg> </l>
<l><seg type="pāda" n="c">sa tenāstrabalenājau</seg> <seg type="pāda" n="d">balena ca samanvitaḥ</seg> //</l>
</lg>

<lg xml:id="BrP_8.43">
<l><seg type="pāda" n="a">haihayān vijaghānāśu</seg> <seg type="pāda" n="b">kruddho rudraḥ paśūn iva</seg> </l>
<l><seg type="pāda" n="c">ājahāra ca lokeṣu</seg> <seg type="pāda" n="d">kīrtiṃ kīrtimatāṃ varaḥ</seg> //</l>
</lg>

<lg xml:id="BrP_8.44">
<l><seg type="pāda" n="a">tataḥ śakāṃś ca yavanān</seg> <seg type="pāda" n="b">kāmbojān pāradāṃs tathā</seg> </l>
<l><seg type="pāda" n="c">pahnavāṃś caiva niḥśeṣān</seg> <seg type="pāda" n="d">kartuṃ vyavasito nṛpaḥ</seg> //</l>
</lg>

<lg xml:id="BrP_8.45">
<l><seg type="pāda" n="a">te vadhyamānā vīreṇa</seg> <seg type="pāda" n="b">sagareṇa mahātmanā</seg> </l>
<l><seg type="pāda" n="c">vasiṣṭhaṃ śaraṇaṃ gatvā</seg> <seg type="pāda" n="d">praṇipetur manīṣiṇam</seg> //</l>
</lg>

<lg xml:id="BrP_8.46">
<l><seg type="pāda" n="a">vasiṣṭhas tv atha tān dṛṣṭvā</seg> <seg type="pāda" n="b">samayena mahādyutiḥ</seg> </l>
<l><seg type="pāda" n="c">sagaraṃ vārayām āsa</seg> <seg type="pāda" n="d">teṣāṃ dattvābhayaṃ tadā</seg> //</l>
</lg>

<lg xml:id="BrP_8.47">
<l><seg type="pāda" n="a">sagaraḥ svāṃ pratijñāṃ tu</seg> <seg type="pāda" n="b">guror vākyaṃ niśamya ca</seg> </l>
<l><seg type="pāda" n="c">dharmaṃ jaghāna teṣāṃ vai</seg> <seg type="pāda" n="d">veṣān anyāṃś cakāra ha</seg> //</l>
</lg>

<lg xml:id="BrP_8.48">
<l><seg type="pāda" n="a">ardhaṃ śakānāṃ śiraso</seg> <seg type="pāda" n="b">muṇḍayitvā vyasarjayat</seg> </l>
<l><seg type="pāda" n="c">yavanānāṃ śiraḥ sarvaṃ</seg> <seg type="pāda" n="d">kāmbojānāṃ tathaiva ca</seg> //</l>
</lg>

<lg xml:id="BrP_8.49">
<l><seg type="pāda" n="a">pāradā muktakeśāś ca</seg> <seg type="pāda" n="b">pahnavāñ śmaśrudhāriṇaḥ</seg> </l>
<l><seg type="pāda" n="c">niḥsvādhyāyavaṣaṭkārāḥ</seg> <seg type="pāda" n="d">kṛtās tena mahātmanā</seg> //</l>
</lg>

<lg xml:id="BrP_8.50">
<l><seg type="pāda" n="a">śakā yavanakāmbojāḥ</seg> <seg type="pāda" n="b">pāradāś ca dvijottamāḥ</seg> </l>
<l><seg type="pāda" n="c">koṇisarpā māhiṣakā</seg> <seg type="pāda" n="d">darvāś colāḥ sakeralāḥ</seg> //</l>
</lg>

<lg xml:id="BrP_8.51">
<l><seg type="pāda" n="a">sarve te kṣatriyā viprā</seg> <seg type="pāda" n="b">dharmas teṣāṃ nirākṛtaḥ</seg> </l>
<l><seg type="pāda" n="c">vasiṣṭhavacanād rājñā</seg> <seg type="pāda" n="d">sagareṇa mahātmanā</seg> //</l>
</lg>

<lg xml:id="BrP_8.52">
<l><seg type="pāda" n="a">sa dharmavijayī rājā</seg> <seg type="pāda" n="b">vijityemāṃ vasuṃdharām</seg> </l>
<l><seg type="pāda" n="c">aśvaṃ pracārayām āsa</seg> <seg type="pāda" n="d">vājimedhāya dīkṣitaḥ</seg> //</l>
</lg>

<lg xml:id="BrP_8.53">
<l><seg type="pāda" n="a">tasya cārayataḥ so 'śvaḥ</seg> <seg type="pāda" n="b">samudre pūrvadakṣiṇe</seg> </l>
<l><seg type="pāda" n="c">velāsamīpe 'pahṛto</seg> <seg type="pāda" n="d">bhūmiṃ caiva praveśitaḥ</seg> //</l>
</lg>

<lg xml:id="BrP_8.54">
<l><seg type="pāda" n="a">sa taṃ deśaṃ tadā putraiḥ</seg> <seg type="pāda" n="b">khānayām āsa pārthivaḥ</seg> </l>
<l><seg type="pāda" n="c">āsedus te tadā tatra</seg> <seg type="pāda" n="d">khanyamāne mahārṇave</seg> //</l>
</lg>

<lg xml:id="BrP_8.55">
<l><seg type="pāda" n="a">tam ādipuruṣaṃ devaṃ</seg> <seg type="pāda" n="b">hariṃ kṛṣṇaṃ prajāpatim</seg> </l>
<l><seg type="pāda" n="c">viṣṇuṃ kapilarūpeṇa</seg> <seg type="pāda" n="d">svapantaṃ puruṣaṃ tadā</seg> //</l>
</lg>

<lg xml:id="BrP_8.56">
<l><seg type="pāda" n="a">tasya cakṣuḥsamutthena</seg> <seg type="pāda" n="b">tejasā pratibudhyataḥ</seg> </l>
<l><seg type="pāda" n="c">dagdhāḥ sarve muniśreṣṭhāś</seg> <seg type="pāda" n="d">catvāras tv avaśeṣitāḥ</seg> //</l>
</lg>

<lg xml:id="BrP_8.57">
<l><seg type="pāda" n="a">barhiketuḥ suketuś ca</seg> <seg type="pāda" n="b">tathā dharmaratho nṛpaḥ</seg> </l>
<l><seg type="pāda" n="c">śūraḥ pañcanadaś caiva</seg> <seg type="pāda" n="d">tasya vaṃśakarā nṛpāḥ</seg> //</l>
</lg>

<lg xml:id="BrP_8.58">
<l><seg type="pāda" n="a">prādāc ca tasmai bhagavān</seg> <seg type="pāda" n="b">harir nārāyaṇo varam</seg> </l>
<l><seg type="pāda" n="c">akṣayaṃ vaṃśam ikṣvākoḥ</seg> <seg type="pāda" n="d">kīrtiṃ cāpy anivartinīm</seg> //</l>
</lg>

<lg xml:id="BrP_8.59">
<l><seg type="pāda" n="a">putraṃ samudraṃ ca vibhuḥ</seg> <seg type="pāda" n="b">svarge vāsaṃ tathākṣayam</seg> </l>
<l><seg type="pāda" n="c">samudraś cārgham ādāya</seg> <seg type="pāda" n="d">vavande taṃ mahīpatim</seg> //</l>
</lg>

<lg xml:id="BrP_8.60">
<l><seg type="pāda" n="a">sāgaratvaṃ ca lebhe sa</seg> <seg type="pāda" n="b">karmaṇā tena tasya ha</seg> </l>
<l><seg type="pāda" n="c">taṃ cāśvamedhikaṃ so 'śvaṃ</seg> <seg type="pāda" n="d">samudrād upalabdhavān</seg> //</l>
</lg>

<lg xml:id="BrP_8.61">
<l><seg type="pāda" n="a">ājahārāśvamedhānāṃ</seg> <seg type="pāda" n="b">śataṃ sa sumahātapāḥ</seg> </l>
<l><seg type="pāda" n="c">putrāṇāṃ ca sahasrāṇi</seg> <seg type="pāda" n="d">ṣaṣṭis tasyeti naḥ śrutam</seg> //</l>
</lg>

<milestone unit="speaker" n="munaya ūcuḥ"/>

<lg xml:id="BrP_8.62">
<l><seg type="pāda" n="a">sagarasyātmajā vīrāḥ</seg> <seg type="pāda" n="b">kathaṃ jātā mahābalāḥ</seg> </l>
<l><seg type="pāda" n="c">vikrāntāḥ ṣaṣṭisāhasrā</seg> <seg type="pāda" n="d">vidhinā kena sattama</seg> //</l>
</lg>

<milestone unit="speaker" n="lomaharṣaṇa uvāca"/>

<lg xml:id="BrP_8.63">
<l><seg type="pāda" n="a">dve bhārye sagarasyāstāṃ</seg> <seg type="pāda" n="b">tapasā dagdhakilbiṣe</seg> </l>
<l><seg type="pāda" n="c">jyeṣṭhā vidarbhaduhitā</seg> <seg type="pāda" n="d">keśinī nāma nāmataḥ</seg> //</l>
</lg>

<lg xml:id="BrP_8.64">
<l><seg type="pāda" n="a">kanīyasī tu mahatī</seg> <seg type="pāda" n="b">patnī paramadharmiṇī</seg> </l>
<l><seg type="pāda" n="c">ariṣṭanemiduhitā</seg> <seg type="pāda" n="d">rūpeṇāpratimā bhuvi</seg> //</l>
</lg>

<lg xml:id="BrP_8.65">
<l><seg type="pāda" n="a">aurvas tābhyāṃ varaṃ prādāt</seg> <seg type="pāda" n="b">tad budhyadhvaṃ dvijottamāḥ</seg> </l>
<l><seg type="pāda" n="c">ṣaṣṭiṃ putrasahasrāṇi</seg> <seg type="pāda" n="d">gṛhṇātv ekā nitambinī</seg> //</l>
</lg>

<lg xml:id="BrP_8.66">
<l><seg type="pāda" n="a">ekaṃ vaṃśadharaṃ tv ekā</seg> <seg type="pāda" n="b">yatheṣṭaṃ varayatv iti</seg> </l>
<l><seg type="pāda" n="c">tatraikā jagṛhe putrān</seg> <seg type="pāda" n="d">ṣaṣṭisāhasrasaṃmitān</seg> //</l>
</lg>

<lg xml:id="BrP_8.67">
<l><seg type="pāda" n="a">ekaṃ vaṃśadharaṃ tv ekā</seg> <seg type="pāda" n="b">tathety āha tato muniḥ</seg> </l>
<l><seg type="pāda" n="c">rājā pañcajano nāma</seg> <seg type="pāda" n="d">babhūva sa mahādyutiḥ</seg> //</l>
</lg>

<lg xml:id="BrP_8.68">
<l><seg type="pāda" n="a">itarā suṣuve tumbīṃ</seg> <seg type="pāda" n="b">bījapūrṇām iti śrutiḥ</seg> </l>
<l><seg type="pāda" n="c">tatra ṣaṣṭisahasrāṇi</seg> <seg type="pāda" n="d">garbhās te tilasaṃmitāḥ</seg> //</l>
</lg>

<lg xml:id="BrP_8.69">
<l><seg type="pāda" n="a">saṃbabhūvur yathākālaṃ</seg> <seg type="pāda" n="b">vavṛdhuś ca yathāsukham</seg> </l>
<l><seg type="pāda" n="c">ghṛtapūrṇeṣu kumbheṣu</seg> <seg type="pāda" n="d">tān garbhān nidadhe tataḥ</seg> //</l>
</lg>

<lg xml:id="BrP_8.70">
<l><seg type="pāda" n="a">dhātrīś caikaikaśaḥ prādāt</seg> <seg type="pāda" n="b">tāvatīḥ poṣaṇe nṛpaḥ</seg> </l>
<l><seg type="pāda" n="c">tato daśasu māseṣu</seg> <seg type="pāda" n="d">samuttasthur yathākramam</seg> //</l>
</lg>

<lg xml:id="BrP_8.71">
<l><seg type="pāda" n="a">kumārās te yathākālaṃ</seg> <seg type="pāda" n="b">sagaraprītivardhanāḥ</seg> </l>
<l><seg type="pāda" n="c">ṣaṣṭiputrasahasrāṇi</seg> <seg type="pāda" n="d">tasyaivam abhavan dvijāḥ</seg> //</l>
</lg>

<lg xml:id="BrP_8.72">
<l><seg type="pāda" n="a">garbhād alābūmadhyād vai</seg> <seg type="pāda" n="b">jātāni pṛthivīpateḥ</seg> </l>
<l><seg type="pāda" n="c">teṣāṃ nārāyaṇaṃ tejaḥ</seg> <seg type="pāda" n="d">praviṣṭānāṃ mahātmanām</seg> //</l>
</lg>

<lg xml:id="BrP_8.73">
<l><seg type="pāda" n="a">ekaḥ pañcajano nāma</seg> <seg type="pāda" n="b">putro rājā babhūva ha</seg> </l>
<l><seg type="pāda" n="c">śūraḥ pañcajanasyāsīd</seg> <seg type="pāda" n="d">aṃśumān nāma vīryavān</seg> //</l>
</lg>

<lg xml:id="BrP_8.74">
<l><seg type="pāda" n="a">dilīpas tasya tanayaḥ</seg> <seg type="pāda" n="b">khaṭvāṅga iti viśrutaḥ</seg> </l>
<l><seg type="pāda" n="c">yena svargād ihāgatya</seg> <seg type="pāda" n="d">muhūrtaṃ prāpya jīvitam</seg> //</l>
</lg>

<lg xml:id="BrP_8.75">
<l><seg type="pāda" n="a">trayo 'bhisaṃdhitā lokā</seg> <seg type="pāda" n="b">buddhyā satyena cānaghāḥ</seg> </l>
<l><seg type="pāda" n="c">dilīpasya tu dāyādo</seg> <seg type="pāda" n="d">mahārājo bhagīrathaḥ</seg> //</l>
</lg>

<lg xml:id="BrP_8.76">
<l><seg type="pāda" n="a">yaḥ sa gaṅgāṃ saricchreṣṭhām</seg> <seg type="pāda" n="b">avātārayata prabhuḥ</seg> </l>
<l><seg type="pāda" n="c">samudram ānayac caināṃ</seg> <seg type="pāda" n="d">duhitṛtve 'py akalpayat</seg> //</l>
</lg>

<lg xml:id="BrP_8.77">
<l><seg type="pāda" n="a">tasmād bhāgīrathī gaṅgā</seg> <seg type="pāda" n="b">kathyate vaṃśacintakaiḥ</seg> </l>
<l><seg type="pāda" n="c">bhagīrathasuto rājā</seg> <seg type="pāda" n="d">śruta ity abhiviśrutaḥ</seg> //</l>
</lg>

<lg xml:id="BrP_8.78">
<l><seg type="pāda" n="a">nābhāgas tu śrutasyāsīt</seg> <seg type="pāda" n="b">putraḥ paramadhārmikaḥ</seg> </l>
<l><seg type="pāda" n="c">ambarīṣas tu nābhāgiḥ</seg> <seg type="pāda" n="d">sindhudvīpapitābhavat</seg> //</l>
</lg>

<lg xml:id="BrP_8.79">
<l><seg type="pāda" n="a">ayutājit tu dāyādaḥ</seg> <seg type="pāda" n="b">sindhudvīpasya vīryavān</seg> </l>
<l><seg type="pāda" n="c">ayutājitsutas tv āsīd</seg> <seg type="pāda" n="d">ṛtuparṇo mahāyaśāḥ</seg> //</l>
</lg>

<lg xml:id="BrP_8.80">
<l><seg type="pāda" n="a">divyākṣahṛdayajño vai</seg> <seg type="pāda" n="b">rājā nalasakho balī</seg> </l>
<l><seg type="pāda" n="c">ṛtuparṇasutas tv āsīd</seg> <seg type="pāda" n="d">ārtaparṇir mahāyaśāḥ</seg> //</l>
</lg>

<lg xml:id="BrP_8.81">
<l><seg type="pāda" n="a">sudāsas tasya tanayo</seg> <seg type="pāda" n="b">rājā indrasakho 'bhavat</seg> </l>
<l><seg type="pāda" n="c">sudāsasya sutaḥ proktaḥ</seg> <seg type="pāda" n="d">saudāso nāma pārthivaḥ</seg> //</l>
</lg>

<lg xml:id="BrP_8.82">
<l><seg type="pāda" n="a">khyātaḥ kalmāṣapādo vai</seg> <seg type="pāda" n="b">rājā mitrasaho 'bhavat</seg> </l>
<l><seg type="pāda" n="c">kalmāṣapādasya sutaḥ</seg> <seg type="pāda" n="d">sarvakarmeti viśrutaḥ</seg> //</l>
</lg>

<lg xml:id="BrP_8.83">
<l><seg type="pāda" n="a">anaraṇyas tu putro 'bhūd</seg> <seg type="pāda" n="b">viśrutaḥ sarvakarmaṇaḥ</seg> </l>
<l><seg type="pāda" n="c">anaraṇyasuto nighno</seg> <seg type="pāda" n="d">nighnato dvau babhūvatuḥ</seg> //</l>
</lg>

<lg xml:id="BrP_8.84">
<l><seg type="pāda" n="a">anamitro raghuś caiva</seg> <seg type="pāda" n="b">pārthivarṣabhasattamau</seg> </l>
<l><seg type="pāda" n="c">anamitrasuto rājā</seg> <seg type="pāda" n="d">vidvān duliduho 'bhavat</seg> //</l>
</lg>

<lg xml:id="BrP_8.85">
<l><seg type="pāda" n="a">dilīpas tanayas tasya</seg> <seg type="pāda" n="b">rāmasya prapitāmahaḥ</seg> </l>
<l><seg type="pāda" n="c">dīrghabāhur dilīpasya</seg> <seg type="pāda" n="d">raghur nāmnā suto 'bhavat</seg> //</l>
</lg>

<lg xml:id="BrP_8.86">
<l><seg type="pāda" n="a">ayodhyāyāṃ mahārājo</seg> <seg type="pāda" n="b">yaḥ purāsīn mahābalaḥ</seg> </l>
<l><seg type="pāda" n="c">ajas tu rāghavo jajñe</seg> <seg type="pāda" n="d">tathā daśaratho 'py ajāt</seg> //</l>
</lg>

<lg xml:id="BrP_8.87">
<l><seg type="pāda" n="a">rāmo daśarathāj jajñe</seg> <seg type="pāda" n="b">dharmātmā sumahāyaśāḥ</seg> </l>
<l><seg type="pāda" n="c">rāmasya tanayo jajñe</seg> <seg type="pāda" n="d">kuśa ity abhisaṃjñitaḥ</seg> //</l>
</lg>

<lg xml:id="BrP_8.88">
<l><seg type="pāda" n="a">atithis tu kuśāj jajñe</seg> <seg type="pāda" n="b">dharmātmā sumahāyaśāḥ</seg> </l>
<l><seg type="pāda" n="c">atithes tv abhavat putro</seg> <seg type="pāda" n="d">niṣadho nāma vīryavān</seg> //</l>
</lg>

<lg xml:id="BrP_8.89">
<l><seg type="pāda" n="a">niṣadhasya nalaḥ putro</seg> <seg type="pāda" n="b">nabhaḥ putro nalasya ca</seg> </l>
<l><seg type="pāda" n="c">nabhasya puṇḍarīkas tu</seg> <seg type="pāda" n="d">kṣemadhanvā tataḥ smṛtaḥ</seg> //</l>
</lg>

<lg xml:id="BrP_8.90">
<l><seg type="pāda" n="a">kṣemadhanvasutas tv āsīd</seg> <seg type="pāda" n="b">devānīkaḥ pratāpavān</seg> </l>
<l><seg type="pāda" n="c">āsīd ahīnagur nāma</seg> <seg type="pāda" n="d">devānīkātmajaḥ prabhuḥ</seg> //</l>
</lg>

<lg xml:id="BrP_8.91">
<l><seg type="pāda" n="a">ahīnagos tu dāyādaḥ</seg> <seg type="pāda" n="b">sudhanvā nāma pārthivaḥ</seg> </l>
<l><seg type="pāda" n="c">sudhanvanaḥ sutaś cāpi</seg> <seg type="pāda" n="d">tato jajñe śalo nṛpaḥ</seg> //</l>
</lg>

<lg xml:id="BrP_8.92">
<l><seg type="pāda" n="a">ukyo nāma sa dharmātmā</seg> <seg type="pāda" n="b">śalaputro babhūva ha</seg> </l>
<l><seg type="pāda" n="c">vajranābhaḥ sutas tasya</seg> <seg type="pāda" n="d">nalas tasya mahātmanaḥ</seg> //</l>
</lg>

<lg xml:id="BrP_8.93">
<l><seg type="pāda" n="a">nalau dvāv eva vikhyātau</seg> <seg type="pāda" n="b">purāṇe munisattamāḥ</seg> </l>
<l><seg type="pāda" n="c">vīrasenātmajaś caiva</seg> <seg type="pāda" n="d">yaś cekṣvākukulodvahaḥ</seg> //</l>
</lg>

<lg xml:id="BrP_8.94">
<l><seg type="pāda" n="a">ikṣvākuvaṃśaprabhavāḥ</seg> <seg type="pāda" n="b">prādhānyena prakīrtitāḥ</seg> </l>
<l><seg type="pāda" n="c">ete vivasvato vaṃśe</seg> <seg type="pāda" n="d">rājāno bhūritejasaḥ</seg> //</l>
</lg>

<lg xml:id="BrP_8.95">
<l><seg type="pāda" n="a">paṭhan samyag imāṃ sṛṣṭim</seg> <seg type="pāda" n="b">ādityasya vivasvataḥ</seg> </l>
<l><seg type="pāda" n="c">śrāddhadevasya devasya</seg> <seg type="pāda" n="d">prajānāṃ puṣṭidasya ca</seg> </l>
<l><seg type="pāda" n="e">prajāvān eti sāyujyam</seg> <seg type="pāda" n="f">ādityasya vivasvataḥ</seg> //</l>
</lg>

<milestone unit="speaker" n="lomaharṣaṇa uvāca"/>

<lg xml:id="BrP_9.1">
<l><seg type="pāda" n="a">pitā somasya bho viprā</seg> <seg type="pāda" n="b">jajñe 'trir bhagavān ṛṣiḥ</seg> </l>
<l><seg type="pāda" n="c">brahmaṇo mānasāt pūrvaṃ</seg> <seg type="pāda" n="d">prajāsargaṃ vidhitsataḥ</seg> //</l>
</lg>

<lg xml:id="BrP_9.2">
<l><seg type="pāda" n="a">anuttaraṃ nāma tapo</seg> <seg type="pāda" n="b">yena taptaṃ hi tat purā</seg> </l>
<l><seg type="pāda" n="c">trīṇi varṣasahasrāṇi</seg> <seg type="pāda" n="d">divyānīti hi naḥ śrutam</seg> //</l>
</lg>

<lg xml:id="BrP_9.3">
<l><seg type="pāda" n="a">ūrdhvam ācakrame tasya</seg> <seg type="pāda" n="b">retaḥ somatvam īyivat</seg> </l>
<l><seg type="pāda" n="c">netrābhyāṃ vāri susrāva</seg> <seg type="pāda" n="d">daśadhā dyotayan diśaḥ</seg> //</l>
</lg>

<lg xml:id="BrP_9.4">
<l><seg type="pāda" n="a">taṃ garbhaṃ vidhinādiṣṭā</seg> <seg type="pāda" n="b">daśa devyo dadhus tataḥ</seg> </l>
<l><seg type="pāda" n="c">sametya dhārayām āsur</seg> <seg type="pāda" n="d">na ca tāḥ samaśaknuvan</seg> //</l>
</lg>

<lg xml:id="BrP_9.5">
<l><seg type="pāda" n="a">yadā na dhāraṇe śaktās</seg> <seg type="pāda" n="b">tasya garbhasya tā diśaḥ</seg> </l>
<l><seg type="pāda" n="c">tatas tābhiḥ sa tyaktas tu</seg> <seg type="pāda" n="d">nipapāta vasuṃdharām</seg> //</l>
</lg>

<lg xml:id="BrP_9.6">
<l><seg type="pāda" n="a">patitaṃ somam ālokya</seg> <seg type="pāda" n="b">brahmā lokapitāmahaḥ</seg> </l>
<l><seg type="pāda" n="c">ratham āropayām āsa</seg> <seg type="pāda" n="d">lokānāṃ hitakāmyayā</seg> //</l>
</lg>

<lg xml:id="BrP_9.7">
<l><seg type="pāda" n="a">tasmin nipatite devāḥ</seg> <seg type="pāda" n="b">putre 'treḥ paramātmani</seg> </l>
<l><seg type="pāda" n="c">tuṣṭuvur brahmaṇaḥ putrās</seg> <seg type="pāda" n="d">tathānye munisattamāḥ</seg> //</l>
</lg>

<lg xml:id="BrP_9.8">
<l><seg type="pāda" n="a">tasya saṃstūyamānasya</seg> <seg type="pāda" n="b">tejaḥ somasya bhāsvataḥ</seg> </l>
<l><seg type="pāda" n="c">āpyāyanāya lokānāṃ</seg> <seg type="pāda" n="d">bhāvayām āsa sarvataḥ</seg> //</l>
</lg>

<lg xml:id="BrP_9.9">
<l><seg type="pāda" n="a">sa tena rathamukhyena</seg> <seg type="pāda" n="b">sāgarāntāṃ vasuṃdharām</seg> </l>
<l><seg type="pāda" n="c">triḥsaptakṛtvo 'tiyaśāś</seg> <seg type="pāda" n="d">cakārābhipradakṣiṇām</seg> //</l>
</lg>

<lg xml:id="BrP_9.10">
<l><seg type="pāda" n="a">tasya yac caritaṃ tejaḥ</seg> <seg type="pāda" n="b">pṛthivīm anvapadyata</seg> </l>
<l><seg type="pāda" n="c">oṣadhyas tāḥ samudbhūtā</seg> <seg type="pāda" n="d">yābhiḥ saṃdhāryate jagat</seg> //</l>
</lg>

<lg xml:id="BrP_9.11">
<l><seg type="pāda" n="a">sa labdhatejā bhagavān</seg> <seg type="pāda" n="b">saṃstavaiś ca svakarmabhiḥ</seg> </l>
<l><seg type="pāda" n="c">tapas tepe mahābhāgaḥ</seg> <seg type="pāda" n="d">padmānāṃ darśanāya saḥ</seg> //</l>
</lg>

<lg xml:id="BrP_9.12">
<l><seg type="pāda" n="a">tatas tasmai dadau rājyaṃ</seg> <seg type="pāda" n="b">brahmā brahmavidāṃ varaḥ</seg> </l>
<l><seg type="pāda" n="c">bījauṣadhīnāṃ viprāṇām</seg> <seg type="pāda" n="d">apāṃ ca munisattamāḥ</seg> //</l>
</lg>

<lg xml:id="BrP_9.13">
<l><seg type="pāda" n="a">sa tat prāpya mahārājyaṃ</seg> <seg type="pāda" n="b">somaḥ saumyavatāṃ varaḥ</seg> </l>
<l><seg type="pāda" n="c">samājahre rājasūyaṃ</seg> <seg type="pāda" n="d">sahasraśatadakṣiṇam</seg> //</l>
</lg>

<lg xml:id="BrP_9.14">
<l><seg type="pāda" n="a">dakṣiṇām adadāt somas</seg> <seg type="pāda" n="b">trīṃl lokān iti naḥ śrutam</seg> </l>
<l><seg type="pāda" n="c">tebhyo brahmarṣimukhyebhyaḥ</seg> <seg type="pāda" n="d">sadasyebhyaś ca bho dvijāḥ</seg> //</l>
</lg>

<lg xml:id="BrP_9.15">
<l><seg type="pāda" n="a">hiraṇyagarbho brahmātrir</seg> <seg type="pāda" n="b">bhṛguś ca ṛtvijo 'bhavat</seg> </l>
<l><seg type="pāda" n="c">sadasyo 'bhūd dharis tatra</seg> <seg type="pāda" n="d">munibhir bahubhir vṛtaḥ</seg> //</l>
</lg>

<lg xml:id="BrP_9.16">
<l><seg type="pāda" n="a">taṃ sinīś ca kuhūś caiva</seg> <seg type="pāda" n="b">dyutiḥ puṣṭiḥ prabhā vasuḥ</seg> </l>
<l><seg type="pāda" n="c">kīrtir dhṛtiś ca lakṣmīś ca</seg> <seg type="pāda" n="d">nava devyaḥ siṣevire</seg> //</l>
</lg>

<lg xml:id="BrP_9.17">
<l><seg type="pāda" n="a">prāpyāvabhṛtham apy agryaṃ</seg> <seg type="pāda" n="b">sarvadevarṣipūjitaḥ</seg> </l>
<l><seg type="pāda" n="c">virarājādhirājendro</seg> <seg type="pāda" n="d">daśadhā bhāsayan diśaḥ</seg> //</l>
</lg>

<lg xml:id="BrP_9.18">
<l><seg type="pāda" n="a">tasya tat prāpya duṣprāpyam</seg> <seg type="pāda" n="b">aiśvaryam ṛṣisatkṛtam</seg> </l>
<l><seg type="pāda" n="c">vibabhrāma matis tātā</seg><seg type="pāda" n="d">vinayād anayāhṛtā</seg> //</l>
</lg>

<lg xml:id="BrP_9.19">
<l><seg type="pāda" n="a">bṛhaspateḥ sa vai bhāryām</seg> <seg type="pāda" n="b">aiśvaryamadamohitaḥ</seg> </l>
<l><seg type="pāda" n="c">jahāra tarasā somo</seg> <seg type="pāda" n="d">vimatyāṅgirasaḥ sutam</seg> //</l>
</lg>

<lg xml:id="BrP_9.20">
<l><seg type="pāda" n="a">sa yācyamāno devaiś ca</seg> <seg type="pāda" n="b">tathā devarṣibhir muhuḥ</seg> </l>
<l><seg type="pāda" n="c">naiva vyasarjayat tārāṃ</seg> <seg type="pāda" n="d">tasmāy aṅgirase tadā</seg> //</l>
</lg>

<lg xml:id="BrP_9.21">
<l><seg type="pāda" n="a">uśanā tasya jagrāha</seg> <seg type="pāda" n="b">pārṣṇim aṅgirasas tadā</seg> </l>
<l><seg type="pāda" n="c">rudraś ca pārṣṇiṃ jagrāha</seg> <seg type="pāda" n="d">gṛhītvājagavaṃ dhanuḥ</seg> //</l>
</lg>

<lg xml:id="BrP_9.22">
<l><seg type="pāda" n="a">tena brahmaśiro nāma</seg> <seg type="pāda" n="b">paramāstraṃ mahātmanā</seg> </l>
<l><seg type="pāda" n="c">uddiśya devān utsṛṣṭaṃ</seg> <seg type="pāda" n="d">yenaiṣāṃ nāśitaṃ yaśaḥ</seg> //</l>
</lg>

<lg xml:id="BrP_9.23">
<l><seg type="pāda" n="a">tatra tad yuddham abhavat</seg> <seg type="pāda" n="b">prakhyātaṃ tārakāmayam</seg> </l>
<l><seg type="pāda" n="c">devānāṃ dānavānāṃ ca</seg> <seg type="pāda" n="d">lokakṣayakaraṃ mahat</seg> //</l>
</lg>

<lg xml:id="BrP_9.24">
<l><seg type="pāda" n="a">tatra śiṣṭās tu ye devās</seg> <seg type="pāda" n="b">tuṣitāś caiva ye dvijāḥ</seg> </l>
<l><seg type="pāda" n="c">brahmāṇaṃ śaraṇaṃ jagmur</seg> <seg type="pāda" n="d">ādidevaṃ sanātanam</seg> //</l>
</lg>

<lg xml:id="BrP_9.25">
<l><seg type="pāda" n="a">tadā nivāryośanasaṃ</seg> <seg type="pāda" n="b">taṃ vai rudraṃ ca śaṃkaram</seg> </l>
<l><seg type="pāda" n="c">dadāv aṅgirase tārāṃ</seg> <seg type="pāda" n="d">svayam eva pitāmahaḥ</seg> //</l>
</lg>

<lg xml:id="BrP_9.26">
<l><seg type="pāda" n="a">tām antaḥprasavāṃ dṛṣṭvā</seg> <seg type="pāda" n="b">kruddhaḥ prāha bṛhaspatiḥ</seg> </l>
<l><seg type="pāda" n="c">madīyāyāṃ na te yonau</seg> <seg type="pāda" n="d">garbho dhāryaḥ kathaṃcana</seg> //</l>
</lg>

<lg xml:id="BrP_9.27">
<l><seg type="pāda" n="a">iṣīkāstambam āsādya</seg> <seg type="pāda" n="b">garbhaṃ sā cotsasarja ha</seg> </l>
<l><seg type="pāda" n="c">jātamātraḥ sa bhagavān</seg> <seg type="pāda" n="d">devānām ākṣipad vapuḥ</seg> //</l>
</lg>

<lg xml:id="BrP_9.28">
<l><seg type="pāda" n="a">tataḥ saṃśayam āpannās</seg> <seg type="pāda" n="b">tārām ūcuḥ surottamāḥ</seg> </l>
<l><seg type="pāda" n="c">satyaṃ brūhi sutaḥ kasya</seg> <seg type="pāda" n="d">somasyātha bṛhaspateḥ</seg> //</l>
</lg>

<lg xml:id="BrP_9.29">
<l><seg type="pāda" n="a">pṛcchyamānā yadā devair</seg> <seg type="pāda" n="b">nāha sā vibudhān kila</seg> </l>
<l><seg type="pāda" n="c">tadā tāṃ śaptum ārabdhaḥ</seg> <seg type="pāda" n="d">kumāro dasyuhantamaḥ</seg> //</l>
</lg>

<lg xml:id="BrP_9.30">
<l><seg type="pāda" n="a">taṃ nivārya tato brahmā</seg> <seg type="pāda" n="b">tārāṃ papraccha saṃśayam</seg> </l>
<l><seg type="pāda" n="c">yad atra tathyaṃ tad brūhi</seg> <seg type="pāda" n="d">tāre kasya sutas tv ayam</seg> //</l>
</lg>

<lg xml:id="BrP_9.31">
<l><seg type="pāda" n="a">uvāca prāñjaliḥ sā taṃ</seg> <seg type="pāda" n="b">somasyeti pitāmaham</seg> </l>
<l><seg type="pāda" n="c">tadā taṃ mūrdhni cāghrāya</seg> <seg type="pāda" n="d">somo rājā sutaṃ prati</seg> //</l>
</lg>

<lg xml:id="BrP_9.32">
<l><seg type="pāda" n="a">budha ity akaron nāma</seg> <seg type="pāda" n="b">tasya bālasya dhīmataḥ</seg> </l>
<l><seg type="pāda" n="c">pratikūlaṃ ca gagane</seg> <seg type="pāda" n="d">samabhyuttiṣṭhate budhaḥ</seg> //</l>
</lg>

<lg xml:id="BrP_9.33">
<l><seg type="pāda" n="a">utpādayām āsa tadā</seg> <seg type="pāda" n="b">putraṃ vairājaputrikam</seg> </l>
<l><seg type="pāda" n="c">tasyāpatyaṃ mahātejā</seg> <seg type="pāda" n="d">babhūvailaḥ purūravāḥ</seg> //</l>
</lg>

<lg xml:id="BrP_9.34">
<l><seg type="pāda" n="a">urvaśyāṃ jajñire yasya</seg> <seg type="pāda" n="b">putrāḥ sapta mahātmanaḥ</seg> </l>
<l><seg type="pāda" n="c">etat somasya vo janma</seg> <seg type="pāda" n="d">kīrtitaṃ kīrtivardhanam</seg> //</l>
</lg>

<lg xml:id="BrP_9.35">
<l><seg type="pāda" n="a">vaṃśam asya muniśreṣṭhāḥ</seg> <seg type="pāda" n="b">kīrtyamānaṃ nibodhata</seg> </l>
<l><seg type="pāda" n="c">dhanyam āyuṣyam ārogyaṃ</seg> <seg type="pāda" n="d">puṇyaṃ saṃkalpasādhanam</seg> //</l>
</lg>

<lg xml:id="BrP_9.36">
<l><seg type="pāda" n="a">somasya janma śrutvaiva</seg> <seg type="pāda" n="b">pāpebhyo vipramucyate</seg> //</l>
</lg>

<milestone unit="speaker" n="lomaharṣaṇa uvāca"/>

<lg xml:id="BrP_10.1">
<l><seg type="pāda" n="a">budhasya tu muniśreṣṭhā</seg> <seg type="pāda" n="b">vidvān putraḥ purūravāḥ</seg> </l>
<l><seg type="pāda" n="c">tejasvī dānaśīlaś ca</seg> <seg type="pāda" n="d">yajvā vipuladakṣiṇaḥ</seg> //</l>
</lg>

<lg xml:id="BrP_10.2">
<l><seg type="pāda" n="a">brahmavādī parākrāntaḥ</seg> <seg type="pāda" n="b">śatrubhir yudhi durdamaḥ</seg> </l>
<l><seg type="pāda" n="c">āhartā cāgnihotrasya</seg> <seg type="pāda" n="d">yajñānāṃ ca mahīpatiḥ</seg> //</l>
</lg>

<lg xml:id="BrP_10.3">
<l><seg type="pāda" n="a">satyavādī puṇyamatiḥ</seg> <seg type="pāda" n="b">samyaksaṃvṛtamaithunaḥ</seg> </l>
<l><seg type="pāda" n="c">atīva triṣu lokeṣu</seg> <seg type="pāda" n="d">yaśasāpratimaḥ sadā</seg> //</l>
</lg>

<lg xml:id="BrP_10.4">
<l><seg type="pāda" n="a">taṃ brahmavādinaṃ śāntaṃ</seg> <seg type="pāda" n="b">dharmajñaṃ satyavādinam</seg> </l>
<l><seg type="pāda" n="c">urvaśī varayām āsa</seg> <seg type="pāda" n="d">hitvā mānaṃ yaśasvinī</seg> //</l>
</lg>

<lg xml:id="BrP_10.5">
<l><seg type="pāda" n="a">tayā sahāvasad rājā</seg> <seg type="pāda" n="b">daśa varṣāṇi pañca ca</seg> </l>
<l><seg type="pāda" n="c">ṣaṭ pañca sapta cāṣṭau ca</seg> <seg type="pāda" n="d">daśa cāṣṭau ca bho dvijāḥ</seg> //</l>
</lg>

<lg xml:id="BrP_10.6">
<l><seg type="pāda" n="a">vane caitrarathe ramye</seg> <seg type="pāda" n="b">tathā mandākinītaṭe</seg> </l>
<l><seg type="pāda" n="c">alakāyāṃ viśālāyāṃ</seg> <seg type="pāda" n="d">nandane ca vanottame</seg> //</l>
</lg>

<lg xml:id="BrP_10.7">
<l><seg type="pāda" n="a">uttarān sa kurūn prāpya</seg> <seg type="pāda" n="b">manoramaphaladrumān</seg> </l>
<l><seg type="pāda" n="c">gandhamādanapādeṣu</seg> <seg type="pāda" n="d">meruśṛṅge tathottare</seg> //</l>
</lg>

<lg xml:id="BrP_10.8">
<l><seg type="pāda" n="a">eteṣu vanamukhyeṣu</seg> <seg type="pāda" n="b">surair ācariteṣu ca</seg> </l>
<l><seg type="pāda" n="c">urvaśyā sahito rājā</seg> <seg type="pāda" n="d">reme paramayā mudā</seg> //</l>
</lg>

<lg xml:id="BrP_10.9">
<l><seg type="pāda" n="a">deśe puṇyatame caiva</seg> <seg type="pāda" n="b">maharṣibhir abhiṣṭute</seg> </l>
<l><seg type="pāda" n="c">rājyaṃ sa kārayām āsa</seg> <seg type="pāda" n="d">prayāge pṛthivīpatiḥ</seg> //</l>
</lg>

<lg xml:id="BrP_10.10">
<l><seg type="pāda" n="a">evaṃprabhāvo rājāsīd</seg> <seg type="pāda" n="b">ailas tu narasattamaḥ</seg> </l>
<l><seg type="pāda" n="c">uttare jāhnavītīre</seg> <seg type="pāda" n="d">pratiṣṭhāne mahāyaśāḥ</seg> //</l>
</lg>

<milestone unit="speaker" n="lomaharṣaṇa uvāca"/>

<lg xml:id="BrP_10.11">
<l><seg type="pāda" n="a">ailaputrā babhūvus te</seg> <seg type="pāda" n="b">sapta devasutopamāḥ</seg> </l>
<l><seg type="pāda" n="c">gandharvaloke viditā</seg> <seg type="pāda" n="d">āyur dhīmān amāvasuḥ</seg> //</l>
</lg>

<lg xml:id="BrP_10.12">
<l><seg type="pāda" n="a">viśvāyuś caiva dharmātmā</seg> <seg type="pāda" n="b">śrutāyuś ca tathāparaḥ</seg> </l>
<l><seg type="pāda" n="c">dṛḍhāyuś ca vanāyuś ca</seg> <seg type="pāda" n="d">bahvāyuś corvaśīsutāḥ</seg> //</l>
</lg>

<lg xml:id="BrP_10.13">
<l><seg type="pāda" n="a">amāvasos tu dāyādo</seg> <seg type="pāda" n="b">bhīmo rājātha rājarāṭ</seg> </l>
<l><seg type="pāda" n="c">śrīmān bhīmasya dāyādo</seg> <seg type="pāda" n="d">rājāsīt kāñcanaprabhaḥ</seg> //</l>
</lg>

<lg xml:id="BrP_10.14">
<l><seg type="pāda" n="a">vidvāṃs tu kāñcanasyāpi</seg> <seg type="pāda" n="b">suhotro 'bhūn mahābalaḥ</seg> </l>
<l><seg type="pāda" n="c">suhotrasyābhavaj jahnuḥ</seg> <seg type="pāda" n="d">keśinyā garbhasaṃbhavaḥ</seg> //</l>
</lg>

<lg xml:id="BrP_10.15">
<l><seg type="pāda" n="a">ājahre yo mahat sattraṃ</seg> <seg type="pāda" n="b">sarpamedhaṃ mahāmakham</seg> </l>
<l><seg type="pāda" n="c">patilobhena yaṃ gaṅgā</seg> <seg type="pāda" n="d">patitvena sasāra ha</seg> //</l>
</lg>

<lg xml:id="BrP_10.16">
<l><seg type="pāda" n="a">necchataḥ plāvayām āsa</seg> <seg type="pāda" n="b">tasya gaṅgā tadā sadaḥ</seg> </l>
<l><seg type="pāda" n="c">sa tayā plāvitaṃ dṛṣṭvā</seg> <seg type="pāda" n="d">yajñavāṭaṃ samantataḥ</seg> //</l>
</lg>

<lg xml:id="BrP_10.17">
<l><seg type="pāda" n="a">sauhotrir aśapad gaṅgāṃ</seg> <seg type="pāda" n="b">kruddho rājā dvijottamāḥ</seg> </l>
<l><seg type="pāda" n="c">eṣa te viphalaṃ yatnaṃ</seg> <seg type="pāda" n="d">pibann ambhaḥ karomy aham</seg> //</l>
</lg>

<lg xml:id="BrP_10.18">
<l><seg type="pāda" n="a">asya gaṅge 'valepasya</seg> <seg type="pāda" n="b">sadyaḥ phalam avāpnuhi</seg> </l>
<l><seg type="pāda" n="c">jahnurājarṣiṇā pītāṃ</seg> <seg type="pāda" n="d">gaṅgāṃ dṛṣṭvā maharṣayaḥ</seg> //</l>
</lg>

<lg xml:id="BrP_10.19">
<l><seg type="pāda" n="a">upaninyur mahābhāgāṃ</seg> <seg type="pāda" n="b">duhitṛtvena jāhnavīm</seg> </l>
<l><seg type="pāda" n="c">yuvanāśvasya putrīṃ tu</seg> <seg type="pāda" n="d">kāverīṃ jahnur āvahat</seg> //</l>
</lg>

<lg xml:id="BrP_10.20">
<l><seg type="pāda" n="a">yuvanāśvasya śāpena</seg> <seg type="pāda" n="b">gaṅgārdhena vinirgatā</seg> </l>
<l><seg type="pāda" n="c">kāverīṃ saritāṃ śreṣṭhāṃ</seg> <seg type="pāda" n="d">jahnor bhāryām aninditām</seg> //</l>
</lg>

<lg xml:id="BrP_10.21">
<l><seg type="pāda" n="a">jahnus tu dayitaṃ putraṃ</seg> <seg type="pāda" n="b">sunadyaṃ nāma dhārmikam</seg> </l>
<l><seg type="pāda" n="c">kāveryāṃ janayām āsa</seg> <seg type="pāda" n="d">ajakas tasya cātmajaḥ</seg> //</l>
</lg>

<lg xml:id="BrP_10.22">
<l><seg type="pāda" n="a">ajakasya tu dāyādo</seg> <seg type="pāda" n="b">balākāśvo mahīpatiḥ</seg> </l>
<l><seg type="pāda" n="c">babhūva mṛgayāśīlaḥ</seg> <seg type="pāda" n="d">kuśas tasyātmajo 'bhavat</seg> //</l>
</lg>

<lg xml:id="BrP_10.23">
<l><seg type="pāda" n="a">kuśaputrā babhūvur hi</seg> <seg type="pāda" n="b">catvāro devavarcasaḥ</seg> </l>
<l><seg type="pāda" n="c">kuśikaḥ kuśanābhaś ca</seg> <seg type="pāda" n="d">kuśāmbo mūrtimāṃs tathā</seg> //</l>
</lg>

<lg xml:id="BrP_10.24">
<l><seg type="pāda" n="a">ballavaiḥ saha saṃvṛddho</seg> <seg type="pāda" n="b">rājā vanacaraḥ sadā</seg> </l>
<l><seg type="pāda" n="c">kuśikas tu tapas tepe</seg> <seg type="pāda" n="d">putram indrasamaṃ prabhuḥ</seg> //</l>
</lg>

<lg xml:id="BrP_10.25">
<l><seg type="pāda" n="a">labheyam iti taṃ śakras</seg> <seg type="pāda" n="b">trāsād abhyetya jajñivān</seg> </l>
<l><seg type="pāda" n="c">pūrṇe varṣasahasre vai</seg> <seg type="pāda" n="d">tataḥ śakro hy apaśyata</seg> //</l>
</lg>

<lg xml:id="BrP_10.26">
<l><seg type="pāda" n="a">atyugratapasaṃ dṛṣṭvā</seg> <seg type="pāda" n="b">sahasrākṣaḥ puraṃdaraḥ</seg> </l>
<l><seg type="pāda" n="c">samarthaḥ putrajanane</seg> <seg type="pāda" n="d">svayam evāsya śāśvataḥ</seg> //</l>
</lg>

<lg xml:id="BrP_10.27">
<l><seg type="pāda" n="a">putrārthaṃ kalpayām āsa</seg> <seg type="pāda" n="b">devendraḥ surasattamaḥ</seg> </l>
<l><seg type="pāda" n="c">sa gādhir abhavad rājā</seg> <seg type="pāda" n="d">maghavān kauśikaḥ svayam</seg> //</l>
</lg>

<lg xml:id="BrP_10.28">
<l><seg type="pāda" n="a">paurā yasyābhavad bhāryā</seg> <seg type="pāda" n="b">gādhis tasyām ajāyata</seg> </l>
<l><seg type="pāda" n="c">gādheḥ kanyā mahābhāgā</seg> <seg type="pāda" n="d">nāmnā satyavatī śubhā</seg> //</l>
</lg>

<lg xml:id="BrP_10.29">
<l><seg type="pāda" n="a">tāṃ gādhiḥ kāvyaputrāya</seg> <seg type="pāda" n="b">ṛcīkāya dadau prabhuḥ</seg> </l>
<l><seg type="pāda" n="c">tasyāḥ prītaḥ sa vai bhartā</seg> <seg type="pāda" n="d">bhārgavo bhṛgunandanaḥ</seg> //</l>
</lg>

<lg xml:id="BrP_10.30">
<l><seg type="pāda" n="a">putrārthaṃ sādhayām āsa</seg> <seg type="pāda" n="b">caruṃ gādhes tathaiva ca</seg> </l>
<l><seg type="pāda" n="c">uvācāhūya tāṃ bhāryām</seg> <seg type="pāda" n="d">ṛcīko bhārgavas tadā</seg> //</l>
</lg>

<lg xml:id="BrP_10.31">
<l><seg type="pāda" n="a">upayojyaś carur ayaṃ</seg> <seg type="pāda" n="b">tvayā mātrā svayaṃ śubhe</seg> </l>
<l><seg type="pāda" n="c">tasyāṃ janiṣyate putro</seg> <seg type="pāda" n="d">dīptimān kṣatriyarṣabhaḥ</seg> //</l>
</lg>

<lg xml:id="BrP_10.32">
<l><seg type="pāda" n="a">ajeyaḥ kṣatriyair loke</seg> <seg type="pāda" n="b">kṣatriyarṣabhasūdanaḥ</seg> </l>
<l><seg type="pāda" n="c">tavāpi putraṃ kalyāṇi</seg> <seg type="pāda" n="d">dhṛtimantaṃ tapodhanam</seg> //</l>
</lg>

<lg xml:id="BrP_10.33">
<l><seg type="pāda" n="a">śamātmakaṃ dvijaśreṣṭhaṃ</seg> <seg type="pāda" n="b">carur eṣa vidhāsyati</seg> </l>
<l><seg type="pāda" n="c">evam uktvā tu tāṃ bhāryām</seg> <seg type="pāda" n="d">ṛcīko bhṛgunandanaḥ</seg> //</l>
</lg>

<lg xml:id="BrP_10.34">
<l><seg type="pāda" n="a">tapasy abhirato nityam</seg> <seg type="pāda" n="b">araṇyaṃ praviveśa ha</seg> </l>
<l><seg type="pāda" n="c">gādhiḥ sadāras tu tadā</seg> <seg type="pāda" n="d">ṛcīkāśramam abhyagāt</seg> //</l>
</lg>

<lg xml:id="BrP_10.35">
<l><seg type="pāda" n="a">tīrthayātrāprasaṅgena</seg> <seg type="pāda" n="b">sutāṃ draṣṭuṃ nareśvaraḥ</seg> </l>
<l><seg type="pāda" n="c">carudvayaṃ gṛhītvā sā</seg> <seg type="pāda" n="d">ṛṣeḥ satyavatī tadā</seg> //</l>
</lg>

<lg xml:id="BrP_10.36">
<l><seg type="pāda" n="a">carum ādāya yatnena</seg> <seg type="pāda" n="b">sā tu mātre nyavedayat</seg> </l>
<l><seg type="pāda" n="c">mātā tu tasyā daivena</seg> <seg type="pāda" n="d">duhitre svaṃ caruṃ dadau</seg> //</l>
</lg>

<lg xml:id="BrP_10.37">
<l><seg type="pāda" n="a">tasyāś carum athājñānād</seg> <seg type="pāda" n="b">ātmasaṃsthaṃ cakāra ha</seg> </l>
<l><seg type="pāda" n="c">atha satyavatī sarvaṃ</seg> <seg type="pāda" n="d">kṣatriyāntakaraṃ tadā</seg> //</l>
</lg>

<lg xml:id="BrP_10.38">
<l><seg type="pāda" n="a">dhārayām āsa dīptena</seg> <seg type="pāda" n="b">vapuṣā ghoradarśanā</seg> </l>
<l><seg type="pāda" n="c">tām ṛcīkas tato dṛṣṭvā</seg> <seg type="pāda" n="d">yogenābhyupasṛtya ca</seg> //</l>
</lg>

<lg xml:id="BrP_10.39">
<l><seg type="pāda" n="a">tato 'bravīd dvijaśreṣṭhaḥ</seg> <seg type="pāda" n="b">svāṃ bhāryāṃ varavarṇinīm</seg> </l>
<l><seg type="pāda" n="c">mātrāsi vañcitā bhadre</seg> <seg type="pāda" n="d">caruvyatyāsahetunā</seg> //</l>
</lg>

<lg xml:id="BrP_10.40">
<l><seg type="pāda" n="a">janayiṣyati hi putras te</seg> <seg type="pāda" n="b">krūrakarmātidāruṇaḥ</seg> </l>
<l><seg type="pāda" n="c">bhrātā janiṣyate cāpi</seg> <seg type="pāda" n="d">brahmabhūtas tapodhanaḥ</seg> //</l>
</lg>

<lg xml:id="BrP_10.41">
<l><seg type="pāda" n="a">viśvaṃ hi brahma tapasā</seg> <seg type="pāda" n="b">mayā tasmin samarpitam</seg> </l>
<l><seg type="pāda" n="c">evam uktā mahābhāgā</seg> <seg type="pāda" n="d">bhartrā satyavatī tadā</seg> //</l>
</lg>

<lg xml:id="BrP_10.42">
<l><seg type="pāda" n="a">prasādayām āsa patiṃ</seg> <seg type="pāda" n="b">putro me nedṛśo bhavet</seg> </l>
<l><seg type="pāda" n="c">brāhmaṇāpasadas tvatta</seg> <seg type="pāda" n="d">ity ukto munir abravīt</seg> //</l>
</lg>

<milestone unit="speaker" n="ṛcīka uvāca"/>

<lg xml:id="BrP_10.43">
<l><seg type="pāda" n="a">naiṣa saṃkalpitaḥ kāmo</seg> <seg type="pāda" n="b">mayā bhadre tathāstv iti</seg> </l>
<l><seg type="pāda" n="c">ugrakarmā bhavet putraḥ</seg> <seg type="pāda" n="d">pitur mātuś ca kāraṇāt</seg> //</l>
</lg>

<lg xml:id="BrP_10.44">
<l><seg type="pāda" n="a">punaḥ satyavatī vākyam</seg> <seg type="pāda" n="b">evam uktvābravīd idam</seg> </l>
<l><seg type="pāda" n="c">icchaṃl lokān api mune</seg> <seg type="pāda" n="d">sṛjethāḥ kiṃ punaḥ sutam</seg> //</l>
</lg>

<lg xml:id="BrP_10.45">
<l><seg type="pāda" n="a">śamātmakam ṛjuṃ tvaṃ me</seg> <seg type="pāda" n="b">putraṃ dātum ihārhasi</seg> </l>
<l><seg type="pāda" n="c">kāmam evaṃvidhaḥ pautro</seg> <seg type="pāda" n="d">mama syāt tava ca prabho</seg> //</l>
</lg>

<lg xml:id="BrP_10.46">
<l><seg type="pāda" n="a">yady anyathā na śakyaṃ vai</seg> <seg type="pāda" n="b">kartum etad dvijottama</seg> </l>
<l><seg type="pāda" n="c">tataḥ prasādam akarot</seg> <seg type="pāda" n="d">sa tasyās tapaso balāt</seg> //</l>
</lg>

<lg xml:id="BrP_10.47">
<l><seg type="pāda" n="a">putre nāsti viśeṣo me</seg> <seg type="pāda" n="b">pautre vā varavarṇini</seg> </l>
<l><seg type="pāda" n="c">tvayā yathoktaṃ vacanaṃ</seg> <seg type="pāda" n="d">tathā bhadre bhaviṣyati</seg> //</l>
</lg>

<lg xml:id="BrP_10.48">
<l><seg type="pāda" n="a">tataḥ satyavatī putraṃ</seg> <seg type="pāda" n="b">janayām āsa bhārgavam</seg> </l>
<l><seg type="pāda" n="c">tapasy abhirataṃ dāntaṃ</seg> <seg type="pāda" n="d">jamadagniṃ samātmakam</seg> //</l>
</lg>

<lg xml:id="BrP_10.49">
<l><seg type="pāda" n="a">bhṛgor jagatyāṃ vaṃśe 'smiñ</seg> <seg type="pāda" n="b">jamadagnir ajāyata</seg> </l>
<l><seg type="pāda" n="c">sā hi satyavatī puṇyā</seg> <seg type="pāda" n="d">satyadharmaparāyaṇā</seg> //</l>
</lg>

<lg xml:id="BrP_10.50">
<l><seg type="pāda" n="a">kauśikīti samākhyātā</seg> <seg type="pāda" n="b">pravṛtteyaṃ mahānadī</seg> </l>
<l><seg type="pāda" n="c">ikṣvākuvaṃśaprabhavo</seg> <seg type="pāda" n="d">reṇur nāma narādhipaḥ</seg> //</l>
</lg>

<lg xml:id="BrP_10.51">
<l><seg type="pāda" n="a">tasya kanyā mahābhāgā</seg> <seg type="pāda" n="b">kāmalī nāma reṇukā</seg> </l>
<l><seg type="pāda" n="c">reṇukāyāṃ tu kāmalyāṃ</seg> <seg type="pāda" n="d">tapovidyāsamanvitaḥ</seg> //</l>
</lg>

<lg xml:id="BrP_10.52">
<l><seg type="pāda" n="a">ārcīko janayām āsa</seg> <seg type="pāda" n="b">jāmadagnyaṃ sudāruṇam</seg> </l>
<l><seg type="pāda" n="c">sarvavidyāntagaṃ śreṣṭhaṃ</seg> <seg type="pāda" n="d">dhanurvedasya pāragam</seg> //</l>
</lg>

<lg xml:id="BrP_10.53">
<l><seg type="pāda" n="a">rāmaṃ kṣatriyahantāraṃ</seg> <seg type="pāda" n="b">pradīptam iva pāvakam</seg> </l>
<l><seg type="pāda" n="c">aurvasyaivam ṛcīkasya</seg> <seg type="pāda" n="d">satyavatyāṃ mahāyaśāḥ</seg> //</l>
</lg>

<lg xml:id="BrP_10.54">
<l><seg type="pāda" n="a">jamadagnis tapovīryāj</seg> <seg type="pāda" n="b">jajñe brahmavidāṃ varaḥ</seg> </l>
<l><seg type="pāda" n="c">madhyamaś ca śunaḥśephaḥ</seg> <seg type="pāda" n="d">śunaḥpucchaḥ kaniṣṭhakaḥ</seg> //</l>
</lg>

<lg xml:id="BrP_10.55">
<l><seg type="pāda" n="a">viśvāmitraṃ tu dāyādaṃ</seg> <seg type="pāda" n="b">gādhiḥ kuśikanandanaḥ</seg> </l>
<l><seg type="pāda" n="c">janayām āsa putraṃ tu</seg> <seg type="pāda" n="d">tapovidyāśamātmakam</seg> //</l>
</lg>

<lg xml:id="BrP_10.56">
<l><seg type="pāda" n="a">prāpya brahmarṣisamatāṃ</seg> <seg type="pāda" n="b">yo 'yaṃ brahmarṣitāṃ gataḥ</seg> </l>
<l><seg type="pāda" n="c">viśvāmitras tu dharmātmā</seg> <seg type="pāda" n="d">nāmnā viśvarathaḥ smṛtaḥ</seg> //</l>
</lg>

<lg xml:id="BrP_10.57">
<l><seg type="pāda" n="a">jajñe bhṛguprasādena</seg> <seg type="pāda" n="b">kauśikād vaṃśavardhanaḥ</seg> </l>
<l><seg type="pāda" n="c">viśvāmitrasya ca sutā</seg> <seg type="pāda" n="d">devarātādayaḥ smṛtāḥ</seg> //</l>
</lg>

<lg xml:id="BrP_10.58">
<l><seg type="pāda" n="a">prakhyātās triṣu lokeṣu</seg> <seg type="pāda" n="b">teṣāṃ nāmāny ataḥparam</seg> </l>
<l><seg type="pāda" n="c">devarātaḥ katiś caiva</seg> <seg type="pāda" n="d">yasmāt kātyāyanāḥ smṛtāḥ</seg> //</l>
</lg>

<lg xml:id="BrP_10.59">
<l><seg type="pāda" n="a">śālāvatyāṃ hiraṇyākṣo</seg> <seg type="pāda" n="b">reṇur jajñe 'tha reṇukaḥ</seg> </l>
<l><seg type="pāda" n="c">sāṃkṛtir gālavaś caiva</seg> <seg type="pāda" n="d">mudgalaś caiva viśrutaḥ</seg> //</l>
</lg>

<lg xml:id="BrP_10.60">
<l><seg type="pāda" n="a">madhucchando jayaś caiva</seg> <seg type="pāda" n="b">devalaś ca tathāṣṭakaḥ</seg> </l>
<l><seg type="pāda" n="c">kacchapo hāritaś caiva</seg> <seg type="pāda" n="d">viśvāmitrasya te sutāḥ</seg> //</l>
</lg>

<lg xml:id="BrP_10.61">
<l><seg type="pāda" n="a">teṣāṃ khyātāni gotrāṇi</seg> <seg type="pāda" n="b">kauśikānāṃ mahātmanām</seg> </l>
<l><seg type="pāda" n="c">pāṇino babhravaś caiva</seg> <seg type="pāda" n="d">dhyānajapyās tathaiva ca</seg> //</l>
</lg>

<lg xml:id="BrP_10.62">
<l><seg type="pāda" n="a">pārthivā devarātāś ca</seg> <seg type="pāda" n="b">śālaṅkāyanabāṣkalāḥ</seg> </l>
<l><seg type="pāda" n="c">lohitā yamadūtāś ca</seg> <seg type="pāda" n="d">tathā kārūṣakāḥ smṛtāḥ</seg> //</l>
</lg>

<lg xml:id="BrP_10.63">
<l><seg type="pāda" n="a">pauravasya muniśreṣṭhā</seg> <seg type="pāda" n="b">brahmarṣeḥ kauśikasya ca</seg> </l>
<l><seg type="pāda" n="c">saṃbandho 'py asya vaṃśe 'smin</seg> <seg type="pāda" n="d">brahmakṣatrasya viśrutaḥ</seg> //</l>
</lg>

<lg xml:id="BrP_10.64">
<l><seg type="pāda" n="a">viśvāmitrātmajānāṃ tu</seg> <seg type="pāda" n="b">śunaḥśepho 'grajaḥ smṛtaḥ</seg> </l>
<l><seg type="pāda" n="c">bhārgavaḥ kauśikatvaṃ hi</seg> <seg type="pāda" n="d">prāptaḥ sa munisattamaḥ</seg> //</l>
</lg>

<lg xml:id="BrP_10.65">
<l><seg type="pāda" n="a">viśvāmitrasya putras tu</seg> <seg type="pāda" n="b">śunaḥśepho 'bhavat kila</seg> </l>
<l><seg type="pāda" n="c">haridaśvasya yajñe tu</seg> <seg type="pāda" n="d">paśutve viniyojitaḥ</seg> //</l>
</lg>

<lg xml:id="BrP_10.66">
<l><seg type="pāda" n="a">devair dattaḥ śunaḥśepho</seg> <seg type="pāda" n="b">viśvāmitrāya vai punaḥ</seg> </l>
<l><seg type="pāda" n="c">devair dattaḥ sa vai yasmād</seg> <seg type="pāda" n="d">devarātas tato 'bhavat</seg> //</l>
</lg>

<lg xml:id="BrP_10.67">
<l><seg type="pāda" n="a">devarātādayaḥ sapta</seg> <seg type="pāda" n="b">viśvāmitrasya vai sutāḥ</seg> </l>
<l><seg type="pāda" n="c">dṛṣadvatīsutaś cāpi</seg> <seg type="pāda" n="d">vaiśvāmitras tathāṣṭakaḥ</seg> //</l>
</lg>

<lg xml:id="BrP_10.68">
<l><seg type="pāda" n="a">aṣṭakasya suto lauhiḥ</seg> <seg type="pāda" n="b">prokto jahnugaṇo mayā</seg> </l>
<l><seg type="pāda" n="c">ata ūrdhvaṃ pravakṣyāmi</seg> <seg type="pāda" n="d">vaṃśam āyor mahātmanaḥ</seg> //</l>
</lg>

<milestone unit="speaker" n="lomaharṣaṇa uvāca"/>

<lg xml:id="BrP_11.1">
<l><seg type="pāda" n="a">āyoḥ putrāś ca te pañca</seg> <seg type="pāda" n="b">sarve vīrā mahārathāḥ</seg> </l>
<l><seg type="pāda" n="c">svarbhānutanayāyāṃ ca</seg> <seg type="pāda" n="d">prabhāyāṃ jajñire nṛpāḥ</seg> //</l>
</lg>

<lg xml:id="BrP_11.2">
<l><seg type="pāda" n="a">nahuṣaḥ prathamaṃ jajñe</seg> <seg type="pāda" n="b">vṛddhaśarmā tataḥ param</seg> </l>
<l><seg type="pāda" n="c">rambho rajir anenāś ca</seg> <seg type="pāda" n="d">triṣu lokeṣu viśrutāḥ</seg> //</l>
</lg>

<lg xml:id="BrP_11.3">
<l><seg type="pāda" n="a">rajiḥ putraśatānīha</seg> <seg type="pāda" n="b">janayām āsa pañca vai</seg> </l>
<l><seg type="pāda" n="c">rājeyam iti vikhyātaṃ</seg> <seg type="pāda" n="d">kṣatram indrabhayāvaham</seg> //</l>
</lg>

<lg xml:id="BrP_11.4">
<l><seg type="pāda" n="a">yatra daivāsure yuddhe</seg> <seg type="pāda" n="b">samutpanne sudāruṇe</seg> </l>
<l><seg type="pāda" n="c">devāś caivāsurāś caiva</seg> <seg type="pāda" n="d">pitāmaham athābruvan</seg> //</l>
</lg>

<milestone unit="speaker" n="devāsurā ūcuḥ"/>

<lg xml:id="BrP_11.5">
<l><seg type="pāda" n="a">āvayor bhagavan yuddhe</seg> <seg type="pāda" n="b">ko vijetā bhaviṣyati</seg> </l>
<l><seg type="pāda" n="c">brūhi naḥ sarvabhūteśa</seg> <seg type="pāda" n="d">śrotum icchāma tattvataḥ</seg> //</l>
</lg>

<milestone unit="speaker" n="brahmovāca"/>

<lg xml:id="BrP_11.6">
<l><seg type="pāda" n="a">yeṣām arthāya saṃgrāme</seg> <seg type="pāda" n="b">rajir āttāyudhaḥ prabhuḥ</seg> </l>
<l><seg type="pāda" n="c">yotsyate te vijeṣyanti</seg> <seg type="pāda" n="d">trīṃl lokān nātra saṃśayaḥ</seg> //</l>
</lg>

<lg xml:id="BrP_11.7">
<l><seg type="pāda" n="a">yato rajir dhṛtis tatra</seg> <seg type="pāda" n="b">śrīś ca tatra yato dhṛtiḥ</seg> </l>
<l><seg type="pāda" n="c">yato dhṛtiś ca śrīś caiva</seg> <seg type="pāda" n="d">dharmas tatra jayas tathā</seg> //</l>
</lg>

<lg xml:id="BrP_11.8">
<l><seg type="pāda" n="a">te devā dānavāḥ prītā</seg> <seg type="pāda" n="b">devenoktā rajiṃ tadā</seg> </l>
<l><seg type="pāda" n="c">abhyayur jayam icchanto</seg> <seg type="pāda" n="d">vṛṇvānās taṃ nararṣabham</seg> //</l>
</lg>

<lg xml:id="BrP_11.9">
<l><seg type="pāda" n="a">sa hi svarbhānudauhitraḥ</seg> <seg type="pāda" n="b">prabhāyāṃ samapadyata</seg> </l>
<l><seg type="pāda" n="c">rājā paramatejasvī</seg> <seg type="pāda" n="d">somavaṃśavivardhanaḥ</seg> //</l>
</lg>

<lg xml:id="BrP_11.10">
<l><seg type="pāda" n="a">te hṛṣṭamanasaḥ sarve</seg> <seg type="pāda" n="b">rajiṃ vai devadānavāḥ</seg> </l>
<l><seg type="pāda" n="c">ūcur asmajjayāya tvaṃ</seg> <seg type="pāda" n="d">gṛhāṇa varakārmukam</seg> //</l>
</lg>

<lg xml:id="BrP_11.11">
<l><seg type="pāda" n="a">athovāca rajis tatra</seg> <seg type="pāda" n="b">tayor vai devadaityayoḥ</seg> </l>
<l><seg type="pāda" n="c">arthajñaḥ svārtham uddiśya</seg> <seg type="pāda" n="d">yaśaḥ svaṃ ca prakāśayan</seg> //</l>
</lg>

<milestone unit="speaker" n="rajir uvāca"/>

<lg xml:id="BrP_11.12">
<l><seg type="pāda" n="a">yadi daityagaṇān sarvāñ</seg> <seg type="pāda" n="b">jitvā vīryeṇa vāsavaḥ</seg> </l>
<l><seg type="pāda" n="c">indro bhavāmi dharmeṇa</seg> <seg type="pāda" n="d">tato yotsyāmi saṃyuge</seg> //</l>
</lg>

<lg xml:id="BrP_11.13">
<l><seg type="pāda" n="a">devāḥ prathamato viprāḥ</seg> <seg type="pāda" n="b">pratīyur hṛṣṭamānasāḥ</seg> </l>
<l><seg type="pāda" n="c">evaṃ yatheṣṭaṃ nṛpate</seg> <seg type="pāda" n="d">kāmaḥ saṃpadyatāṃ tava</seg> //</l>
</lg>

<lg xml:id="BrP_11.14">
<l><seg type="pāda" n="a">śrutvā suragaṇānāṃ tu</seg> <seg type="pāda" n="b">vākyaṃ rājā rajis tadā</seg> </l>
<l><seg type="pāda" n="c">papracchāsuramukhyāṃs tu</seg> <seg type="pāda" n="d">yathā devān apṛcchata</seg> //</l>
</lg>

<lg xml:id="BrP_11.15">
<l><seg type="pāda" n="a">dānavā darpasaṃpūrṇāḥ</seg> <seg type="pāda" n="b">svārtham evāvagamya ha</seg> </l>
<l><seg type="pāda" n="c">pratyūcus taṃ nṛpavaraṃ</seg> <seg type="pāda" n="d">sābhimānam idaṃ vacaḥ</seg> //</l>
</lg>

<milestone unit="speaker" n="dānavā ūcuḥ"/>

<lg xml:id="BrP_11.16">
<l><seg type="pāda" n="a">asmākam indraḥ prahrādo</seg> <seg type="pāda" n="b">yasyārthe vijayāmahe</seg> </l>
<l><seg type="pāda" n="c">asmiṃs tu samare rājaṃs</seg> <seg type="pāda" n="d">tiṣṭha tvaṃ rājasattama</seg> //</l>
</lg>

<lg xml:id="BrP_11.17">
<l><seg type="pāda" n="a">sa tatheti bruvann eva</seg> <seg type="pāda" n="b">devair apy aticoditaḥ</seg> </l>
<l><seg type="pāda" n="c">bhaviṣyasīndro jitvainaṃ</seg> <seg type="pāda" n="d">devair uktas tu pārthivaḥ</seg> //</l>
</lg>

<lg xml:id="BrP_11.18">
<l><seg type="pāda" n="a">jaghāna dānavān sarvān</seg> <seg type="pāda" n="b">ye 'vadhyā vajrapāṇinaḥ</seg> </l>
<l><seg type="pāda" n="c">sa vipranaṣṭāṃ devānāṃ</seg> <seg type="pāda" n="d">paramaśrīḥ śriyaṃ vaśī</seg> //</l>
</lg>

<lg xml:id="BrP_11.19">
<l><seg type="pāda" n="a">nihatya dānavān sarvān</seg> <seg type="pāda" n="b">ājahāra rajiḥ prabhuḥ</seg> </l>
<l><seg type="pāda" n="c">tato rajiṃ mahāvīryaṃ</seg> <seg type="pāda" n="d">devaiḥ saha śatakratuḥ</seg> //</l>
</lg>

<lg xml:id="BrP_11.20">
<l><seg type="pāda" n="a">rajiputro 'ham ity uktvā</seg> <seg type="pāda" n="b">punar evābravīd vacaḥ</seg> </l>
<l><seg type="pāda" n="c">indro 'si tāta devānāṃ</seg> <seg type="pāda" n="d">sarveṣāṃ nātra saṃśayaḥ</seg> //</l>
</lg>

<lg xml:id="BrP_11.21">
<l><seg type="pāda" n="a">yasyāham indraḥ putras te</seg> <seg type="pāda" n="b">khyātiṃ yāsyāmi karmabhiḥ</seg> </l>
<l><seg type="pāda" n="c">sa tu śakravacaḥ śrutvā</seg> <seg type="pāda" n="d">vañcitas tena māyayā</seg> //</l>
</lg>

<lg xml:id="BrP_11.22">
<l><seg type="pāda" n="a">tathaivety abravīd rājā</seg> <seg type="pāda" n="b">prīyamāṇaḥ śatakratum</seg> </l>
<l><seg type="pāda" n="c">tasmiṃs tu devaiḥ sadṛśo</seg> <seg type="pāda" n="d">divaṃ prāpte mahīpatau</seg> //</l>
</lg>

<lg xml:id="BrP_11.23">
<l><seg type="pāda" n="a">dāyādyam indrād ājahrū</seg> <seg type="pāda" n="b">rājyaṃ tattanayā rajeḥ</seg> </l>
<l><seg type="pāda" n="c">pañca putraśatāny asya</seg> <seg type="pāda" n="d">tad vai sthānaṃ śatakratoḥ</seg> //</l>
</lg>

<lg xml:id="BrP_11.24">
<l><seg type="pāda" n="a">samākrāmanta bahudhā</seg> <seg type="pāda" n="b">svargalokaṃ triviṣṭapam</seg> </l>
<l><seg type="pāda" n="c">te yadā tu svasaṃmūḍhā</seg> <seg type="pāda" n="d">rāgonmattā vidharmiṇaḥ</seg> //</l>
</lg>

<lg xml:id="BrP_11.25">
<l><seg type="pāda" n="a">brahmadviṣaś ca saṃvṛttā</seg> <seg type="pāda" n="b">hatavīryaparākramāḥ</seg> </l>
<l><seg type="pāda" n="c">tato lebhe svam aiśvaryam</seg> <seg type="pāda" n="d">indraḥ sthānaṃ tathottamam</seg> //</l>
</lg>

<lg xml:id="BrP_11.26">
<l><seg type="pāda" n="a">hatvā rajisutān sarvān</seg> <seg type="pāda" n="b">kāmakrodhaparāyaṇān</seg> </l>
<l><seg type="pāda" n="c">ya idaṃ cyāvanaṃ sthānāt</seg> <seg type="pāda" n="d">pratiṣṭhānaṃ śatakratoḥ</seg> </l>
<l><seg type="pāda" n="e">śṛṇuyād dhārayed vāpi</seg> <seg type="pāda" n="f">na sa daurgatyam āpnuyāt</seg> //</l>
</lg>

<milestone unit="speaker" n="lomaharṣaṇa uvāca"/>

<lg xml:id="BrP_11.27">
<l><seg type="pāda" n="a">rambho 'napatyas tv āsīc ca</seg> <seg type="pāda" n="b">vaṃśaṃ vakṣyāmy anenasaḥ</seg> </l>
<l><seg type="pāda" n="c">anenasaḥ suto rājā</seg> <seg type="pāda" n="d">pratikṣatro mahāyaśāḥ</seg> //</l>
</lg>

<lg xml:id="BrP_11.28">
<l><seg type="pāda" n="a">pratikṣatrasutaś cāsīt</seg> <seg type="pāda" n="b">saṃjayo nāma viśrutaḥ</seg> </l>
<l><seg type="pāda" n="c">saṃjayasya jayaḥ putro</seg> <seg type="pāda" n="d">vijayas tasya cātmajaḥ</seg> //</l>
</lg>

<lg xml:id="BrP_11.29">
<l><seg type="pāda" n="a">vijayasya kṛtiḥ putras</seg> <seg type="pāda" n="b">tasya haryatvataḥ sutaḥ</seg> </l>
<l><seg type="pāda" n="c">haryatvatasuto rājā</seg> <seg type="pāda" n="d">sahadevaḥ pratāpavān</seg> //</l>
</lg>

<lg xml:id="BrP_11.30">
<l><seg type="pāda" n="a">sahadevasya dharmātmā</seg> <seg type="pāda" n="b">nadīna iti viśrutaḥ</seg> </l>
<l><seg type="pāda" n="c">nadīnasya jayatseno</seg> <seg type="pāda" n="d">jayatsenasya saṃkṛtiḥ</seg> //</l>
</lg>

<lg xml:id="BrP_11.31">
<l><seg type="pāda" n="a">saṃkṛter api dharmātmā</seg> <seg type="pāda" n="b">kṣatravṛddho mahāyaśāḥ</seg> </l>
<l><seg type="pāda" n="c">anenasaḥ samākhyātāḥ</seg> <seg type="pāda" n="d">kṣatravṛddhasya cāparaḥ</seg> //</l>
</lg>

<lg xml:id="BrP_11.32">
<l><seg type="pāda" n="a">kṣatravṛddhātmajas tatra</seg> <seg type="pāda" n="b">sunahotro mahāyaśāḥ</seg> </l>
<l><seg type="pāda" n="c">sunahotrasya dāyādās</seg> <seg type="pāda" n="d">trayaḥ paramadhārmikāḥ</seg> //</l>
</lg>

<lg xml:id="BrP_11.33">
<l><seg type="pāda" n="a">kāśaḥ śalaś ca dvāv etau</seg> <seg type="pāda" n="b">tathā gṛtsamadaḥ prabhuḥ</seg> </l>
<l><seg type="pāda" n="c">putro gṛtsamadasyāpi</seg> <seg type="pāda" n="d">śunako yasya śaunakaḥ</seg> //</l>
</lg>

<lg xml:id="BrP_11.34">
<l><seg type="pāda" n="a">brāhmaṇāḥ kṣatriyāś caiva</seg> <seg type="pāda" n="b">vaiśyāḥ śūdrās tathaiva ca</seg> </l>
<l><seg type="pāda" n="c">śalātmaja ārṣṭiseṇas</seg> <seg type="pāda" n="d">tanayas tasya kāśyapaḥ</seg> //</l>
</lg>

<lg xml:id="BrP_11.35">
<l><seg type="pāda" n="a">kāśasya kāśipo rājā</seg> <seg type="pāda" n="b">putro dīrghatapās tathā</seg> </l>
<l><seg type="pāda" n="c">dhanus tu dīrghatapaso</seg> <seg type="pāda" n="d">vidvān dhanvantaris tataḥ</seg> //</l>
</lg>

<lg xml:id="BrP_11.36">
<l><seg type="pāda" n="a">tapaso 'nte sumahato</seg> <seg type="pāda" n="b">jāto vṛddhasya dhīmataḥ</seg> </l>
<l><seg type="pāda" n="c">punar dhanvantarir devo</seg> <seg type="pāda" n="d">mānuṣeṣv iha janmani</seg> //</l>
</lg>

<lg xml:id="BrP_11.37">
<l><seg type="pāda" n="a">tasya gehe samutpanno</seg> <seg type="pāda" n="b">devo dhanvantaris tadā</seg> </l>
<l><seg type="pāda" n="c">kāśirājo mahārājaḥ</seg> <seg type="pāda" n="d">sarvarogapraṇāśanaḥ</seg> //</l>
</lg>

<lg xml:id="BrP_11.38">
<l><seg type="pāda" n="a">āyurvedaṃ bharadvājāt</seg> <seg type="pāda" n="b">prāpyeha sa bhiṣakkriyaḥ</seg> </l>
<l><seg type="pāda" n="c">tam aṣṭadhā punar vyasya</seg> <seg type="pāda" n="d">śiṣyebhyaḥ pratyapādayat</seg> //</l>
</lg>

<lg xml:id="BrP_11.39">
<l><seg type="pāda" n="a">dhanvantares tu tanayaḥ</seg> <seg type="pāda" n="b">ketumān iti viśrutaḥ</seg> </l>
<l><seg type="pāda" n="c">atha ketumataḥ putro</seg> <seg type="pāda" n="d">vīro bhīmarathaḥ smṛtaḥ</seg> //</l>
</lg>

<lg xml:id="BrP_11.40">
<l><seg type="pāda" n="a">putro bhīmarathasyāpi</seg> <seg type="pāda" n="b">divodāsaḥ prajeśvaraḥ</seg> </l>
<l><seg type="pāda" n="c">divodāsas tu dharmātmā</seg> <seg type="pāda" n="d">vārāṇasyadhipo 'bhavat</seg> //</l>
</lg>

<lg xml:id="BrP_11.41">
<l><seg type="pāda" n="a">etasminn eva kāle tu</seg> <seg type="pāda" n="b">purīṃ vārāṇasīṃ dvijāḥ</seg> </l>
<l><seg type="pāda" n="c">śūnyāṃ niveśayām āsa</seg> <seg type="pāda" n="d">kṣemako nāma rākṣasaḥ</seg> //</l>
</lg>

<lg xml:id="BrP_11.42">
<l><seg type="pāda" n="a">śaptā hi sā matimatā</seg> <seg type="pāda" n="b">nikumbhena mahātmanā</seg> </l>
<l><seg type="pāda" n="c">śūnyā varṣasahasraṃ vai</seg> <seg type="pāda" n="d">bhavitrī tu na saṃśayaḥ</seg> //</l>
</lg>

<lg xml:id="BrP_11.43">
<l><seg type="pāda" n="a">tasyāṃ hi śaptamātrāyāṃ</seg> <seg type="pāda" n="b">divodāsaḥ prajeśvaraḥ</seg> </l>
<l><seg type="pāda" n="c">viṣayānte purīṃ ramyāṃ</seg> <seg type="pāda" n="d">gomatyāṃ saṃnyaveśayat</seg> //</l>
</lg>

<lg xml:id="BrP_11.44">
<l><seg type="pāda" n="a">bhadraśreṇyasya pūrvaṃ tu</seg> <seg type="pāda" n="b">purī vārāṇasī abhūt</seg> </l>
<l><seg type="pāda" n="c">bhadraśreṇyasya putrāṇāṃ</seg> <seg type="pāda" n="d">śatam uttamadhanvinām</seg> //</l>
</lg>

<lg xml:id="BrP_11.45">
<l><seg type="pāda" n="a">hatvā niveśayām āsa</seg> <seg type="pāda" n="b">divodāso narādhipaḥ</seg> </l>
<l><seg type="pāda" n="c">bhadraśreṇyasya tad rājyaṃ</seg> <seg type="pāda" n="d">hṛtaṃ yena balīyasā</seg> //</l>
</lg>

<lg xml:id="BrP_11.46">
<l><seg type="pāda" n="a">bhadraśreṇyasya putras tu</seg> <seg type="pāda" n="b">durdamo nāma viśrutaḥ</seg> </l>
<l><seg type="pāda" n="c">divodāsena bāleti</seg> <seg type="pāda" n="d">ghṛṇayā sa visarjitaḥ</seg> //</l>
</lg>

<lg xml:id="BrP_11.47">
<l><seg type="pāda" n="a">haihayasya tu dāyādyaṃ</seg> <seg type="pāda" n="b">hṛtavān vai mahīpatiḥ</seg> </l>
<l><seg type="pāda" n="c">ājahre pitṛdāyādyaṃ</seg> <seg type="pāda" n="d">divodāsahṛtaṃ balāt</seg> //</l>
</lg>

<lg xml:id="BrP_11.48">
<l><seg type="pāda" n="a">bhadraśreṇyasya putreṇa</seg> <seg type="pāda" n="b">durdamena mahātmanā</seg> </l>
<l><seg type="pāda" n="c">vairasyānto mahābhāgāḥ</seg> <seg type="pāda" n="d">kṛtaś cātmīyatejasā</seg> //</l>
</lg>

<lg xml:id="BrP_11.49">
<l><seg type="pāda" n="a">divodāsād dṛṣadvatyāṃ</seg> <seg type="pāda" n="b">vīro jajñe pratardanaḥ</seg> </l>
<l><seg type="pāda" n="c">tena bālena putreṇa</seg> <seg type="pāda" n="d">prahṛtaṃ tu punar balam</seg> //</l>
</lg>

<lg xml:id="BrP_11.50">
<l><seg type="pāda" n="a">pratardanasya putrau dvau</seg> <seg type="pāda" n="b">vatsabhargau suviśrutau</seg> </l>
<l><seg type="pāda" n="c">vatsaputro hy alarkas tu</seg> <seg type="pāda" n="d">saṃnatis tasya cātmajaḥ</seg> //</l>
</lg>

<lg xml:id="BrP_11.51">
<l><seg type="pāda" n="a">alarkas tasya putras tu</seg> <seg type="pāda" n="b">brahmaṇyaḥ satyasaṃgaraḥ</seg> </l>
<l><seg type="pāda" n="c">alarkaṃ prati rājarṣiṃ</seg> <seg type="pāda" n="d">śloko gītaḥ purātanaiḥ</seg> //</l>
</lg>

<lg xml:id="BrP_11.52">
<l><seg type="pāda" n="a">ṣaṣṭir varṣasahasrāṇi</seg> <seg type="pāda" n="b">ṣaṣṭir varṣaśatāni ca</seg> </l>
<l><seg type="pāda" n="c">yuvā rūpeṇa saṃpannaḥ</seg> <seg type="pāda" n="d">prāg āsīc ca kulodvahaḥ</seg> //</l>
</lg>

<lg xml:id="BrP_11.53">
<l><seg type="pāda" n="a">lopāmudrāprasādena</seg> <seg type="pāda" n="b">paramāyur avāptavān</seg> </l>
<l><seg type="pāda" n="c">tasyāsīt sumahad rājyaṃ</seg> <seg type="pāda" n="d">rūpayauvanaśālinaḥ</seg> //</l>
</lg>

<lg xml:id="BrP_11.54">
<l><seg type="pāda" n="a">śāpasyānte mahābāhur</seg> <seg type="pāda" n="b">hatvā kṣemakarākṣasam</seg> </l>
<l><seg type="pāda" n="c">ramyāṃ niveśayām āsa</seg> <seg type="pāda" n="d">purīṃ vārāṇasīṃ punaḥ</seg> //</l>
</lg>

<lg xml:id="BrP_11.55">
<l><seg type="pāda" n="a">saṃnater api dāyādaḥ</seg> <seg type="pāda" n="b">sunītho nāma dhārmikaḥ</seg> </l>
<l><seg type="pāda" n="c">sunīthasya tu dāyādaḥ</seg> <seg type="pāda" n="d">kṣemo nāma mahāyaśāḥ</seg> //</l>
</lg>

<lg xml:id="BrP_11.56">
<l><seg type="pāda" n="a">kṣemasya ketumān putraḥ</seg> <seg type="pāda" n="b">suketus tasya cātmajaḥ</seg> </l>
<l><seg type="pāda" n="c">suketos tanayaś cāpi</seg> <seg type="pāda" n="d">dharmaketur iti smṛtaḥ</seg> //</l>
</lg>

<lg xml:id="BrP_11.57">
<l><seg type="pāda" n="a">dharmaketos tu dāyādaḥ</seg> <seg type="pāda" n="b">satyaketur mahārathaḥ</seg> </l>
<l><seg type="pāda" n="c">satyaketusutaś cāpi</seg> <seg type="pāda" n="d">vibhur nāma prajeśvaraḥ</seg> //</l>
</lg>

<lg xml:id="BrP_11.58">
<l><seg type="pāda" n="a">ānartas tu vibhoḥ putraḥ</seg> <seg type="pāda" n="b">sukumāraś ca tatsutaḥ</seg> </l>
<l><seg type="pāda" n="c">sukumārasya putras tu</seg> <seg type="pāda" n="d">dhṛṣṭaketuḥ sudhārmikaḥ</seg> //</l>
</lg>

<lg xml:id="BrP_11.59">
<l><seg type="pāda" n="a">dhṛṣṭaketos tu dāyādo</seg> <seg type="pāda" n="b">veṇuhotraḥ prajeśvaraḥ</seg> </l>
<l><seg type="pāda" n="c">veṇuhotrasutaś cāpi</seg> <seg type="pāda" n="d">bhārgo nāma prajeśvaraḥ</seg> //</l>
</lg>

<lg xml:id="BrP_11.60">
<l><seg type="pāda" n="a">vatsasya vatsabhūmis tu</seg> <seg type="pāda" n="b">bhārgabhūmis tu bhārgajaḥ</seg> </l>
<l><seg type="pāda" n="c">ete tv aṅgirasaḥ putrā</seg> <seg type="pāda" n="d">jātā vaṃśe 'tha bhārgava</seg> //</l>
</lg>

<lg xml:id="BrP_11.61">
<l><seg type="pāda" n="a">brāhmaṇāḥ kṣatriyā vaiśyās</seg> <seg type="pāda" n="b">trayaḥ putrāḥ sahasraśaḥ</seg> </l>
<l><seg type="pāda" n="c">ity ete kāśyapāḥ proktā</seg> <seg type="pāda" n="d">nahuṣasya nibodhata</seg> //</l>
</lg>

<milestone unit="speaker" n="lomaharṣaṇa uvāca"/>

<lg xml:id="BrP_12.1">
<l><seg type="pāda" n="a">utpannāḥ pitṛkanyāyāṃ</seg> <seg type="pāda" n="b">virajāyāṃ mahaujasaḥ</seg> </l>
<l><seg type="pāda" n="c">nahuṣasya tu dāyādāḥ</seg> <seg type="pāda" n="d">ṣaḍ indropamatejasaḥ</seg> //</l>
</lg>

<lg xml:id="BrP_12.2">
<l><seg type="pāda" n="a">yatir yayātiḥ saṃyātir</seg> <seg type="pāda" n="b">āyātiḥ pārśvako 'bhavat</seg> </l>
<l><seg type="pāda" n="c">yatir jyeṣṭhas tu teṣāṃ vai</seg> <seg type="pāda" n="d">yayātis tu tataḥ param</seg> //</l>
</lg>

<lg xml:id="BrP_12.3">
<l><seg type="pāda" n="a">kakutsthakanyāṃ gāṃ nāma</seg> <seg type="pāda" n="b">lebhe paramadhārmikaḥ</seg> </l>
<l><seg type="pāda" n="c">yatis tu mokṣam āsthāya</seg> <seg type="pāda" n="d">brahmabhūto 'bhavan muniḥ</seg> //</l>
</lg>

<lg xml:id="BrP_12.4">
<l><seg type="pāda" n="a">teṣāṃ yayātiḥ pañcānāṃ</seg> <seg type="pāda" n="b">vijitya vasudhām imām</seg> </l>
<l><seg type="pāda" n="c">devayānīm uśanasaḥ</seg> <seg type="pāda" n="d">sutāṃ bhāryām avāpa saḥ</seg> //</l>
</lg>

<lg xml:id="BrP_12.5">
<l><seg type="pāda" n="a">śarmiṣṭhām āsurīṃ caiva</seg> <seg type="pāda" n="b">tanayāṃ vṛṣaparvaṇaḥ</seg> </l>
<l><seg type="pāda" n="c">yaduṃ ca turvasuṃ caiva</seg> <seg type="pāda" n="d">devayānī vyajāyata</seg> //</l>
</lg>

<lg xml:id="BrP_12.6">
<l><seg type="pāda" n="a">druhyaṃ cānuṃ ca puruṃ ca</seg> <seg type="pāda" n="b">śarmiṣṭhā vārṣaparvaṇī</seg> </l>
<l><seg type="pāda" n="c">tasmai śakro dadau prīto</seg> <seg type="pāda" n="d">rathaṃ paramabhāsvaram</seg> //</l>
</lg>

<lg xml:id="BrP_12.7">
<l><seg type="pāda" n="a">aṅgadaṃ kāñcanaṃ divyaṃ</seg> <seg type="pāda" n="b">divyaiḥ paramavājibhiḥ</seg> </l>
<l><seg type="pāda" n="c">yuktaṃ manojavaiḥ śubhrair</seg> <seg type="pāda" n="d">yena kāryaṃ samudvahan</seg> //</l>
</lg>

<lg xml:id="BrP_12.8">
<l><seg type="pāda" n="a">sa tena rathamukhyena</seg> <seg type="pāda" n="b">ṣaḍrātreṇājayan mahīm</seg> </l>
<l><seg type="pāda" n="c">yayātir yudhi durdharṣas</seg> <seg type="pāda" n="d">tathā devān sadānavān</seg> //</l>
</lg>

<lg xml:id="BrP_12.9">
<l><seg type="pāda" n="a">sarathaḥ kauravāṇāṃ tu</seg> <seg type="pāda" n="b">sarveṣām abhavat tadā</seg> </l>
<l><seg type="pāda" n="c">saṃvartavasunāmnas tu</seg> <seg type="pāda" n="d">kauravāj janamejayāt</seg> //</l>
</lg>

<lg xml:id="BrP_12.10">
<l><seg type="pāda" n="a">kuroḥ putrasya rājendra</seg><seg type="pāda" n="b">rājñaḥ pārīkṣitasya ha</seg> </l>
<l><seg type="pāda" n="c">jagāma sa ratho nāśaṃ</seg> <seg type="pāda" n="d">śāpād gargasya dhīmataḥ</seg> //</l>
</lg>

<lg xml:id="BrP_12.11">
<l><seg type="pāda" n="a">gargasya hi sutaṃ bālaṃ</seg> <seg type="pāda" n="b">sa rājā janamejayaḥ</seg> </l>
<l><seg type="pāda" n="c">kālena hiṃsayām āsa</seg> <seg type="pāda" n="d">brahmahatyām avāpa saḥ</seg> //</l>
</lg>

<lg xml:id="BrP_12.12">
<l><seg type="pāda" n="a">sa lohagandhī rājarṣiḥ</seg> <seg type="pāda" n="b">paridhāvann itas tataḥ</seg> </l>
<l><seg type="pāda" n="c">paurajānapadais tyakto</seg> <seg type="pāda" n="d">na lebhe śarma karhicit</seg> //</l>
</lg>

<lg xml:id="BrP_12.13">
<l><seg type="pāda" n="a">tataḥ sa duḥkhasaṃtapto</seg> <seg type="pāda" n="b">nālabhat saṃvidaṃ kvacit</seg> </l>
<l><seg type="pāda" n="c">viprendraṃ śaunakaṃ rājā</seg> <seg type="pāda" n="d">śaraṇaṃ pratyapadyata</seg> //</l>
</lg>

<lg xml:id="BrP_12.14">
<l><seg type="pāda" n="a">yājayām āsa ca jñānī</seg> <seg type="pāda" n="b">śaunako janamejayam</seg> </l>
<l><seg type="pāda" n="c">aśvamedhena rājānaṃ</seg> <seg type="pāda" n="d">pāvanārthaṃ dvijottamāḥ</seg> //</l>
</lg>

<lg xml:id="BrP_12.15">
<l><seg type="pāda" n="a">sa lohagandho vyanaśat</seg> <seg type="pāda" n="b">tasyāvabhṛtham etya ca</seg> </l>
<l><seg type="pāda" n="c">sa ca divyaratho rājño</seg> <seg type="pāda" n="d">vaśaś cedipates tadā</seg> //</l>
</lg>

<lg xml:id="BrP_12.16">
<l><seg type="pāda" n="a">dattaḥ śakreṇa tuṣṭena</seg> <seg type="pāda" n="b">lebhe tasmād bṛhadrathaḥ</seg> </l>
<l><seg type="pāda" n="c">bṛhadrathāt krameṇaiva</seg> <seg type="pāda" n="d">gato bārhadrathaṃ nṛpam</seg> //</l>
</lg>

<lg xml:id="BrP_12.17">
<l><seg type="pāda" n="a">tato hatvā jarāsaṃdhaṃ</seg> <seg type="pāda" n="b">bhīmas taṃ ratham uttamam</seg> </l>
<l><seg type="pāda" n="c">pradadau vāsudevāya</seg> <seg type="pāda" n="d">prītyā kauravanandanaḥ</seg> //</l>
</lg>

<lg xml:id="BrP_12.18">
<l><seg type="pāda" n="a">saptadvīpāṃ yayātis tu</seg> <seg type="pāda" n="b">jitvā pṛthvīṃ sasāgarām</seg> </l>
<l><seg type="pāda" n="c">vibhajya pañcadhā rājyaṃ</seg> <seg type="pāda" n="d">putrāṇāṃ nāhuṣas tadā</seg> //</l>
</lg>

<lg xml:id="BrP_12.19">
<l><seg type="pāda" n="a">yayātir diśi pūrvasyāṃ</seg> <seg type="pāda" n="b">yaduṃ jyeṣṭhaṃ nyayojayat</seg> </l>
<l><seg type="pāda" n="c">madhye puruṃ ca rājānam</seg> <seg type="pāda" n="d">abhyaṣiñcat sa nāhuṣaḥ</seg> //</l>
</lg>

<lg xml:id="BrP_12.20">
<l><seg type="pāda" n="a">diśi dakṣiṇapūrvasyāṃ</seg> <seg type="pāda" n="b">turvasuṃ matimān nṛpaḥ</seg> </l>
<l><seg type="pāda" n="c">tair iyaṃ pṛthivī sarvā</seg> <seg type="pāda" n="d">saptadvīpā sapattanā</seg> //</l>
</lg>

<lg xml:id="BrP_12.21">
<l><seg type="pāda" n="a">yathāpradeśam adyāpi</seg> <seg type="pāda" n="b">dharmeṇa pratipālyate</seg> </l>
<l><seg type="pāda" n="c">prajās teṣāṃ purastāt tu</seg> <seg type="pāda" n="d">vakṣyāmi munisattamāḥ</seg> //</l>
</lg>

<lg xml:id="BrP_12.22">
<l><seg type="pāda" n="a">dhanur nyasya pṛṣatkāṃś ca</seg> <seg type="pāda" n="b">pañcabhiḥ puruṣarṣabhaiḥ</seg> </l>
<l><seg type="pāda" n="c">jarāvān abhavad rājā</seg> <seg type="pāda" n="d">bhāram āveśya bandhuṣu</seg> //</l>
</lg>

<lg xml:id="BrP_12.23">
<l><seg type="pāda" n="a">nikṣiptaśastraḥ pṛthivīṃ</seg> <seg type="pāda" n="b">cacāra pṛthivīpatiḥ</seg> </l>
<l><seg type="pāda" n="c">prītimān abhavad rājā</seg> <seg type="pāda" n="d">yayātir aparājitaḥ</seg> //</l>
</lg>

<lg xml:id="BrP_12.24">
<l><seg type="pāda" n="a">evaṃ vibhajya pṛthivīṃ</seg> <seg type="pāda" n="b">yayātir yadum abravīt</seg> </l>
<l><seg type="pāda" n="c">jarāṃ me pratigṛhṇīṣva</seg> <seg type="pāda" n="d">putra kṛtyāntareṇa vai</seg> //</l>
</lg>

<lg xml:id="BrP_12.25">
<l><seg type="pāda" n="a">taruṇas tava rūpeṇa</seg> <seg type="pāda" n="b">careyaṃ pṛthivīm imām</seg> </l>
<l><seg type="pāda" n="c">jarāṃ tvayi samādhāya</seg> <seg type="pāda" n="d">taṃ yaduḥ pratyuvāca ha</seg> //</l>
</lg>

<milestone unit="speaker" n="yadur uvāca"/>

<lg xml:id="BrP_12.26">
<l><seg type="pāda" n="a">anirdiṣṭā mayā bhikṣā</seg> <seg type="pāda" n="b">brāhmaṇasya pratiśrutā</seg> </l>
<l><seg type="pāda" n="c">anapākṛtya tāṃ rājan</seg> <seg type="pāda" n="d">na grahīṣyāmi te jarām</seg> //</l>
</lg>

<lg xml:id="BrP_12.27">
<l><seg type="pāda" n="a">jarāyāṃ bahavo doṣāḥ</seg> <seg type="pāda" n="b">pānabhojanakāritāḥ</seg> </l>
<l><seg type="pāda" n="c">tasmāj jarāṃ na te rājan</seg> <seg type="pāda" n="d">grahītum aham utsahe</seg> //</l>
</lg>

<lg xml:id="BrP_12.28">
<l><seg type="pāda" n="a">santi te bahavaḥ putrā</seg> <seg type="pāda" n="b">mattaḥ priyatarā nṛpa</seg> </l>
<l><seg type="pāda" n="c">pratigrahītuṃ dharmajña</seg> <seg type="pāda" n="d">putram anyaṃ vṛṇīṣva vai</seg> //</l>
</lg>

<lg xml:id="BrP_12.29">
<l><seg type="pāda" n="a">sa evam ukto yadunā</seg> <seg type="pāda" n="b">rājā kopasamanvitaḥ</seg> </l>
<l><seg type="pāda" n="c">uvāca vadatāṃ śreṣṭho</seg> <seg type="pāda" n="d">yayātir garhayan sutam</seg> //</l>
</lg>

<milestone unit="speaker" n="yayātir uvāca"/>

<lg xml:id="BrP_12.30">
<l><seg type="pāda" n="a">ka āśramas tavānyo 'sti</seg> <seg type="pāda" n="b">ko vā dharmo vidhīyate</seg> </l>
<l><seg type="pāda" n="c">mām anādṛtya durbuddhe</seg> <seg type="pāda" n="d">yad ahaṃ tava deśikaḥ</seg> //</l>
</lg>

<lg xml:id="BrP_12.31">
<l><seg type="pāda" n="a">evam uktvā yaduṃ viprāḥ</seg> <seg type="pāda" n="b">śaśāpainaṃ sa manyumān</seg> </l>
<l><seg type="pāda" n="c">arājyā te prajā mūḍha</seg> <seg type="pāda" n="d">bhavitrīti na saṃśayaḥ</seg> //</l>
</lg>

<lg xml:id="BrP_12.32">
<l><seg type="pāda" n="a">druhyaṃ ca turvasuṃ caivāpy</seg> <seg type="pāda" n="b">anuṃ ca dvijasattamāḥ</seg> </l>
<l><seg type="pāda" n="c">evam evābravīd rājā</seg> <seg type="pāda" n="d">pratyākhyātaś ca tair api</seg> //</l>
</lg>

<lg xml:id="BrP_12.33">
<l><seg type="pāda" n="a">śaśāpa tān atikruddho</seg> <seg type="pāda" n="b">yayātir aparājitaḥ</seg> </l>
<l><seg type="pāda" n="c">yathāvat kathitaṃ sarvaṃ</seg> <seg type="pāda" n="d">mayāsya dvijasattamāḥ</seg> //</l>
</lg>

<lg xml:id="BrP_12.34">
<l><seg type="pāda" n="a">evaṃ śaptvā sutān sarvāṃś</seg> <seg type="pāda" n="b">caturaḥ purupūrvajān</seg> </l>
<l><seg type="pāda" n="c">tad eva vacanaṃ rājā</seg> <seg type="pāda" n="d">purum apy āha bho dvijāḥ</seg> //</l>
</lg>

<lg xml:id="BrP_12.35">
<l><seg type="pāda" n="a">taruṇas tava rūpeṇa</seg> <seg type="pāda" n="b">careyaṃ pṛthivīm imām</seg> </l>
<l><seg type="pāda" n="c">jarāṃ tvayi samādhāya</seg> <seg type="pāda" n="d">tvaṃ puro yadi manyase</seg> //</l>
</lg>

<lg xml:id="BrP_12.36">
<l><seg type="pāda" n="a">sa jarāṃ pratijagrāha</seg> <seg type="pāda" n="b">pituḥ puruḥ pratāpavān</seg> </l>
<l><seg type="pāda" n="c">yayātir api rūpeṇa</seg> <seg type="pāda" n="d">puroḥ paryacaran mahīm</seg> //</l>
</lg>

<lg xml:id="BrP_12.37">
<l><seg type="pāda" n="a">sa mārgamāṇaḥ kāmānām</seg> <seg type="pāda" n="b">antaṃ nṛpatisattamaḥ</seg> </l>
<l><seg type="pāda" n="c">viśvācyā sahito reme</seg> <seg type="pāda" n="d">vane caitrarathe prabhuḥ</seg> //</l>
</lg>

<lg xml:id="BrP_12.38">
<l><seg type="pāda" n="a">yadā ca tṛptaḥ kāmeṣu</seg> <seg type="pāda" n="b">bhogeṣu ca narādhipaḥ</seg> </l>
<l><seg type="pāda" n="c">tadā puroḥ sakāśād vai</seg> <seg type="pāda" n="d">svāṃ jarāṃ pratyapadyata</seg> //</l>
</lg>

<lg xml:id="BrP_12.39">
<l><seg type="pāda" n="a">yatra gāthā muniśreṣṭhā</seg> <seg type="pāda" n="b">gītāḥ kila yayātinā</seg> </l>
<l><seg type="pāda" n="c">yābhiḥ pratyāharet kāmān</seg> <seg type="pāda" n="d">sarvaśo 'ṅgāni kūrmavat</seg> //</l>
</lg>

<lg xml:id="BrP_12.40">
<l><seg type="pāda" n="a">na jātu kāmaḥ kāmānām</seg> <seg type="pāda" n="b">upabhogena śāmyati</seg> </l>
<l><seg type="pāda" n="c">haviṣā kṛṣṇavartmeva</seg> <seg type="pāda" n="d">bhūya evābhivardhate</seg> //</l>
</lg>

<lg xml:id="BrP_12.41">
<l><seg type="pāda" n="a">yat pṛthivyāṃ vrīhiyavaṃ</seg> <seg type="pāda" n="b">hiraṇyaṃ paśavaḥ striyaḥ</seg> </l>
<l><seg type="pāda" n="c">nālam ekasya tat sarvam</seg> <seg type="pāda" n="d">iti kṛtvā na muhyati</seg> //</l>
</lg>

<lg xml:id="BrP_12.42">
<l><seg type="pāda" n="a">yadā bhāvaṃ na kurute</seg> <seg type="pāda" n="b">sarvabhūteṣu pāpakam</seg> </l>
<l><seg type="pāda" n="c">karmaṇā manasā vācā</seg> <seg type="pāda" n="d">brahma saṃpadyate tadā</seg> //</l>
</lg>

<lg xml:id="BrP_12.43">
<l><seg type="pāda" n="a">yadā tebhyo na bibheti</seg> <seg type="pāda" n="b">yadā cāsmān na bibhyati</seg> </l>
<l><seg type="pāda" n="c">yadā necchati na dveṣṭi</seg> <seg type="pāda" n="d">brahma saṃpadyate tadā</seg> //</l>
</lg>

<lg xml:id="BrP_12.44">
<l><seg type="pāda" n="a">yā dustyajā durmatibhir</seg> <seg type="pāda" n="b">yā na jīryati jīryataḥ</seg> </l>
<l><seg type="pāda" n="c">yo 'sau prāṇāntiko rogas</seg> <seg type="pāda" n="d">tāṃ tṛṣṇāṃ tyajataḥ sukham</seg> //</l>
</lg>

<lg xml:id="BrP_12.45">
<l><seg type="pāda" n="a">jīryanti jīryataḥ keśā</seg> <seg type="pāda" n="b">dantā jīryanti jīryataḥ</seg> </l>
<l><seg type="pāda" n="c">dhanāśā jīvitāśā ca</seg> <seg type="pāda" n="d">jīryato 'pi na jīryati</seg> //</l>
</lg>

<lg xml:id="BrP_12.46">
<l><seg type="pāda" n="a">yac ca kāmasukhaṃ loke</seg> <seg type="pāda" n="b">yac ca divyaṃ mahat sukham</seg> </l>
<l><seg type="pāda" n="c">tṛṣṇākṣayasukhasyaite</seg> <seg type="pāda" n="d">nārhanti ṣoḍaśīṃ kalām</seg> //</l>
</lg>

<lg xml:id="BrP_12.47">
<l><seg type="pāda" n="a">evam uktvā sa rājarṣiḥ</seg> <seg type="pāda" n="b">sadāraḥ prāviśad vanam</seg> </l>
<l><seg type="pāda" n="c">kālena mahatā cāyaṃ</seg> <seg type="pāda" n="d">cacāra vipulaṃ tapaḥ</seg> //</l>
</lg>

<lg xml:id="BrP_12.48">
<l><seg type="pāda" n="a">bhṛgutuṅge gatiṃ prāpa</seg> <seg type="pāda" n="b">tapaso 'nte mahāyaśāḥ</seg> </l>
<l><seg type="pāda" n="c">anaśnan deham utsṛjya</seg> <seg type="pāda" n="d">sadāraḥ svargam āptavān</seg> //</l>
</lg>

<lg xml:id="BrP_12.49">
<l><seg type="pāda" n="a">tasya vaṃśe muniśreṣṭhāḥ</seg> <seg type="pāda" n="b">pañca rājarṣisattamāḥ</seg> </l>
<l><seg type="pāda" n="c">yair vyāptā pṛthivī sarvā</seg> <seg type="pāda" n="d">sūryasyeva gabhastibhiḥ</seg> //</l>
</lg>

<lg xml:id="BrP_12.50">
<l><seg type="pāda" n="a">yados tu vaṃśaṃ vakṣyāmi</seg> <seg type="pāda" n="b">śṛṇudhvaṃ rājasatkṛtam</seg> </l>
<l><seg type="pāda" n="c">yatra nārāyaṇo jajñe</seg> <seg type="pāda" n="d">harir vṛṣṇikulodvahaḥ</seg> //</l>
</lg>

<lg xml:id="BrP_12.51">
<l><seg type="pāda" n="a">susthaḥ prajāvān āyuṣmān</seg> <seg type="pāda" n="b">kīrtimāṃś ca bhaven naraḥ</seg> </l>
<l><seg type="pāda" n="c">yayāticaritaṃ nityam</seg> <seg type="pāda" n="d">idaṃ śṛṇvan dvijottamāḥ</seg> //</l>
</lg>

<milestone unit="speaker" n="brāhmaṇā ūcuḥ"/>

<lg xml:id="BrP_13.1">
<l><seg type="pāda" n="a">puror vaṃśaṃ vayaṃ sūta</seg> <seg type="pāda" n="b">śrotum icchāma tattvataḥ</seg> </l>
<l><seg type="pāda" n="c">druhyasyānor yadoś caiva</seg> <seg type="pāda" n="d">turvasoś ca pṛthak pṛthak</seg> //</l>
</lg>

<milestone unit="speaker" n="lomaharṣaṇa uvāca"/>

<lg xml:id="BrP_13.2">
<l><seg type="pāda" n="a">śṛṇudhvaṃ muniśārdūlāḥ</seg> <seg type="pāda" n="b">puror vaṃśaṃ mahātmanaḥ</seg> </l>
<l><seg type="pāda" n="c">vistareṇānupūrvyā ca</seg> <seg type="pāda" n="d">prathamaṃ vadato mama</seg> //</l>
</lg>

<lg xml:id="BrP_13.3">
<l><seg type="pāda" n="a">puroḥ putraḥ suvīro 'bhūn</seg> <seg type="pāda" n="b">manasyus tasya cātmajaḥ</seg> </l>
<l><seg type="pāda" n="c">rājā cābhayado nāma</seg> <seg type="pāda" n="d">manasyor abhavat sutaḥ</seg> //</l>
</lg>

<lg xml:id="BrP_13.4">
<l><seg type="pāda" n="a">tathaivābhayadasyāsīt</seg> <seg type="pāda" n="b">sudhanvā nāma pārthivaḥ</seg> </l>
<l><seg type="pāda" n="c">sudhanvanaḥ subāhuś ca</seg> <seg type="pāda" n="d">raudrāśvas tasya cātmajaḥ</seg> //</l>
</lg>

<lg xml:id="BrP_13.5">
<l><seg type="pāda" n="a">raudrāśvasya daśārṇeyuḥ</seg> <seg type="pāda" n="b">kṛkaṇeyus tathaiva ca</seg> </l>
<l><seg type="pāda" n="c">kakṣeyusthaṇḍileyuś ca</seg> <seg type="pāda" n="d">sannateyus tathaiva ca</seg> //</l>
</lg>

<lg xml:id="BrP_13.6">
<l><seg type="pāda" n="a">ṛceyuś ca jaleyuś ca</seg> <seg type="pāda" n="b">sthaleyuś ca mahābalaḥ</seg> </l>
<l><seg type="pāda" n="c">dhaneyuś ca vaneyuś ca</seg> <seg type="pāda" n="d">putrakāś ca daśa striyaḥ</seg> //</l>
</lg>

<lg xml:id="BrP_13.7">
<l><seg type="pāda" n="a">bhadrā śūdrā ca madrā ca</seg> <seg type="pāda" n="b">śaladā maladā tathā</seg> </l>
<l><seg type="pāda" n="c">khaladā ca tato viprā</seg> <seg type="pāda" n="d">naladā surasāpi ca</seg> //</l>
</lg>

<lg xml:id="BrP_13.8">
<l><seg type="pāda" n="a">tathā gocapalā ca strī</seg><seg type="pāda" n="b">ratnakūṭā ca tā daśa</seg> </l>
<l><seg type="pāda" n="c">ṛṣir jāto 'trivaṃśe ca</seg> <seg type="pāda" n="d">tāsāṃ bhartā prabhākaraḥ</seg> //</l>
</lg>

<lg xml:id="BrP_13.9">
<l><seg type="pāda" n="a">bhadrāyāṃ janayām āsa</seg> <seg type="pāda" n="b">sutaṃ somaṃ yaśasvinam</seg> </l>
<l><seg type="pāda" n="c">svarbhānunā hate sūrye</seg> <seg type="pāda" n="d">patamāne divo mahīm</seg> //</l>
</lg>

<lg xml:id="BrP_13.10">
<l><seg type="pāda" n="a">tamobhibhūte loke ca</seg> <seg type="pāda" n="b">prabhā yena pravartitā</seg> </l>
<l><seg type="pāda" n="c">svasti te 'stv iti coktvā vai</seg> <seg type="pāda" n="d">patamāno divākaraḥ</seg> //</l>
</lg>

<lg xml:id="BrP_13.11">
<l><seg type="pāda" n="a">vacanāt tasya viprarṣer</seg> <seg type="pāda" n="b">na papāta divo mahīm</seg> </l>
<l><seg type="pāda" n="c">atriśreṣṭhāni gotrāṇi</seg> <seg type="pāda" n="d">yaś cakāra mahātapāḥ</seg> //</l>
</lg>

<lg xml:id="BrP_13.12">
<l><seg type="pāda" n="a">yajñeṣv atrer balaṃ caiva</seg> <seg type="pāda" n="b">devair yasya pratiṣṭhitam</seg> </l>
<l><seg type="pāda" n="c">sa tāsu janayām āsa</seg> <seg type="pāda" n="d">putrikāsv ātmakāmajān</seg> //</l>
</lg>

<lg xml:id="BrP_13.13">
<l><seg type="pāda" n="a">daśa putrān mahāsattvāṃs</seg> <seg type="pāda" n="b">tapasy ugre ratāṃs tathā</seg> </l>
<l><seg type="pāda" n="c">te tu gotrakarā viprā</seg> <seg type="pāda" n="d">ṛṣayo vedapāragāḥ</seg> //</l>
</lg>

<lg xml:id="BrP_13.14">
<l><seg type="pāda" n="a">svastyātreyā iti khyātāḥ</seg> <seg type="pāda" n="b">kiṃca tridhanavarjitāḥ</seg> </l>
<l><seg type="pāda" n="c">kakṣeyos tanayās tv āsaṃs</seg> <seg type="pāda" n="d">traya eva mahārathāḥ</seg> //</l>
</lg>

<lg xml:id="BrP_13.15">
<l><seg type="pāda" n="a">sabhānaraś cākṣuṣaś ca</seg> <seg type="pāda" n="b">paramanyus tathaiva ca</seg> </l>
<l><seg type="pāda" n="c">sabhānarasya putras tu</seg> <seg type="pāda" n="d">vidvān kālānalo nṛpaḥ</seg> //</l>
</lg>

<lg xml:id="BrP_13.16">
<l><seg type="pāda" n="a">kālānalasya dharmajñaḥ</seg> <seg type="pāda" n="b">sṛñjayo nāma vai sutaḥ</seg> </l>
<l><seg type="pāda" n="c">sṛñjayasyābhavat putro</seg> <seg type="pāda" n="d">vīro rājā puraṃjayaḥ</seg> //</l>
</lg>

<lg xml:id="BrP_13.17">
<l><seg type="pāda" n="a">janamejayo muniśreṣṭhāḥ</seg> <seg type="pāda" n="b">puraṃjayasuto 'bhavat</seg> </l>
<l><seg type="pāda" n="c">janamejayasya rājarṣer</seg> <seg type="pāda" n="d">mahāśālo 'bhavat sutaḥ</seg> //</l>
</lg>

<lg xml:id="BrP_13.18">
<l><seg type="pāda" n="a">deveṣu sa parijñātaḥ</seg> <seg type="pāda" n="b">pratiṣṭhitayaśā bhuvi</seg> </l>
<l><seg type="pāda" n="c">mahāmanā nāma suto</seg> <seg type="pāda" n="d">mahāśālasya viśrutaḥ</seg> //</l>
</lg>

<lg xml:id="BrP_13.19">
<l><seg type="pāda" n="a">jajñe vīraḥ suragaṇaiḥ</seg> <seg type="pāda" n="b">pūjitaḥ sumahāmanāḥ</seg> </l>
<l><seg type="pāda" n="c">mahāmanās tu putrau dvau</seg> <seg type="pāda" n="d">janayām āsa bho dvijāḥ</seg> //</l>
</lg>

<lg xml:id="BrP_13.20">
<l><seg type="pāda" n="a">uśīnaraṃ ca dharmajñaṃ</seg> <seg type="pāda" n="b">titikṣuṃ ca mahābalam</seg> </l>
<l><seg type="pāda" n="c">uśīnarasya patnyas tu</seg> <seg type="pāda" n="d">pañca rājarṣivaṃśajāḥ</seg> //</l>
</lg>

<lg xml:id="BrP_13.21">
<l><seg type="pāda" n="a">nṛgā kṛmir navā darvā</seg> <seg type="pāda" n="b">pañcamī ca dṛṣadvatī</seg> </l>
<l><seg type="pāda" n="c">uśīnarasya putrās tu</seg> <seg type="pāda" n="d">pañca tāsu kulodvahāḥ</seg> //</l>
</lg>

<lg xml:id="BrP_13.22">
<l><seg type="pāda" n="a">tapasā caiva mahatā</seg> <seg type="pāda" n="b">jātā vṛddhasya cātmajāḥ</seg> </l>
<l><seg type="pāda" n="c">nṛgāyās tu nṛgaḥ putraḥ</seg> <seg type="pāda" n="d">kṛmyāṃ kṛmir ajāyata</seg> //</l>
</lg>

<lg xml:id="BrP_13.23">
<l><seg type="pāda" n="a">navāyās tu navaḥ putro</seg> <seg type="pāda" n="b">darvāyāḥ suvrato 'bhavat</seg> </l>
<l><seg type="pāda" n="c">dṛṣadvatyās tu saṃjajñe</seg> <seg type="pāda" n="d">śibir auśīnaro nṛpaḥ</seg> //</l>
</lg>

<lg xml:id="BrP_13.24">
<l><seg type="pāda" n="a">śibes tu śibayo viprā</seg> <seg type="pāda" n="b">yaudheyās tu nṛgasya ha</seg> </l>
<l><seg type="pāda" n="c">navasya navarāṣṭraṃ tu</seg> <seg type="pāda" n="d">kṛmes tu kṛmilā purī</seg> //</l>
</lg>

<lg xml:id="BrP_13.25">
<l><seg type="pāda" n="a">suvratasya tathāmbaṣṭhāḥ</seg> <seg type="pāda" n="b">śibiputrān nibodhata</seg> </l>
<l><seg type="pāda" n="c">śibes tu śibayaḥ putrāś</seg> <seg type="pāda" n="d">catvāro lokaviśrutāḥ</seg> //</l>
</lg>

<lg xml:id="BrP_13.26">
<l><seg type="pāda" n="a">vṛṣadarbhaḥ suvīraś ca</seg> <seg type="pāda" n="b">kekayo madrakas tathā</seg> </l>
<l><seg type="pāda" n="c">teṣāṃ janapadāḥ sphītā</seg> <seg type="pāda" n="d">kekayā madrakās tathā</seg> //</l>
</lg>

<lg xml:id="BrP_13.27">
<l><seg type="pāda" n="a">vṛṣadarbhāḥ suvīrāś ca</seg> <seg type="pāda" n="b">titikṣos tu prajās tv imāḥ</seg> </l>
<l><seg type="pāda" n="c">titikṣur abhavad rājā</seg> <seg type="pāda" n="d">pūrvasyāṃ diśi bho dvijāḥ</seg> //</l>
</lg>

<lg xml:id="BrP_13.28">
<l><seg type="pāda" n="a">uṣadratho mahāvīryaḥ</seg> <seg type="pāda" n="b">phenas tasya suto 'bhavat</seg> </l>
<l><seg type="pāda" n="c">phenasya sutapā jajñe</seg> <seg type="pāda" n="d">tataḥ sutapaso baliḥ</seg> //</l>
</lg>

<lg xml:id="BrP_13.29">
<l><seg type="pāda" n="a">jāto mānuṣayonau tu</seg> <seg type="pāda" n="b">sa rājā kāñcaneṣudhiḥ</seg> </l>
<l><seg type="pāda" n="c">mahāyogī sa tu balir</seg> <seg type="pāda" n="d">babhūva nṛpatiḥ purā</seg> //</l>
</lg>

<lg xml:id="BrP_13.30">
<l><seg type="pāda" n="a">putrān utpādayām āsa</seg> <seg type="pāda" n="b">pañca vaṃśakarān bhuvi</seg> </l>
<l><seg type="pāda" n="c">aṅgaḥ prathamato jajñe</seg> <seg type="pāda" n="d">vaṅgaḥ suhmas tathaiva ca</seg> //</l>
</lg>

<lg xml:id="BrP_13.31">
<l><seg type="pāda" n="a">puṇḍraḥ kaliṅgaś ca tathā</seg> <seg type="pāda" n="b">bāleyaṃ kṣatram ucyate</seg> </l>
<l><seg type="pāda" n="c">bāleyā brāhmaṇāś caiva</seg> <seg type="pāda" n="d">tasya vaṃśakarā bhuvi</seg> //</l>
</lg>

<lg xml:id="BrP_13.32">
<l><seg type="pāda" n="a">baleś ca brahmaṇā datto</seg> <seg type="pāda" n="b">varaḥ prītena bho dvijāḥ</seg> </l>
<l><seg type="pāda" n="c">mahāyogitvam āyuś ca</seg> <seg type="pāda" n="d">kalpasya parimāṇataḥ</seg> //</l>
</lg>

<lg xml:id="BrP_13.33">
<l><seg type="pāda" n="a">bale cāpratimatvaṃ vai</seg> <seg type="pāda" n="b">dharmatattvārthadarśanam</seg> </l>
<l><seg type="pāda" n="c">saṃgrāme cāpy ajeyatvaṃ</seg> <seg type="pāda" n="d">dharme caiva pradhānatām</seg> //</l>
</lg>

<lg xml:id="BrP_13.34">
<l><seg type="pāda" n="a">trailokyadarśanaṃ cāpi</seg> <seg type="pāda" n="b">prādhānyaṃ prasave tathā</seg> </l>
<l><seg type="pāda" n="c">caturo niyatān varṇāṃs</seg> <seg type="pāda" n="d">tvaṃ ca sthāpayiteti ca</seg> //</l>
</lg>

<lg xml:id="BrP_13.35">
<l><seg type="pāda" n="a">ity ukto vibhunā rājā</seg> <seg type="pāda" n="b">baliḥ śāntiṃ parāṃ yayau</seg> </l>
<l><seg type="pāda" n="c">kālena mahatā viprāḥ</seg> <seg type="pāda" n="d">svaṃ ca sthānam upāgamat</seg> //</l>
</lg>

<lg xml:id="BrP_13.36">
<l><seg type="pāda" n="a">teṣāṃ janapadāḥ pañca</seg> <seg type="pāda" n="b">aṅgā vaṅgāḥ sasuhmakāḥ</seg> </l>
<l><seg type="pāda" n="c">kaliṅgāḥ puṇḍrakāś caiva</seg> <seg type="pāda" n="d">prajās tv aṅgasya sāṃpratam</seg> //</l>
</lg>

<lg xml:id="BrP_13.37">
<l><seg type="pāda" n="a">aṅgaputro mahān āsīd</seg> <seg type="pāda" n="b">rājendro dadhivāhanaḥ</seg> </l>
<l><seg type="pāda" n="c">dadhivāhanaputras tu</seg> <seg type="pāda" n="d">rājā diviratho 'bhavat</seg> //</l>
</lg>

<lg xml:id="BrP_13.38">
<l><seg type="pāda" n="a">putro divirathasyāsīc</seg> <seg type="pāda" n="b">chakratulyaparākramaḥ</seg> </l>
<l><seg type="pāda" n="c">vidvān dharmaratho nāma</seg> <seg type="pāda" n="d">tasya citrarathaḥ sutaḥ</seg> //</l>
</lg>

<lg xml:id="BrP_13.39">
<l><seg type="pāda" n="a">tena dharmarathenātha</seg> <seg type="pāda" n="b">tadā kālañjare girau</seg> </l>
<l><seg type="pāda" n="c">yajatā saha śakreṇa</seg> <seg type="pāda" n="d">somaḥ pīto mahātmanā</seg> //</l>
</lg>

<lg xml:id="BrP_13.40">
<l><seg type="pāda" n="a">atha citrarathasyāpi</seg> <seg type="pāda" n="b">putro daśaratho 'bhavat</seg> </l>
<l><seg type="pāda" n="c">lomapāda iti khyāto</seg> <seg type="pāda" n="d">yasya śāntā sutābhavat</seg> //</l>
</lg>

<lg xml:id="BrP_13.41">
<l><seg type="pāda" n="a">tasya dāśarathir vīraś</seg> <seg type="pāda" n="b">caturaṅgo mahāyaśāḥ</seg> </l>
<l><seg type="pāda" n="c">ṛṣyaśṛṅgaprasādena</seg> <seg type="pāda" n="d">jajñe vaṃśavivardhanaḥ</seg> //</l>
</lg>

<lg xml:id="BrP_13.42">
<l><seg type="pāda" n="a">caturaṅgasya putras tu</seg> <seg type="pāda" n="b">pṛthulākṣa iti smṛtaḥ</seg> </l>
<l><seg type="pāda" n="c">pṛthulākṣasuto rājā</seg> <seg type="pāda" n="d">campo nāma mahāyaśāḥ</seg> //</l>
</lg>

<lg xml:id="BrP_13.43">
<l><seg type="pāda" n="a">campasya tu purī campā</seg> <seg type="pāda" n="b">yā māliny abhavat purā</seg> </l>
<l><seg type="pāda" n="c">pūrṇabhadraprasādena</seg> <seg type="pāda" n="d">haryaṅgo 'sya suto 'bhavat</seg> //</l>
</lg>

<lg xml:id="BrP_13.44">
<l><seg type="pāda" n="a">tato vaibhāṇḍakis tasya</seg> <seg type="pāda" n="b">vāraṇaṃ śakravāraṇam</seg> </l>
<l><seg type="pāda" n="c">avatārayām āsa mahīṃ</seg> <seg type="pāda" n="d">mantrair vāhanam uttamam</seg> //</l>
</lg>

<lg xml:id="BrP_13.45">
<l><seg type="pāda" n="a">haryaṅgasya sutas tatra</seg> <seg type="pāda" n="b">rājā bhadrarathaḥ smṛtaḥ</seg> </l>
<l><seg type="pāda" n="c">putro bhadrarathasyāsīd</seg> <seg type="pāda" n="d">bṛhatkarmā prajeśvaraḥ</seg> //</l>
</lg>

<lg xml:id="BrP_13.46">
<l><seg type="pāda" n="a">bṛhaddarbhaḥ sutas tasya</seg> <seg type="pāda" n="b">yasmāj jajñe bṛhanmanāḥ</seg> </l>
<l><seg type="pāda" n="c">bṛhanmanās tu rājendro</seg> <seg type="pāda" n="d">janayām āsa vai sutam</seg> //</l>
</lg>

<lg xml:id="BrP_13.47">
<l><seg type="pāda" n="a">nāmnā jayadrathaṃ nāma</seg> <seg type="pāda" n="b">yasmād dṛḍharatho nṛpaḥ</seg> </l>
<l><seg type="pāda" n="c">āsīd dṛḍharathasyāpi</seg> <seg type="pāda" n="d">viśvajij janamejayī</seg> //</l>
</lg>

<lg xml:id="BrP_13.48">
<l><seg type="pāda" n="a">dāyādas tasya vaikarṇo</seg> <seg type="pāda" n="b">vikarṇas tasya cātmajaḥ</seg> </l>
<l><seg type="pāda" n="c">tasya putraśataṃ tv āsīd</seg> <seg type="pāda" n="d">aṅgānāṃ kulavardhanam</seg> //</l>
</lg>

<lg xml:id="BrP_13.49">
<l><seg type="pāda" n="a">ete 'ṅgavaṃśajāḥ sarve</seg> <seg type="pāda" n="b">rājānaḥ kīrtitā mayā</seg> </l>
<l><seg type="pāda" n="c">satyavratā mahātmānaḥ</seg> <seg type="pāda" n="d">prajāvanto mahārathāḥ</seg> //</l>
</lg>

<lg xml:id="BrP_13.50">
<l><seg type="pāda" n="a">ṛceyos tu muniśreṣṭhā</seg> <seg type="pāda" n="b">raudrāśvatanayasya vai</seg> </l>
<l><seg type="pāda" n="c">śṛṇudhvaṃ saṃpravakṣyāmi</seg> <seg type="pāda" n="d">vaṃśaṃ rājñas tu bho dvijāḥ</seg> //</l>
</lg>

<lg xml:id="BrP_13.51">
<l><seg type="pāda" n="a">ṛceyos tanayo rājā</seg> <seg type="pāda" n="b">matināro mahīpatiḥ</seg> </l>
<l><seg type="pāda" n="c">matinārasutās tv āsaṃs</seg> <seg type="pāda" n="d">trayaḥ paramadhārmikāḥ</seg> //</l>
</lg>

<lg xml:id="BrP_13.52">
<l><seg type="pāda" n="a">vasurodhaḥ pratirathaḥ</seg> <seg type="pāda" n="b">subāhuś caiva dhārmikaḥ</seg> </l>
<l><seg type="pāda" n="c">sarve vedavidaś caiva</seg> <seg type="pāda" n="d">brahmaṇyāḥ satyavādinaḥ</seg> //</l>
</lg>

<lg xml:id="BrP_13.53">
<l><seg type="pāda" n="a">ilā nāma tu yasyāsīt</seg> <seg type="pāda" n="b">kanyā vai munisattamāḥ</seg> </l>
<l><seg type="pāda" n="c">brahmavādiny adhistrī sā</seg> <seg type="pāda" n="d">taṃsus tām abhyagacchata</seg> //</l>
</lg>

<lg xml:id="BrP_13.54">
<l><seg type="pāda" n="a">taṃsoḥ suto 'tha rājarṣir</seg> <seg type="pāda" n="b">dharmanetraḥ pratāpavān</seg> </l>
<l><seg type="pāda" n="c">brahmavādī parākrāntas</seg> <seg type="pāda" n="d">tasya bhāryopadānavī</seg> //</l>
</lg>

<lg xml:id="BrP_13.55">
<l><seg type="pāda" n="a">upadānavī tataḥ putrāṃś</seg> <seg type="pāda" n="b">caturo 'janayac chubān</seg> </l>
<l><seg type="pāda" n="c">duṣyantam atha suṣmantaṃ</seg> <seg type="pāda" n="d">pravīram anaghaṃ tathā</seg> //</l>
</lg>

<lg xml:id="BrP_13.56">
<l><seg type="pāda" n="a">duṣyantasya tu dāyādo</seg> <seg type="pāda" n="b">bharato nāma vīryavān</seg> </l>
<l><seg type="pāda" n="c">sa sarvadamano nāma</seg> <seg type="pāda" n="d">nāgāyutabalo mahān</seg> //</l>
</lg>

<lg xml:id="BrP_13.57">
<l><seg type="pāda" n="a">cakravartī suto jajñe</seg> <seg type="pāda" n="b">duṣyantasya mahātmanaḥ</seg> </l>
<l><seg type="pāda" n="c">śakuntalāyāṃ bharato</seg> <seg type="pāda" n="d">yasya nāmnā tu bhāratāḥ</seg> //</l>
</lg>

<lg xml:id="BrP_13.58">
<l><seg type="pāda" n="a">bharatasya vinaṣṭeṣu</seg> <seg type="pāda" n="b">tanayeṣu mahīpateḥ</seg> </l>
<l><seg type="pāda" n="c">mātṝṇāṃ tu prakopeṇa</seg> <seg type="pāda" n="d">mayā tat kathitaṃ purā</seg> //</l>
</lg>

<lg xml:id="BrP_13.59">
<l><seg type="pāda" n="a">bṛhaspater aṅgirasaḥ</seg> <seg type="pāda" n="b">putro vipro mahāmuniḥ</seg> </l>
<l><seg type="pāda" n="c">ayājayad bharadvājo</seg> <seg type="pāda" n="d">mahadbhiḥ kratubhir vibhuḥ</seg> //</l>
</lg>

<lg xml:id="BrP_13.60">
<l><seg type="pāda" n="a">pūrvaṃ tu vitathe tasya</seg> <seg type="pāda" n="b">kṛte vai putrajanmani</seg> </l>
<l><seg type="pāda" n="c">tato 'tha vitatho nāma</seg> <seg type="pāda" n="d">bharadvājāt suto 'bhavat</seg> //</l>
</lg>

<lg xml:id="BrP_13.61">
<l><seg type="pāda" n="a">tato 'tha vitathe jāte</seg> <seg type="pāda" n="b">bharatas tu divaṃ yayau</seg> </l>
<l><seg type="pāda" n="c">vitathaṃ cābhiṣicyātha</seg> <seg type="pāda" n="d">bharadvājo vanaṃ yayau</seg> //</l>
</lg>

<lg xml:id="BrP_13.62">
<l><seg type="pāda" n="a">sa cāpi vitathaḥ putrāñ</seg> <seg type="pāda" n="b">janayām āsa pañca vai</seg> </l>
<l><seg type="pāda" n="c">suhotraṃ ca suhotāraṃ</seg> <seg type="pāda" n="d">gayaṃ gargaṃ tathaiva ca</seg> //</l>
</lg>

<lg xml:id="BrP_13.63">
<l><seg type="pāda" n="a">kapilaṃ ca mahātmānaṃ</seg> <seg type="pāda" n="b">suhotrasya sutadvayam</seg> </l>
<l><seg type="pāda" n="c">kāśikaṃ ca mahāsatyaṃ</seg> <seg type="pāda" n="d">tathā gṛtsamatiṃ nṛpam</seg> //</l>
</lg>

<lg xml:id="BrP_13.64">
<l><seg type="pāda" n="a">tathā gṛtsamateḥ putrā</seg> <seg type="pāda" n="b">brāhmaṇāḥ kṣatriyā viśaḥ</seg> </l>
<l><seg type="pāda" n="c">kāśikasya tu kāśeyaḥ</seg> <seg type="pāda" n="d">putro dīrghatapās tathā</seg> //</l>
</lg>

<lg xml:id="BrP_13.65">
<l><seg type="pāda" n="a">babhūva dīrghatapaso</seg> <seg type="pāda" n="b">vidvān dhanvantariḥ sutaḥ</seg> </l>
<l><seg type="pāda" n="c">dhanvantares tu tanayaḥ</seg> <seg type="pāda" n="d">ketumān iti viśrutaḥ</seg> //</l>
</lg>

<lg xml:id="BrP_13.66">
<l><seg type="pāda" n="a">tathā ketumataḥ putro</seg> <seg type="pāda" n="b">vidvān bhīmarathaḥ smṛtaḥ</seg> </l>
<l><seg type="pāda" n="c">putro bhīmarathasyāpi</seg> <seg type="pāda" n="d">vārāṇasyadhipo 'bhavat</seg> //</l>
</lg>

<lg xml:id="BrP_13.67">
<l><seg type="pāda" n="a">divodāsa iti khyātaḥ</seg> <seg type="pāda" n="b">sarvakṣatrapraṇāśanaḥ</seg> </l>
<l><seg type="pāda" n="c">divodāsasya putras tu</seg> <seg type="pāda" n="d">vīro rājā pratardanaḥ</seg> //</l>
</lg>

<lg xml:id="BrP_13.68">
<l><seg type="pāda" n="a">pratardanasya putrau dvau</seg> <seg type="pāda" n="b">vatso bhārgava eva ca</seg> </l>
<l><seg type="pāda" n="c">alarko rājaputras tu</seg> <seg type="pāda" n="d">rājā sanmatimān bhuvi</seg> //</l>
</lg>

<lg xml:id="BrP_13.69">
<l><seg type="pāda" n="a">haihayasya tu dāyādyaṃ</seg> <seg type="pāda" n="b">hṛtavān vai mahīpatiḥ</seg> </l>
<l><seg type="pāda" n="c">ājahre pitṛdāyādyaṃ</seg> <seg type="pāda" n="d">divodāsahṛtaṃ balāt</seg> //</l>
</lg>

<lg xml:id="BrP_13.70">
<l><seg type="pāda" n="a">bhadraśreṇyasya putreṇa</seg> <seg type="pāda" n="b">durdamena mahātmanā</seg> </l>
<l><seg type="pāda" n="c">divodāsena bāleti</seg> <seg type="pāda" n="d">ghṛṇayāsau visarjitaḥ</seg> //</l>
</lg>

<lg xml:id="BrP_13.71">
<l><seg type="pāda" n="a">aṣṭāratho nāma nṛpaḥ</seg> <seg type="pāda" n="b">suto bhīmarathasya vai</seg> </l>
<l><seg type="pāda" n="c">tena putreṇa bālasya</seg> <seg type="pāda" n="d">prahṛtaṃ tasya bho dvijāḥ</seg> //</l>
</lg>

<lg xml:id="BrP_13.72">
<l><seg type="pāda" n="a">vairasyāntaṃ muniśreṣṭhāḥ</seg> <seg type="pāda" n="b">kṣatriyeṇa vidhitsatā</seg> </l>
<l><seg type="pāda" n="c">alarkaḥ kāśirājas tu</seg> <seg type="pāda" n="d">brahmaṇyaḥ satyasaṃgaraḥ</seg> //</l>
</lg>

<lg xml:id="BrP_13.73">
<l><seg type="pāda" n="a">ṣaṣṭiṃ varṣasahasrāṇi</seg> <seg type="pāda" n="b">ṣaṣṭiṃ varṣaśatāni ca</seg> </l>
<l><seg type="pāda" n="c">yuvā rūpeṇa saṃpanna</seg> <seg type="pāda" n="d">āsīt kāśikulodvahaḥ</seg> //</l>
</lg>

<lg xml:id="BrP_13.74">
<l><seg type="pāda" n="a">lopāmudrāprasādena</seg> <seg type="pāda" n="b">paramāyur avāpa saḥ</seg> </l>
<l><seg type="pāda" n="c">vayaso 'nte muniśreṣṭhā</seg> <seg type="pāda" n="d">hatvā kṣemakarākṣasam</seg> //</l>
</lg>

<lg xml:id="BrP_13.75">
<l><seg type="pāda" n="a">ramyāṃ niveśayām āsa</seg> <seg type="pāda" n="b">purīṃ vārāṇasīṃ nṛpaḥ</seg> </l>
<l><seg type="pāda" n="c">alarkasya tu dāyādaḥ</seg> <seg type="pāda" n="d">kṣemako nāma pārthivaḥ</seg> //</l>
</lg>

<lg xml:id="BrP_13.76">
<l><seg type="pāda" n="a">kṣemakasya tu putro vai</seg> <seg type="pāda" n="b">varṣaketus tato 'bhavat</seg> </l>
<l><seg type="pāda" n="c">varṣaketoś ca dāyādo</seg> <seg type="pāda" n="d">vibhur nāma prajeśvaraḥ</seg> //</l>
</lg>

<lg xml:id="BrP_13.77">
<l><seg type="pāda" n="a">ānartas tu vibhoḥ putraḥ</seg> <seg type="pāda" n="b">sukumāras tato 'bhavat</seg> </l>
<l><seg type="pāda" n="c">sukumārasya putras tu</seg> <seg type="pāda" n="d">satyaketur mahārathaḥ</seg> //</l>
</lg>

<lg xml:id="BrP_13.78">
<l><seg type="pāda" n="a">suto 'bhavan mahātejā</seg> <seg type="pāda" n="b">rājā paramadhārmikaḥ</seg> </l>
<l><seg type="pāda" n="c">vatsasya vatsabhūmis tu</seg> <seg type="pāda" n="d">bhargabhūmis tu bhārgavāt</seg> //</l>
</lg>

<lg xml:id="BrP_13.79">
<l><seg type="pāda" n="a">ete tv aṅgirasaḥ putrā</seg> <seg type="pāda" n="b">jātā vaṃśe 'tha bhārgave</seg> </l>
<l><seg type="pāda" n="c">brāhmaṇāḥ kṣatriyā vaiśyāḥ</seg> <seg type="pāda" n="d">śūdrāś ca munisattamāḥ</seg> //</l>
</lg>

<lg xml:id="BrP_13.80">
<l><seg type="pāda" n="a">ājamīḍho 'paro vaṃśaḥ</seg> <seg type="pāda" n="b">śrūyatāṃ dvijasattamāḥ</seg> </l>
<l><seg type="pāda" n="c">suhotrasya bṛhat putro</seg> <seg type="pāda" n="d">bṛhatas tanayās trayaḥ</seg> //</l>
</lg>

<lg xml:id="BrP_13.81">
<l><seg type="pāda" n="a">ajamīḍho dvimīḍhaś ca</seg> <seg type="pāda" n="b">purumīḍhaś ca vīryavān</seg> </l>
<l><seg type="pāda" n="c">ajamīḍhasya patnyas tu</seg> <seg type="pāda" n="d">tisro vai yaśasānvitāḥ</seg> //</l>
</lg>

<lg xml:id="BrP_13.82">
<l><seg type="pāda" n="a">nīlī ca keśinī caiva</seg> <seg type="pāda" n="b">dhūminī ca varāṅganāḥ</seg> </l>
<l><seg type="pāda" n="c">ajamīḍhasya keśinyāṃ</seg> <seg type="pāda" n="d">jajñe jahnuḥ pratāpavān</seg> //</l>
</lg>

<lg xml:id="BrP_13.83">
<l><seg type="pāda" n="a">ājahre yo mahāsattraṃ</seg> <seg type="pāda" n="b">sarvamedhamakhaṃ vibhum</seg> </l>
<l><seg type="pāda" n="c">patilobhena yaṃ gaṅgā</seg> <seg type="pāda" n="d">vinīteva sasāra ha</seg> //</l>
</lg>

<lg xml:id="BrP_13.84">
<l><seg type="pāda" n="a">necchataḥ plāvayām āsa</seg> <seg type="pāda" n="b">tasya gaṅgā ca tat sadaḥ</seg> </l>
<l><seg type="pāda" n="c">tat tayā plāvitaṃ dṛṣṭvā</seg> <seg type="pāda" n="d">yajñavāṭaṃ samantataḥ</seg> //</l>
</lg>

<lg xml:id="BrP_13.85">
<l><seg type="pāda" n="a">jahnur apy abravīd gaṅgāṃ</seg> <seg type="pāda" n="b">kruddho viprās tadā nṛpaḥ</seg> </l>
<l><seg type="pāda" n="c">eṣa te triṣu lokeṣu</seg> <seg type="pāda" n="d">saṃkṣipyāpaḥ pibāmy aham</seg> </l>
<l><seg type="pāda" n="e">asya gaṅge 'valepasya</seg> <seg type="pāda" n="f">sadyaḥ phalam avāpnuhi</seg> //</l>
</lg>

<lg xml:id="BrP_13.86">
<l><seg type="pāda" n="a">tataḥ pītāṃ mahātmāno</seg> <seg type="pāda" n="b">dṛṣṭvā gaṅgāṃ maharṣayaḥ</seg> </l>
<l><seg type="pāda" n="c">upaninyur mahābhāgā</seg> <seg type="pāda" n="d">duhitṛtvena jāhnavīm</seg> //</l>
</lg>

<lg xml:id="BrP_13.87">
<l><seg type="pāda" n="a">yuvanāśvasya putrīṃ tu</seg> <seg type="pāda" n="b">kāverīṃ jahnur āvahat</seg> </l>
<l><seg type="pāda" n="c">gaṅgāśāpena dehārdhaṃ</seg> <seg type="pāda" n="d">yasyāḥ paścān nadīkṛtam</seg> //</l>
</lg>

<lg xml:id="BrP_13.88">
<l><seg type="pāda" n="a">jahnos tu dayitaḥ putro</seg> <seg type="pāda" n="b">ajako nāma vīryavān</seg> </l>
<l><seg type="pāda" n="c">ajakasya tu dāyādo</seg> <seg type="pāda" n="d">balākāśvo mahīpatiḥ</seg> //</l>
</lg>

<lg xml:id="BrP_13.89">
<l><seg type="pāda" n="a">babhūva mṛgayāśīlaḥ</seg> <seg type="pāda" n="b">kuśikas tasya cātmajaḥ</seg> </l>
<l><seg type="pāda" n="c">pahnavaiḥ saha saṃvṛddho</seg> <seg type="pāda" n="d">rājā vanacaraiḥ saha</seg> //</l>
</lg>

<lg xml:id="BrP_13.90">
<l><seg type="pāda" n="a">kuśikas tu tapas tepe</seg> <seg type="pāda" n="b">putram indrasamaṃ vibhum</seg> </l>
<l><seg type="pāda" n="c">labheyam iti taṃ śakras</seg> <seg type="pāda" n="d">trāsād abhyetya jajñivān</seg> //</l>
</lg>

<lg xml:id="BrP_13.91">
<l><seg type="pāda" n="a">sa gādhir abhavad rājā</seg> <seg type="pāda" n="b">maghavā kauśikaḥ svayam</seg> </l>
<l><seg type="pāda" n="c">viśvāmitras tu gādheyo</seg> <seg type="pāda" n="d">viśvāmitrāt tathāṣṭakaḥ</seg> //</l>
</lg>

<lg xml:id="BrP_13.92">
<l><seg type="pāda" n="a">aṣṭakasya suto lauhiḥ</seg> <seg type="pāda" n="b">prokto jahnugaṇo mayā</seg> </l>
<l><seg type="pāda" n="c">ājamīḍho 'paro vaṃśaḥ</seg> <seg type="pāda" n="d">śrūyatāṃ munisattamāḥ</seg> //</l>
</lg>

<lg xml:id="BrP_13.93">
<l><seg type="pāda" n="a">ajamīḍhāt tu nīlyāṃ vai</seg> <seg type="pāda" n="b">suśāntir udapadyata</seg> </l>
<l><seg type="pāda" n="c">purujātiḥ suśānteś ca</seg> <seg type="pāda" n="d">bāhyāśvaḥ purujātitaḥ</seg> //</l>
</lg>

<lg xml:id="BrP_13.94">
<l><seg type="pāda" n="a">bāhyāśvatanayāḥ pañca</seg> <seg type="pāda" n="b">sphītā janapadāvṛtāḥ</seg> </l>
<l><seg type="pāda" n="c">mudgalaḥ sṛñjayaś caiva</seg> <seg type="pāda" n="d">rājā bṛhadiṣus tadā</seg> //</l>
</lg>

<lg xml:id="BrP_13.95">
<l><seg type="pāda" n="a">yavīnaraś ca vikrāntaḥ</seg> <seg type="pāda" n="b">kṛmilāśvaś ca pañcamaḥ</seg> </l>
<l><seg type="pāda" n="c">pañcaite rakṣaṇāyālaṃ</seg> <seg type="pāda" n="d">deśānām iti viśrutāḥ</seg> //</l>
</lg>

<lg xml:id="BrP_13.96">
<l><seg type="pāda" n="a">pañcānāṃ te tu pañcālāḥ</seg> <seg type="pāda" n="b">sphītā janapadāvṛtāḥ</seg> </l>
<l><seg type="pāda" n="c">alaṃ saṃrakṣaṇe teṣāṃ</seg> <seg type="pāda" n="d">pañcālā iti viśrutāḥ</seg> //</l>
</lg>

<lg xml:id="BrP_13.97">
<l><seg type="pāda" n="a">mudgalasya tu dāyādo</seg> <seg type="pāda" n="b">maudgalyaḥ sumahāyaśāḥ</seg> </l>
<l><seg type="pāda" n="c">indrasenā yato garbhaṃ</seg> <seg type="pāda" n="d">vadhnyaṃ ca pratyapadyata</seg> //</l>
</lg>

<lg xml:id="BrP_13.98">
<l><seg type="pāda" n="a">āsīt pañcajanaḥ putraḥ</seg> <seg type="pāda" n="b">sṛñjayasya mahātmanaḥ</seg> </l>
<l><seg type="pāda" n="c">sutaḥ pañcajanasyāpi</seg> <seg type="pāda" n="d">somadatto mahīpatiḥ</seg> //</l>
</lg>

<lg xml:id="BrP_13.99">
<l><seg type="pāda" n="a">somadattasya dāyādaḥ</seg> <seg type="pāda" n="b">sahadevo mahāyaśāḥ</seg> </l>
<l><seg type="pāda" n="c">sahadevasutaś cāpi</seg> <seg type="pāda" n="d">somako nāma viśrutaḥ</seg> //</l>
</lg>

<lg xml:id="BrP_13.100">
<l><seg type="pāda" n="a">ajamīḍhasuto jātaḥ</seg> <seg type="pāda" n="b">kṣīṇe vaṃśe tu somakaḥ</seg> </l>
<l><seg type="pāda" n="c">somakasya suto jantur</seg> <seg type="pāda" n="d">yasya putraśataṃ babhau</seg> //</l>
</lg>

<lg xml:id="BrP_13.101">
<l><seg type="pāda" n="a">teṣāṃ yavīyān pṛṣato</seg> <seg type="pāda" n="b">drupadasya pitā prabhuḥ</seg> </l>
<l><seg type="pāda" n="c">ājamīḍhāḥ smṛtāś caite</seg> <seg type="pāda" n="d">mahātmānas tu somakāḥ</seg> //</l>
</lg>

<lg xml:id="BrP_13.102">
<l><seg type="pāda" n="a">mahiṣī tv ajamīḍhasya</seg> <seg type="pāda" n="b">dhūminī putragṛddhinī</seg> </l>
<l><seg type="pāda" n="c">pativratā mahābhāgā</seg> <seg type="pāda" n="d">kulajā munisattamāḥ</seg> //</l>
</lg>

<lg xml:id="BrP_13.103">
<l><seg type="pāda" n="a">sā ca putrārthinī devī</seg> <seg type="pāda" n="b">vratacaryāsamanvitā</seg> </l>
<l><seg type="pāda" n="c">tato varṣāyutaṃ taptvā</seg> <seg type="pāda" n="d">tapaḥ paramaduścaram</seg> //</l>
</lg>

<lg xml:id="BrP_13.104">
<l><seg type="pāda" n="a">hutvāgniṃ vidhivat sā tu</seg> <seg type="pāda" n="b">pavitrā mitabhojanā</seg> </l>
<l><seg type="pāda" n="c">agnihotrakuśeṣv eva</seg> <seg type="pāda" n="d">suṣvāpa munisattamāḥ</seg> //</l>
</lg>

<lg xml:id="BrP_13.105">
<l><seg type="pāda" n="a">dhūminyā sa tayā devyā</seg> <seg type="pāda" n="b">tv ajamīḍhaḥ samīyivān</seg> </l>
<l><seg type="pāda" n="c">ṛkṣaṃ saṃjanayām āsa</seg> <seg type="pāda" n="d">dhūmravarṇaṃ sudarśanam</seg> //</l>
</lg>

<lg xml:id="BrP_13.106">
<l><seg type="pāda" n="a">ṛkṣāt saṃvaraṇo jajñe</seg> <seg type="pāda" n="b">kuruḥ saṃvaraṇāt tathā</seg> </l>
<l><seg type="pāda" n="c">yaḥ prayāgād atikramya</seg> <seg type="pāda" n="d">kurukṣetraṃ cakāra ha</seg> //</l>
</lg>

<lg xml:id="BrP_13.107">
<l><seg type="pāda" n="a">puṇyaṃ ca ramaṇīyaṃ ca</seg> <seg type="pāda" n="b">puṇyakṛdbhir niṣevitam</seg> </l>
<l><seg type="pāda" n="c">tasyānvavāyaḥ sumahān</seg> <seg type="pāda" n="d">yasya nāmnātha kauravāḥ</seg> //</l>
</lg>

<lg xml:id="BrP_13.108">
<l><seg type="pāda" n="a">kuroś ca putrāś catvāraḥ</seg> <seg type="pāda" n="b">sudhanvā sudhanus tathā</seg> </l>
<l><seg type="pāda" n="c">parīkṣic ca mahābāhuḥ</seg> <seg type="pāda" n="d">pravaraś cārimejayaḥ</seg> //</l>
</lg>

<lg xml:id="BrP_13.109">
<l><seg type="pāda" n="a">parīkṣitas tu dāyādo</seg> <seg type="pāda" n="b">dhārmiko janamejayaḥ</seg> </l>
<l><seg type="pāda" n="c">śrutaseno 'grasenaś ca</seg> <seg type="pāda" n="d">bhīmasenaś ca nāmataḥ</seg> //</l>
</lg>

<lg xml:id="BrP_13.110">
<l><seg type="pāda" n="a">ete sarve mahābhāgā</seg> <seg type="pāda" n="b">vikrāntā balaśālinaḥ</seg> </l>
<l><seg type="pāda" n="c">janamejayasya putras tu</seg> <seg type="pāda" n="d">suratho matimāṃs tathā</seg> //</l>
</lg>

<lg xml:id="BrP_13.111">
<l><seg type="pāda" n="a">surathasya tu vikrāntaḥ</seg> <seg type="pāda" n="b">putro jajñe vidūrathaḥ</seg> </l>
<l><seg type="pāda" n="c">vidūrathasya dāyāda</seg> <seg type="pāda" n="d">ṛkṣa eva mahārathaḥ</seg> //</l>
</lg>

<lg xml:id="BrP_13.112">
<l><seg type="pāda" n="a">dvitīyas tu bharadvājān</seg> <seg type="pāda" n="b">nāmnā tenaiva viśrutaḥ</seg> </l>
<l><seg type="pāda" n="c">dvāv ṛkṣau somavaṃśe 'smin</seg> <seg type="pāda" n="d">dvāv eva ca parīkṣitau</seg> //</l>
</lg>

<lg xml:id="BrP_13.113">
<l><seg type="pāda" n="a">bhīmasenās trayo viprā</seg> <seg type="pāda" n="b">dvau cāpi janamejayau</seg> </l>
<l><seg type="pāda" n="c">ṛkṣasya tu dvitīyasya</seg> <seg type="pāda" n="d">bhīmaseno 'bhavat sutaḥ</seg> //</l>
</lg>

<lg xml:id="BrP_13.114">
<l><seg type="pāda" n="a">pratīpo bhīmasenāt tu</seg> <seg type="pāda" n="b">pratīpasya tu śāṃtanuḥ</seg> </l>
<l><seg type="pāda" n="c">devāpir bāhlikaś caiva</seg> <seg type="pāda" n="d">traya eva mahārathāḥ</seg> //</l>
</lg>

<lg xml:id="BrP_13.115">
<l><seg type="pāda" n="a">śāṃtanos tv abhavad bhīṣmas</seg> <seg type="pāda" n="b">tasmin vaṃśe dvijottamāḥ</seg> </l>
<l><seg type="pāda" n="c">bāhlikasya tu rājarṣer</seg> <seg type="pāda" n="d">vaṃśaṃ śṛṇuta bho dvijāḥ</seg> //</l>
</lg>

<lg xml:id="BrP_13.116">
<l><seg type="pāda" n="a">bāhlikasya sutaś caiva</seg> <seg type="pāda" n="b">somadatto mahāyaśāḥ</seg> </l>
<l><seg type="pāda" n="c">jajñire somadattāt tu</seg> <seg type="pāda" n="d">bhūrir bhūriśravāḥ śalaḥ</seg> //</l>
</lg>

<lg xml:id="BrP_13.117">
<l><seg type="pāda" n="a">upādhyāyas tu devānāṃ</seg> <seg type="pāda" n="b">devāpir abhavan muniḥ</seg> </l>
<l><seg type="pāda" n="c">cyavanaputraḥ kṛtaka</seg> <seg type="pāda" n="d">iṣṭa āsīn mahātmanaḥ</seg> //</l>
</lg>

<lg xml:id="BrP_13.118">
<l><seg type="pāda" n="a">śāṃtanus tv abhavad rājā</seg> <seg type="pāda" n="b">kauravāṇāṃ dhuraṃdharaḥ</seg> </l>
<l><seg type="pāda" n="c">śāṃtanoḥ saṃpravakṣyāmi</seg> <seg type="pāda" n="d">vaṃśaṃ trailokyaviśrutam</seg> //</l>
</lg>

<lg xml:id="BrP_13.119">
<l><seg type="pāda" n="a">gāṅgaṃ devavrataṃ nāma</seg> <seg type="pāda" n="b">putraṃ so 'janayat prabhuḥ</seg> </l>
<l><seg type="pāda" n="c">sa tu bhīṣma iti khyātaḥ</seg> <seg type="pāda" n="d">pāṇḍavānāṃ pitāmahaḥ</seg> //</l>
</lg>

<lg xml:id="BrP_13.120">
<l><seg type="pāda" n="a">kālī vicitravīryaṃ tu</seg> <seg type="pāda" n="b">janayām āsa bho dvijāḥ</seg> </l>
<l><seg type="pāda" n="c">śāṃtanor dayitaṃ putraṃ</seg> <seg type="pāda" n="d">dharmātmānam akalmaṣam</seg> //</l>
</lg>

<lg xml:id="BrP_13.121">
<l><seg type="pāda" n="a">kṛṣṇadvaipāyanāc caiva</seg> <seg type="pāda" n="b">kṣetre vaicitravīryake</seg> </l>
<l><seg type="pāda" n="c">dhṛtarāṣṭraṃ ca pāṇḍuṃ ca</seg> <seg type="pāda" n="d">viduraṃ cāpy ajījanat</seg> //</l>
</lg>

<lg xml:id="BrP_13.122">
<l><seg type="pāda" n="a">dhṛtarāṣṭras tu gāndhāryāṃ</seg> <seg type="pāda" n="b">putrān utpādayac chatam</seg> </l>
<l><seg type="pāda" n="c">teṣāṃ duryodhanaḥ śreṣṭhaḥ</seg> <seg type="pāda" n="d">sarveṣām api sa prabhuḥ</seg> //</l>
</lg>

<lg xml:id="BrP_13.123">
<l><seg type="pāda" n="a">pāṇḍor dhanaṃjayaḥ putraḥ</seg> <seg type="pāda" n="b">saubhadras tasya cātmajaḥ</seg> </l>
<l><seg type="pāda" n="c">abhimanyoḥ parīkṣit tu</seg> <seg type="pāda" n="d">pitā pārīkṣitasya ha</seg> //</l>
</lg>

<lg xml:id="BrP_13.124">
<l><seg type="pāda" n="a">pārīkṣitasya kāśyāyāṃ</seg> <seg type="pāda" n="b">dvau putrau saṃbabhūvatuḥ</seg> </l>
<l><seg type="pāda" n="c">candrāpīḍas tu nṛpatiḥ</seg> <seg type="pāda" n="d">sūryāpīḍaś ca mokṣavit</seg> //</l>
</lg>

<lg xml:id="BrP_13.125">
<l><seg type="pāda" n="a">candrāpīḍasya putrāṇāṃ</seg> <seg type="pāda" n="b">śatam uttamadhanvinām</seg> </l>
<l><seg type="pāda" n="c">jānamejayam ity evaṃ</seg> <seg type="pāda" n="d">kṣātraṃ bhuvi pariśrutam</seg> //</l>
</lg>

<lg xml:id="BrP_13.126">
<l><seg type="pāda" n="a">teṣāṃ jyeṣṭhas tu tatrāsīt</seg> <seg type="pāda" n="b">pure vāraṇasāhvaye</seg> </l>
<l><seg type="pāda" n="c">satyakarṇo mahābāhur</seg> <seg type="pāda" n="d">yajvā vipuladakṣiṇaḥ</seg> //</l>
</lg>

<lg xml:id="BrP_13.127">
<l><seg type="pāda" n="a">satyakarṇasya dāyādaḥ</seg> <seg type="pāda" n="b">śvetakarṇaḥ pratāpavān</seg> </l>
<l><seg type="pāda" n="c">aputraḥ sa tu dharmātmā</seg> <seg type="pāda" n="d">praviveśa tapovanam</seg> //</l>
</lg>

<lg xml:id="BrP_13.128">
<l><seg type="pāda" n="a">tasmād vanagatā garbhaṃ</seg> <seg type="pāda" n="b">yādavī pratyapadyata</seg> </l>
<l><seg type="pāda" n="c">sucāror duhitā subhrūr</seg> <seg type="pāda" n="d">mālinī grāhamālinī</seg> //</l>
</lg>

<lg xml:id="BrP_13.129">
<l><seg type="pāda" n="a">saṃbhūte sa ca garbhe ca</seg> <seg type="pāda" n="b">śvetakarṇaḥ prajeśvaraḥ</seg> </l>
<l><seg type="pāda" n="c">anvagacchat kṛtaṃ pūrvaṃ</seg> <seg type="pāda" n="d">mahāprasthānam acyutam</seg> //</l>
</lg>

<lg xml:id="BrP_13.130">
<l><seg type="pāda" n="a">sā tu dṛṣṭvā priyaṃ taṃ tu</seg> <seg type="pāda" n="b">mālinī pṛṣṭhato 'nvagāt</seg> </l>
<l><seg type="pāda" n="c">sucāror duhitā sādhvī</seg> <seg type="pāda" n="d">vane rājīvalocanā</seg> //</l>
</lg>

<lg xml:id="BrP_13.131">
<l><seg type="pāda" n="a">pathi sā suṣuve bālā</seg> <seg type="pāda" n="b">sukumāraṃ kumārakam</seg> </l>
<l><seg type="pāda" n="c">tam apāsyātha tatraiva</seg> <seg type="pāda" n="d">rājānaṃ sānvagacchata</seg> //</l>
</lg>

<lg xml:id="BrP_13.132">
<l><seg type="pāda" n="a">pativratā mahābhāgā</seg> <seg type="pāda" n="b">draupadīva purā satī</seg> </l>
<l><seg type="pāda" n="c">kumāraḥ sukumāro 'sau</seg> <seg type="pāda" n="d">giripṛṣṭhe ruroda ha</seg> //</l>
</lg>

<lg xml:id="BrP_13.133">
<l><seg type="pāda" n="a">dayārthaṃ tasya meghās tu</seg> <seg type="pāda" n="b">prādurāsan mahātmanaḥ</seg> </l>
<l><seg type="pāda" n="c">śraviṣṭhāyās tu putrau dvau</seg> <seg type="pāda" n="d">paippalādiś ca kauśikaḥ</seg> //</l>
</lg>

<lg xml:id="BrP_13.134">
<l><seg type="pāda" n="a">dṛṣṭvā kṛpānvitau gṛhya</seg> <seg type="pāda" n="b">tau prākṣālayatāṃ jale</seg> </l>
<l><seg type="pāda" n="c">nighṛṣṭau tasya pārśvau tu</seg> <seg type="pāda" n="d">śilāyāṃ rudhiraplutau</seg> //</l>
</lg>

<lg xml:id="BrP_13.135">
<l><seg type="pāda" n="a">ajaśyāmaḥ sa pārśvābhyāṃ</seg> <seg type="pāda" n="b">ghṛṣṭābhyāṃ susamāhitaḥ</seg> </l>
<l><seg type="pāda" n="c">ajaśyāmau tu tatpārśvau</seg> <seg type="pāda" n="d">devena saṃbabhūvatuḥ</seg> //</l>
</lg>

<lg xml:id="BrP_13.136">
<l><seg type="pāda" n="a">athājapārśva iti vai</seg> <seg type="pāda" n="b">cakrāte nāma tasya tau</seg> </l>
<l><seg type="pāda" n="c">sa tu remakaśālāyāṃ</seg> <seg type="pāda" n="d">dvijābhyām abhivardhitaḥ</seg> //</l>
</lg>

<lg xml:id="BrP_13.137">
<l><seg type="pāda" n="a">remakasya tu bhāryā tam</seg> <seg type="pāda" n="b">udvahat putrakāraṇāt</seg> </l>
<l><seg type="pāda" n="c">rematyāḥ sa tu putro 'bhūd</seg> <seg type="pāda" n="d">brāhmaṇau sacivau tu tau</seg> //</l>
</lg>

<lg xml:id="BrP_13.138">
<l><seg type="pāda" n="a">teṣāṃ putrāś ca pautrāś ca</seg> <seg type="pāda" n="b">yugapattulyajīvinaḥ</seg> </l>
<l><seg type="pāda" n="c">sa eṣa pauravo vaṃśaḥ</seg> <seg type="pāda" n="d">pāṇḍavānāṃ mahātmanām</seg> //</l>
</lg>

<lg xml:id="BrP_13.139">
<l><seg type="pāda" n="a">śloko 'pi cātra gīto 'yaṃ</seg> <seg type="pāda" n="b">nāhuṣeṇa yayātinā</seg> </l>
<l><seg type="pāda" n="c">jarāsaṃkramaṇe pūrvaṃ</seg> <seg type="pāda" n="d">tadā prītena dhīmatā</seg> //</l>
</lg>

<lg xml:id="BrP_13.140">
<l><seg type="pāda" n="a">acandrārkagrahā bhūmir</seg> <seg type="pāda" n="b">bhaved iyam asaṃśayam</seg> </l>
<l><seg type="pāda" n="c">apauravā mahī naiva</seg> <seg type="pāda" n="d">bhaviṣyati kadācana</seg> //</l>
</lg>

<lg xml:id="BrP_13.141">
<l><seg type="pāda" n="a">eṣa vaḥ pauravo vaṃśo</seg> <seg type="pāda" n="b">vikhyātaḥ kathito mayā</seg> </l>
<l><seg type="pāda" n="c">turvasos tu pravakṣyāmi</seg> <seg type="pāda" n="d">druhyoś cānor yados tathā</seg> //</l>
</lg>

<lg xml:id="BrP_13.142">
<l><seg type="pāda" n="a">turvasos tu suto vahnir</seg> <seg type="pāda" n="b">gobhānus tasya cātmajaḥ</seg> </l>
<l><seg type="pāda" n="c">gobhānos tu suto rājā</seg> <seg type="pāda" n="d">aiśānur aparājitaḥ</seg> //</l>
</lg>

<lg xml:id="BrP_13.143">
<l><seg type="pāda" n="a">karaṃdhamas tu aiśānor</seg> <seg type="pāda" n="b">maruttas tasya cātmajaḥ</seg> </l>
<l><seg type="pāda" n="c">anyas tv āvikṣito rājā</seg> <seg type="pāda" n="d">maruttaḥ kathito mayā</seg> //</l>
</lg>

<lg xml:id="BrP_13.144">
<l><seg type="pāda" n="a">anapatyo 'bhavad rājā</seg> <seg type="pāda" n="b">yajvā vipuladakṣiṇaḥ</seg> </l>
<l><seg type="pāda" n="c">duhitā saṃyatā nāma</seg> <seg type="pāda" n="d">tasyāsīt pṛthivīpateḥ</seg> //</l>
</lg>

<lg xml:id="BrP_13.145">
<l><seg type="pāda" n="a">dakṣiṇārthaṃ tu sā dattā</seg> <seg type="pāda" n="b">saṃvartāya mahātmane</seg> </l>
<l><seg type="pāda" n="c">duṣyantaṃ pauravaṃ cāpi</seg> <seg type="pāda" n="d">lebhe putram akalmaṣam</seg> //</l>
</lg>

<lg xml:id="BrP_13.146">
<l><seg type="pāda" n="a">evaṃ yayātiśāpena</seg> <seg type="pāda" n="b">jarāsaṃkramaṇe tadā</seg> </l>
<l><seg type="pāda" n="c">pauravaṃ turvasor vaṃśaṃ</seg> <seg type="pāda" n="d">praviveśa dvijottamāḥ</seg> //</l>
</lg>

<lg xml:id="BrP_13.147">
<l><seg type="pāda" n="a">duṣyantasya tu dāyādaḥ</seg> <seg type="pāda" n="b">karūromaḥ prajeśvaraḥ</seg> </l>
<l><seg type="pāda" n="c">karūromād athāhrīdaś</seg> <seg type="pāda" n="d">catvāras tasya cātmajāḥ</seg> //</l>
</lg>

<lg xml:id="BrP_13.148">
<l><seg type="pāda" n="a">pāṇḍyaś ca keralaś caiva</seg> <seg type="pāda" n="b">kālaś colaś ca pārthivaḥ</seg> </l>
<l><seg type="pāda" n="c">druhyoś ca tanayo rājan</seg> <seg type="pāda" n="d">babhrusetuś ca pārthivaḥ</seg> //</l>
</lg>

<lg xml:id="BrP_13.149">
<l><seg type="pāda" n="a">aṅgārasetus tatputro</seg> <seg type="pāda" n="b">marutāṃ patir ucyate</seg> </l>
<l><seg type="pāda" n="c">yauvanāśvena samare</seg> <seg type="pāda" n="d">kṛcchreṇa nihato balī</seg> //</l>
</lg>

<lg xml:id="BrP_13.150">
<l><seg type="pāda" n="a">yuddhaṃ sumahad apy āsīn</seg> <seg type="pāda" n="b">māsān paricarad daśa</seg> </l>
<l><seg type="pāda" n="c">aṅgārasetor dāyādo</seg> <seg type="pāda" n="d">gāndhāro nāma pārthivaḥ</seg> //</l>
</lg>

<lg xml:id="BrP_13.151">
<l><seg type="pāda" n="a">khyāyate yasya nāmnā vai</seg> <seg type="pāda" n="b">gāndhāraviṣayo mahān</seg> </l>
<l><seg type="pāda" n="c">gāndhāradeśajāś caiva</seg> <seg type="pāda" n="d">turagā vājināṃ varāḥ</seg> //</l>
</lg>

<lg xml:id="BrP_13.152">
<l><seg type="pāda" n="a">anos tu putro dharmo 'bhūd</seg> <seg type="pāda" n="b">dyūtas tasyātmajo 'bhavat</seg> </l>
<l><seg type="pāda" n="c">dyūtād vanaduho jajñe</seg> <seg type="pāda" n="d">pracetās tasya cātmajaḥ</seg> //</l>
</lg>

<lg xml:id="BrP_13.153">
<l><seg type="pāda" n="a">pracetasaḥ sucetās tu</seg> <seg type="pāda" n="b">kīrtitās tv anavo mayā</seg> </l>
<l><seg type="pāda" n="c">babhūvus tu yadoḥ putrāḥ</seg> <seg type="pāda" n="d">pañca devasutopamāḥ</seg> //</l>
</lg>

<lg xml:id="BrP_13.154">
<l><seg type="pāda" n="a">sahasrādaḥ payodaś ca</seg> <seg type="pāda" n="b">kroṣṭā nīlo 'ñjikas tathā</seg> </l>
<l><seg type="pāda" n="c">sahasrādasya dāyādās</seg> <seg type="pāda" n="d">trayaḥ paramadhārmikāḥ</seg> //</l>
</lg>

<lg xml:id="BrP_13.155">
<l><seg type="pāda" n="a">haihayaś ca hayaś caiva</seg> <seg type="pāda" n="b">rājā veṇuhayas tathā</seg> </l>
<l><seg type="pāda" n="c">haihayasyābhavat putro</seg> <seg type="pāda" n="d">dharmanetra iti śrutaḥ</seg> //</l>
</lg>

<lg xml:id="BrP_13.156">
<l><seg type="pāda" n="a">dharmanetrasya kārtas tu</seg> <seg type="pāda" n="b">sāhañjas tasya cātmajaḥ</seg> </l>
<l><seg type="pāda" n="c">sāhañjanī nāma purī</seg> <seg type="pāda" n="d">tena rājñā niveśitā</seg> //</l>
</lg>

<lg xml:id="BrP_13.157">
<l><seg type="pāda" n="a">āsīn mahiṣmataḥ putro</seg> <seg type="pāda" n="b">bhadraśreṇyaḥ pratāpavān</seg> </l>
<l><seg type="pāda" n="c">bhadraśreṇyasya dāyādo</seg> <seg type="pāda" n="d">durdamo nāma viśrutaḥ</seg> //</l>
</lg>

<lg xml:id="BrP_13.158">
<l><seg type="pāda" n="a">durdamasya suto dhīmān</seg> <seg type="pāda" n="b">kanako nāma nāmataḥ</seg> </l>
<l><seg type="pāda" n="c">kanakasya tu dāyādāś</seg> <seg type="pāda" n="d">catvāro lokaviśrutāḥ</seg> //</l>
</lg>

<lg xml:id="BrP_13.159">
<l><seg type="pāda" n="a">kṛtavīryaḥ kṛtaujāś ca</seg> <seg type="pāda" n="b">kṛtadhanvā tathaiva ca</seg> </l>
<l><seg type="pāda" n="c">kṛtāgnis tu caturtho 'bhūt</seg> <seg type="pāda" n="d">kṛtavīryād athārjunaḥ</seg> //</l>
</lg>

<lg xml:id="BrP_13.160">
<l><seg type="pāda" n="a">yo 'sau bāhusahasreṇa</seg> <seg type="pāda" n="b">saptadvīpeśvaro 'bhavat</seg> </l>
<l><seg type="pāda" n="c">jigāya pṛthivīm eko</seg> <seg type="pāda" n="d">rathenādityavarcasā</seg> //</l>
</lg>

<lg xml:id="BrP_13.161">
<l><seg type="pāda" n="a">sa hi varṣāyutaṃ taptvā</seg> <seg type="pāda" n="b">tapaḥ paramaduścaram</seg> </l>
<l><seg type="pāda" n="c">dattam ārādhayām āsa</seg> <seg type="pāda" n="d">kārtavīryo 'trisaṃbhavam</seg> //</l>
</lg>

<lg xml:id="BrP_13.162">
<l><seg type="pāda" n="a">tasmai datto varān prādāc</seg> <seg type="pāda" n="b">caturo bhūritejasaḥ</seg> </l>
<l><seg type="pāda" n="c">pūrvaṃ bāhusahasraṃ tu</seg> <seg type="pāda" n="d">prārthitaṃ sumahad varam</seg> //</l>
</lg>

<lg xml:id="BrP_13.163">
<l><seg type="pāda" n="a">adharme 'dhīyamānasya</seg> <seg type="pāda" n="b">sadbhis tatra nivāraṇam</seg> </l>
<l><seg type="pāda" n="c">ugreṇa pṛthivīṃ jitvā</seg> <seg type="pāda" n="d">dharmeṇaivānurañjanam</seg> //</l>
</lg>

<lg xml:id="BrP_13.164">
<l><seg type="pāda" n="a">saṃgrāmān subahūñ jitvā</seg> <seg type="pāda" n="b">hatvā cārīn sahasraśaḥ</seg> </l>
<l><seg type="pāda" n="c">saṃgrāme vartamānasya</seg> <seg type="pāda" n="d">vadhaṃ cābhyadhikād raṇe</seg> //</l>
</lg>

<lg xml:id="BrP_13.165">
<l><seg type="pāda" n="a">tasya bāhusahasraṃ tu</seg> <seg type="pāda" n="b">yudhyataḥ kila bho dvijāḥ</seg> </l>
<l><seg type="pāda" n="c">yogād yogīśvarasyeva</seg> <seg type="pāda" n="d">prādurbhavati māyayā</seg> //</l>
</lg>

<lg xml:id="BrP_13.166">
<l><seg type="pāda" n="a">teneyaṃ pṛthivī sarvā</seg> <seg type="pāda" n="b">saptadvīpā sapattanā</seg> </l>
<l><seg type="pāda" n="c">sasamudrā sanagarā</seg> <seg type="pāda" n="d">ugreṇa vidhinā jitā</seg> //</l>
</lg>

<lg xml:id="BrP_13.167">
<l><seg type="pāda" n="a">tena saptasu dvīpeṣu</seg> <seg type="pāda" n="b">sapta yajñaśatāni ca</seg> </l>
<l><seg type="pāda" n="c">prāptāni vidhinā rājñā</seg> <seg type="pāda" n="d">śrūyante munisattamāḥ</seg> //</l>
</lg>

<lg xml:id="BrP_13.168">
<l><seg type="pāda" n="a">sarve yajñā muniśreṣṭhāḥ</seg> <seg type="pāda" n="b">sahasraśatadakṣiṇāḥ</seg> </l>
<l><seg type="pāda" n="c">sarve kāñcanayūpāś ca</seg> <seg type="pāda" n="d">sarve kāñcanavedayaḥ</seg> //</l>
</lg>

<lg xml:id="BrP_13.169">
<l><seg type="pāda" n="a">sarve devair muniśreṣṭhā</seg> <seg type="pāda" n="b">vimānasthair alaṃkṛtaiḥ</seg> </l>
<l><seg type="pāda" n="c">gandharvair apsarobhiś ca</seg> <seg type="pāda" n="d">nityam evopaśobhitāḥ</seg> //</l>
</lg>

<lg xml:id="BrP_13.170">
<l><seg type="pāda" n="a">yasya yajñe jagau gāthāṃ</seg> <seg type="pāda" n="b">gandharvo nāradas tathā</seg> </l>
<l><seg type="pāda" n="c">varīdāsātmajo vidvān</seg> <seg type="pāda" n="d">mahimnā tasya vismitaḥ</seg> //</l>
</lg>

<milestone unit="speaker" n="nārada uvāca"/>

<lg xml:id="BrP_13.171">
<l><seg type="pāda" n="a">na nūnaṃ kārtavīryasya</seg> <seg type="pāda" n="b">gatiṃ yāsyanti pārthivāḥ</seg> </l>
<l><seg type="pāda" n="c">yajñair dānais tapobhiś ca</seg> <seg type="pāda" n="d">vikrameṇa śrutena ca</seg> //</l>
</lg>

<lg xml:id="BrP_13.172">
<l><seg type="pāda" n="a">sa hi saptasu dvīpeṣu</seg> <seg type="pāda" n="b">carmī khaḍgī śarāsanī</seg> </l>
<l><seg type="pāda" n="c">rathī dvīpān anucaran</seg> <seg type="pāda" n="d">yogī saṃdṛśyate nṛbhiḥ</seg> //</l>
</lg>

<lg xml:id="BrP_13.173">
<l><seg type="pāda" n="a">anaṣṭadravyatā caiva</seg> <seg type="pāda" n="b">na śoko na ca vibhramaḥ</seg> </l>
<l><seg type="pāda" n="c">prabhāveṇa mahārājñaḥ</seg> <seg type="pāda" n="d">prajā dharmeṇa rakṣataḥ</seg> //</l>
</lg>

<lg xml:id="BrP_13.174">
<l><seg type="pāda" n="a">sa sarvaratnabhāk samrāṭ</seg> <seg type="pāda" n="b">cakravartī babhūva ha</seg> </l>
<l><seg type="pāda" n="c">sa eva paśupālo 'bhūt</seg> <seg type="pāda" n="d">kṣetrapālaḥ sa eva ca</seg> //</l>
</lg>

<lg xml:id="BrP_13.175">
<l><seg type="pāda" n="a">sa eva vṛṣṭyā parjanyo</seg> <seg type="pāda" n="b">yogitvād arjuno 'bhavat</seg> </l>
<l><seg type="pāda" n="c">sa vai bāhusahasreṇa</seg> <seg type="pāda" n="d">jyāghātakaṭhinatvacā</seg> //</l>
</lg>

<lg xml:id="BrP_13.176">
<l><seg type="pāda" n="a">bhāti raśmisahasreṇa</seg> <seg type="pāda" n="b">śaradīva ca bhāskaraḥ</seg> </l>
<l><seg type="pāda" n="c">sa hi nāgān manuṣyeṣu</seg> <seg type="pāda" n="d">māhiṣmatyāṃ mahādyutiḥ</seg> //</l>
</lg>

<lg xml:id="BrP_13.177">
<l><seg type="pāda" n="a">karkoṭakasutāñ jitvā</seg> <seg type="pāda" n="b">puryāṃ tasyāṃ nyaveśayat</seg> </l>
<l><seg type="pāda" n="c">sa vai vegaṃ samudrasya</seg> <seg type="pāda" n="d">prāvṛṭkāle 'mbujekṣaṇaḥ</seg> //</l>
</lg>

<lg xml:id="BrP_13.178">
<l><seg type="pāda" n="a">krīḍann iva bhujodbhinnaṃ</seg> <seg type="pāda" n="b">pratisrotaś cakāra ha</seg> </l>
<l><seg type="pāda" n="c">luṇṭhitā krīḍatā tena</seg> <seg type="pāda" n="d">nadī tadgrāmamālinī</seg> //</l>
</lg>

<lg xml:id="BrP_13.179">
<l><seg type="pāda" n="a">caladūrmisahasreṇa</seg> <seg type="pāda" n="b">śaṅkitābhyeti narmadā</seg> </l>
<l><seg type="pāda" n="c">tasya bāhusahasreṇa</seg> <seg type="pāda" n="d">kṣipyamāṇe mahodadhau</seg> //</l>
</lg>

<lg xml:id="BrP_13.180">
<l><seg type="pāda" n="a">bhayān nilīnā niśceṣṭhāḥ</seg> <seg type="pāda" n="b">pātālasthā mahīsurāḥ</seg> </l>
<l><seg type="pāda" n="c">cūrṇīkṛtamahāvīciṃ</seg> <seg type="pāda" n="d">calanmīnamahātimim</seg> //</l>
</lg>

<lg xml:id="BrP_13.181">
<l><seg type="pāda" n="a">mārutāviddhaphenaugham</seg> <seg type="pāda" n="b">āvartakṣobhasaṃkulam</seg> </l>
<l><seg type="pāda" n="c">prāvartayat tadā rājā</seg> <seg type="pāda" n="d">sahasreṇa ca bāhunā</seg> //</l>
</lg>

<lg xml:id="BrP_13.182">
<l><seg type="pāda" n="a">devāsurasamākṣiptaḥ</seg> <seg type="pāda" n="b">kṣīrodam iva mandaraḥ</seg> </l>
<l><seg type="pāda" n="c">mandarakṣobhacakitā</seg> <seg type="pāda" n="d">amṛtotpādaśaṅkitāḥ</seg> //</l>
</lg>

<lg xml:id="BrP_13.183">
<l><seg type="pāda" n="a">sahasotpatitā bhītā</seg> <seg type="pāda" n="b">bhīmaṃ dṛṣṭvā nṛpottamam</seg> </l>
<l><seg type="pāda" n="c">natā niścalamūrdhāno</seg> <seg type="pāda" n="d">babhūvus te mahoragāḥ</seg> //</l>
</lg>

<lg xml:id="BrP_13.184">
<l><seg type="pāda" n="a">sāyāhne kadalīkhaṇḍāḥ</seg> <seg type="pāda" n="b">kampitā iva vāyunā</seg> </l>
<l><seg type="pāda" n="c">sa vai baddhvā dhanur jyābhir</seg> <seg type="pāda" n="d">utsiktaṃ pañcabhiḥ śaraiḥ</seg> //</l>
</lg>

<lg xml:id="BrP_13.185">
<l><seg type="pāda" n="a">laṅkeśaṃ mohayitvā tu</seg> <seg type="pāda" n="b">sabalaṃ rāvaṇaṃ balāt</seg> </l>
<l><seg type="pāda" n="c">nirjitya vaśam ānīya</seg> <seg type="pāda" n="d">māhiṣmatyāṃ babandha tam</seg> //</l>
</lg>

<lg xml:id="BrP_13.186">
<l><seg type="pāda" n="a">śrutvā tu baddhaṃ paulastyaṃ</seg> <seg type="pāda" n="b">rāvaṇaṃ tv arjunena ca</seg> </l>
<l><seg type="pāda" n="c">tato gatvā pulastyas tam</seg> <seg type="pāda" n="d">arjunaṃ dadṛśe svayam</seg> //</l>
</lg>

<lg xml:id="BrP_13.187">
<l><seg type="pāda" n="a">mumoca rakṣaḥ paulastyaṃ</seg> <seg type="pāda" n="b">pulastyenābhiyācitaḥ</seg> </l>
<l><seg type="pāda" n="c">yasya bāhusahasrasya</seg> <seg type="pāda" n="d">babhūva jyātalasvanaḥ</seg> //</l>
</lg>

<lg xml:id="BrP_13.188">
<l><seg type="pāda" n="a">yugānte toyadasyeva</seg> <seg type="pāda" n="b">sphuṭato hy aśaner iva</seg> </l>
<l><seg type="pāda" n="c">aho bata mṛdhe vīryaṃ</seg> <seg type="pāda" n="d">bhārgavasya yad acchinat</seg> //</l>
</lg>

<lg xml:id="BrP_13.189">
<l><seg type="pāda" n="a">rājño bāhusahasrasya</seg> <seg type="pāda" n="b">haimaṃ tālavanaṃ yathā</seg> </l>
<l><seg type="pāda" n="c">tṛṣitena kadācit sa</seg> <seg type="pāda" n="d">bhikṣitaś citrabhānunā</seg> //</l>
</lg>

<lg xml:id="BrP_13.190">
<l><seg type="pāda" n="a">sa bhikṣām adadād vīraḥ</seg> <seg type="pāda" n="b">sapta dvīpān vibhāvasoḥ</seg> </l>
<l><seg type="pāda" n="c">purāṇi grāmaghoṣāṃś ca</seg> <seg type="pāda" n="d">viṣayāṃś caiva sarvaśaḥ</seg> //</l>
</lg>

<lg xml:id="BrP_13.191">
<l><seg type="pāda" n="a">jajvāla tasya sarvāṇi</seg> <seg type="pāda" n="b">citrabhānur didhṛkṣayā</seg> </l>
<l><seg type="pāda" n="c">sa tasya puruṣendrasya</seg> <seg type="pāda" n="d">prabhāveṇa mahātmanaḥ</seg> //</l>
</lg>

<lg xml:id="BrP_13.192">
<l><seg type="pāda" n="a">dadāha kārtavīryasya</seg> <seg type="pāda" n="b">śailāṃś caiṣa vanāni ca</seg> </l>
<l><seg type="pāda" n="c">sa śūnyam āśramaṃ ramyaṃ</seg> <seg type="pāda" n="d">varuṇasyātmajasya vai</seg> //</l>
</lg>

<lg xml:id="BrP_13.193">
<l><seg type="pāda" n="a">dadāha balavadbhītaś</seg> <seg type="pāda" n="b">citrabhānuḥ sa haihayaḥ</seg> </l>
<l><seg type="pāda" n="c">yaṃ lebhe varuṇaḥ putraṃ</seg> <seg type="pāda" n="d">purā bhāsvantam uttamam</seg> //</l>
</lg>

<lg xml:id="BrP_13.194">
<l><seg type="pāda" n="a">vasiṣṭhaṃ nāma sa muniḥ</seg> <seg type="pāda" n="b">khyāta āpava ity uta</seg> </l>
<l><seg type="pāda" n="c">yatrāpavas tu taṃ krodhāc</seg> <seg type="pāda" n="d">chaptavān arjunaṃ vibhuḥ</seg> //</l>
</lg>

<lg xml:id="BrP_13.195">
<l><seg type="pāda" n="a">yasmān na varjitam idaṃ</seg> <seg type="pāda" n="b">vanaṃ te mama haihaya</seg> </l>
<l><seg type="pāda" n="c">tasmāt te duṣkaraṃ karma</seg> <seg type="pāda" n="d">kṛtam anyo haniṣyati</seg> //</l>
</lg>

<lg xml:id="BrP_13.196">
<l><seg type="pāda" n="a">rāmo nāma mahābāhur</seg> <seg type="pāda" n="b">jāmadagnyaḥ pratāpavān</seg> </l>
<l><seg type="pāda" n="c">chittvā bāhusahasraṃ te</seg> <seg type="pāda" n="d">pramathya tarasā balī</seg> //</l>
</lg>

<lg xml:id="BrP_13.197">
<l><seg type="pāda" n="a">tapasvī brāhmaṇas tvāṃ tu</seg> <seg type="pāda" n="b">haniṣyati sa bhārgavaḥ</seg> </l>
<l><seg type="pāda" n="c">anaṣṭadravyatā yasya</seg> <seg type="pāda" n="d">babhūvāmitrakarṣiṇaḥ</seg> //</l>
</lg>

<lg xml:id="BrP_13.198">
<l><seg type="pāda" n="a">pratāpena narendrasya</seg> <seg type="pāda" n="b">prajā dharmeṇa rakṣataḥ</seg> </l>
<l><seg type="pāda" n="c">prāptas tato 'sya mṛtyur vai</seg> <seg type="pāda" n="d">tasya śāpān mahāmuneḥ</seg> //</l>
</lg>

<lg xml:id="BrP_13.199">
<l><seg type="pāda" n="a">varas tathaiva bho viprāḥ</seg> <seg type="pāda" n="b">svayam eva vṛtaḥ purā</seg> </l>
<l><seg type="pāda" n="c">tasya putraśataṃ tv āsīt</seg> <seg type="pāda" n="d">pañca śeṣā mahātmanaḥ</seg> //</l>
</lg>

<lg xml:id="BrP_13.200">
<l><seg type="pāda" n="a">kṛtāstrā balinaḥ śūrā</seg> <seg type="pāda" n="b">dharmātmāno yaśasvinaḥ</seg> </l>
<l><seg type="pāda" n="c">śūrasenaś ca śūraś ca</seg> <seg type="pāda" n="d">vṛṣaṇo madhupadhvajaḥ</seg> //</l>
</lg>

<lg xml:id="BrP_13.201">
<l><seg type="pāda" n="a">jayadhvajaś ca nāmnāsīd</seg> <seg type="pāda" n="b">āvantyo nṛpatir mahān</seg> </l>
<l><seg type="pāda" n="c">kārtavīryasya tanayā</seg> <seg type="pāda" n="d">vīryavanto mahābalāḥ</seg> //</l>
</lg>

<lg xml:id="BrP_13.202">
<l><seg type="pāda" n="a">jayadhvajasya putras tu</seg> <seg type="pāda" n="b">tālajaṅgho mahābalaḥ</seg> </l>
<l><seg type="pāda" n="c">tasya putraśataṃ khyātās</seg> <seg type="pāda" n="d">tālajaṅghā iti smṛtāḥ</seg> //</l>
</lg>

<lg xml:id="BrP_13.203">
<l><seg type="pāda" n="a">teṣāṃ kule muniśreṣṭhā</seg> <seg type="pāda" n="b">haihayānāṃ mahātmanām</seg> </l>
<l><seg type="pāda" n="c">vītihotrāḥ sujātāś ca</seg> <seg type="pāda" n="d">bhojāś cāvantayaḥ smṛtāḥ</seg> //</l>
</lg>

<lg xml:id="BrP_13.204">
<l><seg type="pāda" n="a">tauṇḍikerāś ca vikhyātās</seg> <seg type="pāda" n="b">tālajaṅghās tathaiva ca</seg> </l>
<l><seg type="pāda" n="c">bharatāś ca sujātāś ca</seg> <seg type="pāda" n="d">bahutvān nānukīrtitāḥ</seg> //</l>
</lg>

<lg xml:id="BrP_13.205">
<l><seg type="pāda" n="a">vṛṣaprabhṛtayo viprā</seg> <seg type="pāda" n="b">yādavāḥ puṇyakarmiṇaḥ</seg> </l>
<l><seg type="pāda" n="c">vṛṣo vaṃśadharas tatra</seg> <seg type="pāda" n="d">tasya putro 'bhavan madhuḥ</seg> //</l>
</lg>

<lg xml:id="BrP_13.206">
<l><seg type="pāda" n="a">madhoḥ putraśataṃ tv āsīd</seg> <seg type="pāda" n="b">vṛṣaṇas tasya vaṃśakṛt</seg> </l>
<l><seg type="pāda" n="c">vṛṣaṇād vṛṣṇayaḥ sarve</seg> <seg type="pāda" n="d">madhos tu mādhavāḥ smṛtāḥ</seg> //</l>
</lg>

<lg xml:id="BrP_13.207">
<l><seg type="pāda" n="a">yādavā yadunāmnā te</seg> <seg type="pāda" n="b">nirucyante ca haihayāḥ</seg> </l>
<l><seg type="pāda" n="c">na tasya vittanāśaḥ syān</seg> <seg type="pāda" n="d">naṣṭaṃ prati labhec ca saḥ</seg> //</l>
</lg>

<lg xml:id="BrP_13.208">
<l><seg type="pāda" n="a">kārtavīryasya yo janma</seg> <seg type="pāda" n="b">kathayed iha nityaśaḥ</seg> </l>
<l><seg type="pāda" n="c">ete yayātiputrāṇāṃ</seg> <seg type="pāda" n="d">pañca vaṃśā dvijottamāḥ</seg> //</l>
</lg>

<lg xml:id="BrP_13.209">
<l><seg type="pāda" n="a">kīrtitā lokavīrāṇāṃ</seg> <seg type="pāda" n="b">ye lokān dhārayanti vai</seg> </l>
<l><seg type="pāda" n="c">bhūtānīva muniśreṣṭhāḥ</seg> <seg type="pāda" n="d">pañca sthāvarajaṅgamān</seg> //</l>
</lg>

<lg xml:id="BrP_13.210">
<l><seg type="pāda" n="a">śrutvā pañca visargāṃs tu</seg> <seg type="pāda" n="b">rājā dharmārthakovidaḥ</seg> </l>
<l><seg type="pāda" n="c">vaśī bhavati pañcānām</seg> <seg type="pāda" n="d">ātmajānāṃ tatheśvaraḥ</seg> //</l>
</lg>

<lg xml:id="BrP_13.211">
<l><seg type="pāda" n="a">labhet pañca varāṃś caiva</seg> <seg type="pāda" n="b">durlabhān iha laukikān</seg> </l>
<l><seg type="pāda" n="c">āyuḥ kīrtiṃ tathā putrān</seg> <seg type="pāda" n="d">aiśvaryaṃ bhūtim eva ca</seg> //</l>
</lg>

<lg xml:id="BrP_13.212">
<l><seg type="pāda" n="a">dhāraṇāc chravaṇāc caiva</seg> <seg type="pāda" n="b">pañcavargasya bho dvijāḥ</seg> </l>
<l><seg type="pāda" n="c">kroṣṭor vaṃśaṃ muniśreṣṭhāḥ</seg> <seg type="pāda" n="d">śṛṇudhvaṃ gadato mama</seg> //</l>
</lg>

<lg xml:id="BrP_13.213">
<l><seg type="pāda" n="a">yador vaṃśadharasyātha</seg> <seg type="pāda" n="b">yajvinaḥ puṇyakarmiṇaḥ</seg> </l>
<l><seg type="pāda" n="c">kroṣṭor vaṃśaṃ hi śrutvaiva</seg> <seg type="pāda" n="d">sarvapāpaiḥ pramucyate</seg> </l>
<l><seg type="pāda" n="e">yasyānvavāyajo viṣṇur</seg> <seg type="pāda" n="f">harir vṛṣṇikulodvahaḥ</seg> //</l>
</lg>

<milestone unit="speaker" n="lomaharṣaṇa uvāca"/>

<lg xml:id="BrP_14.1">
<l><seg type="pāda" n="a">gāndhārī caiva mādrī ca</seg> <seg type="pāda" n="b">kroṣṭor bhārye babhūvatuḥ</seg> </l>
<l><seg type="pāda" n="c">gāndhārī janayām āsa</seg> <seg type="pāda" n="d">anamitraṃ mahābalam</seg> //</l>
</lg>

<lg xml:id="BrP_14.2">
<l><seg type="pāda" n="a">mādrī yudhājitaṃ putraṃ</seg> <seg type="pāda" n="b">tato 'nyaṃ devamīḍhuṣam</seg> </l>
<l><seg type="pāda" n="c">teṣāṃ vaṃśas tridhā bhūto</seg> <seg type="pāda" n="d">vṛṣṇīnāṃ kulavardhanaḥ</seg> //</l>
</lg>

<lg xml:id="BrP_14.3">
<l><seg type="pāda" n="a">mādryāḥ putrau tu jajñāte</seg> <seg type="pāda" n="b">śrutau vṛṣṇyandhakāv ubhau</seg> </l>
<l><seg type="pāda" n="c">jajñāte tanayau vṛṣṇeḥ</seg> <seg type="pāda" n="d">śvaphalkaś citrakas tathā</seg> //</l>
</lg>

<lg xml:id="BrP_14.4">
<l><seg type="pāda" n="a">śvaphalkas tu muniśreṣṭhā</seg> <seg type="pāda" n="b">dharmātmā yatra vartate</seg> </l>
<l><seg type="pāda" n="c">nāsti vyādhibhayaṃ tatra</seg> <seg type="pāda" n="d">nāvarṣas tapam eva ca</seg> //</l>
</lg>

<lg xml:id="BrP_14.5">
<l><seg type="pāda" n="a">kadācit kāśirājasya</seg> <seg type="pāda" n="b">viṣaye munisattamāḥ</seg> </l>
<l><seg type="pāda" n="c">trīṇi varṣāṇi pūrṇāni</seg> <seg type="pāda" n="d">nāvarṣat pākaśāsanaḥ</seg> //</l>
</lg>

<lg xml:id="BrP_14.6">
<l><seg type="pāda" n="a">sa tatra cānayām āsa</seg> <seg type="pāda" n="b">śvaphalkaṃ paramārcitam</seg> </l>
<l><seg type="pāda" n="c">śvaphalkaparivartena</seg> <seg type="pāda" n="d">vavarṣa harivāhanaḥ</seg> //</l>
</lg>

<lg xml:id="BrP_14.7">
<l><seg type="pāda" n="a">śvaphalkaḥ kāśirājasya</seg> <seg type="pāda" n="b">sutāṃ bhāryām avindata</seg> </l>
<l><seg type="pāda" n="c">gāndinīṃ nāma gāṃ sā ca</seg> <seg type="pāda" n="d">dadau viprāya nityaśaḥ</seg> //</l>
</lg>

<lg xml:id="BrP_14.8">
<l><seg type="pāda" n="a">dātā yajvā ca vīraś ca</seg> <seg type="pāda" n="b">śrutavān atithipriyaḥ</seg> </l>
<l><seg type="pāda" n="c">akrūraḥ suṣuve tasmāc</seg> <seg type="pāda" n="d">chvaphalkād bhūridakṣiṇaḥ</seg> //</l>
</lg>

<lg xml:id="BrP_14.9">
<l><seg type="pāda" n="a">upamadgus tathā madgur</seg> <seg type="pāda" n="b">meduraś cārimejayaḥ</seg> </l>
<l><seg type="pāda" n="c">avikṣitas tathākṣepaḥ</seg> <seg type="pāda" n="d">śatrughnaś cārimardanaḥ</seg> //</l>
</lg>

<lg xml:id="BrP_14.10">
<l><seg type="pāda" n="a">dharmadhṛg yatidharmā ca</seg> <seg type="pāda" n="b">dharmokṣāndhakarus tathā</seg> </l>
<l><seg type="pāda" n="c">āvāhaprativāhau ca</seg> <seg type="pāda" n="d">sundarī ca varāṅganā</seg> //</l>
</lg>

<lg xml:id="BrP_14.11">
<l><seg type="pāda" n="a">akrūreṇograsenāyāṃ</seg> <seg type="pāda" n="b">sugātryāṃ dvijasattamāḥ</seg> </l>
<l><seg type="pāda" n="c">prasenaś copadevaś ca</seg> <seg type="pāda" n="d">jajñāte devavarcasau</seg> //</l>
</lg>

<lg xml:id="BrP_14.12">
<l><seg type="pāda" n="a">citrakasyābhavan putrāḥ</seg> <seg type="pāda" n="b">pṛthur vipṛthur eva ca</seg> </l>
<l><seg type="pāda" n="c">aśvagrīvo 'śvabāhuś ca</seg> <seg type="pāda" n="d">svapārśvakagaveṣaṇau</seg> //</l>
</lg>

<lg xml:id="BrP_14.13">
<l><seg type="pāda" n="a">ariṣṭanemir aśvaś ca</seg> <seg type="pāda" n="b">sudharmā dharmabhṛt tathā</seg> </l>
<l><seg type="pāda" n="c">subāhur bahubāhuś ca</seg> <seg type="pāda" n="d">śraviṣṭhāśravaṇe striyau</seg> //</l>
</lg>

<lg xml:id="BrP_14.14">
<l><seg type="pāda" n="a">asiknyāṃ janayām āsa</seg> <seg type="pāda" n="b">śūraṃ vai devamīḍhuṣam</seg> </l>
<l><seg type="pāda" n="c">mahiṣyāṃ jajñire śūrā</seg> <seg type="pāda" n="d">bhojyāyāṃ puruṣā daśa</seg> //</l>
</lg>

<lg xml:id="BrP_14.15">
<l><seg type="pāda" n="a">vasudevo mahābāhuḥ</seg> <seg type="pāda" n="b">pūrvam ānakadundubhiḥ</seg> </l>
<l><seg type="pāda" n="c">jajñe yasya prasūtasya</seg> <seg type="pāda" n="d">dundubhyaḥ prāṇadan divi</seg> //</l>
</lg>

<lg xml:id="BrP_14.16">
<l><seg type="pāda" n="a">ānakānāṃ ca saṃhrādaḥ</seg> <seg type="pāda" n="b">sumahān abhavad divi</seg> </l>
<l><seg type="pāda" n="c">papāta puṣpavarṣaś ca</seg> <seg type="pāda" n="d">śūrasya janane mahān</seg> //</l>
</lg>

<lg xml:id="BrP_14.17">
<l><seg type="pāda" n="a">manuṣyaloke kṛtsne 'pi</seg> <seg type="pāda" n="b">rūpe nāsti samo bhuvi</seg> </l>
<l><seg type="pāda" n="c">yasyāsīt puruṣāgryasya</seg> <seg type="pāda" n="d">kāntiś candramaso yathā</seg> //</l>
</lg>

<lg xml:id="BrP_14.18">
<l><seg type="pāda" n="a">devabhāgas tato jajñe</seg> <seg type="pāda" n="b">tathā devaśravāḥ punaḥ</seg> </l>
<l><seg type="pāda" n="c">anādhṛṣṭiḥ kanavako</seg> <seg type="pāda" n="d">vatsavān atha gṛñjamaḥ</seg> //</l>
</lg>

<lg xml:id="BrP_14.19">
<l><seg type="pāda" n="a">śyāmaḥ śamīko gaṇḍūṣaḥ</seg> <seg type="pāda" n="b">pañca cāsya varāṅganāḥ</seg> </l>
<l><seg type="pāda" n="c">pṛthukīrtiḥ pṛthā caiva</seg> <seg type="pāda" n="d">śrutadevā śrutaśravā</seg> //</l>
</lg>

<lg xml:id="BrP_14.20">
<l><seg type="pāda" n="a">rājādhidevī ca tathā</seg> <seg type="pāda" n="b">pañcaitā vīramātaraḥ</seg> </l>
<l><seg type="pāda" n="c">śrutaśravāyāṃ caidyas tu</seg> <seg type="pāda" n="d">śiśupālo 'bhavan nṛpaḥ</seg> //</l>
</lg>

<lg xml:id="BrP_14.21">
<l><seg type="pāda" n="a">hiraṇyakaśipur yo 'sau</seg> <seg type="pāda" n="b">daityarājo 'bhavat purā</seg> </l>
<l><seg type="pāda" n="c">pṛthukīrtyāṃ tu saṃjajñe</seg> <seg type="pāda" n="d">tanayo vṛddhaśarmaṇaḥ</seg> //</l>
</lg>

<lg xml:id="BrP_14.22">
<l><seg type="pāda" n="a">karūṣādhipatir vīro</seg> <seg type="pāda" n="b">dantavakro mahābalaḥ</seg> </l>
<l><seg type="pāda" n="c">pṛthāṃ duhitaraṃ cakre</seg> <seg type="pāda" n="d">kuntis tāṃ pāṇḍur āvahat</seg> //</l>
</lg>

<lg xml:id="BrP_14.23">
<l><seg type="pāda" n="a">yasyāṃ sa dharmavid rājā</seg> <seg type="pāda" n="b">dharmo jajñe yudhiṣṭhiraḥ</seg> </l>
<l><seg type="pāda" n="c">bhīmasenas tathā vātād</seg> <seg type="pāda" n="d">indrāc caiva dhanaṃjayaḥ</seg> //</l>
</lg>

<lg xml:id="BrP_14.24">
<l><seg type="pāda" n="a">loke pratiratho vīraḥ</seg> <seg type="pāda" n="b">śakratulyaparākramaḥ</seg> </l>
<l><seg type="pāda" n="c">anamitrāc chanir jajñe</seg> <seg type="pāda" n="d">kaniṣṭhād vṛṣṇinandanāt</seg> //</l>
</lg>

<lg xml:id="BrP_14.25">
<l><seg type="pāda" n="a">śaineyaḥ satyakas tasmād</seg> <seg type="pāda" n="b">yuyudhānaś ca sātyakiḥ</seg> </l>
<l><seg type="pāda" n="c">uddhavo devabhāgasya</seg> <seg type="pāda" n="d">mahābhāgaḥ suto 'bhavat</seg> //</l>
</lg>

<lg xml:id="BrP_14.26">
<l><seg type="pāda" n="a">paṇḍitānāṃ paraṃ prāhur</seg> <seg type="pāda" n="b">devaśravasam uttamam</seg> </l>
<l><seg type="pāda" n="c">aśmakyaṃ prāptavān putram</seg> <seg type="pāda" n="d">anādhṛṣṭir yaśasvinam</seg> //</l>
</lg>

<lg xml:id="BrP_14.27">
<l><seg type="pāda" n="a">nivṛttaśatruṃ śatrughnaṃ</seg> <seg type="pāda" n="b">śrutadevā tv ajāyata</seg> </l>
<l><seg type="pāda" n="c">śrutadevātmajās te tu</seg> <seg type="pāda" n="d">naiṣādir yaḥ pariśrutaḥ</seg> //</l>
</lg>

<lg xml:id="BrP_14.28">
<l><seg type="pāda" n="a">ekalavyo muniśreṣṭhā</seg> <seg type="pāda" n="b">niṣādaiḥ parivardhitaḥ</seg> </l>
<l><seg type="pāda" n="c">vatsavate tv aputrāya</seg> <seg type="pāda" n="d">vasudevaḥ pratāpavān</seg> </l>
<l><seg type="pāda" n="e">adbhir dadau sutaṃ vīraṃ</seg> <seg type="pāda" n="f">śauriḥ kauśikam aurasam</seg> //</l>
</lg>

<lg xml:id="BrP_14.29">
<l><seg type="pāda" n="a">gaṇḍūṣāya hy aputrāya</seg> <seg type="pāda" n="b">viṣvakseno dadau sutān</seg> </l>
<l><seg type="pāda" n="c">cārudeṣṇaṃ sudeṣṇaṃ ca</seg> <seg type="pāda" n="d">pañcālaṃ kṛtalakṣaṇam</seg> //</l>
</lg>

<lg xml:id="BrP_14.30">
<l><seg type="pāda" n="a">asaṃgrāmeṇa yo vīro</seg> <seg type="pāda" n="b">nāvartata kadācana</seg> </l>
<l><seg type="pāda" n="c">raukmiṇeyo mahābāhuḥ</seg> <seg type="pāda" n="d">kanīyān dvijasattamāḥ</seg> //</l>
</lg>

<lg xml:id="BrP_14.31">
<l><seg type="pāda" n="a">vāyasānāṃ sahasrāṇi</seg> <seg type="pāda" n="b">yaṃ yāntaṃ pṛṣṭhato 'nvayuḥ</seg> </l>
<l><seg type="pāda" n="c">cārūn adyopabhokṣyāmaś</seg> <seg type="pāda" n="d">cārudeṣṇahatān iti</seg> //</l>
</lg>

<lg xml:id="BrP_14.32">
<l><seg type="pāda" n="a">tantrijas tantripālaś ca</seg> <seg type="pāda" n="b">sutau kanavakasya tau</seg> </l>
<l><seg type="pāda" n="c">vīruś cāśvahanuś caiva</seg> <seg type="pāda" n="d">vīrau tāv atha gṛñjimau</seg> //</l>
</lg>

<lg xml:id="BrP_14.33">
<l><seg type="pāda" n="a">śyāmaputraḥ śamīkas tu</seg> <seg type="pāda" n="b">śamīko rājyam āvahat</seg> </l>
<l><seg type="pāda" n="c">jugupsamāno bhojatvād</seg> <seg type="pāda" n="d">rājasūyam avāpa saḥ</seg> //</l>
</lg>

<lg xml:id="BrP_14.34">
<l><seg type="pāda" n="a">ajātaśatruḥ śatrūṇāṃ</seg> <seg type="pāda" n="b">jajñe tasya vināśanaḥ</seg> </l>
<l><seg type="pāda" n="c">vasudevasutān vīrān</seg> <seg type="pāda" n="d">kīrtayiṣyāmy ataḥ param</seg> //</l>
</lg>

<lg xml:id="BrP_14.35">
<l><seg type="pāda" n="a">vṛṣṇes trividham evaṃ tu</seg> <seg type="pāda" n="b">bahuśākhaṃ mahaujasam</seg> </l>
<l><seg type="pāda" n="c">dhārayan vipulaṃ vaṃśaṃ</seg> <seg type="pāda" n="d">nānarthair iha yujyate</seg> //</l>
</lg>

<lg xml:id="BrP_14.36">
<l><seg type="pāda" n="a">yāḥ patnyo vasudevasya</seg> <seg type="pāda" n="b">caturdaśa varāṅganāḥ</seg> </l>
<l><seg type="pāda" n="c">pauravī rohiṇī nāma</seg> <seg type="pāda" n="d">madirāditathāvarā</seg> //</l>
</lg>

<lg xml:id="BrP_14.37">
<l><seg type="pāda" n="a">vaiśākhī ca tathā bhadrā</seg> <seg type="pāda" n="b">sunāmnī caiva pañcamī</seg> </l>
<l><seg type="pāda" n="c">sahadevā śāntidevā</seg> <seg type="pāda" n="d">śrīdevī devarakṣitā</seg> //</l>
</lg>

<lg xml:id="BrP_14.38">
<l><seg type="pāda" n="a">vṛkadevy upadevī ca</seg> <seg type="pāda" n="b">devakī caiva saptamī</seg> </l>
<l><seg type="pāda" n="c">sutanur vaḍavā caiva</seg> <seg type="pāda" n="d">dve ete paricārike</seg> //</l>
</lg>

<lg xml:id="BrP_14.39">
<l><seg type="pāda" n="a">pauravī rohiṇī nāma</seg> <seg type="pāda" n="b">bāhlikasyātmajābhavat</seg> </l>
<l><seg type="pāda" n="c">jyeṣṭhā patnī muniśreṣṭhā</seg> <seg type="pāda" n="d">dayitānakadundubheḥ</seg> //</l>
</lg>

<lg xml:id="BrP_14.40">
<l><seg type="pāda" n="a">lebhe jyeṣṭhaṃ sutaṃ rāmaṃ</seg> <seg type="pāda" n="b">śaraṇyaṃ śaṭham eva ca</seg> </l>
<l><seg type="pāda" n="c">durdamaṃ damanaṃ śubhraṃ</seg> <seg type="pāda" n="d">piṇḍārakam uśīnaram</seg> //</l>
</lg>

<lg xml:id="BrP_14.41">
<l><seg type="pāda" n="a">citrā nāma kumārī ca</seg> <seg type="pāda" n="b">rohiṇītanayā nava</seg> </l>
<l><seg type="pāda" n="c">citrā subhadreti punar</seg> <seg type="pāda" n="d">vikhyātā munisattamāḥ</seg> //</l>
</lg>

<lg xml:id="BrP_14.42">
<l><seg type="pāda" n="a">vasudevāc ca devakyāṃ</seg> <seg type="pāda" n="b">jajñe śaurir mahāyaśāḥ</seg> </l>
<l><seg type="pāda" n="c">rāmāc ca niśaṭho jajñe</seg> <seg type="pāda" n="d">revatyāṃ dayitaḥ sutaḥ</seg> //</l>
</lg>

<lg xml:id="BrP_14.43">
<l><seg type="pāda" n="a">subhadrāyāṃ rathī pārthād</seg> <seg type="pāda" n="b">abhimanyur ajāyata</seg> </l>
<l><seg type="pāda" n="c">akrūrāt kāśikanyāyāṃ</seg> <seg type="pāda" n="d">satyaketur ajāyata</seg> //</l>
</lg>

<lg xml:id="BrP_14.44">
<l><seg type="pāda" n="a">vasudevasya bhāryāsu</seg> <seg type="pāda" n="b">mahābhāgāsu saptasu</seg> </l>
<l><seg type="pāda" n="c">ye putrā jajñire śūrāḥ</seg> <seg type="pāda" n="d">samastāṃs tān nibodhata</seg> //</l>
</lg>

<lg xml:id="BrP_14.45">
<l><seg type="pāda" n="a">bhojaś ca vijayaś caiva</seg> <seg type="pāda" n="b">śāntidevāsutāv ubhau</seg> </l>
<l><seg type="pāda" n="c">vṛkadevaḥ sunāmāyāṃ</seg> <seg type="pāda" n="d">gadaś cāstāṃ sutāv ubhau</seg> //</l>
</lg>

<lg xml:id="BrP_14.46">
<l><seg type="pāda" n="a">agāvahaṃ mahātmānaṃ</seg> <seg type="pāda" n="b">vṛkadevī vyajāyata</seg> </l>
<l><seg type="pāda" n="c">kanyā trigartarājasya</seg> <seg type="pāda" n="d">bhāryā vai śiśirāyaṇeḥ</seg> //</l>
</lg>

<lg xml:id="BrP_14.47">
<l><seg type="pāda" n="a">jijñāsāṃ pauruṣe cakre</seg> <seg type="pāda" n="b">na caskande ca pauruṣam</seg> </l>
<l><seg type="pāda" n="c">kṛṣṇāyasasamaprakhyo</seg> <seg type="pāda" n="d">varṣe dvādaśame tathā</seg> //</l>
</lg>

<lg xml:id="BrP_14.48">
<l><seg type="pāda" n="a">mithyābhiśasto gārgyas tu</seg> <seg type="pāda" n="b">manyunātisamīritaḥ</seg> </l>
<l><seg type="pāda" n="c">ghoṣakanyām upādāya</seg> <seg type="pāda" n="d">maithunāyopacakrame</seg> //</l>
</lg>

<lg xml:id="BrP_14.49">
<l><seg type="pāda" n="a">gopālī cāpsarās tasya</seg> <seg type="pāda" n="b">gopastrīveṣadhāriṇī</seg> </l>
<l><seg type="pāda" n="c">dhārayām āsa gārgyasya</seg> <seg type="pāda" n="d">garbhaṃ durdharam acyutam</seg> //</l>
</lg>

<lg xml:id="BrP_14.50">
<l><seg type="pāda" n="a">mānuṣyāṃ gargabhāryāyāṃ</seg> <seg type="pāda" n="b">niyogāc chūlapāṇinaḥ</seg> </l>
<l><seg type="pāda" n="c">sa kālayavano nāma</seg> <seg type="pāda" n="d">jajñe rājā mahābalaḥ</seg> //</l>
</lg>

<lg xml:id="BrP_14.51">
<l><seg type="pāda" n="a">vṛttapūrvārdhakāyas tu</seg> <seg type="pāda" n="b">siṃhasaṃhanano yuvā</seg> </l>
<l><seg type="pāda" n="c">aputrasya sa rājñas tu</seg> <seg type="pāda" n="d">vavṛdhe 'ntaḥpure śiśuḥ</seg> //</l>
</lg>

<lg xml:id="BrP_14.52">
<l><seg type="pāda" n="a">yavanasya muniśreṣṭhāḥ</seg> <seg type="pāda" n="b">sa kālayavano 'bhavat</seg> </l>
<l><seg type="pāda" n="c">āyudhyamāno nṛpatiḥ</seg> <seg type="pāda" n="d">paryapṛcchad dvijottamam</seg> //</l>
</lg>

<lg xml:id="BrP_14.53">
<l><seg type="pāda" n="a">vṛṣṇyandhakakulaṃ tasya</seg> <seg type="pāda" n="b">nārado 'kathayad vibhuḥ</seg> </l>
<l><seg type="pāda" n="c">akṣauhiṇyā tu sainyasya</seg> <seg type="pāda" n="d">mathurām abhyayāt tadā</seg> //</l>
</lg>

<lg xml:id="BrP_14.54">
<l><seg type="pāda" n="a">dūtaṃ saṃpreṣayām āsa</seg> <seg type="pāda" n="b">vṛṣṇyandhakaniveśanam</seg> </l>
<l><seg type="pāda" n="c">tato vṛṣṇyandhakāḥ kṛṣṇaṃ</seg> <seg type="pāda" n="d">puraskṛtya mahāmatim</seg> //</l>
</lg>

<lg xml:id="BrP_14.55">
<l><seg type="pāda" n="a">sametā mantrayām āsur</seg> <seg type="pāda" n="b">yavanasya bhayāt tadā</seg> </l>
<l><seg type="pāda" n="c">kṛtvā viniścayaṃ sarve</seg> <seg type="pāda" n="d">palāyanam arocayan</seg> //</l>
</lg>

<lg xml:id="BrP_14.56">
<l><seg type="pāda" n="a">vihāya mathurāṃ ramyāṃ</seg> <seg type="pāda" n="b">mānayantaḥ pinākinam</seg> </l>
<l><seg type="pāda" n="c">kuśasthalīṃ dvāravatīṃ</seg> <seg type="pāda" n="d">niveśayitum īpsavaḥ</seg> //</l>
</lg>

<lg xml:id="BrP_14.59">
<l><seg type="pāda" n="a">iti kṛṣṇasya janmedaṃ</seg> <seg type="pāda" n="b">yaḥ śucir niyatendriyaḥ</seg> </l>
<l><seg type="pāda" n="c">parvasu śrāvayed vidvān</seg> <seg type="pāda" n="d">anṛṇaḥ sa sukhī bhavet</seg> //</l>
</lg>

<milestone unit="speaker" n="lomaharṣaṇa uvāca"/>

<lg xml:id="BrP_15.1">
<l><seg type="pāda" n="a">kroṣṭor athābhavat putro</seg> <seg type="pāda" n="b">vṛjinīvān mahāyaśāḥ</seg> </l>
<l><seg type="pāda" n="c">vārjinīvatam icchanti</seg> <seg type="pāda" n="d">svāhiṃ svāhākṛtāṃ varam</seg> //</l>
</lg>

<lg xml:id="BrP_15.2">
<l><seg type="pāda" n="a">svāhiputro 'bhavad rājā</seg> <seg type="pāda" n="b">uṣadgur vadatāṃ varaḥ</seg> </l>
<l><seg type="pāda" n="c">mahākratubhir īje yo</seg> <seg type="pāda" n="d">vividhair bhūridakṣiṇaiḥ</seg> //</l>
</lg>

<lg xml:id="BrP_15.3">
<l><seg type="pāda" n="a">tataḥ prasūtim icchan vai</seg> <seg type="pāda" n="b">uṣadguḥ so 'gryam ātmajam</seg> </l>
<l><seg type="pāda" n="c">jajñe citrarathas tasya</seg> <seg type="pāda" n="d">putraḥ karmabhir anvitaḥ</seg> //</l>
</lg>

<lg xml:id="BrP_15.4">
<l><seg type="pāda" n="a">āsīc caitrarathir vīro</seg> <seg type="pāda" n="b">yajvā vipuladakṣiṇaḥ</seg> </l>
<l><seg type="pāda" n="c">śaśabinduḥ paraṃ vṛttaṃ</seg> <seg type="pāda" n="d">rājarṣīṇām anuṣṭhitaḥ</seg> //</l>
</lg>

<lg xml:id="BrP_15.5">
<l><seg type="pāda" n="a">pṛthuśravāḥ pṛthuyaśā</seg> <seg type="pāda" n="b">rājāsīc chāśibindavaḥ</seg> </l>
<l><seg type="pāda" n="c">śaṃsanti ca purāṇajñāḥ</seg> <seg type="pāda" n="d">pārthaśravasam antaram</seg> //</l>
</lg>

<lg xml:id="BrP_15.6">
<l><seg type="pāda" n="a">antarasya suyajñas tu</seg> <seg type="pāda" n="b">suyajñatanayo 'bhavat</seg> </l>
<l><seg type="pāda" n="c">uṣato yajñam akhilaṃ</seg> <seg type="pāda" n="d">svadharme ca kṛtādaraḥ</seg> //</l>
</lg>

<lg xml:id="BrP_15.7">
<l><seg type="pāda" n="a">śineyur abhavat putra</seg> <seg type="pāda" n="b">uṣataḥ śatrutāpanaḥ</seg> </l>
<l><seg type="pāda" n="c">marutas tasya tanayo</seg> <seg type="pāda" n="d">rājarṣir abhavan nṛpaḥ</seg> //</l>
</lg>

<lg xml:id="BrP_15.8">
<l><seg type="pāda" n="a">maruto 'labhata jyeṣṭhaṃ</seg> <seg type="pāda" n="b">sutaṃ kambalabarhiṣam</seg> </l>
<l><seg type="pāda" n="c">cacāra vipulaṃ dharmam</seg> <seg type="pāda" n="d">amarṣāt pratyabhāg api</seg> //</l>
</lg>

<lg xml:id="BrP_15.9">
<l><seg type="pāda" n="a">sa satprasūtim icchan vai</seg> <seg type="pāda" n="b">sutaṃ kambalabarhiṣaḥ</seg> </l>
<l><seg type="pāda" n="c">babhūva rukmakavacaḥ</seg> <seg type="pāda" n="d">śataprasavataḥ sutaḥ</seg> //</l>
</lg>

<lg xml:id="BrP_15.10">
<l><seg type="pāda" n="a">nihatya rukmakavacaḥ</seg> <seg type="pāda" n="b">śataṃ kavacināṃ raṇe</seg> </l>
<l><seg type="pāda" n="c">dhanvināṃ niśitair bāṇair</seg> <seg type="pāda" n="d">avāpa śriyam uttamām</seg> //</l>
</lg>

<lg xml:id="BrP_15.11">
<l><seg type="pāda" n="a">jajñe ca rukmakavacāt</seg> <seg type="pāda" n="b">parajit paravīrahā</seg> </l>
<l><seg type="pāda" n="c">jajñire pañca putrās tu</seg> <seg type="pāda" n="d">mahāvīryāḥ parājitāḥ</seg> //</l>
</lg>

<lg xml:id="BrP_15.12">
<l><seg type="pāda" n="a">rukmeṣuḥ pṛthurukmaś ca</seg> <seg type="pāda" n="b">jyāmaghaḥ pālito hariḥ</seg> </l>
<l><seg type="pāda" n="c">pālitaṃ ca hariṃ caiva</seg> <seg type="pāda" n="d">videhebhyaḥ pitā dadau</seg> //</l>
</lg>

<lg xml:id="BrP_15.13">
<l><seg type="pāda" n="a">rukmeṣur abhavad rājā</seg> <seg type="pāda" n="b">pṛthurukmasya saṃśrayāt</seg> </l>
<l><seg type="pāda" n="c">tābhyāṃ pravrājito rājā</seg> <seg type="pāda" n="d">jyāmagho 'vasad āśrame</seg> //</l>
</lg>

<lg xml:id="BrP_15.14">
<l><seg type="pāda" n="a">praśāntaś ca tadā rājā</seg> <seg type="pāda" n="b">brāhmaṇaiś cāvabodhitaḥ</seg> </l>
<l><seg type="pāda" n="c">jagāma dhanur ādāya</seg> <seg type="pāda" n="d">deśam anyaṃ dhvajī rathī</seg> //</l>
</lg>

<lg xml:id="BrP_15.15">
<l><seg type="pāda" n="a">narmadākūlam ekākīm</seg> <seg type="pāda" n="b">ekalāṃ mṛttikāvatīm</seg> </l>
<l><seg type="pāda" n="c">ṛkṣavantaṃ giriṃ jitvā</seg> <seg type="pāda" n="d">śuktimatyām uvāsa saḥ</seg> //</l>
</lg>

<lg xml:id="BrP_15.16">
<l><seg type="pāda" n="a">jyāmaghasyābhavad bhāryā</seg> <seg type="pāda" n="b">śaibyā balavatī satī</seg> </l>
<l><seg type="pāda" n="c">aputro 'pi sa rājā vai</seg> <seg type="pāda" n="d">nānyāṃ bhāryām avindata</seg> //</l>
</lg>

<lg xml:id="BrP_15.17">
<l><seg type="pāda" n="a">tasyāsīd vijayo yuddhe</seg> <seg type="pāda" n="b">tatra kanyām avāpa saḥ</seg> </l>
<l><seg type="pāda" n="c">bhāryām uvāca saṃtrastaḥ</seg> <seg type="pāda" n="d">snuṣeti sa janeśvaraḥ</seg> //</l>
</lg>

<lg xml:id="BrP_15.18">
<l><seg type="pāda" n="a">etac chrutvābravīd devī</seg> <seg type="pāda" n="b">kasya deva snuṣeti vai</seg> </l>
<l><seg type="pāda" n="c">abravīt tad upaśrutya</seg> <seg type="pāda" n="d">jyāmagho rājasattamaḥ</seg> //</l>
</lg>

<milestone unit="speaker" n="rājovāca"/>

<lg xml:id="BrP_15.19">
<l><seg type="pāda" n="a">yas te janiṣyate putras</seg> <seg type="pāda" n="b">tasya bhāryopapāditā</seg> //</l>
</lg>

<milestone unit="speaker" n="lomaharṣaṇa uvāca"/>

<lg xml:id="BrP_15.20">
<l><seg type="pāda" n="a">ugreṇa tapasā tasyāḥ</seg> <seg type="pāda" n="b">kanyāyāḥ sā vyajāyata</seg> </l>
<l><seg type="pāda" n="c">putraṃ vidarbhaṃ subhāgā</seg> <seg type="pāda" n="d">śaibyā pariṇatā satī</seg> //</l>
</lg>

<lg xml:id="BrP_15.21">
<l><seg type="pāda" n="a">rājaputryāṃ tu vidvāṃsau</seg> <seg type="pāda" n="b">snuṣāyāṃ krathakaiśikau</seg> </l>
<l><seg type="pāda" n="c">paścād vidarbho 'janayac</seg> <seg type="pāda" n="d">chūrau raṇaviśāradau</seg> //</l>
</lg>

<lg xml:id="BrP_15.22">
<l><seg type="pāda" n="a">bhīmo vidarbhasya sutaḥ</seg> <seg type="pāda" n="b">kuntis tasyātmajo 'bhavat</seg> </l>
<l><seg type="pāda" n="c">kunter dhṛṣṭaḥ suto jajñe</seg> <seg type="pāda" n="d">raṇadhṛṣṭaḥ pratāpavān</seg> //</l>
</lg>

<lg xml:id="BrP_15.23">
<l><seg type="pāda" n="a">dhṛṣṭasya jajñire śūrās</seg> <seg type="pāda" n="b">trayaḥ paramadhārmikāḥ</seg> </l>
<l><seg type="pāda" n="c">āvantaś ca daśārhaś ca</seg> <seg type="pāda" n="d">balī viṣaharaś ca saḥ</seg> //</l>
</lg>

<lg xml:id="BrP_15.24">
<l><seg type="pāda" n="a">daśārhasya suto vyomā</seg> <seg type="pāda" n="b">vyomno jīmūta ucyate</seg> </l>
<l><seg type="pāda" n="c">jīmūtaputro vikṛtis</seg> <seg type="pāda" n="d">tasya bhīmarathaḥ smṛtaḥ</seg> //</l>
</lg>

<lg xml:id="BrP_15.25">
<l><seg type="pāda" n="a">atha bhīmarathasyāsīt</seg> <seg type="pāda" n="b">putro navarathas tathā</seg> </l>
<l><seg type="pāda" n="c">tasya cāsīd daśarathaḥ</seg> <seg type="pāda" n="d">śakunis tasya cātmajaḥ</seg> //</l>
</lg>

<lg xml:id="BrP_15.26">
<l><seg type="pāda" n="a">tasmāt karambhaḥ kārambhir</seg> <seg type="pāda" n="b">devarāto 'bhavan nṛpaḥ</seg> </l>
<l><seg type="pāda" n="c">devakṣatro 'bhavat tasya</seg> <seg type="pāda" n="d">vṛddhakṣatro mahāyaśāḥ</seg> //</l>
</lg>

<lg xml:id="BrP_15.27">
<l><seg type="pāda" n="a">devagarbhasamo jajñe</seg> <seg type="pāda" n="b">devakṣatrasya nandanaḥ</seg> </l>
<l><seg type="pāda" n="c">madhūnāṃ vaṃśakṛd rājā</seg> <seg type="pāda" n="d">madhur madhuravāg api</seg> //</l>
</lg>

<lg xml:id="BrP_15.28">
<l><seg type="pāda" n="a">madhor jajñe 'tha vaidarbhyāṃ</seg> <seg type="pāda" n="b">purudvān puruṣottamaḥ</seg> </l>
<l><seg type="pāda" n="c">aikṣvākī cābhavad bhāryā</seg> <seg type="pāda" n="d">madhos tasyāṃ vyajāyata</seg> //</l>
</lg>

<lg xml:id="BrP_15.29">
<l><seg type="pāda" n="a">satvān sarvaguṇopetaḥ</seg> <seg type="pāda" n="b">sātvatā kīrtivardhanaḥ</seg> </l>
<l><seg type="pāda" n="c">imāṃ visṛṣṭiṃ vijñāya</seg> <seg type="pāda" n="d">jyāmaghasya mahātmanaḥ</seg> </l>
<l><seg type="pāda" n="e">yujyate paramaprītyā</seg> <seg type="pāda" n="f">prajāvāṃś ca bhavet sadā</seg> //</l>
</lg>

<milestone unit="speaker" n="lomaharṣaṇa uvāca"/>

<lg xml:id="BrP_15.30">
<l><seg type="pāda" n="a">satvataḥ sattvasaṃpannān</seg> <seg type="pāda" n="b">kauśalyā suṣuve sutān</seg> </l>
<l><seg type="pāda" n="c">bhāginaṃ bhajamānaṃ ca</seg> <seg type="pāda" n="d">divyaṃ devāvṛdhaṃ nṛpam</seg> //</l>
</lg>

<lg xml:id="BrP_15.31">
<l><seg type="pāda" n="a">andhakaṃ ca mahābāhuṃ</seg> <seg type="pāda" n="b">vṛṣṇiṃ ca yadunandanam</seg> </l>
<l><seg type="pāda" n="c">teṣāṃ visargāś catvāro</seg> <seg type="pāda" n="d">vistareṇeha kīrtitāḥ</seg> //</l>
</lg>

<lg xml:id="BrP_15.32">
<l><seg type="pāda" n="a">bhajamānasya sṛñjayyau</seg> <seg type="pāda" n="b">bāhyakāthopabāhyakā</seg> </l>
<l><seg type="pāda" n="c">āstāṃ bhārye tayos tasmāj</seg> <seg type="pāda" n="d">jajñire bahavaḥ sutāḥ</seg> //</l>
</lg>

<lg xml:id="BrP_15.33">
<l><seg type="pāda" n="a">krimiś ca kramaṇaś caiva</seg> <seg type="pāda" n="b">dhṛṣṭaḥ śūraḥ puraṃjayaḥ</seg> </l>
<l><seg type="pāda" n="c">ete bāhyakasṛñjayyāṃ</seg> <seg type="pāda" n="d">bhajamānād vijajñire</seg> //</l>
</lg>

<lg xml:id="BrP_15.34">
<l><seg type="pāda" n="a">āyutājit sahasrājic</seg> <seg type="pāda" n="b">chatājit tv atha dāsakaḥ</seg> </l>
<l><seg type="pāda" n="c">upabāhyakasṛñjayyāṃ</seg> <seg type="pāda" n="d">bhajamānād vijajñire</seg> //</l>
</lg>

<lg xml:id="BrP_15.35">
<l><seg type="pāda" n="a">yajvā devāvṛdho rājā</seg> <seg type="pāda" n="b">cacāra vipulaṃ tapaḥ</seg> </l>
<l><seg type="pāda" n="c">putraḥ sarvaguṇopeto</seg> <seg type="pāda" n="d">mama syād iti niścitaḥ</seg> //</l>
</lg>

<lg xml:id="BrP_15.36">
<l><seg type="pāda" n="a">saṃyujyamānas tapasā</seg> <seg type="pāda" n="b">parṇāśāyā jalaṃ spṛśan</seg> </l>
<l><seg type="pāda" n="c">sadopaspṛśatas tasya</seg> <seg type="pāda" n="d">cakāra priyam āpagā</seg> //</l>
</lg>

<lg xml:id="BrP_15.37">
<l><seg type="pāda" n="a">cintayābhiparītā sā</seg> <seg type="pāda" n="b">na jagāmaiva niścayam</seg> </l>
<l><seg type="pāda" n="c">kalyāṇatvān narapates</seg> <seg type="pāda" n="d">tasya sā nimnagottamā</seg> //</l>
</lg>

<lg xml:id="BrP_15.38">
<l><seg type="pāda" n="a">nādhyagacchat tu tāṃ nārīṃ</seg> <seg type="pāda" n="b">yasyām evaṃvidhaḥ sutaḥ</seg> </l>
<l><seg type="pāda" n="c">bhavet tasmāt svayaṃ gatvā</seg> <seg type="pāda" n="d">bhavāmy asya sahānugā</seg> //</l>
</lg>

<lg xml:id="BrP_15.39">
<l><seg type="pāda" n="a">atha bhūtvā kumārī sā</seg> <seg type="pāda" n="b">bibhratī paramaṃ vapuḥ</seg> </l>
<l><seg type="pāda" n="c">varayām āsa nṛpatiṃ</seg> <seg type="pāda" n="d">tām iyeṣa ca sa prabhuḥ</seg> //</l>
</lg>

<lg xml:id="BrP_15.40">
<l><seg type="pāda" n="a">tasyām ādhatta garbhaṃ sa</seg> <seg type="pāda" n="b">tejasvinam udāradhīḥ</seg> </l>
<l><seg type="pāda" n="c">atha sā daśame māsi</seg> <seg type="pāda" n="d">suṣuve saritāṃ varā</seg> //</l>
</lg>

<lg xml:id="BrP_15.41">
<l><seg type="pāda" n="a">putraṃ sarvaguṇopetaṃ</seg> <seg type="pāda" n="b">babhruṃ devāvṛdhaṃ dvijāḥ</seg> </l>
<l><seg type="pāda" n="c">atra vaṃśe purāṇajñā</seg> <seg type="pāda" n="d">gāyantīti pariśrutam</seg> //</l>
</lg>

<lg xml:id="BrP_15.42">
<l><seg type="pāda" n="a">guṇān devāvṛdhasyāpi</seg> <seg type="pāda" n="b">kīrtayanto mahātmanaḥ</seg> </l>
<l><seg type="pāda" n="c">yathaivāgre tathā dūrāt</seg> <seg type="pāda" n="d">paśyāmas tāvad antikāt</seg> //</l>
</lg>

<lg xml:id="BrP_15.43">
<l><seg type="pāda" n="a">babhruḥ śreṣṭho manuṣyāṇāṃ</seg> <seg type="pāda" n="b">devair devāvṛdhaḥ samaḥ</seg> </l>
<l><seg type="pāda" n="c">ṣaṣṭiś ca ṣaṭ ca puruṣāḥ</seg> <seg type="pāda" n="d">sahasrāṇi ca sapta ca</seg> //</l>
</lg>

<lg xml:id="BrP_15.44">
<l><seg type="pāda" n="a">ete 'mṛtatvaṃ prāptā vai</seg> <seg type="pāda" n="b">babhror devāvṛdhād api</seg> </l>
<l><seg type="pāda" n="c">yajvā dānapatir dhīmān</seg> <seg type="pāda" n="d">brahmaṇyaḥ sudṛḍhāyudhaḥ</seg> //</l>
</lg>

<lg xml:id="BrP_15.45">
<l><seg type="pāda" n="a">tasyānvavāyaḥ sumahān</seg> <seg type="pāda" n="b">bhojā ye sārtikāvatāḥ</seg> </l>
<l><seg type="pāda" n="c">andhakāt kāśyaduhitā</seg> <seg type="pāda" n="d">caturo 'labhatātmajān</seg> //</l>
</lg>

<lg xml:id="BrP_15.46">
<l><seg type="pāda" n="a">kukuraṃ bhajamānaṃ ca</seg> <seg type="pāda" n="b">sasakaṃ balabarhiṣam</seg> </l>
<l><seg type="pāda" n="c">kukurasya suto vṛṣṭir</seg> <seg type="pāda" n="d">vṛṣṭes tu tanayas tathā</seg> //</l>
</lg>

<lg xml:id="BrP_15.47">
<l><seg type="pāda" n="a">kapotaromā tasyātha</seg> <seg type="pāda" n="b">tiliris tanayo 'bhavat</seg> </l>
<l><seg type="pāda" n="c">jajñe punar vasus tasmād</seg> <seg type="pāda" n="d">abhijic ca punar vasoḥ</seg> //</l>
</lg>

<lg xml:id="BrP_15.48">
<l><seg type="pāda" n="a">tathā vai putramithunaṃ</seg> <seg type="pāda" n="b">babhūvābhijitaḥ kila</seg> </l>
<l><seg type="pāda" n="c">āhukaḥ śrāhukaś caiva</seg> <seg type="pāda" n="d">khyātau khyātimatāṃ varau</seg> //</l>
</lg>

<lg xml:id="BrP_15.49">
<l><seg type="pāda" n="a">imāṃ codāharanty atra</seg> <seg type="pāda" n="b">gāthāṃ prati tam āhukam</seg> </l>
<l><seg type="pāda" n="c">śvetena parivāreṇa</seg> <seg type="pāda" n="d">kiśorapratimo mahān</seg> //</l>
</lg>

<lg xml:id="BrP_15.50">
<l><seg type="pāda" n="a">aśītivarmaṇā yukta</seg> <seg type="pāda" n="b">āhukaḥ prathamaṃ vrajet</seg> </l>
<l><seg type="pāda" n="c">nāputravān nāśatado</seg> <seg type="pāda" n="d">nāsahasraśatāyuṣaḥ</seg> //</l>
</lg>

<lg xml:id="BrP_15.51">
<l><seg type="pāda" n="a">nāśuddhakarmā nāyajvā</seg> <seg type="pāda" n="b">yo bhojam abhito vrajet</seg> </l>
<l><seg type="pāda" n="c">pūrvasyāṃ diśi nāgānāṃ</seg> <seg type="pāda" n="d">bhojasya prayayuḥ kila</seg> //</l>
</lg>

<lg xml:id="BrP_15.52">
<l><seg type="pāda" n="a">somāt saṅgānukarṣāṇāṃ</seg> <seg type="pāda" n="b">dhvajināṃ savarūthinām</seg> </l>
<l><seg type="pāda" n="c">rathānāṃ meghaghoṣāṇāṃ</seg> <seg type="pāda" n="d">sahasrāṇi daśaiva tu</seg> //</l>
</lg>

<lg xml:id="BrP_15.53">
<l><seg type="pāda" n="a">raupyakāñcanakakṣāṇāṃ</seg> <seg type="pāda" n="b">sahasrāṇy ekaviṃśatiḥ</seg> </l>
<l><seg type="pāda" n="c">tāvaty eva sahasrāṇi</seg> <seg type="pāda" n="d">uttarasyāṃ tathā diśi</seg> //</l>
</lg>

<lg xml:id="BrP_15.54">
<l><seg type="pāda" n="a">ābhūmipālā bhojās tu</seg> <seg type="pāda" n="b">santi jyākiṅkiṇīkinaḥ</seg> </l>
<l><seg type="pāda" n="c">āhuḥ kiṃ cāpy avantibhyaḥ</seg> <seg type="pāda" n="d">svasāraṃ dadur andhakāḥ</seg> //</l>
</lg>

<lg xml:id="BrP_15.55">
<l><seg type="pāda" n="a">āhukasya tu kāśyāyāṃ</seg> <seg type="pāda" n="b">dvau putrau saṃbabhūvatuḥ</seg> </l>
<l><seg type="pāda" n="c">devakaś cograsenaś ca</seg> <seg type="pāda" n="d">devagarbhasamāv ubhau</seg> //</l>
</lg>

<lg xml:id="BrP_15.56">
<l><seg type="pāda" n="a">devakasyābhavan putrāś</seg> <seg type="pāda" n="b">catvāras tridaśopamāḥ</seg> </l>
<l><seg type="pāda" n="c">devavān upadevaś ca</seg> <seg type="pāda" n="d">saṃdevo devarakṣitaḥ</seg> //</l>
</lg>

<lg xml:id="BrP_15.57">
<l><seg type="pāda" n="a">kumāryaḥ sapta cāsyātha</seg> <seg type="pāda" n="b">vasudevāya tā dadau</seg> </l>
<l><seg type="pāda" n="c">devakī śāntidevā ca</seg> <seg type="pāda" n="d">sudevā devarakṣitā</seg> //</l>
</lg>

<lg xml:id="BrP_15.58">
<l><seg type="pāda" n="a">vṛkadevy upadevī ca</seg> <seg type="pāda" n="b">sunāmnī caiva saptamī</seg> </l>
<l><seg type="pāda" n="c">navograsenasya sutās</seg> <seg type="pāda" n="d">teṣāṃ kaṃsas tu pūrvajaḥ</seg> //</l>
</lg>

<lg xml:id="BrP_15.59">
<l><seg type="pāda" n="a">nyagrodhaś ca sunāmā ca</seg> <seg type="pāda" n="b">tathā kaṅkaḥ subhūṣaṇaḥ</seg> </l>
<l><seg type="pāda" n="c">rāṣṭrapālo 'tha sutanur</seg> <seg type="pāda" n="d">anāvṛṣṭis tu puṣṭimān</seg> //</l>
</lg>

<lg xml:id="BrP_15.60">
<l><seg type="pāda" n="a">teṣāṃ svasāraḥ pañcāsan</seg> <seg type="pāda" n="b">kaṃsā kaṃsavatī tathā</seg> </l>
<l><seg type="pāda" n="c">sutanū rāṣṭrapālī ca</seg> <seg type="pāda" n="d">kaṅkā caiva varāṅganā</seg> //</l>
</lg>

<lg xml:id="BrP_15.61">
<l><seg type="pāda" n="a">ugrasenaḥ sahāpatyo</seg> <seg type="pāda" n="b">vyākhyātaḥ kukurodbhavaḥ</seg> </l>
<l><seg type="pāda" n="c">kukurāṇām imaṃ vaṃśaṃ</seg> <seg type="pāda" n="d">dhārayann amitaujasām</seg> //</l>
</lg>

<lg xml:id="BrP_15.62">
<l><seg type="pāda" n="a">ātmano vipulaṃ vaṃśaṃ</seg> <seg type="pāda" n="b">prajāvān āpnuyān naraḥ</seg> //</l>
</lg>

<milestone unit="speaker" n="lomaharṣaṇa uvāca"/>

<lg xml:id="BrP_16.1">
<l><seg type="pāda" n="a">bhajamānasya putro 'tha</seg> <seg type="pāda" n="b">rathamukhyo vidūrathaḥ</seg> </l>
<l><seg type="pāda" n="c">rājādhidevaḥ śūras tu</seg> <seg type="pāda" n="d">vidūrathasuto 'bhavat</seg> //</l>
</lg>

<lg xml:id="BrP_16.2">
<l><seg type="pāda" n="a">rājādhidevasya sutā</seg> <seg type="pāda" n="b">jajñire vīryavattarāḥ</seg> </l>
<l><seg type="pāda" n="c">dattātidattau balinau</seg> <seg type="pāda" n="d">śoṇāśvaḥ śvetavāhanaḥ</seg> //</l>
</lg>

<lg xml:id="BrP_16.3">
<l><seg type="pāda" n="a">śamī ca daṇḍaśarmā ca</seg> <seg type="pāda" n="b">dantaśatruś ca śatrujit</seg> </l>
<l><seg type="pāda" n="c">śravaṇā ca śraviṣṭhā ca</seg> <seg type="pāda" n="d">svasārau saṃbabhūvatuḥ</seg> //</l>
</lg>

<lg xml:id="BrP_16.4">
<l><seg type="pāda" n="a">śamiputraḥ pratikṣatraḥ</seg> <seg type="pāda" n="b">pratikṣatrasya cātmajaḥ</seg> </l>
<l><seg type="pāda" n="c">svayaṃbhojaḥ svayaṃbhojād</seg> <seg type="pāda" n="d">bhadikaḥ saṃbabhūva ha</seg> //</l>
</lg>

<lg xml:id="BrP_16.5">
<l><seg type="pāda" n="a">tasya putrā babhūvur hi</seg> <seg type="pāda" n="b">sarve bhīmaparākramāḥ</seg> </l>
<l><seg type="pāda" n="c">kṛtavarmāgrajas teṣāṃ</seg> <seg type="pāda" n="d">śatadhanvā tu madhyamaḥ</seg> //</l>
</lg>

<lg xml:id="BrP_16.6">
<l><seg type="pāda" n="a">devāntaś ca narāntaś ca</seg> <seg type="pāda" n="b">bhiṣagvaitaraṇaś ca yaḥ</seg> </l>
<l><seg type="pāda" n="c">sudāntaś cātidāntaś ca</seg> <seg type="pāda" n="d">nikāśyaḥ kāmadambhakaḥ</seg> //</l>
</lg>

<lg xml:id="BrP_16.7">
<l><seg type="pāda" n="a">devāntasyābhavat putro</seg> <seg type="pāda" n="b">vidvān kambalabarhiṣaḥ</seg> </l>
<l><seg type="pāda" n="c">asamaujāḥ sutas tasya</seg> <seg type="pāda" n="d">nāsamaujāś ca tāv ubhau</seg> //</l>
</lg>

<lg xml:id="BrP_16.8">
<l><seg type="pāda" n="a">ajātaputrāya sutān</seg> <seg type="pāda" n="b">pradadāv asamaujase</seg> </l>
<l><seg type="pāda" n="c">sudaṃṣṭraś ca sucāruś ca</seg> <seg type="pāda" n="d">kṛṣṇa ity andhakāḥ smṛtāḥ</seg> //</l>
</lg>

<lg xml:id="BrP_16.9">
<l><seg type="pāda" n="a">gāndhārī caiva mādrī ca</seg> <seg type="pāda" n="b">kroṣṭubhārye babhūvatuḥ</seg> </l>
<l><seg type="pāda" n="c">gāndhārī janayām āsa</seg> <seg type="pāda" n="d">anamitraṃ mahābalam</seg> //</l>
</lg>

<lg xml:id="BrP_16.10">
<l><seg type="pāda" n="a">mādrī yudhājitaṃ putraṃ</seg> <seg type="pāda" n="b">tato vai devamīdhuṣam</seg> </l>
<l><seg type="pāda" n="c">anamitram amitrāṇāṃ</seg> <seg type="pāda" n="d">jetāram aparājitam</seg> //</l>
</lg>

<lg xml:id="BrP_16.11">
<l><seg type="pāda" n="a">anamitrasuto nighno</seg> <seg type="pāda" n="b">nighnato dvau babhūvatuḥ</seg> </l>
<l><seg type="pāda" n="c">prasenaś cātha satrājic</seg> <seg type="pāda" n="d">chatrusenājitāv ubhau</seg> //</l>
</lg>

<lg xml:id="BrP_16.12">
<l><seg type="pāda" n="a">praseno dvāravatyāṃ tu</seg> <seg type="pāda" n="b">nivasan yo mahāmaṇim</seg> </l>
<l><seg type="pāda" n="c">divyaṃ syamantakaṃ nāma</seg> <seg type="pāda" n="d">sa sūryād upalabdhavān</seg> //</l>
</lg>

<lg xml:id="BrP_16.13">
<l><seg type="pāda" n="a">tasya satrājitaḥ sūryaḥ</seg> <seg type="pāda" n="b">sakhā prāṇasamo 'bhavat</seg> </l>
<l><seg type="pāda" n="c">sa kadācin niśāpāye</seg> <seg type="pāda" n="d">rathena rathināṃ varaḥ</seg> //</l>
</lg>

<lg xml:id="BrP_16.14">
<l><seg type="pāda" n="a">toyakūlam apaḥ spraṣṭum</seg> <seg type="pāda" n="b">upasthātuṃ yayau ravim</seg> </l>
<l><seg type="pāda" n="c">tasyopatiṣṭhataḥ sūryaṃ</seg> <seg type="pāda" n="d">vivasvān agrataḥ sthitaḥ</seg> //</l>
</lg>

<lg xml:id="BrP_16.15">
<l><seg type="pāda" n="a">vispaṣṭamūrtir bhagavāṃs</seg> <seg type="pāda" n="b">tejomaṇḍalavān vibhuḥ</seg> </l>
<l><seg type="pāda" n="c">atha rājā vivasvantam</seg> <seg type="pāda" n="d">uvāca sthitam agrataḥ</seg> //</l>
</lg>

<lg xml:id="BrP_16.16">
<l><seg type="pāda" n="a">yathaiva vyomni paśyāmi</seg> <seg type="pāda" n="b">sadā tvāṃ jyotiṣāṃ pate</seg> </l>
<l><seg type="pāda" n="c">tejomaṇḍalinaṃ devaṃ</seg> <seg type="pāda" n="d">tathaiva purataḥ sthitam</seg> //</l>
</lg>

<lg xml:id="BrP_16.17">
<l><seg type="pāda" n="a">ko viśeṣo 'sti me tvattaḥ</seg> <seg type="pāda" n="b">sakhyenopagatasya vai</seg> </l>
<l><seg type="pāda" n="c">etac chrutvā tu bhagavān</seg> <seg type="pāda" n="d">maṇiratnaṃ syamantakam</seg> //</l>
</lg>

<lg xml:id="BrP_16.18">
<l><seg type="pāda" n="a">svakaṇṭhād avamucyātha</seg> <seg type="pāda" n="b">ekānte nyastavān vibhuḥ</seg> </l>
<l><seg type="pāda" n="c">tato vigrahavantaṃ taṃ</seg> <seg type="pāda" n="d">dadarśa nṛpatis tadā</seg> //</l>
</lg>

<lg xml:id="BrP_16.19">
<l><seg type="pāda" n="a">prītimān atha taṃ dṛṣṭvā</seg> <seg type="pāda" n="b">muhūrtaṃ kṛtavān kathām</seg> </l>
<l><seg type="pāda" n="c">tam abhiprasthitaṃ bhūyo</seg> <seg type="pāda" n="d">vivasvantaṃ sa satrajit</seg> //</l>
</lg>

<lg xml:id="BrP_16.20">
<l><seg type="pāda" n="a">lokān bhāsayase sarvān</seg> <seg type="pāda" n="b">yena tvaṃ satataṃ prabho</seg> </l>
<l><seg type="pāda" n="c">tad etan maṇiratnaṃ me</seg> <seg type="pāda" n="d">bhagavan dātum arhasi</seg> //</l>
</lg>

<lg xml:id="BrP_16.21">
<l><seg type="pāda" n="a">tataḥ syamantakamaṇiṃ</seg> <seg type="pāda" n="b">dattavān bhāskaras tadā</seg> </l>
<l><seg type="pāda" n="c">sa tam ābadhya nagarīṃ</seg> <seg type="pāda" n="d">praviveśa mahīpatiḥ</seg> //</l>
</lg>

<lg xml:id="BrP_16.22">
<l><seg type="pāda" n="a">taṃ janāḥ paryadhāvanta</seg> <seg type="pāda" n="b">sūryo 'yaṃ gacchatīti ha</seg> </l>
<l><seg type="pāda" n="c">svāṃ purīṃ sa visiṣmāya</seg> <seg type="pāda" n="d">rājā tv antaḥpuraṃ tathā</seg> //</l>
</lg>

<lg xml:id="BrP_16.23">
<l><seg type="pāda" n="a">taṃ prasenajitaṃ divyaṃ</seg> <seg type="pāda" n="b">maṇiratnaṃ syamantakam</seg> </l>
<l><seg type="pāda" n="c">dadau bhrātre narapatiḥ</seg> <seg type="pāda" n="d">premṇā satrājid uttamam</seg> //</l>
</lg>

<lg xml:id="BrP_16.24">
<l><seg type="pāda" n="a">sa maṇiḥ syandate rukmaṃ</seg> <seg type="pāda" n="b">vṛṣṇyandhakaniveśane</seg> </l>
<l><seg type="pāda" n="c">kālavarṣī ca parjanyo</seg> <seg type="pāda" n="d">na ca vyādhibhayaṃ hy abhūt</seg> //</l>
</lg>

<lg xml:id="BrP_16.25">
<l><seg type="pāda" n="a">lipsāṃ cakre prasenasya</seg> <seg type="pāda" n="b">maṇiratne syamantake</seg> </l>
<l><seg type="pāda" n="c">govindo na ca taṃ lebhe</seg> <seg type="pāda" n="d">śakto 'pi na jahāra saḥ</seg> //</l>
</lg>

<lg xml:id="BrP_16.26">
<l><seg type="pāda" n="a">kadācin mṛgayāṃ yātaḥ</seg> <seg type="pāda" n="b">prasenas tena bhūṣitaḥ</seg> </l>
<l><seg type="pāda" n="c">syamantakakṛte siṃhād</seg> <seg type="pāda" n="d">vadhaṃ prāpa vanecarāt</seg> //</l>
</lg>

<lg xml:id="BrP_16.27">
<l><seg type="pāda" n="a">atha siṃhaṃ pradhāvantam</seg> <seg type="pāda" n="b">ṛkṣarājo mahābalaḥ</seg> </l>
<l><seg type="pāda" n="c">nihatya maṇiratnaṃ tad</seg> <seg type="pāda" n="d">ādāya prāviśad guhām</seg> //</l>
</lg>

<lg xml:id="BrP_16.28">
<l><seg type="pāda" n="a">tato vṛṣṇyandhakāḥ kṛṣṇaṃ</seg> <seg type="pāda" n="b">prasenavadhakāraṇāt</seg> </l>
<l><seg type="pāda" n="c">prārthanāṃ tāṃ maṇer baddhvā</seg> <seg type="pāda" n="d">sarva eva śaśaṅkire</seg> //</l>
</lg>

<lg xml:id="BrP_16.29">
<l><seg type="pāda" n="a">sa śaṅkyamāno dharmātmā</seg> <seg type="pāda" n="b">akārī tasya karmaṇaḥ</seg> </l>
<l><seg type="pāda" n="c">āhariṣye maṇim iti</seg> <seg type="pāda" n="d">pratijñāya vanaṃ yayau</seg> //</l>
</lg>

<lg xml:id="BrP_16.30">
<l><seg type="pāda" n="a">yatra praseno mṛgayāṃ</seg> <seg type="pāda" n="b">vyacarat tatra cāpy atha</seg> </l>
<l><seg type="pāda" n="c">prasenasya padaṃ gṛhya</seg> <seg type="pāda" n="d">puruṣair āptakāribhiḥ</seg> //</l>
</lg>

<lg xml:id="BrP_16.31">
<l><seg type="pāda" n="a">ṛkṣavantaṃ girivaraṃ</seg> <seg type="pāda" n="b">vindhyaṃ ca girim uttamam</seg> </l>
<l><seg type="pāda" n="c">anveṣayan pariśrāntaḥ</seg> <seg type="pāda" n="d">sa dadarśa mahāmanāḥ</seg> //</l>
</lg>

<lg xml:id="BrP_16.32">
<l><seg type="pāda" n="a">sāśvaṃ hataṃ prasenaṃ tu</seg> <seg type="pāda" n="b">nāvindata ca tanmaṇim</seg> </l>
<l><seg type="pāda" n="c">atha siṃhaḥ prasenasya</seg> <seg type="pāda" n="d">śarīrasyāvidūrataḥ</seg> //</l>
</lg>

<lg xml:id="BrP_16.33">
<l><seg type="pāda" n="a">ṛkṣeṇa nihato dṛṣṭaḥ</seg> <seg type="pāda" n="b">padair ṛkṣas tu sūcitaḥ</seg> </l>
<l><seg type="pāda" n="c">padais tair anviyāyātha</seg> <seg type="pāda" n="d">guhām ṛkṣasya mādhavaḥ</seg> //</l>
</lg>

<lg xml:id="BrP_16.34">
<l><seg type="pāda" n="a">sa hi ṛkṣabile vāṇīṃ</seg> <seg type="pāda" n="b">śuśrāva pramaderitām</seg> </l>
<l><seg type="pāda" n="c">dhātryā kumāram ādāya</seg> <seg type="pāda" n="d">sutaṃ jāmbavato dvijāḥ</seg> //</l>
</lg>

<lg xml:id="BrP_16.35">
<l><seg type="pāda" n="a">krīḍayantyā ca maṇinā</seg> <seg type="pāda" n="b">mā rodīr ity atheritām</seg> //</l>
</lg>

<milestone unit="speaker" n="dhātry uvāca"/>

<lg xml:id="BrP_16.36">
<l><seg type="pāda" n="a">siṃhaḥ prasenam avadhīt</seg> <seg type="pāda" n="b">siṃho jāmbavatā hataḥ</seg> </l>
<l><seg type="pāda" n="c">sukumāraka mā rodīs</seg> <seg type="pāda" n="d">tava hy eṣa syamantakaḥ</seg> //</l>
</lg>

<lg xml:id="BrP_16.37">
<l><seg type="pāda" n="a">vyaktitas tasya śabdasya</seg> <seg type="pāda" n="b">tūrṇam eva bilaṃ yayau</seg> </l>
<l><seg type="pāda" n="c">praviśya tatra bhagavāṃs</seg> <seg type="pāda" n="d">tad ṛkṣabilam añjasā</seg> //</l>
</lg>

<lg xml:id="BrP_16.38">
<l><seg type="pāda" n="a">sthāpayitvā biladvāre</seg> <seg type="pāda" n="b">yadūṃl lāṅgalinā saha</seg> </l>
<l><seg type="pāda" n="c">śārṅgadhanvā bilasthaṃ tu</seg> <seg type="pāda" n="d">jāmbavantaṃ dadarśa saḥ</seg> //</l>
</lg>

<lg xml:id="BrP_16.39">
<l><seg type="pāda" n="a">yuyudhe vāsudevas tu</seg> <seg type="pāda" n="b">bile jāmbavatā saha</seg> </l>
<l><seg type="pāda" n="c">bāhubhyām eva govindo</seg> <seg type="pāda" n="d">divasān ekaviṃśatim</seg> //</l>
</lg>

<lg xml:id="BrP_16.40">
<l><seg type="pāda" n="a">praviṣṭe 'tha bile kṛṣṇe</seg> <seg type="pāda" n="b">baladevapuraḥsarāḥ</seg> </l>
<l><seg type="pāda" n="c">purīṃ dvāravatīm etya</seg> <seg type="pāda" n="d">hataṃ kṛṣṇaṃ nyavedayan</seg> //</l>
</lg>

<lg xml:id="BrP_16.41">
<l><seg type="pāda" n="a">vāsudevo 'pi nirjitya</seg> <seg type="pāda" n="b">jāmbavantaṃ mahābalam</seg> </l>
<l><seg type="pāda" n="c">lebhe jāmbavatīṃ kanyām</seg> <seg type="pāda" n="d">ṛkṣarājasya saṃmatām</seg> //</l>
</lg>

<lg xml:id="BrP_16.42">
<l><seg type="pāda" n="a">maṇiṃ syamantakaṃ caiva</seg> <seg type="pāda" n="b">jagrāhātmaviśuddhaye</seg> </l>
<l><seg type="pāda" n="c">anunīyarkṣarājaṃ tu</seg> <seg type="pāda" n="d">niryayau ca tato bilāt</seg> //</l>
</lg>

<lg xml:id="BrP_16.43">
<l><seg type="pāda" n="a">upāyād dvārakāṃ kṛṣṇaḥ</seg> <seg type="pāda" n="b">sa vinītaiḥ puraḥsaraiḥ</seg> </l>
<l><seg type="pāda" n="c">evaṃ sa maṇim āhṛtya</seg> <seg type="pāda" n="d">viśodhyātmānam acyutaḥ</seg> //</l>
</lg>

<lg xml:id="BrP_16.44">
<l><seg type="pāda" n="a">dadau satrājite taṃ vai</seg> <seg type="pāda" n="b">sarvasātvatasaṃsadi</seg> </l>
<l><seg type="pāda" n="c">evaṃ mithyābhiśastena</seg> <seg type="pāda" n="d">kṛṣṇenāmitraghātinā</seg> //</l>
</lg>

<lg xml:id="BrP_16.45">
<l><seg type="pāda" n="a">ātmā viśodhitaḥ pāpād</seg> <seg type="pāda" n="b">vinirjitya syamantakam</seg> </l>
<l><seg type="pāda" n="c">satrājito daśa tv āsan</seg> <seg type="pāda" n="d">bhāryās tāsāṃ śataṃ sutāḥ</seg> //</l>
</lg>

<lg xml:id="BrP_16.46">
<l><seg type="pāda" n="a">khyātimantas trayas teṣāṃ</seg> <seg type="pāda" n="b">bhagaṃkāras tu pūrvajaḥ</seg> </l>
<l><seg type="pāda" n="c">vīro vātapatiś caiva</seg> <seg type="pāda" n="d">vasumedhas tathaiva ca</seg> //</l>
</lg>

<lg xml:id="BrP_16.47">
<l><seg type="pāda" n="a">kumāryaś cāpi tisro vai</seg> <seg type="pāda" n="b">dikṣu khyātā dvijottamāḥ</seg> </l>
<l><seg type="pāda" n="c">satyabhāmottamā tāsāṃ</seg> <seg type="pāda" n="d">vratinī ca dṛḍhavratā</seg> //</l>
</lg>

<lg xml:id="BrP_16.48">
<l><seg type="pāda" n="a">tathā prasvāpinī caiva</seg> <seg type="pāda" n="b">bhāryāṃ kṛṣṇāya tāṃ dadau</seg> </l>
<l><seg type="pāda" n="c">sabhākṣo bhaṅgakāris tu</seg> <seg type="pāda" n="d">nāveyaś ca narottamau</seg> //</l>
</lg>

<lg xml:id="BrP_16.49">
<l><seg type="pāda" n="a">jajñāte guṇasaṃpannau</seg> <seg type="pāda" n="b">viśrutau rūpasaṃpadā</seg> </l>
<l><seg type="pāda" n="c">mādryāḥ putro 'tha jajñe 'tha</seg> <seg type="pāda" n="d">vṛṣṇiputro yudhājitaḥ</seg> //</l>
</lg>

<lg xml:id="BrP_16.50">
<l><seg type="pāda" n="a">jajñāte tanayau vṛṣṇeḥ</seg> <seg type="pāda" n="b">śvaphalkaś citrakas tathā</seg> </l>
<l><seg type="pāda" n="c">śvaphalkaḥ kāśirājasya</seg> <seg type="pāda" n="d">sutāṃ bhāryām avindata</seg> //</l>
</lg>

<lg xml:id="BrP_16.51">
<l><seg type="pāda" n="a">gāndinīṃ nāma tasyāś ca</seg> <seg type="pāda" n="b">gāḥ sadā pradadau pitā</seg> </l>
<l><seg type="pāda" n="c">tasyāṃ jajñe mahābāhuḥ</seg> <seg type="pāda" n="d">śrutavān atithipriyaḥ</seg> //</l>
</lg>

<lg xml:id="BrP_16.52">
<l><seg type="pāda" n="a">akrūro 'tha mahābhāgo</seg> <seg type="pāda" n="b">jajñe vipuladakṣiṇaḥ</seg> </l>
<l><seg type="pāda" n="c">upamadgus tathā madgur</seg> <seg type="pāda" n="d">mudaraś cārimardanaḥ</seg> //</l>
</lg>

<lg xml:id="BrP_16.53">
<l><seg type="pāda" n="a">ārikṣepas tathopekṣaḥ</seg> <seg type="pāda" n="b">śatruhā cārimejayaḥ</seg> </l>
<l><seg type="pāda" n="c">dharmabhṛc cāpi dharmā ca</seg> <seg type="pāda" n="d">gṛdhrabhojāndhakas tathā</seg> //</l>
</lg>

<lg xml:id="BrP_16.54">
<l><seg type="pāda" n="a">āvāhaprativāhau ca</seg> <seg type="pāda" n="b">sundarī ca varāṅganā</seg> </l>
<l><seg type="pāda" n="c">viśrutāśvasya mahiṣī</seg> <seg type="pāda" n="d">kanyā cāsya vasuṃdharā</seg> //</l>
</lg>

<lg xml:id="BrP_16.55">
<l><seg type="pāda" n="a">rūpayauvanasaṃpannā</seg> <seg type="pāda" n="b">sarvasattvamanoharā</seg> </l>
<l><seg type="pāda" n="c">akrūreṇograsenāyāṃ</seg> <seg type="pāda" n="d">sutau vai kulanandanau</seg> //</l>
</lg>

<lg xml:id="BrP_16.56">
<l><seg type="pāda" n="a">vasudevaś copadevaś</seg> <seg type="pāda" n="b">ca jajñāte devavarcasau</seg> </l>
<l><seg type="pāda" n="c">citrakasyābhavan putrāḥ</seg> <seg type="pāda" n="d">pṛthur vipṛthur eva ca</seg> //</l>
</lg>

<lg xml:id="BrP_16.57">
<l><seg type="pāda" n="a">aśvagrīvo 'śvabāhuś ca</seg> <seg type="pāda" n="b">supārśvakagaveṣaṇau</seg> </l>
<l><seg type="pāda" n="c">ariṣṭanemiś ca sutā</seg> <seg type="pāda" n="d">dharmo dharmabhṛd eva ca</seg> //</l>
</lg>

<lg xml:id="BrP_16.58">
<l><seg type="pāda" n="a">subāhur bahubāhuś ca</seg> <seg type="pāda" n="b">śraviṣṭhāśravaṇe striyau</seg> </l>
<l><seg type="pāda" n="c">imāṃ mithyābhiśastiṃ yaḥ</seg> <seg type="pāda" n="d">kṛṣṇasya samudāhṛtām</seg> //</l>
</lg>

<lg xml:id="BrP_16.59">
<l><seg type="pāda" n="a">veda mithyābhiśāpās taṃ</seg> <seg type="pāda" n="b">na spṛśanti kadācana</seg> //</l>
</lg>

<milestone unit="speaker" n="lomaharṣaṇa uvāca"/>

<lg xml:id="BrP_17.1">
<l><seg type="pāda" n="a">yat tu satrājite kṛṣṇo</seg> <seg type="pāda" n="b">maṇiratnaṃ syamantakam</seg> </l>
<l><seg type="pāda" n="c">dadāv ahārayad babhrur</seg> <seg type="pāda" n="d">bhojena śatadhanvanā</seg> //</l>
</lg>

<lg xml:id="BrP_17.2">
<l><seg type="pāda" n="a">sadā hi prārthayām āsa</seg> <seg type="pāda" n="b">satyabhāmām aninditām</seg> </l>
<l><seg type="pāda" n="c">akrūro 'ntaram anviṣyan</seg> <seg type="pāda" n="d">maṇiṃ caiva syamantakam</seg> //</l>
</lg>

<lg xml:id="BrP_17.3">
<l><seg type="pāda" n="a">satrājitaṃ tato hatvā</seg> <seg type="pāda" n="b">śatadhanvā mahābalaḥ</seg> </l>
<l><seg type="pāda" n="c">rātrau taṃ maṇim ādāya</seg> <seg type="pāda" n="d">tato 'krūrāya dattavān</seg> //</l>
</lg>

<lg xml:id="BrP_17.4">
<l><seg type="pāda" n="a">akrūras tu tadā viprā</seg> <seg type="pāda" n="b">ratnam ādāya cottamam</seg> </l>
<l><seg type="pāda" n="c">samayaṃ kārayāṃ cakre</seg> <seg type="pāda" n="d">nāvedyo 'haṃ tvayety uta</seg> //</l>
</lg>

<lg xml:id="BrP_17.5">
<l><seg type="pāda" n="a">vayam abhyutprapatsyāmaḥ</seg> <seg type="pāda" n="b">kṛṣṇena tvāṃ pradharṣitam</seg> </l>
<l><seg type="pāda" n="c">mamādya dvārakā sarvā</seg> <seg type="pāda" n="d">vaśe tiṣṭhaty asaṃśayam</seg> //</l>
</lg>

<lg xml:id="BrP_17.6">
<l><seg type="pāda" n="a">hate pitari duḥkhārtā</seg> <seg type="pāda" n="b">satyabhāmā manasvinī</seg> </l>
<l><seg type="pāda" n="c">prayayau ratham āruhya</seg> <seg type="pāda" n="d">nagaraṃ vāraṇāvatam</seg> //</l>
</lg>

<lg xml:id="BrP_17.7">
<l><seg type="pāda" n="a">satyabhāmā tu tad vṛttaṃ</seg> <seg type="pāda" n="b">bhojasya śatadhanvanaḥ</seg> </l>
<l><seg type="pāda" n="c">bhartur nivedya duḥkhārtā</seg> <seg type="pāda" n="d">pārśvasthāśrūṇy avartayat</seg> //</l>
</lg>

<lg xml:id="BrP_17.8">
<l><seg type="pāda" n="a">pāṇḍavānāṃ ca dagdhānāṃ</seg> <seg type="pāda" n="b">hariḥ kṛtvodakakriyām</seg> </l>
<l><seg type="pāda" n="c">kulyārthe cāpi pāṇḍūnāṃ</seg> <seg type="pāda" n="d">nyayojayata sātyakim</seg> //</l>
</lg>

<lg xml:id="BrP_17.9">
<l><seg type="pāda" n="a">tatas tvaritam āgamya</seg> <seg type="pāda" n="b">dvārakāṃ madhusūdanaḥ</seg> </l>
<l><seg type="pāda" n="c">pūrvajaṃ halinaṃ śrīmān</seg> <seg type="pāda" n="d">idaṃ vacanam abravīt</seg> //</l>
</lg>

<milestone unit="speaker" n="śrīkṛṣṇa uvāca"/>

<lg xml:id="BrP_17.10">
<l><seg type="pāda" n="a">hataḥ prasenaḥ siṃhena</seg> <seg type="pāda" n="b">satrājic chatadhanvanā</seg> </l>
<l><seg type="pāda" n="c">syamantakas tu madnāmī</seg> <seg type="pāda" n="d">tasya prabhur ahaṃ vibho</seg> //</l>
</lg>

<lg xml:id="BrP_17.11">
<l><seg type="pāda" n="a">tad āroha rathaṃ śīghraṃ</seg> <seg type="pāda" n="b">bhojaṃ hatvā mahāratham</seg> </l>
<l><seg type="pāda" n="c">syamantako mahābāho</seg> <seg type="pāda" n="d">asmākaṃ sa bhaviṣyati</seg> //</l>
</lg>

<milestone unit="speaker" n="lomaharṣaṇa uvāca"/>

<lg xml:id="BrP_17.12">
<l><seg type="pāda" n="a">tataḥ pravavṛte yuddhaṃ</seg> <seg type="pāda" n="b">tumulaṃ bhojakṛṣṇayoḥ</seg> </l>
<l><seg type="pāda" n="c">śatadhanvā tato 'krūraṃ</seg> <seg type="pāda" n="d">sarvatodiśam aikṣata</seg> //</l>
</lg>

<lg xml:id="BrP_17.13">
<l><seg type="pāda" n="a">saṃrabdhau tāv ubhau tatra</seg> <seg type="pāda" n="b">dṛṣṭvā bhojajanārdanau</seg> </l>
<l><seg type="pāda" n="c">śakto 'pi śāpād dhārdikyam</seg> <seg type="pāda" n="d">akrūro nānvapadyata</seg> //</l>
</lg>

<lg xml:id="BrP_17.14">
<l><seg type="pāda" n="a">apayāne tato buddhiṃ</seg> <seg type="pāda" n="b">bhojaś cakre bhayārditaḥ</seg> </l>
<l><seg type="pāda" n="c">yojanānāṃ śataṃ sāgraṃ</seg> <seg type="pāda" n="d">hṛdayā pratyapadyata</seg> //</l>
</lg>

<lg xml:id="BrP_17.15">
<l><seg type="pāda" n="a">vikhyātā hṛdayā nāma</seg> <seg type="pāda" n="b">śatayojanagāminī</seg> </l>
<l><seg type="pāda" n="c">bhojasya vaḍavā viprā</seg> <seg type="pāda" n="d">yayā kṛṣṇam ayodhayat</seg> //</l>
</lg>

<lg xml:id="BrP_17.16">
<l><seg type="pāda" n="a">kṣīṇāṃ javena hṛdayām</seg> <seg type="pāda" n="b">adhvanaḥ śatayojane</seg> </l>
<l><seg type="pāda" n="c">dṛṣṭvā rathasya svāṃ vṛddhiṃ</seg> <seg type="pāda" n="d">śatadhanvānam ardayat</seg> //</l>
</lg>

<lg xml:id="BrP_17.17">
<l><seg type="pāda" n="a">tatas tasyā hatāyās tu</seg> <seg type="pāda" n="b">śramāt khedāc ca bho dvijāḥ</seg> </l>
<l><seg type="pāda" n="c">kham utpetur atha prāṇāḥ</seg> <seg type="pāda" n="d">kṛṣṇo rāmam athābravīt</seg> //</l>
</lg>

<milestone unit="speaker" n="śrīkṛṣṇa uvāca"/>

<lg xml:id="BrP_17.18">
<l><seg type="pāda" n="a">tiṣṭheha tvaṃ mahābāho</seg> <seg type="pāda" n="b">dṛṣṭadoṣā hayā mayā</seg> </l>
<l><seg type="pāda" n="c">padbhyāṃ gatvā hariṣyāmi</seg> <seg type="pāda" n="d">maṇiratnaṃ syamantakam</seg> //</l>
</lg>

<lg xml:id="BrP_17.19">
<l><seg type="pāda" n="a">padbhyām eva tato gatvā</seg> <seg type="pāda" n="b">śatadhanvānam acyutaḥ</seg> </l>
<l><seg type="pāda" n="c">mithilām abhito viprā</seg> <seg type="pāda" n="d">jaghāna paramāstravit</seg> //</l>
</lg>

<lg xml:id="BrP_17.20">
<l><seg type="pāda" n="a">syamantakaṃ ca nāpaśyad</seg> <seg type="pāda" n="b">dhatvā bhojaṃ mahābalam</seg> </l>
<l><seg type="pāda" n="c">nivṛttaṃ cābravīt kṛṣṇaṃ</seg> <seg type="pāda" n="d">maṇiṃ dehīti lāṅgalī</seg> //</l>
</lg>

<lg xml:id="BrP_17.21">
<l><seg type="pāda" n="a">nāstīti kṛṣṇaś covāca</seg> <seg type="pāda" n="b">tato rāmo ruṣānvitaḥ</seg> </l>
<l><seg type="pāda" n="c">dhikśabdapūrvam asakṛt</seg> <seg type="pāda" n="d">pratyuvāca janārdanam</seg> //</l>
</lg>

<milestone unit="speaker" n="balarāma uvāca"/>

<lg xml:id="BrP_17.22">
<l><seg type="pāda" n="a">bhrātṛtvān marṣayāmy eṣa</seg> <seg type="pāda" n="b">svasti te 'stu vrajāmy aham</seg> </l>
<l><seg type="pāda" n="c">kṛtyaṃ na me dvārakayā</seg> <seg type="pāda" n="d">na tvayā na ca vṛṣṇibhiḥ</seg> //</l>
</lg>

<lg xml:id="BrP_17.23">
<l><seg type="pāda" n="a">praviveśa tato rāmo</seg> <seg type="pāda" n="b">mithilām arimardanaḥ</seg> </l>
<l><seg type="pāda" n="c">sarvakāmair upahṛtair</seg> <seg type="pāda" n="d">mithilenābhipūjitaḥ</seg> //</l>
</lg>

<lg xml:id="BrP_17.24">
<l><seg type="pāda" n="a">etasminn eva kāle tu</seg> <seg type="pāda" n="b">babhrur matimatāṃ varaḥ</seg> </l>
<l><seg type="pāda" n="c">nānārūpān kratūn sarvān</seg> <seg type="pāda" n="d">ājahāra nirargalān</seg> //</l>
</lg>

<lg xml:id="BrP_17.25">
<l><seg type="pāda" n="a">dīkṣāmayaṃ sa kavacaṃ</seg> <seg type="pāda" n="b">rakṣārthaṃ praviveśa ha</seg> </l>
<l><seg type="pāda" n="c">syamantakakṛte prājño</seg> <seg type="pāda" n="d">gāndīputro mahāyaśāḥ</seg> //</l>
</lg>

<lg xml:id="BrP_17.26">
<l><seg type="pāda" n="a">atha ratnāni cānyāni</seg> <seg type="pāda" n="b">dhanāni vividhāni ca</seg> </l>
<l><seg type="pāda" n="c">ṣaṣṭiṃ varṣāṇi dharmātmā</seg> <seg type="pāda" n="d">yajñeṣv eva nyayojayat</seg> //</l>
</lg>

<lg xml:id="BrP_17.27">
<l><seg type="pāda" n="a">akrūrayajñā iti te</seg> <seg type="pāda" n="b">khyātās tasya mahātmanaḥ</seg> </l>
<l><seg type="pāda" n="c">bahvannadakṣiṇāḥ sarve</seg> <seg type="pāda" n="d">sarvakāmapradāyinaḥ</seg> //</l>
</lg>

<lg xml:id="BrP_17.28">
<l><seg type="pāda" n="a">atha duryodhano rājā</seg> <seg type="pāda" n="b">gatvā sa mithilāṃ prabhuḥ</seg> </l>
<l><seg type="pāda" n="c">gadāśikṣāṃ tato divyāṃ</seg> <seg type="pāda" n="d">baladevād avāptavān</seg> //</l>
</lg>

<lg xml:id="BrP_17.29">
<l><seg type="pāda" n="a">saṃprasādya tato rāmo</seg> <seg type="pāda" n="b">vṛṣṇyandhakamahārathaiḥ</seg> </l>
<l><seg type="pāda" n="c">ānīto dvārakām eva</seg> <seg type="pāda" n="d">kṛṣṇena ca mahātmanā</seg> //</l>
</lg>

<lg xml:id="BrP_17.30">
<l><seg type="pāda" n="a">akrūraś cāndhakaiḥ sārdham</seg> <seg type="pāda" n="b">āyātaḥ puruṣarṣabhaḥ</seg> </l>
<l><seg type="pāda" n="c">hatvā satrājitaṃ suptaṃ</seg> <seg type="pāda" n="d">sahabandhuṃ mahābalaḥ</seg> //</l>
</lg>

<lg xml:id="BrP_17.31">
<l><seg type="pāda" n="a">jñātibhedabhayāt kṛṣṇas</seg> <seg type="pāda" n="b">tam upekṣitavāṃs tadā</seg> </l>
<l><seg type="pāda" n="c">apayāte tadākrūre</seg> <seg type="pāda" n="d">nāvarṣat pākaśāsanaḥ</seg> //</l>
</lg>

<lg xml:id="BrP_17.32">
<l><seg type="pāda" n="a">anāvṛṣṭyā tadā rāṣṭram</seg> <seg type="pāda" n="b">abhavad bahudhā kṛśam</seg> </l>
<l><seg type="pāda" n="c">tataḥ prasādayām āsur</seg> <seg type="pāda" n="d">akrūraṃ kukurāndhakāḥ</seg> //</l>
</lg>

<lg xml:id="BrP_17.33">
<l><seg type="pāda" n="a">punar dvāravatīṃ prāpte</seg> <seg type="pāda" n="b">tasmin dānapatau tataḥ</seg> </l>
<l><seg type="pāda" n="c">pravavarṣa sahasrākṣaḥ</seg> <seg type="pāda" n="d">kakṣe jalanidhes tadā</seg> //</l>
</lg>

<lg xml:id="BrP_17.34">
<l><seg type="pāda" n="a">kanyāṃ ca vāsudevāya</seg> <seg type="pāda" n="b">svasāraṃ śīlasaṃmatām</seg> </l>
<l><seg type="pāda" n="c">akrūraḥ pradadau dhīmān</seg> <seg type="pāda" n="d">prītyarthaṃ munisattamāḥ</seg> //</l>
</lg>

<lg xml:id="BrP_17.35">
<l><seg type="pāda" n="a">atha vijñāya yogena</seg> <seg type="pāda" n="b">kṛṣṇo babhrugataṃ maṇim</seg> </l>
<l><seg type="pāda" n="c">sabhāmadhyagataḥ prāha</seg> <seg type="pāda" n="d">tam akrūraṃ janārdanaḥ</seg> //</l>
</lg>

<milestone unit="speaker" n="śrīkṛṣṇa uvāca"/>

<lg xml:id="BrP_17.36">
<l><seg type="pāda" n="a">yat tad ratnaṃ maṇivaraṃ</seg> <seg type="pāda" n="b">tava hastagataṃ vibho</seg> </l>
<l><seg type="pāda" n="c">tat prayaccha ca mānārha</seg> <seg type="pāda" n="d">mayi mānāryakaṃ kṛthāḥ</seg> //</l>
</lg>

<lg xml:id="BrP_17.37">
<l><seg type="pāda" n="a">ṣaṣṭivarṣagate kāle</seg> <seg type="pāda" n="b">yo roṣo 'bhūn mamānagha</seg> </l>
<l><seg type="pāda" n="c">sa saṃrūḍho 'sakṛt prāptas</seg> <seg type="pāda" n="d">tataḥ kālātyayo mahān</seg> //</l>
</lg>

<lg xml:id="BrP_17.38">
<l><seg type="pāda" n="a">sa tataḥ kṛṣṇavacanāt</seg> <seg type="pāda" n="b">sarvasātvatasaṃsadi</seg> </l>
<l><seg type="pāda" n="c">pradadau taṃ maṇiṃ babhrur</seg> <seg type="pāda" n="d">akleśena mahāmatiḥ</seg> //</l>
</lg>

<lg xml:id="BrP_17.39">
<l><seg type="pāda" n="a">tatas tam ārjavāt prāptaṃ</seg> <seg type="pāda" n="b">babhror hastād ariṃdamaḥ</seg> </l>
<l><seg type="pāda" n="c">dadau hṛṣṭamanāḥ kṛṣṇas</seg> <seg type="pāda" n="d">taṃ maṇiṃ babhrave punaḥ</seg> //</l>
</lg>

<lg xml:id="BrP_17.40">
<l><seg type="pāda" n="a">sa kṛṣṇahastāt saṃprāptaṃ</seg> <seg type="pāda" n="b">maṇiratnaṃ syamantakam</seg> </l>
<l><seg type="pāda" n="c">ābadhya gāndinīputro</seg> <seg type="pāda" n="d">virarājāṃśumān iva</seg> //</l>
</lg>

<milestone unit="speaker" n="munaya ūcuḥ"/>

<lg xml:id="BrP_18.1">
<l><seg type="pāda" n="a">aho sumahad ākhyānaṃ</seg> <seg type="pāda" n="b">bhavatā parikīrtitam</seg> </l>
<l><seg type="pāda" n="c">bhāratānāṃ ca sarveṣāṃ</seg> <seg type="pāda" n="d">pārthivānāṃ tathaiva ca</seg> //</l>
</lg>

<lg xml:id="BrP_18.2">
<l><seg type="pāda" n="a">devānāṃ dānavānāṃ ca</seg> <seg type="pāda" n="b">gandharvoragarakṣasām</seg> </l>
<l><seg type="pāda" n="c">daityānām atha siddhānāṃ</seg> <seg type="pāda" n="d">guhyakānāṃ tathaiva ca</seg> //</l>
</lg>

<lg xml:id="BrP_18.3">
<l><seg type="pāda" n="a">atyadbhutāni karmāṇi</seg> <seg type="pāda" n="b">vikramā dharmaniścayāḥ</seg> </l>
<l><seg type="pāda" n="c">vividhāś ca kathā divyā</seg> <seg type="pāda" n="d">janma cāgryam anuttamam</seg> //</l>
</lg>

<lg xml:id="BrP_18.4">
<l><seg type="pāda" n="a">sṛṣṭiḥ prajāpateḥ samyak</seg> <seg type="pāda" n="b">tvayā proktā mahāmate</seg> </l>
<l><seg type="pāda" n="c">prajāpatīnāṃ sarveṣāṃ</seg> <seg type="pāda" n="d">guhyakāpsarasāṃ tathā</seg> //</l>
</lg>

<lg xml:id="BrP_18.5">
<l><seg type="pāda" n="a">sthāvaraṃ jaṅgamaṃ sarvam</seg> <seg type="pāda" n="b">utpannaṃ vividhaṃ jagat</seg> </l>
<l><seg type="pāda" n="c">tvayā proktaṃ mahābhāga</seg> <seg type="pāda" n="d">śrutaṃ caitan manoharam</seg> //</l>
</lg>

<lg xml:id="BrP_18.6">
<l><seg type="pāda" n="a">kathitaṃ puṇyaphaladaṃ</seg> <seg type="pāda" n="b">purāṇaṃ ślakṣṇayā girā</seg> </l>
<l><seg type="pāda" n="c">manaḥkarṇasukhaṃ samyak</seg> <seg type="pāda" n="d">prīṇāty amṛtasaṃmitam</seg> //</l>
</lg>

<lg xml:id="BrP_18.7">
<l><seg type="pāda" n="a">idānīṃ śrotum icchāmaḥ</seg> <seg type="pāda" n="b">sakalaṃ maṇḍalaṃ bhuvaḥ</seg> </l>
<l><seg type="pāda" n="c">vaktum arhasi sarvajña</seg> <seg type="pāda" n="d">paraṃ kautūhalaṃ hi naḥ</seg> //</l>
</lg>

<lg xml:id="BrP_18.8">
<l><seg type="pāda" n="a">yāvantaḥ sāgarā dvīpās</seg> <seg type="pāda" n="b">tathā varṣāṇi parvatāḥ</seg> </l>
<l><seg type="pāda" n="c">vanāni saritaḥ puṇya</seg><seg type="pāda" n="d">devādīnāṃ mahāmate</seg> //</l>
</lg>

<lg xml:id="BrP_18.9">
<l><seg type="pāda" n="a">yatpramāṇam idaṃ sarvaṃ</seg> <seg type="pāda" n="b">yadādhāraṃ yadātmakam</seg> </l>
<l><seg type="pāda" n="c">saṃsthānam asya jagato</seg> <seg type="pāda" n="d">yathāvad vaktum arhasi</seg> //</l>
</lg>

<milestone unit="speaker" n="lomaharṣaṇa uvāca"/>

<lg xml:id="BrP_18.10">
<l><seg type="pāda" n="a">munayaḥ śrūyatām etat</seg> <seg type="pāda" n="b">saṃkṣepād vadato mama</seg> </l>
<l><seg type="pāda" n="c">nāsya varṣaśatenāpi</seg> <seg type="pāda" n="d">vaktuṃ śakyo 'tivistaraḥ</seg> //</l>
</lg>

<lg xml:id="BrP_18.11">
<l><seg type="pāda" n="a">jambūplakṣāhvayau dvīpau</seg> <seg type="pāda" n="b">śālmalaś cāparo dvijāḥ</seg> </l>
<l><seg type="pāda" n="c">kuśaḥ krauñcas tathā śākaḥ</seg> <seg type="pāda" n="d">puṣkaraś caiva saptamaḥ</seg> //</l>
</lg>

<lg xml:id="BrP_18.12">
<l><seg type="pāda" n="a">ete dvīpāḥ samudrais tu</seg> <seg type="pāda" n="b">sapta saptabhir āvṛtāḥ</seg> </l>
<l><seg type="pāda" n="c">lavaṇekṣusurāsarpir</seg> <seg type="pāda" n="d">dadhidugdhajalaiḥ samam</seg> //</l>
</lg>

<lg xml:id="BrP_18.13">
<l><seg type="pāda" n="a">jambūdvīpaḥ samastānām</seg> <seg type="pāda" n="b">eteṣāṃ madhyasaṃsthitaḥ</seg> </l>
<l><seg type="pāda" n="c">tasyāpi madhye viprendrā</seg> <seg type="pāda" n="d">meruḥ kanakaparvataḥ</seg> //</l>
</lg>

<lg xml:id="BrP_18.14">
<l><seg type="pāda" n="a">caturaśītisāhasrair</seg> <seg type="pāda" n="b">yojanais tasya cocchrayaḥ</seg> </l>
<l><seg type="pāda" n="c">praviṣṭaḥ ṣoḍaśādhastād</seg> <seg type="pāda" n="d">dvātriṃśan mūrdhni vistṛtaḥ</seg> //</l>
</lg>

<lg xml:id="BrP_18.15">
<l><seg type="pāda" n="a">mūle ṣoḍaśasāhasrair</seg> <seg type="pāda" n="b">vistāras tasya sarvataḥ</seg> </l>
<l><seg type="pāda" n="c">bhūpadmasyāsya śailo 'sau</seg> <seg type="pāda" n="d">karṇikākārasaṃsthitaḥ</seg> //</l>
</lg>

<lg xml:id="BrP_18.16">
<l><seg type="pāda" n="a">himavān hemakūṭaś ca</seg> <seg type="pāda" n="b">niṣadhas tasya dakṣiṇe</seg> </l>
<l><seg type="pāda" n="c">nīlaḥ śvetaś ca śṛṅgī ca</seg> <seg type="pāda" n="d">uttare varṣaparvatāḥ</seg> //</l>
</lg>

<lg xml:id="BrP_18.17">
<l><seg type="pāda" n="a">lakṣapramāṇau dvau madhye</seg> <seg type="pāda" n="b">daśahīnās tathāpare</seg> </l>
<l><seg type="pāda" n="c">sahasradvitayocchrāyās</seg> <seg type="pāda" n="d">tāvadvistāriṇaś ca te</seg> //</l>
</lg>

<lg xml:id="BrP_18.18">
<l><seg type="pāda" n="a">bhārataṃ prathamaṃ varṣaṃ</seg> <seg type="pāda" n="b">tataḥ kiṃpuruṣaṃ smṛtam</seg> </l>
<l><seg type="pāda" n="c">harivarṣaṃ tathaivānyan</seg> <seg type="pāda" n="d">meror dakṣiṇato dvijāḥ</seg> //</l>
</lg>

<lg xml:id="BrP_18.19">
<l><seg type="pāda" n="a">ramyakaṃ cottaraṃ varṣaṃ</seg> <seg type="pāda" n="b">tasyaiva tu hiraṇmayam</seg> </l>
<l><seg type="pāda" n="c">uttarāḥ kuravaś caiva</seg> <seg type="pāda" n="d">yathā vai bhārataṃ tathā</seg> //</l>
</lg>

<lg xml:id="BrP_18.20">
<l><seg type="pāda" n="a">navasāhasram ekaikam</seg> <seg type="pāda" n="b">eteṣāṃ dvijasattamāḥ</seg> </l>
<l><seg type="pāda" n="c">ilāvṛtaṃ ca tanmadhye</seg> <seg type="pāda" n="d">sauvarṇo merur ucchritaḥ</seg> //</l>
</lg>

<lg xml:id="BrP_18.21">
<l><seg type="pāda" n="a">meroś caturdiśaṃ tatra</seg> <seg type="pāda" n="b">navasāhasravistṛtam</seg> </l>
<l><seg type="pāda" n="c">ilāvṛtaṃ mahābhāgāś</seg> <seg type="pāda" n="d">catvāraś cātra parvatāḥ</seg> //</l>
</lg>

<lg xml:id="BrP_18.22">
<l><seg type="pāda" n="a">viṣkambhā vitatā meror</seg> <seg type="pāda" n="b">yojanāyutavistṛtāḥ</seg> </l>
<l><seg type="pāda" n="c">pūrveṇa mandaro nāma</seg> <seg type="pāda" n="d">dakṣiṇe gandhamādanaḥ</seg> //</l>
</lg>

<lg xml:id="BrP_18.23">
<l><seg type="pāda" n="a">vipulaḥ paścime pārśve</seg> <seg type="pāda" n="b">supārśvaś cottare sthitaḥ</seg> </l>
<l><seg type="pāda" n="c">kadambas teṣu jambūś ca</seg> <seg type="pāda" n="d">pippalo vaṭa eva ca</seg> //</l>
</lg>

<lg xml:id="BrP_18.24">
<l><seg type="pāda" n="a">ekādaśaśatāyāmāḥ</seg> <seg type="pāda" n="b">pādapā giriketavaḥ</seg> </l>
<l><seg type="pāda" n="c">jambūdvīpasya sā jambūr</seg> <seg type="pāda" n="d">nāmahetur dvijottamāḥ</seg> //</l>
</lg>

<lg xml:id="BrP_18.25">
<l><seg type="pāda" n="a">mahāgajapramāṇāni</seg> <seg type="pāda" n="b">jambvās tasyāḥ phalāni vai</seg> </l>
<l><seg type="pāda" n="c">patanti bhūbhṛtaḥ pṛṣṭhe</seg> <seg type="pāda" n="d">śīryamāṇāni sarvataḥ</seg> //</l>
</lg>

<lg xml:id="BrP_18.26">
<l><seg type="pāda" n="a">rasena teṣāṃ vikhyātā</seg> <seg type="pāda" n="b">tatra jambūnadīti vai</seg> </l>
<l><seg type="pāda" n="c">sarit pravartate sā ca</seg> <seg type="pāda" n="d">pīyate tannivāsibhiḥ</seg> //</l>
</lg>

<lg xml:id="BrP_18.27">
<l><seg type="pāda" n="a">na khedo na ca daurgandhyaṃ</seg> <seg type="pāda" n="b">na jarā nendriyakṣayaḥ</seg> </l>
<l><seg type="pāda" n="c">tatpānasvasthamanasāṃ</seg> <seg type="pāda" n="d">janānāṃ tatra jāyate</seg> //</l>
</lg>

<lg xml:id="BrP_18.28">
<l><seg type="pāda" n="a">tīramṛt tadrasaṃ prāpya</seg> <seg type="pāda" n="b">sukhavāyuviśoṣitā</seg> </l>
<l><seg type="pāda" n="c">jāmbūnadākhyaṃ bhavati</seg> <seg type="pāda" n="d">suvarṇaṃ siddhabhūṣaṇam</seg> //</l>
</lg>

<lg xml:id="BrP_18.29">
<l><seg type="pāda" n="a">bhadrāśvaṃ pūrvato meroḥ</seg> <seg type="pāda" n="b">ketumālaṃ ca paścime</seg> </l>
<l><seg type="pāda" n="c">varṣe dve tu muniśreṣṭhās</seg> <seg type="pāda" n="d">tayor madhye tv ilāvṛtam</seg> //</l>
</lg>

<lg xml:id="BrP_18.30">
<l><seg type="pāda" n="a">vanaṃ caitrarathaṃ pūrve</seg> <seg type="pāda" n="b">dakṣiṇe gandhamādanam</seg> </l>
<l><seg type="pāda" n="c">vaibhrājaṃ paścime tadvad</seg> <seg type="pāda" n="d">uttare nandanaṃ smṛtam</seg> //</l>
</lg>

<lg xml:id="BrP_18.31">
<l><seg type="pāda" n="a">aruṇodaṃ mahābhadram</seg> <seg type="pāda" n="b">asitodaṃ samānasam</seg> </l>
<l><seg type="pāda" n="c">sarāṃsy etāni catvāri</seg> <seg type="pāda" n="d">devabhogyāni sarvadā</seg> //</l>
</lg>

<lg xml:id="BrP_18.32">
<l><seg type="pāda" n="a">śāntavāṃś cakrakuñjaś ca</seg> <seg type="pāda" n="b">kurarī mālyavāṃs tathā</seg> </l>
<l><seg type="pāda" n="c">vaikaṅkapramukhā meroḥ</seg> <seg type="pāda" n="d">pūrvataḥ kesarācalāḥ</seg> //</l>
</lg>

<lg xml:id="BrP_18.33">
<l><seg type="pāda" n="a">trikūṭaḥ śiśiraś caiva</seg> <seg type="pāda" n="b">pataṃgo rucakas tathā</seg> </l>
<l><seg type="pāda" n="c">niṣadhādayo dakṣiṇatas</seg> <seg type="pāda" n="d">tasya kesaraparvatāḥ</seg> //</l>
</lg>

<lg xml:id="BrP_18.34">
<l><seg type="pāda" n="a">śikhivāsaḥ savaidūryaḥ</seg> <seg type="pāda" n="b">kapilo gandhamādanaḥ</seg> </l>
<l><seg type="pāda" n="c">jānudhipramukhās tadvat</seg> <seg type="pāda" n="d">paścime kesarācalāḥ</seg> //</l>
</lg>

<lg xml:id="BrP_18.35">
<l><seg type="pāda" n="a">meror anantarās te ca</seg> <seg type="pāda" n="b">jaṭharādiṣv avasthitāḥ</seg> </l>
<l><seg type="pāda" n="c">śaṅkhakūṭo 'tha ṛṣabho</seg> <seg type="pāda" n="d">haṃso nāgas tathāparāḥ</seg> //</l>
</lg>

<lg xml:id="BrP_18.36">
<l><seg type="pāda" n="a">kālañjarādyāś ca tathā</seg> <seg type="pāda" n="b">uttare kesarācalāḥ</seg> </l>
<l><seg type="pāda" n="c">caturdaśa sahasrāṇi</seg> <seg type="pāda" n="d">yojanānāṃ mahāpurī</seg> //</l>
</lg>

<lg xml:id="BrP_18.37">
<l><seg type="pāda" n="a">meror upari viprendrā</seg> <seg type="pāda" n="b">brahmaṇaḥ kathitā divi</seg> </l>
<l><seg type="pāda" n="c">tasyāṃ samantataś cāṣṭau</seg> <seg type="pāda" n="d">diśāsu vidiśāsu ca</seg> //</l>
</lg>

<lg xml:id="BrP_18.38">
<l><seg type="pāda" n="a">indrādilokapālānāṃ</seg> <seg type="pāda" n="b">prakhyātāḥ pravarāḥ puraḥ</seg> </l>
<l><seg type="pāda" n="c">viṣṇupādaviniṣkrāntā</seg> <seg type="pāda" n="d">plāvayantīndumaṇḍalam</seg> //</l>
</lg>

<lg xml:id="BrP_18.39">
<l><seg type="pāda" n="a">samantād brahmaṇaḥ puryāṃ</seg> <seg type="pāda" n="b">gaṅgā patati vai divi</seg> </l>
<l><seg type="pāda" n="c">sā tatra patitā dikṣu</seg> <seg type="pāda" n="d">caturdhā pratyapadyata</seg> //</l>
</lg>

<lg xml:id="BrP_18.40">
<l><seg type="pāda" n="a">sītā cālakanandā ca</seg> <seg type="pāda" n="b">cakṣur badhrā ca vai kramāt</seg> </l>
<l><seg type="pāda" n="c">pūrveṇa sītā śailāc ca</seg> <seg type="pāda" n="d">śailaṃ yānty antarikṣagā</seg> //</l>
</lg>

<lg xml:id="BrP_18.41">
<l><seg type="pāda" n="a">tataś ca pūrvavarṣeṇa</seg> <seg type="pāda" n="b">bhadrāśvenaiti sārṇavam</seg> </l>
<l><seg type="pāda" n="c">tathaivālakanandā ca</seg> <seg type="pāda" n="d">dakṣiṇenaitya bhāratam</seg> //</l>
</lg>

<lg xml:id="BrP_18.42">
<l><seg type="pāda" n="a">prayāti sāgaraṃ bhūtvā</seg> <seg type="pāda" n="b">saptabhedā dvijottamāḥ</seg> </l>
<l><seg type="pāda" n="c">cakṣuś ca paścimagirīn</seg> <seg type="pāda" n="d">atītya sakalāṃs tataḥ</seg> //</l>
</lg>

<lg xml:id="BrP_18.43">
<l><seg type="pāda" n="a">paścimaṃ ketumālākhyaṃ</seg> <seg type="pāda" n="b">varṣam anveti sārṇavam</seg> </l>
<l><seg type="pāda" n="c">bhadrā tathottaragirīn</seg> <seg type="pāda" n="d">uttarāṃś ca tathā kurūn</seg> //</l>
</lg>

<lg xml:id="BrP_18.44">
<l><seg type="pāda" n="a">atītyottaram ambhodhiṃ</seg> <seg type="pāda" n="b">samabhyeti dvijottamāḥ</seg> </l>
<l><seg type="pāda" n="c">ānīlaniṣadhāyāmau</seg> <seg type="pāda" n="d">mālyavadgandhamādanau</seg> //</l>
</lg>

<lg xml:id="BrP_18.45">
<l><seg type="pāda" n="a">tayor madhyagato meruḥ</seg> <seg type="pāda" n="b">karṇikākārasaṃsthitaḥ</seg> </l>
<l><seg type="pāda" n="c">bhāratāḥ ketumālāś ca</seg> <seg type="pāda" n="d">bhadrāśvāḥ kuravas tathā</seg> //</l>
</lg>

<lg xml:id="BrP_18.46">
<l><seg type="pāda" n="a">pattrāṇi lokaśailasya</seg> <seg type="pāda" n="b">maryādāśailabāhyataḥ</seg> </l>
<l><seg type="pāda" n="c">jaṭharo devakūṭaś ca</seg> <seg type="pāda" n="d">maryādāparvatāv ubhau</seg> //</l>
</lg>

<lg xml:id="BrP_18.47">
<l><seg type="pāda" n="a">tau dakṣiṇottarāyāmāv</seg> <seg type="pāda" n="b">ānīlaniṣadhāyatau</seg> </l>
<l><seg type="pāda" n="c">gandhamādanakailāsau</seg> <seg type="pāda" n="d">pūrvapaścāt tu tāv ubhau</seg> //</l>
</lg>

<lg xml:id="BrP_18.48">
<l><seg type="pāda" n="a">aśītiyojanāyāmāv</seg> <seg type="pāda" n="b">arṇavāntarvyavasthitau</seg> </l>
<l><seg type="pāda" n="c">niṣadhaḥ pāriyātraś ca</seg> <seg type="pāda" n="d">maryādāparvatāv ubhau</seg> //</l>
</lg>

<lg xml:id="BrP_18.49">
<l><seg type="pāda" n="a">tau dakṣiṇottarāyāmāv</seg> <seg type="pāda" n="b">ānīlaniṣadhāyatau</seg> </l>
<l><seg type="pāda" n="c">meroḥ paścimadigbhāge</seg> <seg type="pāda" n="d">yathā pūrvau tathā sthitau</seg> //</l>
</lg>

<lg xml:id="BrP_18.50">
<l><seg type="pāda" n="a">triśṛṅgo jārudhiś caiva</seg> <seg type="pāda" n="b">uttarau varṣaparvatau</seg> </l>
<l><seg type="pāda" n="c">pūrvapaścāyatāv etāv</seg> <seg type="pāda" n="d">arṇavāntarvyavasthitau</seg> //</l>
</lg>

<lg xml:id="BrP_18.51">
<l><seg type="pāda" n="a">ity ete hi mayā proktā</seg> <seg type="pāda" n="b">maryādāparvatā dvijāḥ</seg> </l>
<l><seg type="pāda" n="c">jaṭharāvasthitā meror</seg> <seg type="pāda" n="d">yeṣāṃ dvau dvau caturdiśam</seg> //</l>
</lg>

<lg xml:id="BrP_18.52">
<l><seg type="pāda" n="a">meroś caturdiśaṃ ye tu</seg> <seg type="pāda" n="b">proktāḥ kesaraparvatāḥ</seg> </l>
<l><seg type="pāda" n="c">śītāntādyā dvijās teṣām</seg> <seg type="pāda" n="d">atīva hi manoharāḥ</seg> //</l>
</lg>

<lg xml:id="BrP_18.53">
<l><seg type="pāda" n="a">śailānām antaradroṇyaḥ</seg> <seg type="pāda" n="b">siddhacāraṇasevitāḥ</seg> </l>
<l><seg type="pāda" n="c">suramyāṇi tathā tāsu</seg> <seg type="pāda" n="d">kānanāni purāṇi ca</seg> //</l>
</lg>

<lg xml:id="BrP_18.54">
<l><seg type="pāda" n="a">lakṣmīviṣṇvagnisūryendra</seg><seg type="pāda" n="b">devānāṃ munisattamāḥ</seg> </l>
<l><seg type="pāda" n="c">tāsv āyatanavaryāṇi</seg> <seg type="pāda" n="d">juṣṭāni narakiṃnaraiḥ</seg> //</l>
</lg>

<lg xml:id="BrP_18.55">
<l><seg type="pāda" n="a">gandharvayakṣarakṣāṃsi</seg> <seg type="pāda" n="b">tathā daiteyadānavāḥ</seg> </l>
<l><seg type="pāda" n="c">krīḍanti tāsu ramyāsu</seg> <seg type="pāda" n="d">śailadroṇīṣv aharniśam</seg> //</l>
</lg>

<lg xml:id="BrP_18.56">
<l><seg type="pāda" n="a">bhaumā hy ete smṛtāḥ svargā</seg> <seg type="pāda" n="b">dharmiṇām ālayā dvijāḥ</seg> </l>
<l><seg type="pāda" n="c">naiteṣu pāpakartāro</seg> <seg type="pāda" n="d">yānti janmaśatair api</seg> //</l>
</lg>

<lg xml:id="BrP_18.57">
<l><seg type="pāda" n="a">bhadrāśve bhagavān viṣṇur</seg> <seg type="pāda" n="b">āste hayaśirā dvijāḥ</seg> </l>
<l><seg type="pāda" n="c">vārāhaḥ ketumāle tu</seg> <seg type="pāda" n="d">bhārate kūrmarūpadhṛk</seg> //</l>
</lg>

<lg xml:id="BrP_18.58">
<l><seg type="pāda" n="a">matsyarūpaś ca govindaḥ</seg> <seg type="pāda" n="b">kuruṣv āste sanātanaḥ</seg> </l>
<l><seg type="pāda" n="c">viśvarūpeṇa sarvatra</seg> <seg type="pāda" n="d">sarvaḥ sarveśvaro hariḥ</seg> //</l>
</lg>

<lg xml:id="BrP_18.59">
<l><seg type="pāda" n="a">sarvasyādhārabhūto 'sau</seg> <seg type="pāda" n="b">dvijā āste 'khilātmakaḥ</seg> </l>
<l><seg type="pāda" n="c">yāni kiṃpuruṣādyāni</seg> <seg type="pāda" n="d">varṣāṇy aṣṭau dvijottamāḥ</seg> //</l>
</lg>

<lg xml:id="BrP_18.60">
<l><seg type="pāda" n="a">na teṣu śoko nāyāso</seg> <seg type="pāda" n="b">nodvegaḥ kṣudbhayādikam</seg> </l>
<l><seg type="pāda" n="c">susthāḥ prajā nirātaṅkāḥ</seg> <seg type="pāda" n="d">sarvaduḥkhavivarjitāḥ</seg> //</l>
</lg>

<lg xml:id="BrP_18.61">
<l><seg type="pāda" n="a">daśadvādaśavarṣāṇāṃ</seg> <seg type="pāda" n="b">sahasrāṇi sthirāyuṣaḥ</seg> </l>
<l><seg type="pāda" n="c">naiteṣu bhaumāny anyāni</seg> <seg type="pāda" n="d">kṣutpipāsādi no dvijāḥ</seg> //</l>
</lg>

<lg xml:id="BrP_18.62">
<l><seg type="pāda" n="a">kṛtatretādikā naiva</seg> <seg type="pāda" n="b">teṣu sthāneṣu kalpanā</seg> </l>
<l><seg type="pāda" n="c">sarveṣv eteṣu varṣeṣu</seg> <seg type="pāda" n="d">sapta sapta kulācalāḥ</seg> </l>
<l><seg type="pāda" n="e">nadyaś ca śataśas tebhyaḥ</seg> <seg type="pāda" n="f">prasūtā yā dvijottamāḥ</seg> //</l>
</lg>

<milestone unit="speaker" n="lomaharṣaṇa uvāca"/>

<lg xml:id="BrP_19.1">
<l><seg type="pāda" n="a">uttareṇa samudrasya</seg> <seg type="pāda" n="b">himādreś caiva dakṣiṇe</seg> </l>
<l><seg type="pāda" n="c">varṣaṃ tad bhārataṃ nāma</seg> <seg type="pāda" n="d">bhāratī yatra saṃtatiḥ</seg> //</l>
</lg>

<lg xml:id="BrP_19.2">
<l><seg type="pāda" n="a">navayojanasāhasro</seg> <seg type="pāda" n="b">vistāraś ca dvijottamāḥ</seg> </l>
<l><seg type="pāda" n="c">karmabhūmir iyaṃ svargam</seg> <seg type="pāda" n="d">apavargaṃ ca pṛcchatām</seg> //</l>
</lg>

<lg xml:id="BrP_19.3">
<l><seg type="pāda" n="a">mahendro malayaḥ sahyaḥ</seg> <seg type="pāda" n="b">śuktimān ṛkṣaparvataḥ</seg> </l>
<l><seg type="pāda" n="c">vindhyaś ca pāriyātraś ca</seg> <seg type="pāda" n="d">saptātra kulaparvatāḥ</seg> //</l>
</lg>

<lg xml:id="BrP_19.4">
<l><seg type="pāda" n="a">ataḥ saṃprāpyate svargo</seg> <seg type="pāda" n="b">muktim asmāt prayāti vai</seg> </l>
<l><seg type="pāda" n="c">tiryaktvaṃ narakaṃ cāpi</seg> <seg type="pāda" n="d">yānty ataḥ puruṣā dvijāḥ</seg> //</l>
</lg>

<lg xml:id="BrP_19.5">
<l><seg type="pāda" n="a">itaḥ svargaś ca mokṣaś ca</seg> <seg type="pāda" n="b">madhyaṃ cānte ca gacchati</seg> </l>
<l><seg type="pāda" n="c">na khalv anyatra martyānāṃ</seg> <seg type="pāda" n="d">karma bhūmau vidhīyate</seg> //</l>
</lg>

<lg xml:id="BrP_19.6">
<l><seg type="pāda" n="a">bhāratasyāsya varṣasya</seg> <seg type="pāda" n="b">nava bhedān niśāmaya</seg> </l>
<l><seg type="pāda" n="c">indradvīpaḥ kasetumāṃs</seg> <seg type="pāda" n="d">tāmraparṇo gabhastimān</seg> //</l>
</lg>

<lg xml:id="BrP_19.7">
<l><seg type="pāda" n="a">nāgadvīpas tathā saumyo</seg> <seg type="pāda" n="b">gandharvas tv atha vāruṇaḥ</seg> </l>
<l><seg type="pāda" n="c">ayaṃ tu navamas teṣāṃ</seg> <seg type="pāda" n="d">dvīpaḥ sāgarasaṃvṛtaḥ</seg> //</l>
</lg>

<lg xml:id="BrP_19.8">
<l><seg type="pāda" n="a">yojanānāṃ sahasraṃ ca</seg> <seg type="pāda" n="b">dvīpo 'yaṃ dakṣiṇottarāt</seg> </l>
<l><seg type="pāda" n="c">pūrve kirātās tiṣṭhanti</seg> <seg type="pāda" n="d">paścime yavanāḥ sthitāḥ</seg> //</l>
</lg>

<lg xml:id="BrP_19.9">
<l><seg type="pāda" n="a">brāhmaṇāḥ kṣatriyā vaiśyā</seg> <seg type="pāda" n="b">madhye śūdrāś ca bhāgaśaḥ</seg> </l>
<l><seg type="pāda" n="c">ijyāyuddhavaṇijyādya</seg><seg type="pāda" n="d">vṛttimanto vyavasthitāḥ</seg> //</l>
</lg>

<lg xml:id="BrP_19.10">
<l><seg type="pāda" n="a">śatadrucandrabhāgādyā</seg> <seg type="pāda" n="b">himavatpādaniḥsṛtāḥ</seg> </l>
<l><seg type="pāda" n="c">vedasmṛtimukhāś cānyāḥ</seg> <seg type="pāda" n="d">pāriyātrodbhavā mune</seg> //</l>
</lg>

<lg xml:id="BrP_19.11">
<l><seg type="pāda" n="a">narmadāsuramādyāś ca</seg> <seg type="pāda" n="b">nadyo vindhyaviniḥsṛtāḥ</seg> </l>
<l><seg type="pāda" n="c">tāpīpayoṣṇīnirvindhyā</seg><seg type="pāda" n="d">kāverīpramukhā nadīḥ</seg> //</l>
</lg>

<lg xml:id="BrP_19.12">
<l><seg type="pāda" n="a">ṛkṣapādodbhavā hy etāḥ</seg> <seg type="pāda" n="b">śrutāḥ pāpaṃ haranti yāḥ</seg> </l>
<l><seg type="pāda" n="c">godāvarībhīmarathī</seg><seg type="pāda" n="d">kṛṣṇaveṇyādikās tathā</seg> //</l>
</lg>

<lg xml:id="BrP_19.13">
<l><seg type="pāda" n="a">sahyapādodbhavā nadyaḥ</seg> <seg type="pāda" n="b">smṛtāḥ pāpabhayāpahāḥ</seg> </l>
<l><seg type="pāda" n="c">kṛtamālātāmraparṇī</seg><seg type="pāda" n="d">pramukhā malayodbhavāḥ</seg> //</l>
</lg>

<lg xml:id="BrP_19.14">
<l><seg type="pāda" n="a">trisāṃdhyarṣikulyādyā</seg><seg type="pāda" n="b">mahendraprabhavāḥ smṛtāḥ</seg> </l>
<l><seg type="pāda" n="c">ṛṣikulyākumārādyāḥ</seg> <seg type="pāda" n="d">śuktimatpādasaṃbhavāḥ</seg> //</l>
</lg>

<lg xml:id="BrP_19.15">
<l><seg type="pāda" n="a">āsāṃ nadyupanadyaś ca</seg> <seg type="pāda" n="b">santy anyās tu sahasraśaḥ</seg> </l>
<l><seg type="pāda" n="c">tāsv ime kurupañcāla</seg><seg type="pāda" n="d">madhyadeśādayo janāḥ</seg> //</l>
</lg>

<lg xml:id="BrP_19.16">
<l><seg type="pāda" n="a">pūrvadeśādikāś caiva</seg> <seg type="pāda" n="b">kāmarūpanivāsinaḥ</seg> </l>
<l><seg type="pāda" n="c">pauṇḍrāḥ kaliṅgā magadhā</seg> <seg type="pāda" n="d">dākṣiṇātyāś ca sarvaśaḥ</seg> //</l>
</lg>

<lg xml:id="BrP_19.17">
<l><seg type="pāda" n="a">tathā parāntyāḥ saurāṣṭrāḥ</seg> <seg type="pāda" n="b">śūdrābhīrās tathārbudāḥ</seg> </l>
<l><seg type="pāda" n="c">mārukā mālavāś caiva</seg> <seg type="pāda" n="d">pāriyātranivāsinaḥ</seg> //</l>
</lg>

<lg xml:id="BrP_19.18">
<l><seg type="pāda" n="a">sauvīrāḥ saindhavāpannāḥ</seg> <seg type="pāda" n="b">śālvāḥ śākalavāsinaḥ</seg> </l>
<l><seg type="pāda" n="c">madrārāmās tathāmbaṣṭhāḥ</seg> <seg type="pāda" n="d">pārasīkādayas tathā</seg> //</l>
</lg>

<lg xml:id="BrP_19.19">
<l><seg type="pāda" n="a">āsāṃ pibanti salilaṃ</seg> <seg type="pāda" n="b">vasanti saritāṃ sadā</seg> </l>
<l><seg type="pāda" n="c">samopetā mahābhāga</seg> <seg type="pāda" n="d">hṛṣṭapuṣṭajanākulāḥ</seg> //</l>
</lg>

<lg xml:id="BrP_19.20">
<l><seg type="pāda" n="a">vasanti bhārate varṣe</seg> <seg type="pāda" n="b">yugāny atra mahāmune</seg> </l>
<l><seg type="pāda" n="c">kṛtaṃ tretā dvāparaṃ ca</seg> <seg type="pāda" n="d">kaliś cānyatra na kvacit</seg> //</l>
</lg>

<lg xml:id="BrP_19.21">
<l><seg type="pāda" n="a">tapas tapyanti yatayo</seg> <seg type="pāda" n="b">juhvate cātra yajvinaḥ</seg> </l>
<l><seg type="pāda" n="c">dānāni cātra dīyante</seg> <seg type="pāda" n="d">paralokārtham ādarāt</seg> //</l>
</lg>

<lg xml:id="BrP_19.22">
<l><seg type="pāda" n="a">puruṣair yajñapuruṣo</seg> <seg type="pāda" n="b">jambūdvīpe sadejyate</seg> </l>
<l><seg type="pāda" n="c">yajñair yajñamayo viṣṇur</seg> <seg type="pāda" n="d">anyadvīpeṣu cānyathā</seg> //</l>
</lg>

<lg xml:id="BrP_19.23">
<l><seg type="pāda" n="a">atrāpi bhārataṃ śreṣṭhaṃ</seg> <seg type="pāda" n="b">jambūdvīpe mahāmune</seg> </l>
<l><seg type="pāda" n="c">yato hi karmabhūr eṣā</seg> <seg type="pāda" n="d">yato 'nyā bhogabhūmayaḥ</seg> //</l>
</lg>

<lg xml:id="BrP_19.24">
<l><seg type="pāda" n="a">atra janmasahasrāṇāṃ</seg> <seg type="pāda" n="b">sahasrair api sattama</seg> </l>
<l><seg type="pāda" n="c">kadācil labhate jantur</seg> <seg type="pāda" n="d">mānuṣyaṃ puṇyasaṃcayan</seg> //</l>
</lg>

<lg xml:id="BrP_19.25">
<l><seg type="pāda" n="a">gāyanti devāḥ kila gītakāni</seg> <lb/><seg type="pāda" n="b">dhanyās tu ye bhāratabhūmibhāge</seg></l>
<l><seg type="pāda" n="c">svargāpavargāspadahetubhūte</seg> <lb/><seg type="pāda" n="d">bhavanti bhūyaḥ puruṣā manuṣyāḥ</seg></l>
</lg>

<lg xml:id="BrP_19.26">
<l><seg type="pāda" n="a">karmāṇy asaṃkalpitatatphalāni</seg> <lb/><seg type="pāda" n="b">saṃnyasya viṣṇau paramātmarūpe</seg></l>
<l><seg type="pāda" n="c">avāpya tāṃ karmamahīm anante</seg> <lb/><seg type="pāda" n="d">tasmiṃl layaṃ ye tv amalāḥ prayānti</seg></l>
</lg>

<lg xml:id="BrP_19.27">
<l><seg type="pāda" n="a">jānīma no tatkūvayaṃ vilīne</seg> <lb/><seg type="pāda" n="b">svargaprade karmaṇi dehabandham</seg></l>
<l><seg type="pāda" n="c">prāpsyanti dhanyāḥ khalu te manuṣyā</seg> <lb/><seg type="pāda" n="d">ye bhāratenendriyaviprahīnāḥ</seg></l>
</lg>

<lg xml:id="BrP_19.28">
<l><seg type="pāda" n="a">navavarṣaṃ ca bho viprā</seg> <seg type="pāda" n="b">jambūdvīpam idaṃ mayā</seg> </l>
<l><seg type="pāda" n="c">lakṣayojanavistāraṃ</seg> <seg type="pāda" n="d">saṃkṣepāt kathitaṃ dvijāḥ</seg> //</l>
</lg>

<lg xml:id="BrP_19.29">
<l><seg type="pāda" n="a">jambūdvīpaṃ samāvṛtya</seg> <seg type="pāda" n="b">lakṣayojanavistaraḥ</seg> </l>
<l><seg type="pāda" n="c">bho dvijā valayākāraḥ</seg> <seg type="pāda" n="d">sthitaḥ kṣīrodadhir bahiḥ</seg> //</l>
</lg>

<milestone unit="speaker" n="lomaharṣaṇa uvāca"/>

<lg xml:id="BrP_20.1">
<l><seg type="pāda" n="a">kṣārodena yathā dvīpo</seg> <seg type="pāda" n="b">jambūsaṃjño 'bhiveṣṭitaḥ</seg> </l>
<l><seg type="pāda" n="c">saṃveṣṭya kṣāram udadhiṃ</seg> <seg type="pāda" n="d">plakṣadvīpas tathā sthitaḥ</seg> //</l>
</lg>

<lg xml:id="BrP_20.2">
<l><seg type="pāda" n="a">jambūdvīpasya vistāraḥ</seg> <seg type="pāda" n="b">śatasāhasrasaṃmitaḥ</seg> </l>
<l><seg type="pāda" n="c">sa eva dviguṇo viprāḥ</seg> <seg type="pāda" n="d">plakṣadvīpe 'py udāhṛtaḥ</seg> //</l>
</lg>

<lg xml:id="BrP_20.3">
<l><seg type="pāda" n="a">sapta medhātitheḥ putrāḥ</seg> <seg type="pāda" n="b">plakṣadvīpeśvarasya vai</seg> </l>
<l><seg type="pāda" n="c">śreṣṭhaḥ śāntabhayo nāma</seg> <seg type="pāda" n="d">śiśiras tadanantaram</seg> //</l>
</lg>

<lg xml:id="BrP_20.4">
<l><seg type="pāda" n="a">sukhodayas tathānandaḥ</seg> <seg type="pāda" n="b">śivaḥ kṣemaka eva ca</seg> </l>
<l><seg type="pāda" n="c">dhruvaś ca saptamas teṣāṃ</seg> <seg type="pāda" n="d">plakṣadvīpeśvarā hi te</seg> //</l>
</lg>

<lg xml:id="BrP_20.5">
<l><seg type="pāda" n="a">pūrvaṃ śāntabhayaṃ varṣaṃ</seg> <seg type="pāda" n="b">śiśiraṃ sukhadaṃ tathā</seg> </l>
<l><seg type="pāda" n="c">ānandaṃ ca śivaṃ caiva</seg> <seg type="pāda" n="d">kṣemakaṃ dhruvam eva ca</seg> //</l>
</lg>

<lg xml:id="BrP_20.6">
<l><seg type="pāda" n="a">maryādākārakās teṣāṃ</seg> <seg type="pāda" n="b">tathānye varṣaparvatāḥ</seg> </l>
<l><seg type="pāda" n="c">saptaiva teṣāṃ nāmāni</seg> <seg type="pāda" n="d">śṛṇudhvaṃ munisattamāḥ</seg> //</l>
</lg>

<lg xml:id="BrP_20.7">
<l><seg type="pāda" n="a">gomedaś caiva candraś ca</seg> <seg type="pāda" n="b">nārado dandubhis tathā</seg> </l>
<l><seg type="pāda" n="c">somakaḥ sumanāḥ śailo</seg> <seg type="pāda" n="d">vaibhrājaś caiva saptamaḥ</seg> //</l>
</lg>

<lg xml:id="BrP_20.8">
<l><seg type="pāda" n="a">varṣācaleṣu ramyeṣu</seg> <seg type="pāda" n="b">varṣeṣv eteṣu cānaghāḥ</seg> </l>
<l><seg type="pāda" n="c">vasanti devagandharva</seg><seg type="pāda" n="d">sahitāḥ sahitaṃ prajāḥ</seg> //</l>
</lg>

<lg xml:id="BrP_20.9">
<l><seg type="pāda" n="a">teṣu puṇyā janapadā</seg> <seg type="pāda" n="b">vīrā na mriyate janaḥ</seg> </l>
<l><seg type="pāda" n="c">nādhayo vyādhayo vāpi</seg> <seg type="pāda" n="d">sarvakālasukhaṃ hi tat</seg> //</l>
</lg>

<lg xml:id="BrP_20.10">
<l><seg type="pāda" n="a">teṣāṃ nadyaś ca saptaiva</seg> <seg type="pāda" n="b">varṣāṇāṃ tu samudragāḥ</seg> </l>
<l><seg type="pāda" n="c">nāmatas tāḥ pravakṣyāmi</seg> <seg type="pāda" n="d">śrutāḥ pāpaṃ haranti yāḥ</seg> //</l>
</lg>

<lg xml:id="BrP_20.11">
<l><seg type="pāda" n="a">anutaptā śikhā caiva</seg> <seg type="pāda" n="b">viprāśā tridivā kramuḥ</seg> </l>
<l><seg type="pāda" n="c">amṛtā sukṛtā caiva</seg> <seg type="pāda" n="d">saptaitās tatra nimnagāḥ</seg> //</l>
</lg>

<lg xml:id="BrP_20.12">
<l><seg type="pāda" n="a">ete śailās tathā nadyaḥ</seg> <seg type="pāda" n="b">pradhānāḥ kathitā dvijāḥ</seg> </l>
<l><seg type="pāda" n="c">kṣudranadyas tathā śailās</seg> <seg type="pāda" n="d">tatra santi sahasraśaḥ</seg> //</l>
</lg>

<lg xml:id="BrP_20.13">
<l><seg type="pāda" n="a">tāḥ pibanti sadā hṛṣṭā</seg> <seg type="pāda" n="b">nadīr janapadās tu te</seg> </l>
<l><seg type="pāda" n="c">avasarpiṇī nadī teṣāṃ</seg> <seg type="pāda" n="d">na caivotsarpiṇī dvijāḥ</seg> //</l>
</lg>

<lg xml:id="BrP_20.14">
<l><seg type="pāda" n="a">na teṣv asti yugāvasthā</seg> <seg type="pāda" n="b">teṣu sthāneṣu saptasu</seg> </l>
<l><seg type="pāda" n="c">tretāyugasamaḥ kālaḥ</seg> <seg type="pāda" n="d">sarvadaiva dvijottamāḥ</seg> //</l>
</lg>

<lg xml:id="BrP_20.15">
<l><seg type="pāda" n="a">plakṣadvīpādike viprāḥ</seg> <seg type="pāda" n="b">śākadvīpāntikeṣu vai</seg> </l>
<l><seg type="pāda" n="c">pañcavarṣasahasrāṇi</seg> <seg type="pāda" n="d">janā jīvanty anāmayāḥ</seg> //</l>
</lg>

<lg xml:id="BrP_20.16">
<l><seg type="pāda" n="a">dharmaś caturvidhas teṣu</seg> <seg type="pāda" n="b">varṇāśramavibhāgajaḥ</seg> </l>
<l><seg type="pāda" n="c">varṇāś ca tatra catvāras</seg> <seg type="pāda" n="d">tān budhāḥ pravadāmi vaḥ</seg> //</l>
</lg>

<lg xml:id="BrP_20.17">
<l><seg type="pāda" n="a">āryakāḥ kuravaś caiva</seg> <seg type="pāda" n="b">viviśvā bhāvinaś ca ye</seg> </l>
<l><seg type="pāda" n="c">viprakṣatriyavaiśyās te</seg> <seg type="pāda" n="d">śūdrāś ca munisattamāḥ</seg> //</l>
</lg>

<lg xml:id="BrP_20.18">
<l><seg type="pāda" n="a">jambūvṛkṣapramāṇas tu</seg> <seg type="pāda" n="b">tanmadhye sumahātaruḥ</seg> </l>
<l><seg type="pāda" n="c">plakṣas tannāmasaṃjño 'yaṃ</seg> <seg type="pāda" n="d">plakṣadvīpo dvijottamāḥ</seg> //</l>
</lg>

<lg xml:id="BrP_20.19">
<l><seg type="pāda" n="a">ijyate tatra bhagavāṃs</seg> <seg type="pāda" n="b">tair varṇair āryakādibhiḥ</seg> </l>
<l><seg type="pāda" n="c">somarūpī jagatsraṣṭā</seg> <seg type="pāda" n="d">sarvaḥ sarveśvaro hariḥ</seg> //</l>
</lg>

<lg xml:id="BrP_20.20">
<l><seg type="pāda" n="a">plakṣadvīpapramāṇena</seg> <seg type="pāda" n="b">plakṣadvīpaḥ samāvṛtaḥ</seg> </l>
<l><seg type="pāda" n="c">tathaivekṣurasodena</seg> <seg type="pāda" n="d">pariveṣānukāriṇā</seg> //</l>
</lg>

<lg xml:id="BrP_20.21">
<l><seg type="pāda" n="a">ity etad vo muniśreṣṭhāḥ</seg> <seg type="pāda" n="b">plakṣadvīpa udāhṛtaḥ</seg> </l>
<l><seg type="pāda" n="c">saṃkṣepeṇa mayā bhūyaḥ</seg> <seg type="pāda" n="d">śālmalaṃ taṃ nibodhata</seg> //</l>
</lg>

<lg xml:id="BrP_20.22">
<l><seg type="pāda" n="a">śālmalasyeśvaro vīro</seg> <seg type="pāda" n="b">vapuṣmāṃs tatsutā dvijāḥ</seg> </l>
<l><seg type="pāda" n="c">teṣāṃ tu nāma saṃjñāni</seg> <seg type="pāda" n="d">saptavarṣāṇi tāni vai</seg> //</l>
</lg>

<lg xml:id="BrP_20.23">
<l><seg type="pāda" n="a">śveto 'tha haritaś caiva</seg> <seg type="pāda" n="b">jīmūto rohitas tathā</seg> </l>
<l><seg type="pāda" n="c">vaidyuto mānasaś caiva</seg> <seg type="pāda" n="d">suprabhaś ca dvijottamāḥ</seg> //</l>
</lg>

<lg xml:id="BrP_20.24">
<l><seg type="pāda" n="a">śālmanaś ca samudro 'sau</seg> <seg type="pāda" n="b">dvīpenekṣurasodakaḥ</seg> </l>
<l><seg type="pāda" n="c">vistārād dviguṇenātha</seg> <seg type="pāda" n="d">sarvataḥ saṃvṛtaḥ sthitaḥ</seg> //</l>
</lg>

<lg xml:id="BrP_20.25">
<l><seg type="pāda" n="a">tatrāpi parvatāḥ sapta</seg> <seg type="pāda" n="b">vijñeyā ratnayonayaḥ</seg> </l>
<l><seg type="pāda" n="c">varṣābhivyañjakās te tu</seg> <seg type="pāda" n="d">tathā saptaiva nimnagāḥ</seg> //</l>
</lg>

<lg xml:id="BrP_20.26">
<l><seg type="pāda" n="a">kumudaś connataś caiva</seg> <seg type="pāda" n="b">tṛtīyas tu balāhakaḥ</seg> </l>
<l><seg type="pāda" n="c">droṇo yatra mahauṣadhyaḥ</seg> <seg type="pāda" n="d">sa caturtho mahīdharaḥ</seg> //</l>
</lg>

<lg xml:id="BrP_20.27">
<l><seg type="pāda" n="a">kaṅkas tu pañcamaḥ ṣaṣṭho</seg> <seg type="pāda" n="b">mahiṣaḥ saptamas tathā</seg> </l>
<l><seg type="pāda" n="c">kakudmān parvatavaraḥ</seg> <seg type="pāda" n="d">sarinnāmāny ato dvijāḥ</seg> //</l>
</lg>

<lg xml:id="BrP_20.28">
<l><seg type="pāda" n="a">śroṇī toyā vitṛṣṇā ca</seg> <seg type="pāda" n="b">candrā śukrā vimocanī</seg> </l>
<l><seg type="pāda" n="c">nivṛttiḥ saptamī tāsāṃ</seg> <seg type="pāda" n="d">smṛtās tāḥ pāpaśāntidāḥ</seg> //</l>
</lg>

<lg xml:id="BrP_20.29">
<l><seg type="pāda" n="a">śvetaṃ ca lohitaṃ caiva</seg> <seg type="pāda" n="b">jīmūtaṃ haritaṃ tathā</seg> </l>
<l><seg type="pāda" n="c">vaidyutaṃ mānasaṃ caiva</seg> <seg type="pāda" n="d">suprabhaṃ nāma saptamam</seg> //</l>
</lg>

<lg xml:id="BrP_20.30">
<l><seg type="pāda" n="a">saptaitāni tu varṣāṇi</seg> <seg type="pāda" n="b">cāturvarṇyayutāni ca</seg> </l>
<l><seg type="pāda" n="c">varṇāś ca śālmale ye ca</seg> <seg type="pāda" n="d">vasanty eṣu dvijottamāḥ</seg> //</l>
</lg>

<lg xml:id="BrP_20.31">
<l><seg type="pāda" n="a">kapilāś cāruṇāḥ pītāḥ</seg> <seg type="pāda" n="b">kṛṣṇāś caiva pṛthak pṛthak</seg> </l>
<l><seg type="pāda" n="c">brāhmaṇāḥ kṣatriyā vaiśyāḥ</seg> <seg type="pāda" n="d">śūdrāś caiva yajanti tam</seg> //</l>
</lg>

<lg xml:id="BrP_20.32">
<l><seg type="pāda" n="a">bhagavantaṃ samastasya</seg> <seg type="pāda" n="b">viṣṇum ātmānam avyayam</seg> </l>
<l><seg type="pāda" n="c">vāyubhūtaṃ makhaśreṣṭhair</seg> <seg type="pāda" n="d">yajvāno yajñasaṃsthitam</seg> //</l>
</lg>

<lg xml:id="BrP_20.33">
<l><seg type="pāda" n="a">devānām atra sāṃnidhyam</seg> <seg type="pāda" n="b">atīva sumanohare</seg> </l>
<l><seg type="pāda" n="c">śālmaliś ca mahāvṛkṣo</seg> <seg type="pāda" n="d">nāmanirvṛttikārakaḥ</seg> //</l>
</lg>

<lg xml:id="BrP_20.34">
<l><seg type="pāda" n="a">eṣa dvīpaḥ samudreṇa</seg> <seg type="pāda" n="b">surodena samāvṛtaḥ</seg> </l>
<l><seg type="pāda" n="c">vistārāc chālmaleś caiva</seg> <seg type="pāda" n="d">samena tu samantataḥ</seg> //</l>
</lg>

<lg xml:id="BrP_20.35">
<l><seg type="pāda" n="a">surodakaḥ parivṛtaḥ</seg> <seg type="pāda" n="b">kuśadvīpena sarvataḥ</seg> </l>
<l><seg type="pāda" n="c">śālmalasya tu vistārād</seg> <seg type="pāda" n="d">dviguṇena samantataḥ</seg> //</l>
</lg>

<lg xml:id="BrP_20.36">
<l><seg type="pāda" n="a">jyotiṣmataḥ kuśadvīpe</seg> <seg type="pāda" n="b">śṛṇudhvaṃ tasya putrakān</seg> </l>
<l><seg type="pāda" n="c">udbhido veṇumāṃś caiva</seg> <seg type="pāda" n="d">svairatho randhano dhṛtiḥ</seg> //</l>
</lg>

<lg xml:id="BrP_20.37">
<l><seg type="pāda" n="a">prabhākaro 'tha kapilas</seg> <seg type="pāda" n="b">tannāmnā varṣapaddhatiḥ</seg> </l>
<l><seg type="pāda" n="c">tasyāṃ vasanti manujaiḥ</seg> <seg type="pāda" n="d">saha daiteyadānavāḥ</seg> //</l>
</lg>

<lg xml:id="BrP_20.38">
<l><seg type="pāda" n="a">tathaiva devagandharvā</seg> <seg type="pāda" n="b">yakṣakiṃpuruṣādayaḥ</seg> </l>
<l><seg type="pāda" n="c">varṇās tatrāpi catvāro</seg> <seg type="pāda" n="d">nijānuṣṭhānatatparāḥ</seg> //</l>
</lg>

<lg xml:id="BrP_20.39">
<l><seg type="pāda" n="a">daminaḥ śuṣmiṇaḥ snehā</seg> <seg type="pāda" n="b">māndahāś ca dvijottamāḥ</seg> </l>
<l><seg type="pāda" n="c">brāhmaṇāḥ kṣatriyā vaiśyāḥ</seg> <seg type="pāda" n="d">śūdrāś cānukramoditāḥ</seg> //</l>
</lg>

<lg xml:id="BrP_20.40">
<l><seg type="pāda" n="a">yathoktakarmakartṛtvāt</seg> <seg type="pāda" n="b">svādhikārakṣayāya te</seg> </l>
<l><seg type="pāda" n="c">tatra te tu kuśadvīpe</seg> <seg type="pāda" n="d">brahmarūpaṃ janārdanam</seg> //</l>
</lg>

<lg xml:id="BrP_20.41">
<l><seg type="pāda" n="a">yajantaḥ kṣapayanty ugram</seg> <seg type="pāda" n="b">adhikāraphalapradam</seg> </l>
<l><seg type="pāda" n="c">vidrumo hemaśailaś ca</seg> <seg type="pāda" n="d">dyutimān puṣṭimāṃs tathā</seg> //</l>
</lg>

<lg xml:id="BrP_20.42">
<l><seg type="pāda" n="a">kuśeśayo hariś caiva</seg> <seg type="pāda" n="b">saptamo mandarācalaḥ</seg> </l>
<l><seg type="pāda" n="c">varṣācalās tu saptaite</seg> <seg type="pāda" n="d">dvīpe tatra dvijottamāḥ</seg> //</l>
</lg>

<lg xml:id="BrP_20.43">
<l><seg type="pāda" n="a">nadyaś ca sapta tāsāṃ tu</seg> <seg type="pāda" n="b">vakṣye nāmāny anukramāt</seg> </l>
<l><seg type="pāda" n="c">dhūtapāpā śivā caiva</seg> <seg type="pāda" n="d">pavitrā saṃmatis tathā</seg> //</l>
</lg>

<lg xml:id="BrP_20.44">
<l><seg type="pāda" n="a">vidyud ambho mahī cānyā</seg> <seg type="pāda" n="b">sarvapāpaharās tv imāḥ</seg> </l>
<l><seg type="pāda" n="c">anyāḥ sahasraśas tatra</seg> <seg type="pāda" n="d">kṣudranadyas tathācalāḥ</seg> //</l>
</lg>

<lg xml:id="BrP_20.45">
<l><seg type="pāda" n="a">kuśadvīpe kuśastambaḥ</seg> <seg type="pāda" n="b">saṃjñayā tasya tat smṛtam</seg> </l>
<l><seg type="pāda" n="c">tatpramāṇena sa dvīpo</seg> <seg type="pāda" n="d">ghṛtodena samāvṛtaḥ</seg> //</l>
</lg>

<lg xml:id="BrP_20.46">
<l><seg type="pāda" n="a">ghṛtodaś ca samudro vai</seg> <seg type="pāda" n="b">krauñcadvīpena saṃvṛtaḥ</seg> </l>
<l><seg type="pāda" n="c">krauñcadvīpo muniśreṣṭhāḥ</seg> <seg type="pāda" n="d">śrūyatāṃ cāparo mahān</seg> //</l>
</lg>

<lg xml:id="BrP_20.47">
<l><seg type="pāda" n="a">kuśadvīpasya vistārād</seg> <seg type="pāda" n="b">dviguṇo yasya vistaraḥ</seg> </l>
<l><seg type="pāda" n="c">krauñcadvīpe dyutimataḥ</seg> <seg type="pāda" n="d">putrāḥ sapta mahātmanaḥ</seg> //</l>
</lg>

<lg xml:id="BrP_20.48">
<l><seg type="pāda" n="a">tannāmāni ca varṣāṇi</seg> <seg type="pāda" n="b">teṣāṃ cakre mahāmanāḥ</seg> </l>
<l><seg type="pāda" n="c">kuśago mandagaś coṣṇaḥ</seg> <seg type="pāda" n="d">pīvaro 'thāndhakārakaḥ</seg> //</l>
</lg>

<lg xml:id="BrP_20.49">
<l><seg type="pāda" n="a">muniś ca dundubhiś caiva</seg> <seg type="pāda" n="b">saptaite tatsutā dvijāḥ</seg> </l>
<l><seg type="pāda" n="c">tatrāpi devagandharva</seg><seg type="pāda" n="d">sevitāḥ sumanoramāḥ</seg> //</l>
</lg>

<lg xml:id="BrP_20.50">
<l><seg type="pāda" n="a">varṣācalā muniśreṣṭhās</seg> <seg type="pāda" n="b">teṣāṃ nāmāni bho dvijāḥ</seg> </l>
<l><seg type="pāda" n="c">krauñcaś ca vāmanaś caiva</seg> <seg type="pāda" n="d">tṛtīyaś cāndhakārakaḥ</seg> //</l>
</lg>

<lg xml:id="BrP_20.51">
<l><seg type="pāda" n="a">devavrato dhamaś caiva</seg> <seg type="pāda" n="b">tathānyaḥ puṇḍarīkavān</seg> </l>
<l><seg type="pāda" n="c">dundubhiś ca mahāśailo</seg> <seg type="pāda" n="d">dviguṇās te parasparam</seg> //</l>
</lg>

<lg xml:id="BrP_20.52">
<l><seg type="pāda" n="a">dvīpād dvīpeṣu ye śailās</seg> <seg type="pāda" n="b">tathā dvīpāni te tathā</seg> </l>
<l><seg type="pāda" n="c">varṣeṣv eteṣu ramyeṣu</seg> <seg type="pāda" n="d">varṣaśailavareṣu ca</seg> //</l>
</lg>

<lg xml:id="BrP_20.53">
<l><seg type="pāda" n="a">nivasanti nirātaṅkāḥ</seg> <seg type="pāda" n="b">saha devagaṇaiḥ prajāḥ</seg> </l>
<l><seg type="pāda" n="c">puṣkalā puṣkarā dhanyās</seg> <seg type="pāda" n="d">te khyātāś ca dvijottamāḥ</seg> //</l>
</lg>

<lg xml:id="BrP_20.54">
<l><seg type="pāda" n="a">brāhmaṇāḥ kṣatriyā vaiśyāḥ</seg> <seg type="pāda" n="b">śūdrāś cānukramoditāḥ</seg> </l>
<l><seg type="pāda" n="c">tatra nadyo muniśreṣṭhā</seg> <seg type="pāda" n="d">yāḥ pibanti tu te sadā</seg> //</l>
</lg>

<lg xml:id="BrP_20.55">
<l><seg type="pāda" n="a">sapta pradhānāḥ śataśas</seg> <seg type="pāda" n="b">tathānyāḥ kṣudranimnagāḥ</seg> </l>
<l><seg type="pāda" n="c">gaurī kumudvatī caiva</seg> <seg type="pāda" n="d">saṃdhyā rātrir manojavā</seg> //</l>
</lg>

<lg xml:id="BrP_20.56">
<l><seg type="pāda" n="a">khyātiś ca puṇḍarīkā ca</seg> <seg type="pāda" n="b">saptaitā varṣanimnagāḥ</seg> </l>
<l><seg type="pāda" n="c">tatrāpi varṇair bhagavān</seg> <seg type="pāda" n="d">puṣkarādyair janārdanaḥ</seg> //</l>
</lg>

<lg xml:id="BrP_20.57">
<l><seg type="pāda" n="a">dhyānayogai rudrarūpa</seg> <seg type="pāda" n="b">ījyate yajñasaṃnidhau</seg> </l>
<l><seg type="pāda" n="c">krauñcadvīpaḥ samudreṇa</seg> <seg type="pāda" n="d">dadhimaṇḍodakena tu</seg> //</l>
</lg>

<lg xml:id="BrP_20.58">
<l><seg type="pāda" n="a">āvṛtaḥ sarvataḥ krauñca</seg><seg type="pāda" n="b">dvīpatulyena mānataḥ</seg> </l>
<l><seg type="pāda" n="c">dadhimaṇḍodakaś cāpi</seg> <seg type="pāda" n="d">śākadvīpena saṃvṛtaḥ</seg> //</l>
</lg>

<lg xml:id="BrP_20.59">
<l><seg type="pāda" n="a">krauñcadvīpasya vistāra</seg><seg type="pāda" n="b">dviguṇena dvijottamāḥ</seg> </l>
<l><seg type="pāda" n="c">śākadvīpeśvarasyāpi</seg> <seg type="pāda" n="d">bhavyasya sumahātmanaḥ</seg> //</l>
</lg>

<lg xml:id="BrP_20.60">
<l><seg type="pāda" n="a">saptaiva tanayās teṣāṃ</seg> <seg type="pāda" n="b">dadau varṣāṇi sapta saḥ</seg> </l>
<l><seg type="pāda" n="c">jaladaś ca kumāraś ca</seg> <seg type="pāda" n="d">sukumāro manīrakaḥ</seg> //</l>
</lg>

<lg xml:id="BrP_20.61">
<l><seg type="pāda" n="a">kusamodaś ca modākiḥ</seg> <seg type="pāda" n="b">saptamaś ca mahādrumaḥ</seg> </l>
<l><seg type="pāda" n="c">tatsaṃjñāny eva tatrāpi</seg> <seg type="pāda" n="d">sapta varṣāṇy anukramāt</seg> //</l>
</lg>

<lg xml:id="BrP_20.62">
<l><seg type="pāda" n="a">tatrāpi parvatāḥ sapta</seg> <seg type="pāda" n="b">varṣavicchedakārakāḥ</seg> </l>
<l><seg type="pāda" n="c">pūrvas tatrodayagirir</seg> <seg type="pāda" n="d">jaladhāras tathāparaḥ</seg> //</l>
</lg>

<lg xml:id="BrP_20.63">
<l><seg type="pāda" n="a">tathā raivatakaḥ śyāmas</seg> <seg type="pāda" n="b">tathaivāmbhogirir dvijāḥ</seg> </l>
<l><seg type="pāda" n="c">āstikeyas tathā ramyaḥ</seg> <seg type="pāda" n="d">kesarī parvatottamaḥ</seg> //</l>
</lg>

<lg xml:id="BrP_20.64">
<l><seg type="pāda" n="a">śākaś cātra mahāvṛkṣaḥ</seg> <seg type="pāda" n="b">siddhagandharvasevitaḥ</seg> </l>
<l><seg type="pāda" n="c">yatpattravātasaṃsparśād</seg> <seg type="pāda" n="d">āhlādo jāyate paraḥ</seg> //</l>
</lg>

<lg xml:id="BrP_20.65">
<l><seg type="pāda" n="a">tatra puṇyā janapadāś</seg> <seg type="pāda" n="b">cāturvarṇyasamanvitāḥ</seg> </l>
<l><seg type="pāda" n="c">nivasanti mahātmāno</seg> <seg type="pāda" n="d">nirātaṅkā nirāmayāḥ</seg> //</l>
</lg>

<lg xml:id="BrP_20.66">
<l><seg type="pāda" n="a">nadyaś cātra mahāpuṇyāḥ</seg> <seg type="pāda" n="b">sarvapāpabhayāpahāḥ</seg> </l>
<l><seg type="pāda" n="c">sukumārī kumārī ca</seg> <seg type="pāda" n="d">nalinī reṇukā ca yā</seg> //</l>
</lg>

<lg xml:id="BrP_20.67">
<l><seg type="pāda" n="a">ikṣuś ca dhenukā caiva</seg> <seg type="pāda" n="b">gabhastī saptamī tathā</seg> </l>
<l><seg type="pāda" n="c">anyās tv ayutaśas tatra</seg> <seg type="pāda" n="d">kṣudranadyo dvijottamāḥ</seg> //</l>
</lg>

<lg xml:id="BrP_20.68">
<l><seg type="pāda" n="a">mahīdharās tathā santi</seg> <seg type="pāda" n="b">śataśo 'tha sahasraśaḥ</seg> </l>
<l><seg type="pāda" n="c">tāḥ pibanti mudā yuktā</seg> <seg type="pāda" n="d">jaladādiṣu ye sthitāḥ</seg> //</l>
</lg>

<lg xml:id="BrP_20.69">
<l><seg type="pāda" n="a">varṣeṣu ye janapadāś</seg> <seg type="pāda" n="b">caturthārthasamanvitāḥ</seg> </l>
<l><seg type="pāda" n="c">nadyaś cātra mahāpuṇyāḥ</seg> <seg type="pāda" n="d">svargād abhyetya medinīm</seg> //</l>
</lg>

<lg xml:id="BrP_20.70">
<l><seg type="pāda" n="a">dharmahānir na teṣv asti</seg> <seg type="pāda" n="b">na saṃharṣo na śuk tathā</seg> </l>
<l><seg type="pāda" n="c">maryādāvyutkramaś cāpi</seg> <seg type="pāda" n="d">teṣu deśeṣu saptasu</seg> //</l>
</lg>

<lg xml:id="BrP_20.71">
<l><seg type="pāda" n="a">magāś ca māgadhāś caiva</seg> <seg type="pāda" n="b">mānasā mandagās tathā</seg> </l>
<l><seg type="pāda" n="c">magā brāhmaṇabhūyiṣṭhā</seg> <seg type="pāda" n="d">māgadhāḥ kṣatriyās tu te</seg> //</l>
</lg>

<lg xml:id="BrP_20.72">
<l><seg type="pāda" n="a">vaiśyās tu mānasās teṣāṃ</seg> <seg type="pāda" n="b">śūdrā jñeyās tu mandagāḥ</seg> </l>
<l><seg type="pāda" n="c">śākadvīpe sthitair viṣṇuḥ</seg> <seg type="pāda" n="d">sūryarūpadharo hariḥ</seg> //</l>
</lg>

<lg xml:id="BrP_20.73">
<l><seg type="pāda" n="a">yathoktair ijyate samyak</seg> <seg type="pāda" n="b">karmabhir niyatātmabhiḥ</seg> </l>
<l><seg type="pāda" n="c">śākadvīpas tato viprāḥ</seg> <seg type="pāda" n="d">kṣīrodena samantataḥ</seg> //</l>
</lg>

<lg xml:id="BrP_20.74">
<l><seg type="pāda" n="a">śākadvīpapramāṇena</seg> <seg type="pāda" n="b">valayeneva veṣṭitaḥ</seg> </l>
<l><seg type="pāda" n="c">kṣīrābdhiḥ sarvato viprāḥ</seg> <seg type="pāda" n="d">puṣkarākhyena veṣṭitaḥ</seg> //</l>
</lg>

<lg xml:id="BrP_20.75">
<l><seg type="pāda" n="a">dvīpena śākadvīpāt tu</seg> <seg type="pāda" n="b">dviguṇena samantataḥ</seg> </l>
<l><seg type="pāda" n="c">puṣkare savanasyāpi</seg> <seg type="pāda" n="d">mahāvīto 'bhavat sutaḥ</seg> //</l>
</lg>

<lg xml:id="BrP_20.76">
<l><seg type="pāda" n="a">dhātakiś ca tayos tadvad</seg> <seg type="pāda" n="b">dve varṣe nāmasaṃjñite</seg> </l>
<l><seg type="pāda" n="c">mahāvītaṃ tathaivānyad</seg> <seg type="pāda" n="d">dhātakīkhaṇḍasaṃjñitam</seg> //</l>
</lg>

<lg xml:id="BrP_20.77">
<l><seg type="pāda" n="a">ekaś cātra mahābhāgāḥ</seg> <seg type="pāda" n="b">prakhyāto varṣaparvataḥ</seg> </l>
<l><seg type="pāda" n="c">mānasottarasaṃjño vai</seg> <seg type="pāda" n="d">madhyato valayākṛtiḥ</seg> //</l>
</lg>

<lg xml:id="BrP_20.78">
<l><seg type="pāda" n="a">yojanānāṃ sahasrāṇi</seg> <seg type="pāda" n="b">ūrdhvaṃ pañcāśad ucchritaḥ</seg> </l>
<l><seg type="pāda" n="c">tāvad eva ca vistīrṇaḥ</seg> <seg type="pāda" n="d">sarvataḥ parimaṇḍalaḥ</seg> //</l>
</lg>

<lg xml:id="BrP_20.79">
<l><seg type="pāda" n="a">puṣkaradvīpavalayaṃ</seg> <seg type="pāda" n="b">madhyena vibhajann iva</seg> </l>
<l><seg type="pāda" n="c">sthito 'sau tena vicchinnaṃ</seg> <seg type="pāda" n="d">jātaṃ varṣadvayaṃ hi tat</seg> //</l>
</lg>

<lg xml:id="BrP_20.80">
<l><seg type="pāda" n="a">valayākāram ekaikaṃ</seg> <seg type="pāda" n="b">tayor madhye mahāgiriḥ</seg> </l>
<l><seg type="pāda" n="c">daśavarṣasahasrāṇi</seg> <seg type="pāda" n="d">tatra jīvanti mānavāḥ</seg> //</l>
</lg>

<lg xml:id="BrP_20.81">
<l><seg type="pāda" n="a">nirāmayā viśokāś ca</seg> <seg type="pāda" n="b">rāgadveṣavivarjitāḥ</seg> </l>
<l><seg type="pāda" n="c">adhamottamau na teṣv āstāṃ</seg><seg type="pāda" n="d">na vadhyavadhakau dvijāḥ</seg> //</l>
</lg>

<lg xml:id="BrP_20.82">
<l><seg type="pāda" n="a">nerṣyāsūyā bhayaṃ roṣo</seg> <seg type="pāda" n="b">doṣo lobhādikaṃ na ca</seg> </l>
<l><seg type="pāda" n="c">mahāvītaṃ bahir varṣaṃ</seg> <seg type="pāda" n="d">dhātakīkhaṇḍam antataḥ</seg> //</l>
</lg>

<lg xml:id="BrP_20.83">
<l><seg type="pāda" n="a">mānasottaraśailasya</seg> <seg type="pāda" n="b">devadaityādisevitam</seg> </l>
<l><seg type="pāda" n="c">satyānṛte na tatrāstāṃ</seg> <seg type="pāda" n="d">dvīpe puṣkarasaṃjñite</seg> //</l>
</lg>

<lg xml:id="BrP_20.84">
<l><seg type="pāda" n="a">na tatra nadyaḥ śailā vā</seg> <seg type="pāda" n="b">dvīpe varṣadvayānvite</seg> </l>
<l><seg type="pāda" n="c">tulyaveṣās tu manujā</seg> <seg type="pāda" n="d">devais tatraikarūpiṇaḥ</seg> //</l>
</lg>

<lg xml:id="BrP_20.85">
<l><seg type="pāda" n="a">varṇāśramācārahīnaṃ</seg> <seg type="pāda" n="b">dharmāharaṇavarjitam</seg> </l>
<l><seg type="pāda" n="c">trayīvārttādaṇḍanīti</seg><seg type="pāda" n="d">śuśrūṣārahitaṃ ca tat</seg> //</l>
</lg>

<lg xml:id="BrP_20.86">
<l><seg type="pāda" n="a">varṣadvayaṃ tato viprā</seg> <seg type="pāda" n="b">bhaumasvargo 'yam uttamaḥ</seg> </l>
<l><seg type="pāda" n="c">sarvasya sukhadaḥ kālo</seg> <seg type="pāda" n="d">jarārogavivarjitaḥ</seg> //</l>
</lg>

<lg xml:id="BrP_20.87">
<l><seg type="pāda" n="a">puṣkare dhātakīkhaṇḍe</seg> <seg type="pāda" n="b">mahāvīte ca vai dvijāḥ</seg> </l>
<l><seg type="pāda" n="c">nyagrodhaḥ puṣkaradvīpe</seg> <seg type="pāda" n="d">brahmaṇaḥ sthānam uttamam</seg> //</l>
</lg>

<lg xml:id="BrP_20.88">
<l><seg type="pāda" n="a">tasmin nivasati brahmā</seg> <seg type="pāda" n="b">pūjyamānaḥ surāsuraiḥ</seg> </l>
<l><seg type="pāda" n="c">svādūdakenodadhinā</seg> <seg type="pāda" n="d">puṣkaraḥ pariveṣṭitaḥ</seg> //</l>
</lg>

<lg xml:id="BrP_20.89">
<l><seg type="pāda" n="a">samena puṣkarasyaiva</seg> <seg type="pāda" n="b">vistārān maṇḍalāt tathā</seg> </l>
<l><seg type="pāda" n="c">evaṃ dvīpāḥ samudrais tu</seg> <seg type="pāda" n="d">sapta saptabhir āvṛtāḥ</seg> //</l>
</lg>

<lg xml:id="BrP_20.90">
<l><seg type="pāda" n="a">dvīpaś caiva samudraś ca</seg> <seg type="pāda" n="b">samānau dviguṇau parau</seg> </l>
<l><seg type="pāda" n="c">payāṃsi sarvadā sarva</seg><seg type="pāda" n="d">samudreṣu samāni vai</seg> //</l>
</lg>

<lg xml:id="BrP_20.91">
<l><seg type="pāda" n="a">nyūnātiriktatā teṣāṃ</seg> <seg type="pāda" n="b">kadācin naiva jāyate</seg> </l>
<l><seg type="pāda" n="c">sthālīstham agnisaṃyogād</seg> <seg type="pāda" n="d">udreki salilaṃ yathā</seg> //</l>
</lg>

<lg xml:id="BrP_20.92">
<l><seg type="pāda" n="a">tathenduvṛddhau salilam</seg> <seg type="pāda" n="b">ambhodhau munisattamāḥ</seg> </l>
<l><seg type="pāda" n="c">anyūnānatiriktāś ca</seg> <seg type="pāda" n="d">vardhanty āpo hrasanti ca</seg> //</l>
</lg>

<lg xml:id="BrP_20.93">
<l><seg type="pāda" n="a">udayāstamane tv indoḥ</seg> <seg type="pāda" n="b">pakṣayoḥ śuklakṛṣṇayoḥ</seg> </l>
<l><seg type="pāda" n="c">daśottarāṇi pañcaiva</seg> <seg type="pāda" n="d">aṅgulānāṃ śatāni ca</seg> //</l>
</lg>

<lg xml:id="BrP_20.94">
<l><seg type="pāda" n="a">apāṃ vṛddhikṣayau dṛṣṭau</seg> <seg type="pāda" n="b">sāmudrīṇāṃ dvijottamāḥ</seg> </l>
<l><seg type="pāda" n="c">bhojanaṃ puṣkaradvīpe</seg> <seg type="pāda" n="d">tatra svayam upasthitam</seg> //</l>
</lg>

<lg xml:id="BrP_20.95">
<l><seg type="pāda" n="a">bhuñjanti ṣaḍrasaṃ viprāḥ</seg> <seg type="pāda" n="b">prajāḥ sarvāḥ sadaiva hi</seg> </l>
<l><seg type="pāda" n="c">svādūdakasya parito</seg> <seg type="pāda" n="d">dṛśyate lokasaṃsthitiḥ</seg> //</l>
</lg>

<lg xml:id="BrP_20.96">
<l><seg type="pāda" n="a">dviguṇā kāñcanī bhūmiḥ</seg> <seg type="pāda" n="b">sarvajantuvivarjitā</seg> </l>
<l><seg type="pāda" n="c">lokālokas tataḥ śailo</seg> <seg type="pāda" n="d">yojanāyutavistṛtaḥ</seg> //</l>
</lg>

<lg xml:id="BrP_20.97">
<l><seg type="pāda" n="a">ucchrayeṇāpi tāvanti</seg> <seg type="pāda" n="b">sahasrāṇy āvalohi saḥ</seg> </l>
<l><seg type="pāda" n="c">tatas tamaḥ samāvṛtya</seg> <seg type="pāda" n="d">taṃ śailaṃ sarvataḥ sthitam</seg> //</l>
</lg>

<lg xml:id="BrP_20.98">
<l><seg type="pāda" n="a">tamaś cāṇḍakaṭāhena</seg> <seg type="pāda" n="b">samantāt pariveṣṭitam</seg> </l>
<l><seg type="pāda" n="c">pañcāśatkoṭivistārā</seg> <seg type="pāda" n="d">seyam urvī dvijottamāḥ</seg> //</l>
</lg>

<lg xml:id="BrP_20.99">
<l><seg type="pāda" n="a">sahaivāṇḍakaṭāhena</seg> <seg type="pāda" n="b">sadvīpā samahīdharā</seg> </l>
<l><seg type="pāda" n="c">seyaṃ dhātrī vidhātrī ca</seg> <seg type="pāda" n="d">sarvabhūtaguṇādhikā</seg> </l>
<l><seg type="pāda" n="e">ādhārabhūtā jagatāṃ</seg> <seg type="pāda" n="f">sarveṣāṃ sā dvijottamāḥ</seg> //</l>
</lg>

<milestone unit="speaker" n="lomaharṣaṇa uvāca"/>

<lg xml:id="BrP_21.1">
<l><seg type="pāda" n="a">vistāra eṣa kathitaḥ</seg> <seg type="pāda" n="b">pṛthivyā munisattamāḥ</seg> </l>
<l><seg type="pāda" n="c">saptatis tu sahasrāṇi</seg> <seg type="pāda" n="d">taducchrāyo 'pi kathyate</seg> //</l>
</lg>

<lg xml:id="BrP_21.2">
<l><seg type="pāda" n="a">daśasāhasram ekaikaṃ</seg> <seg type="pāda" n="b">pātālaṃ munisattamāḥ</seg> </l>
<l><seg type="pāda" n="c">atalaṃ vitalaṃ caiva</seg> <seg type="pāda" n="d">nitalaṃ sutalaṃ tathā</seg> //</l>
</lg>

<lg xml:id="BrP_21.3">
<l><seg type="pāda" n="a">talātalaṃ rasātalaṃ</seg> <seg type="pāda" n="b">pātālaṃ cāpi saptamam</seg> </l>
<l><seg type="pāda" n="c">kṛṣṇā śuklāruṇā pītā</seg> <seg type="pāda" n="d">śarkarā śailakāñcanī</seg> //</l>
</lg>

<lg xml:id="BrP_21.4">
<l><seg type="pāda" n="a">bhūmayo yatra viprendrā</seg> <seg type="pāda" n="b">varaprāsādaśobhitāḥ</seg> </l>
<l><seg type="pāda" n="c">teṣu dānavadaiteya</seg><seg type="pāda" n="d">jātayaḥ śataśaḥ sthitāḥ</seg> //</l>
</lg>

<lg xml:id="BrP_21.5">
<l><seg type="pāda" n="a">nāgānāṃ ca mahāṅgānāṃ</seg> <seg type="pāda" n="b">jñātayaś ca dvijottamāḥ</seg> </l>
<l><seg type="pāda" n="c">svarlokād api ramyāṇi</seg> <seg type="pāda" n="d">pātālānīti nāradaḥ</seg> //</l>
</lg>

<lg xml:id="BrP_21.6">
<l><seg type="pāda" n="a">prāha svargasadomadhye</seg> <seg type="pāda" n="b">pātālebhyo gato divam</seg> </l>
<l><seg type="pāda" n="c">āhlādakāriṇaḥ śubhrā</seg> <seg type="pāda" n="d">maṇayo yatra suprabhāḥ</seg> //</l>
</lg>

<lg xml:id="BrP_21.7">
<l><seg type="pāda" n="a">nāgābharaṇabhūṣāś ca</seg> <seg type="pāda" n="b">pātālaṃ kena tatsamam</seg> </l>
<l><seg type="pāda" n="c">daityadānavakanyābhir</seg> <seg type="pāda" n="d">itaś cetaś ca śobhite</seg> //</l>
</lg>

<lg xml:id="BrP_21.8">
<l><seg type="pāda" n="a">pātāle kasya na prītir</seg> <seg type="pāda" n="b">vimuktasyāpi jāyate</seg> </l>
<l><seg type="pāda" n="c">divārkaraśmayo yatra</seg> <seg type="pāda" n="d">prabhās tanvanti nātapam</seg> //</l>
</lg>

<lg xml:id="BrP_21.9">
<l><seg type="pāda" n="a">śaśinaś ca na śītāya</seg> <seg type="pāda" n="b">niśi dyotāya kevalam</seg> </l>
<l><seg type="pāda" n="c">bhakṣyabhojyamahāpāna</seg><seg type="pāda" n="d">madamattaiś ca bhogibhiḥ</seg> //</l>
</lg>

<lg xml:id="BrP_21.10">
<l><seg type="pāda" n="a">yatra na jñāyate kālo</seg> <seg type="pāda" n="b">gato 'pi danujādibhiḥ</seg> </l>
<l><seg type="pāda" n="c">vanāni nadyo ramyāṇi</seg> <seg type="pāda" n="d">sarāṃsi kamalākarāḥ</seg> //</l>
</lg>

<lg xml:id="BrP_21.11">
<l><seg type="pāda" n="a">puṃskokilādilāpāś ca</seg> <seg type="pāda" n="b">manojñāny ambarāṇi ca</seg> </l>
<l><seg type="pāda" n="c">bhūṣaṇāny atiramyāṇi</seg> <seg type="pāda" n="d">gandhādyaṃ cānulepanam</seg> //</l>
</lg>

<lg xml:id="BrP_21.12">
<l><seg type="pāda" n="a">vīṇāveṇumṛdaṅgānāṃ</seg> <seg type="pāda" n="b">niḥsvanāś ca sadā dvijāḥ</seg> </l>
<l><seg type="pāda" n="c">etāny anyāni ramyāṇi</seg> <seg type="pāda" n="d">bhāgyabhogyāni dānavaiḥ</seg> //</l>
</lg>

<lg xml:id="BrP_21.13">
<l><seg type="pāda" n="a">daityoragaiś ca bhujyante</seg> <seg type="pāda" n="b">pātālāntaragocaraiḥ</seg> </l>
<l><seg type="pāda" n="c">pātālānām adhaś cāste</seg> <seg type="pāda" n="d">viṣṇor yā tāmasī tanuḥ</seg> //</l>
</lg>

<lg xml:id="BrP_21.14">
<l><seg type="pāda" n="a">śeṣākhyā yadguṇān vaktuṃ</seg> <seg type="pāda" n="b">na śaktā daityadānavāḥ</seg> </l>
<l><seg type="pāda" n="c">yo 'nantaḥ paṭhyate siddhair</seg> <seg type="pāda" n="d">devadevarṣipūjitaḥ</seg> //</l>
</lg>

<lg xml:id="BrP_21.15">
<l><seg type="pāda" n="a">sahasraśirasā vyaktaḥ</seg> <seg type="pāda" n="b">svastikāmalabhūṣaṇaḥ</seg> </l>
<l><seg type="pāda" n="c">phaṇāmaṇisahasreṇa</seg> <seg type="pāda" n="d">yaḥ sa vidyotayan diśaḥ</seg> //</l>
</lg>

<lg xml:id="BrP_21.16">
<l><seg type="pāda" n="a">sarvān karoti nirvīryān</seg> <seg type="pāda" n="b">hitāya jagato 'surān</seg> </l>
<l><seg type="pāda" n="c">madāghūrṇitanetro 'sau</seg> <seg type="pāda" n="d">yaḥ sadaivaikakuṇḍalaḥ</seg> //</l>
</lg>

<lg xml:id="BrP_21.17">
<l><seg type="pāda" n="a">kirīṭī sragdharo bhāti</seg> <seg type="pāda" n="b">sāgniśveta ivācalaḥ</seg> </l>
<l><seg type="pāda" n="c">nīlavāsā madotsiktaḥ</seg> <seg type="pāda" n="d">śvetahāropaśobhitaḥ</seg> //</l>
</lg>

<lg xml:id="BrP_21.18">
<l><seg type="pāda" n="a">sābhragaṅgāprapāto 'sau</seg> <seg type="pāda" n="b">kailāsādrir ivottamaḥ</seg> </l>
<l><seg type="pāda" n="c">lāṅgalāsaktahastāgro</seg> <seg type="pāda" n="d">bibhran muśalam uttamam</seg> //</l>
</lg>

<lg xml:id="BrP_21.19">
<l><seg type="pāda" n="a">upāsyate svayaṃ kāntyā</seg> <seg type="pāda" n="b">yo vāruṇyā ca mūrtayā</seg> </l>
<l><seg type="pāda" n="c">kalpānte yasya vaktrebhyo</seg> <seg type="pāda" n="d">viṣānalaśikhojjvalaḥ</seg> //</l>
</lg>

<lg xml:id="BrP_21.20">
<l><seg type="pāda" n="a">saṃkarṣaṇātmako rudro</seg> <seg type="pāda" n="b">niṣkramyātti jagattrayam</seg> </l>
<l><seg type="pāda" n="c">sa bibhracchikharībhūtam</seg> <seg type="pāda" n="d">aśeṣaṃ kṣitimaṇḍalam</seg> //</l>
</lg>

<lg xml:id="BrP_21.21">
<l><seg type="pāda" n="a">āste pātālamūlasthaḥ</seg> <seg type="pāda" n="b">śeṣo 'śeṣasurārcitaḥ</seg> </l>
<l><seg type="pāda" n="c">tasya vīryaṃ prabhāvaś ca</seg> <seg type="pāda" n="d">svarūpaṃ rūpam eva ca</seg> //</l>
</lg>

<lg xml:id="BrP_21.22">
<l><seg type="pāda" n="a">nahi varṇayituṃ śakyaṃ</seg> <seg type="pāda" n="b">jñātuṃ vā tridaśair api</seg> </l>
<l><seg type="pāda" n="c">yasyaiṣā sakalā pṛthvī</seg> <seg type="pāda" n="d">phaṇāmaṇiśikhāruṇā</seg> //</l>
</lg>

<lg xml:id="BrP_21.23">
<l><seg type="pāda" n="a">āste kusumamāleva</seg> <seg type="pāda" n="b">kas tadvīryaṃ vadiṣyati</seg> </l>
<l><seg type="pāda" n="c">yadā vijṛmbhate 'nanto</seg> <seg type="pāda" n="d">madāghūrṇitalocanaḥ</seg> //</l>
</lg>

<lg xml:id="BrP_21.24">
<l><seg type="pāda" n="a">tadā calati bhūr eṣā</seg> <seg type="pāda" n="b">sādritoyādhikānanā</seg> </l>
<l><seg type="pāda" n="c">gandharvāpsarasaḥ siddhāḥ</seg> <seg type="pāda" n="d">kiṃnaroragavāraṇāḥ</seg> //</l>
</lg>

<lg xml:id="BrP_21.25">
<l><seg type="pāda" n="a">nāntaṃ guṇānāṃ gacchanti</seg> <seg type="pāda" n="b">tato 'nanto 'yam avyayaḥ</seg> </l>
<l><seg type="pāda" n="c">yasya nāgavadhūhastair</seg> <seg type="pāda" n="d">lāpitaṃ haricandanam</seg> //</l>
</lg>

<lg xml:id="BrP_21.26">
<l><seg type="pāda" n="a">muhuḥ śvāsānilāyastaṃ</seg> <seg type="pāda" n="b">yāti dikpaṭavāsatām</seg> </l>
<l><seg type="pāda" n="c">yam ārādhya purāṇarṣir</seg> <seg type="pāda" n="d">gargo jyotīṃṣi tattvataḥ</seg> //</l>
</lg>

<lg xml:id="BrP_21.27">
<l><seg type="pāda" n="a">jñātavān sakalaṃ caiva</seg> <seg type="pāda" n="b">nimittapaṭhitaṃ phalam</seg> </l>
<l><seg type="pāda" n="c">teneyaṃ nāgavaryeṇa</seg> <seg type="pāda" n="d">śirasā vidhṛtā mahī</seg> </l>
<l><seg type="pāda" n="e">bibharti sakalāṃl lokān</seg> <seg type="pāda" n="f">sadevāsuramānuṣān</seg> //</l>
</lg>

<milestone unit="speaker" n="lomaharṣaṇa uvāca"/>

<lg xml:id="BrP_22.1">
<l><seg type="pāda" n="a">tataś cānantaraṃ viprā</seg> <seg type="pāda" n="b">narakā rauravādayaḥ</seg> </l>
<l><seg type="pāda" n="c">pāpino yeṣu pātyante</seg> <seg type="pāda" n="d">tāñ śṛṇudhvaṃ dvijottamāḥ</seg> //</l>
</lg>

<lg xml:id="BrP_22.2">
<l><seg type="pāda" n="a">rauravaḥ śaukaro rodhas</seg> <seg type="pāda" n="b">tāno viśasanas tathā</seg> </l>
<l><seg type="pāda" n="c">mahājvālas taptakuḍyo</seg> <seg type="pāda" n="d">mahālobho vimohanaḥ</seg> //</l>
</lg>

<lg xml:id="BrP_22.3">
<l><seg type="pāda" n="a">rudhirāndho vasātaptaḥ</seg> <seg type="pāda" n="b">kṛmīśaḥ kṛmibhojanaḥ</seg> </l>
<l><seg type="pāda" n="c">asipattravanaṃ kṛṣṇo</seg> <seg type="pāda" n="d">lālābhakṣaś ca dāruṇaḥ</seg> //</l>
</lg>

<lg xml:id="BrP_22.4">
<l><seg type="pāda" n="a">tathā pūyavahaḥ pāpo</seg> <seg type="pāda" n="b">vahnijvālo hy adhaḥśirāḥ</seg> </l>
<l><seg type="pāda" n="c">sadaṃśaḥ kṛṣṇasūtraś ca</seg> <seg type="pāda" n="d">tamaś cāvīcir eva ca</seg> //</l>
</lg>

<lg xml:id="BrP_22.5">
<l><seg type="pāda" n="a">śvabhojano 'thāpratiṣṭhoma</seg><seg type="pāda" n="b">āvīciś ca tathāparaḥ</seg> </l>
<l><seg type="pāda" n="c">ity evamādayaś cānye</seg> <seg type="pāda" n="d">narakā bhṛśadāruṇāḥ</seg> //</l>
</lg>

<lg xml:id="BrP_22.6">
<l><seg type="pāda" n="a">yamasya viṣaye ghorāḥ</seg> <seg type="pāda" n="b">śastrāgniviṣadarśinaḥ</seg> </l>
<l><seg type="pāda" n="c">patanti yeṣu puruṣāḥ</seg> <seg type="pāda" n="d">pāpakarmaratāś ca ye</seg> //</l>
</lg>

<lg xml:id="BrP_22.7">
<l><seg type="pāda" n="a">kūṭasākṣī tathā samyak</seg> <seg type="pāda" n="b">pakṣapātena yo vadet</seg> </l>
<l><seg type="pāda" n="c">yaś cānyad anṛtaṃ vakti</seg> <seg type="pāda" n="d">sa naro yāti rauravam</seg> //</l>
</lg>

<lg xml:id="BrP_22.8">
<l><seg type="pāda" n="a">bhrūṇahā purahantā ca</seg> <seg type="pāda" n="b">goghnaś ca munisattamāḥ</seg> </l>
<l><seg type="pāda" n="c">yānti te rauravaṃ ghoraṃ</seg> <seg type="pāda" n="d">yaś cocchvāsanirodhakaḥ</seg> //</l>
</lg>

<lg xml:id="BrP_22.9">
<l><seg type="pāda" n="a">surāpo brahmahā hartā</seg> <seg type="pāda" n="b">suvarṇasya ca śūkare</seg> </l>
<l><seg type="pāda" n="c">prayāti narake yaś ca</seg> <seg type="pāda" n="d">taiḥ saṃsargam upaiti vai</seg> //</l>
</lg>

<lg xml:id="BrP_22.10">
<l><seg type="pāda" n="a">rājanyavaiśyahā caiva</seg> <seg type="pāda" n="b">tathaiva gurutalpagaḥ</seg> </l>
<l><seg type="pāda" n="c">taptakumbhe svasṛgāmī</seg> <seg type="pāda" n="d">hanti rājabhaṭaṃ ca yaḥ</seg> //</l>
</lg>

<lg xml:id="BrP_22.11">
<l><seg type="pāda" n="a">mādhvīvikrayakṛn vadhya</seg><seg type="pāda" n="b">pālaḥ kesaravikrayī</seg> </l>
<l><seg type="pāda" n="c">taptalohe patanty ete</seg> <seg type="pāda" n="d">yaś ca bhaktaṃ parityajet</seg> //</l>
</lg>

<lg xml:id="BrP_22.12">
<l><seg type="pāda" n="a">sutāṃ snuṣāṃ cāpi gatvā</seg> <seg type="pāda" n="b">mahājvāle nipātyate</seg> </l>
<l><seg type="pāda" n="c">avamantā gurūṇāṃ yo</seg> <seg type="pāda" n="d">yaś cākroṣṭā narādhamaḥ</seg> //</l>
</lg>

<lg xml:id="BrP_22.13">
<l><seg type="pāda" n="a">vedadūṣayitā yaś ca</seg> <seg type="pāda" n="b">vedavikrayakaś ca yaḥ</seg> </l>
<l><seg type="pāda" n="c">agamyagāmī yaś ca syāt</seg> <seg type="pāda" n="d">te yānti śabalaṃ dvijāḥ</seg> //</l>
</lg>

<lg xml:id="BrP_22.14">
<l><seg type="pāda" n="a">cauro vimohe patati</seg> <seg type="pāda" n="b">maryādādūṣakas tathā</seg> </l>
<l><seg type="pāda" n="c">devadvijapitṛdveṣṭā</seg> <seg type="pāda" n="d">ratnadūṣayitā ca yaḥ</seg> //</l>
</lg>

<lg xml:id="BrP_22.15">
<l><seg type="pāda" n="a">sa yāti kṛmibhakṣye vai</seg> <seg type="pāda" n="b">kṛmīśe tu duriṣṭikṛt</seg> </l>
<l><seg type="pāda" n="c">pitṛdevātithīn yas tu</seg> <seg type="pāda" n="d">paryaśnāti narādhamaḥ</seg> //</l>
</lg>

<lg xml:id="BrP_22.16">
<l><seg type="pāda" n="a">lālābhakṣye sa yāty ugre</seg> <seg type="pāda" n="b">śarakartā ca vedhake</seg> </l>
<l><seg type="pāda" n="c">karoti karṇino yaś ca</seg> <seg type="pāda" n="d">yaś ca khaḍgādikṛn naraḥ</seg> //</l>
</lg>

<lg xml:id="BrP_22.17">
<l><seg type="pāda" n="a">prayānty ete viśasane</seg> <seg type="pāda" n="b">narake bhṛśadāruṇe</seg> </l>
<l><seg type="pāda" n="c">asatpratigrahītā ca</seg> <seg type="pāda" n="d">narake yāty adhomukhe</seg> //</l>
</lg>

<lg xml:id="BrP_22.18">
<l><seg type="pāda" n="a">ayājyayājakas tatra</seg> <seg type="pāda" n="b">tathā nakṣatrasūcakaḥ</seg> </l>
<l><seg type="pāda" n="c">kṛmipūye naraś caiko</seg> <seg type="pāda" n="d">yāti miṣṭānnabhuk sadā</seg> //</l>
</lg>

<lg xml:id="BrP_22.19">
<l><seg type="pāda" n="a">lākṣāmāṃsarasānāṃ ca</seg> <seg type="pāda" n="b">tilānāṃ lavaṇasya ca</seg> </l>
<l><seg type="pāda" n="c">vikretā brāhmaṇo yāti</seg> <seg type="pāda" n="d">tam eva narakaṃ dvijāḥ</seg> //</l>
</lg>

<lg xml:id="BrP_22.20">
<l><seg type="pāda" n="a">mārjārakukkuṭacchāga</seg><seg type="pāda" n="b">śvavarāhavihaṃgamān</seg> </l>
<l><seg type="pāda" n="c">poṣayan narakaṃ yāti</seg> <seg type="pāda" n="d">tam eva dvijasattamāḥ</seg> //</l>
</lg>

<lg xml:id="BrP_22.21">
<l><seg type="pāda" n="a">raṅgopajīvī kaivartaḥ</seg> <seg type="pāda" n="b">kuṇḍāśī garadas tathā</seg> </l>
<l><seg type="pāda" n="c">sūcī māhiṣikaś caiva</seg> <seg type="pāda" n="d">parvagāmī ca yo dvijaḥ</seg> //</l>
</lg>

<lg xml:id="BrP_22.22">
<l><seg type="pāda" n="a">agāradāhī mitraghnaḥ</seg> <seg type="pāda" n="b">śakunigrāmayājakaḥ</seg> </l>
<l><seg type="pāda" n="c">rudhirāndhe patanty ete</seg> <seg type="pāda" n="d">somaṃ vikrīṇate ca ye</seg> //</l>
</lg>

<lg xml:id="BrP_22.23">
<l><seg type="pāda" n="a">madhuhā grāmahantā ca</seg> <seg type="pāda" n="b">yāti vaitaraṇīṃ naraḥ</seg> </l>
<l><seg type="pāda" n="c">retaḥpānādikartāro</seg> <seg type="pāda" n="d">maryādābhedinaś ca ye</seg> //</l>
</lg>

<lg xml:id="BrP_22.24">
<l><seg type="pāda" n="a">te kṛcchre yānty aśaucāś ca</seg> <seg type="pāda" n="b">kuhakājīvinaś ca ye</seg> </l>
<l><seg type="pāda" n="c">asipattravanaṃ yāti</seg> <seg type="pāda" n="d">vanacchedī vṛthaiva yaḥ</seg> //</l>
</lg>

<lg xml:id="BrP_22.25">
<l><seg type="pāda" n="a">aurabhrikā mṛgavyādhā</seg> <seg type="pāda" n="b">vahnijvāle patanti vai</seg> </l>
<l><seg type="pāda" n="c">yānti tatraiva te viprā</seg> <seg type="pāda" n="d">yaś cāpākeṣu vahnidaḥ</seg> //</l>
</lg>

<lg xml:id="BrP_22.26">
<l><seg type="pāda" n="a">vratopalopako yaś ca</seg> <seg type="pāda" n="b">svāśramād vicyutaś ca yaḥ</seg> </l>
<l><seg type="pāda" n="c">saṃdaṃśayātanāmadhye</seg> <seg type="pāda" n="d">patatas tāv ubhāv api</seg> //</l>
</lg>

<lg xml:id="BrP_22.27">
<l><seg type="pāda" n="a">divā svapneṣu syandante</seg> <seg type="pāda" n="b">ye narā brahmacāriṇaḥ</seg> </l>
<l><seg type="pāda" n="c">putrair adhyāpitā ye tu</seg> <seg type="pāda" n="d">te patanti śvabhojane</seg> //</l>
</lg>

<lg xml:id="BrP_22.28">
<l><seg type="pāda" n="a">ete cānye ca narakāḥ</seg> <seg type="pāda" n="b">śataśo 'tha sahasraśaḥ</seg> </l>
<l><seg type="pāda" n="c">yeṣu duṣkṛtakarmāṇaḥ</seg> <seg type="pāda" n="d">pacyante yātanāgatāḥ</seg> //</l>
</lg>

<lg xml:id="BrP_22.29">
<l><seg type="pāda" n="a">tathaiva pāpāny etāni</seg> <seg type="pāda" n="b">tathānyāni sahasraśaḥ</seg> </l>
<l><seg type="pāda" n="c">bhujyante jātipuruṣair</seg> <seg type="pāda" n="d">narakāntaragocaraiḥ</seg> //</l>
</lg>

<lg xml:id="BrP_22.30">
<l><seg type="pāda" n="a">varṇāśramaviruddhaṃ ca</seg> <seg type="pāda" n="b">karma kurvanti ye narāḥ</seg> </l>
<l><seg type="pāda" n="c">karmaṇā manasā vācā</seg> <seg type="pāda" n="d">nirayeṣu patanti te</seg> //</l>
</lg>

<lg xml:id="BrP_22.31">
<l><seg type="pāda" n="a">adhaḥśirobhir dṛśyante</seg> <seg type="pāda" n="b">nārakair divi devatāḥ</seg> </l>
<l><seg type="pāda" n="c">devāś cādhomukhān sarvān</seg> <seg type="pāda" n="d">adhaḥ paśyanti nārakān</seg> //</l>
</lg>

<lg xml:id="BrP_22.32">
<l><seg type="pāda" n="a">sthāvarāḥ kṛmayo 'jvāś ca</seg> <seg type="pāda" n="b">pakṣiṇaḥ paśavo narāḥ</seg> </l>
<l><seg type="pāda" n="c">dhārmikās tridaśās tadvan</seg> <seg type="pāda" n="d">mokṣiṇaś ca yathākramam</seg> //</l>
</lg>

<lg xml:id="BrP_22.33">
<l><seg type="pāda" n="a">sahasrabhāgaḥ prathamād</seg> <seg type="pāda" n="b">dvitīyo 'nukramāt tathā</seg> </l>
<l><seg type="pāda" n="c">sarve hy ete mahābhāgā</seg> <seg type="pāda" n="d">yāvan muktisamāśrayāḥ</seg> //</l>
</lg>

<lg xml:id="BrP_22.34">
<l><seg type="pāda" n="a">yāvanto jantavaḥ svarge</seg> <seg type="pāda" n="b">tāvanto narakaukasaḥ</seg> </l>
<l><seg type="pāda" n="c">pāpakṛd yāti narakaṃ</seg> <seg type="pāda" n="d">prāyaścittaparāṅmukhaḥ</seg> //</l>
</lg>

<lg xml:id="BrP_22.35">
<l><seg type="pāda" n="a">pāpānām anurūpāṇi</seg> <seg type="pāda" n="b">prāyaścittāni yad yathā</seg> </l>
<l><seg type="pāda" n="c">tathā tathaiva saṃsmṛtya</seg> <seg type="pāda" n="d">proktāni paramarṣibhiḥ</seg> //</l>
</lg>

<lg xml:id="BrP_22.36">
<l><seg type="pāda" n="a">pāpe gurūṇi guruṇi</seg> <seg type="pāda" n="b">svalpāny alpe ca tadvidaḥ</seg> </l>
<l><seg type="pāda" n="c">prāyaścittāni viprendrā</seg> <seg type="pāda" n="d">jaguḥ svāyaṃbhuvādayaḥ</seg> //</l>
</lg>

<lg xml:id="BrP_22.37">
<l><seg type="pāda" n="a">prāyaścittāny aśeṣāṇi</seg> <seg type="pāda" n="b">tapaḥkarmātmakāni vai</seg> </l>
<l><seg type="pāda" n="c">yāni teṣām aśeṣāṇāṃ</seg> <seg type="pāda" n="d">kṛṣṇānusmaraṇaṃ param</seg> //</l>
</lg>

<lg xml:id="BrP_22.38">
<l><seg type="pāda" n="a">kṛte pāpe 'nutāpo vai</seg> <seg type="pāda" n="b">yasya puṃsaḥ prajāyate</seg> </l>
<l><seg type="pāda" n="c">prāyaścittaṃ tu tasyaikaṃ</seg> <seg type="pāda" n="d">harisaṃsmaraṇaṃ param</seg> //</l>
</lg>

<lg xml:id="BrP_22.39">
<l><seg type="pāda" n="a">prātar niśi tathā saṃdhyā</seg><seg type="pāda" n="b">madhyāhnādiṣu saṃsmaran</seg> </l>
<l><seg type="pāda" n="c">nārāyaṇam avāpnoti</seg> <seg type="pāda" n="d">sadyaḥ pāpakṣayān naraḥ</seg> //</l>
</lg>

<lg xml:id="BrP_22.40">
<l><seg type="pāda" n="a">viṣṇusaṃsmaraṇāt kṣīṇa</seg><seg type="pāda" n="b">samastakleśasaṃcayaḥ</seg> </l>
<l><seg type="pāda" n="c">muktiṃ prayāti bho viprā</seg> <seg type="pāda" n="d">viṣṇos tasyānukīrtanāt</seg> //</l>
</lg>

<lg xml:id="BrP_22.41">
<l><seg type="pāda" n="a">vāsudeve mano yasya</seg> <seg type="pāda" n="b">japahomārcanādiṣu</seg> </l>
<l><seg type="pāda" n="c">tasyāntarāyo viprendrā</seg> <seg type="pāda" n="d">devendratvādikaṃ phalam</seg> //</l>
</lg>

<lg xml:id="BrP_22.42">
<l><seg type="pāda" n="a">kva nākapṛṣṭhagamanaṃ</seg> <seg type="pāda" n="b">punarāvṛttilakṣaṇam</seg> </l>
<l><seg type="pāda" n="c">kva japo vāsudeveti</seg> <seg type="pāda" n="d">muktibījam anuttamam</seg> //</l>
</lg>

<lg xml:id="BrP_22.43">
<l><seg type="pāda" n="a">tasmād aharniśaṃ viṣṇuṃ</seg> <seg type="pāda" n="b">saṃsmaran puruṣo dvijaḥ</seg> </l>
<l><seg type="pāda" n="c">na yāti narakaṃ śuddhaḥ</seg> <seg type="pāda" n="d">saṃkṣīṇākhilapātakaḥ</seg> //</l>
</lg>

<lg xml:id="BrP_22.44">
<l><seg type="pāda" n="a">manaḥprītikaraḥ svargo</seg> <seg type="pāda" n="b">narakas tadviparyayaḥ</seg> </l>
<l><seg type="pāda" n="c">narakasvargasaṃjñe vai</seg> <seg type="pāda" n="d">pāpapuṇye dvijottamāḥ</seg> //</l>
</lg>

<lg xml:id="BrP_22.45">
<l><seg type="pāda" n="a">vastv ekam eva duḥkhāya</seg> <seg type="pāda" n="b">sukhāyerṣyodayāya ca</seg> </l>
<l><seg type="pāda" n="c">kopāya ca yatas tasmād</seg> <seg type="pāda" n="d">vastu duḥkhātmakaṃ kutaḥ</seg> //</l>
</lg>

<lg xml:id="BrP_22.46">
<l><seg type="pāda" n="a">tad eva prītaye bhūtvā</seg> <seg type="pāda" n="b">punar duḥkhāya jāyate</seg> </l>
<l><seg type="pāda" n="c">tad eva kopālayataḥ</seg> <seg type="pāda" n="d">prasādāya ca jāyate</seg> //</l>
</lg>

<lg xml:id="BrP_22.47">
<l><seg type="pāda" n="a">tasmād duḥkhātmakaṃ nāsti</seg> <seg type="pāda" n="b">na ca kiṃcit sukhātmakam</seg> </l>
<l><seg type="pāda" n="c">manasaḥ pariṇāmo 'yaṃ</seg> <seg type="pāda" n="d">sukhaduḥkhādilakṣaṇaḥ</seg> //</l>
</lg>

<lg xml:id="BrP_22.48">
<l><seg type="pāda" n="a">jñānam eva paraṃ brahmā</seg><seg type="pāda" n="b">jñānaṃ bandhāya ceṣyate</seg> </l>
<l><seg type="pāda" n="c">jñānātmakam idaṃ viśvaṃ</seg> <seg type="pāda" n="d">na jñānād vidyate param</seg> //</l>
</lg>

<lg xml:id="BrP_22.49">
<l><seg type="pāda" n="a">vidyāvidye hi bho viprā</seg> <seg type="pāda" n="b">jñānam evāvadhāryatām</seg> </l>
<l><seg type="pāda" n="c">evam etad mayākhyātaṃ</seg> <seg type="pāda" n="d">bhavatāṃ maṇḍalaṃ bhuvaḥ</seg> //</l>
</lg>

<lg xml:id="BrP_22.50">
<l><seg type="pāda" n="a">pātālāni ca sarvāṇi</seg> <seg type="pāda" n="b">tathaiva narakā dvijāḥ</seg> </l>
<l><seg type="pāda" n="c">samudrāḥ parvatāś caiva</seg> <seg type="pāda" n="d">dvīpā varṣāṇi nimnagāḥ</seg> </l>
<l><seg type="pāda" n="e">saṃkṣepāt sarvam ākhyātaṃ</seg> <seg type="pāda" n="f">kiṃ bhūyaḥ śrotum icchatha</seg> //</l>
</lg>

<milestone unit="speaker" n="munaya ūcuḥ"/>

<lg xml:id="BrP_23.1">
<l><seg type="pāda" n="a">kathitaṃ bhavatā sarvam</seg> <seg type="pāda" n="b">asmākaṃ sakalaṃ tathā</seg> </l>
<l><seg type="pāda" n="c">bhuvarlokādikāṃl lokāñ</seg> <seg type="pāda" n="d">śrotum icchāmahe vayam</seg> //</l>
</lg>

<lg xml:id="BrP_23.2">
<l><seg type="pāda" n="a">tathaiva grahasaṃsthānaṃ</seg> <seg type="pāda" n="b">pramāṇāni yathā tathā</seg> </l>
<l><seg type="pāda" n="c">samācakṣva mahābhāga</seg> <seg type="pāda" n="d">yathāval lomaharṣaṇa</seg> //</l>
</lg>

<milestone unit="speaker" n="lomaharṣaṇa uvāca"/>

<lg xml:id="BrP_23.3">
<l><seg type="pāda" n="a">ravicandramasor yāvan</seg> <seg type="pāda" n="b">mayūkhair avabhāsyate</seg> </l>
<l><seg type="pāda" n="c">sasamudrasaricchailā</seg> <seg type="pāda" n="d">tāvatī pṛthivī smṛtā</seg> //</l>
</lg>

<lg xml:id="BrP_23.4">
<l><seg type="pāda" n="a">yāvatpramāṇā pṛthivī</seg> <seg type="pāda" n="b">vistāraparimaṇḍalā</seg> </l>
<l><seg type="pāda" n="c">nabhas tāvatpramāṇaṃ hi</seg> <seg type="pāda" n="d">vistāraparimaṇḍalam</seg> //</l>
</lg>

<lg xml:id="BrP_23.5">
<l><seg type="pāda" n="a">bhūmer yojanalakṣe tu</seg> <seg type="pāda" n="b">sauraṃ viprās tu maṇḍalam</seg> </l>
<l><seg type="pāda" n="c">lakṣe divākarāc cāpi</seg> <seg type="pāda" n="d">maṇḍalaṃ śaśinaḥ sthitam</seg> //</l>
</lg>

<lg xml:id="BrP_23.6">
<l><seg type="pāda" n="a">pūrṇe śatasahasre tu</seg> <seg type="pāda" n="b">yojanānāṃ niśākarāt</seg> </l>
<l><seg type="pāda" n="c">nakṣatramaṇḍalaṃ kṛtsnam</seg> <seg type="pāda" n="d">upariṣṭāt prakāśate</seg> //</l>
</lg>

<lg xml:id="BrP_23.7">
<l><seg type="pāda" n="a">dvilakṣe cottare viprā</seg> <seg type="pāda" n="b">budho nakṣatramaṇḍalāt</seg> </l>
<l><seg type="pāda" n="c">tāvatpramāṇabhāge tu</seg> <seg type="pāda" n="d">budhasyāpy uśanā sthitaḥ</seg> //</l>
</lg>

<lg xml:id="BrP_23.8">
<l><seg type="pāda" n="a">aṅgārako 'pi śukrasya</seg> <seg type="pāda" n="b">tatpramāṇe vyavasthitaḥ</seg> </l>
<l><seg type="pāda" n="c">lakṣadvayena bhaumasya</seg> <seg type="pāda" n="d">sthito devapurohitaḥ</seg> //</l>
</lg>

<lg xml:id="BrP_23.9">
<l><seg type="pāda" n="a">saurir bṛhaspater ūrdhvaṃ</seg> <seg type="pāda" n="b">dvilakṣe samavasthitaḥ</seg> </l>
<l><seg type="pāda" n="c">saptarṣimaṇḍalaṃ tasmāl</seg> <seg type="pāda" n="d">lakṣam ekaṃ dvijottamāḥ</seg> //</l>
</lg>

<lg xml:id="BrP_23.10">
<l><seg type="pāda" n="a">ṛṣibhyas tu sahasrāṇāṃ</seg> <seg type="pāda" n="b">śatād ūrdhvaṃ vyavasthitaḥ</seg> </l>
<l><seg type="pāda" n="c">meḍhībhūtaḥ samastasya</seg> <seg type="pāda" n="d">jyotiś cakrasya vai dhruvaḥ</seg> //</l>
</lg>

<lg xml:id="BrP_23.11">
<l><seg type="pāda" n="a">trailokyam etat kathitaṃ</seg> <seg type="pāda" n="b">saṃkṣepeṇa dvijottamāḥ</seg> </l>
<l><seg type="pāda" n="c">ijyāphalasya bhūr eṣā</seg> <seg type="pāda" n="d">ijyā cātra pratiṣṭhitā</seg> //</l>
</lg>

<lg xml:id="BrP_23.12">
<l><seg type="pāda" n="a">dhruvād ūrdhvaṃ maharloko</seg> <seg type="pāda" n="b">yatra te kalpavāsinaḥ</seg> </l>
<l><seg type="pāda" n="c">ekayojanakoṭī tu</seg> <seg type="pāda" n="d">maharloko vidhīyate</seg> //</l>
</lg>

<lg xml:id="BrP_23.13">
<l><seg type="pāda" n="a">dve koṭyau tu jano loko</seg> <seg type="pāda" n="b">yatra te brahmaṇaḥ sutāḥ</seg> </l>
<l><seg type="pāda" n="c">sanandanādyāḥ kathitā</seg> <seg type="pāda" n="d">viprāś cāmalacetasaḥ</seg> //</l>
</lg>

<lg xml:id="BrP_23.14">
<l><seg type="pāda" n="a">caturguṇottaraṃ cordhvaṃ</seg> <seg type="pāda" n="b">janalokāt tapaḥ smṛtam</seg> </l>
<l><seg type="pāda" n="c">vairājā yatra te devāḥ</seg> <seg type="pāda" n="d">sthitā dehavivarjitāḥ</seg> //</l>
</lg>

<lg xml:id="BrP_23.15">
<l><seg type="pāda" n="a">ṣaḍguṇena tapolokāt</seg> <seg type="pāda" n="b">satyaloko virājate</seg> </l>
<l><seg type="pāda" n="c">apunarmārakaṃ yatra</seg> <seg type="pāda" n="d">siddhādimunisevitam</seg> //</l>
</lg>

<lg xml:id="BrP_23.16">
<l><seg type="pāda" n="a">pādagamyaṃ tu yat kiṃcid</seg> <seg type="pāda" n="b">vastv asti pṛthivīmayam</seg> </l>
<l><seg type="pāda" n="c">sa bhūrlokaḥ samākhyāto</seg> <seg type="pāda" n="d">vistāro 'sya mayoditaḥ</seg> //</l>
</lg>

<lg xml:id="BrP_23.17">
<l><seg type="pāda" n="a">bhūmisūryāntaraṃ yat tu</seg> <seg type="pāda" n="b">siddhādimunisevitam</seg> </l>
<l><seg type="pāda" n="c">bhuvarlokas tu so 'py ukto</seg> <seg type="pāda" n="d">dvitīyo munisattamāḥ</seg> //</l>
</lg>

<lg xml:id="BrP_23.18">
<l><seg type="pāda" n="a">dhruvasūryāntaraṃ yat tu</seg> <seg type="pāda" n="b">niyutāni caturdaśa</seg> </l>
<l><seg type="pāda" n="c">svarlokaḥ so 'pi kathito</seg> <seg type="pāda" n="d">lokasaṃsthānacintakaiḥ</seg> //</l>
</lg>

<lg xml:id="BrP_23.19">
<l><seg type="pāda" n="a">trailokyam etat kṛtakaṃ</seg> <seg type="pāda" n="b">vipraiś ca paripaṭhyate</seg> </l>
<l><seg type="pāda" n="c">janas tapas tathā satyam</seg> <seg type="pāda" n="d">iti cākṛtakaṃ trayam</seg> //</l>
</lg>

<lg xml:id="BrP_23.20">
<l><seg type="pāda" n="a">kṛtakākṛtako madhye</seg> <seg type="pāda" n="b">maharloka iti smṛtaḥ</seg> </l>
<l><seg type="pāda" n="c">śūnyo bhavati kalpānte</seg> <seg type="pāda" n="d">yo 'ntaṃ na ca vinaśyati</seg> //</l>
</lg>

<lg xml:id="BrP_23.21">
<l><seg type="pāda" n="a">ete sapta mahālokā</seg> <seg type="pāda" n="b">mayā vaḥ kathitā dvijāḥ</seg> </l>
<l><seg type="pāda" n="c">pātālāni ca saptaiva</seg> <seg type="pāda" n="d">brahmāṇḍasyaiṣa vistaraḥ</seg> //</l>
</lg>

<lg xml:id="BrP_23.22">
<l><seg type="pāda" n="a">etad aṇḍakaṭāhena</seg> <seg type="pāda" n="b">tiryag ūrdhvam adhas tathā</seg> </l>
<l><seg type="pāda" n="c">kapitthasya yathā bījaṃ</seg> <seg type="pāda" n="d">sarvato vai samāvṛtam</seg> //</l>
</lg>

<lg xml:id="BrP_23.23">
<l><seg type="pāda" n="a">daśottareṇa payasā</seg> <seg type="pāda" n="b">dvijāś cāṇḍaṃ ca tad vṛtam</seg> </l>
<l><seg type="pāda" n="c">sa cāmbuparivāro 'sau</seg> <seg type="pāda" n="d">vahninā veṣṭito bahiḥ</seg> //</l>
</lg>

<lg xml:id="BrP_23.24">
<l><seg type="pāda" n="a">vahnis tu vāyunā vāyur</seg> <seg type="pāda" n="b">viprās tu nabhasāvṛtaḥ</seg> </l>
<l><seg type="pāda" n="c">ākāśo 'pi muniśreṣṭhā</seg> <seg type="pāda" n="d">mahatā pariveṣṭitaḥ</seg> //</l>
</lg>

<lg xml:id="BrP_23.25">
<l><seg type="pāda" n="a">daśottarāṇy aśeṣāṇi</seg> <seg type="pāda" n="b">viprāś caitāni sapta vai</seg> </l>
<l><seg type="pāda" n="c">mahāntaṃ ca samāvṛtya</seg> <seg type="pāda" n="d">pradhānaṃ samavasthitam</seg> //</l>
</lg>

<lg xml:id="BrP_23.26">
<l><seg type="pāda" n="a">anantasya na tasyāntaḥ</seg> <seg type="pāda" n="b">saṃkhyānaṃ cāpi vidyate</seg> </l>
<l><seg type="pāda" n="c">tad anantam asaṃkhyātaṃ</seg> <seg type="pāda" n="d">pramāṇenāpi vai yataḥ</seg> //</l>
</lg>

<lg xml:id="BrP_23.27">
<l><seg type="pāda" n="a">hetubhūtam aśeṣasya</seg> <seg type="pāda" n="b">prakṛtiḥ sā parā dvijāḥ</seg> </l>
<l><seg type="pāda" n="c">aṇḍānāṃ tu sahasrāṇāṃ</seg> <seg type="pāda" n="d">sahasrāṇy ayutāni ca</seg> //</l>
</lg>

<lg xml:id="BrP_23.28">
<l><seg type="pāda" n="a">īdṛśānāṃ tathā tatra</seg> <seg type="pāda" n="b">koṭikoṭiśatāni ca</seg> </l>
<l><seg type="pāda" n="c">dāruṇy agnir yathā tailaṃ</seg> <seg type="pāda" n="d">tile tadvat pumān iha</seg> //</l>
</lg>

<lg xml:id="BrP_23.29">
<l><seg type="pāda" n="a">pradhāne 'vasthito vyāpī</seg> <seg type="pāda" n="b">cetanātmanivedanaḥ</seg> </l>
<l><seg type="pāda" n="c">pradhānaṃ ca pumāṃś caiva</seg> <seg type="pāda" n="d">sarvabhūtānubhūtayā</seg> //</l>
</lg>

<lg xml:id="BrP_23.30">
<l><seg type="pāda" n="a">viṣṇuśaktyā dvijaśreṣṭhā</seg> <seg type="pāda" n="b">dhṛtau saṃśrayadharmiṇau</seg> </l>
<l><seg type="pāda" n="c">tayoḥ saiva pṛthagbhāve</seg> <seg type="pāda" n="d">kāraṇaṃ saṃśrayasya ca</seg> //</l>
</lg>

<lg xml:id="BrP_23.31">
<l><seg type="pāda" n="a">kṣobhakāraṇabhūtā ca</seg> <seg type="pāda" n="b">sargakāle dvijottamāḥ</seg> </l>
<l><seg type="pāda" n="c">yathā śaityaṃ jale vāto</seg> <seg type="pāda" n="d">bibharti kaṇikāgatam</seg> //</l>
</lg>

<lg xml:id="BrP_23.32">
<l><seg type="pāda" n="a">jagac chaktis tathā viṣṇoḥ</seg> <seg type="pāda" n="b">pradhānapuruṣātmakam</seg> </l>
<l><seg type="pāda" n="c">yathā ca pādapo mūla</seg><seg type="pāda" n="d">skandhaśākhādisaṃyutaḥ</seg> //</l>
</lg>

<lg xml:id="BrP_23.33">
<l><seg type="pāda" n="a">ādyabījāt prabhavati</seg> <seg type="pāda" n="b">bījāny anyāni vai tataḥ</seg> </l>
<l><seg type="pāda" n="c">prabhavanti tatas tebhyo</seg> <seg type="pāda" n="d">bhavanty anye pare drumāḥ</seg> //</l>
</lg>

<lg xml:id="BrP_23.34">
<l><seg type="pāda" n="a">te 'pi tallakṣaṇadravya</seg><seg type="pāda" n="b">kāraṇānugatā dvijāḥ</seg> </l>
<l><seg type="pāda" n="c">evam avyākṛtāt pūrvaṃ</seg> <seg type="pāda" n="d">jāyante mahadādayaḥ</seg> //</l>
</lg>

<lg xml:id="BrP_23.35">
<l><seg type="pāda" n="a">viśeṣāntās tatas tebhyaḥ</seg> <seg type="pāda" n="b">saṃbhavanti surādayaḥ</seg> </l>
<l><seg type="pāda" n="c">tebhyaś ca putrās teṣāṃ tu</seg> <seg type="pāda" n="d">putrāṇāṃ parame sutāḥ</seg> //</l>
</lg>

<lg xml:id="BrP_23.36">
<l><seg type="pāda" n="a">bījād vṛkṣapraroheṇa</seg> <seg type="pāda" n="b">yathā nāpacayas taroḥ</seg> </l>
<l><seg type="pāda" n="c">bhūtānāṃ bhūtasargeṇa</seg> <seg type="pāda" n="d">naivāsty apacayas tathā</seg> //</l>
</lg>

<lg xml:id="BrP_23.37">
<l><seg type="pāda" n="a">saṃnidhānād yathākāśa</seg><seg type="pāda" n="b">kālādyāḥ kāraṇaṃ taroḥ</seg> </l>
<l><seg type="pāda" n="c">tathaivāpariṇāmena</seg> <seg type="pāda" n="d">viśvasya bhagavān hariḥ</seg> //</l>
</lg>

<lg xml:id="BrP_23.38">
<l><seg type="pāda" n="a">vrīhibīje yathā mūlaṃ</seg> <seg type="pāda" n="b">nālaṃ pattrāṅkurau tathā</seg> </l>
<l><seg type="pāda" n="c">kāṇḍakoṣās tathā puṣpaṃ</seg> <seg type="pāda" n="d">kṣīraṃ tadvac ca taṇḍulaḥ</seg> //</l>
</lg>

<lg xml:id="BrP_23.39">
<l><seg type="pāda" n="a">tuṣāḥ kaṇāś ca santo vai</seg> <seg type="pāda" n="b">yānty āvirbhāvam ātmanaḥ</seg> </l>
<l><seg type="pāda" n="c">prarohahetusāmagryam</seg> <seg type="pāda" n="d">āsādya munisattamāḥ</seg> //</l>
</lg>

<lg xml:id="BrP_23.40">
<l><seg type="pāda" n="a">tathā karmasv anekeṣu</seg> <seg type="pāda" n="b">devādyās tanavaḥ sthitāḥ</seg> </l>
<l><seg type="pāda" n="c">viṣṇuśaktiṃ samāsādya</seg> <seg type="pāda" n="d">praroham upayānti vai</seg> //</l>
</lg>

<lg xml:id="BrP_23.41">
<l><seg type="pāda" n="a">sa ca viṣṇuḥ paraṃ brahma</seg> <seg type="pāda" n="b">yataḥ sarvam idaṃ jagat</seg> </l>
<l><seg type="pāda" n="c">jagac ca yo yatra cedaṃ</seg> <seg type="pāda" n="d">yasmin vilayam eṣyati</seg> //</l>
</lg>

<lg xml:id="BrP_23.42">
<l><seg type="pāda" n="a">tad brahma paramaṃ dhāma</seg> <seg type="pāda" n="b">sadasat paramaṃ padam</seg> </l>
<l><seg type="pāda" n="c">yasya sarvam abhedena</seg> <seg type="pāda" n="d">jagad etac carācaram</seg> //</l>
</lg>

<lg xml:id="BrP_23.43">
<l><seg type="pāda" n="a">sa eva mūlaprakṛtir</seg> <seg type="pāda" n="b">vyaktarūpī jagac ca saḥ</seg> </l>
<l><seg type="pāda" n="c">tasminn eva layaṃ sarvaṃ</seg> <seg type="pāda" n="d">yāti tatra ca tiṣṭhati</seg> //</l>
</lg>

<lg xml:id="BrP_23.44">
<l><seg type="pāda" n="a">kartā kriyāṇāṃ sa ca ijyate kratuḥ</seg> <lb/><seg type="pāda" n="b">sa eva tatkarmaphalaṃ ca tasya yat</seg></l>
<l><seg type="pāda" n="c">yugādi yasmāc ca bhaved aśeṣato</seg> <lb/><seg type="pāda" n="d">harer na kiṃcid vyatiriktam asti tat</seg></l>
</lg>

<milestone unit="speaker" n="lomaharṣaṇa uvāca"/>

<lg xml:id="BrP_24.1">
<l><seg type="pāda" n="a">tārāmayaṃ bhagavataḥ</seg> <seg type="pāda" n="b">śiśumārākṛti prabhoḥ</seg> </l>
<l><seg type="pāda" n="c">divi rūpaṃ harer yat tu</seg> <seg type="pāda" n="d">tasya pucche sthito dhruvaḥ</seg> //</l>
</lg>

<lg xml:id="BrP_24.2">
<l><seg type="pāda" n="a">saeṣa bhraman bhrāmayati</seg> <seg type="pāda" n="b">candrādityādikān grahān</seg> </l>
<l><seg type="pāda" n="c">bhramantam anu taṃ yānti</seg> <seg type="pāda" n="d">nakṣatrāṇi ca cakravat</seg> //</l>
</lg>

<lg xml:id="BrP_24.3">
<l><seg type="pāda" n="a">sūryācandramasau tārā</seg> <seg type="pāda" n="b">nakṣatrāṇi grahaiḥ saha</seg> </l>
<l><seg type="pāda" n="c">vātānīkamayair bandhair</seg> <seg type="pāda" n="d">dhruve baddhāni tāni vai</seg> //</l>
</lg>

<lg xml:id="BrP_24.4">
<l><seg type="pāda" n="a">śiśumārākṛti proktaṃ</seg> <seg type="pāda" n="b">yad rūpaṃ jyotiṣāṃ divi</seg> </l>
<l><seg type="pāda" n="c">nārāyaṇaḥ paraṃ dhāma</seg> <seg type="pāda" n="d">tasyādhāraḥ svayaṃ hṛdi</seg> //</l>
</lg>

<lg xml:id="BrP_24.5">
<l><seg type="pāda" n="a">uttānapādatanayas</seg> <seg type="pāda" n="b">tam ārādhya prajāpatim</seg> </l>
<l><seg type="pāda" n="c">sa tārāśiśumārasya</seg> <seg type="pāda" n="d">dhruvaḥ pucche vyavasthitaḥ</seg> //</l>
</lg>

<lg xml:id="BrP_24.6">
<l><seg type="pāda" n="a">ādhāraḥ śiśumārasya</seg> <seg type="pāda" n="b">sarvādhyakṣo janārdanaḥ</seg> </l>
<l><seg type="pāda" n="c">dhruvasya śiśumāraś ca</seg> <seg type="pāda" n="d">dhruve bhānur vyavasthitaḥ</seg> //</l>
</lg>

<lg xml:id="BrP_24.7">
<l><seg type="pāda" n="a">tad ādhāraṃ jagac cedaṃ</seg> <seg type="pāda" n="b">sadevāsuramānuṣam</seg> </l>
<l><seg type="pāda" n="c">yena viprā vidhānena</seg> <seg type="pāda" n="d">tan me śṛṇuta sāṃpratam</seg> //</l>
</lg>

<lg xml:id="BrP_24.8">
<l><seg type="pāda" n="a">vivasvān aṣṭabhir māsair</seg> <seg type="pāda" n="b">grasaty apo rasātmikāḥ</seg> </l>
<l><seg type="pāda" n="c">varṣaty ambu tataś cānnam</seg> <seg type="pāda" n="d">annādam akhilaṃ jagat</seg> //</l>
</lg>

<lg xml:id="BrP_24.9">
<l><seg type="pāda" n="a">vivasvān aṃśubhis tīkṣṇair</seg> <seg type="pāda" n="b">ādāya jagato jalam</seg> </l>
<l><seg type="pāda" n="c">somaṃ puṣyaty athenduś ca</seg> <seg type="pāda" n="d">vāyunāḍīmayair divi</seg> //</l>
</lg>

<lg xml:id="BrP_24.10">
<l><seg type="pāda" n="a">jalair vikṣipyate 'bhreṣu</seg> <seg type="pāda" n="b">dhūmāgnyanilamūrtiṣu</seg> </l>
<l><seg type="pāda" n="c">na bhraśyanti yatas tebhyo</seg> <seg type="pāda" n="d">jalāny abhrāṇi tāny ataḥ</seg> //</l>
</lg>

<lg xml:id="BrP_24.11">
<l><seg type="pāda" n="a">abhrasthāḥ prapatanty āpo</seg> <seg type="pāda" n="b">vāyunā samudīritāḥ</seg> </l>
<l><seg type="pāda" n="c">saṃskāraṃ kālajanitaṃ</seg> <seg type="pāda" n="d">viprāś cāsādya nirmalāḥ</seg> //</l>
</lg>

<lg xml:id="BrP_24.12">
<l><seg type="pāda" n="a">saritsamudrā bhaumās tu</seg> <seg type="pāda" n="b">tathāpaḥ prāṇisaṃbhavāḥ</seg> </l>
<l><seg type="pāda" n="c">catuṣprakārā bhagavān</seg> <seg type="pāda" n="d">ādatte savitā dvijāḥ</seg> //</l>
</lg>

<lg xml:id="BrP_24.13">
<l><seg type="pāda" n="a">ākāśagaṅgāsalilaṃ</seg> <seg type="pāda" n="b">tathāhṛtya gabhastimān</seg> </l>
<l><seg type="pāda" n="c">anabhragatam evorvyāṃ</seg> <seg type="pāda" n="d">sadyaḥ kṣipati raśmibhiḥ</seg> //</l>
</lg>

<lg xml:id="BrP_24.14">
<l><seg type="pāda" n="a">tasya saṃsparśanirdhūta</seg><seg type="pāda" n="b">pāpapaṅko dvijottamāḥ</seg> </l>
<l><seg type="pāda" n="c">na yāti narakaṃ martyo</seg> <seg type="pāda" n="d">divyaṃ snānaṃ hi tat smṛtam</seg> //</l>
</lg>

<lg xml:id="BrP_24.15">
<l><seg type="pāda" n="a">dṛṣṭasūryaṃ hi tad vāri</seg> <seg type="pāda" n="b">pataty abhrair vinā divaḥ</seg> </l>
<l><seg type="pāda" n="c">ākāśagaṅgāsalilaṃ</seg> <seg type="pāda" n="d">tad gobhiḥ kṣipyate raveḥ</seg> //</l>
</lg>

<lg xml:id="BrP_24.16">
<l><seg type="pāda" n="a">kṛttikādiṣu ṛkṣeṣu</seg> <seg type="pāda" n="b">viṣameṣv ambu yad divaḥ</seg> </l>
<l><seg type="pāda" n="c">dṛṣṭvārkaṃ patitaṃ jñeyaṃ</seg> <seg type="pāda" n="d">tad gāṅgaṃ diggajohnitam</seg> //</l>
</lg>

<lg xml:id="BrP_24.17">
<l><seg type="pāda" n="a">yugmarkṣeṣu tu yat toyaṃ</seg> <seg type="pāda" n="b">pataty arkodgitaṃ divaḥ</seg> </l>
<l><seg type="pāda" n="c">tat sūryaraśmibhiḥ sadyaḥ</seg> <seg type="pāda" n="d">samādāya nirasyate</seg> //</l>
</lg>

<lg xml:id="BrP_24.18">
<l><seg type="pāda" n="a">ubhayaṃ puṇyam atyarthaṃ</seg> <seg type="pāda" n="b">nṛṇāṃ pāpaharaṃ dvijāḥ</seg> </l>
<l><seg type="pāda" n="c">ākāśagaṅgāsalilaṃ</seg> <seg type="pāda" n="d">divyaṃ snānaṃ dvijottamāḥ</seg> //</l>
</lg>

<lg xml:id="BrP_24.19">
<l><seg type="pāda" n="a">yat tu meghaiḥ samutsṛṣṭaṃ</seg> <seg type="pāda" n="b">vāri tat prāṇināṃ dvijāḥ</seg> </l>
<l><seg type="pāda" n="c">puṣṇāty oṣadhayaḥ sarvā</seg> <seg type="pāda" n="d">jīvanāyāmṛtaṃ hi tat</seg> //</l>
</lg>

<lg xml:id="BrP_24.20">
<l><seg type="pāda" n="a">tena vṛddhiṃ parāṃ nītaḥ</seg> <seg type="pāda" n="b">sakalaś cauṣadhīgaṇaḥ</seg> </l>
<l><seg type="pāda" n="c">sādhakaḥ phalapākāntaḥ</seg> <seg type="pāda" n="d">prajānāṃ tu prajāyate</seg> //</l>
</lg>

<lg xml:id="BrP_24.21">
<l><seg type="pāda" n="a">tena yajñān yathāproktān</seg> <seg type="pāda" n="b">mānavāḥ śāstracakṣuṣaḥ</seg> </l>
<l><seg type="pāda" n="c">kurvate 'harahaś caiva</seg> <seg type="pāda" n="d">devān āpyāyayanti te</seg> //</l>
</lg>

<lg xml:id="BrP_24.22">
<l><seg type="pāda" n="a">evaṃ yajñāś ca vedāś ca</seg> <seg type="pāda" n="b">varṇāś ca dvijapūrvakāḥ</seg> </l>
<l><seg type="pāda" n="c">sarvadevanikāyāś ca</seg> <seg type="pāda" n="d">paśubhūtagaṇāś ca ye</seg> //</l>
</lg>

<lg xml:id="BrP_24.23">
<l><seg type="pāda" n="a">vṛṣṭyā dhṛtam idaṃ sarvaṃ</seg> <seg type="pāda" n="b">jagat sthāvarajaṅgamam</seg> </l>
<l><seg type="pāda" n="c">sāpi niṣpādyate vṛṣṭiḥ</seg> <seg type="pāda" n="d">savitrā munisattamāḥ</seg> //</l>
</lg>

<lg xml:id="BrP_24.24">
<l><seg type="pāda" n="a">ādhārabhūtaḥ savitur</seg> <seg type="pāda" n="b">dhruvo munivarottamāḥ</seg> </l>
<l><seg type="pāda" n="c">dhruvasya śiśumāro 'sau</seg> <seg type="pāda" n="d">so 'pi nārāyaṇāśrayaḥ</seg> //</l>
</lg>

<lg xml:id="BrP_24.25">
<l><seg type="pāda" n="a">hṛdi nārāyaṇas tasya</seg> <seg type="pāda" n="b">śiśumārasya saṃsthitaḥ</seg> </l>
<l><seg type="pāda" n="c">vibhartā sarvabhūtānām</seg> <seg type="pāda" n="d">ādibhūtaḥ sanātanaḥ</seg> //</l>
</lg>

<lg xml:id="BrP_24.26">
<l><seg type="pāda" n="a">evaṃ mayā muniśreṣṭhā</seg> <seg type="pāda" n="b">brahmāṇḍaṃ samudāhṛtam</seg> </l>
<l><seg type="pāda" n="c">bhūsamudrādibhir yuktaṃ</seg> <seg type="pāda" n="d">kim anyac chrotum icchatha</seg> //</l>
</lg>

<milestone unit="speaker" n="munaya ūcuḥ"/>

<lg xml:id="BrP_25.1">
<l><seg type="pāda" n="a">pṛthivyāṃ yāni tīrthāni</seg> <seg type="pāda" n="b">puṇyāny āyatanāni ca</seg> </l>
<l><seg type="pāda" n="c">vaktum arhasi dharmajña</seg> <seg type="pāda" n="d">śrotuṃ no vartate manaḥ</seg> //</l>
</lg>

<milestone unit="speaker" n="lomaharṣaṇa uvāca"/>

<lg xml:id="BrP_25.2">
<l><seg type="pāda" n="a">yasya hastau ca pādau ca</seg> <seg type="pāda" n="b">manaś caiva susaṃyatam</seg> </l>
<l><seg type="pāda" n="c">vidyā tapaś ca kīrtiś ca</seg> <seg type="pāda" n="d">sa tīrthaphalam aśnute</seg> //</l>
</lg>

<lg xml:id="BrP_25.3">
<l><seg type="pāda" n="a">mano viśuddhaṃ puruṣasya tīrthaṃ</seg> <lb/><seg type="pāda" n="b">vācāṃ tathā cendriyanigrahaś ca</seg></l>
<l><seg type="pāda" n="c">etāni tīrthāni śarīrajāni</seg> <lb/><seg type="pāda" n="d">svargasya mārgaṃ pratibodhayanti</seg></l>
</lg>

<lg xml:id="BrP_25.4">
<l><seg type="pāda" n="a">cittam antargataṃ duṣṭaṃ</seg> <seg type="pāda" n="b">tīrthasnānair na śudhyati</seg> </l>
<l><seg type="pāda" n="c">śataśo 'pi jalair dhautaṃ</seg> <seg type="pāda" n="d">surābhāṇḍam ivāśuci</seg> //</l>
</lg>

<lg xml:id="BrP_25.5">
<l><seg type="pāda" n="a">na tīrthāni na dānāni</seg> <seg type="pāda" n="b">na vratāni na cāśramāḥ</seg> </l>
<l><seg type="pāda" n="c">duṣṭāśayaṃ dambharuciṃ</seg> <seg type="pāda" n="d">punanti vyutthitendriyam</seg> //</l>
</lg>

<lg xml:id="BrP_25.6">
<l><seg type="pāda" n="a">indriyāṇi vaśe kṛtvā</seg> <seg type="pāda" n="b">yatra yatra vasen naraḥ</seg> </l>
<l><seg type="pāda" n="c">tatra tatra kurukṣetraṃ</seg> <seg type="pāda" n="d">prayāgaṃ puṣkaraṃ tathā</seg> //</l>
</lg>

<lg xml:id="BrP_25.7">
<l><seg type="pāda" n="a">tasmāc chṛṇudhvaṃ vakṣyāmi</seg> <seg type="pāda" n="b">tīrthāny āyatanāni ca</seg> </l>
<l><seg type="pāda" n="c">saṃkṣepeṇa muniśreṣṭhāḥ</seg> <seg type="pāda" n="d">pṛthivyāṃ yāni kāni vai</seg> //</l>
</lg>

<lg xml:id="BrP_25.8">
<l><seg type="pāda" n="a">vistareṇa na śakyante</seg> <seg type="pāda" n="b">vaktuṃ varṣaśatair api</seg> </l>
<l><seg type="pāda" n="c">prathamaṃ puṣkaraṃ tīrthaṃ</seg> <seg type="pāda" n="d">naimiṣāraṇyam eva ca</seg> //</l>
</lg>

<lg xml:id="BrP_25.9">
<l><seg type="pāda" n="a">prayāgaṃ ca pravakṣyāmi</seg> <seg type="pāda" n="b">dharmāraṇyaṃ dvijottamāḥ</seg> </l>
<l><seg type="pāda" n="c">dhenukaṃ campakāraṇyaṃ</seg> <seg type="pāda" n="d">saindhavāraṇyam eva ca</seg> //</l>
</lg>

<lg xml:id="BrP_25.10">
<l><seg type="pāda" n="a">puṇyaṃ ca magadhāraṇyaṃ</seg> <seg type="pāda" n="b">daṇḍakāraṇyam eva ca</seg> </l>
<l><seg type="pāda" n="c">gayā prabhāsaṃ śrītīrthaṃ</seg> <seg type="pāda" n="d">divyaṃ kanakhalaṃ tathā</seg> //</l>
</lg>

<lg xml:id="BrP_25.11">
<l><seg type="pāda" n="a">bhṛgutuṅgaṃ hiraṇyākṣaṃ</seg> <seg type="pāda" n="b">bhīmāraṇyaṃ kuśasthalīm</seg> </l>
<l><seg type="pāda" n="c">lohākulaṃ sakedāraṃ</seg> <seg type="pāda" n="d">mandarāraṇyam eva ca</seg> //</l>
</lg>

<lg xml:id="BrP_25.12">
<l><seg type="pāda" n="a">mahābalaṃ koṭitīrthaṃ</seg> <seg type="pāda" n="b">sarvapāpaharaṃ tathā</seg> </l>
<l><seg type="pāda" n="c">rūpatīrthaṃ śūkaravaṃ</seg> <seg type="pāda" n="d">cakratīrthaṃ mahāphalam</seg> //</l>
</lg>

<lg xml:id="BrP_25.13">
<l><seg type="pāda" n="a">yogatīrthaṃ somatīrthaṃ</seg> <seg type="pāda" n="b">tīrthaṃ sāhoṭakaṃ tathā</seg> </l>
<l><seg type="pāda" n="c">tīrthaṃ kokāmukhaṃ puṇyaṃ</seg> <seg type="pāda" n="d">badarīśailam eva ca</seg> //</l>
</lg>

<lg xml:id="BrP_25.14">
<l><seg type="pāda" n="a">somatīrthaṃ tuṅgakūṭaṃ</seg> <seg type="pāda" n="b">tīrthaṃ skandāśramaṃ tathā</seg> </l>
<l><seg type="pāda" n="c">koṭitīrthaṃ cāgnipadaṃ</seg> <seg type="pāda" n="d">tīrthaṃ pañcaśikhaṃ tathā</seg> //</l>
</lg>

<lg xml:id="BrP_25.15">
<l><seg type="pāda" n="a">dharmodbhavaṃ koṭitīrthaṃ</seg> <seg type="pāda" n="b">tīrthaṃ bādhapramocanam</seg> </l>
<l><seg type="pāda" n="c">gaṅgādvāraṃ pañcakūṭaṃ</seg> <seg type="pāda" n="d">madhyakesaram eva ca</seg> //</l>
</lg>

<lg xml:id="BrP_25.16">
<l><seg type="pāda" n="a">cakraprabhaṃ mataṅgaṃ ca</seg> <seg type="pāda" n="b">kruśadaṇḍaṃ ca viśrutam</seg> </l>
<l><seg type="pāda" n="c">daṃṣṭrākuṇḍaṃ viṣṇutīrthaṃ</seg> <seg type="pāda" n="d">sārvakāmikam eva ca</seg> //</l>
</lg>

<lg xml:id="BrP_25.17">
<l><seg type="pāda" n="a">tīrthaṃ matsyatilaṃ caiva</seg> <seg type="pāda" n="b">badarī suprabhaṃ tathā</seg> </l>
<l><seg type="pāda" n="c">brahmakuṇḍaṃ vahnikuṇḍaṃ</seg> <seg type="pāda" n="d">tīrthaṃ satyapadaṃ tathā</seg> //</l>
</lg>

<lg xml:id="BrP_25.18">
<l><seg type="pāda" n="a">catuḥsrotaś catuḥśṛṅgaṃ</seg> <seg type="pāda" n="b">śailaṃ dvādaśadhārakam</seg> </l>
<l><seg type="pāda" n="c">mānasaṃ sthūlaśṛṅgaṃ ca</seg> <seg type="pāda" n="d">sthūladaṇḍaṃ tathorvaśī</seg> //</l>
</lg>

<lg xml:id="BrP_25.19">
<l><seg type="pāda" n="a">lokapālaṃ manuvaraṃ</seg> <seg type="pāda" n="b">somāhvaśailam eva ca</seg> </l>
<l><seg type="pāda" n="c">sadāprabhaṃ merukuṇḍaṃ</seg> <seg type="pāda" n="d">tīrthaṃ somābhiṣecanam</seg> //</l>
</lg>

<lg xml:id="BrP_25.20">
<l><seg type="pāda" n="a">mahāsrotaṃ koṭarakaṃ</seg> <seg type="pāda" n="b">pañcadhāraṃ tridhārakam</seg> </l>
<l><seg type="pāda" n="c">saptadhāraikadhāraṃ ca</seg> <seg type="pāda" n="d">tīrthaṃ cāmarakaṇṭakam</seg> //</l>
</lg>

<lg xml:id="BrP_25.21">
<l><seg type="pāda" n="a">śālagrāmaṃ cakratīrthaṃ</seg> <seg type="pāda" n="b">koṭidrumam anuttamam</seg> </l>
<l><seg type="pāda" n="c">bilvaprabhaṃ devahradaṃ</seg> <seg type="pāda" n="d">tīrthaṃ viṣṇuhradaṃ tathā</seg> //</l>
</lg>

<lg xml:id="BrP_25.22">
<l><seg type="pāda" n="a">śaṅkhaprabhaṃ devakuṇḍaṃ</seg> <seg type="pāda" n="b">tīrthaṃ vajrāyudhaṃ tathā</seg> </l>
<l><seg type="pāda" n="c">agniprabhaṃ ca puṃnāgaṃ</seg> <seg type="pāda" n="d">devaprabham anuttamam</seg> //</l>
</lg>

<lg xml:id="BrP_25.23">
<l><seg type="pāda" n="a">vidyādharaṃ sagāndharvaṃ</seg> <seg type="pāda" n="b">śrītīrthaṃ brahmaṇo hradam</seg> </l>
<l><seg type="pāda" n="c">sātīrthaṃ lokapālākhyaṃ</seg> <seg type="pāda" n="d">maṇipuragiriṃ tathā</seg> //</l>
</lg>

<lg xml:id="BrP_25.24">
<l><seg type="pāda" n="a">tīrthaṃ pañcahradaṃ caiva</seg> <seg type="pāda" n="b">puṇyaṃ piṇḍārakaṃ tathā</seg> </l>
<l><seg type="pāda" n="c">malavyaṃ goprabhāvaṃ ca</seg> <seg type="pāda" n="d">govaraṃ vaṭamūlakam</seg> //</l>
</lg>

<lg xml:id="BrP_25.25">
<l><seg type="pāda" n="a">snānadaṇḍaṃ prayāgaṃ ca</seg> <seg type="pāda" n="b">guhyaṃ viṣṇupadaṃ tathā</seg> </l>
<l><seg type="pāda" n="c">kanyāśramaṃ vāyukuṇḍaṃ</seg> <seg type="pāda" n="d">jambūmārgaṃ tathottamam</seg> //</l>
</lg>

<lg xml:id="BrP_25.26">
<l><seg type="pāda" n="a">gabhastitīrthaṃ ca tathā</seg> <seg type="pāda" n="b">yayātipatanaṃ śuci</seg> </l>
<l><seg type="pāda" n="c">koṭitīrthaṃ bhadravaṭaṃ</seg> <seg type="pāda" n="d">mahākālavanaṃ tathā</seg> //</l>
</lg>

<lg xml:id="BrP_25.27">
<l><seg type="pāda" n="a">narmadātīrtham aparaṃ</seg> <seg type="pāda" n="b">tīrthavajraṃ tathārbudam</seg> </l>
<l><seg type="pāda" n="c">piṅgutīrthaṃ savāsiṣṭhaṃ</seg> <seg type="pāda" n="d">tīrthaṃ ca pṛthasaṃgamam</seg> //</l>
</lg>

<lg xml:id="BrP_25.28">
<l><seg type="pāda" n="a">tīrthaṃ daurvāsikaṃ nāma</seg> <seg type="pāda" n="b">tathā piñjarakaṃ śubham</seg> </l>
<l><seg type="pāda" n="c">ṛṣitīrthaṃ brahmatuṅgaṃ</seg> <seg type="pāda" n="d">vasutīrthaṃ kumārikam</seg> //</l>
</lg>

<lg xml:id="BrP_25.29">
<l><seg type="pāda" n="a">śakratīrthaṃ pañcanadaṃ</seg> <seg type="pāda" n="b">reṇukātīrtham eva ca</seg> </l>
<l><seg type="pāda" n="c">paitāmahaṃ ca vimalaṃ</seg> <seg type="pāda" n="d">rudrapādaṃ tathottamam</seg> //</l>
</lg>

<lg xml:id="BrP_25.30">
<l><seg type="pāda" n="a">maṇimattaṃ ca kāmākhyaṃ</seg> <seg type="pāda" n="b">kṛṣṇatīrthaṃ kuśāvilam</seg> </l>
<l><seg type="pāda" n="c">yajanaṃ yājanaṃ caiva</seg> <seg type="pāda" n="d">tathaiva brahmavālukam</seg> //</l>
</lg>

<lg xml:id="BrP_25.31">
<l><seg type="pāda" n="a">puṣpanyāsaṃ puṇḍarīkaṃ</seg> <seg type="pāda" n="b">maṇipūraṃ tathottaram</seg> </l>
<l><seg type="pāda" n="c">dīrghasattraṃ hayapadaṃ</seg> <seg type="pāda" n="d">tīrthaṃ cānaśanaṃ tathā</seg> //</l>
</lg>

<lg xml:id="BrP_25.32">
<l><seg type="pāda" n="a">gaṅgodbhedaṃ śivodbhedaṃ</seg> <seg type="pāda" n="b">narmadodbhedam eva ca</seg> </l>
<l><seg type="pāda" n="c">vastrāpadaṃ dāruvalaṃ</seg> <seg type="pāda" n="d">chāyārohaṇam eva ca</seg> //</l>
</lg>

<lg xml:id="BrP_25.33">
<l><seg type="pāda" n="a">siddheśvaraṃ mitravalaṃ</seg> <seg type="pāda" n="b">kālikāśramam eva ca</seg> </l>
<l><seg type="pāda" n="c">vaṭāvaṭaṃ bhadravaṭaṃ</seg> <seg type="pāda" n="d">kauśāmbī ca divākaram</seg> //</l>
</lg>

<lg xml:id="BrP_25.34">
<l><seg type="pāda" n="a">dvīpaṃ sārasvataṃ caiva</seg> <seg type="pāda" n="b">vijayaṃ kāmadaṃ tathā</seg> </l>
<l><seg type="pāda" n="c">rudrakoṭiṃ sumanasaṃ</seg> <seg type="pāda" n="d">tīrthaṃ sadrāvanāmitam</seg> //</l>
</lg>

<lg xml:id="BrP_25.35">
<l><seg type="pāda" n="a">syamantapañcakaṃ tīrthaṃ</seg> <seg type="pāda" n="b">brahmatīrthaṃ sudarśanam</seg> </l>
<l><seg type="pāda" n="c">satataṃ pṛthivīsarvaṃ</seg> <seg type="pāda" n="d">pāriplavapṛthūdakau</seg> //</l>
</lg>

<lg xml:id="BrP_25.36">
<l><seg type="pāda" n="a">daśāśvamedhikaṃ tīrthaṃ</seg> <seg type="pāda" n="b">sarpijaṃ viṣayāntikam</seg> </l>
<l><seg type="pāda" n="c">koṭitīrthaṃ pañcanadaṃ</seg> <seg type="pāda" n="d">vārāhaṃ yakṣiṇīhradam</seg> //</l>
</lg>

<lg xml:id="BrP_25.37">
<l><seg type="pāda" n="a">puṇḍarīkaṃ somatīrthaṃ</seg> <seg type="pāda" n="b">muñjavaṭaṃ tathottamam</seg> </l>
<l><seg type="pāda" n="c">badarīvanam āsīnaṃ</seg> <seg type="pāda" n="d">ratnamūlakam eva ca</seg> //</l>
</lg>

<lg xml:id="BrP_25.38">
<l><seg type="pāda" n="a">lokadvāraṃ pañcatīrthaṃ</seg> <seg type="pāda" n="b">kapilātīrtham eva ca</seg> </l>
<l><seg type="pāda" n="c">sūryatīrthaṃ śaṅkhinī ca</seg> <seg type="pāda" n="d">gavāṃ bhavanam eva ca</seg> //</l>
</lg>

<lg xml:id="BrP_25.39">
<l><seg type="pāda" n="a">tīrthaṃ ca yakṣarājasya</seg> <seg type="pāda" n="b">brahmāvartaṃ sutīrthakam</seg> </l>
<l><seg type="pāda" n="c">kāmeśvaraṃ mātritīrthaṃ</seg> <seg type="pāda" n="d">tīrthaṃ śītavanaṃ tathā</seg> //</l>
</lg>

<lg xml:id="BrP_25.40">
<l><seg type="pāda" n="a">snānalomāpahaṃ caiva</seg> <seg type="pāda" n="b">māsasaṃsarakaṃ tathā</seg> </l>
<l><seg type="pāda" n="c">daśāśvamedhaṃ kedāraṃ</seg> <seg type="pāda" n="d">brahmodumbaram eva ca</seg> //</l>
</lg>

<lg xml:id="BrP_25.41">
<l><seg type="pāda" n="a">saptarṣikuṇḍaṃ ca tathā</seg> <seg type="pāda" n="b">tīrthaṃ devyāḥ sujambukam</seg> </l>
<l><seg type="pāda" n="c">īṭāspadaṃ koṭikūṭaṃ</seg> <seg type="pāda" n="d">kiṃdānaṃ kiṃjapaṃ tathā</seg> //</l>
</lg>

<lg xml:id="BrP_25.42">
<l><seg type="pāda" n="a">kāraṇḍavaṃ cāvedhyaṃ ca</seg> <seg type="pāda" n="b">triviṣṭapam athāparam</seg> </l>
<l><seg type="pāda" n="c">pāṇiṣātaṃ miśrakaṃ ca</seg> <seg type="pāda" n="d">madhūvaṭamanojavau</seg> //</l>
</lg>

<lg xml:id="BrP_25.43">
<l><seg type="pāda" n="a">kauśikī devatīrthaṃ ca</seg> <seg type="pāda" n="b">tīrthaṃ ca ṛṇamocanam</seg> </l>
<l><seg type="pāda" n="c">divyaṃ ca nṛgadhūmākhyaṃ</seg> <seg type="pāda" n="d">tīrthaṃ viṣṇupadaṃ tathā</seg> //</l>
</lg>

<lg xml:id="BrP_25.44">
<l><seg type="pāda" n="a">amarāṇāṃ hradaṃ puṇyaṃ</seg> <seg type="pāda" n="b">koṭitīrthaṃ tathāparam</seg> </l>
<l><seg type="pāda" n="c">śrīkuñjaṃ śālitīrthaṃ ca</seg> <seg type="pāda" n="d">naimiṣeyaṃ ca viśrutam</seg> //</l>
</lg>

<lg xml:id="BrP_25.45">
<l><seg type="pāda" n="a">brahmasthānaṃ somatīrthaṃ</seg> <seg type="pāda" n="b">kanyātīrthaṃ tathaiva ca</seg> </l>
<l><seg type="pāda" n="c">brahmatīrthaṃ manastīrthaṃ</seg> <seg type="pāda" n="d">tīrthaṃ vai kārupāvanam</seg> //</l>
</lg>

<lg xml:id="BrP_25.46">
<l><seg type="pāda" n="a">saugandhikavanaṃ caiva</seg> <seg type="pāda" n="b">maṇitīrthaṃ sarasvatī</seg> </l>
<l><seg type="pāda" n="c">īśānatīrthaṃ pravaraṃ</seg> <seg type="pāda" n="d">pāvanaṃ pāñcayajñikam</seg> //</l>
</lg>

<lg xml:id="BrP_25.47">
<l><seg type="pāda" n="a">triśūladhāraṃ māhendraṃ</seg> <seg type="pāda" n="b">devasthānaṃ kṛtālayam</seg> </l>
<l><seg type="pāda" n="c">śākaṃbharī devatīrthaṃ</seg> <seg type="pāda" n="d">suvarṇākhyaṃ kilaṃ hradam</seg> //</l>
</lg>

<lg xml:id="BrP_25.48">
<l><seg type="pāda" n="a">kṣīraśravaṃ virūpākṣaṃ</seg> <seg type="pāda" n="b">bhṛgutīrthaṃ kuśodbhavam</seg> </l>
<l><seg type="pāda" n="c">brahmatīrthaṃ brahmayoniṃ</seg> <seg type="pāda" n="d">nīlaparvatam eva ca</seg> //</l>
</lg>

<lg xml:id="BrP_25.49">
<l><seg type="pāda" n="a">kubjāmbakaṃ bhadravaṭaṃ</seg> <seg type="pāda" n="b">vasiṣṭhapadam eva ca</seg> </l>
<l><seg type="pāda" n="c">svargadvāraṃ prajādvāraṃ</seg> <seg type="pāda" n="d">kālikāśramam eva ca</seg> //</l>
</lg>

<lg xml:id="BrP_25.50">
<l><seg type="pāda" n="a">rudrāvartaṃ sugandhāśvaṃ</seg> <seg type="pāda" n="b">kapilāvanam eva ca</seg> </l>
<l><seg type="pāda" n="c">bhadrakarṇahradaṃ caiva</seg> <seg type="pāda" n="d">śaṅkukarṇahradaṃ tathā</seg> //</l>
</lg>

<lg xml:id="BrP_25.51">
<l><seg type="pāda" n="a">saptasārasvataṃ caiva</seg> <seg type="pāda" n="b">tīrtham auśanasaṃ tathā</seg> </l>
<l><seg type="pāda" n="c">kapālamocanaṃ caiva</seg> <seg type="pāda" n="d">avakīrṇaṃ ca kāmyakam</seg> //</l>
</lg>

<lg xml:id="BrP_25.52">
<l><seg type="pāda" n="a">catuḥsāmudrikaṃ caiva</seg> <seg type="pāda" n="b">śatakiṃ ca sahasrikam</seg> </l>
<l><seg type="pāda" n="c">reṇukaṃ pañcavaṭakaṃ</seg> <seg type="pāda" n="d">vimocanam athaujasam</seg> //</l>
</lg>

<lg xml:id="BrP_25.53">
<l><seg type="pāda" n="a">sthāṇutīrthaṃ kuros tīrthaṃ</seg> <seg type="pāda" n="b">svargadvāraṃ kuśadhvajam</seg> </l>
<l><seg type="pāda" n="c">viśveśvaraṃ mānavakaṃ</seg> <seg type="pāda" n="d">kūpaṃ nārāyaṇāśrayam</seg> //</l>
</lg>

<lg xml:id="BrP_25.54">
<l><seg type="pāda" n="a">gaṅgāhradaṃ vaṭaṃ caiva</seg> <seg type="pāda" n="b">badarīpāṭanaṃ tathā</seg> </l>
<l><seg type="pāda" n="c">indramārgam ekarātraṃ</seg> <seg type="pāda" n="d">kṣīrakāvāsam eva ca</seg> //</l>
</lg>

<lg xml:id="BrP_25.55">
<l><seg type="pāda" n="a">somatīrthaṃ dadhīcaṃ ca</seg> <seg type="pāda" n="b">śrutatīrthaṃ ca bho dvijāḥ</seg> </l>
<l><seg type="pāda" n="c">koṭitīrthasthalīṃ caiva</seg> <seg type="pāda" n="d">bhadrakālīhradaṃ tathā</seg> //</l>
</lg>

<lg xml:id="BrP_25.56">
<l><seg type="pāda" n="a">arundhatīvanaṃ caiva</seg> <seg type="pāda" n="b">brahmāvartaṃ tathottamam</seg> </l>
<l><seg type="pāda" n="c">aśvavedī kubjāvanaṃ</seg> <seg type="pāda" n="d">yamunāprabhavaṃ tathā</seg> //</l>
</lg>

<lg xml:id="BrP_25.57">
<l><seg type="pāda" n="a">vīraṃ pramokṣaṃ sindhūttham</seg> <seg type="pāda" n="b">ṛṣa kulyā sakṛttikam</seg> </l>
<l><seg type="pāda" n="c">urvīsaṃkramaṇaṃ caiva</seg> <seg type="pāda" n="d">māyāvidyodbhavaṃ tathā</seg> //</l>
</lg>

<lg xml:id="BrP_25.58">
<l><seg type="pāda" n="a">mahāśramo vaitasikā</seg><seg type="pāda" n="b">rūpaṃ sundarikāśramam</seg> </l>
<l><seg type="pāda" n="c">bāhutīrthaṃ cārunadīṃ</seg> <seg type="pāda" n="d">vimalāśokam eva ca</seg> //</l>
</lg>

<lg xml:id="BrP_25.59">
<l><seg type="pāda" n="a">tīrthaṃ pañcanadaṃ caiva</seg> <seg type="pāda" n="b">mārkaṇḍeyasya dhīmataḥ</seg> </l>
<l><seg type="pāda" n="c">somatīrthaṃ sitodaṃ ca</seg> <seg type="pāda" n="d">tīrthaṃ matsyodarīṃ tathā</seg> //</l>
</lg>

<lg xml:id="BrP_25.60">
<l><seg type="pāda" n="a">sūryaprabhaṃ sūryatīrtham</seg> <seg type="pāda" n="b">aśokavanam eva ca</seg> </l>
<l><seg type="pāda" n="c">aruṇāspadaṃ kāmadaṃ ca</seg> <seg type="pāda" n="d">śukratīrthaṃ savālukam</seg> //</l>
</lg>

<lg xml:id="BrP_25.61">
<l><seg type="pāda" n="a">piśācamocanaṃ caiva</seg> <seg type="pāda" n="b">subhadrāhradam eva ca</seg> </l>
<l><seg type="pāda" n="c">kuṇḍaṃ vimaladaṇḍasya</seg> <seg type="pāda" n="d">tīrthaṃ caṇḍeśvarasya ca</seg> //</l>
</lg>

<lg xml:id="BrP_25.62">
<l><seg type="pāda" n="a">jyeṣṭhasthānahradaṃ caiva</seg> <seg type="pāda" n="b">puṇyaṃ brahmasaraṃ tathā</seg> </l>
<l><seg type="pāda" n="c">jaigīṣavyaguhā caiva</seg> <seg type="pāda" n="d">harikeśavanaṃ tathā</seg> //</l>
</lg>

<lg xml:id="BrP_25.63">
<l><seg type="pāda" n="a">ajāmukhasaraṃ caiva</seg> <seg type="pāda" n="b">ghaṇṭākarṇahradaṃ tathā</seg> </l>
<l><seg type="pāda" n="c">puṇḍarīkahradaṃ caiva</seg> <seg type="pāda" n="d">vāpī karkoṭakasya ca</seg> //</l>
</lg>

<lg xml:id="BrP_25.64">
<l><seg type="pāda" n="a">suvarṇasyodapānaṃ ca</seg> <seg type="pāda" n="b">śvetatīrthahradaṃ tathā</seg> </l>
<l><seg type="pāda" n="c">kuṇḍaṃ ghargharikāyāś ca</seg> <seg type="pāda" n="d">śyāmakūpaṃ ca candrikā</seg> //</l>
</lg>

<lg xml:id="BrP_25.65">
<l><seg type="pāda" n="a">śmaśānastambhakūpaṃ ca</seg> <seg type="pāda" n="b">vināyakahradaṃ tathā</seg> </l>
<l><seg type="pāda" n="c">kūpaṃ sindhūdbhavaṃ caiva</seg> <seg type="pāda" n="d">puṇyaṃ brahmasaraṃ tathā</seg> //</l>
</lg>

<lg xml:id="BrP_25.66">
<l><seg type="pāda" n="a">rudrāvāsaṃ tathā tīrthaṃ</seg> <seg type="pāda" n="b">nāgatīrthaṃ pulomakam</seg> </l>
<l><seg type="pāda" n="c">bhaktahradaṃ kṣīrasaraḥ</seg> <seg type="pāda" n="d">pretādhāraṃ kumārakam</seg> //</l>
</lg>

<lg xml:id="BrP_25.67">
<l><seg type="pāda" n="a">brahmāvartaṃ kuśāvartaṃ</seg> <seg type="pāda" n="b">dadhikarṇodapānakam</seg> </l>
<l><seg type="pāda" n="c">śṛṅgatīrthaṃ mahātīrthaṃ</seg> <seg type="pāda" n="d">tīrthaśreṣṭhā mahānadī</seg> //</l>
</lg>

<lg xml:id="BrP_25.68">
<l><seg type="pāda" n="a">divyaṃ brahmasaraṃ puṇyaṃ</seg> <seg type="pāda" n="b">gayāśīrṣākṣayaṃ vaṭam</seg> </l>
<l><seg type="pāda" n="c">dakṣiṇaṃ cottaraṃ caiva</seg> <seg type="pāda" n="d">gomayaṃ rūpaśītikam</seg> //</l>
</lg>

<lg xml:id="BrP_25.69">
<l><seg type="pāda" n="a">kapilāhradaṃ gṛdhravaṭaṃ</seg> <seg type="pāda" n="b">sāvitrīhradam eva ca</seg> </l>
<l><seg type="pāda" n="c">prabhāsanaṃ sītavanaṃ</seg> <seg type="pāda" n="d">yonidvāraṃ ca dhenukam</seg> //</l>
</lg>

<lg xml:id="BrP_25.70">
<l><seg type="pāda" n="a">dhanyakaṃ kokilākhyaṃ ca</seg> <seg type="pāda" n="b">mataṅgahradam eva ca</seg> </l>
<l><seg type="pāda" n="c">pitṛkūpaṃ rudratīrthaṃ</seg> <seg type="pāda" n="d">śakratīrthaṃ sumālinam</seg> //</l>
</lg>

<lg xml:id="BrP_25.71">
<l><seg type="pāda" n="a">brahmasthānaṃ saptakuṇḍaṃ</seg> <seg type="pāda" n="b">maṇiratnahradaṃ tathā</seg> </l>
<l><seg type="pāda" n="c">kauśikyaṃ bharataṃ caiva</seg> <seg type="pāda" n="d">tīrthaṃ jyeṣṭhālikā tathā</seg> //</l>
</lg>

<lg xml:id="BrP_25.72">
<l><seg type="pāda" n="a">viśveśvaraṃ kalpasaraḥ</seg> <seg type="pāda" n="b">kanyāsaṃvetyam eva ca</seg> </l>
<l><seg type="pāda" n="c">niścīvā prabhavaś caiva</seg> <seg type="pāda" n="d">vasiṣṭhāśramam eva ca</seg> //</l>
</lg>

<lg xml:id="BrP_25.73">
<l><seg type="pāda" n="a">devakūṭaṃ ca kūpaṃ ca</seg> <seg type="pāda" n="b">vasiṣṭhāśramam eva ca</seg> </l>
<l><seg type="pāda" n="c">vīrāśramaṃ brahmasaro</seg> <seg type="pāda" n="d">brahmavīrāvakāpilī</seg> //</l>
</lg>

<lg xml:id="BrP_25.74">
<l><seg type="pāda" n="a">kumāradhārā śrīdhārā</seg> <seg type="pāda" n="b">gaurīśikharam eva ca</seg> </l>
<l><seg type="pāda" n="c">śunaḥ kuṇḍo 'tha tīrthaṃ ca</seg> <seg type="pāda" n="d">nanditīrthaṃ tathaiva ca</seg> //</l>
</lg>

<lg xml:id="BrP_25.75">
<l><seg type="pāda" n="a">kumāravāsaṃ śrīvāsam</seg> <seg type="pāda" n="b">aurvīśītārtham eva ca</seg> </l>
<l><seg type="pāda" n="c">kumbhakarṇahradaṃ caiva</seg> <seg type="pāda" n="d">kauśikīhradam eva ca</seg> //</l>
</lg>

<lg xml:id="BrP_25.76">
<l><seg type="pāda" n="a">dharmatīrthaṃ kāmatīrthaṃ</seg> <seg type="pāda" n="b">tīrtham uddālakaṃ tathā</seg> </l>
<l><seg type="pāda" n="c">saṃdhyātīrthaṃ kāratoyaṃ</seg> <seg type="pāda" n="d">kapilaṃ lohitārṇavam</seg> //</l>
</lg>

<lg xml:id="BrP_25.77">
<l><seg type="pāda" n="a">śoṇodbhavaṃ vaṃśagulmam</seg> <seg type="pāda" n="b">ṛṣabhaṃ kalatīrthakam</seg> </l>
<l><seg type="pāda" n="c">puṇyāvatīhradaṃ tīrthaṃ</seg> <seg type="pāda" n="d">tīrthaṃ badarikāśramam</seg> //</l>
</lg>

<lg xml:id="BrP_25.78">
<l><seg type="pāda" n="a">rāmatīrthaṃ pitṛvanaṃ</seg> <seg type="pāda" n="b">virajātīrtham eva ca</seg> </l>
<l><seg type="pāda" n="c">mārkaṇḍeyavanaṃ caiva</seg> <seg type="pāda" n="d">kṛṣṇatīrthaṃ tathā vaṭam</seg> //</l>
</lg>

<lg xml:id="BrP_25.79">
<l><seg type="pāda" n="a">rohiṇīkūpapravaram</seg> <seg type="pāda" n="b">indradyumnasaraṃ ca yat</seg> </l>
<l><seg type="pāda" n="c">sānugartaṃ samāhendraṃ</seg> <seg type="pāda" n="d">śrītīrthaṃ śrīnadaṃ tathā</seg> //</l>
</lg>

<lg xml:id="BrP_25.80">
<l><seg type="pāda" n="a">iṣutīrthaṃ vārṣabhaṃ ca</seg> <seg type="pāda" n="b">kāverīhradam eva ca</seg> </l>
<l><seg type="pāda" n="c">kanyātīrthaṃ ca gokarṇaṃ</seg> <seg type="pāda" n="d">gāyatrīsthānam eva ca</seg> //</l>
</lg>

<lg xml:id="BrP_25.81">
<l><seg type="pāda" n="a">badarīhradam anyac ca</seg> <seg type="pāda" n="b">madhyasthānaṃ vikarṇakam</seg> </l>
<l><seg type="pāda" n="c">jātīhradaṃ devakūpaṃ</seg> <seg type="pāda" n="d">kuśapravaṇam eva ca</seg> //</l>
</lg>

<lg xml:id="BrP_25.82">
<l><seg type="pāda" n="a">sarvadevavrataṃ caiva</seg> <seg type="pāda" n="b">kanyāśramahradaṃ tathā</seg> </l>
<l><seg type="pāda" n="c">tathānyad vālakhilyānāṃ</seg> <seg type="pāda" n="d">sapūrvāṇāṃ tathāparam</seg> //</l>
</lg>

<lg xml:id="BrP_25.83">
<l><seg type="pāda" n="a">tathānyac ca maharṣīṇām</seg> <seg type="pāda" n="b">akhaṇḍitahradaṃ tathā</seg> </l>
<l><seg type="pāda" n="c">tīrtheṣv eteṣu vidhivat</seg> <seg type="pāda" n="d">samyak śraddhāsamanvitaḥ</seg> //</l>
</lg>

<lg xml:id="BrP_25.84">
<l><seg type="pāda" n="a">snānaṃ karoti yo martyaḥ</seg> <seg type="pāda" n="b">sopavāso jitendriyaḥ</seg> </l>
<l><seg type="pāda" n="c">devān ṛṣīn manuṣyāṃś ca</seg> <seg type="pāda" n="d">pitṝn saṃtarpya ca kramāt</seg> //</l>
</lg>

<lg xml:id="BrP_25.85">
<l><seg type="pāda" n="a">abhyarcya devatās tatra</seg> <seg type="pāda" n="b">sthitvā ca rajanītrayam</seg> </l>
<l><seg type="pāda" n="c">pṛthak pṛthak phalaṃ teṣu</seg> <seg type="pāda" n="d">pratitīrtheṣu bho dvijāḥ</seg> //</l>
</lg>

<lg xml:id="BrP_25.86">
<l><seg type="pāda" n="a">prāpnoti hayamedhasya</seg> <seg type="pāda" n="b">naro nāsty atra saṃśayaḥ</seg> </l>
<l><seg type="pāda" n="c">yas tv idaṃ śṛṇuyān nityaṃ</seg> <seg type="pāda" n="d">tīrthamāhātmyam uttamam</seg> </l>
<l><seg type="pāda" n="e">paṭhec ca śrāvayed vāpi</seg> <seg type="pāda" n="f">sarvapāpaiḥ pramucyate</seg> //</l>
</lg>

<milestone unit="speaker" n="munaya ūcuḥ"/>

<lg xml:id="BrP_26.1">
<l><seg type="pāda" n="a">pṛthivyām uttamāṃ bhūmiṃ</seg> <seg type="pāda" n="b">dharmakāmārthamokṣadām</seg> </l>
<l><seg type="pāda" n="c">tīrthānām uttamaṃ tīrthaṃ</seg> <seg type="pāda" n="d">brūhi no vadatāṃ vara</seg> //</l>
</lg>

<milestone unit="speaker" n="lomaharṣaṇa uvāca"/>

<lg xml:id="BrP_26.2">
<l><seg type="pāda" n="a">imaṃ praśnaṃ mama guruṃ</seg> <seg type="pāda" n="b">papracchur munayaḥ purā</seg> </l>
<l><seg type="pāda" n="c">tam ahaṃ saṃpravakṣyāmi</seg> <seg type="pāda" n="d">yat pṛcchadhvaṃ dvijottamāḥ</seg> //</l>
</lg>

<lg xml:id="BrP_26.3">
<l><seg type="pāda" n="a">svāśrame sumahāpuṇye</seg> <seg type="pāda" n="b">nānāpuṣpopaśobhite</seg> </l>
<l><seg type="pāda" n="c">nānādrumalatākīrṇe</seg> <seg type="pāda" n="d">nānāmṛgagaṇair yute</seg> //</l>
</lg>

<lg xml:id="BrP_26.4">
<l><seg type="pāda" n="a">puṃnāgaiḥ karṇikāraiś ca</seg> <seg type="pāda" n="b">saralair devadārubhiḥ</seg> </l>
<l><seg type="pāda" n="c">śālais tālais tamālaiś ca</seg> <seg type="pāda" n="d">panasair dhavakhādiraiḥ</seg> //</l>
</lg>

<lg xml:id="BrP_26.5">
<l><seg type="pāda" n="a">pāṭalāśokabakulaiḥ</seg> <seg type="pāda" n="b">karavīraiḥ sacampakaiḥ</seg> </l>
<l><seg type="pāda" n="c">anyaiś ca vividhair vṛkṣair</seg> <seg type="pāda" n="d">nānāpuṣpopaśobhitaiḥ</seg> //</l>
</lg>

<lg xml:id="BrP_26.6">
<l><seg type="pāda" n="a">kurukṣetre samāsīnaṃ</seg> <seg type="pāda" n="b">vyāsaṃ matimatāṃ varam</seg> </l>
<l><seg type="pāda" n="c">mahābhāratakartāraṃ</seg> <seg type="pāda" n="d">sarvaśāstraviśāradam</seg> //</l>
</lg>

<lg xml:id="BrP_26.7">
<l><seg type="pāda" n="a">adhyātmaniṣṭhaṃ sarvajñaṃ</seg> <seg type="pāda" n="b">sarvabhūtahite ratam</seg> </l>
<l><seg type="pāda" n="c">purāṇāgamavaktāraṃ</seg> <seg type="pāda" n="d">vedavedāṅgapāragam</seg> //</l>
</lg>

<lg xml:id="BrP_26.8">
<l><seg type="pāda" n="a">parāśarasutaṃ śāntaṃ</seg> <seg type="pāda" n="b">padmapattrāyatekṣaṇam</seg> </l>
<l><seg type="pāda" n="c">draṣṭum abhyāyayuḥ prītyā</seg> <seg type="pāda" n="d">munayaḥ saṃśitavratāḥ</seg> //</l>
</lg>

<lg xml:id="BrP_26.9">
<l><seg type="pāda" n="a">kaśyapo jamadagniś ca</seg> <seg type="pāda" n="b">bharadvājo 'tha gautamaḥ</seg> </l>
<l><seg type="pāda" n="c">vasiṣṭho jaiminir dhaumyo</seg> <seg type="pāda" n="d">mārkaṇḍeyo 'tha vālmikiḥ</seg> //</l>
</lg>

<lg xml:id="BrP_26.10">
<l><seg type="pāda" n="a">viśvāmitraḥ śatānando</seg> <seg type="pāda" n="b">vātsyo gārgyo 'tha āsuriḥ</seg> </l>
<l><seg type="pāda" n="c">sumantur bhārgavo nāma</seg> <seg type="pāda" n="d">kaṇvo medhātithir guruḥ</seg> //</l>
</lg>

<lg xml:id="BrP_26.11">
<l><seg type="pāda" n="a">māṇḍavyaś cyavano dhūmro</seg> <seg type="pāda" n="b">hy asito devalas tathā</seg> </l>
<l><seg type="pāda" n="c">maudgalyas tṛṇayajñaś ca</seg> <seg type="pāda" n="d">pippalādo 'kṛtavraṇaḥ</seg> //</l>
</lg>

<lg xml:id="BrP_26.12">
<l><seg type="pāda" n="a">saṃvartaḥ kauśiko raibhyo</seg> <seg type="pāda" n="b">maitreyo haritas tathā</seg> </l>
<l><seg type="pāda" n="c">śāṇḍilyaś ca vibhāṇḍaś ca</seg> <seg type="pāda" n="d">durvāsā lomaśas tathā</seg> //</l>
</lg>

<lg xml:id="BrP_26.13">
<l><seg type="pāda" n="a">nāradaḥ parvataś caiva</seg> <seg type="pāda" n="b">vaiśaṃpāyanagālavau</seg> </l>
<l><seg type="pāda" n="c">bhāskariḥ pūraṇaḥ sūtaḥ</seg> <seg type="pāda" n="d">pulastyaḥ kapilas tathā</seg> //</l>
</lg>

<lg xml:id="BrP_26.14">
<l><seg type="pāda" n="a">ulūkaḥ pulaho vāyur</seg> <seg type="pāda" n="b">devasthānaś caturbhujaḥ</seg> </l>
<l><seg type="pāda" n="c">sanatkumāraḥ pailaś ca</seg> <seg type="pāda" n="d">kṛṣṇaḥ kṛṣṇānubhautikaḥ</seg> //</l>
</lg>

<lg xml:id="BrP_26.15">
<l><seg type="pāda" n="a">etair munivaraiś cānyair</seg> <seg type="pāda" n="b">vṛtaḥ satyavatīsutaḥ</seg> </l>
<l><seg type="pāda" n="c">rarāja sa muniḥ śrīmān</seg> <seg type="pāda" n="d">nakṣatrair iva candramāḥ</seg> //</l>
</lg>

<lg xml:id="BrP_26.16">
<l><seg type="pāda" n="a">tān āgatān munīn sarvān</seg> <seg type="pāda" n="b">pūjayām āsa vedavit</seg> </l>
<l><seg type="pāda" n="c">te 'pi taṃ pratipūjyaiva</seg> <seg type="pāda" n="d">kathāṃ cakruḥ parasparam</seg> //</l>
</lg>

<lg xml:id="BrP_26.17">
<l><seg type="pāda" n="a">kathānte te muniśreṣṭhāḥ</seg> <seg type="pāda" n="b">kṛṣṇaṃ satyavatīsutam</seg> </l>
<l><seg type="pāda" n="c">papracchuḥ saṃśayaṃ sarve</seg> <seg type="pāda" n="d">tapovananivāsinaḥ</seg> //</l>
</lg>

<milestone unit="speaker" n="munaya ūcuḥ"/>

<lg xml:id="BrP_26.18">
<l><seg type="pāda" n="a">mune vedāṃś ca śāstrāṇi</seg> <seg type="pāda" n="b">purāṇāgamabhāratam</seg> </l>
<l><seg type="pāda" n="c">bhūtaṃ bhavyaṃ bhaviṣyaṃ ca</seg> <seg type="pāda" n="d">sarvaṃ jānāsi vāṅmayam</seg> //</l>
</lg>

<lg xml:id="BrP_26.19">
<l><seg type="pāda" n="a">kaṣṭe 'smin duḥkhabahule</seg> <seg type="pāda" n="b">niḥsāre bhavasāgare</seg> </l>
<l><seg type="pāda" n="c">rāgagrāhākule raudre</seg> <seg type="pāda" n="d">viṣayodakasaṃplave</seg> //</l>
</lg>

<lg xml:id="BrP_26.20">
<l><seg type="pāda" n="a">indriyāvartakalile</seg> <seg type="pāda" n="b">dṛṣṭormiśatasaṃkule</seg> </l>
<l><seg type="pāda" n="c">mohapaṅkāvile durge</seg> <seg type="pāda" n="d">lobhagambhīradustare</seg> //</l>
</lg>

<lg xml:id="BrP_26.21">
<l><seg type="pāda" n="a">nimajjaj jagad ālokya</seg> <seg type="pāda" n="b">nirālambam acetanam</seg> </l>
<l><seg type="pāda" n="c">pṛcchāmas tvāṃ mahābhāgaṃ</seg> <seg type="pāda" n="d">brūhi no munisattama</seg> //</l>
</lg>

<lg xml:id="BrP_26.22">
<l><seg type="pāda" n="a">śreyaḥ kim atra saṃsāre</seg> <seg type="pāda" n="b">bhairave lomaharṣaṇe</seg> </l>
<l><seg type="pāda" n="c">upadeśapradānena</seg> <seg type="pāda" n="d">lokān uddhartum arhasi</seg> //</l>
</lg>

<lg xml:id="BrP_26.23">
<l><seg type="pāda" n="a">durlabhaṃ paramaṃ kṣetraṃ</seg> <seg type="pāda" n="b">vaktum arhasi mokṣadam</seg> </l>
<l><seg type="pāda" n="c">pṛthivyāṃ karmabhūmiṃ ca</seg> <seg type="pāda" n="d">śrotum icchāmahe vayam</seg> //</l>
</lg>

<lg xml:id="BrP_26.24">
<l><seg type="pāda" n="a">kṛtvā kila naraḥ samyak</seg> <seg type="pāda" n="b">karma bhūmau yathoditam</seg> </l>
<l><seg type="pāda" n="c">prāpnoti paramāṃ siddhiṃ</seg> <seg type="pāda" n="d">narakaṃ ca vikarmataḥ</seg> //</l>
</lg>

<lg xml:id="BrP_26.25">
<l><seg type="pāda" n="a">mokṣakṣetre tathā mokṣaṃ</seg> <seg type="pāda" n="b">prāpnoti puruṣaḥ sudhīḥ</seg> </l>
<l><seg type="pāda" n="c">tasmād brūhi mahāprājña</seg> <seg type="pāda" n="d">yat pṛṣṭo 'si dvijottama</seg> //</l>
</lg>

<lg xml:id="BrP_26.26">
<l><seg type="pāda" n="a">śrutvā tu vacanaṃ teṣāṃ</seg> <seg type="pāda" n="b">munīnāṃ bhāvitātmanām</seg> </l>
<l><seg type="pāda" n="c">vyāsaḥ provāca bhagavān</seg> <seg type="pāda" n="d">bhūtabhavyabhaviṣyavit</seg> //</l>
</lg>

<milestone unit="speaker" n="vyāsa uvāca"/>

<lg xml:id="BrP_26.27">
<l><seg type="pāda" n="a">śṛṇudhvaṃ munayaḥ sarve</seg> <seg type="pāda" n="b">vakṣyāmi yadi pṛcchatha</seg> </l>
<l><seg type="pāda" n="c">yaḥ saṃvādo 'bhavat pūrvam</seg> <seg type="pāda" n="d">ṛṣīṇāṃ brahmaṇā saha</seg> //</l>
</lg>

<lg xml:id="BrP_26.28">
<l><seg type="pāda" n="a">merupṛṣṭhe tu vistīrṇe</seg> <seg type="pāda" n="b">nānāratnavibhūṣite</seg> </l>
<l><seg type="pāda" n="c">nānādrumalatākīrṇe</seg> <seg type="pāda" n="d">nānāpuṣpopaśobhite</seg> //</l>
</lg>

<lg xml:id="BrP_26.29">
<l><seg type="pāda" n="a">nānāpakṣirute ramye</seg> <seg type="pāda" n="b">nānāprasavanākule</seg> </l>
<l><seg type="pāda" n="c">nānāsattvasamākīrṇe</seg> <seg type="pāda" n="d">nānāścaryasamanvite</seg> //</l>
</lg>

<lg xml:id="BrP_26.30">
<l><seg type="pāda" n="a">nānāvarṇaśilākīrṇe</seg> <seg type="pāda" n="b">nānādhātuvibhūṣite</seg> </l>
<l><seg type="pāda" n="c">nānāmunijanākīrṇe</seg> <seg type="pāda" n="d">nānāśramasamanvite</seg> //</l>
</lg>

<lg xml:id="BrP_26.31">
<l><seg type="pāda" n="a">tatrāsīnaṃ jagannāthaṃ</seg> <seg type="pāda" n="b">jagadyoniṃ caturmukham</seg> </l>
<l><seg type="pāda" n="c">jagatpatiṃ jagadvandyaṃ</seg> <seg type="pāda" n="d">jagadādhāram īśvaram</seg> //</l>
</lg>

<lg xml:id="BrP_26.32">
<l><seg type="pāda" n="a">devadānavagandharvair</seg> <seg type="pāda" n="b">yakṣavidyādharoragaiḥ</seg> </l>
<l><seg type="pāda" n="c">munisiddhāpsarobhiś ca</seg> <seg type="pāda" n="d">vṛtam anyair divālayaiḥ</seg> //</l>
</lg>

<lg xml:id="BrP_26.33">
<l><seg type="pāda" n="a">kecit stuvanti taṃ devaṃ</seg> <seg type="pāda" n="b">kecid gāyanti cāgrataḥ</seg> </l>
<l><seg type="pāda" n="c">kecid vādyāni vādyante</seg> <seg type="pāda" n="d">kecin nṛtyanti cāpare</seg> //</l>
</lg>

<lg xml:id="BrP_26.34">
<l><seg type="pāda" n="a">evaṃ pramudite kāle</seg> <seg type="pāda" n="b">sarvabhūtasamāgame</seg> </l>
<l><seg type="pāda" n="c">nānākusumagandhāḍhye</seg> <seg type="pāda" n="d">dakṣiṇānilasevite</seg> //</l>
</lg>

<lg xml:id="BrP_26.35">
<l><seg type="pāda" n="a">bhṛgvādyās taṃ tadā devaṃ</seg> <seg type="pāda" n="b">praṇipatya pitāmaham</seg> </l>
<l><seg type="pāda" n="c">imam artham ṛṣivarāḥ</seg> <seg type="pāda" n="d">papracchuḥ pitaraṃ dvijāḥ</seg> //</l>
</lg>

<milestone unit="speaker" n="ṛṣaya ūcuḥ"/>

<lg xml:id="BrP_26.36">
<l><seg type="pāda" n="a">bhagavañ śrotum icchāmaḥ</seg> <seg type="pāda" n="b">karmabhūmiṃ mahītale</seg> </l>
<l><seg type="pāda" n="c">vaktum arhasi deveśa</seg> <seg type="pāda" n="d">mokṣakṣetraṃ ca durlabham</seg> //</l>
</lg>

<milestone unit="speaker" n="vyāsa uvāca"/>

<lg xml:id="BrP_26.37">
<l><seg type="pāda" n="a">teṣāṃ vacanam ākarṇya</seg> <seg type="pāda" n="b">prāha brahmā sureśvaraḥ</seg> </l>
<l><seg type="pāda" n="c">papracchus te yathā praśnaṃ</seg> <seg type="pāda" n="d">tat sarvaṃ munisattamāḥ</seg> //</l>
</lg>

<milestone unit="speaker" n="brahmovāca"/>

<lg xml:id="BrP_27.1">
<l><seg type="pāda" n="a">śṛṇudhvaṃ munayaḥ sarve</seg> <seg type="pāda" n="b">yad vo vakṣyāmi sāṃpratam</seg> </l>
<l><seg type="pāda" n="c">purāṇaṃ vedasaṃbaddhaṃ</seg> <seg type="pāda" n="d">bhuktimuktipradaṃ śubham</seg> //</l>
</lg>

<lg xml:id="BrP_27.2">
<l><seg type="pāda" n="a">pṛthivyāṃ bhārataṃ varṣaṃ</seg> <seg type="pāda" n="b">karmabhūmir udāhṛtā</seg> </l>
<l><seg type="pāda" n="c">karmaṇaḥ phalabhūmiś ca</seg> <seg type="pāda" n="d">svargaṃ ca narakaṃ tathā</seg> //</l>
</lg>

<lg xml:id="BrP_27.3">
<l><seg type="pāda" n="a">tasmin varṣe naraḥ pāpaṃ</seg> <seg type="pāda" n="b">kṛtvā dharmaṃ ca bho dvijāḥ</seg> </l>
<l><seg type="pāda" n="c">avaśyaṃ phalam āpnoti</seg> <seg type="pāda" n="d">aśubhasya śubhasya ca</seg> //</l>
</lg>

<lg xml:id="BrP_27.4">
<l><seg type="pāda" n="a">brāhmaṇādyāḥ svakaṃ karma</seg> <seg type="pāda" n="b">kṛtvā samyak susaṃyatāḥ</seg> </l>
<l><seg type="pāda" n="c">prāpnuvanti parāṃ siddhiṃ</seg> <seg type="pāda" n="d">tasmin varṣe na saṃśayaḥ</seg> //</l>
</lg>

<lg xml:id="BrP_27.5">
<l><seg type="pāda" n="a">dharmaṃ cārthaṃ ca kāmaṃ ca</seg> <seg type="pāda" n="b">mokṣaṃ ca dvijasattamāḥ</seg> </l>
<l><seg type="pāda" n="c">prāpnoti puruṣaḥ sarvaṃ</seg> <seg type="pāda" n="d">tasmin varṣe susaṃyataḥ</seg> //</l>
</lg>

<lg xml:id="BrP_27.6">
<l><seg type="pāda" n="a">indrādyāś ca surāḥ sarve</seg> <seg type="pāda" n="b">tasmin varṣe dvijottamāḥ</seg> </l>
<l><seg type="pāda" n="c">kṛtvā suśobhanaṃ karma</seg> <seg type="pāda" n="d">devatvaṃ pratipedire</seg> //</l>
</lg>

<lg xml:id="BrP_27.7">
<l><seg type="pāda" n="a">anye 'pi lebhire mokṣaṃ</seg> <seg type="pāda" n="b">puruṣāḥ saṃyatendriyāḥ</seg> </l>
<l><seg type="pāda" n="c">tasmin varṣe budhāḥ śāntā</seg> <seg type="pāda" n="d">vītarāgā vimatsarāḥ</seg> //</l>
</lg>

<lg xml:id="BrP_27.8">
<l><seg type="pāda" n="a">ye cāpi svarge tiṣṭhanti</seg> <seg type="pāda" n="b">vimānena gatajvarāḥ</seg> </l>
<l><seg type="pāda" n="c">te 'pi kṛtvā śubhaṃ karma</seg> <seg type="pāda" n="d">tasmin varṣe divaṃ gatāḥ</seg> //</l>
</lg>

<lg xml:id="BrP_27.9">
<l><seg type="pāda" n="a">nivāsaṃ bhārate varṣa</seg> <seg type="pāda" n="b">ākāṅkṣanti sadā surāḥ</seg> </l>
<l><seg type="pāda" n="c">svargāpavargaphalade</seg> <seg type="pāda" n="d">tat paśyāmaḥ kadā vayam</seg> //</l>
</lg>

<milestone unit="speaker" n="munaya ūcuḥ"/>

<lg xml:id="BrP_27.10">
<l><seg type="pāda" n="a">yad etad bhavatā proktaṃ</seg> <seg type="pāda" n="b">karma nānyatra puṇyadam</seg> </l>
<l><seg type="pāda" n="c">pāpāya vā suraśreṣṭha</seg> <seg type="pāda" n="d">varjayitvā ca bhāratam</seg> //</l>
</lg>

<lg xml:id="BrP_27.11">
<l><seg type="pāda" n="a">tataḥ svargaś ca mokṣaś ca</seg> <seg type="pāda" n="b">madhyamaṃ tac ca gamyate</seg> </l>
<l><seg type="pāda" n="c">na khalv anyatra martyānāṃ</seg> <seg type="pāda" n="d">bhūmau karma vidhīyate</seg> //</l>
</lg>

<lg xml:id="BrP_27.12">
<l><seg type="pāda" n="a">tasmād vistarato brahmann</seg> <seg type="pāda" n="b">asmākaṃ bhārataṃ vada</seg> </l>
<l><seg type="pāda" n="c">yadi te 'sti dayāsmāsu</seg> <seg type="pāda" n="d">yathāvasthitir eva ca</seg> //</l>
</lg>

<lg xml:id="BrP_27.13">
<l><seg type="pāda" n="a">tasmād varṣam idaṃ nātha</seg> <seg type="pāda" n="b">ye vāsmin varṣaparvatāḥ</seg> </l>
<l><seg type="pāda" n="c">bhedāś ca tasya varṣasya</seg> <seg type="pāda" n="d">brūhi sarvān aśeṣataḥ</seg> //</l>
</lg>

<milestone unit="speaker" n="brahmovāca"/>

<lg xml:id="BrP_27.14">
<l><seg type="pāda" n="a">śṛṇudhvaṃ bhārataṃ varṣaṃ</seg> <seg type="pāda" n="b">navabhedena bho dvijāḥ</seg> </l>
<l><seg type="pāda" n="c">samudrāntaritā jñeyās</seg> <seg type="pāda" n="d">te samāś ca parasparam</seg> //</l>
</lg>

<lg xml:id="BrP_27.15">
<l><seg type="pāda" n="a">indradvīpaḥ kaśeruś ca</seg> <seg type="pāda" n="b">tāmravarṇo gabhastimān</seg> </l>
<l><seg type="pāda" n="c">nāgadvīpas tathā saumyo</seg> <seg type="pāda" n="d">gāndharvo vāruṇas tathā</seg> //</l>
</lg>

<lg xml:id="BrP_27.16">
<l><seg type="pāda" n="a">ayaṃ tu navamas teṣāṃ</seg> <seg type="pāda" n="b">dvīpaḥ sāgarasaṃvṛtaḥ</seg> </l>
<l><seg type="pāda" n="c">yojanānāṃ sahasraṃ vai</seg> <seg type="pāda" n="d">dvīpo 'yaṃ dakṣiṇottaraḥ</seg> //</l>
</lg>

<lg xml:id="BrP_27.17">
<l><seg type="pāda" n="a">pūrve kirātā yasyāsan</seg> <seg type="pāda" n="b">paścime yavanās tathā</seg> </l>
<l><seg type="pāda" n="c">brāhmaṇāḥ kṣatriyā vaiśyāḥ</seg> <seg type="pāda" n="d">śūdrāś cānte sthitā dvijāḥ</seg> //</l>
</lg>

<lg xml:id="BrP_27.18">
<l><seg type="pāda" n="a">ijyāyuddhavaṇijyādyaiḥ</seg> <seg type="pāda" n="b">karmabhiḥ kṛtapāvanāḥ</seg> </l>
<l><seg type="pāda" n="c">teṣāṃ saṃvyavahāraś ca</seg> <seg type="pāda" n="d">ebhiḥ karmabhir iṣyate</seg> //</l>
</lg>

<lg xml:id="BrP_27.19">
<l><seg type="pāda" n="a">svargāpavargahetuś ca</seg> <seg type="pāda" n="b">puṇyaṃ pāpaṃ ca vai tathā</seg> </l>
<l><seg type="pāda" n="c">mahendro malayaḥ sahyaḥ</seg> <seg type="pāda" n="d">śuktimān ṛkṣaparvataḥ</seg> //</l>
</lg>

<lg xml:id="BrP_27.20">
<l><seg type="pāda" n="a">vindhyaś ca pāriyātraś ca</seg> <seg type="pāda" n="b">saptaivātra kulācalāḥ</seg> </l>
<l><seg type="pāda" n="c">teṣāṃ sahasraśaś cānye</seg> <seg type="pāda" n="d">bhūdharā ye samīpagāḥ</seg> //</l>
</lg>

<lg xml:id="BrP_27.21">
<l><seg type="pāda" n="a">vistārocchrayiṇo ramyā</seg> <seg type="pāda" n="b">vipulāś citrasānavaḥ</seg> </l>
<l><seg type="pāda" n="c">kolāhalaḥ sa vaibhrājo</seg> <seg type="pāda" n="d">mandaro dardalācalaḥ</seg> //</l>
</lg>

<lg xml:id="BrP_27.22">
<l><seg type="pāda" n="a">vātaṃdhayo vaidyutaś ca</seg> <seg type="pāda" n="b">mainākaḥ surasas tathā</seg> </l>
<l><seg type="pāda" n="c">tuṅgaprastho nāgagirir</seg> <seg type="pāda" n="d">godhanaḥ pāṇḍarācalaḥ</seg> //</l>
</lg>

<lg xml:id="BrP_27.23">
<l><seg type="pāda" n="a">puṣpagirir vaijayanto</seg> <seg type="pāda" n="b">raivato 'rbuda eva ca</seg> </l>
<l><seg type="pāda" n="c">ṛṣyamūkaḥ sa gomanthaḥ</seg> <seg type="pāda" n="d">kṛtaśailaḥ kṛtācalaḥ</seg> //</l>
</lg>

<lg xml:id="BrP_27.24">
<l><seg type="pāda" n="a">śrīpārvataś cakoraś ca</seg> <seg type="pāda" n="b">śataśo 'nye ca parvatāḥ</seg> </l>
<l><seg type="pāda" n="c">tair vimiśrā janapadā</seg> <seg type="pāda" n="d">mlecchādyāś caiva bhāgaśaḥ</seg> //</l>
</lg>

<lg xml:id="BrP_27.25">
<l><seg type="pāda" n="a">taiḥ pīyante saricchreṣṭhās</seg> <seg type="pāda" n="b">tā budhyadhvaṃ dvijottamāḥ</seg> </l>
<l><seg type="pāda" n="c">gaṅgā sarasvatī sindhuś</seg> <seg type="pāda" n="d">candrabhāgā tathāparā</seg> //</l>
</lg>

<lg xml:id="BrP_27.26">
<l><seg type="pāda" n="a">yamunā śatadrur vipāśā</seg> <seg type="pāda" n="b">vitastairāvatī kuhūḥ</seg> </l>
<l><seg type="pāda" n="c">gomatī dhūtapāpā ca</seg> <seg type="pāda" n="d">bāhudā ca dṛṣadvatī</seg> //</l>
</lg>

<lg xml:id="BrP_27.27">
<l><seg type="pāda" n="a">vipāśā devikā cakṣur</seg> <seg type="pāda" n="b">niṣṭhīvā gaṇḍakī tathā</seg> </l>
<l><seg type="pāda" n="c">kauśikī cāpagā caiva</seg> <seg type="pāda" n="d">himavatpādaniḥsṛtāḥ</seg> //</l>
</lg>

<lg xml:id="BrP_27.28">
<l><seg type="pāda" n="a">devasmṛtir devavatī</seg> <seg type="pāda" n="b">vātaghnī sindhur eva ca</seg> </l>
<l><seg type="pāda" n="c">veṇyā tu candanā caiva</seg> <seg type="pāda" n="d">sadānīrā mahī tathā</seg> //</l>
</lg>

<lg xml:id="BrP_27.29">
<l><seg type="pāda" n="a">carmaṇvatī vṛṣī caiva</seg> <seg type="pāda" n="b">vidiśā vedavaty api</seg> </l>
<l><seg type="pāda" n="c">siprā hy avantī ca tathā</seg> <seg type="pāda" n="d">pāriyātrānugāḥ smṛtāḥ</seg> //</l>
</lg>

<lg xml:id="BrP_27.30">
<l><seg type="pāda" n="a">śoṇā mahānadī caiva</seg> <seg type="pāda" n="b">narmadā surathā kriyā</seg> </l>
<l><seg type="pāda" n="c">mandākinī daśārṇā ca</seg> <seg type="pāda" n="d">citrakūṭā tathāparā</seg> //</l>
</lg>

<lg xml:id="BrP_27.31">
<l><seg type="pāda" n="a">citrotpalā vetravatī</seg> <seg type="pāda" n="b">karamodā piśācikā</seg> </l>
<l><seg type="pāda" n="c">tathānyātilaghuśroṇī</seg> <seg type="pāda" n="d">vipāpmā śaivalā nadī</seg> //</l>
</lg>

<lg xml:id="BrP_27.32">
<l><seg type="pāda" n="a">sadherujā śaktimatī</seg> <seg type="pāda" n="b">śakunī tridivā kramuḥ</seg> </l>
<l><seg type="pāda" n="c">ṛkṣapādaprasūtā vai</seg> <seg type="pāda" n="d">tathānyā vegavāhinī</seg> //</l>
</lg>

<lg xml:id="BrP_27.33">
<l><seg type="pāda" n="a">siprā payoṣṇī nirvindhyā</seg> <seg type="pāda" n="b">tāpī caiva saridvarā</seg> </l>
<l><seg type="pāda" n="c">veṇā vaitaraṇī caiva</seg> <seg type="pāda" n="d">sinīvālī kumudvatī</seg> //</l>
</lg>

<lg xml:id="BrP_27.34">
<l><seg type="pāda" n="a">toyā caiva mahāgaurī</seg> <seg type="pāda" n="b">durgā cāntaḥśilā tathā</seg> </l>
<l><seg type="pāda" n="c">vindhyapādaprasūtās tā</seg> <seg type="pāda" n="d">nadyaḥ puṇyajalāḥ śubhāḥ</seg> //</l>
</lg>

<lg xml:id="BrP_27.35">
<l><seg type="pāda" n="a">godāvarī bhīmarathī</seg> <seg type="pāda" n="b">kṛṣṇaveṇā tathāpagā</seg> </l>
<l><seg type="pāda" n="c">tuṅgabhadrā suprayogā</seg> <seg type="pāda" n="d">tathānyā pāpanāśinī</seg> //</l>
</lg>

<lg xml:id="BrP_27.36">
<l><seg type="pāda" n="a">sahyapādaviniṣkrāntā</seg> <seg type="pāda" n="b">ity etāḥ saritāṃ varāḥ</seg> </l>
<l><seg type="pāda" n="c">kṛtamālā tāmraparṇī</seg> <seg type="pāda" n="d">puṣyajā pratyalāvatī</seg> //</l>
</lg>

<lg xml:id="BrP_27.37">
<l><seg type="pāda" n="a">malayādrisamudbhūtāḥ</seg> <seg type="pāda" n="b">puṇyāḥ śītajalās tv imāḥ</seg> </l>
<l><seg type="pāda" n="c">pitṛsomarṣikulyā ca</seg> <seg type="pāda" n="d">vañjulā tridivā ca yā</seg> //</l>
</lg>

<lg xml:id="BrP_27.38">
<l><seg type="pāda" n="a">lāṅgulinī vaṃśakarā</seg> <seg type="pāda" n="b">mahendraprabhavāḥ smṛtāḥ</seg> </l>
<l><seg type="pāda" n="c">suvikālā kumārī ca</seg> <seg type="pāda" n="d">manūgā mandagāminī</seg> //</l>
</lg>

<lg xml:id="BrP_27.39">
<l><seg type="pāda" n="a">kṣayāpalāsinī caiva</seg> <seg type="pāda" n="b">śuktimatprabhavāḥ smṛtāḥ</seg> </l>
<l><seg type="pāda" n="c">sarvāḥ puṇyāḥ sarasvatyaḥ</seg> <seg type="pāda" n="d">sarvā gaṅgāḥ samudragāḥ</seg> //</l>
</lg>

<lg xml:id="BrP_27.40">
<l><seg type="pāda" n="a">viśvasya mātaraḥ sarvāḥ</seg> <seg type="pāda" n="b">sarvāḥ pāpaharāḥ smṛtāḥ</seg> </l>
<l><seg type="pāda" n="c">anyāḥ sahasraśaḥ proktāḥ</seg> <seg type="pāda" n="d">kṣudranadyo dvijottamāḥ</seg> //</l>
</lg>

<lg xml:id="BrP_27.41">
<l><seg type="pāda" n="a">prāvṛṭkālavahāḥ santi</seg> <seg type="pāda" n="b">sadākālavahāś ca yāḥ</seg> </l>
<l><seg type="pāda" n="c">matsyā mukuṭakulyāś ca</seg> <seg type="pāda" n="d">kuntalāḥ kāśikośalāḥ</seg> //</l>
</lg>

<lg xml:id="BrP_27.42">
<l><seg type="pāda" n="a">andhrakāś ca kaliṅgāś ca</seg> <seg type="pāda" n="b">śamakāś ca vṛkaiḥ saha</seg> </l>
<l><seg type="pāda" n="c">madhyadeśā janapadāḥ</seg> <seg type="pāda" n="d">prāyaśo 'mī prakīrtitāḥ</seg> //</l>
</lg>

<lg xml:id="BrP_27.43">
<l><seg type="pāda" n="a">sahyasya cottare yas tu</seg> <seg type="pāda" n="b">yatra godāvarī nadī</seg> </l>
<l><seg type="pāda" n="c">pṛthivyām api kṛtsnāyāṃ</seg> <seg type="pāda" n="d">sa pradeśo manoramaḥ</seg> //</l>
</lg>

<lg xml:id="BrP_27.44">
<l><seg type="pāda" n="a">govardhanapuraṃ ramyaṃ</seg> <seg type="pāda" n="b">bhārgavasya mahātmanaḥ</seg> </l>
<l><seg type="pāda" n="c">vāhīkarāṭadhānāś ca</seg> <seg type="pāda" n="d">sutīrāḥ kālatoyadāḥ</seg> //</l>
</lg>

<lg xml:id="BrP_27.45">
<l><seg type="pāda" n="a">aparāntāś ca śūdrāś ca</seg> <seg type="pāda" n="b">vāhlikāś ca sakeralāḥ</seg> </l>
<l><seg type="pāda" n="c">gāndhārā yavanāś caiva</seg> <seg type="pāda" n="d">sindhusauvīramadrakāḥ</seg> //</l>
</lg>

<lg xml:id="BrP_27.46">
<l><seg type="pāda" n="a">śatadruhāḥ kaliṅgāś ca</seg> <seg type="pāda" n="b">pāradā hārabhūṣikāḥ</seg> </l>
<l><seg type="pāda" n="c">māṭharāś caiva kanakāḥ</seg> <seg type="pāda" n="d">kaikeyā dambhamālikāḥ</seg> //</l>
</lg>

<lg xml:id="BrP_27.47">
<l><seg type="pāda" n="a">kṣatriyopamadeśāś ca</seg> <seg type="pāda" n="b">vaiśyaśūdrakulāni ca</seg> </l>
<l><seg type="pāda" n="c">kāmbojāś caiva viprendrā</seg> <seg type="pāda" n="d">barbarāś ca salaukikāḥ</seg> //</l>
</lg>

<lg xml:id="BrP_27.48">
<l><seg type="pāda" n="a">vīrāś caiva tuṣārāś ca</seg> <seg type="pāda" n="b">pahlavādhāyatā narāḥ</seg> </l>
<l><seg type="pāda" n="c">ātreyāś ca bharadvājāḥ</seg> <seg type="pāda" n="d">puṣkalāś ca daśerakāḥ</seg> //</l>
</lg>

<lg xml:id="BrP_27.49">
<l><seg type="pāda" n="a">lampakāḥ śunaśokāś ca</seg> <seg type="pāda" n="b">kulikā jāṅgalaiḥ saha</seg> </l>
<l><seg type="pāda" n="c">auṣadhyaś calacandrā ca</seg> <seg type="pāda" n="d">kirātānāṃ ca jātayaḥ</seg> //</l>
</lg>

<lg xml:id="BrP_27.50">
<l><seg type="pāda" n="a">tomarā haṃsamārgāś ca</seg> <seg type="pāda" n="b">kāśmīrāḥ karuṇās tathā</seg> </l>
<l><seg type="pāda" n="c">śūlikāḥ kuhakāś caiva</seg> <seg type="pāda" n="d">māgadhāś ca tathaiva ca</seg> //</l>
</lg>

<lg xml:id="BrP_27.51">
<l><seg type="pāda" n="a">ete deśā udīcyās tu</seg> <seg type="pāda" n="b">prācyān deśān nibodhata</seg> </l>
<l><seg type="pāda" n="c">andhā vāmaṅkurākāś ca</seg> <seg type="pāda" n="d">vallakāś ca makhāntakāḥ</seg> //</l>
</lg>

<lg xml:id="BrP_27.52">
<l><seg type="pāda" n="a">tathāpare 'ṅgā vaṅgāś ca</seg> <seg type="pāda" n="b">maladā mālavartikāḥ</seg> </l>
<l><seg type="pāda" n="c">bhadratuṅgāḥ pratijayā</seg> <seg type="pāda" n="d">bhāryāṅgāś cāpamardakāḥ</seg> //</l>
</lg>

<lg xml:id="BrP_27.53">
<l><seg type="pāda" n="a">prāgjyotiṣāś ca madrāś ca</seg> <seg type="pāda" n="b">videhās tāmraliptakāḥ</seg> </l>
<l><seg type="pāda" n="c">mallā magadhakā nandāḥ</seg> <seg type="pāda" n="d">prācyā janapadās tathā</seg> //</l>
</lg>

<lg xml:id="BrP_27.54">
<l><seg type="pāda" n="a">athāpare janapadā</seg> <seg type="pāda" n="b">dakṣiṇāpathavāsinaḥ</seg> </l>
<l><seg type="pāda" n="c">pūrṇāś ca kevalāś caiva</seg> <seg type="pāda" n="d">golāṅgūlās tathaiva ca</seg> //</l>
</lg>

<lg xml:id="BrP_27.55">
<l><seg type="pāda" n="a">ṛṣikā muṣikāś caiva</seg> <seg type="pāda" n="b">kumārā rāmaṭhāḥ śakāḥ</seg> </l>
<l><seg type="pāda" n="c">mahārāṣṭrā māhiṣakāḥ</seg> <seg type="pāda" n="d">kaliṅgāś caiva sarvaśaḥ</seg> //</l>
</lg>

<lg xml:id="BrP_27.56">
<l><seg type="pāda" n="a">ābhīrāḥ saha vaiśikyā</seg> <seg type="pāda" n="b">aṭavyāḥ saravāś ca ye</seg> </l>
<l><seg type="pāda" n="c">pulindāś caiva mauleyā</seg> <seg type="pāda" n="d">vaidarbhā daṇḍakaiḥ saha</seg> //</l>
</lg>

<lg xml:id="BrP_27.57">
<l><seg type="pāda" n="a">paulikā maulikāś caiva</seg> <seg type="pāda" n="b">aśmakā bhojavardhanāḥ</seg> </l>
<l><seg type="pāda" n="c">kaulikāḥ kuntalāś caiva</seg> <seg type="pāda" n="d">dambhakā nīlakālakāḥ</seg> //</l>
</lg>

<lg xml:id="BrP_27.58">
<l><seg type="pāda" n="a">dākṣiṇātyās tv amī deśā</seg> <seg type="pāda" n="b">aparāntān nibodhata</seg> </l>
<l><seg type="pāda" n="c">śūrpārakāḥ kālidhanā</seg> <seg type="pāda" n="d">lolās tālakaṭaiḥ saha</seg> //</l>
</lg>

<lg xml:id="BrP_27.59">
<l><seg type="pāda" n="a">ity ete hy aparāntāś ca</seg> <seg type="pāda" n="b">śṛṇudhvaṃ vindhyavāsinaḥ</seg> </l>
<l><seg type="pāda" n="c">malajāḥ karkaśāś caiva</seg> <seg type="pāda" n="d">melakāś colakaiḥ saha</seg> //</l>
</lg>

<lg xml:id="BrP_27.60">
<l><seg type="pāda" n="a">uttamārṇā daśārṇāś ca</seg> <seg type="pāda" n="b">bhojāḥ kiṣkindhakaiḥ saha</seg> </l>
<l><seg type="pāda" n="c">toṣalāḥ kośalāś caiva</seg> <seg type="pāda" n="d">traipurā vaidiśās tathā</seg> //</l>
</lg>

<lg xml:id="BrP_27.61">
<l><seg type="pāda" n="a">tumburās tu carāś caiva</seg> <seg type="pāda" n="b">yavanāḥ pavanaiḥ saha</seg> </l>
<l><seg type="pāda" n="c">abhayā ruṇḍikerāś ca</seg> <seg type="pāda" n="d">carcarā hotradhartayaḥ</seg> //</l>
</lg>

<lg xml:id="BrP_27.62">
<l><seg type="pāda" n="a">ete janapadāḥ sarve</seg> <seg type="pāda" n="b">tatra vindhyanivāsinaḥ</seg> </l>
<l><seg type="pāda" n="c">ato deśān pravakṣyāmi</seg> <seg type="pāda" n="d">parvatāśrayiṇaś ca ye</seg> //</l>
</lg>

<lg xml:id="BrP_27.63">
<l><seg type="pāda" n="a">nīhārās tuṣamārgāś ca</seg> <seg type="pāda" n="b">kuravas tuṅgaṇāḥ khasāḥ</seg> </l>
<l><seg type="pāda" n="c">karṇaprāvaraṇāś caiva</seg> <seg type="pāda" n="d">ūrṇā darghāḥ sakuntakāḥ</seg> //</l>
</lg>

<lg xml:id="BrP_27.64">
<l><seg type="pāda" n="a">citramārgā mālavāś ca</seg> <seg type="pāda" n="b">kirātās tomaraiḥ saha</seg> </l>
<l><seg type="pāda" n="c">kṛtatretādikaś cātra</seg> <seg type="pāda" n="d">caturyugakṛto vidhiḥ</seg> //</l>
</lg>

<lg xml:id="BrP_27.65">
<l><seg type="pāda" n="a">evaṃ tu bhārataṃ varṣaṃ</seg> <seg type="pāda" n="b">navasaṃsthānasaṃsthitam</seg> </l>
<l><seg type="pāda" n="c">dakṣiṇe parato yasya</seg> <seg type="pāda" n="d">pūrve caiva mahodadhiḥ</seg> //</l>
</lg>

<lg xml:id="BrP_27.66">
<l><seg type="pāda" n="a">himavān uttareṇāsya</seg> <seg type="pāda" n="b">kārmukasya yathā guṇaḥ</seg> </l>
<l><seg type="pāda" n="c">tad etad bhārataṃ varṣaṃ</seg> <seg type="pāda" n="d">sarvabījaṃ dvijottamāḥ</seg> //</l>
</lg>

<lg xml:id="BrP_27.67">
<l><seg type="pāda" n="a">brahmatvam amareśatvaṃ</seg> <seg type="pāda" n="b">devatvaṃ marutāṃ tathā</seg> </l>
<l><seg type="pāda" n="c">mṛgayakṣāpsaroyoniṃ</seg> <seg type="pāda" n="d">tadvat sarpasarīsṛpāḥ</seg> //</l>
</lg>

<lg xml:id="BrP_27.68">
<l><seg type="pāda" n="a">sthāvarāṇāṃ ca sarveṣāṃ</seg> <seg type="pāda" n="b">mito viprāḥ śubhāśubhaiḥ</seg> </l>
<l><seg type="pāda" n="c">prayānti karmabhūr viprā</seg> <seg type="pāda" n="d">nānyā lokeṣu vidyate</seg> //</l>
</lg>

<lg xml:id="BrP_27.69">
<l><seg type="pāda" n="a">devānām api bho viprāḥ</seg> <seg type="pāda" n="b">sadaivaiṣa manorathaḥ</seg> </l>
<l><seg type="pāda" n="c">api mānuṣyam āpsyāmo</seg> <seg type="pāda" n="d">devatvāt pracyutāḥ kṣitau</seg> //</l>
</lg>

<lg xml:id="BrP_27.70">
<l><seg type="pāda" n="a">manuṣyaḥ kurute yat tu</seg> <seg type="pāda" n="b">tan na śakyaṃ surāsuraiḥ</seg> </l>
<l><seg type="pāda" n="c">tatkarmanigaḍagrastais</seg> <seg type="pāda" n="d">tatkarmakṣapaṇonmukhaiḥ</seg> //</l>
</lg>

<lg xml:id="BrP_27.71">
<l><seg type="pāda" n="a">na bhāratasamaṃ varṣaṃ</seg> <seg type="pāda" n="b">pṛthivyām asti bho dvijāḥ</seg> </l>
<l><seg type="pāda" n="c">yatra viprādayo varṇāḥ</seg> <seg type="pāda" n="d">prāpnuvanty abhivāñchitam</seg> //</l>
</lg>

<lg xml:id="BrP_27.72">
<l><seg type="pāda" n="a">dhanyās te bhārate varṣe</seg> <seg type="pāda" n="b">jāyante ye narottamāḥ</seg> </l>
<l><seg type="pāda" n="c">dharmārthakāmamokṣāṇāṃ</seg> <seg type="pāda" n="d">prāpnuvanti mahāphalam</seg> //</l>
</lg>

<lg xml:id="BrP_27.73">
<l><seg type="pāda" n="a">prāpyate yatra tapasaḥ</seg> <seg type="pāda" n="b">phalaṃ paramadurlabham</seg> </l>
<l><seg type="pāda" n="c">sarvadānaphalaṃ caiva</seg> <seg type="pāda" n="d">sarvayajñaphalaṃ tathā</seg> //</l>
</lg>

<lg xml:id="BrP_27.74">
<l><seg type="pāda" n="a">tīrthayātrāphalaṃ caiva</seg> <seg type="pāda" n="b">gurusevāphalaṃ tathā</seg> </l>
<l><seg type="pāda" n="c">devatārādhanaphalaṃ</seg> <seg type="pāda" n="d">svādhyāyasya phalaṃ dvijāḥ</seg> //</l>
</lg>

<lg xml:id="BrP_27.75">
<l><seg type="pāda" n="a">yatra devāḥ sadā hṛṣṭā</seg> <seg type="pāda" n="b">janma vāñchanti śobhanam</seg> </l>
<l><seg type="pāda" n="c">nānāvrataphalaṃ caiva</seg> <seg type="pāda" n="d">nānāśāstraphalaṃ tathā</seg> //</l>
</lg>

<lg xml:id="BrP_27.76">
<l><seg type="pāda" n="a">ahiṃsādiphalaṃ samyak</seg> <seg type="pāda" n="b">phalaṃ sarvābhivāñchitam</seg> </l>
<l><seg type="pāda" n="c">brahmacaryaphalaṃ caiva</seg> <seg type="pāda" n="d">gārhasthyena ca yat phalam</seg> //</l>
</lg>

<lg xml:id="BrP_27.77">
<l><seg type="pāda" n="a">yat phalaṃ vanavāsena</seg> <seg type="pāda" n="b">saṃnyāsena ca yat phalam</seg> </l>
<l><seg type="pāda" n="c">iṣṭāpūrtaphalaṃ caiva</seg> <seg type="pāda" n="d">tathānyac chubhakarmaṇām</seg> //</l>
</lg>

<lg xml:id="BrP_27.78">
<l><seg type="pāda" n="a">prāpyate bhārate varṣe</seg> <seg type="pāda" n="b">na cānyatra dvijottamāḥ</seg> </l>
<l><seg type="pāda" n="c">kaḥ śaknoti guṇān vaktuṃ</seg> <seg type="pāda" n="d">bhāratasyākhilān dvijāḥ</seg> //</l>
</lg>

<lg xml:id="BrP_27.79">
<l><seg type="pāda" n="a">evaṃ samyaṅ mayā proktaṃ</seg> <seg type="pāda" n="b">bhārataṃ varṣam uttamam</seg> </l>
<l><seg type="pāda" n="c">sarvapāpaharaṃ puṇyaṃ</seg> <seg type="pāda" n="d">dhanyaṃ buddhivivardhanam</seg> //</l>
</lg>

<lg xml:id="BrP_27.80">
<l><seg type="pāda" n="a">ya idaṃ śṛṇuyān nityaṃ</seg> <seg type="pāda" n="b">paṭhed vā niyatendriyaḥ</seg> </l>
<l><seg type="pāda" n="c">sarvapāpair vinirmukto</seg> <seg type="pāda" n="d">viṣṇulokaṃ sa gacchati</seg> //</l>
</lg>

<milestone unit="speaker" n="brahmovāca"/>

<lg xml:id="BrP_28.1">
<l><seg type="pāda" n="a">tatrāste bhārate varṣe</seg> <seg type="pāda" n="b">dakṣiṇodadhisaṃsthitaḥ</seg> </l>
<l><seg type="pāda" n="c">oṇḍradeśa iti khyātaḥ</seg> <seg type="pāda" n="d">svargamokṣapradāyakaḥ</seg> //</l>
</lg>

<lg xml:id="BrP_28.2">
<l><seg type="pāda" n="a">samudrād uttaraṃ tāvad</seg> <seg type="pāda" n="b">yāvad virajamaṇḍalam</seg> </l>
<l><seg type="pāda" n="c">deśo 'sau puṇyaśīlānāṃ</seg> <seg type="pāda" n="d">guṇaiḥ sarvair alaṃkṛtaḥ</seg> //</l>
</lg>

<lg xml:id="BrP_28.3">
<l><seg type="pāda" n="a">tatra deśaprasūtā ye</seg> <seg type="pāda" n="b">brāhmaṇāḥ saṃyatendriyāḥ</seg> </l>
<l><seg type="pāda" n="c">tapaḥsvādhyāyaniratā</seg> <seg type="pāda" n="d">vandyāḥ pūjyāś ca te sadā</seg> //</l>
</lg>

<lg xml:id="BrP_28.4">
<l><seg type="pāda" n="a">śrāddhe dāne vivāhe ca</seg> <seg type="pāda" n="b">yajñe vācāryakarmaṇi</seg> </l>
<l><seg type="pāda" n="c">praśastāḥ sarvakāryeṣu</seg> <seg type="pāda" n="d">tatradeśodbhavā dvijāḥ</seg> //</l>
</lg>

<lg xml:id="BrP_28.5">
<l><seg type="pāda" n="a">ṣaṭkarmaniratās tatra</seg> <seg type="pāda" n="b">brāhmaṇā vedapāragāḥ</seg> </l>
<l><seg type="pāda" n="c">itihāsavidaś caiva</seg> <seg type="pāda" n="d">purāṇārthaviśāradāḥ</seg> //</l>
</lg>

<lg xml:id="BrP_28.6">
<l><seg type="pāda" n="a">sarvaśāstrārthakuśalā</seg> <seg type="pāda" n="b">yajvāno vītamatsarāḥ</seg> </l>
<l><seg type="pāda" n="c">agnihotraratāḥ kecit</seg> <seg type="pāda" n="d">kecit smārtāgnitatparāḥ</seg> //</l>
</lg>

<lg xml:id="BrP_28.7">
<l><seg type="pāda" n="a">putradāradhanair yuktā</seg> <seg type="pāda" n="b">dātāraḥ satyavādinaḥ</seg> </l>
<l><seg type="pāda" n="c">nivasanty utkale puṇye</seg> <seg type="pāda" n="d">yajñotsavavibhūṣite</seg> //</l>
</lg>

<lg xml:id="BrP_28.8">
<l><seg type="pāda" n="a">itare 'pi trayo varṇāḥ</seg> <seg type="pāda" n="b">kṣatriyādyāḥ susaṃyatāḥ</seg> </l>
<l><seg type="pāda" n="c">svakarmaniratāḥ śāntās</seg> <seg type="pāda" n="d">tatra tiṣṭhanti dhārmikāḥ</seg> //</l>
</lg>

<lg xml:id="BrP_28.9">
<l><seg type="pāda" n="a">koṇāditya iti khyātas</seg> <seg type="pāda" n="b">tasmin deśe vyavasthitaḥ</seg> </l>
<l><seg type="pāda" n="c">yaṃ dṛṣṭvā bhāskaraṃ martyaḥ</seg> <seg type="pāda" n="d">sarvapāpaiḥ pramucyate</seg> //</l>
</lg>

<milestone unit="speaker" n="munaya ūcuḥ"/>

<lg xml:id="BrP_28.10">
<l><seg type="pāda" n="a">śrotum icchāma tad brūhi</seg> <seg type="pāda" n="b">kṣetraṃ sūryasya sāṃpratam</seg> </l>
<l><seg type="pāda" n="c">tasmin deśe suraśreṣṭha</seg> <seg type="pāda" n="d">yatrāste sa divākaraḥ</seg> //</l>
</lg>

<milestone unit="speaker" n="brahmovāca"/>

<lg xml:id="BrP_28.11">
<l><seg type="pāda" n="a">lavaṇasyodadhes tīre</seg> <seg type="pāda" n="b">pavitre sumanohare</seg> </l>
<l><seg type="pāda" n="c">sarvatra vālukākīrṇe</seg> <seg type="pāda" n="d">deśe sarvaguṇānvite</seg> //</l>
</lg>

<lg xml:id="BrP_28.12">
<l><seg type="pāda" n="a">campakāśokabakulaiḥ</seg> <seg type="pāda" n="b">karavīraiḥ sapāṭalaiḥ</seg> </l>
<l><seg type="pāda" n="c">puṃnāgaiḥ karṇikāraiś ca</seg> <seg type="pāda" n="d">bakulair nāgakesaraiḥ</seg> //</l>
</lg>

<lg xml:id="BrP_28.13">
<l><seg type="pāda" n="a">tagarair dhavabāṇaiś ca</seg> <seg type="pāda" n="b">atimuktaiḥ sakubjakaiḥ</seg> </l>
<l><seg type="pāda" n="c">mālatīkundapuṣpaiś ca</seg> <seg type="pāda" n="d">tathānyair mallikādibhiḥ</seg> //</l>
</lg>

<lg xml:id="BrP_28.14">
<l><seg type="pāda" n="a">ketakīvanakhaṇḍaiś ca</seg> <seg type="pāda" n="b">sarvartukusumojjvalaiḥ</seg> </l>
<l><seg type="pāda" n="c">kadambair lakucaiḥ śālaiḥ</seg> <seg type="pāda" n="d">panasair devadārubhiḥ</seg> //</l>
</lg>

<lg xml:id="BrP_28.15">
<l><seg type="pāda" n="a">saralair mucukundaiś ca</seg> <seg type="pāda" n="b">candanaiś ca sitetaraiḥ</seg> </l>
<l><seg type="pāda" n="c">aśvatthaiḥ saptaparṇaiś ca</seg> <seg type="pāda" n="d">āmrair āmrātakais tathā</seg> //</l>
</lg>

<lg xml:id="BrP_28.16">
<l><seg type="pāda" n="a">tālaiḥ pūgaphalaiś caiva</seg> <seg type="pāda" n="b">nārikeraiḥ kapitthakaiḥ</seg> </l>
<l><seg type="pāda" n="c">anyaiś ca vividhair vṛkṣaiḥ</seg> <seg type="pāda" n="d">sarvataḥ samalaṃkṛtam</seg> //</l>
</lg>

<lg xml:id="BrP_28.17">
<l><seg type="pāda" n="a">kṣetraṃ tatra raveḥ puṇyam</seg> <seg type="pāda" n="b">āste jagati viśrutam</seg> </l>
<l><seg type="pāda" n="c">samantād yojanaṃ sāgraṃ</seg> <seg type="pāda" n="d">bhuktimuktiphalapradam</seg> //</l>
</lg>

<lg xml:id="BrP_28.18">
<l><seg type="pāda" n="a">āste tatra svayaṃ devaḥ</seg> <seg type="pāda" n="b">sahasrāṃśur divākaraḥ</seg> </l>
<l><seg type="pāda" n="c">koṇāditya iti khyāto</seg> <seg type="pāda" n="d">bhuktimuktiphalapradaḥ</seg> //</l>
</lg>

<lg xml:id="BrP_28.19">
<l><seg type="pāda" n="a">māghe māsi site pakṣe</seg> <seg type="pāda" n="b">saptamyāṃ saṃyatendriyaḥ</seg> </l>
<l><seg type="pāda" n="c">kṛtopavāso yatretya</seg> <seg type="pāda" n="d">snātvā tu makarālaye</seg> //</l>
</lg>

<lg xml:id="BrP_28.20">
<l><seg type="pāda" n="a">kṛtaśauco viśuddhātmā</seg> <seg type="pāda" n="b">smaran devaṃ divākaram</seg> </l>
<l><seg type="pāda" n="c">sāgare vidhivat snātvā</seg> <seg type="pāda" n="d">śarvaryante samāhitaḥ</seg> //</l>
</lg>

<lg xml:id="BrP_28.21">
<l><seg type="pāda" n="a">devān ṛṣīn manuṣyāṃś ca</seg> <seg type="pāda" n="b">pitṝn saṃtarpya ca dvijāḥ</seg> </l>
<l><seg type="pāda" n="c">uttīrya vāsasī dhaute</seg> <seg type="pāda" n="d">paridhāya sunirmale</seg> //</l>
</lg>

<lg xml:id="BrP_28.22">
<l><seg type="pāda" n="a">ācamya prayato bhūtvā</seg> <seg type="pāda" n="b">tīre tasya mahodadheḥ</seg> </l>
<l><seg type="pāda" n="c">upaviśyodaye kāle</seg> <seg type="pāda" n="d">prāṅmukhaḥ savitus tadā</seg> //</l>
</lg>

<lg xml:id="BrP_28.23">
<l><seg type="pāda" n="a">vilikhya padmaṃ medhāvī</seg> <seg type="pāda" n="b">raktacandanavāriṇā</seg> </l>
<l><seg type="pāda" n="c">aṣṭapattraṃ kesarāḍhyaṃ</seg> <seg type="pāda" n="d">vartulaṃ cordhvakarṇikam</seg> //</l>
</lg>

<lg xml:id="BrP_28.24">
<l><seg type="pāda" n="a">tilataṇḍulatoyaṃ ca</seg> <seg type="pāda" n="b">raktacandanasaṃyutam</seg> </l>
<l><seg type="pāda" n="c">raktapuṣpaṃ sadarbhaṃ ca</seg> <seg type="pāda" n="d">prakṣipet tāmrabhājane</seg> //</l>
</lg>

<lg xml:id="BrP_28.25">
<l><seg type="pāda" n="a">tāmrābhāve 'rkapattrasya</seg> <seg type="pāda" n="b">puṭe kṛtvā tilādikam</seg> </l>
<l><seg type="pāda" n="c">pidhāya tan muniśreṣṭhāḥ</seg> <seg type="pāda" n="d">pātraṃ pātreṇa vinyaset</seg> //</l>
</lg>

<lg xml:id="BrP_28.26">
<l><seg type="pāda" n="a">karanyāsāṅgavinyāsaṃ</seg> <seg type="pāda" n="b">kṛtvāṅgair hṛdayādibhiḥ</seg> </l>
<l><seg type="pāda" n="c">ātmānaṃ bhāskaraṃ dhyātvā</seg> <seg type="pāda" n="d">samyak śraddhāsamanvitaḥ</seg> //</l>
</lg>

<lg xml:id="BrP_28.27">
<l><seg type="pāda" n="a">madhye cāgnidale dhīmān</seg> <seg type="pāda" n="b">nairṛte śvasane dale</seg> </l>
<l><seg type="pāda" n="c">kāmārigocare caiva</seg> <seg type="pāda" n="d">punar madhye ca pūjayet</seg> //</l>
</lg>

<lg xml:id="BrP_28.28">
<l><seg type="pāda" n="a">prabhūtaṃ vimalaṃ sāram</seg> <seg type="pāda" n="b">ārādhyaṃ paramaṃ sukham</seg> </l>
<l><seg type="pāda" n="c">saṃpūjya padmam āvāhya</seg> <seg type="pāda" n="d">gaganāt tatra bhāskaram</seg> //</l>
</lg>

<lg xml:id="BrP_28.29">
<l><seg type="pāda" n="a">karṇikopari saṃsthāpya</seg> <seg type="pāda" n="b">tato mudrāṃ pradarśayet</seg> </l>
<l><seg type="pāda" n="c">kṛtvā snānādikaṃ sarvaṃ</seg> <seg type="pāda" n="d">dhyātvā taṃ susamāhitaḥ</seg> //</l>
</lg>

<lg xml:id="BrP_28.30">
<l><seg type="pāda" n="a">sitapadmopari raviṃ</seg> <seg type="pāda" n="b">tejobimbe vyavasthitam</seg> </l>
<l><seg type="pāda" n="c">piṅgākṣaṃ dvibhujaṃ raktaṃ</seg> <seg type="pāda" n="d">padmapattrāruṇāmbaram</seg> //</l>
</lg>

<lg xml:id="BrP_28.31">
<l><seg type="pāda" n="a">sarvalakṣaṇasaṃyuktaṃ</seg> <seg type="pāda" n="b">sarvābharaṇabhūṣitam</seg> </l>
<l><seg type="pāda" n="c">surūpaṃ varadaṃ śāntaṃ</seg> <seg type="pāda" n="d">prabhāmaṇḍalamaṇḍitam</seg> //</l>
</lg>

<lg xml:id="BrP_28.32">
<l><seg type="pāda" n="a">udyantaṃ bhāskaraṃ dṛṣṭvā</seg> <seg type="pāda" n="b">sāndrasindūrasaṃnibham</seg> </l>
<l><seg type="pāda" n="c">tatas tat pātram ādāya</seg> <seg type="pāda" n="d">jānubhyāṃ dharaṇīṃ gataḥ</seg> //</l>
</lg>

<lg xml:id="BrP_28.33">
<l><seg type="pāda" n="a">kṛtvā śirasi tat pātram</seg> <seg type="pāda" n="b">ekacittas tu vāgyataḥ</seg> </l>
<l><seg type="pāda" n="c">tryakṣareṇa tu mantreṇa</seg> <seg type="pāda" n="d">sūryāyārghyaṃ nivedayet</seg> //</l>
</lg>

<lg xml:id="BrP_28.34">
<l><seg type="pāda" n="a">adīkṣitas tu tasyaiva</seg> <seg type="pāda" n="b">nāmnaivārghaṃ prayacchati</seg> </l>
<l><seg type="pāda" n="c">śraddhayā bhāvayuktena</seg> <seg type="pāda" n="d">bhaktigrāhyo ravir yataḥ</seg> //</l>
</lg>

<lg xml:id="BrP_28.35">
<l><seg type="pāda" n="a">agninirṛtivāyvīśa</seg><seg type="pāda" n="b">madhyapūrvādidikṣu ca</seg> </l>
<l><seg type="pāda" n="c">hṛc chiraś ca śikhāvarma</seg><seg type="pāda" n="d">netrāṇy astraṃ ca pūjayet</seg> //</l>
</lg>

<lg xml:id="BrP_28.36">
<l><seg type="pāda" n="a">dattvārghyaṃ gandhadhūpaṃ ca</seg> <seg type="pāda" n="b">dīpaṃ naivedyam eva ca</seg> </l>
<l><seg type="pāda" n="c">japtvā stutvā namas kṛtvā</seg> <seg type="pāda" n="d">mudrāṃ baddhvā visarjayet</seg> //</l>
</lg>

<lg xml:id="BrP_28.37">
<l><seg type="pāda" n="a">ye vārghyaṃ saṃprayacchanti</seg> <seg type="pāda" n="b">sūryāya niyatendriyāḥ</seg> </l>
<l><seg type="pāda" n="c">brāhmaṇāḥ kṣatriyā vaiśyāḥ</seg> <seg type="pāda" n="d">striyaḥ śūdrāś ca saṃyatāḥ</seg> //</l>
</lg>

<lg xml:id="BrP_28.38">
<l><seg type="pāda" n="a">bhaktibhāvena satataṃ</seg> <seg type="pāda" n="b">viśuddhenāntarātmanā</seg> </l>
<l><seg type="pāda" n="c">te bhuktvābhimatān kāmān</seg> <seg type="pāda" n="d">prāpnuvanti parāṃ gatim</seg> //</l>
</lg>

<lg xml:id="BrP_28.39">
<l><seg type="pāda" n="a">trailokyadīpakaṃ devaṃ</seg> <seg type="pāda" n="b">bhāskaraṃ gaganecaram</seg> </l>
<l><seg type="pāda" n="c">ye saṃśrayanti manujās</seg> <seg type="pāda" n="d">te syuḥ sukhasya bhājanam</seg> //</l>
</lg>

<lg xml:id="BrP_28.40">
<l><seg type="pāda" n="a">yāvan na dīyate cārghyaṃ</seg> <seg type="pāda" n="b">bhāskarāya yathoditam</seg> </l>
<l><seg type="pāda" n="c">tāvan na pūjayed viṣṇuṃ</seg> <seg type="pāda" n="d">śaṃkaraṃ vā sureśvaram</seg> //</l>
</lg>

<lg xml:id="BrP_28.41">
<l><seg type="pāda" n="a">tasmāt prayatnam āsthāya</seg> <seg type="pāda" n="b">dadyād arghyaṃ dine dine</seg> </l>
<l><seg type="pāda" n="c">ādityāya śucir bhūtvā</seg> <seg type="pāda" n="d">puṣpair gandhair manoramaiḥ</seg> //</l>
</lg>

<lg xml:id="BrP_28.42">
<l><seg type="pāda" n="a">evaṃ dadāti yaś cārghyaṃ</seg> <seg type="pāda" n="b">saptamyāṃ susamāhitaḥ</seg> </l>
<l><seg type="pāda" n="c">ādityāya śuciḥ snātaḥ</seg> <seg type="pāda" n="d">sa labhed īpsitaṃ phalam</seg> //</l>
</lg>

<lg xml:id="BrP_28.43">
<l><seg type="pāda" n="a">rogād vimucyate rogī</seg> <seg type="pāda" n="b">vittārthī labhate dhanam</seg> </l>
<l><seg type="pāda" n="c">vidyāṃ prāpnoti vidyārthī</seg> <seg type="pāda" n="d">sutārthī putravān bhavet</seg> //</l>
</lg>

<lg xml:id="BrP_28.44">
<l><seg type="pāda" n="a">yaṃ yaṃ kāmam abhidhyāyan</seg> <seg type="pāda" n="b">sūryāyārghyaṃ prayacchati</seg> </l>
<l><seg type="pāda" n="c">tasya tasya phalaṃ samyak</seg> <seg type="pāda" n="d">prāpnoti puruṣaḥ sudhīḥ</seg> //</l>
</lg>

<lg xml:id="BrP_28.45">
<l><seg type="pāda" n="a">snātvā vai sāgare dattvā</seg> <seg type="pāda" n="b">sūryāyārghyaṃ praṇamya ca</seg> </l>
<l><seg type="pāda" n="c">naro vā yadi vā nārī</seg> <seg type="pāda" n="d">sarvakāmaphalaṃ labhet</seg> //</l>
</lg>

<lg xml:id="BrP_28.46">
<l><seg type="pāda" n="a">tataḥ sūryālayaṃ gacchet</seg> <seg type="pāda" n="b">puṣpam ādāya vāgyataḥ</seg> </l>
<l><seg type="pāda" n="c">praviśya pūjayed bhānuṃ</seg> <seg type="pāda" n="d">kṛtvā tu triḥ pradakṣiṇam</seg> //</l>
</lg>

<lg xml:id="BrP_28.47">
<l><seg type="pāda" n="a">pūjayet parayā bhaktyā</seg> <seg type="pāda" n="b">koṇārkaṃ munisattamāḥ</seg> </l>
<l><seg type="pāda" n="c">gandhaiḥ puṣpais tathā dīpair</seg> <seg type="pāda" n="d">dhūpair naivedyakair api</seg> //</l>
</lg>

<lg xml:id="BrP_28.48">
<l><seg type="pāda" n="a">daṇḍavat praṇipātaiś ca</seg> <seg type="pāda" n="b">jayaśabdais tathā stavaiḥ</seg> </l>
<l><seg type="pāda" n="c">evaṃ saṃpūjya taṃ devaṃ</seg> <seg type="pāda" n="d">sahasrāṃśuṃ jagatpatim</seg> //</l>
</lg>

<lg xml:id="BrP_28.49">
<l><seg type="pāda" n="a">daśānām aśvamedhānāṃ</seg> <seg type="pāda" n="b">phalaṃ prāpnoti mānavaḥ</seg> </l>
<l><seg type="pāda" n="c">sarvapāpavinirmukto</seg> <seg type="pāda" n="d">yuvā divyavapur naraḥ</seg> //</l>
</lg>

<lg xml:id="BrP_28.50">
<l><seg type="pāda" n="a">saptāvarān sapta parān</seg> <seg type="pāda" n="b">vaṃśān uddhṛtya bho dvijāḥ</seg> </l>
<l><seg type="pāda" n="c">vimānenārkavarṇena</seg> <seg type="pāda" n="d">kāmagena suvarcasā</seg> //</l>
</lg>

<lg xml:id="BrP_28.51">
<l><seg type="pāda" n="a">upagīyamāno gandharvaiḥ</seg> <seg type="pāda" n="b">sūryalokaṃ sa gacchati</seg> </l>
<l><seg type="pāda" n="c">bhuktvā tatra varān bhogān</seg> <seg type="pāda" n="d">yāvad ābhūtasaṃplavam</seg> //</l>
</lg>

<lg xml:id="BrP_28.52">
<l><seg type="pāda" n="a">puṇyakṣayād ihāyātaḥ</seg> <seg type="pāda" n="b">pravare yogināṃ kule</seg> </l>
<l><seg type="pāda" n="c">caturvedo bhaved vipraḥ</seg> <seg type="pāda" n="d">svadharmanirataḥ śuciḥ</seg> //</l>
</lg>

<lg xml:id="BrP_28.53">
<l><seg type="pāda" n="a">yogaṃ vivasvataḥ prāpya</seg> <seg type="pāda" n="b">tato mokṣam avāpnuyāt</seg> </l>
<l><seg type="pāda" n="c">caitre māsi site pakṣe</seg> <seg type="pāda" n="d">yātrāṃ damanabhañjikām</seg> //</l>
</lg>

<lg xml:id="BrP_28.54">
<l><seg type="pāda" n="a">yaḥ karoti naras tatra</seg> <seg type="pāda" n="b">pūrvoktaṃ sa phalaṃ labhet</seg> </l>
<l><seg type="pāda" n="c">śayanotthāpane bhānoḥ</seg> <seg type="pāda" n="d">saṃkrāntyāṃ viṣuvāyane</seg> //</l>
</lg>

<lg xml:id="BrP_28.55">
<l><seg type="pāda" n="a">vāre raves tithau caiva</seg> <seg type="pāda" n="b">parvakāle 'thavā dvijāḥ</seg> </l>
<l><seg type="pāda" n="c">ye tatra yātrāṃ kurvanti</seg> <seg type="pāda" n="d">śraddhayā saṃyatendriyāḥ</seg> //</l>
</lg>

<lg xml:id="BrP_28.56">
<l><seg type="pāda" n="a">vimānenārkavarṇena</seg> <seg type="pāda" n="b">sūryalokaṃ vrajanti te</seg> </l>
<l><seg type="pāda" n="c">āste tatra mahādevas</seg> <seg type="pāda" n="d">tīre nadanadīpateḥ</seg> //</l>
</lg>

<lg xml:id="BrP_28.57">
<l><seg type="pāda" n="a">rāmeśvara iti khyātaḥ</seg> <seg type="pāda" n="b">sarvakāmaphalapradaḥ</seg> </l>
<l><seg type="pāda" n="c">ye taṃ paśyanti kāmāriṃ</seg> <seg type="pāda" n="d">snātvā samyaṅ mahodadhau</seg> //</l>
</lg>

<lg xml:id="BrP_28.58">
<l><seg type="pāda" n="a">gandhaiḥ puṣpais tathā dhūpair</seg> <seg type="pāda" n="b">dīpair naivedyakair varaiḥ</seg> </l>
<l><seg type="pāda" n="c">praṇipātais tathā stotrair</seg> <seg type="pāda" n="d">gītair vādyair manoharaiḥ</seg> //</l>
</lg>

<lg xml:id="BrP_28.59">
<l><seg type="pāda" n="a">rājasūyaphalaṃ samyag</seg> <seg type="pāda" n="b">vājimedhaphalaṃ tathā</seg> </l>
<l><seg type="pāda" n="c">prāpnuvanti mahātmānaḥ</seg> <seg type="pāda" n="d">saṃsiddhiṃ paramāṃ tathā</seg> //</l>
</lg>

<lg xml:id="BrP_28.60">
<l><seg type="pāda" n="a">kāmagena vimānena</seg> <seg type="pāda" n="b">kiṅkiṇījālamālinā</seg> </l>
<l><seg type="pāda" n="c">upagīyamānā gandharvaiḥ</seg> <seg type="pāda" n="d">śivalokaṃ vrajanti te</seg> //</l>
</lg>

<lg xml:id="BrP_28.61">
<l><seg type="pāda" n="a">āhūtasaṃplavaṃ yāvad</seg> <seg type="pāda" n="b">bhuktvā bhogān manoramān</seg> </l>
<l><seg type="pāda" n="c">puṇyakṣayād ihāgatya</seg> <seg type="pāda" n="d">cāturvedā bhavanti te</seg> //</l>
</lg>

<lg xml:id="BrP_28.62">
<l><seg type="pāda" n="a">śāṃkaraṃ yogam āsthāya</seg> <seg type="pāda" n="b">tato mokṣaṃ vrajanti te</seg> </l>
<l><seg type="pāda" n="c">yas tatra savituḥ kṣetre</seg> <seg type="pāda" n="d">prāṇāṃs tyajati mānavaḥ</seg> //</l>
</lg>

<lg xml:id="BrP_28.63">
<l><seg type="pāda" n="a">sa sūryalokam āsthāya</seg> <seg type="pāda" n="b">devavan modate divi</seg> </l>
<l><seg type="pāda" n="c">punar mānuṣatāṃ prāpya</seg> <seg type="pāda" n="d">rājā bhavati dhārmikaḥ</seg> //</l>
</lg>

<lg xml:id="BrP_28.64">
<l><seg type="pāda" n="a">yogaṃ raveḥ samāsādya</seg> <seg type="pāda" n="b">tato mokṣam avāpnuyāt</seg> </l>
<l><seg type="pāda" n="c">evaṃ mayā muniśreṣṭhāḥ</seg> <seg type="pāda" n="d">proktaṃ kṣetraṃ sudurlabham</seg> //</l>
</lg>

<lg xml:id="BrP_28.65">
<l><seg type="pāda" n="a">koṇārkasyodadhes tīre</seg> <seg type="pāda" n="b">bhuktimuktiphalapradaḥ</seg> //</l>
</lg>

<milestone unit="speaker" n="munaya ūcuḥ"/>

<lg xml:id="BrP_29.1">
<l><seg type="pāda" n="a">śruto 'smābhiḥ suraśreṣṭha</seg> <seg type="pāda" n="b">bhavatā yad udāhṛtam</seg> </l>
<l><seg type="pāda" n="c">bhāskarasya paraṃ kṣetraṃ</seg> <seg type="pāda" n="d">bhuktimuktiphalapradam</seg> //</l>
</lg>

<lg xml:id="BrP_29.2">
<l><seg type="pāda" n="a">na tṛptim adhigacchāmaḥ</seg> <seg type="pāda" n="b">śṛṇvantaḥ sukhadāṃ kathām</seg> </l>
<l><seg type="pāda" n="c">tava vaktrodbhavāṃ puṇyām</seg> <seg type="pāda" n="d">ādityasyāghanāśinīm</seg> //</l>
</lg>

<lg xml:id="BrP_29.3">
<l><seg type="pāda" n="a">ataḥ paraṃ suraśreṣṭha</seg> <seg type="pāda" n="b">brūhi no vadatāṃ vara</seg> </l>
<l><seg type="pāda" n="c">devapūjāphalaṃ yac ca</seg> <seg type="pāda" n="d">yac ca dānaphalaṃ prabho</seg> //</l>
</lg>

<lg xml:id="BrP_29.4">
<l><seg type="pāda" n="a">praṇipāte namaskāre</seg> <seg type="pāda" n="b">tathā caiva pradakṣiṇe</seg> </l>
<l><seg type="pāda" n="c">dīpadhūpapradāne ca</seg> <seg type="pāda" n="d">saṃmārjanavidhau ca yat</seg> //</l>
</lg>

<lg xml:id="BrP_29.5">
<l><seg type="pāda" n="a">upavāse ca yat puṇyaṃ</seg> <seg type="pāda" n="b">yat puṇyaṃ naktabhojane</seg> </l>
<l><seg type="pāda" n="c">arghaś ca kīdṛśaḥ proktaḥ</seg> <seg type="pāda" n="d">kutra vā saṃpradīyate</seg> //</l>
</lg>

<lg xml:id="BrP_29.6">
<l><seg type="pāda" n="a">kathaṃ ca kriyate bhaktiḥ</seg> <seg type="pāda" n="b">kathaṃ devaḥ prasīdati</seg> </l>
<l><seg type="pāda" n="c">etat sarvaṃ suraśreṣṭha</seg> <seg type="pāda" n="d">śrotum icchāmahe vayam</seg> //</l>
</lg>

<milestone unit="speaker" n="brahmovāca"/>

<lg xml:id="BrP_29.7">
<l><seg type="pāda" n="a">arghyaṃ pūjādikaṃ sarvaṃ</seg> <seg type="pāda" n="b">bhāskarasya dvijottamāḥ</seg> </l>
<l><seg type="pāda" n="c">bhaktiṃ śraddhāṃ samādhiṃ ca</seg> <seg type="pāda" n="d">kathyamānaṃ nibodhata</seg> //</l>
</lg>

<lg xml:id="BrP_29.8">
<l><seg type="pāda" n="a">manasā bhāvanā bhaktir</seg> <seg type="pāda" n="b">iṣṭā śraddhā ca kīrtyate</seg> </l>
<l><seg type="pāda" n="c">dhyānaṃ samādhir ity uktaṃ</seg> <seg type="pāda" n="d">śṛṇudhvaṃ susamāhitāḥ</seg> //</l>
</lg>

<lg xml:id="BrP_29.9">
<l><seg type="pāda" n="a">tatkathāṃ śrāvayed yas tu</seg> <seg type="pāda" n="b">tadbhaktān pūjayīta vā</seg> </l>
<l><seg type="pāda" n="c">agniśuśrūṣakaś caiva</seg> <seg type="pāda" n="d">sa vai bhaktaḥ sanātanaḥ</seg> //</l>
</lg>

<lg xml:id="BrP_29.10">
<l><seg type="pāda" n="a">taccittas tanmanāś caiva</seg> <seg type="pāda" n="b">devapūjārataḥ sadā</seg> </l>
<l><seg type="pāda" n="c">tatkarmakṛd bhaved yas tu</seg> <seg type="pāda" n="d">sa vai bhaktaḥ sanātanaḥ</seg> //</l>
</lg>

<lg xml:id="BrP_29.11">
<l><seg type="pāda" n="a">devārthe kriyamāṇāni</seg> <seg type="pāda" n="b">yaḥ karmāṇy anumanyate</seg> </l>
<l><seg type="pāda" n="c">kīrtanād vā paro viprāḥ</seg> <seg type="pāda" n="d">sa vai bhaktataro naraḥ</seg> //</l>
</lg>

<lg xml:id="BrP_29.12">
<l><seg type="pāda" n="a">nābhyasūyeta tadbhaktān</seg> <seg type="pāda" n="b">na nindyāc cānyadevatām</seg> </l>
<l><seg type="pāda" n="c">ādityavratacārī ca</seg> <seg type="pāda" n="d">sa vai bhaktataro naraḥ</seg> //</l>
</lg>

<lg xml:id="BrP_29.13">
<l><seg type="pāda" n="a">gacchaṃs tiṣṭhan svapañ jighrann</seg> <seg type="pāda" n="b">unmiṣan nimiṣann api</seg> </l>
<l><seg type="pāda" n="c">yaḥ smared bhāskaraṃ nityaṃ</seg> <seg type="pāda" n="d">sa vai bhaktataro naraḥ</seg> //</l>
</lg>

<lg xml:id="BrP_29.14">
<l><seg type="pāda" n="a">evaṃvidhā tv iyaṃ bhaktiḥ</seg> <seg type="pāda" n="b">sadā kāryā vijānatā</seg> </l>
<l><seg type="pāda" n="c">bhaktyā samādhinā caiva</seg> <seg type="pāda" n="d">stavena manasā tathā</seg> //</l>
</lg>

<lg xml:id="BrP_29.15">
<l><seg type="pāda" n="a">kriyate niyamo yas tu</seg> <seg type="pāda" n="b">dānaṃ viprāya dīyate</seg> </l>
<l><seg type="pāda" n="c">pratigṛhṇanti taṃ devā</seg> <seg type="pāda" n="d">manuṣyāḥ pitaras tathā</seg> //</l>
</lg>

<lg xml:id="BrP_29.16">
<l><seg type="pāda" n="a">pattraṃ puṣpaṃ phalaṃ toyaṃ</seg> <seg type="pāda" n="b">yad bhaktyā samupāhṛtam</seg> </l>
<l><seg type="pāda" n="c">pratigṛhṇanti tad devā</seg> <seg type="pāda" n="d">nāstikān varjayanti ca</seg> //</l>
</lg>

<lg xml:id="BrP_29.17">
<l><seg type="pāda" n="a">bhāvaśuddhiḥ prayoktavyā</seg> <seg type="pāda" n="b">niyamācārasaṃyutā</seg> </l>
<l><seg type="pāda" n="c">bhāvaśuddhyā kriyate yat</seg> <seg type="pāda" n="d">tat sarvaṃ saphalaṃ bhavet</seg> //</l>
</lg>

<lg xml:id="BrP_29.18">
<l><seg type="pāda" n="a">stutijapyopahāreṇa</seg> <seg type="pāda" n="b">pūjayāpi vivasvataḥ</seg> </l>
<l><seg type="pāda" n="c">upavāsena bhaktyā vai</seg> <seg type="pāda" n="d">sarvapāpaiḥ pramucyate</seg> //</l>
</lg>

<lg xml:id="BrP_29.19">
<l><seg type="pāda" n="a">praṇidhāya śiro bhūmyāṃ</seg> <seg type="pāda" n="b">namaskāraṃ karoti yaḥ</seg> </l>
<l><seg type="pāda" n="c">tatkṣaṇāt sarvapāpebhyo</seg> <seg type="pāda" n="d">mucyate nātra saṃśayaḥ</seg> //</l>
</lg>

<lg xml:id="BrP_29.20">
<l><seg type="pāda" n="a">bhaktiyukto naro yo 'sau</seg> <seg type="pāda" n="b">raveḥ kuryāt pradakṣiṇām</seg> </l>
<l><seg type="pāda" n="c">pradakṣiṇīkṛtā tena</seg> <seg type="pāda" n="d">saptadvīpā vasuṃdharā</seg> //</l>
</lg>

<lg xml:id="BrP_29.21">
<l><seg type="pāda" n="a">sūryaṃ manasi yaḥ kṛtvā</seg> <seg type="pāda" n="b">kuryād vyomapradakṣiṇām</seg> </l>
<l><seg type="pāda" n="c">pradakṣiṇīkṛtās tena</seg> <seg type="pāda" n="d">sarve devā bhavanti hi</seg> //</l>
</lg>

<lg xml:id="BrP_29.22">
<l><seg type="pāda" n="a">ekāhāro naro bhūtvā</seg> <seg type="pāda" n="b">ṣaṣṭhyāṃ yo 'rcayate ravim</seg> </l>
<l><seg type="pāda" n="c">niyamavratacārī ca</seg> <seg type="pāda" n="d">bhaved bhaktisamanvitaḥ</seg> //</l>
</lg>

<lg xml:id="BrP_29.23">
<l><seg type="pāda" n="a">saptamyāṃ vā mahābhāgāḥ</seg> <seg type="pāda" n="b">so 'śvamedhaphalaṃ labhet</seg> </l>
<l><seg type="pāda" n="c">ahorātropavāsena</seg> <seg type="pāda" n="d">pūjayed yas tu bhāskaram</seg> //</l>
</lg>

<lg xml:id="BrP_29.24">
<l><seg type="pāda" n="a">saptamyām athavā ṣaṣṭhyāṃ</seg> <seg type="pāda" n="b">sa yāti paramāṃ gatim</seg> </l>
<l><seg type="pāda" n="c">kṛṣṇapakṣasya saptamyāṃ</seg> <seg type="pāda" n="d">sopavāso jitendriyaḥ</seg> //</l>
</lg>

<lg xml:id="BrP_29.25">
<l><seg type="pāda" n="a">sarvaratnopahāreṇa</seg> <seg type="pāda" n="b">pūjayed yas tu bhāskaram</seg> </l>
<l><seg type="pāda" n="c">padmaprabheṇa yānena</seg> <seg type="pāda" n="d">sūryalokaṃ sa gacchati</seg> //</l>
</lg>

<lg xml:id="BrP_29.26">
<l><seg type="pāda" n="a">śuklapakṣasya saptamyām</seg> <seg type="pāda" n="b">upavāsaparo naraḥ</seg> </l>
<l><seg type="pāda" n="c">sarvaśuklopahāreṇa</seg> <seg type="pāda" n="d">pūjayed yas tu bhāskaram</seg> //</l>
</lg>

<lg xml:id="BrP_29.27">
<l><seg type="pāda" n="a">sarvapāpavinirmuktaḥ</seg> <seg type="pāda" n="b">sūryalokaṃ sa gacchati</seg> </l>
<l><seg type="pāda" n="c">arkasaṃpuṭasaṃyuktam</seg> <seg type="pāda" n="d">udakaṃ prasṛtaṃ pibet</seg> //</l>
</lg>

<lg xml:id="BrP_29.28">
<l><seg type="pāda" n="a">kramavṛddhyā caturviṃśam</seg> <seg type="pāda" n="b">ekaikaṃ kṣapayet punaḥ</seg> </l>
<l><seg type="pāda" n="c">dvābhyāṃ saṃvatsarābhyāṃ tu</seg> <seg type="pāda" n="d">samāptaniyamo bhavet</seg> //</l>
</lg>

<lg xml:id="BrP_29.29">
<l><seg type="pāda" n="a">sarvakāmapradā hy eṣā</seg> <seg type="pāda" n="b">praśastā hy arkasaptamī</seg> </l>
<l><seg type="pāda" n="c">śuklapakṣasya saptamyāṃ</seg> <seg type="pāda" n="d">yadādityadinaṃ bhavet</seg> //</l>
</lg>

<lg xml:id="BrP_29.30">
<l><seg type="pāda" n="a">saptamī vijayā nāma</seg> <seg type="pāda" n="b">tatra dattaṃ mahat phalam</seg> </l>
<l><seg type="pāda" n="c">snānaṃ dānaṃ tapo homa</seg> <seg type="pāda" n="d">upavāsas tathaiva ca</seg> //</l>
</lg>

<lg xml:id="BrP_29.31">
<l><seg type="pāda" n="a">sarvaṃ vijayasaptamyāṃ</seg> <seg type="pāda" n="b">mahāpātakanāśanam</seg> </l>
<l><seg type="pāda" n="c">ye cādityadine prāpte</seg> <seg type="pāda" n="d">śrāddhaṃ kurvanti mānavāḥ</seg> //</l>
</lg>

<lg xml:id="BrP_29.32">
<l><seg type="pāda" n="a">yajanti ca mahāśvetaṃ</seg> <seg type="pāda" n="b">te labhante yathepsitam</seg> </l>
<l><seg type="pāda" n="c">yeṣāṃ dharmyāḥ kriyāḥ sarvāḥ</seg> <seg type="pāda" n="d">sadaivoddiśya bhāskaram</seg> //</l>
</lg>

<lg xml:id="BrP_29.33">
<l><seg type="pāda" n="a">na kule jāyate teṣāṃ</seg> <seg type="pāda" n="b">daridro vyādhito 'pi vā</seg> </l>
<l><seg type="pāda" n="c">śvetayā raktayā vāpi</seg> <seg type="pāda" n="d">pītamṛttikayāpi vā</seg> //</l>
</lg>

<lg xml:id="BrP_29.34">
<l><seg type="pāda" n="a">upalepanakartā tu</seg> <seg type="pāda" n="b">cintitaṃ labhate phalam</seg> </l>
<l><seg type="pāda" n="c">citrabhānuṃ vicitrais tu</seg> <seg type="pāda" n="d">kusumaiś ca sugandhibhiḥ</seg> //</l>
</lg>

<lg xml:id="BrP_29.35">
<l><seg type="pāda" n="a">pūjayet sopavāso yaḥ</seg> <seg type="pāda" n="b">sa kāmān īpsitāṃl labhet</seg> </l>
<l><seg type="pāda" n="c">ghṛtena dīpaṃ prajvālya</seg> <seg type="pāda" n="d">tilatailena vā punaḥ</seg> //</l>
</lg>

<lg xml:id="BrP_29.36">
<l><seg type="pāda" n="a">ādityaṃ pūjayed yas tu</seg> <seg type="pāda" n="b">cakṣuṣā na sa hīyate</seg> </l>
<l><seg type="pāda" n="c">dīpadātā naro nityaṃ</seg> <seg type="pāda" n="d">jñānadīpena dīpyate</seg> //</l>
</lg>

<lg xml:id="BrP_29.37">
<l><seg type="pāda" n="a">tilāḥ pavitraṃ tailaṃ vā</seg> <seg type="pāda" n="b">tilagodānam uttamam</seg> </l>
<l><seg type="pāda" n="c">agnikārye ca dīpe ca</seg> <seg type="pāda" n="d">mahāpātakanāśanam</seg> //</l>
</lg>

<lg xml:id="BrP_29.38">
<l><seg type="pāda" n="a">dīpaṃ dadāti yo nityaṃ</seg> <seg type="pāda" n="b">devatāyataneṣu ca</seg> </l>
<l><seg type="pāda" n="c">catuṣpatheṣu rathyāsu</seg> <seg type="pāda" n="d">rūpavān subhago bhavet</seg> //</l>
</lg>

<lg xml:id="BrP_29.39">
<l><seg type="pāda" n="a">havirbhiḥ prathamaḥ kalpo</seg> <seg type="pāda" n="b">dvitīyaś cauṣadhīrasaiḥ</seg> </l>
<l><seg type="pāda" n="c">vasāmedosthiniryāsair</seg> <seg type="pāda" n="d">na tu deyaḥ kathaṃcana</seg> //</l>
</lg>

<lg xml:id="BrP_29.40">
<l><seg type="pāda" n="a">bhaved ūrdhvagatir dīpo</seg> <seg type="pāda" n="b">na kadācid adhogatiḥ</seg> </l>
<l><seg type="pāda" n="c">dātā dīpyati cāpy evaṃ</seg> <seg type="pāda" n="d">na tiryaggatim āpnuyāt</seg> //</l>
</lg>

<lg xml:id="BrP_29.41">
<l><seg type="pāda" n="a">jvalamānaṃ sadā dīpaṃ</seg> <seg type="pāda" n="b">na haren nāpi nāśayet</seg> </l>
<l><seg type="pāda" n="c">dīpahartā naro bandhaṃ</seg> <seg type="pāda" n="d">nāśaṃ krodhaṃ tamo vrajet</seg> //</l>
</lg>

<lg xml:id="BrP_29.42">
<l><seg type="pāda" n="a">dīpadātā svargaloke</seg> <seg type="pāda" n="b">dīpamāleva rājate</seg> </l>
<l><seg type="pāda" n="c">yaḥ samālabhate nityaṃ</seg> <seg type="pāda" n="d">kuṅkumāgurucandanaiḥ</seg> //</l>
</lg>

<lg xml:id="BrP_29.43">
<l><seg type="pāda" n="a">saṃpadyate naraḥ pretya</seg> <seg type="pāda" n="b">dhanena yaśasā śriyā</seg> </l>
<l><seg type="pāda" n="c">raktacandanasaṃmiśrai</seg> <seg type="pāda" n="d">raktapuṣpaiḥ śucir naraḥ</seg> //</l>
</lg>

<lg xml:id="BrP_29.44">
<l><seg type="pāda" n="a">udaye 'rghyaṃ sadā dattvā</seg> <seg type="pāda" n="b">siddhiṃ saṃvatsarāl labhet</seg> </l>
<l><seg type="pāda" n="c">udayāt parivarteta</seg> <seg type="pāda" n="d">yāvad astamane sthitaḥ</seg> //</l>
</lg>

<lg xml:id="BrP_29.45">
<l><seg type="pāda" n="a">japann abhimukhaḥ kiṃcin</seg> <seg type="pāda" n="b">mantraṃ stotram athāpi vā</seg> </l>
<l><seg type="pāda" n="c">ādityavratam etat tu</seg> <seg type="pāda" n="d">mahāpātakanāśanam</seg> //</l>
</lg>

<lg xml:id="BrP_29.46">
<l><seg type="pāda" n="a">arghyeṇa sahitaṃ caiva</seg> <seg type="pāda" n="b">sarve sāṅgaṃ pradāpayet</seg> </l>
<l><seg type="pāda" n="c">udaye śraddhayā yuktaḥ</seg> <seg type="pāda" n="d">sarvapāpaiḥ pramucyate</seg> //</l>
</lg>

<lg xml:id="BrP_29.47">
<l><seg type="pāda" n="a">suvarṇadhenuanaḍvāha</seg><seg type="pāda" n="b">vasudhāvastrasaṃyutam</seg> </l>
<l><seg type="pāda" n="c">arghyapradātā labhate</seg> <seg type="pāda" n="d">saptajanmānugaṃ phalam</seg> //</l>
</lg>

<lg xml:id="BrP_29.48">
<l><seg type="pāda" n="a">agnau toye 'ntarikṣe ca</seg> <seg type="pāda" n="b">śucau bhūmyāṃ tathaiva ca</seg> </l>
<l><seg type="pāda" n="c">pratimāyāṃ tathā piṇḍyāṃ</seg> <seg type="pāda" n="d">deyam arghyaṃ prayatnataḥ</seg> //</l>
</lg>

<lg xml:id="BrP_29.49">
<l><seg type="pāda" n="a">nāpasavyaṃ na savyaṃ ca</seg> <seg type="pāda" n="b">dadyād abhimukhaḥ sadā</seg> </l>
<l><seg type="pāda" n="c">saghṛtaṃ guggulaṃ vāpi</seg> <seg type="pāda" n="d">raver bhaktisamanvitaḥ</seg> //</l>
</lg>

<lg xml:id="BrP_29.50">
<l><seg type="pāda" n="a">tatkṣaṇāt sarvapāpebhyo</seg> <seg type="pāda" n="b">mucyate nātra saṃśayaḥ</seg> </l>
<l><seg type="pāda" n="c">śrīvāsaṃ caturasraṃ ca</seg> <seg type="pāda" n="d">devadāruṃ tathaiva ca</seg> //</l>
</lg>

<lg xml:id="BrP_29.51">
<l><seg type="pāda" n="a">karpūrāgarudhūpāni</seg> <seg type="pāda" n="b">dattvā vai svargagāminaḥ</seg> </l>
<l><seg type="pāda" n="c">ayane tūttare sūryam</seg> <seg type="pāda" n="d">athavā dakṣiṇāyane</seg> //</l>
</lg>

<lg xml:id="BrP_29.52">
<l><seg type="pāda" n="a">pūjayitvā viśeṣeṇa</seg> <seg type="pāda" n="b">sarvapāpaiḥ pramucyate</seg> </l>
<l><seg type="pāda" n="c">viṣuveṣūparāgeṣu</seg> <seg type="pāda" n="d">ṣaḍaśītimukheṣu ca</seg> //</l>
</lg>

<lg xml:id="BrP_29.53">
<l><seg type="pāda" n="a">pūjayitvā viśeṣeṇa</seg> <seg type="pāda" n="b">sarvapāpaiḥ pramucyate</seg> </l>
<l><seg type="pāda" n="c">evaṃ velāsu sarvāsu</seg> <seg type="pāda" n="d">sarvakālaṃ ca mānavaḥ</seg> //</l>
</lg>

<lg xml:id="BrP_29.54">
<l><seg type="pāda" n="a">bhaktyā pūjayate yo 'rkaṃ</seg> <seg type="pāda" n="b">so 'rkaloke mahīyate</seg> </l>
<l><seg type="pāda" n="c">kṛsaraiḥ pāyasaiḥ pūpaiḥ</seg> <seg type="pāda" n="d">phalamūlaghṛtaudanaiḥ</seg> //</l>
</lg>

<lg xml:id="BrP_29.55">
<l><seg type="pāda" n="a">baliṃ kṛtvā tu sūryāya</seg> <seg type="pāda" n="b">sarvān kāmān avāpnuyāt</seg> </l>
<l><seg type="pāda" n="c">ghṛtena tarpaṇaṃ kṛtvā</seg> <seg type="pāda" n="d">sarvasiddho bhaven naraḥ</seg> //</l>
</lg>

<lg xml:id="BrP_29.56">
<l><seg type="pāda" n="a">kṣīreṇa tarpaṇaṃ kṛtvā</seg> <seg type="pāda" n="b">manas tāpair na yujyate</seg> </l>
<l><seg type="pāda" n="c">dadhnā tu tarpaṇaṃ kṛtvā</seg> <seg type="pāda" n="d">kāryasiddhiṃ labhen naraḥ</seg> //</l>
</lg>

<lg xml:id="BrP_29.57">
<l><seg type="pāda" n="a">snānārtham āhared yas tu</seg> <seg type="pāda" n="b">jalaṃ bhānoḥ samāhitaḥ</seg> </l>
<l><seg type="pāda" n="c">tīrtheṣu śucitāpannaḥ</seg> <seg type="pāda" n="d">sa yāti paramāṃ gatim</seg> //</l>
</lg>

<lg xml:id="BrP_29.58">
<l><seg type="pāda" n="a">chattraṃ dhvajaṃ vitānaṃ vā</seg> <seg type="pāda" n="b">patākāṃ cāmarāṇi ca</seg> </l>
<l><seg type="pāda" n="c">śraddhayā bhānave dattvā</seg> <seg type="pāda" n="d">gatim iṣṭām avāpnuyāt</seg> //</l>
</lg>

<lg xml:id="BrP_29.59">
<l><seg type="pāda" n="a">yad yad dravyaṃ naro bhaktyā</seg> <seg type="pāda" n="b">ādityāya prayacchati</seg> </l>
<l><seg type="pāda" n="c">tat tasya śatasāhasram</seg> <seg type="pāda" n="d">utpādayati bhāskaraḥ</seg> //</l>
</lg>

<lg xml:id="BrP_29.60">
<l><seg type="pāda" n="a">mānasaṃ vācikaṃ vāpi</seg> <seg type="pāda" n="b">kāyajaṃ yac ca duṣkṛtam</seg> </l>
<l><seg type="pāda" n="c">sarvaṃ sūryaprasādena</seg> <seg type="pāda" n="d">tad aśeṣaṃ vyapohati</seg> //</l>
</lg>

<lg xml:id="BrP_29.61">
<l><seg type="pāda" n="a">ekāhenāpi yad bhānoḥ</seg> <seg type="pāda" n="b">pūjāyāḥ prāpyate phalam</seg> </l>
<l><seg type="pāda" n="c">yathoktadakṣiṇair viprair</seg> <seg type="pāda" n="d">na tat kratuśatair api</seg> //</l>
</lg>

<milestone unit="speaker" n="munaya ūcuḥ"/>

<lg xml:id="BrP_30.1">
<l><seg type="pāda" n="a">aho devasya māhātmyaṃ</seg> <seg type="pāda" n="b">śrutam evaṃ jagatpate</seg> </l>
<l><seg type="pāda" n="c">bhāskarasya suraśreṣṭha</seg> <seg type="pāda" n="d">vadatas teṣu durlabham</seg> //</l>
</lg>

<lg xml:id="BrP_30.2">
<l><seg type="pāda" n="a">bhūyaḥ prabrūhi deveśa</seg> <seg type="pāda" n="b">yat pṛcchāmo jagatpate</seg> </l>
<l><seg type="pāda" n="c">śrotum icchāmahe brahman</seg> <seg type="pāda" n="d">paraṃ kautūhalaṃ hi naḥ</seg> //</l>
</lg>

<lg xml:id="BrP_30.3">
<l><seg type="pāda" n="a">gṛhastho brahmacārī ca</seg> <seg type="pāda" n="b">vānaprastho 'tha bhikṣukaḥ</seg> </l>
<l><seg type="pāda" n="c">ya icchen mokṣam āsthātuṃ</seg> <seg type="pāda" n="d">devatāṃ kāṃ yajeta saḥ</seg> //</l>
</lg>

<lg xml:id="BrP_30.4">
<l><seg type="pāda" n="a">kuto hy asyākṣayaḥ svargaḥ</seg> <seg type="pāda" n="b">kuto niḥśreyasaṃ param</seg> </l>
<l><seg type="pāda" n="c">svargataś caiva kiṃ kuryād</seg> <seg type="pāda" n="d">yena na cyavate punaḥ</seg> //</l>
</lg>

<lg xml:id="BrP_30.5">
<l><seg type="pāda" n="a">devānāṃ cātra ko devaḥ</seg> <seg type="pāda" n="b">pitṝṇāṃ caiva kaḥ pitā</seg> </l>
<l><seg type="pāda" n="c">yasmāt parataraṃ nāsti</seg> <seg type="pāda" n="d">tan me brūhi sureśvara</seg> //</l>
</lg>

<lg xml:id="BrP_30.6">
<l><seg type="pāda" n="a">kutaḥ sṛṣṭam idaṃ viśvaṃ</seg> <seg type="pāda" n="b">sarvaṃ sthāvarajaṅgamam</seg> </l>
<l><seg type="pāda" n="c">pralaye ca kam abhyeti</seg> <seg type="pāda" n="d">tad bhavān vaktum arhati</seg> //</l>
</lg>

<milestone unit="speaker" n="brahmovāca"/>

<lg xml:id="BrP_30.7">
<l><seg type="pāda" n="a">udyann evaiṣa kurute</seg> <seg type="pāda" n="b">jagad vitimiraṃ karaiḥ</seg> </l>
<l><seg type="pāda" n="c">nātaḥ parataro devaḥ</seg> <seg type="pāda" n="d">kaścid anyo dvijottamāḥ</seg> //</l>
</lg>

<lg xml:id="BrP_30.8">
<l><seg type="pāda" n="a">anādinidhano hy eṣa</seg> <seg type="pāda" n="b">puruṣaḥ śāśvato 'vyayaḥ</seg> </l>
<l><seg type="pāda" n="c">tāpayaty eṣa trīṃl lokān</seg> <seg type="pāda" n="d">bhavan raśmibhir ulbaṇaḥ</seg> //</l>
</lg>

<lg xml:id="BrP_30.9">
<l><seg type="pāda" n="a">sarvadevamayo hy eṣa</seg> <seg type="pāda" n="b">tapatāṃ tapano varaḥ</seg> </l>
<l><seg type="pāda" n="c">sarvasya jagato nāthaḥ</seg> <seg type="pāda" n="d">sarvasākṣī jagatpatiḥ</seg> //</l>
</lg>

<lg xml:id="BrP_30.10">
<l><seg type="pāda" n="a">saṃkṣipaty eṣa bhūtāni</seg> <seg type="pāda" n="b">tathā visṛjate punaḥ</seg> </l>
<l><seg type="pāda" n="c">eṣa bhāti tapaty eṣa</seg> <seg type="pāda" n="d">varṣaty eṣa gabhastibhiḥ</seg> //</l>
</lg>

<lg xml:id="BrP_30.11">
<l><seg type="pāda" n="a">eṣa dhātā vidhātā ca</seg> <seg type="pāda" n="b">bhūtādir bhūtabhāvanaḥ</seg> </l>
<l><seg type="pāda" n="c">na hy eṣa kṣayam āyāti</seg> <seg type="pāda" n="d">nityam akṣayamaṇḍalaḥ</seg> //</l>
</lg>

<lg xml:id="BrP_30.12">
<l><seg type="pāda" n="a">pitṝṇāṃ ca pitā hy eṣa</seg> <seg type="pāda" n="b">devatānāṃ hi devatā</seg> </l>
<l><seg type="pāda" n="c">dhruvaṃ sthānaṃ smṛtaṃ hy etad</seg> <seg type="pāda" n="d">yasmān na cyavate punaḥ</seg> //</l>
</lg>

<lg xml:id="BrP_30.13">
<l><seg type="pāda" n="a">sargakāle jagat kṛtsnam</seg> <seg type="pāda" n="b">ādityāt saṃprasūyate</seg> </l>
<l><seg type="pāda" n="c">pralaye ca tam abhyeti</seg> <seg type="pāda" n="d">bhāskaraṃ dīptatejasam</seg> //</l>
</lg>

<lg xml:id="BrP_30.14">
<l><seg type="pāda" n="a">yoginaś cāpy asaṃkhyātās</seg> <seg type="pāda" n="b">tyaktvā gṛhakalevaram</seg> </l>
<l><seg type="pāda" n="c">vāyur bhūtvā viśanty asmiṃs</seg> <seg type="pāda" n="d">tejorāśau divākare</seg> //</l>
</lg>

<lg xml:id="BrP_30.15">
<l><seg type="pāda" n="a">asya raśmisahasrāṇi</seg> <seg type="pāda" n="b">śākhā iva vihaṃgamāḥ</seg> </l>
<l><seg type="pāda" n="c">vasanty āśritya munayaḥ</seg> <seg type="pāda" n="d">saṃsiddhā daivataiḥ saha</seg> //</l>
</lg>

<lg xml:id="BrP_30.16">
<l><seg type="pāda" n="a">gṛhasthā janakādyāś ca</seg> <seg type="pāda" n="b">rājāno yogadharmiṇaḥ</seg> </l>
<l><seg type="pāda" n="c">vālakhilyādayaś caiva</seg> <seg type="pāda" n="d">ṛṣayo brahmavādinaḥ</seg> //</l>
</lg>

<lg xml:id="BrP_30.17">
<l><seg type="pāda" n="a">vānaprasthāś ca ye cānye</seg> <seg type="pāda" n="b">vyāsādyā bhikṣavas tathā</seg> </l>
<l><seg type="pāda" n="c">yogam āsthāya sarve te</seg> <seg type="pāda" n="d">praviṣṭāḥ sūryamaṇḍalam</seg> //</l>
</lg>

<lg xml:id="BrP_30.18">
<l><seg type="pāda" n="a">śuko vyāsasutaḥ śrīmān</seg> <seg type="pāda" n="b">yogadharmam avāpya saḥ</seg> </l>
<l><seg type="pāda" n="c">ādityakiraṇān gatvā</seg> <seg type="pāda" n="d">hy apunarbhāvam āsthitaḥ</seg> //</l>
</lg>

<lg xml:id="BrP_30.19">
<l><seg type="pāda" n="a">śabdamātraśrutimukhā</seg> <seg type="pāda" n="b">brahmaviṣṇuśivādayaḥ</seg> </l>
<l><seg type="pāda" n="c">pratyakṣo 'yaṃ paro devaḥ</seg> <seg type="pāda" n="d">sūryas timiranāśanaḥ</seg> //</l>
</lg>

<lg xml:id="BrP_30.20">
<l><seg type="pāda" n="a">tasmād anyatra bhaktir hi</seg> <seg type="pāda" n="b">na kāryā śubham icchatā</seg> </l>
<l><seg type="pāda" n="c">yasmād dṛṣṭer agamyās te</seg> <seg type="pāda" n="d">devā viṣṇupurogamāḥ</seg> //</l>
</lg>

<lg xml:id="BrP_30.21">
<l><seg type="pāda" n="a">ato bhavadbhiḥ satatam</seg> <seg type="pāda" n="b">abhyarcyo bhagavān raviḥ</seg> </l>
<l><seg type="pāda" n="c">sa hi mātā pitā caiva</seg> <seg type="pāda" n="d">kṛtsnasya jagato guruḥ</seg> //</l>
</lg>

<lg xml:id="BrP_30.22">
<l><seg type="pāda" n="a">anādyo lokanātho 'sau</seg> <seg type="pāda" n="b">raśmimālī jagatpatiḥ</seg> </l>
<l><seg type="pāda" n="c">mitratve ca sthito yasmāt</seg> <seg type="pāda" n="d">tapas tepe dvijottamāḥ</seg> //</l>
</lg>

<lg xml:id="BrP_30.23">
<l><seg type="pāda" n="a">anādinidhano brahmā</seg> <seg type="pāda" n="b">nityaś cākṣaya eva ca</seg> </l>
<l><seg type="pāda" n="c">sṛṣṭvā sasāgarān dvīpān</seg> <seg type="pāda" n="d">bhuvanāni caturdaśa</seg> //</l>
</lg>

<lg xml:id="BrP_30.24">
<l><seg type="pāda" n="a">lokānāṃ sa hitārthāya</seg> <seg type="pāda" n="b">sthitaś candrasarittaṭe</seg> </l>
<l><seg type="pāda" n="c">sṛṣṭvā prajāpatīn sarvān</seg> <seg type="pāda" n="d">sṛṣṭvā ca vividhāḥ prajāḥ</seg> //</l>
</lg>

<lg xml:id="BrP_30.25">
<l><seg type="pāda" n="a">tataḥ śatasahasrāṃśur</seg> <seg type="pāda" n="b">avyaktaś ca punaḥ svayam</seg> </l>
<l><seg type="pāda" n="c">kṛtvā dvādaśadhātmānam</seg> <seg type="pāda" n="d">ādityam upapadyate</seg> //</l>
</lg>

<lg xml:id="BrP_30.26">
<l><seg type="pāda" n="a">indro dhātātha parjanyas</seg> <seg type="pāda" n="b">tvaṣṭā pūṣāryamā bhagaḥ</seg> </l>
<l><seg type="pāda" n="c">vivasvān viṣṇur aṃśaś ca</seg> <seg type="pāda" n="d">varuṇo mitra eva ca</seg> //</l>
</lg>

<lg xml:id="BrP_30.27">
<l><seg type="pāda" n="a">ābhir dvādaśabhis tena</seg> <seg type="pāda" n="b">sūryeṇa paramātmanā</seg> </l>
<l><seg type="pāda" n="c">kṛtsnaṃ jagad idaṃ vyāptaṃ</seg> <seg type="pāda" n="d">mūrtibhiś ca dvijottamāḥ</seg> //</l>
</lg>

<lg xml:id="BrP_30.28">
<l><seg type="pāda" n="a">tasya yā prathamā mūrtir</seg> <seg type="pāda" n="b">ādityasyendrasaṃjñitā</seg> </l>
<l><seg type="pāda" n="c">sthitā sā devarājatve</seg> <seg type="pāda" n="d">devānāṃ ripunāśinī</seg> //</l>
</lg>

<lg xml:id="BrP_30.29">
<l><seg type="pāda" n="a">dvitīyā tasya yā mūrtir</seg> <seg type="pāda" n="b">nāmnā dhāteti kīrtitā</seg> </l>
<l><seg type="pāda" n="c">sthitā prajāpatitvena</seg> <seg type="pāda" n="d">vividhāḥ sṛjate prajāḥ</seg> //</l>
</lg>

<lg xml:id="BrP_30.30">
<l><seg type="pāda" n="a">tṛtīyārkasya yā mūrtiḥ</seg> <seg type="pāda" n="b">parjanya iti viśrutā</seg> </l>
<l><seg type="pāda" n="c">megheṣv eva sthitā sā tu</seg> <seg type="pāda" n="d">varṣate ca gabhastibhiḥ</seg> //</l>
</lg>

<lg xml:id="BrP_30.31">
<l><seg type="pāda" n="a">caturthī tasya yā mūrtir</seg> <seg type="pāda" n="b">nāmnā tvaṣṭeti viśrutā</seg> </l>
<l><seg type="pāda" n="c">sthitā vanaspatau sā tu</seg> <seg type="pāda" n="d">oṣadhīṣu ca sarvataḥ</seg> //</l>
</lg>

<lg xml:id="BrP_30.32">
<l><seg type="pāda" n="a">pañcamī tasya yā mūrtir</seg> <seg type="pāda" n="b">nāmnā pūṣeti viśrutā</seg> </l>
<l><seg type="pāda" n="c">anne vyavasthitā sā tu</seg> <seg type="pāda" n="d">prajāṃ puṣṇāti nityaśaḥ</seg> //</l>
</lg>

<lg xml:id="BrP_30.33">
<l><seg type="pāda" n="a">mūrtiḥ ṣaṣṭhī raver yā tu</seg> <seg type="pāda" n="b">aryamā iti viśrutā</seg> </l>
<l><seg type="pāda" n="c">vāyoḥ saṃsaraṇā sā tu</seg> <seg type="pāda" n="d">deveṣv eva samāśritā</seg> //</l>
</lg>

<lg xml:id="BrP_30.34">
<l><seg type="pāda" n="a">bhānor yā saptamī mūrtir</seg> <seg type="pāda" n="b">nāmnā bhageti viśrutā</seg> </l>
<l><seg type="pāda" n="c">bhūyiṣv avasthitā sā tu</seg> <seg type="pāda" n="d">śarīreṣu ca dehinām</seg> //</l>
</lg>

<lg xml:id="BrP_30.35">
<l><seg type="pāda" n="a">mūrtir yā tv aṣṭamī tasya</seg> <seg type="pāda" n="b">vivasvān iti viśrutā</seg> </l>
<l><seg type="pāda" n="c">agnau pratiṣṭhitā sā tu</seg> <seg type="pāda" n="d">pacaty annaṃ śarīriṇām</seg> //</l>
</lg>

<lg xml:id="BrP_30.36">
<l><seg type="pāda" n="a">navamī citrabhānor yā</seg> <seg type="pāda" n="b">mūrtir viṣṇuś ca nāmataḥ</seg> </l>
<l><seg type="pāda" n="c">prādurbhavati sā nityaṃ</seg> <seg type="pāda" n="d">devānām arisūdanī</seg> //</l>
</lg>

<lg xml:id="BrP_30.37">
<l><seg type="pāda" n="a">daśamī tasya yā mūrtir</seg> <seg type="pāda" n="b">aṃśumān iti viśrutā</seg> </l>
<l><seg type="pāda" n="c">vāyau pratiṣṭhitā sā tu</seg> <seg type="pāda" n="d">prahlādayati vai prajāḥ</seg> //</l>
</lg>

<lg xml:id="BrP_30.38">
<l><seg type="pāda" n="a">mūrtis tv ekādaśī bhānor</seg> <seg type="pāda" n="b">nāmnā varuṇasaṃjñitā</seg> </l>
<l><seg type="pāda" n="c">jaleṣv avasthitā sā tu</seg> <seg type="pāda" n="d">prajāṃ puṣṇāti nityaśaḥ</seg> //</l>
</lg>

<lg xml:id="BrP_30.39">
<l><seg type="pāda" n="a">mūrtir yā dvādaśī bhānor</seg> <seg type="pāda" n="b">nāmnā mitreti saṃjñitā</seg> </l>
<l><seg type="pāda" n="c">lokānāṃ sā hitārthāya</seg> <seg type="pāda" n="d">sthitā candrasarittaṭe</seg> //</l>
</lg>

<lg xml:id="BrP_30.40">
<l><seg type="pāda" n="a">vāyubhakṣas tapas tepe</seg> <seg type="pāda" n="b">sthitvā maitreṇa cakṣuṣā</seg> </l>
<l><seg type="pāda" n="c">anugṛhṇan sadā bhaktān</seg> <seg type="pāda" n="d">varair nānāvidhais tu saḥ</seg> //</l>
</lg>

<lg xml:id="BrP_30.41">
<l><seg type="pāda" n="a">evaṃ sā jagatāṃ mūrtir</seg> <seg type="pāda" n="b">hitā vihitā purā</seg> </l>
<l><seg type="pāda" n="c">tatra mitraḥ sthito yasmāt</seg> <seg type="pāda" n="d">tasmān mitraṃ paraṃ smṛtam</seg> //</l>
</lg>

<lg xml:id="BrP_30.42">
<l><seg type="pāda" n="a">ābhir dvādaśabhis tena</seg> <seg type="pāda" n="b">savitrā paramātmanā</seg> </l>
<l><seg type="pāda" n="c">kṛtsnaṃ jagad idaṃ vyāptaṃ</seg> <seg type="pāda" n="d">mūrtibhiś ca dvijottamāḥ</seg> //</l>
</lg>

<lg xml:id="BrP_30.43">
<l><seg type="pāda" n="a">tasmād dhyeyo namasyaś ca</seg> <seg type="pāda" n="b">dvādaśasthāsu mūrtiṣu</seg> </l>
<l><seg type="pāda" n="c">bhaktimadbhir narair nityaṃ</seg> <seg type="pāda" n="d">tadgatenāntarātmanā</seg> //</l>
</lg>

<lg xml:id="BrP_30.44">
<l><seg type="pāda" n="a">ity evaṃ dvādaśādityān</seg> <seg type="pāda" n="b">namaskṛtvā tu mānavaḥ</seg> </l>
<l><seg type="pāda" n="c">nityaṃ śrutvā paṭhitvā ca</seg> <seg type="pāda" n="d">sūryaloke mahīyate</seg> //</l>
</lg>

<milestone unit="speaker" n="munaya ūcuḥ"/>

<lg xml:id="BrP_30.45">
<l><seg type="pāda" n="a">yadi tāvad ayaṃ sūryaś</seg> <seg type="pāda" n="b">cādidevaḥ sanātanaḥ</seg> </l>
<l><seg type="pāda" n="c">tataḥ kasmāt tapas tepe</seg> <seg type="pāda" n="d">varepsuḥ prākṛto yathā</seg> //</l>
</lg>

<milestone unit="speaker" n="brahmovāca"/>

<lg xml:id="BrP_30.46">
<l><seg type="pāda" n="a">etad vaḥ saṃpravakṣyāmi</seg> <seg type="pāda" n="b">paraṃ guhyaṃ vibhāvasoḥ</seg> </l>
<l><seg type="pāda" n="c">pṛṣṭaṃ mitreṇa yat pūrvaṃ</seg> <seg type="pāda" n="d">nāradāya mahātmane</seg> //</l>
</lg>

<lg xml:id="BrP_30.47">
<l><seg type="pāda" n="a">prāṅ mayoktās tu yuṣmabhyaṃ</seg> <seg type="pāda" n="b">raver dvādaśa mūrtayaḥ</seg> </l>
<l><seg type="pāda" n="c">mitraś ca varuṇaś cobhau</seg> <seg type="pāda" n="d">tāsāṃ tapasi saṃsthitau</seg> //</l>
</lg>

<lg xml:id="BrP_30.48">
<l><seg type="pāda" n="a">abbhakṣo varuṇas tāsāṃ</seg> <seg type="pāda" n="b">tasthau paścimasāgare</seg> </l>
<l><seg type="pāda" n="c">mitro mitravane cāsmin</seg> <seg type="pāda" n="d">vāyubhakṣo 'bhavat tadā</seg> //</l>
</lg>

<lg xml:id="BrP_30.49">
<l><seg type="pāda" n="a">atha merugireḥ śṛṅgāt</seg> <seg type="pāda" n="b">pracyuto gandhamādanāt</seg> </l>
<l><seg type="pāda" n="c">nāradas tu mahāyogī</seg> <seg type="pāda" n="d">sarvāṃl lokāṃś caran vaśī</seg> //</l>
</lg>

<lg xml:id="BrP_30.50">
<l><seg type="pāda" n="a">ājagāmātha tatraiva</seg> <seg type="pāda" n="b">yatra mitro 'carat tapaḥ</seg> </l>
<l><seg type="pāda" n="c">taṃ dṛṣṭvā tu tapasyantaṃ</seg> <seg type="pāda" n="d">tasya kautūhalaṃ hy abhūt</seg> //</l>
</lg>

<lg xml:id="BrP_30.51">
<l><seg type="pāda" n="a">yo 'kṣayaś cāvyayaś caiva</seg> <seg type="pāda" n="b">vyaktāvyaktaḥ sanātanaḥ</seg> </l>
<l><seg type="pāda" n="c">dhṛtam ekātmakaṃ yena</seg> <seg type="pāda" n="d">trailokyaṃ sumahātmanā</seg> //</l>
</lg>

<lg xml:id="BrP_30.52">
<l><seg type="pāda" n="a">yaḥ pitā sarvadevānāṃ</seg> <seg type="pāda" n="b">parāṇām api yaḥ paraḥ</seg> </l>
<l><seg type="pāda" n="c">ayajad devatāḥ kās tu</seg> <seg type="pāda" n="d">pitṝn vā kān asau yajet</seg> </l>
<l><seg type="pāda" n="e">iti saṃcintya manasā</seg> <seg type="pāda" n="f">taṃ devaṃ nārado 'bravīt</seg> //</l>
</lg>

<milestone unit="speaker" n="nārada uvāca"/>

<lg xml:id="BrP_30.53">
<l><seg type="pāda" n="a">vedeṣu sapurāṇeṣu</seg> <seg type="pāda" n="b">sāṅgopāṅgeṣu gīyase</seg> </l>
<l><seg type="pāda" n="c">tvam ajaḥ śāśvato dhātā</seg> <seg type="pāda" n="d">tvaṃ nidhānam anuttamam</seg> //</l>
</lg>

<lg xml:id="BrP_30.54">
<l><seg type="pāda" n="a">bhūtaṃ bhavyaṃ bhavac caiva</seg> <seg type="pāda" n="b">tvayi sarvaṃ pratiṣṭhitam</seg> </l>
<l><seg type="pāda" n="c">catvāraś cāśramā deva</seg> <seg type="pāda" n="d">gṛhasthādyās tathaiva hi</seg> //</l>
</lg>

<lg xml:id="BrP_30.55">
<l><seg type="pāda" n="a">yajanti tvām aharahas</seg> <seg type="pāda" n="b">tvāṃ mūrtitvaṃ samāśritam</seg> </l>
<l><seg type="pāda" n="c">pitā mātā ca sarvasya</seg> <seg type="pāda" n="d">daivataṃ tvaṃ hi śāśvatam</seg> //</l>
</lg>

<lg xml:id="BrP_30.56">
<l><seg type="pāda" n="a">yajase pitaraṃ kaṃ tvaṃ</seg> <seg type="pāda" n="b">devaṃ vāpi na vidmahe</seg> //</l>
</lg>

<milestone unit="speaker" n="mitra uvāca"/>

<lg xml:id="BrP_30.57">
<l><seg type="pāda" n="a">avācyam etad vaktavyaṃ</seg> <seg type="pāda" n="b">paraṃ guhyaṃ sanātanam</seg> </l>
<l><seg type="pāda" n="c">tvayi bhaktimati brahman</seg> <seg type="pāda" n="d">pravakṣyāmi yathātatham</seg> //</l>
</lg>

<lg xml:id="BrP_30.58">
<l><seg type="pāda" n="a">yat tat sūkṣmam avijñeyam</seg> <seg type="pāda" n="b">avyaktam acalaṃ dhruvam</seg> </l>
<l><seg type="pāda" n="c">indriyair indriyārthaiś ca</seg> <seg type="pāda" n="d">sarvabhūtair vivarjitam</seg> //</l>
</lg>

<lg xml:id="BrP_30.59">
<l><seg type="pāda" n="a">sa hy antarātmā bhūtānāṃ</seg> <seg type="pāda" n="b">kṣetrajñaś caiva kathyate</seg> </l>
<l><seg type="pāda" n="c">triguṇād vyatirikto 'sau</seg> <seg type="pāda" n="d">puruṣaś caiva kalpitaḥ</seg> //</l>
</lg>

<lg xml:id="BrP_30.60">
<l><seg type="pāda" n="a">hiraṇyagarbho bhagavān</seg> <seg type="pāda" n="b">saiva buddhir iti smṛtaḥ</seg> </l>
<l><seg type="pāda" n="c">mahān iti ca yogeṣu</seg> <seg type="pāda" n="d">pradhānam iti kathyate</seg> //</l>
</lg>

<lg xml:id="BrP_30.61">
<l><seg type="pāda" n="a">sāṃkhye ca kathyate yoge</seg> <seg type="pāda" n="b">nāmabhir bahudhātmakaḥ</seg> </l>
<l><seg type="pāda" n="c">sa ca trirūpo viśvātmā</seg> <seg type="pāda" n="d">śarvo 'kṣara iti smṛtaḥ</seg> //</l>
</lg>

<lg xml:id="BrP_30.62">
<l><seg type="pāda" n="a">dhṛtam ekātmakaṃ tena</seg> <seg type="pāda" n="b">trailokyam idam ātmanā</seg> </l>
<l><seg type="pāda" n="c">aśarīraḥ śarīreṣu</seg> <seg type="pāda" n="d">sarveṣu nivasaty asau</seg> //</l>
</lg>

<lg xml:id="BrP_30.63">
<l><seg type="pāda" n="a">vasann api śarīreṣu</seg> <seg type="pāda" n="b">na sa lipyeta karmabhiḥ</seg> </l>
<l><seg type="pāda" n="c">mamāntarātmā tava ca</seg> <seg type="pāda" n="d">ye cānye dehasaṃsthitāḥ</seg> //</l>
</lg>

<lg xml:id="BrP_30.64">
<l><seg type="pāda" n="a">sarveṣāṃ sākṣibhūto 'sau</seg> <seg type="pāda" n="b">na grāhyaḥ kenacit kvacit</seg> </l>
<l><seg type="pāda" n="c">saguṇo nirguṇo viśvo</seg> <seg type="pāda" n="d">jñānagamyo hy asau smṛtaḥ</seg> //</l>
</lg>

<lg xml:id="BrP_30.65">
<l><seg type="pāda" n="a">sarvataḥpāṇipādāntaḥ</seg> <seg type="pāda" n="b">sarvatokṣiśiromukhaḥ</seg> </l>
<l><seg type="pāda" n="c">sarvataḥśrutimāṃl loke</seg> <seg type="pāda" n="d">sarvam āvṛtya tiṣṭhati</seg> //</l>
</lg>

<lg xml:id="BrP_30.66">
<l><seg type="pāda" n="a">viśvamūrdhā viśvabhujo</seg> <seg type="pāda" n="b">viśvapādākṣināsikaḥ</seg> </l>
<l><seg type="pāda" n="c">ekaś carati vai kṣetre</seg> <seg type="pāda" n="d">svairacārī yathāsukham</seg> //</l>
</lg>

<lg xml:id="BrP_30.67">
<l><seg type="pāda" n="a">kṣetrāṇīha śarīrāṇi</seg> <seg type="pāda" n="b">teṣāṃ caiva yathāsukham</seg> </l>
<l><seg type="pāda" n="c">tāni vetti sa yogātmā</seg> <seg type="pāda" n="d">tataḥ kṣetrajña ucyate</seg> //</l>
</lg>

<lg xml:id="BrP_30.68">
<l><seg type="pāda" n="a">avyakte ca pure śete</seg> <seg type="pāda" n="b">puruṣas tena cocyate</seg> </l>
<l><seg type="pāda" n="c">viśvaṃ bahuvidhaṃ jñeyaṃ</seg> <seg type="pāda" n="d">sa ca sarvatra ucyate</seg> //</l>
</lg>

<lg xml:id="BrP_30.69">
<l><seg type="pāda" n="a">tasmāt sa bahurūpatvād</seg> <seg type="pāda" n="b">viśvarūpa iti smṛtaḥ</seg> </l>
<l><seg type="pāda" n="c">tasyaikasya mahattvaṃ hi</seg> <seg type="pāda" n="d">sa caikaḥ puruṣaḥ smṛtaḥ</seg> //</l>
</lg>

<lg xml:id="BrP_30.70">
<l><seg type="pāda" n="a">mahāpuruṣaśabdaṃ hi</seg> <seg type="pāda" n="b">bibharty ekaḥ sanātanaḥ</seg> </l>
<l><seg type="pāda" n="c">sa tu vidhikriyāyattaḥ</seg> <seg type="pāda" n="d">sṛjaty ātmānam ātmanā</seg> //</l>
</lg>

<lg xml:id="BrP_30.71">
<l><seg type="pāda" n="a">śatadhā sahasradhā caiva</seg> <seg type="pāda" n="b">tathā śatasahasradhā</seg> </l>
<l><seg type="pāda" n="c">koṭiśaś ca karoty eṣa</seg> <seg type="pāda" n="d">pratyagātmānam ātmanā</seg> //</l>
</lg>

<lg xml:id="BrP_30.72">
<l><seg type="pāda" n="a">ākāśāt patitaṃ toyaṃ</seg> <seg type="pāda" n="b">yāti svādvantaraṃ yathā</seg> </l>
<l><seg type="pāda" n="c">bhūme rasaviśeṣeṇa</seg> <seg type="pāda" n="d">tathā guṇarasāt tu saḥ</seg> //</l>
</lg>

<lg xml:id="BrP_30.73">
<l><seg type="pāda" n="a">eka eva yathā vāyur</seg> <seg type="pāda" n="b">deheṣv eva hi pañcadhā</seg> </l>
<l><seg type="pāda" n="c">ekatvaṃ ca pṛthaktvaṃ ca</seg> <seg type="pāda" n="d">tathā tasya na saṃśayaḥ</seg> //</l>
</lg>

<lg xml:id="BrP_30.74">
<l><seg type="pāda" n="a">sthānāntaraviśeṣāc ca</seg> <seg type="pāda" n="b">yathāgnir labhate parām</seg> </l>
<l><seg type="pāda" n="c">saṃjñāṃ tathā mune so 'yaṃ</seg> <seg type="pāda" n="d">brahmādiṣu tathāpnuyāt</seg> //</l>
</lg>

<lg xml:id="BrP_30.75">
<l><seg type="pāda" n="a">yathā dīpasahasrāṇi</seg> <seg type="pāda" n="b">dīpa ekaḥ prasūyate</seg> </l>
<l><seg type="pāda" n="c">tathā rūpasahasrāṇi</seg> <seg type="pāda" n="d">sa ekaḥ saṃprasūyate</seg> //</l>
</lg>

<lg xml:id="BrP_30.76">
<l><seg type="pāda" n="a">yadā sa budhyaty ātmānaṃ</seg> <seg type="pāda" n="b">tadā bhavati kevalaḥ</seg> </l>
<l><seg type="pāda" n="c">ekatvapralaye cāsya</seg> <seg type="pāda" n="d">bahutvaṃ ca pravartate</seg> //</l>
</lg>

<lg xml:id="BrP_30.77">
<l><seg type="pāda" n="a">nityaṃ hi nāsti jagati</seg> <seg type="pāda" n="b">bhūtaṃ sthāvarajaṅgamam</seg> </l>
<l><seg type="pāda" n="c">akṣayaś cāprameyaś ca</seg> <seg type="pāda" n="d">sarvagaś ca sa ucyate</seg> //</l>
</lg>

<lg xml:id="BrP_30.78">
<l><seg type="pāda" n="a">tasmād avyaktam utpannaṃ</seg> <seg type="pāda" n="b">triguṇaṃ dvijasattamāḥ</seg> </l>
<l><seg type="pāda" n="c">avyaktāvyaktabhāvasthā</seg> <seg type="pāda" n="d">yā sā prakṛtir ucyate</seg> //</l>
</lg>

<lg xml:id="BrP_30.79">
<l><seg type="pāda" n="a">tāṃ yoniṃ brahmaṇo viddhi</seg> <seg type="pāda" n="b">yo 'sau sadasadātmakaḥ</seg> </l>
<l><seg type="pāda" n="c">loke ca pūjyate yo 'sau</seg> <seg type="pāda" n="d">daive pitrye ca karmaṇi</seg> //</l>
</lg>

<lg xml:id="BrP_30.80">
<l><seg type="pāda" n="a">nāsti tasmāt paro hy anyaḥ</seg> <seg type="pāda" n="b">pitā devo 'pi vā dvijāḥ</seg> </l>
<l><seg type="pāda" n="c">ātmanā sa tu vijñeyas</seg> <seg type="pāda" n="d">tatas taṃ pūjayāmy aham</seg> //</l>
</lg>

<lg xml:id="BrP_30.81">
<l><seg type="pāda" n="a">svargeṣv api hi ye kecit</seg> <seg type="pāda" n="b">taṃ namasyanti dehinaḥ</seg> </l>
<l><seg type="pāda" n="c">tena gacchanti devarṣe</seg> <seg type="pāda" n="d">tenoddiṣṭaphalāṃ gatim</seg> //</l>
</lg>

<lg xml:id="BrP_30.82">
<l><seg type="pāda" n="a">taṃ devāḥ svāśramasthāś ca</seg> <seg type="pāda" n="b">nānāmūrtisamāśritāḥ</seg> </l>
<l><seg type="pāda" n="c">bhaktyā saṃpūjayanty ādyaṃ</seg> <seg type="pāda" n="d">gatiś caiṣāṃ dadāti saḥ</seg> //</l>
</lg>

<lg xml:id="BrP_30.83">
<l><seg type="pāda" n="a">sa hi sarvagataś caiva</seg> <seg type="pāda" n="b">nirguṇaś caiva kathyate</seg> </l>
<l><seg type="pāda" n="c">evaṃ matvā yathājñānaṃ</seg> <seg type="pāda" n="d">pūjayāmi divākaram</seg> //</l>
</lg>

<lg xml:id="BrP_30.84">
<l><seg type="pāda" n="a">ye ca tadbhāvitā loka</seg> <seg type="pāda" n="b">ekatattvaṃ samāśritāḥ</seg> </l>
<l><seg type="pāda" n="c">etad apy adhikaṃ teṣāṃ</seg> <seg type="pāda" n="d">yad ekaṃ praviśanty uta</seg> //</l>
</lg>

<lg xml:id="BrP_30.85">
<l><seg type="pāda" n="a">iti guhyasamuddeśas</seg> <seg type="pāda" n="b">tava nārada kīrtitaḥ</seg> </l>
<l><seg type="pāda" n="c">asmadbhaktyāpi devarṣe</seg> <seg type="pāda" n="d">tvayāpi paramaṃ smṛtam</seg> //</l>
</lg>

<lg xml:id="BrP_30.86">
<l><seg type="pāda" n="a">surair vā munibhir vāpi</seg> <seg type="pāda" n="b">purāṇair varadaṃ smṛtam</seg> </l>
<l><seg type="pāda" n="c">sarve ca paramātmānaṃ</seg> <seg type="pāda" n="d">pūjayanti divākaram</seg> //</l>
</lg>

<milestone unit="speaker" n="brahmovāca"/>

<lg xml:id="BrP_30.87">
<l><seg type="pāda" n="a">evam etat purākhyātaṃ</seg> <seg type="pāda" n="b">nāradāya tu bhānunā</seg> </l>
<l><seg type="pāda" n="c">mayāpi ca samākhyātā</seg> <seg type="pāda" n="d">kathā bhānor dvijottamāḥ</seg> //</l>
</lg>

<lg xml:id="BrP_30.88">
<l><seg type="pāda" n="a">idam ākhyānam ākhyeyaṃ</seg> <seg type="pāda" n="b">mayākhyātaṃ dvijottamāḥ</seg> </l>
<l><seg type="pāda" n="c">na hy anādityabhaktāya</seg> <seg type="pāda" n="d">idaṃ deyaṃ kadācana</seg> //</l>
</lg>

<lg xml:id="BrP_30.89">
<l><seg type="pāda" n="a">yaś caitac chrāvayen nityaṃ</seg> <seg type="pāda" n="b">yaś caiva śṛṇuyān naraḥ</seg> </l>
<l><seg type="pāda" n="c">sa sahasrārciṣaṃ devaṃ</seg> <seg type="pāda" n="d">praviśen nātra saṃśayaḥ</seg> //</l>
</lg>

<lg xml:id="BrP_30.90">
<l><seg type="pāda" n="a">mucyetārtas tathā rogāc</seg> <seg type="pāda" n="b">chrutvemām āditaḥ kathām</seg> </l>
<l><seg type="pāda" n="c">jijñāsur labhate jñānaṃ</seg> <seg type="pāda" n="d">gatim iṣṭāṃ tathaiva ca</seg> //</l>
</lg>

<lg xml:id="BrP_30.91">
<l><seg type="pāda" n="a">kṣaṇena labhate 'dhvānam</seg> <seg type="pāda" n="b">idaṃ yaḥ paṭhate mune</seg> </l>
<l><seg type="pāda" n="c">yo yaṃ kāmayate kāmaṃ</seg> <seg type="pāda" n="d">sa taṃ prāpnoty asaṃśayam</seg> //</l>
</lg>

<lg xml:id="BrP_30.92">
<l><seg type="pāda" n="a">tasmād bhavadbhiḥ satataṃ</seg> <seg type="pāda" n="b">smartavyo bhagavān raviḥ</seg> </l>
<l><seg type="pāda" n="c">sa ca dhātā vidhātā ca</seg> <seg type="pāda" n="d">sarvasya jagataḥ prabhuḥ</seg> //</l>
</lg>

<milestone unit="speaker" n="brahmovāca"/>

<lg xml:id="BrP_31.1">
<l><seg type="pāda" n="a">ādityamūlam akhilaṃ</seg> <seg type="pāda" n="b">trailokyaṃ munisattamāḥ</seg> </l>
<l><seg type="pāda" n="c">bhavaty asmāj jagat sarvaṃ</seg> <seg type="pāda" n="d">sadevāsuramānuṣam</seg> //</l>
</lg>

<lg xml:id="BrP_31.2">
<l><seg type="pāda" n="a">rudropendramahendrāṇāṃ</seg> <seg type="pāda" n="b">viprendratridivaukasām</seg> </l>
<l><seg type="pāda" n="c">mahādyutimatāṃ caiva</seg> <seg type="pāda" n="d">tejo 'yaṃ sārvalaukikam</seg> //</l>
</lg>

<lg xml:id="BrP_31.3">
<l><seg type="pāda" n="a">sarvātmā sarvalokeśo</seg> <seg type="pāda" n="b">devadevaḥ prajāpatiḥ</seg> </l>
<l><seg type="pāda" n="c">sūrya eva trilokasya</seg> <seg type="pāda" n="d">mūlaṃ paramadaivatam</seg> //</l>
</lg>

<lg xml:id="BrP_31.4">
<l><seg type="pāda" n="a">agnau prāstāhutiḥ samyag</seg> <seg type="pāda" n="b">ādityam upatiṣṭhate</seg> </l>
<l><seg type="pāda" n="c">ādityāj jāyate vṛṣṭir</seg> <seg type="pāda" n="d">vṛṣṭer annaṃ tataḥ prajāḥ</seg> //</l>
</lg>

<lg xml:id="BrP_31.5">
<l><seg type="pāda" n="a">sūryāt prasūyate sarvaṃ</seg> <seg type="pāda" n="b">tatra caiva pralīyate</seg> </l>
<l><seg type="pāda" n="c">bhāvābhāvau hi lokānām</seg> <seg type="pāda" n="d">ādityān niḥsṛtau purā</seg> //</l>
</lg>

<lg xml:id="BrP_31.6">
<l><seg type="pāda" n="a">etat tu dhyānināṃ dhyānaṃ</seg> <seg type="pāda" n="b">mokṣaś cāpy eṣa mokṣiṇām</seg> </l>
<l><seg type="pāda" n="c">tatra gacchanti nirvāṇaṃ</seg> <seg type="pāda" n="d">jāyante 'smāt punaḥ punaḥ</seg> //</l>
</lg>

<lg xml:id="BrP_31.7">
<l><seg type="pāda" n="a">kṣaṇā muhūrtā divasā</seg> <seg type="pāda" n="b">niśā pakṣāś ca nityaśaḥ</seg> </l>
<l><seg type="pāda" n="c">māsāḥ saṃvatsarāś caiva</seg> <seg type="pāda" n="d">ṛtavaś ca yugāni ca</seg> //</l>
</lg>

<lg xml:id="BrP_31.8">
<l><seg type="pāda" n="a">athādityād ṛte hy eṣāṃ</seg> <seg type="pāda" n="b">kālasaṃkhyā na vidyate</seg> </l>
<l><seg type="pāda" n="c">kālād ṛte na niyamo</seg> <seg type="pāda" n="d">nāgnau viharaṇakriyā</seg> //</l>
</lg>

<lg xml:id="BrP_31.9">
<l><seg type="pāda" n="a">ṛtūnām avibhāgaś ca</seg> <seg type="pāda" n="b">tataḥ puṣpaphalaṃ kutaḥ</seg> </l>
<l><seg type="pāda" n="c">kuto vai sasyaniṣpattis</seg> <seg type="pāda" n="d">tṛṇauṣadhigaṇaḥ kutaḥ</seg> //</l>
</lg>

<lg xml:id="BrP_31.10">
<l><seg type="pāda" n="a">abhāvo vyavahārāṇāṃ</seg> <seg type="pāda" n="b">jantūnāṃ divi ceha ca</seg> </l>
<l><seg type="pāda" n="c">jagatprabhāvād viśate</seg> <seg type="pāda" n="d">bhāskarād vāritaskarāt</seg> //</l>
</lg>

<lg xml:id="BrP_31.11">
<l><seg type="pāda" n="a">nāvṛṣṭyā tapate sūryo</seg> <seg type="pāda" n="b">nāvṛṣṭyā pariśuṣyati</seg> </l>
<l><seg type="pāda" n="c">nāvṛṣṭyā paridhiṃ dhatte</seg> <seg type="pāda" n="d">vāriṇā dīpyate raviḥ</seg> //</l>
</lg>

<lg xml:id="BrP_31.12">
<l><seg type="pāda" n="a">vasante kapilaḥ sūryo</seg> <seg type="pāda" n="b">grīṣme kāñcanasaṃnibhaḥ</seg> </l>
<l><seg type="pāda" n="c">śveto varṣāsu varṇena</seg> <seg type="pāda" n="d">pāṇḍuḥ śaradi bhāskaraḥ</seg> //</l>
</lg>

<lg xml:id="BrP_31.13">
<l><seg type="pāda" n="a">hemante tāmravarṇābhaḥ</seg> <seg type="pāda" n="b">śiśire lohito raviḥ</seg> </l>
<l><seg type="pāda" n="c">iti varṇāḥ samākhyātāḥ</seg> <seg type="pāda" n="d">sūryasya ṛtusaṃbhavāḥ</seg> //</l>
</lg>

<lg xml:id="BrP_31.14">
<l><seg type="pāda" n="a">ṛtusvabhāvavarṇaiś ca</seg> <seg type="pāda" n="b">sūryaḥ kṣemasubhikṣakṛt</seg> </l>
<l><seg type="pāda" n="c">athādityasya nāmāni</seg> <seg type="pāda" n="d">sāmānyāni dvijottamāḥ</seg> //</l>
</lg>

<lg xml:id="BrP_31.15">
<l><seg type="pāda" n="a">dvādaśaiva pṛthaktvena</seg> <seg type="pāda" n="b">tāni vakṣyāmy aśeṣataḥ</seg> </l>
<l><seg type="pāda" n="c">ādityaḥ savitā sūryo</seg> <seg type="pāda" n="d">mihiro 'rkaḥ prabhākaraḥ</seg> //</l>
</lg>

<lg xml:id="BrP_31.16">
<l><seg type="pāda" n="a">mārtaṇḍo bhāskaro bhānuś</seg> <seg type="pāda" n="b">citrabhānur divākaraḥ</seg> </l>
<l><seg type="pāda" n="c">ravir dvādaśabhis teṣāṃ</seg> <seg type="pāda" n="d">jñeyaḥ sāmānyanāmabhiḥ</seg> //</l>
</lg>

<lg xml:id="BrP_31.17">
<l><seg type="pāda" n="a">viṣṇur dhātā bhagaḥ pūṣā</seg> <seg type="pāda" n="b">mitrendrau varuṇo 'ryamā</seg> </l>
<l><seg type="pāda" n="c">vivasvān aṃśumāṃs tvaṣṭā</seg> <seg type="pāda" n="d">parjanyo dvādaśaḥ smṛtaḥ</seg> //</l>
</lg>

<lg xml:id="BrP_31.18">
<l><seg type="pāda" n="a">ity ete dvādaśādityāḥ</seg> <seg type="pāda" n="b">pṛthaktvena vyavasthitāḥ</seg> </l>
<l><seg type="pāda" n="c">uttiṣṭhanti sadā hy ete</seg> <seg type="pāda" n="d">māsair dvādaśabhiḥ kramāt</seg> //</l>
</lg>

<lg xml:id="BrP_31.19">
<l><seg type="pāda" n="a">viṣṇus tapati caitre tu</seg> <seg type="pāda" n="b">vaiśākhe cāryamā tathā</seg> </l>
<l><seg type="pāda" n="c">vivasvāñ jyeṣṭhamāse tu</seg> <seg type="pāda" n="d">āṣāḍhe cāṃśumān smṛtaḥ</seg> //</l>
</lg>

<lg xml:id="BrP_31.20">
<l><seg type="pāda" n="a">parjanyaḥ śrāvaṇe māsi</seg> <seg type="pāda" n="b">varuṇaḥ prauṣṭhasaṃjñake</seg> </l>
<l><seg type="pāda" n="c">indra āśvayuje māsi</seg> <seg type="pāda" n="d">dhātā tapati kārttike</seg> //</l>
</lg>

<lg xml:id="BrP_31.21">
<l><seg type="pāda" n="a">mārgaśīrṣe tathā mitraḥ</seg> <seg type="pāda" n="b">pauṣe pūṣā divākaraḥ</seg> </l>
<l><seg type="pāda" n="c">māghe bhagas tu vijñeyas</seg> <seg type="pāda" n="d">tvaṣṭā tapati phālgune</seg> //</l>
</lg>

<lg xml:id="BrP_31.22">
<l><seg type="pāda" n="a">śatair dvādaśabhir viṣṇū</seg> <seg type="pāda" n="b">raśmibhir dīpyate sadā</seg> </l>
<l><seg type="pāda" n="c">dīpyate gosahasreṇa</seg> <seg type="pāda" n="d">śataiś ca tribhir aryamā</seg> //</l>
</lg>

<lg xml:id="BrP_31.23">
<l><seg type="pāda" n="a">dviḥsaptakair vivasvāṃs tu</seg> <seg type="pāda" n="b">aṃśumān pañcabhis tribhiḥ</seg> </l>
<l><seg type="pāda" n="c">vivasvān iva parjanyo</seg> <seg type="pāda" n="d">varuṇaś cāryamā tathā</seg> //</l>
</lg>

<lg xml:id="BrP_31.24">
<l><seg type="pāda" n="a">mitravad bhagavāṃs tvaṣṭā</seg> <seg type="pāda" n="b">sahasreṇa śatena ca</seg> </l>
<l><seg type="pāda" n="c">indras tu dviguṇaiḥ ṣaḍbhir</seg> <seg type="pāda" n="d">dhātaikādaśabhiḥ śataiḥ</seg> //</l>
</lg>

<lg xml:id="BrP_31.25">
<l><seg type="pāda" n="a">sahasreṇa tu mitro vai</seg> <seg type="pāda" n="b">pūṣā tu navabhiḥ śataiḥ</seg> </l>
<l><seg type="pāda" n="c">uttaropakrame 'rkasya</seg> <seg type="pāda" n="d">vardhante raśmayas tathā</seg> //</l>
</lg>

<lg xml:id="BrP_31.26">
<l><seg type="pāda" n="a">dakṣiṇopakrame bhūyo</seg> <seg type="pāda" n="b">hrasante sūryaraśmayaḥ</seg> </l>
<l><seg type="pāda" n="c">evaṃ raśmisahasraṃ tu</seg> <seg type="pāda" n="d">sūryalokād anugraham</seg> //</l>
</lg>

<lg xml:id="BrP_31.27">
<l><seg type="pāda" n="a">evaṃ nāmnāṃ caturviṃśad</seg> <seg type="pāda" n="b">eka eṣāṃ prakīrtitaḥ</seg> </l>
<l><seg type="pāda" n="c">vistareṇa sahasraṃ tu</seg> <seg type="pāda" n="d">punar anyat prakīrtitam</seg> //</l>
</lg>

<milestone unit="speaker" n="munaya ūcuḥ"/>

<lg xml:id="BrP_31.28">
<l><seg type="pāda" n="a">ye tannāmasahasreṇa</seg> <seg type="pāda" n="b">stuvanty arkaṃ prajāpate</seg> </l>
<l><seg type="pāda" n="c">teṣāṃ bhavati kiṃ puṇyaṃ</seg> <seg type="pāda" n="d">gatiś ca parameśvara</seg> //</l>
</lg>

<milestone unit="speaker" n="brahmovāca"/>

<lg xml:id="BrP_31.29">
<l><seg type="pāda" n="a">śṛṇudhvaṃ muniśārdūlāḥ</seg> <seg type="pāda" n="b">sārabhūtaṃ sanātanam</seg> </l>
<l><seg type="pāda" n="c">alaṃ nāmasahasreṇa</seg> <seg type="pāda" n="d">paṭhann evaṃ stavaṃ śubham</seg> //</l>
</lg>

<lg xml:id="BrP_31.30">
<l><seg type="pāda" n="a">yāni nāmāni guhyāni</seg> <seg type="pāda" n="b">pavitrāṇi śubhāni ca</seg> </l>
<l><seg type="pāda" n="c">tāni vaḥ kīrtayiṣyāmi</seg> <seg type="pāda" n="d">śṛṇudhvaṃ bhāskarasya vai</seg> //</l>
</lg>

<lg xml:id="BrP_31.31">
<l><seg type="pāda" n="a">vikartano vivasvāṃś ca</seg> <seg type="pāda" n="b">mārtaṇḍo bhāskaro raviḥ</seg> </l>
<l><seg type="pāda" n="c">lokaprakāśakaḥ śrīmāṃl</seg> <seg type="pāda" n="d">lokacakṣur maheśvaraḥ</seg> //</l>
</lg>

<lg xml:id="BrP_31.32">
<l><seg type="pāda" n="a">lokasākṣī trilokeśaḥ</seg> <seg type="pāda" n="b">kartā hartā tamisrahā</seg> </l>
<l><seg type="pāda" n="c">tapanas tāpanaś caiva</seg> <seg type="pāda" n="d">śuciḥ saptāśvavāhanaḥ</seg> //</l>
</lg>

<lg xml:id="BrP_31.33">
<l><seg type="pāda" n="a">gabhastihasto brahmā ca</seg> <seg type="pāda" n="b">sarvadevanamaskṛtaḥ</seg> </l>
<l><seg type="pāda" n="c">ekaviṃśati ity eṣa</seg> <seg type="pāda" n="d">stava iṣṭaḥ sadā raveḥ</seg> //</l>
</lg>

<lg xml:id="BrP_31.34">
<l><seg type="pāda" n="a">śarīrārogyadaś caiva</seg> <seg type="pāda" n="b">dhanavṛddhiyaśaskaraḥ</seg> </l>
<l><seg type="pāda" n="c">stavarāja iti khyātas</seg> <seg type="pāda" n="d">triṣu lokeṣu viśrutaḥ</seg> //</l>
</lg>

<lg xml:id="BrP_31.35">
<l><seg type="pāda" n="a">ya etena dvijaśreṣṭhā</seg> <seg type="pāda" n="b">dvisaṃdhye 'stamanodaye</seg> </l>
<l><seg type="pāda" n="c">stauti sūryaṃ śucir bhūtvā</seg> <seg type="pāda" n="d">sarvapāpaiḥ pramucyate</seg> //</l>
</lg>

<lg xml:id="BrP_31.36">
<l><seg type="pāda" n="a">mānasaṃ vācikaṃ vāpi</seg> <seg type="pāda" n="b">dehajaṃ karmajaṃ tathā</seg> </l>
<l><seg type="pāda" n="c">ekajapyena tat sarvaṃ</seg> <seg type="pāda" n="d">naśyaty arkasya saṃnidhau</seg> //</l>
</lg>

<lg xml:id="BrP_31.37">
<l><seg type="pāda" n="a">ekajapyaś ca homaś ca</seg> <seg type="pāda" n="b">saṃdhyopāsanam eva ca</seg> </l>
<l><seg type="pāda" n="c">dhūpamantrārghyamantraś ca</seg> <seg type="pāda" n="d">balimantras tathaiva ca</seg> //</l>
</lg>

<lg xml:id="BrP_31.38">
<l><seg type="pāda" n="a">annapradāne dāne ca</seg> <seg type="pāda" n="b">praṇipāte pradakṣiṇe</seg> </l>
<l><seg type="pāda" n="c">pūjito 'yaṃ mahāmantraḥ</seg> <seg type="pāda" n="d">sarvapāpaharaḥ śubhaḥ</seg> //</l>
</lg>

<lg xml:id="BrP_31.39">
<l><seg type="pāda" n="a">tasmād yūyaṃ prayatnena</seg> <seg type="pāda" n="b">stavenānena vai dvijāḥ</seg> </l>
<l><seg type="pāda" n="c">stuvīdhvaṃ varadaṃ devaṃ</seg> <seg type="pāda" n="d">sarvakāmaphalapradam</seg> //</l>
</lg>

<milestone unit="speaker" n="munaya ūcuḥ"/>

<lg xml:id="BrP_32.1">
<l><seg type="pāda" n="a">nirguṇaḥ śāśvato devas</seg> <seg type="pāda" n="b">tvayā prokto divākaraḥ</seg> </l>
<l><seg type="pāda" n="c">punar dvādaśadhā jātaḥ</seg> <seg type="pāda" n="d">śruto 'smābhis tvayoditaḥ</seg> //</l>
</lg>

<lg xml:id="BrP_32.2">
<l><seg type="pāda" n="a">sa kathaṃ tejaso raśmiḥ</seg> <seg type="pāda" n="b">striyā garbhe mahādyutiḥ</seg> </l>
<l><seg type="pāda" n="c">saṃbhūto bhāskaro jātas</seg> <seg type="pāda" n="d">tatra naḥ saṃśayo mahān</seg> //</l>
</lg>

<milestone unit="speaker" n="brahmovāca"/>

<lg xml:id="BrP_32.3">
<l><seg type="pāda" n="a">dakṣasya hi sutāḥ śreṣṭhā</seg> <seg type="pāda" n="b">babhūvuḥ ṣaṣṭiḥ śobhanāḥ</seg> </l>
<l><seg type="pāda" n="c">aditir ditir danuś caiva</seg> <seg type="pāda" n="d">vinatādyās tathaiva ca</seg> //</l>
</lg>

<lg xml:id="BrP_32.4">
<l><seg type="pāda" n="a">dakṣas tāḥ pradadau kanyāḥ</seg> <seg type="pāda" n="b">kaśyapāya trayodaśa</seg> </l>
<l><seg type="pāda" n="c">aditir janayām āsa</seg> <seg type="pāda" n="d">devāṃs tribhuvaneśvarān</seg> //</l>
</lg>

<lg xml:id="BrP_32.5">
<l><seg type="pāda" n="a">daityān ditir danuś cogrān</seg> <seg type="pāda" n="b">dānavān baladarpitān</seg> </l>
<l><seg type="pāda" n="c">vinatādyās tathā cānyāḥ</seg> <seg type="pāda" n="d">suṣuvuḥ sthānujaṅgamān</seg> //</l>
</lg>

<lg xml:id="BrP_32.6">
<l><seg type="pāda" n="a">tasyātha putradauhitraiḥ</seg> <seg type="pāda" n="b">pautradauhitrakādibhiḥ</seg> </l>
<l><seg type="pāda" n="c">vyāptam etaj jagat sarvaṃ</seg> <seg type="pāda" n="d">teṣāṃ tāsāṃ ca vai mune</seg> //</l>
</lg>

<lg xml:id="BrP_32.7">
<l><seg type="pāda" n="a">teṣāṃ kaśyapaputrāṇāṃ</seg> <seg type="pāda" n="b">pradhānā devatāgaṇāḥ</seg> </l>
<l><seg type="pāda" n="c">sāttvikā rājasāś cānye</seg> <seg type="pāda" n="d">tāmasāś ca gaṇāḥ smṛtāḥ</seg> //</l>
</lg>

<lg xml:id="BrP_32.8">
<l><seg type="pāda" n="a">devān yajñabhujaś cakre</seg> <seg type="pāda" n="b">tathā tribhuvaneśvarān</seg> </l>
<l><seg type="pāda" n="c">sraṣṭā brahmavidāṃ śreṣṭhaḥ</seg> <seg type="pāda" n="d">parameṣṭhī prajāpatiḥ</seg> //</l>
</lg>

<lg xml:id="BrP_32.9">
<l><seg type="pāda" n="a">tān abādhanta sahitāḥ</seg> <seg type="pāda" n="b">sāpatnyād daityadānavāḥ</seg> </l>
<l><seg type="pāda" n="c">tato nirākṛtān putrān</seg> <seg type="pāda" n="d">daiteyair dānavais tathā</seg> //</l>
</lg>

<lg xml:id="BrP_32.10">
<l><seg type="pāda" n="a">hataṃ tribhuvanaṃ dṛṣṭvā</seg> <seg type="pāda" n="b">aditir munisattamāḥ</seg> </l>
<l><seg type="pāda" n="c">ācchinad yajñabhāgāṃś ca</seg> <seg type="pāda" n="d">kṣudhā saṃpīḍitān bhṛśam</seg> //</l>
</lg>

<lg xml:id="BrP_32.11">
<l><seg type="pāda" n="a">ārādhanāya savituḥ</seg> <seg type="pāda" n="b">paraṃ yatnaṃ pracakrame</seg> </l>
<l><seg type="pāda" n="c">ekāgrā niyatāhārā</seg> <seg type="pāda" n="d">paraṃ niyamam āsthitā</seg> </l>
<l><seg type="pāda" n="e">tuṣṭāva tejasāṃ rāśiṃ</seg> <seg type="pāda" n="f">gaganasthaṃ divākaram</seg> //</l>
</lg>

<milestone unit="speaker" n="aditir uvāca"/>

<lg xml:id="BrP_32.12">
<l><seg type="pāda" n="a">namas tubhyaṃ paraṃ sūkṣmaṃ</seg> <seg type="pāda" n="b">supuṇyaṃ bibhrate 'tulam</seg> </l>
<l><seg type="pāda" n="c">dhāma dhāmavatām īśaṃ</seg> <seg type="pāda" n="d">dhāmādhāraṃ ca śāśvatam</seg> //</l>
</lg>

<lg xml:id="BrP_32.13">
<l><seg type="pāda" n="a">jagatām upakārāya</seg> <seg type="pāda" n="b">tvām ahaṃ staumi gopate</seg> </l>
<l><seg type="pāda" n="c">ādadānasya yad rūpaṃ</seg> <seg type="pāda" n="d">tīvraṃ tasmai namāmy aham</seg> //</l>
</lg>

<lg xml:id="BrP_32.14">
<l><seg type="pāda" n="a">grahītum aṣṭamāsena</seg> <seg type="pāda" n="b">kālenāmbumayaṃ rasam</seg> </l>
<l><seg type="pāda" n="c">bibhratas tava yad rūpam</seg> <seg type="pāda" n="d">atitīvraṃ natāsmi tat</seg> //</l>
</lg>

<lg xml:id="BrP_32.15">
<l><seg type="pāda" n="a">sametam agnisomābhyāṃ</seg> <seg type="pāda" n="b">namas tasmai guṇātmane</seg> </l>
<l><seg type="pāda" n="c">yad rūpam ṛgyajuḥsāmnām</seg> <seg type="pāda" n="d">aikyena tapate tava</seg> //</l>
</lg>

<lg xml:id="BrP_32.16">
<l><seg type="pāda" n="a">viśvam etat trayīsaṃjñaṃ</seg> <seg type="pāda" n="b">namas tasmai vibhāvaso</seg> </l>
<l><seg type="pāda" n="c">yat tu tasmāt paraṃ rūpam</seg> <seg type="pāda" n="d">om ity uktvābhisaṃhitam</seg> </l>
<l><seg type="pāda" n="e">asthūlaṃ sthūlam amalaṃ</seg> <seg type="pāda" n="f">namas tasmai sanātana</seg> //</l>
</lg>

<milestone unit="speaker" n="brahmovāca"/>

<lg xml:id="BrP_32.17">
<l><seg type="pāda" n="a">evaṃ sā niyatā devī</seg> <seg type="pāda" n="b">cakre stotram aharniśam</seg> </l>
<l><seg type="pāda" n="c">nirāhārā vivasvantam</seg> <seg type="pāda" n="d">ārirādhayiṣur dvijāḥ</seg> //</l>
</lg>

<lg xml:id="BrP_32.18">
<l><seg type="pāda" n="a">tataḥ kālena mahatā</seg> <seg type="pāda" n="b">bhagavāṃs tapano dvijāḥ</seg> </l>
<l><seg type="pāda" n="c">pratyakṣatām agāt tasyā</seg> <seg type="pāda" n="d">dākṣāyaṇyā dvijottamāḥ</seg> //</l>
</lg>

<lg xml:id="BrP_32.19">
<l><seg type="pāda" n="a">sā dadarśa mahākūṭaṃ</seg> <seg type="pāda" n="b">tejaso 'mbarasaṃvṛtam</seg> </l>
<l><seg type="pāda" n="c">bhūmau ca saṃsthitaṃ bhāsvaj</seg><seg type="pāda" n="d">jvālābhir atidurdṛśam</seg> </l>
<l><seg type="pāda" n="e">taṃ dṛṣṭvā ca tato devī</seg> <seg type="pāda" n="f">sādhvasaṃ paramaṃ gatā</seg> //</l>
</lg>

<milestone unit="speaker" n="aditir uvāca"/>

<lg xml:id="BrP_32.21">
<l><seg type="pāda" n="a">jagadādya prasīdeti</seg> <seg type="pāda" n="b">na tvāṃ paśyāmi gopate</seg> </l>
<l><seg type="pāda" n="c">prasādaṃ kuru paśyeyaṃ</seg> <seg type="pāda" n="d">yad rūpaṃ te divākara</seg> </l>
<l><seg type="pāda" n="e">bhaktānukampaka vibho</seg> <seg type="pāda" n="f">tvadbhaktān pāhi me sutān</seg> //</l>
</lg>

<milestone unit="speaker" n="brahmovāca"/>

<lg xml:id="BrP_32.22">
<l><seg type="pāda" n="a">tataḥ sa tejasas tasmād</seg> <seg type="pāda" n="b">āvirbhūto vibhāvasuḥ</seg> </l>
<l><seg type="pāda" n="c">adṛśyata tadādityas</seg> <seg type="pāda" n="d">taptatāmropamaḥ prabhuḥ</seg> //</l>
</lg>

<lg xml:id="BrP_32.23">
<l><seg type="pāda" n="a">tatas tāṃ praṇatāṃ devīṃ</seg> <seg type="pāda" n="b">tasyāsaṃdarśane dvijāḥ</seg> </l>
<l><seg type="pāda" n="c">prāha bhāsvān vṛṇuṣvaikaṃ</seg> <seg type="pāda" n="d">varaṃ matto yam icchasi</seg> //</l>
</lg>

<lg xml:id="BrP_32.24">
<l><seg type="pāda" n="a">praṇatā śirasā sā tu</seg> <seg type="pāda" n="b">jānupīḍitamedinī</seg> </l>
<l><seg type="pāda" n="c">pratyuvāca vivasvantaṃ</seg> <seg type="pāda" n="d">varadaṃ samupasthitam</seg> //</l>
</lg>

<milestone unit="speaker" n="aditir uvāca"/>

<lg xml:id="BrP_32.25">
<l><seg type="pāda" n="a">deva prasīda putrāṇāṃ</seg> <seg type="pāda" n="b">hṛtaṃ tribhuvanaṃ mama</seg> </l>
<l><seg type="pāda" n="c">yajñabhāgāś ca daiteyair</seg> <seg type="pāda" n="d">dānavaiś ca balādhikaiḥ</seg> //</l>
</lg>

<lg xml:id="BrP_32.26">
<l><seg type="pāda" n="a">tannimittaṃ prasādaṃ tvaṃ</seg> <seg type="pāda" n="b">kuruṣva mama gopate</seg> </l>
<l><seg type="pāda" n="c">aṃśena teṣāṃ bhrātṛtvaṃ</seg> <seg type="pāda" n="d">gatvā tān nāśaye ripūn</seg> //</l>
</lg>

<lg xml:id="BrP_32.27">
<l><seg type="pāda" n="a">yathā me tanayā bhūyo</seg> <seg type="pāda" n="b">yajñabhāgabhujaḥ prabho</seg> </l>
<l><seg type="pāda" n="c">bhaveyur adhipāś caiva</seg> <seg type="pāda" n="d">trailokyasya divākara</seg> //</l>
</lg>

<lg xml:id="BrP_32.28">
<l><seg type="pāda" n="a">tathānukalpaṃ putrāṇāṃ</seg> <seg type="pāda" n="b">suprasanno rave mama</seg> </l>
<l><seg type="pāda" n="c">kuru prasannārtihara</seg> <seg type="pāda" n="d">kāryaṃ kartā tvam ucyate</seg> //</l>
</lg>

<milestone unit="speaker" n="brahmovāca"/>

<lg xml:id="BrP_32.29">
<l><seg type="pāda" n="a">tatas tām āha bhagavān</seg> <seg type="pāda" n="b">bhāskaro vāritaskaraḥ</seg> </l>
<l><seg type="pāda" n="c">praṇatām aditiṃ viprāḥ</seg> <seg type="pāda" n="d">prasādasumukho vibhuḥ</seg> //</l>
</lg>

<milestone unit="speaker" n="sūrya uvāca"/>

<lg xml:id="BrP_32.30">
<l><seg type="pāda" n="a">sahasrāṃśena te garbhaḥ</seg> <seg type="pāda" n="b">saṃbhūyāham aśeṣataḥ</seg> </l>
<l><seg type="pāda" n="c">tvatputraśatrūn dakṣo 'haṃ</seg> <seg type="pāda" n="d">nāśayāmy āśu nirvṛtaḥ</seg> //</l>
</lg>

<milestone unit="speaker" n="brahmovāca"/>

<lg xml:id="BrP_32.31">
<l><seg type="pāda" n="a">ity uktvā bhagavān bhāsvān</seg> <seg type="pāda" n="b">antardhānam upāgataḥ</seg> </l>
<l><seg type="pāda" n="c">nivṛttā sāpi tapasaḥ</seg> <seg type="pāda" n="d">saṃprāptākhilavāñchitā</seg> //</l>
</lg>

<lg xml:id="BrP_32.32">
<l><seg type="pāda" n="a">tato raśmisahasrāt tu</seg> <seg type="pāda" n="b">suṣumnākhyo raveḥ karaḥ</seg> </l>
<l><seg type="pāda" n="c">tataḥ saṃvatsarasyānte</seg> <seg type="pāda" n="d">tatkāmapūraṇāya saḥ</seg> //</l>
</lg>

<lg xml:id="BrP_32.33">
<l><seg type="pāda" n="a">nivāsaṃ savitā cakre</seg> <seg type="pāda" n="b">devamātus tadodare</seg> </l>
<l><seg type="pāda" n="c">kṛcchracāndrāyaṇādīṃś ca</seg> <seg type="pāda" n="d">sā cakre susamāhitā</seg> //</l>
</lg>

<lg xml:id="BrP_32.34">
<l><seg type="pāda" n="a">śucinā dhārayāmy enaṃ</seg> <seg type="pāda" n="b">divyaṃ garbham iti dvijāḥ</seg> </l>
<l><seg type="pāda" n="c">tatas tāṃ kaśyapaḥ prāha</seg> <seg type="pāda" n="d">kiṃcitkopaplutākṣaram</seg> //</l>
</lg>

<milestone unit="speaker" n="kaśyapa uvāca"/>

<lg xml:id="BrP_32.35">
<l><seg type="pāda" n="a">kiṃ mārayasi garbhāṇḍam</seg> <seg type="pāda" n="b">iti nityopavāsinī</seg> </l>
<milestone unit="speaker" n="brahmovāca"/>
<l><seg type="pāda" n="c">sā ca taṃ prāha garbhāṇḍam</seg> <seg type="pāda" n="d">etat paśyeti kopanā</seg> </l>
<l><seg type="pāda" n="e">na māritaṃ vipakṣāṇāṃ</seg> <seg type="pāda" n="f">mṛtyur eva bhaviṣyati</seg> //</l>
</lg>

<lg xml:id="BrP_32.36">
<l><seg type="pāda" n="a">ity uktvā taṃ tadā garbham</seg> <seg type="pāda" n="b">utsasarja surāraṇiḥ</seg> </l>
<l><seg type="pāda" n="c">jājvalyamānaṃ tejobhiḥ</seg> <seg type="pāda" n="d">patyur vacanakopitā</seg> //</l>
</lg>

<lg xml:id="BrP_32.37">
<l><seg type="pāda" n="a">taṃ dṛṣṭvā kaśyapo garbham</seg> <seg type="pāda" n="b">udyadbhāskaravarcasam</seg> </l>
<l><seg type="pāda" n="c">tuṣṭāva praṇato bhūtvā</seg> <seg type="pāda" n="d">vāgbhir ādyābhir ādarāt</seg> //</l>
</lg>

<lg xml:id="BrP_32.38">
<l><seg type="pāda" n="a">saṃstūyamānaḥ sa tadā</seg> <seg type="pāda" n="b">garbhāṇḍāt prakaṭo 'bhavat</seg> </l>
<l><seg type="pāda" n="c">padmapattrasavarṇābhas</seg> <seg type="pāda" n="d">tejasā vyāptadiṅmukhaḥ</seg> //</l>
</lg>

<lg xml:id="BrP_32.39">
<l><seg type="pāda" n="a">athāntarikṣād ābhāṣya</seg> <seg type="pāda" n="b">kaśyapaṃ munisattamam</seg> </l>
<l><seg type="pāda" n="c">satoyameghagambhīrā</seg> <seg type="pāda" n="d">vāg uvācāśarīriṇī</seg> //</l>
</lg>

<milestone unit="speaker" n="vāg uvāca"/>

<lg xml:id="BrP_32.40">
<l><seg type="pāda" n="a">māritaṃtepataḥ proktam</seg> <seg type="pāda" n="b">etad aṇḍaṃ tvayāditeḥ</seg> </l>
<l><seg type="pāda" n="c">tasmān mune sutas te 'yaṃ</seg> <seg type="pāda" n="d">mārtaṇḍākhyo bhaviṣyati</seg> //</l>
</lg>

<lg xml:id="BrP_32.41">
<l><seg type="pāda" n="a">haniṣyaty asurāṃś cāyaṃ</seg> <seg type="pāda" n="b">yajñabhāgaharān arīn</seg> </l>
<l><seg type="pāda" n="c">devā niśamyeti vaco</seg> <seg type="pāda" n="d">gaganāt samupāgatam</seg> //</l>
</lg>

<lg xml:id="BrP_32.42">
<l><seg type="pāda" n="a">praharṣam atulaṃ yātā</seg> <seg type="pāda" n="b">dānavāś ca hataujasaḥ</seg> </l>
<l><seg type="pāda" n="c">tato yuddhāya daiteyān</seg> <seg type="pāda" n="d">ājuhāva śatakratuḥ</seg> //</l>
</lg>

<lg xml:id="BrP_32.43">
<l><seg type="pāda" n="a">saha devair mudā yukto</seg> <seg type="pāda" n="b">dānavāś ca tam abhyayuḥ</seg> </l>
<l><seg type="pāda" n="c">teṣāṃ yuddham abhūd ghoraṃ</seg> <seg type="pāda" n="d">devānām asuraiḥ saha</seg> //</l>
</lg>

<lg xml:id="BrP_32.44">
<l><seg type="pāda" n="a">śastrāstravṛṣṭisaṃdīpta</seg><seg type="pāda" n="b">samastabhuvanāntaram</seg> </l>
<l><seg type="pāda" n="c">tasmin yuddhe bhagavatā</seg> <seg type="pāda" n="d">mārtaṇḍena nirīkṣitāḥ</seg> //</l>
</lg>

<lg xml:id="BrP_32.45">
<l><seg type="pāda" n="a">tejasā dahyamānās te</seg> <seg type="pāda" n="b">bhasmībhūtā mahāsurāḥ</seg> </l>
<l><seg type="pāda" n="c">tataḥ praharṣam atulaṃ</seg> <seg type="pāda" n="d">prāptāḥ sarve divaukasaḥ</seg> //</l>
</lg>

<lg xml:id="BrP_32.46">
<l><seg type="pāda" n="a">tuṣṭuvus tejasāṃ yoniṃ</seg> <seg type="pāda" n="b">mārtaṇḍam aditiṃ tathā</seg> </l>
<l><seg type="pāda" n="c">svādhikārāṃs tataḥ prāptā</seg> <seg type="pāda" n="d">yajñabhāgāṃś ca pūrvavat</seg> //</l>
</lg>

<lg xml:id="BrP_32.47">
<l><seg type="pāda" n="a">bhagavān api mārtaṇḍaḥ</seg> <seg type="pāda" n="b">svādhikāram athākarot</seg> </l>
<l><seg type="pāda" n="c">kadambapuṣpavad bhāsvān</seg> <seg type="pāda" n="d">adhaś cordhvaṃ ca raśmibhiḥ</seg> </l>
<l><seg type="pāda" n="e">vṛto 'gnipiṇḍasadṛśo</seg> <seg type="pāda" n="f">dadhre nātisphuṭaṃ vapuḥ</seg> //</l>
</lg>

<milestone unit="speaker" n="munaya ūcuḥ"/>

<lg xml:id="BrP_32.48">
<l><seg type="pāda" n="a">kathaṃ kāntataraṃ paścād</seg> <seg type="pāda" n="b">rūpaṃ saṃlabdhavān raviḥ</seg> </l>
<l><seg type="pāda" n="c">kadambagolakākāraṃ</seg> <seg type="pāda" n="d">tan me brūhi jagatpate</seg> //</l>
</lg>

<milestone unit="speaker" n="brahmovāca"/>

<lg xml:id="BrP_32.49">
<l><seg type="pāda" n="a">tvaṣṭā tasmai dadau kanyāṃ</seg> <seg type="pāda" n="b">saṃjñāṃ nāma vivasvate</seg> </l>
<l><seg type="pāda" n="c">prasādya praṇato bhūtvā</seg> <seg type="pāda" n="d">viśvakarmā prajāpatiḥ</seg> //</l>
</lg>

<lg xml:id="BrP_32.50">
<l><seg type="pāda" n="a">trīṇy apatyāny asau tasyāṃ</seg> <seg type="pāda" n="b">janayām āsa gopatiḥ</seg> </l>
<l><seg type="pāda" n="c">dvau putrau sumahābhāgau</seg> <seg type="pāda" n="d">kanyāṃ ca yamunāṃ tathā</seg> //</l>
</lg>

<lg xml:id="BrP_32.51">
<l><seg type="pāda" n="a">yat tejo 'bhyadhikaṃ tasya</seg> <seg type="pāda" n="b">mārtaṇḍasya vivasvataḥ</seg> </l>
<l><seg type="pāda" n="c">tenātitāpayām āsa</seg> <seg type="pāda" n="d">trīṃl lokān sacarācarān</seg> //</l>
</lg>

<lg xml:id="BrP_32.52">
<l><seg type="pāda" n="a">tad rūpaṃ golakākāraṃ</seg> <seg type="pāda" n="b">dṛṣṭvā saṃjñā vivasvataḥ</seg> </l>
<l><seg type="pāda" n="c">asahantī mahat tejaḥ</seg> <seg type="pāda" n="d">svāṃ chāyāṃ vākyam abravīt</seg> //</l>
</lg>

<milestone unit="speaker" n="saṃjñovāca"/>

<lg xml:id="BrP_32.53">
<l><seg type="pāda" n="a">ahaṃ yāsyāmi bhadraṃ te</seg> <seg type="pāda" n="b">svam eva bhavanaṃ pituḥ</seg> </l>
<l><seg type="pāda" n="c">nirvikāraṃ tvayātraiva</seg> <seg type="pāda" n="d">stheyaṃ macchāsanāc chubhe</seg> //</l>
</lg>

<lg xml:id="BrP_32.54">
<l><seg type="pāda" n="a">imau ca bālakau mahyaṃ</seg> <seg type="pāda" n="b">kanyā ca varavarṇinī</seg> </l>
<l><seg type="pāda" n="c">saṃbhāvyā naiva cākhyeyam</seg> <seg type="pāda" n="d">idaṃ bhagavate tvayā</seg> //</l>
</lg>

<milestone unit="speaker" n="chāyovāca"/>

<lg xml:id="BrP_32.55">
<l><seg type="pāda" n="a">ā kacagrahaṇād devi</seg> <seg type="pāda" n="b">ā śāpān naiva karhicit</seg> </l>
<l><seg type="pāda" n="c">ākhyāsyāmi mataṃ tubhyaṃ</seg> <seg type="pāda" n="d">gamyatāṃ yatra vāñchitam</seg> //</l>
</lg>

<lg xml:id="BrP_32.56">
<l><seg type="pāda" n="a">ity uktā vrīḍitā saṃjñā</seg> <seg type="pāda" n="b">jagāma pitṛmandiram</seg> </l>
<l><seg type="pāda" n="c">vatsarāṇāṃ sahasraṃ tu</seg> <seg type="pāda" n="d">vasamānā pitur gṛhe</seg> //</l>
</lg>

<lg xml:id="BrP_32.57">
<l><seg type="pāda" n="a">bhartuḥ samīpaṃ yāhīti</seg> <seg type="pāda" n="b">pitroktā sā punaḥ punaḥ</seg> </l>
<l><seg type="pāda" n="c">āgacchad vaḍavā bhūtvā</seg> <seg type="pāda" n="d">kurūn athottarāṃs tataḥ</seg> //</l>
</lg>

<lg xml:id="BrP_32.58">
<l><seg type="pāda" n="a">tatra tepe tapaḥ sādhvī</seg> <seg type="pāda" n="b">nirāhārā dvijottamāḥ</seg> </l>
<l><seg type="pāda" n="c">pituḥ samīpaṃ yātāyāṃ</seg> <seg type="pāda" n="d">saṃjñāyāṃ vākyatatparā</seg> //</l>
</lg>

<lg xml:id="BrP_32.59">
<l><seg type="pāda" n="a">tadrūpadhāriṇī chāyā</seg> <seg type="pāda" n="b">bhāskaraṃ samupasthitā</seg> </l>
<l><seg type="pāda" n="c">tasyāṃ ca bhagavān sūryaḥ</seg> <seg type="pāda" n="d">saṃjñeyam iti cintayan</seg> //</l>
</lg>

<lg xml:id="BrP_32.60">
<l><seg type="pāda" n="a">tathaiva janayām āsa</seg> <seg type="pāda" n="b">dvau putrau kanyakāṃ tathā</seg> </l>
<l><seg type="pāda" n="c">saṃjñā tu pārthivī teṣām</seg> <seg type="pāda" n="d">ātmajānāṃ tathākarot</seg> //</l>
</lg>

<lg xml:id="BrP_32.61">
<l><seg type="pāda" n="a">snehaṃ na pūrvajātānāṃ</seg> <seg type="pāda" n="b">tathā kṛtavatī tu sā</seg> </l>
<l><seg type="pāda" n="c">manus tat kṣāntavāṃs tasyā</seg> <seg type="pāda" n="d">yamas tasyā na cakṣame</seg> //</l>
</lg>

<lg xml:id="BrP_32.62">
<l><seg type="pāda" n="a">bahudhā pīḍyamānas tu</seg> <seg type="pāda" n="b">pituḥ patyā suduḥkhitaḥ</seg> </l>
<l><seg type="pāda" n="c">sa vai kopāc ca bālyāc ca</seg> <seg type="pāda" n="d">bhāvino 'rthasya vai balāt</seg> </l>
<l><seg type="pāda" n="e">padā saṃtarjayām āsa</seg> <seg type="pāda" n="f">na tu dehe nyapātayat</seg> //</l>
</lg>

<milestone unit="speaker" n="chāyovāca"/>

<lg xml:id="BrP_32.63">
<l><seg type="pāda" n="a">padā tarjayase yasmāt</seg> <seg type="pāda" n="b">pitur bhāryāṃ garīyasīm</seg> </l>
<l><seg type="pāda" n="c">tasmāt tavaiṣa caraṇaḥ</seg> <seg type="pāda" n="d">patiṣyati na saṃśayaḥ</seg> //</l>
</lg>

<milestone unit="speaker" n="brahmovāca"/>

<lg xml:id="BrP_32.64">
<l><seg type="pāda" n="a">yamas tu tena śāpena</seg> <seg type="pāda" n="b">bhṛśaṃ pīḍitamānasaḥ</seg> </l>
<l><seg type="pāda" n="c">manunā saha dharmātmā</seg> <seg type="pāda" n="d">pitre sarvaṃ nyavedayat</seg> //</l>
</lg>

<milestone unit="speaker" n="yama uvāca"/>

<lg xml:id="BrP_32.65">
<l><seg type="pāda" n="a">snehena tulyam asmāsu</seg> <seg type="pāda" n="b">mātā deva na vartate</seg> </l>
<l><seg type="pāda" n="c">visṛjya jyāyasaṃ bhaktyā</seg> <seg type="pāda" n="d">kanīyāṃsaṃ bubhūṣati</seg> //</l>
</lg>

<lg xml:id="BrP_32.66">
<l><seg type="pāda" n="a">tasyāṃ mayodyataḥ pādo</seg> <seg type="pāda" n="b">na tu dehe nipātitaḥ</seg> </l>
<l><seg type="pāda" n="c">bālyād vā yadi vā mohāt</seg> <seg type="pāda" n="d">tad bhavān kṣantum arhasi</seg> //</l>
</lg>

<lg xml:id="BrP_32.67">
<l><seg type="pāda" n="a">śapto 'haṃ tāta kopena</seg> <seg type="pāda" n="b">jananyā tanayo yataḥ</seg> </l>
<l><seg type="pāda" n="c">tato manye na jananīm</seg> <seg type="pāda" n="d">imāṃ vai tapatāṃ vara</seg> //</l>
</lg>

<lg xml:id="BrP_32.68">
<l><seg type="pāda" n="a">tava prasādāc caraṇo</seg> <seg type="pāda" n="b">bhagavan na pated yathā</seg> </l>
<l><seg type="pāda" n="c">mātṛśāpād ayaṃ me 'dya</seg> <seg type="pāda" n="d">tathā cintaya gopate</seg> //</l>
</lg>

<milestone unit="speaker" n="ravir uvāca"/>

<lg xml:id="BrP_32.69">
<l><seg type="pāda" n="a">asaṃśayaṃ mahat putra</seg> <seg type="pāda" n="b">bhaviṣyaty atra kāraṇam</seg> </l>
<l><seg type="pāda" n="c">yena tvām āviśat krodho</seg> <seg type="pāda" n="d">dharmajñaṃ dharmaśīlinam</seg> //</l>
</lg>

<lg xml:id="BrP_32.70">
<l><seg type="pāda" n="a">sarveṣām eva śāpānāṃ</seg> <seg type="pāda" n="b">pratighāto hi vidyate</seg> </l>
<l><seg type="pāda" n="c">na tu mātrābhiśaptānāṃ</seg> <seg type="pāda" n="d">kvacic chāpanivartanam</seg> //</l>
</lg>

<lg xml:id="BrP_32.71">
<l><seg type="pāda" n="a">na śakyam etan mithyā tu</seg> <seg type="pāda" n="b">kartuṃ mātur vacas tava</seg> </l>
<l><seg type="pāda" n="c">kiṃcit te 'haṃ vidhāsyāmi</seg> <seg type="pāda" n="d">putrasnehād anugraham</seg> //</l>
</lg>

<lg xml:id="BrP_32.72">
<l><seg type="pāda" n="a">kṛmayo māṃsam ādāya</seg> <seg type="pāda" n="b">prayāsyanti mahītalam</seg> </l>
<l><seg type="pāda" n="c">kṛtaṃ tasyā vacaḥ satyaṃ</seg> <seg type="pāda" n="d">tvaṃ ca trāto bhaviṣyasi</seg> //</l>
</lg>

<milestone unit="speaker" n="brahmovāca"/>

<lg xml:id="BrP_32.73">
<l><seg type="pāda" n="a">ādityas tv abravīc chāyāṃ</seg> <seg type="pāda" n="b">kimarthaṃ tanayeṣu vai</seg> </l>
<l><seg type="pāda" n="c">tulyeṣv apy adhikaḥ sneha</seg> <seg type="pāda" n="d">ekaṃ prati kṛtas tvayā</seg> //</l>
</lg>

<lg xml:id="BrP_32.74">
<l><seg type="pāda" n="a">nūnaṃ naiṣāṃ tvaṃ jananī</seg> <seg type="pāda" n="b">saṃjñā kāpi tvam āgatā</seg> </l>
<l><seg type="pāda" n="c">nirguṇeṣv apy apatyeṣu</seg> <seg type="pāda" n="d">mātā śāpaṃ na dāsyati</seg> //</l>
</lg>

<lg xml:id="BrP_32.75">
<l><seg type="pāda" n="a">sā tatpariharantī ca</seg> <seg type="pāda" n="b">śāpād bhītā tadā raveḥ</seg> </l>
<l><seg type="pāda" n="c">kathayām āsa vṛttāntaṃ</seg> <seg type="pāda" n="d">sa śrutvā śvaśuraṃ yayau</seg> //</l>
</lg>

<lg xml:id="BrP_32.76">
<l><seg type="pāda" n="a">sa cāpi taṃ yathānyāyam</seg> <seg type="pāda" n="b">arcayitvā tadā ravim</seg> </l>
<l><seg type="pāda" n="c">nirdagdhukāmaṃ roṣeṇa</seg> <seg type="pāda" n="d">sāntvayānas tam abravīt</seg> //</l>
</lg>

<milestone unit="speaker" n="viśvakarmovāca"/>

<lg xml:id="BrP_32.77">
<l><seg type="pāda" n="a">tavātitejasā vyāptam</seg> <seg type="pāda" n="b">idaṃ rūpaṃ suduḥsaham</seg> </l>
<l><seg type="pāda" n="c">asahantī tu tat saṃjñā</seg> <seg type="pāda" n="d">vane carati vai tapaḥ</seg> //</l>
</lg>

<lg xml:id="BrP_32.78">
<l><seg type="pāda" n="a">drakṣyate tāṃ bhavān adya</seg> <seg type="pāda" n="b">svāṃ bhāryāṃ śubhacāriṇīm</seg> </l>
<l><seg type="pāda" n="c">rūpārthaṃ bhavato 'raṇye</seg> <seg type="pāda" n="d">carantīṃ sumahat tapaḥ</seg> //</l>
</lg>

<lg xml:id="BrP_32.79">
<l><seg type="pāda" n="a">śrutaṃ me brahmaṇo vākyaṃ</seg> <seg type="pāda" n="b">tava tejovarodhane</seg> </l>
<l><seg type="pāda" n="c">rūpaṃ nirvartayāmy adya</seg> <seg type="pāda" n="d">tava kāntaṃ divaspate</seg> //</l>
</lg>

<milestone unit="speaker" n="brahmovāca"/>

<lg xml:id="BrP_32.80">
<l><seg type="pāda" n="a">tatas tatheti taṃ prāha</seg> <seg type="pāda" n="b">tvaṣṭāraṃ bhagavān raviḥ</seg> </l>
<l><seg type="pāda" n="c">tato vivasvato rūpaṃ</seg> <seg type="pāda" n="d">prāg āsīt parimaṇḍalam</seg> //</l>
</lg>

<lg xml:id="BrP_32.81">
<l><seg type="pāda" n="a">viśvakarmā tv anujñātaḥ</seg> <seg type="pāda" n="b">śākadvīpe vivasvatā</seg> </l>
<l><seg type="pāda" n="c">bhramim āropya tattejaḥ</seg><seg type="pāda" n="d">śātanāyopacakrame</seg> //</l>
</lg>

<lg xml:id="BrP_32.82">
<l><seg type="pāda" n="a">bhramatāśeṣajagatāṃ</seg> <seg type="pāda" n="b">nābhibhūtena bhāsvatā</seg> </l>
<l><seg type="pāda" n="c">samudrādrivanopetā</seg> <seg type="pāda" n="d">tv āruroha mahī nabhaḥ</seg> //</l>
</lg>

<lg xml:id="BrP_32.83">
<l><seg type="pāda" n="a">gaganaṃ cākhilaṃ viprāḥ</seg> <seg type="pāda" n="b">sacandragrahatārakam</seg> </l>
<l><seg type="pāda" n="c">adhogataṃ mahābhāgā</seg> <seg type="pāda" n="d">babhūvākṣiptam ākulam</seg> //</l>
</lg>

<lg xml:id="BrP_32.84">
<l><seg type="pāda" n="a">vikṣiptasalilāḥ sarve</seg> <seg type="pāda" n="b">babhūvuś ca tathārṇavāḥ</seg> </l>
<l><seg type="pāda" n="c">vyabhidyanta mahāśailāḥ</seg> <seg type="pāda" n="d">śīrṇasānunibandhanāḥ</seg> //</l>
</lg>

<lg xml:id="BrP_32.85">
<l><seg type="pāda" n="a">dhruvādhārāṇy aśeṣāṇi</seg> <seg type="pāda" n="b">dhiṣṇyāni munisattamāḥ</seg> </l>
<l><seg type="pāda" n="c">truṭyadraśminibandhīni</seg> <seg type="pāda" n="d">bandhanāni adho yayuḥ</seg> //</l>
</lg>

<lg xml:id="BrP_32.86">
<l><seg type="pāda" n="a">vegabhramaṇasaṃpāta</seg><seg type="pāda" n="b">vāyukṣiptāḥ sahasraśaḥ</seg> </l>
<l><seg type="pāda" n="c">vyaśīryanta mahāmeghā</seg> <seg type="pāda" n="d">ghorārāvavirāviṇaḥ</seg> //</l>
</lg>

<lg xml:id="BrP_32.87">
<l><seg type="pāda" n="a">bhāsvadbhramaṇavibhrānta</seg><seg type="pāda" n="b">bhūmyākāśarasātalam</seg> </l>
<l><seg type="pāda" n="c">jagad ākulam atyarthaṃ</seg> <seg type="pāda" n="d">tadāsīn munisattamāḥ</seg> //</l>
</lg>

<lg xml:id="BrP_32.88">
<l><seg type="pāda" n="a">trailokyam ākulaṃ vīkṣya</seg> <seg type="pāda" n="b">bhramamāṇaṃ surarṣayaḥ</seg> </l>
<l><seg type="pāda" n="c">devāś ca brahmaṇā sārdhaṃ</seg> <seg type="pāda" n="d">bhāsvantam abhituṣṭuvuḥ</seg> //</l>
</lg>

<lg xml:id="BrP_32.89">
<l><seg type="pāda" n="a">ādidevo 'si devānāṃ</seg> <seg type="pāda" n="b">jātas tvaṃ bhūtaye bhuvaḥ</seg> </l>
<l><seg type="pāda" n="c">sargasthityantakāleṣu</seg> <seg type="pāda" n="d">tridhā bhedena tiṣṭhasi</seg> //</l>
</lg>

<lg xml:id="BrP_32.90">
<l><seg type="pāda" n="a">svasti te 'stu jagannātha</seg> <seg type="pāda" n="b">gharmavarṣadivākara</seg> </l>
<l><seg type="pāda" n="c">indrādayas tadā devā</seg> <seg type="pāda" n="d">likhyamānam athāstuvan</seg> //</l>
</lg>

<lg xml:id="BrP_32.91">
<l><seg type="pāda" n="a">jaya deva jagatsvāmiñ</seg> <seg type="pāda" n="b">jayāśeṣajagatpate</seg> </l>
<l><seg type="pāda" n="c">ṛṣayaś ca tataḥ sapta</seg> <seg type="pāda" n="d">vasiṣṭhātripurogamāḥ</seg> //</l>
</lg>

<lg xml:id="BrP_32.92">
<l><seg type="pāda" n="a">tuṣṭuvur vividhaiḥ stotraiḥ</seg> <seg type="pāda" n="b">svasti svastītivādinaḥ</seg> </l>
<l><seg type="pāda" n="c">vedoktibhir athāgryābhir</seg> <seg type="pāda" n="d">vālakhilyāś ca tuṣṭuvuḥ</seg> //</l>
</lg>

<lg xml:id="BrP_32.93">
<l><seg type="pāda" n="a">agnir ādyāś ca bhāsvantaṃ</seg> <seg type="pāda" n="b">likhyamānaṃ mudā yutāḥ</seg> </l>
<l><seg type="pāda" n="c">tvaṃ nātha mokṣiṇāṃ mokṣo</seg> <seg type="pāda" n="d">dhyeyas tvaṃ dhyānināṃ paraḥ</seg> //</l>
</lg>

<lg xml:id="BrP_32.94">
<l><seg type="pāda" n="a">tvaṃ gatiḥ sarvabhūtānāṃ</seg> <seg type="pāda" n="b">karmakāṇḍavivartinām</seg> </l>
<l><seg type="pāda" n="c">saṃpūjyas tvaṃ tu deveśa</seg> <seg type="pāda" n="d">śaṃ no 'stu jagatāṃ pate</seg> //</l>
</lg>

<lg xml:id="BrP_32.95">
<l><seg type="pāda" n="a">śaṃ no 'stu dvipade nityaṃ</seg> <seg type="pāda" n="b">śaṃ naś cāstu catuṣpade</seg> </l>
<l><seg type="pāda" n="c">tato vidyādharagaṇā</seg> <seg type="pāda" n="d">yakṣarākṣasapannagāḥ</seg> //</l>
</lg>

<lg xml:id="BrP_32.96">
<l><seg type="pāda" n="a">kṛtāñjalipuṭāḥ sarve</seg> <seg type="pāda" n="b">śirobhiḥ praṇatā ravim</seg> </l>
<l><seg type="pāda" n="c">ūcus te vividhā vāco</seg> <seg type="pāda" n="d">manaḥśrotrasukhāvahāḥ</seg> //</l>
</lg>

<lg xml:id="BrP_32.97">
<l><seg type="pāda" n="a">sahyaṃ bhavatu tejas te</seg> <seg type="pāda" n="b">bhūtānāṃ bhūtabhāvana</seg> </l>
<l><seg type="pāda" n="c">tato hāhāhūhūś caiva</seg> <seg type="pāda" n="d">nāradas tumburus tathā</seg> //</l>
</lg>

<lg xml:id="BrP_32.98">
<l><seg type="pāda" n="a">upagāyitum ārabdhā</seg> <seg type="pāda" n="b">gāndharvakuśalā ravim</seg> </l>
<l><seg type="pāda" n="c">ṣaḍjamadhyamagāndhāra</seg><seg type="pāda" n="d">gānatrayaviśāradāḥ</seg> //</l>
</lg>

<lg xml:id="BrP_32.99">
<l><seg type="pāda" n="a">mūrchanābhiś ca tālaiś ca</seg> <seg type="pāda" n="b">saṃprayogaiḥ sukhapradam</seg> </l>
<l><seg type="pāda" n="c">viśvācī ca ghṛtācī ca</seg> <seg type="pāda" n="d">urvaśy atha tilottamāḥ</seg> //</l>
</lg>

<lg xml:id="BrP_32.100">
<l><seg type="pāda" n="a">menakā sahajanyā ca</seg> <seg type="pāda" n="b">rambhā cāpsarasāṃ varā</seg> </l>
<l><seg type="pāda" n="c">nanṛtur jagatām īśe</seg> <seg type="pāda" n="d">likhyamāne vibhāvasau</seg> //</l>
</lg>

<lg xml:id="BrP_32.101">
<l><seg type="pāda" n="a">bhāvahāvavilāsādyān</seg> <seg type="pāda" n="b">kurvatyo 'bhinayān bahūn</seg> </l>
<l><seg type="pāda" n="c">prāvādyanta tatas tatra</seg> <seg type="pāda" n="d">vīṇā veṇvādijharjharāḥ</seg> //</l>
</lg>

<lg xml:id="BrP_32.102">
<l><seg type="pāda" n="a">paṇavāḥ puṣkarāś caiva</seg> <seg type="pāda" n="b">mṛdaṅgāḥ paṭahānakāḥ</seg> </l>
<l><seg type="pāda" n="c">devadundubhayaḥ śaṅkhāḥ</seg> <seg type="pāda" n="d">śataśo 'tha sahasraśaḥ</seg> //</l>
</lg>

<lg xml:id="BrP_32.103">
<l><seg type="pāda" n="a">gāyadbhiś caiva nṛtyadbhir</seg> <seg type="pāda" n="b">gandharvair apsarogaṇaiḥ</seg> </l>
<l><seg type="pāda" n="c">tūryavāditraghoṣaiś ca</seg> <seg type="pāda" n="d">sarvaṃ kolāhalīkṛtam</seg> //</l>
</lg>

<lg xml:id="BrP_32.104">
<l><seg type="pāda" n="a">tataḥ kṛtāñjalipuṭā</seg> <seg type="pāda" n="b">bhaktinamrātmamūrtayaḥ</seg> </l>
<l><seg type="pāda" n="c">likhyamānaṃ sahasrāṃśuṃ</seg> <seg type="pāda" n="d">praṇemuḥ sarvadevatāḥ</seg> //</l>
</lg>

<lg xml:id="BrP_32.105">
<l><seg type="pāda" n="a">tataḥ kolāhale tasmin</seg> <seg type="pāda" n="b">sarvadevasamāgame</seg> </l>
<l><seg type="pāda" n="c">tejasaḥ śātanaṃ cakre</seg> <seg type="pāda" n="d">viśvakarmā śanaiḥ śanaiḥ</seg> //</l>
</lg>

<lg xml:id="BrP_32.106">
<l><seg type="pāda" n="a">ājānulikhitaś cāsau</seg> <seg type="pāda" n="b">nipuṇaṃ viśvakarmaṇā</seg> </l>
<l><seg type="pāda" n="c">nābhyanandat tu likhanaṃ</seg> <seg type="pāda" n="d">tatas tenāvatāritaḥ</seg> //</l>
</lg>

<lg xml:id="BrP_32.107">
<l><seg type="pāda" n="a">na tu nirbhartsitaṃ rūpaṃ</seg> <seg type="pāda" n="b">tejaso hananena tu</seg> </l>
<l><seg type="pāda" n="c">kāntāt kāntataraṃ rūpam</seg> <seg type="pāda" n="d">adhikaṃ śuśubhe tataḥ</seg> //</l>
</lg>

<lg xml:id="BrP_32.108">
<l><seg type="pāda" n="a">iti himajalagharmakālahetor</seg> <lb/><seg type="pāda" n="b">harakamalāsanaviṣṇusaṃstutasya</seg></l>
<l><seg type="pāda" n="c">tadupari likhanaṃ niśamya bhānor</seg> <lb/><seg type="pāda" n="d">vrajati divākaralokam āyuṣo 'nte</seg></l>
</lg>

<lg xml:id="BrP_32.109">
<l><seg type="pāda" n="a">evaṃ janma raveḥ pūrvaṃ</seg> <seg type="pāda" n="b">babhūva munisattamāḥ</seg> </l>
<l><seg type="pāda" n="c">rūpaṃ ca paramaṃ tasya</seg> <seg type="pāda" n="d">mayā saṃparikīrtitam</seg> //</l>
</lg>

<milestone unit="speaker" n="munaya ūcuḥ"/>

<lg xml:id="BrP_33.1">
<l><seg type="pāda" n="a">bhūyo 'pi kathayāsmākaṃ</seg> <seg type="pāda" n="b">kathāṃ sūryasamāśritām</seg> </l>
<l><seg type="pāda" n="c">na tṛptim adhigacchāmaḥ</seg> <seg type="pāda" n="d">śṛṇvantas tāṃ kathāṃ śubhām</seg> //</l>
</lg>

<lg xml:id="BrP_33.2">
<l><seg type="pāda" n="a">yo 'yaṃ dīpto mahātejā</seg> <seg type="pāda" n="b">vahnirāśisamaprabhaḥ</seg> </l>
<l><seg type="pāda" n="c">etad veditum icchāmaḥ</seg> <seg type="pāda" n="d">prabhāvo 'sya kutaḥ prabho</seg> //</l>
</lg>

<milestone unit="speaker" n="brahmovāca"/>

<lg xml:id="BrP_33.3">
<l><seg type="pāda" n="a">tamobhūteṣu lokeṣu</seg> <seg type="pāda" n="b">naṣṭe sthāvarajaṅgame</seg> </l>
<l><seg type="pāda" n="c">prakṛter guṇahetus tu</seg> <seg type="pāda" n="d">pūrvaṃ buddhir ajāyata</seg> //</l>
</lg>

<lg xml:id="BrP_33.4">
<l><seg type="pāda" n="a">ahaṃkāras tato jāto</seg> <seg type="pāda" n="b">mahābhūtapravartakaḥ</seg> </l>
<l><seg type="pāda" n="c">vāyvagnir āpaḥ khaṃ bhūmis</seg> <seg type="pāda" n="d">tatas tv aṇḍam ajāyata</seg> //</l>
</lg>

<lg xml:id="BrP_33.5">
<l><seg type="pāda" n="a">tasminn aṇḍe tv ime lokāḥ</seg> <seg type="pāda" n="b">sapta caiva pratiṣṭhitāḥ</seg> </l>
<l><seg type="pāda" n="c">pṛthivī saptabhir dvīpaiḥ</seg> <seg type="pāda" n="d">samudraiś caiva saptabhiḥ</seg> //</l>
</lg>

<lg xml:id="BrP_33.6">
<l><seg type="pāda" n="a">tatraivāvasthito hy āsīd</seg> <seg type="pāda" n="b">ahaṃ viṣṇur maheśvaraḥ</seg> </l>
<l><seg type="pāda" n="c">vimūḍhās tāmasāḥ sarve</seg> <seg type="pāda" n="d">pradhyāyanti tam īśvaram</seg> //</l>
</lg>

<lg xml:id="BrP_33.7">
<l><seg type="pāda" n="a">tato vai sumahātejāḥ</seg> <seg type="pāda" n="b">prādurbhūtas tamonudaḥ</seg> </l>
<l><seg type="pāda" n="c">dhyānayogena cāsmābhir</seg> <seg type="pāda" n="d">vijñātaḥ savitā tadā</seg> //</l>
</lg>

<lg xml:id="BrP_33.8">
<l><seg type="pāda" n="a">jñātvā ca paramātmānaṃ</seg> <seg type="pāda" n="b">sarva eva pṛthak pṛthak</seg> </l>
<l><seg type="pāda" n="c">divyābhiḥ stutibhir devaḥ</seg> <seg type="pāda" n="d">stuto 'smābhis tadeśvaraḥ</seg> //</l>
</lg>

<lg xml:id="BrP_33.9">
<l><seg type="pāda" n="a">ādidevo 'si devānām</seg> <seg type="pāda" n="b">aiśvaryāc ca tvam īśvaraḥ</seg> </l>
<l><seg type="pāda" n="c">ādikartāsi bhūtānāṃ</seg> <seg type="pāda" n="d">devadevo divākaraḥ</seg> //</l>
</lg>

<lg xml:id="BrP_33.10">
<l><seg type="pāda" n="a">jīvanaḥ sarvabhūtānāṃ</seg> <seg type="pāda" n="b">devagandharvarakṣasām</seg> </l>
<l><seg type="pāda" n="c">munikiṃnarasiddhānāṃ</seg> <seg type="pāda" n="d">tathaivoragapakṣiṇām</seg> //</l>
</lg>

<lg xml:id="BrP_33.11">
<l><seg type="pāda" n="a">tvaṃ brahmā tvaṃ mahādevas</seg> <seg type="pāda" n="b">tvaṃ viṣṇus tvaṃ prajāpatiḥ</seg> </l>
<l><seg type="pāda" n="c">vāyur indraś ca somaś ca</seg> <seg type="pāda" n="d">vivasvān varuṇas tathā</seg> //</l>
</lg>

<lg xml:id="BrP_33.12">
<l><seg type="pāda" n="a">tvaṃ kālaḥ sṛṣṭikartā ca</seg> <seg type="pāda" n="b">hartā bhartā tathā prabhuḥ</seg> </l>
<l><seg type="pāda" n="c">saritaḥ sāgarāḥ śailā</seg> <seg type="pāda" n="d">vidyudindradhanūṃṣi ca</seg> //</l>
</lg>

<lg xml:id="BrP_33.13">
<l><seg type="pāda" n="a">pralayaḥ prabhavaś caiva</seg> <seg type="pāda" n="b">vyaktāvyaktaḥ sanātanaḥ</seg> </l>
<l><seg type="pāda" n="c">īśvarāt parato vidyā</seg> <seg type="pāda" n="d">vidyāyāḥ parataḥ śivaḥ</seg> //</l>
</lg>

<lg xml:id="BrP_33.14">
<l><seg type="pāda" n="a">śivāt parataro devas</seg> <seg type="pāda" n="b">tvam eva parameśvaraḥ</seg> </l>
<l><seg type="pāda" n="c">sarvataḥpāṇipādāntaḥ</seg> <seg type="pāda" n="d">sarvatokṣiśiromukhaḥ</seg> //</l>
</lg>

<lg xml:id="BrP_33.15">
<l><seg type="pāda" n="a">sahasrāṃśuḥ sahasrāsyaḥ</seg> <seg type="pāda" n="b">sahasracaraṇekṣaṇaḥ</seg> </l>
<l><seg type="pāda" n="c">bhūtādir bhūr bhuvaḥ svaś ca</seg> <seg type="pāda" n="d">mahaḥ satyaṃ tapo janaḥ</seg> //</l>
</lg>

<lg xml:id="BrP_33.16">
<l><seg type="pāda" n="a">pradīptaṃ dīpanaṃ divyaṃ</seg> <seg type="pāda" n="b">sarvalokaprakāśakam</seg> </l>
<l><seg type="pāda" n="c">durnirīkṣaṃ surendrāṇāṃ</seg> <seg type="pāda" n="d">yad rūpaṃ tasya te namaḥ</seg> //</l>
</lg>

<lg xml:id="BrP_33.17">
<l><seg type="pāda" n="a">surasiddhagaṇair juṣṭaṃ</seg> <seg type="pāda" n="b">bhṛgvatripulahādibhiḥ</seg> </l>
<l><seg type="pāda" n="c">stutaṃ paramam avyaktaṃ</seg> <seg type="pāda" n="d">yad rūpaṃ tasya te namaḥ</seg> //</l>
</lg>

<lg xml:id="BrP_33.18">
<l><seg type="pāda" n="a">vedyaṃ vedavidāṃ nityaṃ</seg> <seg type="pāda" n="b">sarvajñānasamanvitam</seg> </l>
<l><seg type="pāda" n="c">sarvadevātidevasya</seg> <seg type="pāda" n="d">yad rūpaṃ tasya te namaḥ</seg> //</l>
</lg>

<lg xml:id="BrP_33.19">
<l><seg type="pāda" n="a">viśvakṛd viśvabhūtaṃ ca</seg> <seg type="pāda" n="b">vaiśvānarasurārcitam</seg> </l>
<l><seg type="pāda" n="c">viśvasthitam acintyaṃ ca</seg> <seg type="pāda" n="d">yad rūpaṃ tasya te namaḥ</seg> //</l>
</lg>

<lg xml:id="BrP_33.20">
<l><seg type="pāda" n="a">paraṃ yajñāt paraṃ vedāt</seg> <seg type="pāda" n="b">paraṃ lokāt paraṃ divaḥ</seg> </l>
<l><seg type="pāda" n="c">paramātmety abhikhyātaṃ</seg> <seg type="pāda" n="d">yad rūpaṃ tasya te namaḥ</seg> //</l>
</lg>

<lg xml:id="BrP_33.21">
<l><seg type="pāda" n="a">avijñeyam anālakṣyam</seg> <seg type="pāda" n="b">adhyānagatam avyayam</seg> </l>
<l><seg type="pāda" n="c">anādinidhanaṃ caiva</seg> <seg type="pāda" n="d">yad rūpaṃ tasya te namaḥ</seg> //</l>
</lg>

<lg xml:id="BrP_33.22">
<l><seg type="pāda" n="a">namo namaḥ kāraṇakāraṇāya</seg> <lb/><seg type="pāda" n="b">namo namaḥ pāpavimocanāya</seg></l>
<l><seg type="pāda" n="c">namo namas te ditijārdanāya</seg> <lb/><seg type="pāda" n="d">namo namo rogavimocanāya</seg></l>
</lg>

<lg xml:id="BrP_33.23">
<l><seg type="pāda" n="a">namo namaḥ sarvavarapradāya</seg> <lb/><seg type="pāda" n="b">namo namaḥ sarvasukhapradāya</seg></l>
<l><seg type="pāda" n="c">namo namaḥ sarvadhanapradāya</seg> <lb/><seg type="pāda" n="d">namo namaḥ sarvamatipradāya</seg></l>
</lg>

<lg xml:id="BrP_33.24">
<l><seg type="pāda" n="a">stutaḥ sa bhagavān evaṃ</seg> <seg type="pāda" n="b">taijasaṃ rūpam āsthitaḥ</seg> </l>
<l><seg type="pāda" n="c">uvāca vācā kalyāṇyā</seg> <seg type="pāda" n="d">ko varo vaḥ pradīyatām</seg> //</l>
</lg>

<milestone unit="speaker" n="devā ūcuḥ"/>

<lg xml:id="BrP_33.25">
<l><seg type="pāda" n="a">tavātitaijasaṃ rūpaṃ</seg> <seg type="pāda" n="b">na kaścit soḍhum utsahet</seg> </l>
<l><seg type="pāda" n="c">sahanīyaṃ tad bhavatu</seg> <seg type="pāda" n="d">hitāya jagataḥ prabho</seg> //</l>
</lg>

<lg xml:id="BrP_33.26">
<l><seg type="pāda" n="a">evam astv iti so 'py uktvā</seg> <seg type="pāda" n="b">bhagavān ādikṛt prabhuḥ</seg> </l>
<l><seg type="pāda" n="c">lokānāṃ kāryasiddhyarthaṃ</seg> <seg type="pāda" n="d">gharmavarṣahimapradaḥ</seg> //</l>
</lg>

<lg xml:id="BrP_33.27">
<l><seg type="pāda" n="a">tataḥ sāṃkhyāś ca yogāś ca</seg> <seg type="pāda" n="b">ye cānye mokṣakāṅkṣiṇaḥ</seg> </l>
<l><seg type="pāda" n="c">dhyāyanti dhyāyino devaṃ</seg> <seg type="pāda" n="d">hṛdayasthaṃ divākaram</seg> //</l>
</lg>

<lg xml:id="BrP_33.28">
<l><seg type="pāda" n="a">sarvalakṣaṇahīno 'pi</seg> <seg type="pāda" n="b">yukto vā sarvapātakaiḥ</seg> </l>
<l><seg type="pāda" n="c">sarvaṃ ca tarate pāpaṃ</seg> <seg type="pāda" n="d">devam arkaṃ samāśritaḥ</seg> //</l>
</lg>

<lg xml:id="BrP_33.29">
<l><seg type="pāda" n="a">agnihotraṃ ca vedāś ca</seg> <seg type="pāda" n="b">yajñāś ca bahudakṣiṇāḥ</seg> </l>
<l><seg type="pāda" n="c">bhānor bhaktinamaskāra</seg><seg type="pāda" n="d">kalāṃ nārhanti ṣoḍaśīm</seg> //</l>
</lg>

<lg xml:id="BrP_33.30">
<l><seg type="pāda" n="a">tīrthānāṃ paramaṃ tīrthaṃ</seg> <seg type="pāda" n="b">maṅgalānāṃ ca maṅgalam</seg> </l>
<l><seg type="pāda" n="c">pavitraṃ ca pavitrāṇāṃ</seg> <seg type="pāda" n="d">prapadyante divākaram</seg> //</l>
</lg>

<lg xml:id="BrP_33.31">
<l><seg type="pāda" n="a">śakrādyaiḥ saṃstutaṃ devaṃ</seg> <seg type="pāda" n="b">ye namasyanti bhāskaram</seg> </l>
<l><seg type="pāda" n="c">sarvakilbiṣanirmuktāḥ</seg> <seg type="pāda" n="d">sūryalokaṃ vrajanti te</seg> //</l>
</lg>

<milestone unit="speaker" n="munaya ūcuḥ"/>

<lg xml:id="BrP_33.32">
<l><seg type="pāda" n="a">cirāt prabhṛti no brahmañ</seg> <seg type="pāda" n="b">śrotum icchā pravartate</seg> </l>
<l><seg type="pāda" n="c">nāmnām aṣṭaśataṃ brūhi</seg> <seg type="pāda" n="d">yat tvayoktaṃ purā raveḥ</seg> //</l>
</lg>

<milestone unit="speaker" n="brahmovāca"/>

<lg xml:id="BrP_33.33">
<l><seg type="pāda" n="a">aṣṭottaraśataṃ nāmnāṃ</seg> <seg type="pāda" n="b">śṛṇudhvaṃ gadato mama</seg> </l>
<l><seg type="pāda" n="c">bhāskarasya paraṃ guhyaṃ</seg> <seg type="pāda" n="d">svargamokṣapradaṃ dvijāḥ</seg> //</l>
</lg>

<lg xml:id="BrP_33.34">
<l><seg type="pāda" n="a">oṃ sūryo 'ryamā bhagas tvaṣṭā</seg> <seg type="pāda" n="b">pūṣārkaḥ savitā raviḥ</seg> </l>
<l><seg type="pāda" n="c">gabhastimān ajaḥ kālo</seg> <seg type="pāda" n="d">mṛtyur dhātā prabhākaraḥ</seg> //</l>
</lg>

<lg xml:id="BrP_33.35">
<l><seg type="pāda" n="a">pṛthivy āpaś ca tejaś ca</seg> <seg type="pāda" n="b">khaṃ vāyuś ca parāyaṇam</seg> </l>
<l><seg type="pāda" n="c">somo bṛhaspatiḥ śukro</seg> <seg type="pāda" n="d">budho 'ṅgāraka eva ca</seg> //</l>
</lg>

<lg xml:id="BrP_33.36">
<l><seg type="pāda" n="a">indro vivasvān dīptāṃśuḥ</seg> <seg type="pāda" n="b">śuciḥ śauriḥ śanaiścaraḥ</seg> </l>
<l><seg type="pāda" n="c">brahmā viṣṇuś ca rudraś ca</seg> <seg type="pāda" n="d">skando vaiśravaṇo yamaḥ</seg> //</l>
</lg>

<lg xml:id="BrP_33.37">
<l><seg type="pāda" n="a">vaidyuto jāṭharaś cāgnir</seg> <seg type="pāda" n="b">aindhanas tejasāṃ patiḥ</seg> </l>
<l><seg type="pāda" n="c">dharmadhvajo vedakartā</seg> <seg type="pāda" n="d">vedāṅgo vedavāhanaḥ</seg> //</l>
</lg>

<lg xml:id="BrP_33.38">
<l><seg type="pāda" n="a">kṛtaṃ tretā dvāparaś ca</seg> <seg type="pāda" n="b">kaliḥ sarvāmarāśrayaḥ</seg> </l>
<l><seg type="pāda" n="c">kalākāṣṭhāmuhūrtāś ca</seg> <seg type="pāda" n="d">kṣapā yāmās tathā kṣaṇāḥ</seg> //</l>
</lg>

<lg xml:id="BrP_33.39">
<l><seg type="pāda" n="a">saṃvatsarakaro 'śvatthaḥ</seg> <seg type="pāda" n="b">kālacakro vibhāvasuḥ</seg> </l>
<l><seg type="pāda" n="c">puruṣaḥ śāśvato yogī</seg> <seg type="pāda" n="d">vyaktāvyaktaḥ sanātanaḥ</seg> //</l>
</lg>

<lg xml:id="BrP_33.40">
<l><seg type="pāda" n="a">kālādhyakṣaḥ prajādhyakṣo</seg> <seg type="pāda" n="b">viśvakarmā tamonudaḥ</seg> </l>
<l><seg type="pāda" n="c">varuṇaḥ sāgaro 'ṃśaś ca</seg> <seg type="pāda" n="d">jīmūto jivano 'rihā</seg> //</l>
</lg>

<lg xml:id="BrP_33.41">
<l><seg type="pāda" n="a">bhūtāśrayo bhūtapatiḥ</seg> <seg type="pāda" n="b">sarvalokanamaskṛtaḥ</seg> </l>
<l><seg type="pāda" n="c">sraṣṭā saṃvartako vahniḥ</seg> <seg type="pāda" n="d">sarvasyādir alolupaḥ</seg> //</l>
</lg>

<lg xml:id="BrP_33.42">
<l><seg type="pāda" n="a">anantaḥ kapilo bhānuḥ</seg> <seg type="pāda" n="b">kāmadaḥ sarvatomukhaḥ</seg> </l>
<l><seg type="pāda" n="c">jayo viśālo varadaḥ</seg> <seg type="pāda" n="d">sarvabhūtaniṣevitaḥ</seg> //</l>
</lg>

<lg xml:id="BrP_33.43">
<l><seg type="pāda" n="a">manaḥ suparṇo bhūtādiḥ</seg> <seg type="pāda" n="b">śīghragaḥ prāṇadhāraṇaḥ</seg> </l>
<l><seg type="pāda" n="c">dhanvantarir dhūmaketur</seg> <seg type="pāda" n="d">ādidevo 'diteḥ sutaḥ</seg> //</l>
</lg>

<lg xml:id="BrP_33.44">
<l><seg type="pāda" n="a">dvādaśātmā ravir dakṣaḥ</seg> <seg type="pāda" n="b">pitā mātā pitāmahaḥ</seg> </l>
<l><seg type="pāda" n="c">svargadvāraṃ prajādvāraṃ</seg> <seg type="pāda" n="d">mokṣadvāraṃ triviṣṭapam</seg> //</l>
</lg>

<lg xml:id="BrP_33.45">
<l><seg type="pāda" n="a">dehakartā praśāntātmā</seg> <seg type="pāda" n="b">viśvātmā viśvatomukhaḥ</seg> </l>
<l><seg type="pāda" n="c">carācarātmā sūkṣmātmā</seg> <seg type="pāda" n="d">maitreyaḥ karuṇānvitaḥ</seg> //</l>
</lg>

<lg xml:id="BrP_33.46">
<l><seg type="pāda" n="a">etad vai kīrtanīyasya</seg> <seg type="pāda" n="b">sūryasyāmitatejasaḥ</seg> </l>
<l><seg type="pāda" n="c">nāmnām aṣṭaśataṃ ramyaṃ</seg> <seg type="pāda" n="d">mayā proktaṃ dvijottamāḥ</seg> //</l>
</lg>

<lg xml:id="BrP_33.47">
<l><seg type="pāda" n="a">suragaṇapitṛyakṣasevitaṃ hy</seg> <lb/><seg type="pāda" n="b">asuraniśākarasiddhavanditam</seg></l>
<l><seg type="pāda" n="c">varakanakahutāśanaprabhaṃ</seg> <lb/><seg type="pāda" n="d">praṇipatito 'smi hitāya bhāskaram</seg></l>
</lg>

<lg xml:id="BrP_33.48">
<l><seg type="pāda" n="a">sūryodaye yaḥ susamāhitaḥ paṭhet</seg> <lb/><seg type="pāda" n="b">sa putradārān dhanaratnasaṃcayān</seg></l>
<l><seg type="pāda" n="c">labheta jātismaratāṃ naraḥ sa tu</seg> <lb/><seg type="pāda" n="d">smṛtiṃ ca medhāṃ ca sa vindate parām</seg></l>
</lg>

<lg xml:id="BrP_33.49">
<l><seg type="pāda" n="a">imaṃ stavaṃ devavarasya yo naraḥ</seg> <lb/><seg type="pāda" n="b">prakīrtayec chuddhamanāḥ samāhitaḥ</seg></l>
<l><seg type="pāda" n="c">vimucyate śokadavāgnisāgarāl</seg> <lb/><seg type="pāda" n="d">labheta kāmān manasā yathepsitān</seg></l>
</lg>

<milestone unit="speaker" n="brahmovāca"/>

<lg xml:id="BrP_34.1">
<l><seg type="pāda" n="a">yo 'sau sarvagato devas</seg> <seg type="pāda" n="b">tripurāris trilocanaḥ</seg> </l>
<l><seg type="pāda" n="c">umāpriyakaro rudraś</seg> <seg type="pāda" n="d">candrārdhakṛtaśekharaḥ</seg> //</l>
</lg>

<lg xml:id="BrP_34.2">
<l><seg type="pāda" n="a">vidrāvya vibudhān sarvān</seg> <seg type="pāda" n="b">siddhavidyādharān ṛṣīn</seg> </l>
<l><seg type="pāda" n="c">gandharvayakṣanāgāṃś ca</seg> <seg type="pāda" n="d">tathānyāṃś ca samāgatān</seg> //</l>
</lg>

<lg xml:id="BrP_34.3">
<l><seg type="pāda" n="a">jaghāna pūrvaṃ dakṣasya</seg> <seg type="pāda" n="b">yajato dharaṇītale</seg> </l>
<l><seg type="pāda" n="c">yajñaṃ samṛddhaṃ ratnāḍhyaṃ</seg> <seg type="pāda" n="d">sarvasaṃbhārasaṃbhṛtam</seg> //</l>
</lg>

<lg xml:id="BrP_34.4">
<l><seg type="pāda" n="a">yasya pratāpasaṃtrastāḥ</seg> <seg type="pāda" n="b">śakrādyās tridivaukasaḥ</seg> </l>
<l><seg type="pāda" n="c">śāntiṃ na lebhire viprāḥ</seg> <seg type="pāda" n="d">kailāsaṃ śaraṇaṃ gatāḥ</seg> //</l>
</lg>

<lg xml:id="BrP_34.5">
<l><seg type="pāda" n="a">sa āste tatra varadaḥ</seg> <seg type="pāda" n="b">śūlapāṇir vṛṣadhvajaḥ</seg> </l>
<l><seg type="pāda" n="c">pinākapāṇir bhagavān</seg> <seg type="pāda" n="d">dakṣayajñavināśanaḥ</seg> //</l>
</lg>

<lg xml:id="BrP_34.6">
<l><seg type="pāda" n="a">mahādevo 'kale deśe</seg> <seg type="pāda" n="b">kṛttivāsā vṛṣadhvajaḥ</seg> </l>
<l><seg type="pāda" n="c">ekāmrake muniśreṣṭhāḥ</seg> <seg type="pāda" n="d">sarvakāmaprado haraḥ</seg> //</l>
</lg>

<milestone unit="speaker" n="munaya ūcuḥ"/>

<lg xml:id="BrP_34.7">
<l><seg type="pāda" n="a">kimarthaṃ sa bhavo devaḥ</seg> <seg type="pāda" n="b">sarvabhūtahite rataḥ</seg> </l>
<l><seg type="pāda" n="c">jaghāna yajñaṃ dakṣasya</seg> <seg type="pāda" n="d">devaiḥ sarvair alaṃkṛtam</seg> //</l>
</lg>

<lg xml:id="BrP_34.8">
<l><seg type="pāda" n="a">na hy alpaṃ kāraṇaṃ tatra</seg> <seg type="pāda" n="b">prabho manyāmahe vayam</seg> </l>
<l><seg type="pāda" n="c">śrotum icchāmahe brūhi</seg> <seg type="pāda" n="d">paraṃ kautūhalaṃ hi naḥ</seg> //</l>
</lg>

<milestone unit="speaker" n="brahmovāca"/>

<lg xml:id="BrP_34.9">
<l><seg type="pāda" n="a">dakṣasyāsann aṣṭa kanyā</seg> <seg type="pāda" n="b">yāś caivaṃ patisaṃgatāḥ</seg> </l>
<l><seg type="pāda" n="c">svebhyo gṛhebhyaś cānīya</seg> <seg type="pāda" n="d">tāḥ pitābhyarcayad gṛhe</seg> //</l>
</lg>

<lg xml:id="BrP_34.10">
<l><seg type="pāda" n="a">tatas tv abhyarcitā viprā</seg> <seg type="pāda" n="b">nyavasaṃs tāḥ pitur gṛhe</seg> </l>
<l><seg type="pāda" n="c">tāsāṃ jyeṣṭhā satī nāma</seg> <seg type="pāda" n="d">patnī yā tryambakasya vai</seg> //</l>
</lg>

<lg xml:id="BrP_34.11">
<l><seg type="pāda" n="a">nājuhāvātmajāṃ tāṃ vai</seg> <seg type="pāda" n="b">dakṣo rudram abhidviṣan</seg> </l>
<l><seg type="pāda" n="c">akarot saṃnatiṃ dakṣe</seg> <seg type="pāda" n="d">na ca kāṃcin maheśvaraḥ</seg> //</l>
</lg>

<lg xml:id="BrP_34.12">
<l><seg type="pāda" n="a">jāmātā śvaśure tasmin</seg> <seg type="pāda" n="b">svabhāvāt tejasi sthitaḥ</seg> </l>
<l><seg type="pāda" n="c">tato jñātvā satī sarvās</seg> <seg type="pāda" n="d">tās tu prāptāḥ pitur gṛham</seg> //</l>
</lg>

<lg xml:id="BrP_34.13">
<l><seg type="pāda" n="a">jagāma sāpy anāhūtā</seg> <seg type="pāda" n="b">satī tu svapitur gṛham</seg> </l>
<l><seg type="pāda" n="c">tābhyo hīnāṃ pitā cakre</seg> <seg type="pāda" n="d">satyāḥ pūjām asaṃmatām</seg> </l>
<l><seg type="pāda" n="e">tato 'bravīt sā pitaraṃ</seg> <seg type="pāda" n="f">devī krodhasamākulā</seg> //</l>
</lg>

<milestone unit="speaker" n="saty uvāca"/>

<lg xml:id="BrP_34.14">
<l><seg type="pāda" n="a">yavīyasībhyaḥ śreṣṭhāhaṃ</seg> <seg type="pāda" n="b">kiṃ na pūjasi māṃ prabho</seg> </l>
<l><seg type="pāda" n="c">asatkṛtām avasthāṃ yaḥ</seg> <seg type="pāda" n="d">kṛtavān asi garhitām</seg> </l>
<l><seg type="pāda" n="e">ahaṃ jyeṣṭhā variṣṭhā ca</seg> <seg type="pāda" n="f">māṃ tvaṃ satkartum arhasi</seg> //</l>
</lg>

<milestone unit="speaker" n="brahmovāca"/>

<lg xml:id="BrP_34.15">
<l><seg type="pāda" n="a">evam ukto 'bravīd enāṃ</seg> <seg type="pāda" n="b">dakṣaḥ saṃraktalocanaḥ</seg> //</l>
</lg>

<milestone unit="speaker" n="dakṣa uvāca"/>

<lg xml:id="BrP_34.16">
<l><seg type="pāda" n="a">tvattaḥ śreṣṭhā variṣṭhāś ca</seg> <seg type="pāda" n="b">pūjyā bālāḥ sutā mama</seg> </l>
<l><seg type="pāda" n="c">tāsāṃ ye caiva bhartāras</seg> <seg type="pāda" n="d">te me bahumatāḥ sati</seg> //</l>
</lg>

<lg xml:id="BrP_34.17">
<l><seg type="pāda" n="a">brahmiṣṭhāś ca vratasthāś ca</seg> <seg type="pāda" n="b">mahāyogāḥ sudhārmikāḥ</seg> </l>
<l><seg type="pāda" n="c">guṇaiś caivādhikāḥ ślāghyāḥ</seg> <seg type="pāda" n="d">sarve te tryambakāt sati</seg> //</l>
</lg>

<lg xml:id="BrP_34.18">
<l><seg type="pāda" n="a">vasiṣṭho 'triḥ pulastyaś ca</seg> <seg type="pāda" n="b">aṅgirāḥ pulahaḥ kratuḥ</seg> </l>
<l><seg type="pāda" n="c">bhṛgur marīciś ca tathā</seg> <seg type="pāda" n="d">śreṣṭhā jāmātaro mama</seg> //</l>
</lg>

<lg xml:id="BrP_34.19">
<l><seg type="pāda" n="a">taiś cāpi spardhate śarvaḥ</seg> <seg type="pāda" n="b">sarve te caiva taṃ prati</seg> </l>
<l><seg type="pāda" n="c">tena tvāṃ na bubhūṣāmi</seg> <seg type="pāda" n="d">pratikūlo hi me bhavaḥ</seg> //</l>
</lg>

<lg xml:id="BrP_34.20">
<l><seg type="pāda" n="a">ity uktavāṃs tadā dakṣaḥ</seg> <seg type="pāda" n="b">saṃpramūḍhena cetasā</seg> </l>
<l><seg type="pāda" n="c">śāpārtham ātmanaś caiva</seg> <seg type="pāda" n="d">yenoktā vai maharṣayaḥ</seg> </l>
<l><seg type="pāda" n="e">tathoktā pitaraṃ sā vai</seg> <seg type="pāda" n="f">kruddhā devī tam abravīt</seg> //</l>
</lg>

<milestone unit="speaker" n="saty uvāca"/>

<lg xml:id="BrP_34.21">
<l><seg type="pāda" n="a">vāṅmanaḥkarmabhir yasmād</seg> <seg type="pāda" n="b">aduṣṭāṃ māṃ vigarhasi</seg> </l>
<l><seg type="pāda" n="c">tasmāt tyajāmy ahaṃ deham</seg> <seg type="pāda" n="d">imaṃ tāta tavātmajam</seg> //</l>
</lg>

<milestone unit="speaker" n="brahmovāca"/>

<lg xml:id="BrP_34.22">
<l><seg type="pāda" n="a">tatas tenāpamānena</seg> <seg type="pāda" n="b">satī duḥkhād amarṣitā</seg> </l>
<l><seg type="pāda" n="c">abravīd vacanaṃ devī</seg> <seg type="pāda" n="d">namaskṛtya svayaṃbhuve</seg> //</l>
</lg>

<milestone unit="speaker" n="saty uvāca"/>

<lg xml:id="BrP_34.23">
<l><seg type="pāda" n="a">yenāham apadehā vai</seg> <seg type="pāda" n="b">punar dehena bhāsvatā</seg> </l>
<l><seg type="pāda" n="c">tatrāpy aham asaṃmūḍhā</seg> <seg type="pāda" n="d">saṃbhūtā dhārmikī punaḥ</seg> </l>
<l><seg type="pāda" n="e">gaccheyaṃ dharmapatnītvaṃ</seg> <seg type="pāda" n="f">tryambakasyaiva dhīmataḥ</seg> //</l>
</lg>

<milestone unit="speaker" n="brahmovāca"/>

<lg xml:id="BrP_34.24">
<l><seg type="pāda" n="a">tatraivātha samāsīnā</seg> <seg type="pāda" n="b">ruṣṭātmānaṃ samādadhe</seg> </l>
<l><seg type="pāda" n="c">dhārayām āsa cāgneyīṃ</seg> <seg type="pāda" n="d">dhāraṇām ātmanātmani</seg> //</l>
</lg>

<lg xml:id="BrP_34.25">
<l><seg type="pāda" n="a">tataḥ svātmānam utthāpya</seg> <seg type="pāda" n="b">vāyunā samudīritaḥ</seg> </l>
<l><seg type="pāda" n="c">sarvāṅgebhyo viniḥsṛtya</seg> <seg type="pāda" n="d">vahnir bhasma cakāra tām</seg> //</l>
</lg>

<lg xml:id="BrP_34.26">
<l><seg type="pāda" n="a">tad upaśrutya nidhanaṃ</seg> <seg type="pāda" n="b">satyā devyāḥ sa śūladhṛk</seg> </l>
<l><seg type="pāda" n="c">saṃvādaṃ ca tayor buddhvā</seg> <seg type="pāda" n="d">yāthātathyena śaṃkaraḥ</seg> </l>
<l><seg type="pāda" n="e">dakṣasya ca vināśāya</seg> <seg type="pāda" n="f">cukopa bhagavān prabhuḥ</seg> //</l>
</lg>

<milestone unit="speaker" n="śrīśaṃkara uvāca"/>

<lg xml:id="BrP_34.27">
<l><seg type="pāda" n="a">yasmād avamatā dakṣa</seg> <seg type="pāda" n="b">sahasaivāgatā satī</seg> </l>
<l><seg type="pāda" n="c">praśastāś cetarāḥ sarvās</seg> <seg type="pāda" n="d">tvatsutā bhartṛbhiḥ saha</seg> //</l>
</lg>

<lg xml:id="BrP_34.28">
<l><seg type="pāda" n="a">tasmād vaivasvate prāpte</seg> <seg type="pāda" n="b">punar ete maharṣayaḥ</seg> </l>
<l><seg type="pāda" n="c">utpatsyanti dvitīye vai</seg> <seg type="pāda" n="d">tava yajñe hy ayonijāḥ</seg> //</l>
</lg>

<lg xml:id="BrP_34.29">
<l><seg type="pāda" n="a">hute vai brahmaṇaḥ sattre</seg> <seg type="pāda" n="b">cākṣuṣasyāntare manoḥ</seg> </l>
<l><seg type="pāda" n="c">abhivyāhṛtya saptarṣīn</seg> <seg type="pāda" n="d">dakṣaṃ so 'bhyaśapat punaḥ</seg> //</l>
</lg>

<lg xml:id="BrP_34.30">
<l><seg type="pāda" n="a">bhavitā mānuṣo rājā</seg> <seg type="pāda" n="b">cākṣuṣasyāntare manoḥ</seg> </l>
<l><seg type="pāda" n="c">prācīnabarhiṣaḥ pautraḥ</seg> <seg type="pāda" n="d">putraś cāpi pracetasaḥ</seg> //</l>
</lg>

<lg xml:id="BrP_34.31">
<l><seg type="pāda" n="a">dakṣa ity eva nāmnā tvaṃ</seg> <seg type="pāda" n="b">māriṣāyāṃ janiṣyasi</seg> </l>
<l><seg type="pāda" n="c">kanyāyāṃ śākhināṃ caiva</seg> <seg type="pāda" n="d">prāpte vai cākṣuṣāntare</seg> //</l>
</lg>

<lg xml:id="BrP_34.32">
<l><seg type="pāda" n="a">ahaṃ tatrāpi te vighnam</seg> <seg type="pāda" n="b">ācariṣyāmi durmate</seg> </l>
<l><seg type="pāda" n="c">dharmakāmārthayukteṣu</seg> <seg type="pāda" n="d">karmasv iha punaḥ punaḥ</seg> //</l>
</lg>

<lg xml:id="BrP_34.33">
<l><seg type="pāda" n="a">tato vai vyāhṛto dakṣo</seg> <seg type="pāda" n="b">rudraṃ so 'bhyaśapat punaḥ</seg> //</l>
</lg>

<milestone unit="speaker" n="dakṣa uvāca"/>

<lg xml:id="BrP_34.34">
<l><seg type="pāda" n="a">yasmāt tvaṃ matkṛte krūra</seg> <seg type="pāda" n="b">ṛṣīn vyāhṛtavān asi</seg> </l>
<l><seg type="pāda" n="c">tasmāt sārdhaṃ surair yajñe</seg> <seg type="pāda" n="d">na tvāṃ yakṣyanti vai dvijāḥ</seg> //</l>
</lg>

<lg xml:id="BrP_34.35">
<l><seg type="pāda" n="a">kṛtvāhutiṃ tava krūra</seg> <seg type="pāda" n="b">apaḥ spṛśanti karmasu</seg> </l>
<l><seg type="pāda" n="c">ihaiva vatsyase loke</seg> <seg type="pāda" n="d">divaṃ hitvāyugakṣayāt</seg> </l>
<l><seg type="pāda" n="e">tato devais tu te sārdhaṃ</seg> <seg type="pāda" n="f">na tu pūjā bhaviṣyati</seg> //</l>
</lg>

<milestone unit="speaker" n="rudra uvāca"/>

<lg xml:id="BrP_34.36">
<l><seg type="pāda" n="a">cāturvarṇyaṃ tu devānāṃ</seg> <seg type="pāda" n="b">te cāpy ekatra bhuñjate</seg> </l>
<l><seg type="pāda" n="c">na bhokṣye sahitas tais tu</seg> <seg type="pāda" n="d">tato bhokṣyāmy ahaṃ pṛthak</seg> //</l>
</lg>

<lg xml:id="BrP_34.37">
<l><seg type="pāda" n="a">sarveṣāṃ caiva lokānām</seg> <seg type="pāda" n="b">ādir bhūrloka ucyate</seg> </l>
<l><seg type="pāda" n="c">tam ahaṃ dhārayāmy ekaḥ</seg> <seg type="pāda" n="d">svecchayā na tavājñayā</seg> //</l>
</lg>

<lg xml:id="BrP_34.38">
<l><seg type="pāda" n="a">tasmin dhṛte sarvalokāḥ</seg> <seg type="pāda" n="b">sarve tiṣṭhanti śāśvatāḥ</seg> </l>
<l><seg type="pāda" n="c">tasmād ahaṃ vasāmīha</seg> <seg type="pāda" n="d">satataṃ na tavājñayā</seg> //</l>
</lg>

<milestone unit="speaker" n="brahmovāca"/>

<lg xml:id="BrP_34.39">
<l><seg type="pāda" n="a">tato 'bhivyāhṛto dakṣo</seg> <seg type="pāda" n="b">rudreṇāmitatejasā</seg> </l>
<l><seg type="pāda" n="c">svāyaṃbhuvīṃ tanuṃ tyaktvā</seg> <seg type="pāda" n="d">utpanno mānuṣeṣv iha</seg> //</l>
</lg>

<lg xml:id="BrP_34.40">
<l><seg type="pāda" n="a">yadā gṛhapatir dakṣo</seg> <seg type="pāda" n="b">yajñānām īśvaraḥ prabhuḥ</seg> </l>
<l><seg type="pāda" n="c">samasteneha yajñena</seg> <seg type="pāda" n="d">so 'yajad daivataiḥ saha</seg> //</l>
</lg>

<lg xml:id="BrP_34.41">
<l><seg type="pāda" n="a">atha devī satī yat te</seg> <seg type="pāda" n="b">prāpte vaivasvate 'ntare</seg> </l>
<l><seg type="pāda" n="c">menāyāṃ tām umāṃ devīṃ</seg> <seg type="pāda" n="d">janayām āsa śailarāṭ</seg> //</l>
</lg>

<lg xml:id="BrP_34.42">
<l><seg type="pāda" n="a">sā tu devī satī pūrvam</seg> <seg type="pāda" n="b">āsīt paścād umābhavat</seg> </l>
<l><seg type="pāda" n="c">sahavratā bhavasyaiṣā</seg> <seg type="pāda" n="d">naitayā mucyate bhavaḥ</seg> //</l>
</lg>

<lg xml:id="BrP_34.43">
<l><seg type="pāda" n="a">yāvad icchati saṃsthānaṃ</seg> <seg type="pāda" n="b">prabhur manvantareṣv iha</seg> </l>
<l><seg type="pāda" n="c">mārīcaṃ kaśyapaṃ devī</seg> <seg type="pāda" n="d">yathāditir anuvratā</seg> //</l>
</lg>

<lg xml:id="BrP_34.44">
<l><seg type="pāda" n="a">sārdhaṃ nārāyaṇaṃ śrīs tu</seg> <seg type="pāda" n="b">maghavantaṃ śacī yathā</seg> </l>
<l><seg type="pāda" n="c">viṣṇuṃ kīrtir uṣā sūryaṃ</seg> <seg type="pāda" n="d">vasiṣṭhaṃ cāpy arundhatī</seg> //</l>
</lg>

<lg xml:id="BrP_34.45">
<l><seg type="pāda" n="a">naitāṃs tu vijahaty etā</seg> <seg type="pāda" n="b">bhartṝn devyaḥ kathaṃcana</seg> </l>
<l><seg type="pāda" n="c">evaṃ prācetaso dakṣo</seg> <seg type="pāda" n="d">jajñe vai cākṣuṣe 'ntare</seg> //</l>
</lg>

<lg xml:id="BrP_34.46">
<l><seg type="pāda" n="a">prācīnabarhiṣaḥ pautraḥ</seg> <seg type="pāda" n="b">putraś cāpi pracetasām</seg> </l>
<l><seg type="pāda" n="c">daśabhyas tu pracetobhyo</seg> <seg type="pāda" n="d">māriṣāyāṃ punar nṛpa</seg> //</l>
</lg>

<lg xml:id="BrP_34.47">
<l><seg type="pāda" n="a">jajñe rudrābhiśāpena</seg> <seg type="pāda" n="b">dvitīyam iti naḥ śrutam</seg> </l>
<l><seg type="pāda" n="c">bhṛgvādayas tu te sarve</seg> <seg type="pāda" n="d">jajñire vai maharṣayaḥ</seg> //</l>
</lg>

<lg xml:id="BrP_34.48">
<l><seg type="pāda" n="a">ādye tretāyuge pūrvaṃ</seg> <seg type="pāda" n="b">manor vaivasvatasya ha</seg> </l>
<l><seg type="pāda" n="c">devasya mahato yajñe</seg> <seg type="pāda" n="d">vāruṇīṃ bibhratas tanum</seg> //</l>
</lg>

<lg xml:id="BrP_34.49">
<l><seg type="pāda" n="a">ity eṣo 'nuśayo hy āsīt</seg> <seg type="pāda" n="b">tayor jātyantare gataḥ</seg> </l>
<l><seg type="pāda" n="c">prajāpateś ca dakṣasya</seg> <seg type="pāda" n="d">tryambakasya ca dhīmataḥ</seg> //</l>
</lg>

<lg xml:id="BrP_34.50">
<l><seg type="pāda" n="a">tasmān nānuśayaḥ kāryo</seg> <seg type="pāda" n="b">vareṣv iha kadācana</seg> </l>
<l><seg type="pāda" n="c">jātyantaragatasyāpi</seg> <seg type="pāda" n="d">bhāvitasya śubhāśubhaiḥ</seg> </l>
<l><seg type="pāda" n="e">jantor na bhūtaye khyātis</seg> <seg type="pāda" n="f">tan na kāryaṃ vijānatā</seg> //</l>
</lg>

<milestone unit="speaker" n="munaya ūcuḥ"/>

<lg xml:id="BrP_34.51">
<l><seg type="pāda" n="a">kathaṃ roṣeṇa sā pūrvaṃ</seg> <seg type="pāda" n="b">dakṣasya duhitā satī</seg> </l>
<l><seg type="pāda" n="c">tyaktvā dehaṃ punar jātā</seg> <seg type="pāda" n="d">girirājagṛhe prabho</seg> //</l>
</lg>

<lg xml:id="BrP_34.52">
<l><seg type="pāda" n="a">dehāntare kathaṃ tasyāḥ</seg> <seg type="pāda" n="b">pūrvadeho babhūva ha</seg> </l>
<l><seg type="pāda" n="c">bhavena saha saṃyogaḥ</seg> <seg type="pāda" n="d">saṃvādaś ca tayoḥ katham</seg> //</l>
</lg>

<lg xml:id="BrP_34.53">
<l><seg type="pāda" n="a">svayaṃvaraḥ kathaṃ vṛttas</seg> <seg type="pāda" n="b">tasmin mahati janmani</seg> </l>
<l><seg type="pāda" n="c">vivāhaś ca jagannātha</seg> <seg type="pāda" n="d">sarvāścaryasamanvitaḥ</seg> //</l>
</lg>

<lg xml:id="BrP_34.54">
<l><seg type="pāda" n="a">tat sarvaṃ vistarād brahman</seg> <seg type="pāda" n="b">vaktum arhasi sāṃpratam</seg> </l>
<l><seg type="pāda" n="c">śrotum icchāmahe puṇyāṃ</seg> <seg type="pāda" n="d">kathāṃ cātimanoharām</seg> //</l>
</lg>

<milestone unit="speaker" n="brahmovāca"/>

<lg xml:id="BrP_34.55">
<l><seg type="pāda" n="a">śṛṇudhvaṃ muniśārdūlāḥ</seg> <seg type="pāda" n="b">kathāṃ pāpapraṇāśinīm</seg> </l>
<l><seg type="pāda" n="c">umāśaṃkarayoḥ puṇyāṃ</seg> <seg type="pāda" n="d">sarvakāmaphalapradām</seg> //</l>
</lg>

<lg xml:id="BrP_34.56">
<l><seg type="pāda" n="a">kadācit svagṛhāt prāptaṃ</seg> <seg type="pāda" n="b">kaśyapaṃ dvipadāṃ varam</seg> </l>
<l><seg type="pāda" n="c">apṛcchad dhimavān vṛttaṃ</seg> <seg type="pāda" n="d">loke khyātikaraṃ hitam</seg> //</l>
</lg>

<lg xml:id="BrP_34.57">
<l><seg type="pāda" n="a">kenākṣayāś ca lokāḥ syuḥ</seg> <seg type="pāda" n="b">khyātiś ca paramā mune</seg> </l>
<l><seg type="pāda" n="c">tathaiva cārcanīyatvaṃ</seg> <seg type="pāda" n="d">satsu tat kathayasva me</seg> //</l>
</lg>

<milestone unit="speaker" n="kaśyapa uvāca"/>

<lg xml:id="BrP_34.58">
<l><seg type="pāda" n="a">apatyena mahābāho</seg> <seg type="pāda" n="b">sarvam etad avāpyate</seg> </l>
<l><seg type="pāda" n="c">mamākhyātir apatyena</seg> <seg type="pāda" n="d">brahmaṇā ṛṣibhiḥ saha</seg> //</l>
</lg>

<lg xml:id="BrP_34.59">
<l><seg type="pāda" n="a">kiṃ na paśyasi śailendra</seg> <seg type="pāda" n="b">yato māṃ paripṛcchasi</seg> </l>
<l><seg type="pāda" n="c">vartayiṣyāmi yac cāpi</seg> <seg type="pāda" n="d">yathādṛṣṭaṃ purācala</seg> //</l>
</lg>

<lg xml:id="BrP_34.60">
<l><seg type="pāda" n="a">vārāṇasīm ahaṃ gacchann</seg> <seg type="pāda" n="b">apaśyaṃ saṃsthitaṃ divi</seg> </l>
<l><seg type="pāda" n="c">vimānaṃ sunavaṃ divyam</seg> <seg type="pāda" n="d">anaupamyaṃ mahardhimat</seg> //</l>
</lg>

<lg xml:id="BrP_34.61">
<l><seg type="pāda" n="a">tasyādhastād ārtanādaṃ</seg> <seg type="pāda" n="b">gartasthāne śṛṇomy aham</seg> </l>
<l><seg type="pāda" n="c">tam ahaṃ tapasā jñātvā</seg> <seg type="pāda" n="d">tatraivāntarhitaḥ sthitaḥ</seg> //</l>
</lg>

<lg xml:id="BrP_34.62">
<l><seg type="pāda" n="a">athāgāt tatra śailendra</seg> <seg type="pāda" n="b">vipro niyamavāñ śuciḥ</seg> </l>
<l><seg type="pāda" n="c">tīrthābhiṣekapūtātmā</seg> <seg type="pāda" n="d">pare tapasi saṃsthitaḥ</seg> //</l>
</lg>

<lg xml:id="BrP_34.63">
<l><seg type="pāda" n="a">atha sa vrajamānas tu</seg> <seg type="pāda" n="b">vyāghreṇābhīṣito dvijaḥ</seg> </l>
<l><seg type="pāda" n="c">viveśa taṃ tadā deśaṃ</seg> <seg type="pāda" n="d">sa garto yatra bhūdhara</seg> //</l>
</lg>

<lg xml:id="BrP_34.64">
<l><seg type="pāda" n="a">gartāyāṃ vīraṇastambe</seg> <seg type="pāda" n="b">lambamānāṃs tadā munīn</seg> </l>
<l><seg type="pāda" n="c">apaśyad ārto duḥkhārtāṃs</seg> <seg type="pāda" n="d">tān apṛcchac ca sa dvijaḥ</seg> //</l>
</lg>

<milestone unit="speaker" n="dvija uvāca"/>

<lg xml:id="BrP_34.65">
<l><seg type="pāda" n="a">ke yūyaṃ vīraṇastambe</seg> <seg type="pāda" n="b">lambamānā hy adhomukhāḥ</seg> </l>
<l><seg type="pāda" n="c">duḥkhitāḥ kena mokṣaś ca</seg> <seg type="pāda" n="d">yuṣmākaṃ bhavitānaghāḥ</seg> //</l>
</lg>

<milestone unit="speaker" n="pitara ūcuḥ"/>

<lg xml:id="BrP_34.66">
<l><seg type="pāda" n="a">vayaṃ te kṛtapuṇyasya</seg> <seg type="pāda" n="b">pitaraḥ sapitāmahāḥ</seg> </l>
<l><seg type="pāda" n="c">prapitāmahāś ca kliśyāmas</seg> <seg type="pāda" n="d">tava duṣṭena karmaṇā</seg> //</l>
</lg>

<lg xml:id="BrP_34.67">
<l><seg type="pāda" n="a">narako 'yaṃ mahābhāga</seg> <seg type="pāda" n="b">gartarūpeṇa saṃsthitaḥ</seg> </l>
<l><seg type="pāda" n="c">tvaṃ cāpi vīraṇastambas</seg> <seg type="pāda" n="d">tvayi lambāmahe vayam</seg> //</l>
</lg>

<lg xml:id="BrP_34.68">
<l><seg type="pāda" n="a">yāvat tvaṃ jīvase vipra</seg> <seg type="pāda" n="b">tāvad eva vayaṃ sthitāḥ</seg> </l>
<l><seg type="pāda" n="c">mṛte tvayi gamiṣyāmo</seg> <seg type="pāda" n="d">narakaṃ pāpacetasaḥ</seg> //</l>
</lg>

<lg xml:id="BrP_34.69">
<l><seg type="pāda" n="a">yadi tvaṃ dārasaṃyogaṃ</seg> <seg type="pāda" n="b">kṛtvāpatyaṃ guṇottaram</seg> </l>
<l><seg type="pāda" n="c">utpādayasi tenāsmān</seg> <seg type="pāda" n="d">mucyema vayam enasaḥ</seg> //</l>
</lg>

<lg xml:id="BrP_34.70">
<l><seg type="pāda" n="a">nānyena tapasā putra</seg> <seg type="pāda" n="b">tīrthānāṃ ca phalena ca</seg> </l>
<l><seg type="pāda" n="c">etat kuru mahābuddhe</seg> <seg type="pāda" n="d">tārayasva pitṝn bhayāt</seg> //</l>
</lg>

<milestone unit="speaker" n="kaśyapa uvāca"/>

<lg xml:id="BrP_34.71">
<l><seg type="pāda" n="a">sa tatheti pratijñāya</seg> <seg type="pāda" n="b">ārādhya vṛṣabhadhvajam</seg> </l>
<l><seg type="pāda" n="c">pitṝn gartāt samuddhṛtya</seg> <seg type="pāda" n="d">gaṇapān pracakāra ha</seg> //</l>
</lg>

<lg xml:id="BrP_34.72">
<l><seg type="pāda" n="a">svayaṃ rudrasya dayitaḥ</seg> <seg type="pāda" n="b">suveśo nāma nāmataḥ</seg> </l>
<l><seg type="pāda" n="c">saṃmato balavāṃś caiva</seg> <seg type="pāda" n="d">rudrasya gaṇapo 'bhavat</seg> //</l>
</lg>

<lg xml:id="BrP_34.73">
<l><seg type="pāda" n="a">tasmāt kṛtvā tapo ghoram</seg> <seg type="pāda" n="b">apatyaṃ guṇavad bhṛśam</seg> </l>
<l><seg type="pāda" n="c">utpādayasva śailendra</seg> <seg type="pāda" n="d">sutāṃ tvaṃ varavarṇinīm</seg> //</l>
</lg>

<milestone unit="speaker" n="brahmovāca"/>

<lg xml:id="BrP_34.74">
<l><seg type="pāda" n="a">sa evam uktvā ṛṣiṇā</seg> <seg type="pāda" n="b">śailendro niyamasthitaḥ</seg> </l>
<l><seg type="pāda" n="c">tapaś cakārāpy atulaṃ</seg> <seg type="pāda" n="d">yena tuṣṭir abhūn mama</seg> //</l>
</lg>

<lg xml:id="BrP_34.75">
<l><seg type="pāda" n="a">tadā tam utpapātāhaṃ</seg> <seg type="pāda" n="b">varado 'smīti cābravam</seg> </l>
<l><seg type="pāda" n="c">brūhi tuṣṭo 'smi śailendra</seg> <seg type="pāda" n="d">tapasānena suvrata</seg> //</l>
</lg>

<milestone unit="speaker" n="himavān uvāca"/>

<lg xml:id="BrP_34.76">
<l><seg type="pāda" n="a">bhagavan putram icchāmi</seg> <seg type="pāda" n="b">guṇaiḥ sarvair alaṃkṛtam</seg> </l>
<l><seg type="pāda" n="c">evaṃ varaṃ prayacchasva</seg> <seg type="pāda" n="d">yadi tuṣṭo 'si me prabho</seg> //</l>
</lg>

<milestone unit="speaker" n="brahmovāca"/>

<lg xml:id="BrP_34.77">
<l><seg type="pāda" n="a">tasya tad vacanaṃ śrutvā</seg> <seg type="pāda" n="b">girirājasya bho dvijāḥ</seg> </l>
<l><seg type="pāda" n="c">tadā tasmai varaṃ cāhaṃ</seg> <seg type="pāda" n="d">dattavān manasepsitam</seg> //</l>
</lg>

<lg xml:id="BrP_34.78">
<l><seg type="pāda" n="a">kanyā bhavitrī śailendra</seg> <seg type="pāda" n="b">tapasānena suvrata</seg> </l>
<l><seg type="pāda" n="c">yasyāḥ prabhāvāt sarvatra</seg> <seg type="pāda" n="d">kīrtim āpsyasi śobhanām</seg> //</l>
</lg>

<lg xml:id="BrP_34.79">
<l><seg type="pāda" n="a">arcitaḥ sarvadevānāṃ</seg> <seg type="pāda" n="b">tīrthakoṭisamāvṛtaḥ</seg> </l>
<l><seg type="pāda" n="c">pāvanaś caiva puṇyena</seg> <seg type="pāda" n="d">devānām api sarvataḥ</seg> //</l>
</lg>

<lg xml:id="BrP_34.80">
<l><seg type="pāda" n="a">jyeṣṭhā ca sā bhavitrī te</seg> <seg type="pāda" n="b">anye cātra tataḥ śubhe</seg> //</l>
</lg>

<lg xml:id="BrP_34.81">
<l><seg type="pāda" n="a">so 'pi kālena śailendro</seg> <seg type="pāda" n="b">menāyām udapādayat</seg> </l>
<l><seg type="pāda" n="c">aparṇām ekaparṇāṃ ca</seg> <seg type="pāda" n="d">tathā caivaikapāṭalām</seg> //</l>
</lg>

<lg xml:id="BrP_34.82">
<l><seg type="pāda" n="a">nyagrodham ekaparṇaṃ tu</seg> <seg type="pāda" n="b">pāṭalaṃ caikapāṭalām</seg> </l>
<l><seg type="pāda" n="c">aśitvā tv ekaparṇāṃ tu</seg> <seg type="pāda" n="d">aniketas tapo 'carat</seg> //</l>
</lg>

<lg xml:id="BrP_34.83">
<l><seg type="pāda" n="a">śataṃ varṣasahasrāṇāṃ</seg> <seg type="pāda" n="b">duścaraṃ devadānavaiḥ</seg> </l>
<l><seg type="pāda" n="c">āhāram ekaparṇaṃ tu</seg> <seg type="pāda" n="d">ekaparṇā samācarat</seg> //</l>
</lg>

<lg xml:id="BrP_34.84">
<l><seg type="pāda" n="a">pāṭalena tathaikena</seg> <seg type="pāda" n="b">vidadhe caikapāṭalā</seg> </l>
<l><seg type="pāda" n="c">pūrṇe varṣasahasre tu</seg> <seg type="pāda" n="d">āhāraṃ tāḥ pracakratuḥ</seg> //</l>
</lg>

<lg xml:id="BrP_34.85">
<l><seg type="pāda" n="a">aparṇā tu nirāhārā</seg> <seg type="pāda" n="b">tāṃ mātā pratyabhāṣata</seg> </l>
<l><seg type="pāda" n="c">niṣedhayantī co meti</seg> <seg type="pāda" n="d">mātṛsnehena duḥkhitā</seg> //</l>
</lg>

<lg xml:id="BrP_34.86">
<l><seg type="pāda" n="a">sā tathoktā tayā mātrā</seg> <seg type="pāda" n="b">devī duścaracāriṇī</seg> </l>
<l><seg type="pāda" n="c">tenaiva nāmnā lokeṣu</seg> <seg type="pāda" n="d">vikhyātā surapūjitā</seg> //</l>
</lg>

<lg xml:id="BrP_34.87">
<l><seg type="pāda" n="a">etat tu trikumārīkaṃ</seg> <seg type="pāda" n="b">jagat sthāvarajaṅgamam</seg> </l>
<l><seg type="pāda" n="c">etāsāṃ tapasāṃ vṛttaṃ</seg> <seg type="pāda" n="d">yāvad bhūmir dhariṣyati</seg> //</l>
</lg>

<lg xml:id="BrP_34.88">
<l><seg type="pāda" n="a">tapaḥśarīrās tāḥ sarvās</seg> <seg type="pāda" n="b">tisro yogaṃ samāśritāḥ</seg> </l>
<l><seg type="pāda" n="c">sarvāś caiva mahābhāgās</seg> <seg type="pāda" n="d">tathā ca sthirayauvanāḥ</seg> //</l>
</lg>

<lg xml:id="BrP_34.89">
<l><seg type="pāda" n="a">tā lokamātaraś caiva</seg> <seg type="pāda" n="b">brahmacāriṇya eva ca</seg> </l>
<l><seg type="pāda" n="c">anugṛhṇanti lokāṃś ca</seg> <seg type="pāda" n="d">tapasā svena sarvadā</seg> //</l>
</lg>

<lg xml:id="BrP_34.90">
<l><seg type="pāda" n="a">umā tāsāṃ variṣṭhā ca</seg> <seg type="pāda" n="b">jyeṣṭhā ca varavarṇinī</seg> </l>
<l><seg type="pāda" n="c">mahāyogabalopetā</seg> <seg type="pāda" n="d">mahādevam upasthitā</seg> //</l>
</lg>

<lg xml:id="BrP_34.91">
<l><seg type="pāda" n="a">dattakaś cośanā tasya</seg> <seg type="pāda" n="b">putraḥ sa bhṛgunandanaḥ</seg> </l>
<l><seg type="pāda" n="c">āsīt tasyaikaparṇā tu</seg> <seg type="pāda" n="d">devalaṃ suṣuve sutam</seg> //</l>
</lg>

<lg xml:id="BrP_34.92">
<l><seg type="pāda" n="a">yā tu tāsāṃ kumārīṇāṃ</seg> <seg type="pāda" n="b">tṛtīyā hy ekapāṭalā</seg> </l>
<l><seg type="pāda" n="c">putraṃ sā tam alarkasya</seg> <seg type="pāda" n="d">jaigīṣavyam upasthitā</seg> //</l>
</lg>

<lg xml:id="BrP_34.93">
<l><seg type="pāda" n="a">tasyāś ca śaṅkhalikhitau</seg> <seg type="pāda" n="b">smṛtau putrāv ayonijau</seg> </l>
<l><seg type="pāda" n="c">umā tu yā mayā tubhyaṃ</seg> <seg type="pāda" n="d">kīrtitā varavarṇinī</seg> //</l>
</lg>

<lg xml:id="BrP_34.94">
<l><seg type="pāda" n="a">atha tasyās tapoyogāt</seg> <seg type="pāda" n="b">trailokyam akhilaṃ tadā</seg> </l>
<l><seg type="pāda" n="c">pradhūpitam ihālakṣya</seg> <seg type="pāda" n="d">vacas tām aham abravam</seg> //</l>
</lg>

<lg xml:id="BrP_34.95">
<l><seg type="pāda" n="a">devi kiṃ tapasā lokāṃs</seg> <seg type="pāda" n="b">tāpayiṣyasi śobhane</seg> </l>
<l><seg type="pāda" n="c">tvayā sṛṣṭam idaṃ sarvaṃ</seg> <seg type="pāda" n="d">mā kṛtvā tad vināśaya</seg> //</l>
</lg>

<lg xml:id="BrP_34.96">
<l><seg type="pāda" n="a">tvaṃ hi dhārayase lokān</seg> <seg type="pāda" n="b">imān sarvān svatejasā</seg> </l>
<l><seg type="pāda" n="c">brūhi kiṃ te jaganmātaḥ</seg> <seg type="pāda" n="d">prārthitaṃ saṃpratīha naḥ</seg> //</l>
</lg>

<milestone unit="speaker" n="devy uvāca"/>

<lg xml:id="BrP_34.97">
<l><seg type="pāda" n="a">yadarthaṃ tapaso hy asya</seg> <seg type="pāda" n="b">caraṇaṃ me pitāmaha</seg> </l>
<l><seg type="pāda" n="c">tvam eva tad vijānīṣe</seg> <seg type="pāda" n="d">tataḥ pṛcchasi kiṃ punaḥ</seg> //</l>
</lg>

<milestone unit="speaker" n="brahmovāca"/>

<lg xml:id="BrP_34.98">
<l><seg type="pāda" n="a">tatas tām abravaṃ cāhaṃ</seg> <seg type="pāda" n="b">yadarthaṃ tapyase śubhe</seg> </l>
<l><seg type="pāda" n="c">sa tvāṃ svayam upāgamya</seg> <seg type="pāda" n="d">ihaiva varayiṣyati</seg> //</l>
</lg>

<lg xml:id="BrP_34.99">
<l><seg type="pāda" n="a">śarva eva patiḥ śreṣṭhaḥ</seg> <seg type="pāda" n="b">sarvalokeśvareśvaraḥ</seg> </l>
<l><seg type="pāda" n="c">vayaṃ sadaiva yasyeme</seg> <seg type="pāda" n="d">vaśyā vai kiṃkarāḥ śubhe</seg> //</l>
</lg>

<lg xml:id="BrP_34.100">
<l><seg type="pāda" n="a">sa devadevaḥ parameśvaraḥ svayaṃ</seg> <lb/><seg type="pāda" n="b">svayaṃbhur āyāsyati devi te 'ntikam</seg></l>
<l><seg type="pāda" n="c">udārarūpo vikṛtādirūpaḥ</seg> <lb/><seg type="pāda" n="d">samānarūpo 'pi na yasya kasyacit</seg></l>
</lg>

<lg xml:id="BrP_34.101">
<l><seg type="pāda" n="a">maheśvaraḥ parvatalokavāsī</seg> <lb/><seg type="pāda" n="b">carācareśaḥ prathamo 'prameyaḥ</seg></l>
<l><seg type="pāda" n="c">vinendunā hīndrasamānavarcasā</seg> <lb/><seg type="pāda" n="d">vibhīṣaṇaṃ rūpam ivāsthito yaḥ</seg></l>
</lg>

<milestone unit="speaker" n="brahmovāca"/>

<lg xml:id="BrP_35.1">
<l><seg type="pāda" n="a">tatas tām abruvan devās</seg> <seg type="pāda" n="b">tadā gatvā tu sundarīm</seg> </l>
<l><seg type="pāda" n="c">devi śīghreṇa kālena</seg> <seg type="pāda" n="d">dhūrjaṭir nīlalohitaḥ</seg> //</l>
</lg>

<lg xml:id="BrP_35.2">
<l><seg type="pāda" n="a">sa bhartā tava deveśo</seg> <seg type="pāda" n="b">bhavitā mā tapaḥ kṛthāḥ</seg> </l>
<l><seg type="pāda" n="c">tataḥ pradakṣiṇīkṛtya</seg> <seg type="pāda" n="d">devā viprā gireḥ sutām</seg> //</l>
</lg>

<lg xml:id="BrP_35.3">
<l><seg type="pāda" n="a">jagmuś cādarśanaṃ tasyāḥ</seg> <seg type="pāda" n="b">sā cāpi virarāma ha</seg> </l>
<l><seg type="pāda" n="c">sā devī sūktam ity evam</seg> <seg type="pāda" n="d">uktvā svasyāśrame śubhe</seg> //</l>
</lg>

<lg xml:id="BrP_35.4">
<l><seg type="pāda" n="a">dvāri jātam aśokaṃ ca</seg> <seg type="pāda" n="b">samupāśritya cāsthitā</seg> </l>
<l><seg type="pāda" n="c">athāgāc candratilakas</seg> <seg type="pāda" n="d">tridaśārtiharo haraḥ</seg> //</l>
</lg>

<lg xml:id="BrP_35.5">
<l><seg type="pāda" n="a">vikṛtaṃ rūpam āsthāya</seg> <seg type="pāda" n="b">hrasvo bāhuka eva ca</seg> </l>
<l><seg type="pāda" n="c">vibhagnanāsiko bhūtvā</seg> <seg type="pāda" n="d">kubjaḥ keśāntapiṅgalaḥ</seg> //</l>
</lg>

<lg xml:id="BrP_35.6">
<l><seg type="pāda" n="a">uvāca vikṛtāsyaś ca</seg> <seg type="pāda" n="b">devi tvāṃ varayāmy aham</seg> </l>
<l><seg type="pāda" n="c">athomā yogasaṃsiddhā</seg> <seg type="pāda" n="d">jñātvā śaṃkaram āgatam</seg> //</l>
</lg>

<lg xml:id="BrP_35.7">
<l><seg type="pāda" n="a">antarbhāvaviśuddhātmā</seg> <seg type="pāda" n="b">kṛpānuṣṭhānalipsayā</seg> </l>
<l><seg type="pāda" n="c">tam uvācārghapādyābhyāṃ</seg> <seg type="pāda" n="d">madhuparkeṇa caiva ha</seg> //</l>
</lg>

<lg xml:id="BrP_35.8">
<l><seg type="pāda" n="a">saṃpūjya sumanobhis taṃ</seg> <seg type="pāda" n="b">brāhmaṇaṃ brāhmaṇapriyā</seg> //</l>
</lg>

<milestone unit="speaker" n="devy uvāca"/>

<lg xml:id="BrP_35.9">
<l><seg type="pāda" n="a">bhagavan na svatantrāhaṃ</seg> <seg type="pāda" n="b">pitā me tv agraṇīr gṛhe</seg> </l>
<l><seg type="pāda" n="c">sa prabhur mama dāne vai</seg> <seg type="pāda" n="d">kanyāhaṃ dvijapuṃgava</seg> //</l>
</lg>

<lg xml:id="BrP_35.10">
<l><seg type="pāda" n="a">gatvā yācasva pitaraṃ</seg> <seg type="pāda" n="b">mama śailendram avyayam</seg> </l>
<l><seg type="pāda" n="c">sa ced dadāti māṃ vipra</seg> <seg type="pāda" n="d">tubhyaṃ tad ucitaṃ mama</seg> //</l>
</lg>

<milestone unit="speaker" n="brahmovāca"/>

<lg xml:id="BrP_35.11">
<l><seg type="pāda" n="a">tataḥ sa bhagavān devas</seg> <seg type="pāda" n="b">tathaiva vikṛtaḥ prabhuḥ</seg> </l>
<l><seg type="pāda" n="c">uvāca śailarājānaṃ</seg> <seg type="pāda" n="d">sutāṃ me yaccha śailarāṭ</seg> //</l>
</lg>

<lg xml:id="BrP_35.12">
<l><seg type="pāda" n="a">sa taṃ vikṛtarūpeṇa</seg> <seg type="pāda" n="b">jñātvā rudram athāvyayam</seg> </l>
<l><seg type="pāda" n="c">bhītaḥ śāpāc ca vimanā</seg> <seg type="pāda" n="d">idaṃ vacanam abravīt</seg> //</l>
</lg>

<milestone unit="speaker" n="śailendra uvāca"/>

<lg xml:id="BrP_35.13">
<l><seg type="pāda" n="a">bhagavan nāvamanye 'haṃ</seg> <seg type="pāda" n="b">brāhmaṇān bhuvi devatāḥ</seg> </l>
<l><seg type="pāda" n="c">manīṣitaṃ tu yat pūrvaṃ</seg> <seg type="pāda" n="d">tac chṛṇuṣva mahāmate</seg> //</l>
</lg>

<lg xml:id="BrP_35.14">
<l><seg type="pāda" n="a">svayaṃvaro me duhitur</seg> <seg type="pāda" n="b">bhavitā viprapūjitaḥ</seg> </l>
<l><seg type="pāda" n="c">varayed yaṃ svayaṃ tatra</seg> <seg type="pāda" n="d">sa bhartāsyā bhaviṣyati</seg> //</l>
</lg>

<lg xml:id="BrP_35.15">
<l><seg type="pāda" n="a">tac chrutvā śailavacanaṃ</seg> <seg type="pāda" n="b">bhagavān vṛṣabhadhvajaḥ</seg> </l>
<l><seg type="pāda" n="c">devyāḥ samīpam āgatya</seg> <seg type="pāda" n="d">idam āha mahāmanāḥ</seg> //</l>
</lg>

<milestone unit="speaker" n="śiva uvāca"/>

<lg xml:id="BrP_35.16">
<l><seg type="pāda" n="a">devi pitrā tv anujñātaḥ</seg> <seg type="pāda" n="b">svayaṃvara iti śrutiḥ</seg> </l>
<l><seg type="pāda" n="c">tatra tvaṃ varayitrī yaṃ</seg> <seg type="pāda" n="d">sa te bhartā bhaved iti</seg> //</l>
</lg>

<lg xml:id="BrP_35.17">
<l><seg type="pāda" n="a">tad āpṛcchya gamiṣyāmi</seg> <seg type="pāda" n="b">durlabhāṃ tvāṃ varānane</seg> </l>
<l><seg type="pāda" n="c">rūpavantaṃ samutsṛjya</seg> <seg type="pāda" n="d">vṛṇoṣy asadṛśaṃ katham</seg> //</l>
</lg>

<milestone unit="speaker" n="brahmovāca"/>

<lg xml:id="BrP_35.18">
<l><seg type="pāda" n="a">tenoktā sā tadā tatra</seg> <seg type="pāda" n="b">bhāvayantī tadīritam</seg> </l>
<l><seg type="pāda" n="c">bhāvaṃ ca rudranihitaṃ</seg> <seg type="pāda" n="d">prasādaṃ manasas tathā</seg> //</l>
</lg>

<lg xml:id="BrP_35.19">
<l><seg type="pāda" n="a">saṃprāpyovāca deveśaṃ</seg> <seg type="pāda" n="b">mā te 'bhūd buddhir anyathā</seg> </l>
<l><seg type="pāda" n="c">ahaṃ tvāṃ varayiṣyāmi</seg> <seg type="pāda" n="d">nādbhutaṃ tu kathaṃcana</seg> //</l>
</lg>

<lg xml:id="BrP_35.20">
<l><seg type="pāda" n="a">athavā te 'sti saṃdeho</seg> <seg type="pāda" n="b">mayi vipra kathaṃcana</seg> </l>
<l><seg type="pāda" n="c">ihaiva tvāṃ mahābhāga</seg> <seg type="pāda" n="d">varayāmi manogatam</seg> //</l>
</lg>

<milestone unit="speaker" n="brahmovāca"/>

<lg xml:id="BrP_35.21">
<l><seg type="pāda" n="a">gṛhītvā stabakaṃ sā tu</seg> <seg type="pāda" n="b">hastābhyāṃ tatra saṃsthitā</seg> </l>
<l><seg type="pāda" n="c">skandhe śaṃbhoḥ samādhāya</seg> <seg type="pāda" n="d">devī prāha vṛto 'si me</seg> //</l>
</lg>

<lg xml:id="BrP_35.22">
<l><seg type="pāda" n="a">tataḥ sa bhagavān devas</seg> <seg type="pāda" n="b">tayā devyā vṛtas tadā</seg> </l>
<l><seg type="pāda" n="c">uvāca tam aśokaṃ vai</seg> <seg type="pāda" n="d">vācā saṃjīvayann iva</seg> //</l>
</lg>

<milestone unit="speaker" n="śiva uvāca"/>

<lg xml:id="BrP_35.23">
<l><seg type="pāda" n="a">yasmāt tava supuṇyena</seg> <seg type="pāda" n="b">stabakena vṛto 'smy aham</seg> </l>
<l><seg type="pāda" n="c">tasmāt tvaṃ jarayā tyaktas</seg> <seg type="pāda" n="d">tv amaraḥ saṃbhaviṣyasi</seg> //</l>
</lg>

<lg xml:id="BrP_35.24">
<l><seg type="pāda" n="a">kāmarūpī kāmapuṣpaḥ</seg> <seg type="pāda" n="b">kāmado dayito mama</seg> </l>
<l><seg type="pāda" n="c">sarvābharaṇapuṣpāḍhyaḥ</seg> <seg type="pāda" n="d">sarvapuṣpaphalopagaḥ</seg> //</l>
</lg>

<lg xml:id="BrP_35.25">
<l><seg type="pāda" n="a">sarvānnabhakṣakaś caiva</seg> <seg type="pāda" n="b">amṛtasvāda eva ca</seg> </l>
<l><seg type="pāda" n="c">sarvagandhaś ca devānāṃ</seg> <seg type="pāda" n="d">bhaviṣyasi dṛḍhapriyaḥ</seg> //</l>
</lg>

<lg xml:id="BrP_35.26">
<l><seg type="pāda" n="a">nirbhayaḥ sarvalokeṣu</seg> <seg type="pāda" n="b">bhaviṣyasi sunirvṛtaḥ</seg> </l>
<l><seg type="pāda" n="c">āśramaṃ vedam atyarthaṃ</seg> <seg type="pāda" n="d">citrakūṭeti viśrutam</seg> //</l>
</lg>

<lg xml:id="BrP_35.27">
<l><seg type="pāda" n="a">yo hi yāsyati puṇyārthī</seg> <seg type="pāda" n="b">so 'śvamedham avāpsyati</seg> </l>
<l><seg type="pāda" n="c">yas tu tatra mṛtaś cāpi</seg> <seg type="pāda" n="d">brahmalokaṃ sa gacchati</seg> //</l>
</lg>

<lg xml:id="BrP_35.28">
<l><seg type="pāda" n="a">yaś cātra niyamair yuktaḥ</seg> <seg type="pāda" n="b">prāṇān samyak parityajet</seg> </l>
<l><seg type="pāda" n="c">sa devyās tapasā yukto</seg> <seg type="pāda" n="d">mahāgaṇapatir bhavet</seg> //</l>
</lg>

<milestone unit="speaker" n="brahmovāca"/>

<lg xml:id="BrP_35.29">
<l><seg type="pāda" n="a">evam uktvā tadā deva</seg> <seg type="pāda" n="b">āpṛcchya himavatsutām</seg> </l>
<l><seg type="pāda" n="c">antardadhe jagatsraṣṭā</seg> <seg type="pāda" n="d">sarvabhūtapa īśvaraḥ</seg> //</l>
</lg>

<lg xml:id="BrP_35.30">
<l><seg type="pāda" n="a">sāpi devī gate tasmin</seg> <seg type="pāda" n="b">bhagavaty amitātmani</seg> </l>
<l><seg type="pāda" n="c">tata evonmukhī bhūtvā</seg> <seg type="pāda" n="d">śilāyāṃ saṃbabhūva ha</seg> //</l>
</lg>

<lg xml:id="BrP_35.31">
<l><seg type="pāda" n="a">unmukhī sā bhave tasmin</seg> <seg type="pāda" n="b">maheśe jagatāṃ prabhau</seg> </l>
<l><seg type="pāda" n="c">niśeva candrarahitā</seg> <seg type="pāda" n="d">na babhau vimanās tadā</seg> //</l>
</lg>

<lg xml:id="BrP_35.32">
<l><seg type="pāda" n="a">atha śuśrāva śabdaṃ ca</seg> <seg type="pāda" n="b">bālasyārtasya śailajā</seg> </l>
<l><seg type="pāda" n="c">sarasy udakasaṃpūrṇe</seg> <seg type="pāda" n="d">samīpe cāśramasya ca</seg> //</l>
</lg>

<lg xml:id="BrP_35.33">
<l><seg type="pāda" n="a">sa kṛtvā bālarūpaṃ tu</seg> <seg type="pāda" n="b">devadevaḥ svayaṃ śivaḥ</seg> </l>
<l><seg type="pāda" n="c">krīḍāhetoḥ saromadhye</seg> <seg type="pāda" n="d">grāhagrasto 'bhavat tadā</seg> //</l>
</lg>

<lg xml:id="BrP_35.34">
<l><seg type="pāda" n="a">yogamāyāṃ samāsthāya</seg> <seg type="pāda" n="b">prapañcodbhavakāraṇam</seg> </l>
<l><seg type="pāda" n="c">tad rūpaṃ saraso madhye</seg> <seg type="pāda" n="d">kṛtvaivaṃ samabhāṣata</seg> //</l>
</lg>

<milestone unit="speaker" n="bāla uvāca"/>

<lg xml:id="BrP_35.35">
<l><seg type="pāda" n="a">trātu māṃ kaścid ity āha</seg> <seg type="pāda" n="b">grāheṇa hṛtacetasam</seg> </l>
<l><seg type="pāda" n="c">dhik kaṣṭaṃ bāla evāham</seg> <seg type="pāda" n="d">aprāptārthamanorathaḥ</seg> //</l>
</lg>

<lg xml:id="BrP_35.36">
<l><seg type="pāda" n="a">prayāmi nidhanaṃ vaktre</seg> <seg type="pāda" n="b">grāhasyāsya durātmanaḥ</seg> </l>
<l><seg type="pāda" n="c">śocāmi na svakaṃ dehaṃ</seg> <seg type="pāda" n="d">grāhagrastaḥ suduḥkhitaḥ</seg> //</l>
</lg>

<lg xml:id="BrP_35.37">
<l><seg type="pāda" n="a">yathā śocāmi pitaraṃ</seg> <seg type="pāda" n="b">mātaraṃ ca tapasvinīm</seg> </l>
<l><seg type="pāda" n="c">grāhagṛhītaṃ māṃ śrutvā</seg> <seg type="pāda" n="d">prāptaṃ nidhanam utsukau</seg> //</l>
</lg>

<lg xml:id="BrP_35.38">
<l><seg type="pāda" n="a">priyaputrāv ekaputrau</seg> <seg type="pāda" n="b">prāṇān nūnaṃ tyajiṣyataḥ</seg> </l>
<l><seg type="pāda" n="c">aho bata sukaṣṭaṃ vai</seg> <seg type="pāda" n="d">yo 'haṃ bālo 'kṛtāśramaḥ</seg> </l>
<l><seg type="pāda" n="e">antargrāheṇa grastas tu</seg> <seg type="pāda" n="f">yāsyāmi nidhanaṃ kila</seg> //</l>
</lg>

<milestone unit="speaker" n="brahmovāca"/>

<lg xml:id="BrP_35.39">
<l><seg type="pāda" n="a">śrutvā tu devī taṃ nādaṃ</seg> <seg type="pāda" n="b">viprasyārtasya śobhanā</seg> </l>
<l><seg type="pāda" n="c">utthāya prasthitā tatra</seg> <seg type="pāda" n="d">yatra tiṣṭhaty asau dvijaḥ</seg> //</l>
</lg>

<lg xml:id="BrP_35.40">
<l><seg type="pāda" n="a">sāpaśyad induvadanā</seg> <seg type="pāda" n="b">bālakaṃ cārurūpiṇam</seg> </l>
<l><seg type="pāda" n="c">grāhasya mukham āpannaṃ</seg> <seg type="pāda" n="d">vepamānam avasthitam</seg> //</l>
</lg>

<lg xml:id="BrP_35.41">
<l><seg type="pāda" n="a">so 'pi grāhavaraḥ śrīmān</seg> <seg type="pāda" n="b">dṛṣṭvā devīm upāgatām</seg> </l>
<l><seg type="pāda" n="c">taṃ gṛhītvā drutaṃ yāto</seg> <seg type="pāda" n="d">madhyaṃ sarasa eva hi</seg> //</l>
</lg>

<lg xml:id="BrP_35.42">
<l><seg type="pāda" n="a">sa kṛṣyamāṇas tejasvī</seg> <seg type="pāda" n="b">nādam ārtaṃ tadākarot</seg> </l>
<l><seg type="pāda" n="c">athāha devī duḥkhārtā</seg> <seg type="pāda" n="d">bālaṃ dṛṣṭvā grahāvṛtam</seg> //</l>
</lg>

<milestone unit="speaker" n="pārvaty uvāca"/>

<lg xml:id="BrP_35.43">
<l><seg type="pāda" n="a">grāharāja mahāsattva</seg> <seg type="pāda" n="b">bālakaṃ hy ekaputrakam</seg> </l>
<l><seg type="pāda" n="c">vimuñcemaṃ mahādaṃṣṭra</seg> <seg type="pāda" n="d">kṣipraṃ bhīmaparākrama</seg> //</l>
</lg>

<milestone unit="speaker" n="grāha uvāca"/>

<lg xml:id="BrP_35.44">
<l><seg type="pāda" n="a">yo devi divase ṣaṣṭhe</seg> <seg type="pāda" n="b">prathamaṃ samupaiti mām</seg> </l>
<l><seg type="pāda" n="c">sa āhāro mama purā</seg> <seg type="pāda" n="d">vihito lokakartṛbhiḥ</seg> //</l>
</lg>

<lg xml:id="BrP_35.45">
<l><seg type="pāda" n="a">so 'yaṃ mama mahābhāge</seg> <seg type="pāda" n="b">ṣaṣṭhe 'hani girīndraje</seg> </l>
<l><seg type="pāda" n="c">brahmaṇā prerito nūnaṃ</seg> <seg type="pāda" n="d">nainaṃ mokṣye kathaṃcana</seg> //</l>
</lg>

<milestone unit="speaker" n="devy uvāca"/>

<lg xml:id="BrP_35.46">
<l><seg type="pāda" n="a">yan mayā himavacchṛṅge</seg> <seg type="pāda" n="b">caritaṃ tapa uttamam</seg> </l>
<l><seg type="pāda" n="c">tena bālam imaṃ muñca</seg> <seg type="pāda" n="d">grāharāja namo 'stu te</seg> //</l>
</lg>

<milestone unit="speaker" n="grāha uvāca"/>

<lg xml:id="BrP_35.47">
<l><seg type="pāda" n="a">mā vyayas tapaso devi</seg> <seg type="pāda" n="b">bhṛśaṃ bāle śubhānane</seg> </l>
<l><seg type="pāda" n="c">yad bravīmi kuru śreṣṭhe</seg> <seg type="pāda" n="d">tathā mokṣam avāpsyati</seg> //</l>
</lg>

<milestone unit="speaker" n="devy uvāca"/>

<lg xml:id="BrP_35.48">
<l><seg type="pāda" n="a">grāhādhipa vadasvāśu</seg> <seg type="pāda" n="b">yat satām avigarhitam</seg> </l>
<l><seg type="pāda" n="c">tat kṛtaṃ nātra saṃdeho</seg> <seg type="pāda" n="d">yato me brāhmaṇāḥ priyāḥ</seg> //</l>
</lg>

<milestone unit="speaker" n="grāha uvāca"/>

<lg xml:id="BrP_35.49">
<l><seg type="pāda" n="a">yat kṛtaṃ vai tapaḥ kiṃcid</seg> <seg type="pāda" n="b">bhavatyā svalpam uttamam</seg> </l>
<l><seg type="pāda" n="c">tat sarvaṃ me prayacchāśu</seg> <seg type="pāda" n="d">tato mokṣam avāpsyati</seg> //</l>
</lg>

<milestone unit="speaker" n="devy uvāca"/>

<lg xml:id="BrP_35.50">
<l><seg type="pāda" n="a">janmaprabhṛti yat puṇyaṃ</seg> <seg type="pāda" n="b">mahāgrāha kṛtaṃ mayā</seg> </l>
<l><seg type="pāda" n="c">tat te sarvaṃ mayā dattaṃ</seg> <seg type="pāda" n="d">bālaṃ muñca mahāgraha</seg> //</l>
</lg>

<milestone unit="speaker" n="brahmovāca"/>

<lg xml:id="BrP_35.51">
<l><seg type="pāda" n="a">prajajvāla tato grāhas</seg> <seg type="pāda" n="b">tapasā tena bhūṣitaḥ</seg> </l>
<l><seg type="pāda" n="c">āditya iva madhyāhne</seg> <seg type="pāda" n="d">durnirīkṣas tadābhavat</seg> </l>
<l><seg type="pāda" n="e">uvāca caivaṃ tuṣṭātmā</seg> <seg type="pāda" n="f">devīṃ lokasya dhāriṇīm</seg> //</l>
</lg>

<milestone unit="speaker" n="grāha uvāca"/>

<lg xml:id="BrP_35.52">
<l><seg type="pāda" n="a">devi kiṃ kṛtyam etat te</seg> <seg type="pāda" n="b">suniścitya mahāvrate</seg> </l>
<l><seg type="pāda" n="c">tapaso 'py arjanaṃ duḥkhaṃ</seg> <seg type="pāda" n="d">tasya tyāgo na śasyate</seg> //</l>
</lg>

<lg xml:id="BrP_35.53">
<l><seg type="pāda" n="a">gṛhāṇa tapa eva tvaṃ</seg> <seg type="pāda" n="b">bālaṃ cemaṃ sumadhyame</seg> </l>
<l><seg type="pāda" n="c">tuṣṭo 'smi te viprabhaktyā</seg> <seg type="pāda" n="d">varaṃ tasmād dadāmi te</seg> </l>
<l><seg type="pāda" n="e">sā tv evam uktā grāheṇa</seg> <seg type="pāda" n="f">uvācedaṃ mahāvratā</seg> //</l>
</lg>

<milestone unit="speaker" n="devy uvāca"/>

<lg xml:id="BrP_35.54">
<l><seg type="pāda" n="a">dehenāpi mayā grāha</seg> <seg type="pāda" n="b">rakṣyo vipraḥ prayatnataḥ</seg> </l>
<l><seg type="pāda" n="c">tapaḥ punar mayā prāpyaṃ</seg> <seg type="pāda" n="d">na prāpyo brāhmaṇaḥ punaḥ</seg> //</l>
</lg>

<lg xml:id="BrP_35.55">
<l><seg type="pāda" n="a">suniścitya mahāgrāha</seg> <seg type="pāda" n="b">kṛtaṃ bālasya mokṣaṇam</seg> </l>
<l><seg type="pāda" n="c">na viprebhyas tapaḥ śreṣṭhaṃ</seg> <seg type="pāda" n="d">śreṣṭhā me brāhmaṇā matāḥ</seg> //</l>
</lg>

<lg xml:id="BrP_35.56">
<l><seg type="pāda" n="a">dattvā cāhaṃ na gṛhṇāmi</seg> <seg type="pāda" n="b">grāhendra vihitaṃ hi te</seg> </l>
<l><seg type="pāda" n="c">nahi kaścin naro grāha</seg> <seg type="pāda" n="d">pradattaṃ punar āharet</seg> //</l>
</lg>

<lg xml:id="BrP_35.57">
<l><seg type="pāda" n="a">dattam etan mayā tubhyaṃ</seg> <seg type="pāda" n="b">nādadāni hi tat punaḥ</seg> </l>
<l><seg type="pāda" n="c">tvayy eva ramatām etad</seg> <seg type="pāda" n="d">bālaś cāyaṃ vimucyatām</seg> //</l>
</lg>

<milestone unit="speaker" n="brahmovāca"/>

<lg xml:id="BrP_35.58">
<l><seg type="pāda" n="a">tathoktas tāṃ praśasyātha</seg> <seg type="pāda" n="b">muktvā bālaṃ namasya ca</seg> </l>
<l><seg type="pāda" n="c">devīm ādityāvabhāsas</seg> <seg type="pāda" n="d">tatraivāntaradhīyata</seg> //</l>
</lg>

<lg xml:id="BrP_35.59">
<l><seg type="pāda" n="a">bālo 'pi sarasas tīre</seg> <seg type="pāda" n="b">mukto grāheṇa vai tadā</seg> </l>
<l><seg type="pāda" n="c">svapnalabdha ivārthaughas</seg> <seg type="pāda" n="d">tatraivāntaradhīyata</seg> //</l>
</lg>

<lg xml:id="BrP_35.60">
<l><seg type="pāda" n="a">tapaso 'pacayaṃ matvā</seg> <seg type="pāda" n="b">devī himagirīndrajā</seg> </l>
<l><seg type="pāda" n="c">bhūya eva tapaḥ kartum</seg> <seg type="pāda" n="d">ārebhe niyamasthitā</seg> //</l>
</lg>

<lg xml:id="BrP_35.61">
<l><seg type="pāda" n="a">kartukāmāṃ tapo bhūyo</seg> <seg type="pāda" n="b">jñātvā tāṃ śaṃkaraḥ svayam</seg> </l>
<l><seg type="pāda" n="c">provāca vacanaṃ viprā</seg> <seg type="pāda" n="d">mā kṛthās tapa ity uta</seg> //</l>
</lg>

<lg xml:id="BrP_35.62">
<l><seg type="pāda" n="a">mahyam etat tapo devi</seg> <seg type="pāda" n="b">tvayā dattaṃ mahāvrate</seg> </l>
<l><seg type="pāda" n="c">tat tenaivākṣayaṃ tubhyaṃ</seg> <seg type="pāda" n="d">bhaviṣyati sahasradhā</seg> //</l>
</lg>

<lg xml:id="BrP_35.63">
<l><seg type="pāda" n="a">iti labdhvā varaṃ devī</seg> <seg type="pāda" n="b">tapaso 'kṣayam uttamam</seg> </l>
<l><seg type="pāda" n="c">svayaṃvaram udīkṣantī</seg> <seg type="pāda" n="d">tasthau prītā mudā yutā</seg> //</l>
</lg>

<lg xml:id="BrP_35.64">
<l><seg type="pāda" n="a">idaṃ paṭhed yo hi naraḥ sadaiva</seg> <lb/><seg type="pāda" n="b">bālānubhāvācaraṇaṃ hi śaṃbhoḥ</seg></l>
<l><seg type="pāda" n="c">sa dehabhedaṃ samavāpya pūto</seg> <lb/><seg type="pāda" n="d">bhaved gaṇeśas tu kumāratulyaḥ</seg></l>
</lg>

<milestone unit="speaker" n="brahmovāca"/>

<lg xml:id="BrP_36.1">
<l><seg type="pāda" n="a">vistṛte himavatpṛṣṭhe</seg> <seg type="pāda" n="b">vimānaśatasaṃkule</seg> </l>
<l><seg type="pāda" n="c">abhavat sa tu kālena</seg> <seg type="pāda" n="d">śailaputryāḥ svayaṃvaraḥ</seg> //</l>
</lg>

<lg xml:id="BrP_36.2">
<l><seg type="pāda" n="a">atha parvatarājo 'sau</seg> <seg type="pāda" n="b">himavān dhyānakovidaḥ</seg> </l>
<l><seg type="pāda" n="c">duhitur devadevena</seg> <seg type="pāda" n="d">jñātvā tad abhimantritam</seg> //</l>
</lg>

<lg xml:id="BrP_36.3">
<l><seg type="pāda" n="a">jānann api mahāśailaḥ</seg> <seg type="pāda" n="b">samayārakṣaṇepsayā</seg> </l>
<l><seg type="pāda" n="c">svayaṃvaraṃ tato devyāḥ</seg> <seg type="pāda" n="d">sarvalokeṣv aghoṣayat</seg> //</l>
</lg>

<lg xml:id="BrP_36.4">
<l><seg type="pāda" n="a">devadānavasiddhānāṃ</seg> <seg type="pāda" n="b">sarvalokanivāsinām</seg> </l>
<l><seg type="pāda" n="c">vṛṇuyāt parameśānaṃ</seg> <seg type="pāda" n="d">samakṣaṃ yadi me sutā</seg> //</l>
</lg>

<lg xml:id="BrP_36.5">
<l><seg type="pāda" n="a">tad eva sukṛtaṃ ślāghyaṃ</seg> <seg type="pāda" n="b">mamābhyudayasaṃmatam</seg> </l>
<l><seg type="pāda" n="c">iti saṃcintya śailendraḥ</seg> <seg type="pāda" n="d">kṛtvā hṛdi maheśvaram</seg> //</l>
</lg>

<lg xml:id="BrP_36.6">
<l><seg type="pāda" n="a">ābrahmakeṣu deveṣu</seg> <seg type="pāda" n="b">devyāḥ śailendrasattamaḥ</seg> </l>
<l><seg type="pāda" n="c">kṛtvā ratnākulaṃ deśaṃ</seg> <seg type="pāda" n="d">svayaṃvaram acīkarat</seg> //</l>
</lg>

<lg xml:id="BrP_36.7">
<l><seg type="pāda" n="a">athaivam āghoṣitamātra eva</seg> <lb/><seg type="pāda" n="b">svayaṃvare tatra nagendraputryāḥ</seg></l>
<l><seg type="pāda" n="c">devādayaḥ sarvajagannivāsāḥ</seg> <lb/><seg type="pāda" n="d">samāyayus tatra gṛhītaveśāḥ</seg></l>
</lg>

<lg xml:id="BrP_36.8">
<l><seg type="pāda" n="a">praphullapadmāsanasaṃniviṣṭaḥ</seg> <lb/><seg type="pāda" n="b">siddhair vṛto yogibhir aprameyaiḥ</seg></l>
<l><seg type="pāda" n="c">vijñāpitas tena mahīdhrarājñā</seg> <lb/><seg type="pāda" n="d">āgatas tadāhaṃ tridivair upetaḥ</seg></l>
</lg>

<lg xml:id="BrP_36.9">
<l><seg type="pāda" n="a">akṣṇāṃ sahasraṃ surarāṭ sa bibhrad</seg> <lb/><seg type="pāda" n="b">divyāṅgahārasragudārarūpaḥ</seg></l>
<l><seg type="pāda" n="c">airāvataṃ sarvagajendramukhyaṃ</seg> <lb/><seg type="pāda" n="d">sravanmadāsārakṛtapravāham</seg></l>
</lg>

<lg xml:id="BrP_36.10">
<l><seg type="pāda" n="a">āruhya sarvāmararāṭ sa vajraṃ</seg> <lb/><seg type="pāda" n="b">bibhrat samāgāt purataḥ surāṇām</seg></l>
<l><seg type="pāda" n="c">tejaḥprabhāvādhikatulyarūpī</seg> <lb/><seg type="pāda" n="d">prodbhāsayan sarvadiśo vivasvān</seg></l>
</lg>

<lg xml:id="BrP_36.11">
<l><seg type="pāda" n="a">haimaṃ vimānaṃ savalatpatākam</seg> <lb/><seg type="pāda" n="b">ārūḍha āgāt tvaritaṃ javena</seg></l>
<l><seg type="pāda" n="c">maṇipradīptojjvalakuṇḍalaś ca</seg> <lb/><seg type="pāda" n="d">vahnyarkatejaḥpratime vimāne</seg></l>
</lg>

<lg xml:id="BrP_36.12">
<l><seg type="pāda" n="a">samabhyagāt kaśyapasūnur eka</seg> <lb/><seg type="pāda" n="b">ādityamadhyād bhaganāmadhārī</seg></l>
<l><seg type="pāda" n="c">pīnāṅgayaṣṭiḥ sukṛtāṅgahāra</seg> <lb/><seg type="pāda" n="d">tejobalājñāsadṛśaprabhāvaḥ</seg></l>
</lg>

<lg xml:id="BrP_36.13">
<l><seg type="pāda" n="a">daṇḍaṃ samāgṛhya kṛtānta āgād</seg> <lb/><seg type="pāda" n="b">āruhya bhīmaṃ mahiṣaṃ javena</seg></l>
<l><seg type="pāda" n="c">mahāmahīdhrocchrayapīnagātraḥ</seg> <lb/><seg type="pāda" n="d">svarṇādiratnāñcitacāruveśaḥ</seg></l>
</lg>

<lg xml:id="BrP_36.14">
<l><seg type="pāda" n="a">samīraṇaḥ sarvajagadvibhartā</seg> <lb/><seg type="pāda" n="b">vimānam āruhya samabhyagād dhi</seg></l>
<l><seg type="pāda" n="c">saṃtāpayan sarvasurāsureśāṃs</seg> <lb/><seg type="pāda" n="d">tejodhikas tejasi saṃniviṣṭaḥ</seg></l>
</lg>

<lg xml:id="BrP_36.15">
<l><seg type="pāda" n="a">vahniḥ samabhyetya surendramadhye</seg> <lb/><seg type="pāda" n="b">jvalan pratasthau varaveśadhārī</seg></l>
<l><seg type="pāda" n="c">nānāmaṇiprajvalitāṅgayaṣṭir</seg> <lb/><seg type="pāda" n="d">jagadvaraṃ divyavimānam agryam</seg></l>
</lg>

<lg xml:id="BrP_36.16">
<l><seg type="pāda" n="a">āruhya sarvadraviṇādhipeśaḥ</seg> <lb/><seg type="pāda" n="b">sa rājarājas tvarito 'bhyagāc ca</seg></l>
<l><seg type="pāda" n="c">āpyāyayan sarvasurāsureśān</seg> <lb/><seg type="pāda" n="d">kāntyā ca veśena ca cārurūpaḥ</seg></l>
</lg>

<lg xml:id="BrP_36.17">
<l><seg type="pāda" n="a">jvalan mahāratnavicitrarūpaṃ</seg> <lb/><seg type="pāda" n="b">vimānam āruhya śaśī samāyāt</seg></l>
<l><seg type="pāda" n="c">śyāmāṅgayaṣṭiḥ suvicitraveśaḥ</seg> <lb/><seg type="pāda" n="d">sarvāṅga ābaddhasugandhimālyaḥ</seg></l>
</lg>

<lg xml:id="BrP_36.18">
<l><seg type="pāda" n="a">tārkṣyaṃ samāruhya mahīdhrakalpaṃ</seg> <lb/><seg type="pāda" n="b">gadādharo 'sau tvaritaḥ sametaḥ</seg></l>
<l><seg type="pāda" n="c">athāśvinau cāpi bhiṣagvarau dvāv</seg> <lb/><seg type="pāda" n="d">ekaṃ vimānaṃ tvarayādhiruhya</seg></l>
</lg>

<lg xml:id="BrP_36.19">
<l><seg type="pāda" n="a">manoharau prajvalacāruveśau</seg> <lb/><seg type="pāda" n="b">ājagmatur devavarau suvīrau</seg></l>
<l><seg type="pāda" n="c">sahasranāgaḥ sphuradagnivarṇaṃ</seg> <lb/><seg type="pāda" n="d">bibhrat tadānīṃ jvalanārkatejāḥ</seg></l>
</lg>

<lg xml:id="BrP_36.20">
<l><seg type="pāda" n="a">sārdhaṃ sa nāgair aparair mahātmā</seg> <lb/><seg type="pāda" n="b">vimānam āruhya samabhyagāc ca</seg></l>
<l><seg type="pāda" n="c">diteḥ sutānāṃ ca mahāsurāṇāṃ</seg> <lb/><seg type="pāda" n="d">vahnyarkaśakrānilatulyabhāsām</seg></l>
</lg>

<lg xml:id="BrP_36.21">
<l><seg type="pāda" n="a">varānurūpaṃ pravidhāya veśaṃ</seg> <lb/><seg type="pāda" n="b">vṛndaṃ samāgāt purataḥ surāṇām</seg></l>
<l><seg type="pāda" n="c">gandharvarājaḥ sa ca cārurūpī</seg> <lb/><seg type="pāda" n="d">divyāṅgado divyavimānacārī</seg></l>
</lg>

<lg xml:id="BrP_36.22">
<l><seg type="pāda" n="a">gandharvasaṃghaiḥ sahito 'psarobhiḥ</seg> <lb/><seg type="pāda" n="b">śakrājñayā tatra samājagāma</seg></l>
<l><seg type="pāda" n="c">anye ca devās tridivāt tadānīṃ</seg> <lb/><seg type="pāda" n="d">pṛthak pṛthak cārugṛhītaveśāḥ</seg></l>
</lg>

<lg xml:id="BrP_36.23">
<l><seg type="pāda" n="a">ājagmur āruhya vimānapṛṣṭhaṃ</seg> <lb/><seg type="pāda" n="b">gandharvayakṣoragakiṃnarāś ca</seg></l>
<l><seg type="pāda" n="c">śacīpatis tatra surendramadhye</seg> <lb/><seg type="pāda" n="d">rarāja rājādhikalakṣyamūrtiḥ</seg></l>
</lg>

<lg xml:id="BrP_36.24">
<l><seg type="pāda" n="a">ājñābalaiśvaryakṛtapramodaḥ</seg> <lb/><seg type="pāda" n="b">svayaṃvaraṃ taṃ samalaṃcakāra</seg></l>
<l><seg type="pāda" n="c">hetus trilokasya jagatprasūter</seg> <lb/><seg type="pāda" n="d">mātā ca teṣāṃ sasurāsurāṇām</seg></l>
</lg>

<lg xml:id="BrP_36.25">
<l><seg type="pāda" n="a">patnī ca śaṃbhoḥ puruṣasya dhīmato</seg> <lb/><seg type="pāda" n="b">gītā purāṇe prakṛtiḥ parā yā</seg></l>
<l><seg type="pāda" n="c">dakṣasya kopād dhimavadgṛhaṃ sā</seg> <lb/><seg type="pāda" n="d">kāryārthamāyāt tridivaukasāṃ hi</seg></l>
</lg>

<lg xml:id="BrP_36.26">
<l><seg type="pāda" n="a">vimānapṛṣṭhe maṇihemajuṣṭe</seg> <lb/><seg type="pāda" n="b">sthitā valaccāmaravījitāṅgī</seg></l>
<l><seg type="pāda" n="c">sarvartupuṣpāṃ susugandhamālāṃ</seg> <lb/><seg type="pāda" n="d">pragṛhya devī prasabhaṃ pratasthe</seg></l>
</lg>

<milestone unit="speaker" n="brahmovāca"/>

<lg xml:id="BrP_36.27">
<l><seg type="pāda" n="a">mālāṃ pragṛhya devyāṃ tu</seg> <seg type="pāda" n="b">sthitāyāṃ devasaṃsadi</seg> </l>
<l><seg type="pāda" n="c">śakrādyair āgatair devaiḥ</seg> <seg type="pāda" n="d">svayaṃvara upāgate</seg> //</l>
</lg>

<lg xml:id="BrP_36.28">
<l><seg type="pāda" n="a">devyā jijñāsayā śaṃbhur</seg> <seg type="pāda" n="b">bhūtvā pañcaśikhaḥ śiśuḥ</seg> </l>
<l><seg type="pāda" n="c">utsaṅgatalasaṃsupto</seg> <seg type="pāda" n="d">babhūva sahasā vibhuḥ</seg> //</l>
</lg>

<lg xml:id="BrP_36.29">
<l><seg type="pāda" n="a">tato dadarśa taṃ devī</seg> <seg type="pāda" n="b">śiśuṃ pañcaśikhaṃ sthitam</seg> </l>
<l><seg type="pāda" n="c">jñātvā taṃ samavadhyānāj</seg> <seg type="pāda" n="d">jagṛhe prītisaṃyutā</seg> //</l>
</lg>

<lg xml:id="BrP_36.30">
<l><seg type="pāda" n="a">atha sā śuddhasaṃkalpā</seg> <seg type="pāda" n="b">kāṅkṣitaṃ prāpya satpatim</seg> </l>
<l><seg type="pāda" n="c">nivṛttā ca tadā tasthau</seg> <seg type="pāda" n="d">kṛtvā sā hṛdi taṃ vibhum</seg> //</l>
</lg>

<lg xml:id="BrP_36.31">
<l><seg type="pāda" n="a">tato dṛṣṭvā śiśuṃ devā</seg> <seg type="pāda" n="b">devyā utsaṅgavartinam</seg> </l>
<l><seg type="pāda" n="c">ko 'yam atreti saṃmantrya</seg> <seg type="pāda" n="d">cukruśur bhṛśamohitāḥ</seg> //</l>
</lg>

<lg xml:id="BrP_36.32">
<l><seg type="pāda" n="a">vajram āhārayat tasya</seg> <seg type="pāda" n="b">bāhum utkṣipya vṛtrahā</seg> </l>
<l><seg type="pāda" n="c">sa bāhur utthitas tasya</seg> <seg type="pāda" n="d">tathaiva samatiṣṭhata</seg> //</l>
</lg>

<lg xml:id="BrP_36.33">
<l><seg type="pāda" n="a">stambhitaḥ śiśurūpeṇa</seg> <seg type="pāda" n="b">devadevena śaṃbhunā</seg> </l>
<l><seg type="pāda" n="c">vajraṃ kṣeptuṃ na śaśāka</seg> <seg type="pāda" n="d">vṛtrahā calituṃ na ca</seg> //</l>
</lg>

<lg xml:id="BrP_36.34">
<l><seg type="pāda" n="a">bhago nāma tato deva</seg> <seg type="pāda" n="b">ādityaḥ kāśyapo balī</seg> </l>
<l><seg type="pāda" n="c">utkṣipya āyudhaṃ dīptaṃ</seg> <seg type="pāda" n="d">chettum icchan vimohitaḥ</seg> //</l>
</lg>

<lg xml:id="BrP_36.35">
<l><seg type="pāda" n="a">tasyāpi bhagavān bāhuṃ</seg> <seg type="pāda" n="b">tathaivāstambhayat tadā</seg> </l>
<l><seg type="pāda" n="c">balaṃ tejaś ca yogaś ca</seg> <seg type="pāda" n="d">tathaivāstambhayad vibhuḥ</seg> //</l>
</lg>

<lg xml:id="BrP_36.36">
<l><seg type="pāda" n="a">śiraḥ prakampayan viṣṇuḥ</seg> <seg type="pāda" n="b">śaṃkaraṃ samavaikṣata</seg> </l>
<l><seg type="pāda" n="c">atha teṣu sthiteṣv evaṃ</seg> <seg type="pāda" n="d">manyumatsu sureṣu ca</seg> //</l>
</lg>

<lg xml:id="BrP_36.37">
<l><seg type="pāda" n="a">ahaṃ paramasaṃvigno</seg> <seg type="pāda" n="b">dhyānam āsthāya sādaram</seg> </l>
<l><seg type="pāda" n="c">buddhavān devadeveśam</seg> <seg type="pāda" n="d">umotsaṅge samāsthitam</seg> //</l>
</lg>

<lg xml:id="BrP_36.38">
<l><seg type="pāda" n="a">jñātvāhaṃ parameśānaṃ</seg> <seg type="pāda" n="b">śīghram utthāya sādaram</seg> </l>
<l><seg type="pāda" n="c">vavande caraṇaṃ śaṃbhoḥ</seg> <seg type="pāda" n="d">stutavāṃs tam ahaṃ dvijāḥ</seg> //</l>
</lg>

<lg xml:id="BrP_36.39">
<l><seg type="pāda" n="a">purāṇaiḥ sāmasaṃgītaiḥ</seg> <seg type="pāda" n="b">puṇyākhyair guhyanāmabhiḥ</seg> </l>
<l><seg type="pāda" n="c">ajas tvam ajaro devaḥ</seg> <seg type="pāda" n="d">sraṣṭā vibhuḥ parāparam</seg> //</l>
</lg>

<lg xml:id="BrP_36.40">
<l><seg type="pāda" n="a">pradhānaṃ puruṣo yas tvaṃ</seg> <seg type="pāda" n="b">brahma dhyeyaṃ tad akṣaram</seg> </l>
<l><seg type="pāda" n="c">amṛtaṃ paramātmā ca</seg> <seg type="pāda" n="d">īśvaraḥ kāraṇaṃ mahat</seg> //</l>
</lg>

<lg xml:id="BrP_36.41">
<l><seg type="pāda" n="a">brahmasṛk prakṛteḥ sraṣṭā</seg> <seg type="pāda" n="b">sarvakṛt prakṛteḥ paraḥ</seg> </l>
<l><seg type="pāda" n="c">iyaṃ ca prakṛtir devī</seg> <seg type="pāda" n="d">sadā te sṛṣṭikāraṇam</seg> //</l>
</lg>

<lg xml:id="BrP_36.42">
<l><seg type="pāda" n="a">patnīrūpaṃ samāsthāya</seg> <seg type="pāda" n="b">jagatkāraṇam āgatā</seg> </l>
<l><seg type="pāda" n="c">namas tubhyaṃ mahādeva</seg> <seg type="pāda" n="d">devyā vai sahitāya ca</seg> //</l>
</lg>

<lg xml:id="BrP_36.43">
<l><seg type="pāda" n="a">prasādāt tava deveśa</seg> <seg type="pāda" n="b">niyogāc ca mayā prajāḥ</seg> </l>
<l><seg type="pāda" n="c">devādyās tu imāḥ sṛṣṭā</seg> <seg type="pāda" n="d">mūḍhās tvadyogamāyayā</seg> //</l>
</lg>

<lg xml:id="BrP_36.44">
<l><seg type="pāda" n="a">kuru prasādam eteṣāṃ</seg> <seg type="pāda" n="b">yathāpūrvaṃ bhavantv ime</seg> </l>
<l><seg type="pāda" n="c">tata evam ahaṃ viprā</seg> <seg type="pāda" n="d">vijñāpya parameśvaram</seg> //</l>
</lg>

<lg xml:id="BrP_36.45">
<l><seg type="pāda" n="a">stambhitān sarvadevāṃs tān</seg> <seg type="pāda" n="b">idaṃ cāhaṃ tadoktavān</seg> </l>
<l><seg type="pāda" n="c">mūḍhāś ca devatāḥ sarvā</seg> <seg type="pāda" n="d">nainaṃ budhyata śaṃkaram</seg> //</l>
</lg>

<lg xml:id="BrP_36.46">
<l><seg type="pāda" n="a">gacchadhvaṃ śaraṇaṃ śīghram</seg> <seg type="pāda" n="b">enam eva maheśvaram</seg> </l>
<l><seg type="pāda" n="c">sārdhaṃ mayaiva deveśaṃ</seg> <seg type="pāda" n="d">paramātmānam avyayam</seg> //</l>
</lg>

<lg xml:id="BrP_36.47">
<l><seg type="pāda" n="a">tatas te stambhitāḥ sarve</seg> <seg type="pāda" n="b">tathaiva tridivaukasaḥ</seg> </l>
<l><seg type="pāda" n="c">praṇemur manasā śarvaṃ</seg> <seg type="pāda" n="d">bhāvaśuddhena cetasā</seg> //</l>
</lg>

<lg xml:id="BrP_36.48">
<l><seg type="pāda" n="a">atha teṣāṃ prasanno 'bhūd</seg> <seg type="pāda" n="b">devadevo maheśvaraḥ</seg> </l>
<l><seg type="pāda" n="c">yathāpūrvaṃ cakārāśu</seg> <seg type="pāda" n="d">devatānāṃ tanūs tadā</seg> //</l>
</lg>

<lg xml:id="BrP_36.49">
<l><seg type="pāda" n="a">tata evaṃ pravṛtte tu</seg> <seg type="pāda" n="b">sarvadevanivāraṇe</seg> </l>
<l><seg type="pāda" n="c">vapuś cakāra deveśas</seg> <seg type="pāda" n="d">tryakṣaṃ paramam adbhutam</seg> //</l>
</lg>

<lg xml:id="BrP_36.50">
<l><seg type="pāda" n="a">tejasā tasya te dhvastāś</seg> <seg type="pāda" n="b">cakṣuḥ sarve nyamīlayan</seg> </l>
<l><seg type="pāda" n="c">tebhyaḥ sa paramaṃ cakṣuḥ</seg> <seg type="pāda" n="d">svavapurdṛṣṭiśaktimat</seg> //</l>
</lg>

<lg xml:id="BrP_36.51">
<l><seg type="pāda" n="a">prādāt paramadeveśam</seg> <seg type="pāda" n="b">apaśyaṃs te tadā vibhum</seg> </l>
<l><seg type="pāda" n="c">te dṛṣṭvā parameśānaṃ</seg> <seg type="pāda" n="d">tṛtīyekṣaṇadhāriṇam</seg> //</l>
</lg>

<lg xml:id="BrP_36.52">
<l><seg type="pāda" n="a">śakrādyā menire devāḥ</seg> <seg type="pāda" n="b">sarva eva sureśvarāḥ</seg> </l>
<l><seg type="pāda" n="c">tasya devī tadā hṛṣṭā</seg> <seg type="pāda" n="d">samakṣaṃ tridivaukasām</seg> //</l>
</lg>

<lg xml:id="BrP_36.53">
<l><seg type="pāda" n="a">pādayoḥ sthāpayām āsa</seg> <seg type="pāda" n="b">sraṅmālām amitadyutiḥ</seg> </l>
<l><seg type="pāda" n="c">sādhu sādhv iti te hocuḥ</seg> <seg type="pāda" n="d">sarve devāḥ punar vibhum</seg> //</l>
</lg>

<lg xml:id="BrP_36.54">
<l><seg type="pāda" n="a">saha devyā namaś cakruḥ</seg> <seg type="pāda" n="b">śirobhir bhūtalāśritaiḥ</seg> </l>
<l><seg type="pāda" n="c">athāsminn antare viprās</seg> <seg type="pāda" n="d">tam ahaṃ daivataiḥ saha</seg> //</l>
</lg>

<lg xml:id="BrP_36.55">
<l><seg type="pāda" n="a">himavantaṃ mahāśailam</seg> <seg type="pāda" n="b">uktavāṃś ca mahādyutim</seg> </l>
<l><seg type="pāda" n="c">ślāghyaḥ pūjyaś ca vandyaś ca</seg> <seg type="pāda" n="d">sarveṣāṃ tvaṃ mahān asi</seg> //</l>
</lg>

<lg xml:id="BrP_36.56">
<l><seg type="pāda" n="a">śarveṇa saha saṃbandho</seg> <seg type="pāda" n="b">yasya te 'bhyudayo mahān</seg> </l>
<l><seg type="pāda" n="c">kriyatāṃ cārur udvāhaḥ</seg> <seg type="pāda" n="d">kimarthaṃ sthīyate param</seg> </l>
<l><seg type="pāda" n="e">tataḥ praṇamya himavāṃs</seg> <seg type="pāda" n="f">tadā māṃ pratyabhāṣata</seg> //</l>
</lg>

<milestone unit="speaker" n="himavān uvāca"/>

<lg xml:id="BrP_36.57">
<l><seg type="pāda" n="a">tvam eva kāraṇaṃ deva</seg> <seg type="pāda" n="b">yasya sarvodaye mama</seg> </l>
<l><seg type="pāda" n="c">prasādaḥ sahasotpanno</seg> <seg type="pāda" n="d">hetuś cāpi tvam eva hi</seg> </l>
<l><seg type="pāda" n="e">udvāhas tu yadā yādṛk</seg> <seg type="pāda" n="f">tad vidhatsva pitāmaha</seg> //</l>
</lg>

<milestone unit="speaker" n="brahmovāca"/>

<lg xml:id="BrP_36.58">
<l><seg type="pāda" n="a">tata evaṃ vacaḥ śrutvā</seg> <seg type="pāda" n="b">girirājasya bho dvijāḥ</seg> </l>
<l><seg type="pāda" n="c">udvāhaḥ kriyatāṃ deva</seg> <seg type="pāda" n="d">ity ahaṃ coktavān vibhum</seg> //</l>
</lg>

<lg xml:id="BrP_36.59">
<l><seg type="pāda" n="a">mām āha śaṃkaro devo</seg> <seg type="pāda" n="b">yatheṣṭam iti lokapaḥ</seg> </l>
<l><seg type="pāda" n="c">tatkṣaṇāc ca tato viprā</seg> <seg type="pāda" n="d">asmābhir nirmitaṃ puram</seg> //</l>
</lg>

<lg xml:id="BrP_36.60">
<l><seg type="pāda" n="a">udvāhārthaṃ maheśasya</seg> <seg type="pāda" n="b">nānāratnopaśobhitam</seg> </l>
<l><seg type="pāda" n="c">ratnāni maṇayaś citrā</seg> <seg type="pāda" n="d">hemamauktikam eva ca</seg> //</l>
</lg>

<lg xml:id="BrP_36.61">
<l><seg type="pāda" n="a">mūrtimanta upāgamya</seg> <seg type="pāda" n="b">alaṃcakruḥ purottamam</seg> </l>
<l><seg type="pāda" n="c">citrā mārakatī bhūmiḥ</seg> <seg type="pāda" n="d">suvarṇastambhaśobhitā</seg> //</l>
</lg>

<lg xml:id="BrP_36.62">
<l><seg type="pāda" n="a">bhāsvatsphaṭikabhittiś ca</seg> <seg type="pāda" n="b">muktāhārapralambitā</seg> </l>
<l><seg type="pāda" n="c">tasmin dvāri pure ramya</seg> <seg type="pāda" n="d">udvāhārthaṃ vinirmitā</seg> //</l>
</lg>

<lg xml:id="BrP_36.63">
<l><seg type="pāda" n="a">śuśubhe devadevasya</seg> <seg type="pāda" n="b">maheśasya mahātmanaḥ</seg> </l>
<l><seg type="pāda" n="c">somādityau samaṃ tatra</seg> <seg type="pāda" n="d">tāpayantau mahāmaṇī</seg> //</l>
</lg>

<lg xml:id="BrP_36.64">
<l><seg type="pāda" n="a">saurabheyaṃ manoramyaṃ</seg> <seg type="pāda" n="b">gandham ādāya mārutaḥ</seg> </l>
<l><seg type="pāda" n="c">pravavau sukhasaṃsparśo</seg> <seg type="pāda" n="d">bhavabhaktiṃ pradarśayan</seg> //</l>
</lg>

<lg xml:id="BrP_36.65">
<l><seg type="pāda" n="a">samudrās tatra catvāraḥ</seg> <seg type="pāda" n="b">śakrādyāś ca surottamāḥ</seg> </l>
<l><seg type="pāda" n="c">devanadyo mahānadyaḥ</seg> <seg type="pāda" n="d">siddhā munaya eva ca</seg> //</l>
</lg>

<lg xml:id="BrP_36.66">
<l><seg type="pāda" n="a">gandharvāpsarasaḥ sarve</seg> <seg type="pāda" n="b">nāgā yakṣāḥ sarākṣasāḥ</seg> </l>
<l><seg type="pāda" n="c">audakāḥ khecarāś cānye</seg> <seg type="pāda" n="d">kiṃnarā devacāraṇāḥ</seg> //</l>
</lg>

<lg xml:id="BrP_36.67">
<l><seg type="pāda" n="a">tumburur nārado hāhā</seg> <seg type="pāda" n="b">hūhūś caiva tu sāmagāḥ</seg> </l>
<l><seg type="pāda" n="c">ramyāṇy ādāya vādyāni</seg> <seg type="pāda" n="d">tatrājagmus tadā puram</seg> //</l>
</lg>

<lg xml:id="BrP_36.68">
<l><seg type="pāda" n="a">ṛṣayas tu kathās tatra</seg> <seg type="pāda" n="b">vedagītās tapodhanāḥ</seg> </l>
<l><seg type="pāda" n="c">puṇyān vaivāhikān mantrāñ</seg> <seg type="pāda" n="d">jepuḥ saṃhṛṣṭamānasāḥ</seg> //</l>
</lg>

<lg xml:id="BrP_36.69">
<l><seg type="pāda" n="a">jagato mātaraḥ sarvā</seg> <seg type="pāda" n="b">devakanyāś ca kṛtsnaśaḥ</seg> </l>
<l><seg type="pāda" n="c">gāyanti harṣitāḥ sarvā</seg> <seg type="pāda" n="d">udvāhe parameṣṭhinaḥ</seg> //</l>
</lg>

<lg xml:id="BrP_36.70">
<l><seg type="pāda" n="a">ṛtavaḥ ṣaṭ samaṃ tatra</seg> <seg type="pāda" n="b">nānāgandhasukhāvahāḥ</seg> </l>
<l><seg type="pāda" n="c">udvāhaḥ śaṃkarasyeti</seg> <seg type="pāda" n="d">mūrtimanta upasthitāḥ</seg> //</l>
</lg>

<lg xml:id="BrP_36.71">
<l><seg type="pāda" n="a">nīlajīmūtasaṃkāśair</seg> <seg type="pāda" n="b">mantradhvanipraharṣibhiḥ</seg> </l>
<l><seg type="pāda" n="c">kekāyamānaiḥ śikhibhir</seg> <seg type="pāda" n="d">nṛtyamānaiś ca sarvaśaḥ</seg> //</l>
</lg>

<lg xml:id="BrP_36.72">
<l><seg type="pāda" n="a">vilolapiṅgalaspaṣṭa</seg><seg type="pāda" n="b">vidyullekhāvihāsitā</seg> </l>
<l><seg type="pāda" n="c">kumudāpīḍaśuklābhir</seg> <seg type="pāda" n="d">balākābhiś ca śobhitā</seg> //</l>
</lg>

<lg xml:id="BrP_36.73">
<l><seg type="pāda" n="a">pratyagrasaṃjātaśilīndhrakandalī</seg> <lb/><seg type="pāda" n="b">latādrumādyudgatapallavā śubhā</seg></l>
<l><seg type="pāda" n="c">śubhāmbudhārāpraṇayaprabodhitair</seg> <lb/><seg type="pāda" n="d">mahālasair bhekagaṇaiś ca nāditā</seg></l>
</lg>

<lg xml:id="BrP_36.74">
<l><seg type="pāda" n="a">priyeṣu mānoddhatamānasānāṃ</seg> <lb/><seg type="pāda" n="b">manasvinīnām api kāminīnām</seg></l>
<l><seg type="pāda" n="c">mayūrakekābhirutaiḥ kṣaṇena</seg> <lb/><seg type="pāda" n="d">manoharair mānavibhaṅgahetubhiḥ</seg></l>
</lg>

<lg xml:id="BrP_36.75">
<l><seg type="pāda" n="a">tathā vivarṇojjvalacārumūrtinā</seg> <lb/><seg type="pāda" n="b">śaśāṅkalekhākuṭilena sarvataḥ</seg></l>
<l><seg type="pāda" n="c">payodasaṃghātasamīpavartinā</seg> <lb/><seg type="pāda" n="d">mahendracāpena bhṛśaṃ virājitā</seg></l>
</lg>

<lg xml:id="BrP_36.76">
<l><seg type="pāda" n="a">vicitrapuṣpāmbubhavaiḥ sugandhibhir</seg> <lb/><seg type="pāda" n="b">ghanāmbusaṃparkatayā suśītalaiḥ</seg></l>
<l><seg type="pāda" n="c">vikampayantī pavanair manoharaiḥ</seg> <lb/><seg type="pāda" n="d">surāṅganānām alakāvalīḥ śubhāḥ</seg></l>
</lg>

<lg xml:id="BrP_36.77">
<l><seg type="pāda" n="a">garjatpayodasthagitendubimbā</seg> <lb/><seg type="pāda" n="b">navāmbusiktodakacārudūrvā</seg></l>
<l><seg type="pāda" n="c">nirīkṣitā sādaram utsukābhir</seg> <lb/><seg type="pāda" n="d">niśvāsadhūmraṃ pathikāṅganābhiḥ</seg></l>
</lg>

<lg xml:id="BrP_36.78">
<l><seg type="pāda" n="a">haṃsanūpuraśabdāḍhyā</seg> <seg type="pāda" n="b">samunnatapayodharā</seg> </l>
<l><seg type="pāda" n="c">caladvidyullatāhārā</seg> <seg type="pāda" n="d">spaṣṭapadmavilocanā</seg> //</l>
</lg>

<lg xml:id="BrP_36.79">
<l><seg type="pāda" n="a">asitajaladadhīradhvānavitrastahaṃsā</seg> <lb/><seg type="pāda" n="b">vimalasaliladhārotpātanamrotpalāgrā</seg></l>
<l><seg type="pāda" n="c">surabhikusumareṇukḹptasarvāṅgaśobhā</seg> <lb/><seg type="pāda" n="d">giriduhitṛvivāhe prāvṛḍ āvirbabhūva</seg></l>
</lg>

<lg xml:id="BrP_36.80">
<l><seg type="pāda" n="a">meghakañcukanirmuktā</seg> <seg type="pāda" n="b">padmakośodbhavastanī</seg> </l>
<l><seg type="pāda" n="c">haṃsanūpuranihrādā</seg> <seg type="pāda" n="d">sarvasasyadigantarā</seg> //</l>
</lg>

<lg xml:id="BrP_36.81">
<l><seg type="pāda" n="a">vistīrṇapulinaśroṇī</seg> <seg type="pāda" n="b">kūjatsārasamekhalā</seg> </l>
<l><seg type="pāda" n="c">praphullendīvaraśyāma</seg><seg type="pāda" n="d">vilocanamanoharā</seg> //</l>
</lg>

<lg xml:id="BrP_36.82">
<l><seg type="pāda" n="a">pakvabimbādharapuṭā</seg> <seg type="pāda" n="b">kundadantaprahāsinī</seg> </l>
<l><seg type="pāda" n="c">navaśyāmalatāśyāma</seg><seg type="pāda" n="d">romarājipuraskṛtā</seg> //</l>
</lg>

<lg xml:id="BrP_36.83">
<l><seg type="pāda" n="a">candrāṃśuhāravargeṇa</seg> <seg type="pāda" n="b">kaṇṭhorasthalagāminā</seg> </l>
<l><seg type="pāda" n="c">prahlādayantī cetāṃsi</seg> <seg type="pāda" n="d">sarveṣāṃ tridivaukasām</seg> //</l>
</lg>

<lg xml:id="BrP_36.84">
<l><seg type="pāda" n="a">samadālikulodgīta</seg><seg type="pāda" n="b">madhurasvarabhāṣiṇī</seg> </l>
<l><seg type="pāda" n="c">calatkumudasaṃghāta</seg><seg type="pāda" n="d">cārukuṇḍalaśobhinī</seg> //</l>
</lg>

<lg xml:id="BrP_36.85">
<l><seg type="pāda" n="a">raktāśokapraśākhottha</seg><seg type="pāda" n="b">pallavāṅgulidhāriṇī</seg> </l>
<l><seg type="pāda" n="c">tatpuṣpasaṃcayamayair</seg> <seg type="pāda" n="d">vāsobhiḥ samalaṃkṛtā</seg> //</l>
</lg>

<lg xml:id="BrP_36.86">
<l><seg type="pāda" n="a">raktotpalāgracaraṇā</seg> <seg type="pāda" n="b">jātīpuṣpanakhāvalī</seg> </l>
<l><seg type="pāda" n="c">kadalīstambhavāmorūḥ</seg> <seg type="pāda" n="d">śaśāṅkavadanā tathā</seg> //</l>
</lg>

<lg xml:id="BrP_36.87">
<l><seg type="pāda" n="a">sarvalakṣaṇasaṃpannā</seg> <seg type="pāda" n="b">sarvālaṃkārabhūṣitā</seg> </l>
<l><seg type="pāda" n="c">premṇā spṛśati kānteva</seg> <seg type="pāda" n="d">sānurāgā manoramā</seg> //</l>
</lg>

<lg xml:id="BrP_36.88">
<l><seg type="pāda" n="a">nirmuktāsitameghakañcukapaṭā pūrṇendubimbānanā</seg> <lb/><seg type="pāda" n="b">nīlāmbhojavilocanā ravikaraprodbhinnapadmastanī</seg></l>
<l><seg type="pāda" n="c">nānāpuṣparajaḥsugandhipavanaprahrādanī cetasāṃ</seg> <lb/><seg type="pāda" n="d">tatrāsīt kalahaṃsanūpuraravā devyā vivāhe śarat</seg></l>
</lg>

<lg xml:id="BrP_36.89">
<l><seg type="pāda" n="a">atyarthaśītalāmbhobhiḥ</seg> <seg type="pāda" n="b">plāvayantau diśaḥ sadā</seg> </l>
<l><seg type="pāda" n="c">ṛtū hemantaśiśirau</seg> <seg type="pāda" n="d">ājagmatur atidyutī</seg> //</l>
</lg>

<lg xml:id="BrP_36.90">
<l><seg type="pāda" n="a">tābhyām ṛtubhyāṃ saṃprāpto</seg> <seg type="pāda" n="b">himavān sa nagottamaḥ</seg> </l>
<l><seg type="pāda" n="c">prāleyacūrṇavarṣibhyāṃ</seg> <seg type="pāda" n="d">kṣipraṃ raupyaharo babhau</seg> //</l>
</lg>

<lg xml:id="BrP_36.91">
<l><seg type="pāda" n="a">tena prāleyavarṣeṇa</seg> <seg type="pāda" n="b">ghanenaiva himālayaḥ</seg> </l>
<l><seg type="pāda" n="c">agādhena tadā reje</seg> <seg type="pāda" n="d">kṣīroda iva sāgaraḥ</seg> //</l>
</lg>

<lg xml:id="BrP_36.92">
<l><seg type="pāda" n="a">ṛtupāryayasaṃprāpto</seg> <seg type="pāda" n="b">babhūva sa mahāgiriḥ</seg> </l>
<l><seg type="pāda" n="c">sādhūpacārāt sahasā</seg> <seg type="pāda" n="d">kṛtārtha iva durjanaḥ</seg> //</l>
</lg>

<lg xml:id="BrP_36.93">
<l><seg type="pāda" n="a">prāleyapaṭalacchannaiḥ</seg> <seg type="pāda" n="b">śṛṅgais tu śuśubhe nagaḥ</seg> </l>
<l><seg type="pāda" n="c">chattrair iva mahābhāgaiḥ</seg> <seg type="pāda" n="d">pāṇḍaraiḥ pṛthivīpatiḥ</seg> //</l>
</lg>

<lg xml:id="BrP_36.94">
<l><seg type="pāda" n="a">manobhavodrekakarāḥ surāṇāṃ</seg> <lb/><seg type="pāda" n="b">surāṅganānāṃ ca muhuḥ samīrāḥ</seg></l>
<l><seg type="pāda" n="c">svacchāmbupūrṇāś ca tathā nalinyaḥ</seg> <lb/><seg type="pāda" n="d">padmotpalānāṃ kusumair upetāḥ</seg></l>
</lg>

<lg xml:id="BrP_36.95">
<l><seg type="pāda" n="a">vivāhe gurukanyāyā</seg> <seg type="pāda" n="b">vasantaḥ samagād ṛtuḥ</seg> //</l>
</lg>

<lg xml:id="BrP_36.96">
<l><seg type="pāda" n="a">īṣatsamudbhinnapayodharāgrā</seg> <lb/><seg type="pāda" n="b">nāryo yathā ramyatarā babhūvuḥ</seg></l>
<l><seg type="pāda" n="c">nātyuṣṇaśītāni payaḥsarāṃsi</seg> <lb/><seg type="pāda" n="d">kiñjalkacūrṇaiḥ kapilīkṛtāni</seg></l>
</lg>

cakrāhvayugmair upanāditāni BrP_36.96e
yayuḥ prahṛṣṭāḥ suradantimukhyāḥ BrP_36.96f
<lg xml:id="BrP_36.97">
<l><seg type="pāda" n="a">priyaṅgūś cūtataravaś</seg> <seg type="pāda" n="b">cūtāṃś cāpi priyaṅgavaḥ</seg> </l>
<l><seg type="pāda" n="c">tarjayanta ivānyonyaṃ</seg> <seg type="pāda" n="d">mañjarībhiś cakāśire</seg> //</l>
</lg>

<lg xml:id="BrP_36.98">
<l><seg type="pāda" n="a">himaśṛṅgeṣu śukleṣu</seg> <seg type="pāda" n="b">tilakāḥ kusumotkarāḥ</seg> </l>
<l><seg type="pāda" n="c">śuśubhuḥ kāryam uddiśya</seg> <seg type="pāda" n="d">vṛddhā iva samāgatāḥ</seg> //</l>
</lg>

<lg xml:id="BrP_36.99">
<l><seg type="pāda" n="a">phullāśokalatās tatra</seg> <seg type="pāda" n="b">rejire śālasaṃśritāḥ</seg> </l>
<l><seg type="pāda" n="c">kāminya iva kāntānāṃ</seg> <seg type="pāda" n="d">kaṇṭhālambitabāhavaḥ</seg> //</l>
</lg>

tasminn ṛtau śubhrakadambanīpās BrP_36.100a
tālāḥ stamālāḥ saralāḥ kapitthāḥ BrP_36.100b
<lg xml:id="BrP_36.101">
<l><seg type="pāda" n="a">aśokasarjārjunakovidārāḥ</seg> <lb/><seg type="pāda" n="b">puṃnāganāgeśvarakarṇikārāḥ</seg></l>
<l><seg type="pāda" n="c">lavaṅgatālāgurusaptaparṇā</seg> <lb/><seg type="pāda" n="d">nyagrodhaśobhāñjananārikelāḥ</seg></l>
</lg>

<lg xml:id="BrP_36.102">
<l><seg type="pāda" n="a">vṛkṣās tathānye phalapuṣpavanto</seg> <lb/><seg type="pāda" n="b">dṛśyā babhūvuḥ sumanoharāṅgāḥ</seg></l>
<l><seg type="pāda" n="c">jalāśayāś caiva suvarṇatoyāś</seg> <lb/><seg type="pāda" n="d">cakrāṅgakāraṇḍavahaṃsajuṣṭāḥ</seg></l>
</lg>

<lg xml:id="BrP_36.103">
<l><seg type="pāda" n="a">koyaṣṭidātyūhabalākayuktā</seg> <lb/><seg type="pāda" n="b">dṛśyās tu padmotpalamīnapūrṇāḥ</seg></l>
<l><seg type="pāda" n="c">khagāś ca nānāvidhabhūṣitāṅgā</seg> <lb/><seg type="pāda" n="d">dṛśyās tu vṛkṣeṣu sucitrapakṣāḥ</seg></l>
</lg>

<lg xml:id="BrP_36.104">
<l><seg type="pāda" n="a">krīḍāsu yuktān atha tarjayantaḥ</seg> <lb/><seg type="pāda" n="b">kurvanti śabdaṃ madaneritāṅgāḥ</seg></l>
<l><seg type="pāda" n="c">tasmin girāv adrisutāvivāhe</seg> <lb/><seg type="pāda" n="d">vavuś ca vātāḥ sukhaśītalāṅgāḥ</seg></l>
</lg>

<lg xml:id="BrP_36.105">
<l><seg type="pāda" n="a">puṣpāṇi śubhrāṇy api pātayantaḥ</seg> <lb/><seg type="pāda" n="b">śanair nagebhyo malayādrijātāḥ</seg></l>
<l><seg type="pāda" n="c">tathaiva sarve ṛtavaś ca puṇyāś</seg> <lb/><seg type="pāda" n="d">cakāśire 'nyonyavimiśritāṅgāḥ</seg></l>
</lg>

yeṣāṃ suliṅgāni ca kīrtitāni BrP_36.106a
te tatra āsan sumanojñarūpāḥ BrP_36.106b
<lg xml:id="BrP_36.107">
<l><seg type="pāda" n="a">samadālikulodgīta</seg><seg type="pāda" n="b">śilākusumasaṃcayaiḥ</seg> </l>
<l><seg type="pāda" n="c">parasparaṃ hi mālatyo</seg> <seg type="pāda" n="d">bhāvayantyo virejire</seg> //</l>
</lg>

<lg xml:id="BrP_36.108">
<l><seg type="pāda" n="a">nīlāni nīlāmburuhaiḥ payāṃsi</seg> <lb/><seg type="pāda" n="b">gaurāṇi gauraiś ca mṛṇāladaṇḍaiḥ</seg></l>
<l><seg type="pāda" n="c">raktaiś ca raktāni bhṛśaṃ kṛtāni</seg> <lb/><seg type="pāda" n="d">mattadvirephāvalijuṣṭapattraiḥ</seg></l>
</lg>

<lg xml:id="BrP_36.109">
<l><seg type="pāda" n="a">haimāni vistīrṇajaleṣu keṣucin</seg> <lb/><seg type="pāda" n="b">nirantaraṃ cārutarāṇi keṣucit</seg></l>
<l><seg type="pāda" n="c">vaidūryanālāni saraḥsu keṣucit</seg> <lb/><seg type="pāda" n="d">prajajñire padmavanāni sarvataḥ</seg></l>
</lg>

<lg xml:id="BrP_36.110">
<l><seg type="pāda" n="a">vāpyas tatrābhavan ramyāḥ</seg> <seg type="pāda" n="b">kamalotpalapuṣpitāḥ</seg> </l>
<l><seg type="pāda" n="c">nānāvihaṃgasaṃjuṣṭā</seg> <seg type="pāda" n="d">haimasopānapaṅktayaḥ</seg> //</l>
</lg>

<lg xml:id="BrP_36.111">
<l><seg type="pāda" n="a">śṛṅgāṇi tasya tu gireḥ</seg> <seg type="pāda" n="b">karṇikāraiḥ supuṣpitaiḥ</seg> </l>
<l><seg type="pāda" n="c">samucchritāny aviralair</seg> <seg type="pāda" n="d">hemānīva babhur dvijāḥ</seg> //</l>
</lg>

<lg xml:id="BrP_36.112">
<l><seg type="pāda" n="a">īṣadvibhinnakusumaiḥ</seg> <seg type="pāda" n="b">pāṭalaiś cāpi pāṭalāḥ</seg> </l>
<l><seg type="pāda" n="c">saṃbabhūvur diśaḥ sarvāḥ</seg> <seg type="pāda" n="d">pavanākampimūrtibhiḥ</seg> //</l>
</lg>

<lg xml:id="BrP_36.113">
<l><seg type="pāda" n="a">kṛṣṇārjunā daśaguṇā</seg> <seg type="pāda" n="b">nīlāśokamahīruhāḥ</seg> </l>
<l><seg type="pāda" n="c">girau vavṛdhire phullāḥ</seg> <seg type="pāda" n="d">spardhayantaḥ parasparam</seg> //</l>
</lg>

<lg xml:id="BrP_36.114">
<l><seg type="pāda" n="a">cārurāvavijuṣṭāni</seg> <seg type="pāda" n="b">kiṃśukānāṃ vanāni ca</seg> </l>
<l><seg type="pāda" n="c">parvatasya nitambeṣu</seg> <seg type="pāda" n="d">sarveṣu ca virejire</seg> //</l>
</lg>

<lg xml:id="BrP_36.115">
<l><seg type="pāda" n="a">tamālagulmais tasyāsīc</seg> <seg type="pāda" n="b">chobhā himavatas tadā</seg> </l>
<l><seg type="pāda" n="c">nīlajīmūtasaṃghātair</seg> <seg type="pāda" n="d">nilīnair iva saṃdhiṣu</seg> //</l>
</lg>

<lg xml:id="BrP_36.116">
<l><seg type="pāda" n="a">nikāmapuṣpaiḥ suviśālaśākhaiḥ</seg> <lb/><seg type="pāda" n="b">samucchritaiś candanacampakaiś ca</seg></l>
<l><seg type="pāda" n="c">pramattapuṃskokilasaṃpralāpair</seg> <lb/><seg type="pāda" n="d">himācalo 'tīva tadā rarāja</seg></l>
</lg>

<lg xml:id="BrP_36.117">
<l><seg type="pāda" n="a">śrutvā śabdaṃ mṛdumadakalaṃ sarvataḥ kokilānāṃ</seg> <lb/><seg type="pāda" n="b">cañcatpakṣāḥ samadhurataraṃ nīlakaṇṭhā vineduḥ</seg></l>
<l><seg type="pāda" n="c">teṣāṃ śabdair upacitabalaḥ puṣpacāpeṣuhastaḥ</seg> <lb/><seg type="pāda" n="d">sajjībhūtas tridaśavanitā veddhum aṅgeṣv anaṅgaḥ</seg></l>
</lg>

<lg xml:id="BrP_36.118">
<l><seg type="pāda" n="a">paṭuḥ sūryātapaś cāpi</seg> <seg type="pāda" n="b">prāyaśo 'lpajalāśayaḥ</seg> </l>
<l><seg type="pāda" n="c">devīvivāhasamaye</seg> <seg type="pāda" n="d">grīṣma āgād dhimācalam</seg> //</l>
</lg>

<lg xml:id="BrP_36.119">
<l><seg type="pāda" n="a">sa cāpi tarubhis tatra</seg> <seg type="pāda" n="b">bahubhiḥ kusumotkaraiḥ</seg> </l>
<l><seg type="pāda" n="c">śobhayām āsa śṛṅgāṇi</seg> <seg type="pāda" n="d">prāleyādreḥ samantataḥ</seg> //</l>
</lg>

<lg xml:id="BrP_36.120">
<l><seg type="pāda" n="a">tathāpi ca girau tatra</seg> <seg type="pāda" n="b">vāyavaḥ sumanoharāḥ</seg> </l>
<l><seg type="pāda" n="c">vavuḥ pāṭalavistīrṇa</seg><seg type="pāda" n="d">kadambārjunagandhinaḥ</seg> //</l>
</lg>

<lg xml:id="BrP_36.121">
<l><seg type="pāda" n="a">vāpyaḥ praphullapadmaugha</seg><seg type="pāda" n="b">kesarāruṇamūrtayaḥ</seg> </l>
<l><seg type="pāda" n="c">abhavaṃs taṭasaṃghuṣṭa</seg><seg type="pāda" n="d">phalahaṃsakadambakāḥ</seg> //</l>
</lg>

<lg xml:id="BrP_36.122">
<l><seg type="pāda" n="a">tathā kurabakāś cāpi</seg> <seg type="pāda" n="b">kusumāpāṇḍumūrtayaḥ</seg> </l>
<l><seg type="pāda" n="c">sarveṣu nagaśṛṅgeṣu</seg> <seg type="pāda" n="d">bhramarāvalisevitāḥ</seg> //</l>
</lg>

<lg xml:id="BrP_36.123">
<l><seg type="pāda" n="a">bakulāś ca nitambeṣu</seg> <seg type="pāda" n="b">viśāleṣu mahībhṛtaḥ</seg> </l>
<l><seg type="pāda" n="c">utsasarja manojñāni</seg> <seg type="pāda" n="d">kusumāni samantataḥ</seg> //</l>
</lg>

<lg xml:id="BrP_36.124">
<l><seg type="pāda" n="a">iti kusumavicitrasarvavṛkṣā</seg> <lb/><seg type="pāda" n="b">vividhavihaṃgamanādaramyadeśāḥ</seg></l>
<l><seg type="pāda" n="c">himagiritanayāvivāhabhūtyai</seg> <lb/><seg type="pāda" n="d">ṣaḍ upayayur ṛtavo munipravīrāḥ</seg></l>
</lg>

<lg xml:id="BrP_36.125">
<l><seg type="pāda" n="a">tata evaṃ pravṛtte tu</seg> <seg type="pāda" n="b">sarvabhūtasamāgame</seg> </l>
<l><seg type="pāda" n="c">nānāvādyasamākīrṇe</seg> <seg type="pāda" n="d">ahaṃ tatra dvijātayaḥ</seg> //</l>
</lg>

<lg xml:id="BrP_36.126">
<l><seg type="pāda" n="a">śailaputrīm alaṃkṛtya</seg> <seg type="pāda" n="b">yogyābharaṇasaṃpadā</seg> </l>
<l><seg type="pāda" n="c">puraṃ praveśitavāṃs tāṃ</seg> <seg type="pāda" n="d">svayam ādāya bho dvijāḥ</seg> //</l>
</lg>

<lg xml:id="BrP_36.127">
<l><seg type="pāda" n="a">tatas tu punar eveśam</seg> <seg type="pāda" n="b">ahaṃ caivoktavān vibhum</seg> </l>
<l><seg type="pāda" n="c">havir juhomi vahnau te</seg> <seg type="pāda" n="d">upādhyāyapade sthitaḥ</seg> //</l>
</lg>

<lg xml:id="BrP_36.128">
<l><seg type="pāda" n="a">dadāsi mahyaṃ yady ājñāṃ</seg> <seg type="pāda" n="b">kartavyo 'yaṃ kriyāvidhiḥ</seg> </l>
<l><seg type="pāda" n="c">mām āha śaṃkaraś caivaṃ</seg> <seg type="pāda" n="d">devadevo jagatpatiḥ</seg> //</l>
</lg>

<milestone unit="speaker" n="śiva uvāca"/>

<lg xml:id="BrP_36.129">
<l><seg type="pāda" n="a">yad uddiṣṭaṃ sureśāna</seg> <seg type="pāda" n="b">tat kuruṣva yathepsitam</seg> </l>
<l><seg type="pāda" n="c">kartāsmi vacanaṃ sarvaṃ</seg> <seg type="pāda" n="d">brahmaṃs tava jagadvibho</seg> //</l>
</lg>

<milestone unit="speaker" n="brahmovāca"/>

<lg xml:id="BrP_36.130">
<l><seg type="pāda" n="a">tataś cāhaṃ prahṛṣṭātmā</seg> <seg type="pāda" n="b">kuśān ādāya satvaram</seg> </l>
<l><seg type="pāda" n="c">hastaṃ devasya devyāś ca</seg> <seg type="pāda" n="d">yogabandhena yuktavān</seg> //</l>
</lg>

<lg xml:id="BrP_36.131">
<l><seg type="pāda" n="a">jvalanaś ca svayaṃ tatra</seg> <seg type="pāda" n="b">kṛtāñjalipuṭaḥ sthitaḥ</seg> </l>
<l><seg type="pāda" n="c">śrutigītair mahāmantrair</seg> <seg type="pāda" n="d">mūrtimadbhir upasthitaiḥ</seg> //</l>
</lg>

<lg xml:id="BrP_36.132">
<l><seg type="pāda" n="a">yathoktavidhinā hutvā</seg> <seg type="pāda" n="b">sarpis tad amṛtaṃ haviḥ</seg> </l>
<l><seg type="pāda" n="c">tatas taṃ jvalanaṃ sarvaṃ</seg> <seg type="pāda" n="d">kārayitvā pradakṣiṇam</seg> //</l>
</lg>

<lg xml:id="BrP_36.133">
<l><seg type="pāda" n="a">muktvā hastasamāyogaṃ</seg> <seg type="pāda" n="b">sahitaḥ sarvadaivataiḥ</seg> </l>
<l><seg type="pāda" n="c">putraiś ca mānasaiḥ siddhaiḥ</seg> <seg type="pāda" n="d">prahṛṣṭenāntarātmanā</seg> //</l>
</lg>

<lg xml:id="BrP_36.134">
<l><seg type="pāda" n="a">vṛtta udvāhakāle tu</seg> <seg type="pāda" n="b">praṇamya ca vṛṣadhvajam</seg> </l>
<l><seg type="pāda" n="c">yogenaiva tayor viprās</seg> <seg type="pāda" n="d">tad umāparameśayoḥ</seg> //</l>
</lg>

<lg xml:id="BrP_36.135">
<l><seg type="pāda" n="a">udvāhaḥ sa paro vṛtto</seg> <seg type="pāda" n="b">yaṃ devā na viduḥ kvacit</seg> </l>
<l><seg type="pāda" n="c">iti vaḥ sarvam ākhyātaṃ</seg> <seg type="pāda" n="d">svayaṃvaram idaṃ śubham</seg> </l>
<l><seg type="pāda" n="e">udvāhaś caiva devasya</seg> <seg type="pāda" n="f">śṛṇudhvaṃ paramādbhutam</seg> //</l>
</lg>

<milestone unit="speaker" n="brahmovāca"/>

<lg xml:id="BrP_37.1">
<l><seg type="pāda" n="a">atha vṛtte vivāhe tu</seg> <seg type="pāda" n="b">bhavasyāmitatejasaḥ</seg> </l>
<l><seg type="pāda" n="c">praharṣam atulaṃ gatvā</seg> <seg type="pāda" n="d">devāḥ śakrapurogamāḥ</seg> </l>
<l><seg type="pāda" n="e">tuṣṭuvur vāgbhir ādyābhiḥ</seg> <seg type="pāda" n="f">praṇemus te maheśvaram</seg> //</l>
</lg>

<milestone unit="speaker" n="devā ūcuḥ"/>

<lg xml:id="BrP_37.2">
<l><seg type="pāda" n="a">namaḥ parvataliṅgāya</seg> <seg type="pāda" n="b">parvateśāya vai namaḥ</seg> </l>
<l><seg type="pāda" n="c">namaḥ pavanavegāya</seg> <seg type="pāda" n="d">virūpāyājitāya ca</seg> </l>
<l><seg type="pāda" n="e">namaḥ kleśavināśāya</seg> <seg type="pāda" n="f">dātre ca śubhasaṃpadām</seg> //</l>
</lg>

<lg xml:id="BrP_37.3">
<l><seg type="pāda" n="a">namo nīlaśikhaṇḍāya</seg> <seg type="pāda" n="b">ambikāpataye namaḥ</seg> </l>
<l><seg type="pāda" n="c">namaḥ pavanarūpāya</seg> <seg type="pāda" n="d">śatarūpāya vai namaḥ</seg> //</l>
</lg>

<lg xml:id="BrP_37.4">
<l><seg type="pāda" n="a">namo bhairavarūpāya</seg> <seg type="pāda" n="b">virūpanayanāya ca</seg> </l>
<l><seg type="pāda" n="c">namaḥ sahasranetrāya</seg> <seg type="pāda" n="d">sahasracaraṇāya ca</seg> //</l>
</lg>

<lg xml:id="BrP_37.5">
<l><seg type="pāda" n="a">namo devavayasyāya</seg> <seg type="pāda" n="b">vedāṅgāya namo namaḥ</seg> </l>
<l><seg type="pāda" n="c">viṣṭambhanāya śakrasya</seg> <seg type="pāda" n="d">bāhvor vedāṅkurāya ca</seg> //</l>
</lg>

<lg xml:id="BrP_37.6">
<l><seg type="pāda" n="a">carācarādhipataye</seg> <seg type="pāda" n="b">śamanāya namo namaḥ</seg> </l>
<l><seg type="pāda" n="c">salilāśayaliṅgāya</seg> <seg type="pāda" n="d">yugāntāya namo namaḥ</seg> //</l>
</lg>

<lg xml:id="BrP_37.7">
<l><seg type="pāda" n="a">namaḥ kapālamālāya</seg> <seg type="pāda" n="b">kapālasūtradhāriṇe</seg> </l>
<l><seg type="pāda" n="c">namaḥ kapālahastāya</seg> <seg type="pāda" n="d">daṇḍine gadine namaḥ</seg> //</l>
</lg>

<lg xml:id="BrP_37.8">
<l><seg type="pāda" n="a">namas trailokyanāthāya</seg> <seg type="pāda" n="b">paśulokaratāya ca</seg> </l>
<l><seg type="pāda" n="c">namaḥ khaṭvāṅgahastāya</seg> <seg type="pāda" n="d">pramathārtiharāya ca</seg> //</l>
</lg>

<lg xml:id="BrP_37.9">
<l><seg type="pāda" n="a">namo yajñaśirohantre</seg> <seg type="pāda" n="b">kṛṣṇakeśāpahāriṇe</seg> </l>
<l><seg type="pāda" n="c">bhaganetranipātāya</seg> <seg type="pāda" n="d">pūṣṇo dantaharāya ca</seg> //</l>
</lg>

<lg xml:id="BrP_37.10">
<l><seg type="pāda" n="a">namaḥ pinākaśūlāsi</seg><seg type="pāda" n="b">khaḍgamudgaradhāriṇe</seg> </l>
<l><seg type="pāda" n="c">namo 'stu kālakālāya</seg> <seg type="pāda" n="d">tṛtīyanayanāya ca</seg> //</l>
</lg>

<lg xml:id="BrP_37.11">
<l><seg type="pāda" n="a">antakāntakṛte caiva</seg> <seg type="pāda" n="b">namaḥ parvatavāsine</seg> </l>
<l><seg type="pāda" n="c">suvarṇaretase caiva</seg> <seg type="pāda" n="d">namaḥ kuṇḍaladhāriṇe</seg> //</l>
</lg>

<lg xml:id="BrP_37.12">
<l><seg type="pāda" n="a">daityānāṃ yoganāśāya</seg> <seg type="pāda" n="b">yogināṃ gurave namaḥ</seg> </l>
<l><seg type="pāda" n="c">śaśāṅkādityanetrāya</seg> <seg type="pāda" n="d">lalāṭanayanāya ca</seg> //</l>
</lg>

<lg xml:id="BrP_37.13">
<l><seg type="pāda" n="a">namaḥ śmaśānarataye</seg> <seg type="pāda" n="b">śmaśānavaradāya ca</seg> </l>
<l><seg type="pāda" n="c">namo daivatanāthāya</seg> <seg type="pāda" n="d">tryambakāya namo namaḥ</seg> //</l>
</lg>

<lg xml:id="BrP_37.14">
<l><seg type="pāda" n="a">gṛhasthasādhave nityaṃ</seg> <seg type="pāda" n="b">jaṭile brahmacāriṇe</seg> </l>
<l><seg type="pāda" n="c">namo muṇḍārdhamuṇḍāya</seg> <seg type="pāda" n="d">paśūnāṃ pataye namaḥ</seg> //</l>
</lg>

<lg xml:id="BrP_37.15">
<l><seg type="pāda" n="a">salile tapyamānāya</seg> <seg type="pāda" n="b">yogaiśvaryapradāya ca</seg> </l>
<l><seg type="pāda" n="c">namaḥ śāntāya dāntāya</seg> <seg type="pāda" n="d">pralayotpattikāriṇe</seg> //</l>
</lg>

<lg xml:id="BrP_37.16">
<l><seg type="pāda" n="a">namo 'nugrahakartre ca</seg> <seg type="pāda" n="b">sthitikartre namo namaḥ</seg> </l>
<l><seg type="pāda" n="c">namo rudrāya vasava</seg> <seg type="pāda" n="d">ādityāyāśvine namaḥ</seg> //</l>
</lg>

<lg xml:id="BrP_37.17">
<l><seg type="pāda" n="a">namaḥ pitre 'tha sāṃkhyāya</seg> <seg type="pāda" n="b">viśvedevāya vai namaḥ</seg> </l>
<l><seg type="pāda" n="c">namaḥ śarvāya ugrāya</seg> <seg type="pāda" n="d">śivāya varadāya ca</seg> //</l>
</lg>

<lg xml:id="BrP_37.18">
<l><seg type="pāda" n="a">namo bhīmāya senānye</seg> <seg type="pāda" n="b">paśūnāṃ pataye namaḥ</seg> </l>
<l><seg type="pāda" n="c">śucaye vairihānāya</seg> <seg type="pāda" n="d">sadyojātāya vai namaḥ</seg> //</l>
</lg>

<lg xml:id="BrP_37.19">
<l><seg type="pāda" n="a">mahādevāya citrāya</seg> <seg type="pāda" n="b">vicitrāya ca vai namaḥ</seg> </l>
<l><seg type="pāda" n="c">pradhānāyāprameyāya</seg> <seg type="pāda" n="d">kāryāya kāraṇāya ca</seg> //</l>
</lg>

<lg xml:id="BrP_37.20">
<l><seg type="pāda" n="a">puruṣāya namas te 'stu</seg> <seg type="pāda" n="b">puruṣecchākarāya ca</seg> </l>
<l><seg type="pāda" n="c">namaḥ puruṣasaṃyoga</seg><seg type="pāda" n="d">pradhānaguṇakāriṇe</seg> //</l>
</lg>

<lg xml:id="BrP_37.21">
<l><seg type="pāda" n="a">pravartakāya prakṛteḥ</seg> <seg type="pāda" n="b">puruṣasya ca sarvaśaḥ</seg> </l>
<l><seg type="pāda" n="c">kṛtākṛtasya satkartre</seg> <seg type="pāda" n="d">phalasaṃyogadāya ca</seg> //</l>
</lg>

<lg xml:id="BrP_37.22">
<l><seg type="pāda" n="a">kālajñāya ca sarveṣāṃ</seg> <seg type="pāda" n="b">namo niyamakāriṇe</seg> </l>
<l><seg type="pāda" n="c">namo vaiṣamyakartre ca</seg> <seg type="pāda" n="d">guṇānāṃ vṛttidāya ca</seg> //</l>
</lg>

<lg xml:id="BrP_37.23">
<l><seg type="pāda" n="a">namas te devadeveśa</seg> <seg type="pāda" n="b">namas te bhūtabhāvana</seg> </l>
<l><seg type="pāda" n="c">śiva saumyamukho draṣṭuṃ</seg> <seg type="pāda" n="d">bhava saumyo hi naḥ prabho</seg> //</l>
</lg>

<milestone unit="speaker" n="brahmovāca"/>

<lg xml:id="BrP_37.24">
<l><seg type="pāda" n="a">evaṃ sa bhagavān devo</seg> <seg type="pāda" n="b">jagatpatir umāpatiḥ</seg> </l>
<l><seg type="pāda" n="c">stūyamānaḥ suraiḥ sarvair</seg> <seg type="pāda" n="d">amarān idam abravīt</seg> //</l>
</lg>

<milestone unit="speaker" n="śrīśaṃkara uvāca"/>

<lg xml:id="BrP_37.25">
<l><seg type="pāda" n="a">draṣṭuṃ sukhaś ca saumyaś ca</seg> <seg type="pāda" n="b">devānām asmi bhoḥ surāḥ</seg> </l>
<l><seg type="pāda" n="c">varaṃ varayata kṣipraṃ</seg> <seg type="pāda" n="d">dātāsmi tam asaṃśayam</seg> //</l>
</lg>

<milestone unit="speaker" n="brahmovāca"/>

<lg xml:id="BrP_37.26">
<l><seg type="pāda" n="a">tatas te praṇatāḥ sarve</seg> <seg type="pāda" n="b">surā ūcus trilocanam</seg> //</l>
</lg>

<milestone unit="speaker" n="devā ūcuḥ"/>

<lg xml:id="BrP_37.27">
<l><seg type="pāda" n="a">tavaiva bhagavan haste</seg> <seg type="pāda" n="b">vara eṣo 'vatiṣṭhatām</seg> </l>
<l><seg type="pāda" n="c">yadā kāryaṃ tadā nas tvaṃ</seg> <seg type="pāda" n="d">dāsyase varam īpsitam</seg> //</l>
</lg>

<milestone unit="speaker" n="brahmovāca"/>

<lg xml:id="BrP_37.28">
<l><seg type="pāda" n="a">evam astv iti tān uktvā</seg> <seg type="pāda" n="b">visṛjya ca surān haraḥ</seg> </l>
<l><seg type="pāda" n="c">lokāṃś ca pramathaiḥ sārdhaṃ</seg> <seg type="pāda" n="d">viveśa bhavanaṃ svakam</seg> //</l>
</lg>

<lg xml:id="BrP_37.29">
<l><seg type="pāda" n="a">yas tu harotsavam adbhutam enaṃ</seg> <lb/><seg type="pāda" n="b">gāyati daivataviprasamakṣam</seg></l>
<l><seg type="pāda" n="c">so 'pratirūpagaṇeśasamāno</seg> <lb/><seg type="pāda" n="d">dehaviparyayam etya sukhī syāt</seg></l>
</lg>

<milestone unit="speaker" n="brahmovāca"/>

<lg xml:id="BrP_37.30">
<l><seg type="pāda" n="a">vipravaryāḥ stavaṃ hīmaṃ</seg> <seg type="pāda" n="b">śṛṇuyād vā paṭhec ca yaḥ</seg> </l>
<l><seg type="pāda" n="c">sa sarvalokago devaiḥ</seg> <seg type="pāda" n="d">pūjyate 'mararāḍ iva</seg> //</l>
</lg>

<milestone unit="speaker" n="brahmovāca"/>

<lg xml:id="BrP_38.1">
<l><seg type="pāda" n="a">praviṣṭe bhavanaṃ deve</seg> <seg type="pāda" n="b">sūpaviṣṭe varāsane</seg> </l>
<l><seg type="pāda" n="c">sa vakro manmathaḥ krūro</seg> <seg type="pāda" n="d">devaṃ veddhumanā bhavat</seg> //</l>
</lg>

<lg xml:id="BrP_38.2">
<l><seg type="pāda" n="a">tam anācārasaṃyuktaṃ</seg> <seg type="pāda" n="b">durātmānaṃ kulādhamam</seg> </l>
<l><seg type="pāda" n="c">lokān sarvān pīḍayantaṃ</seg> <seg type="pāda" n="d">sarvāṅgāvaraṇātmakam</seg> //</l>
</lg>

<lg xml:id="BrP_38.3">
<l><seg type="pāda" n="a">ṛṣīṇāṃ vighnakartāraṃ</seg> <seg type="pāda" n="b">niyamānāṃ vrataiḥ saha</seg> </l>
<l><seg type="pāda" n="c">cakrāhvayasya rūpeṇa</seg> <seg type="pāda" n="d">ratyā saha samāgatam</seg> //</l>
</lg>

<lg xml:id="BrP_38.4">
<l><seg type="pāda" n="a">athātatāyinaṃ viprā</seg> <seg type="pāda" n="b">veddhukāmaṃ sureśvaraḥ</seg> </l>
<l><seg type="pāda" n="c">nayanena tṛtīyena</seg> <seg type="pāda" n="d">sāvajñaṃ samavaikṣata</seg> //</l>
</lg>

<lg xml:id="BrP_38.5">
<l><seg type="pāda" n="a">tato 'sya netrajo vahnir</seg> <seg type="pāda" n="b">jvālāmālāsahasravān</seg> </l>
<l><seg type="pāda" n="c">sahasā ratibhartāram</seg> <seg type="pāda" n="d">adahat saparicchadam</seg> //</l>
</lg>

<lg xml:id="BrP_38.6">
<l><seg type="pāda" n="a">sa dahyamānaḥ karuṇam</seg> <seg type="pāda" n="b">ārto 'krośata visvaram</seg> </l>
<l><seg type="pāda" n="c">prasādayaṃś ca taṃ devaṃ</seg> <seg type="pāda" n="d">papāta dharaṇītale</seg> //</l>
</lg>

<lg xml:id="BrP_38.7">
<l><seg type="pāda" n="a">atha so 'gniparītāṅgo</seg> <seg type="pāda" n="b">manmatho lokatāpanaḥ</seg> </l>
<l><seg type="pāda" n="c">papāta sahasā mūrchāṃ</seg> <seg type="pāda" n="d">kṣaṇena samapadyata</seg> //</l>
</lg>

<lg xml:id="BrP_38.8">
<l><seg type="pāda" n="a">patnī tu karuṇaṃ tasya</seg> <seg type="pāda" n="b">vilalāpa suduḥkhitā</seg> </l>
<l><seg type="pāda" n="c">devīṃ devaṃ ca duḥkhārtā</seg> <seg type="pāda" n="d">ayācat karuṇāvatī</seg> //</l>
</lg>

<lg xml:id="BrP_38.9">
<l><seg type="pāda" n="a">tasyāś ca karuṇāṃ jñātvā</seg> <seg type="pāda" n="b">devau tau karuṇātmakau</seg> </l>
<l><seg type="pāda" n="c">ūcatus tāṃ samālokya</seg> <seg type="pāda" n="d">samāśvāsya ca duḥkhitām</seg> //</l>
</lg>

<milestone unit="speaker" n="umāmaheśvarāv ūcatuḥ"/>

<lg xml:id="BrP_38.10">
<l><seg type="pāda" n="a">dagdha eva dhruvaṃ bhadre</seg> <seg type="pāda" n="b">nāsyotpattir iheṣyate</seg> </l>
<l><seg type="pāda" n="c">aśarīro 'pi te bhadre</seg> <seg type="pāda" n="d">kāryaṃ sarvaṃ kariṣyati</seg> //</l>
</lg>

<lg xml:id="BrP_38.11">
<l><seg type="pāda" n="a">yadā tu viṣṇur bhagavān</seg> <seg type="pāda" n="b">vasudevasutaḥ śubhe</seg> </l>
<l><seg type="pāda" n="c">tadā tasya suto yaś ca</seg> <seg type="pāda" n="d">patis te saṃbhaviṣyati</seg> //</l>
</lg>

<milestone unit="speaker" n="brahmovāca"/>

<lg xml:id="BrP_38.12">
<l><seg type="pāda" n="a">tataḥ sā tu varaṃ labdhvā</seg> <seg type="pāda" n="b">kāmapatnī śubhānanā</seg> </l>
<l><seg type="pāda" n="c">jagāmeṣṭaṃ tadā deśaṃ</seg> <seg type="pāda" n="d">prītiyuktā gataklamā</seg> //</l>
</lg>

<lg xml:id="BrP_38.13">
<l><seg type="pāda" n="a">dagdhvā kāmaṃ tato viprāḥ</seg> <seg type="pāda" n="b">sa tu devo vṛṣadhvajaḥ</seg> </l>
<l><seg type="pāda" n="c">reme tatromayā sārdhaṃ</seg> <seg type="pāda" n="d">prahṛṣṭas tu himācale</seg> //</l>
</lg>

<lg xml:id="BrP_38.14">
<l><seg type="pāda" n="a">kandareṣu ca ramyeṣu</seg> <seg type="pāda" n="b">padminīṣu guhāsu ca</seg> </l>
<l><seg type="pāda" n="c">nirjhareṣu ca ramyeṣu</seg> <seg type="pāda" n="d">karṇikāravaneṣu ca</seg> //</l>
</lg>

<lg xml:id="BrP_38.15">
<l><seg type="pāda" n="a">nadītīreṣu kānteṣu</seg> <seg type="pāda" n="b">kiṃnarācariteṣu ca</seg> </l>
<l><seg type="pāda" n="c">śṛṅgeṣu śailarājasya</seg> <seg type="pāda" n="d">taḍāgeṣu saraḥsu ca</seg> //</l>
</lg>

<lg xml:id="BrP_38.16">
<l><seg type="pāda" n="a">vanarājiṣu ramyāsu</seg> <seg type="pāda" n="b">nānāpakṣiruteṣu ca</seg> </l>
<l><seg type="pāda" n="c">tīrtheṣu puṇyatoyeṣu</seg> <seg type="pāda" n="d">munīnām āśrameṣu ca</seg> //</l>
</lg>

<lg xml:id="BrP_38.17">
<l><seg type="pāda" n="a">eteṣu puṇyeṣu manohareṣu</seg> <lb/><seg type="pāda" n="b">deśeṣu vidyādharabhūṣiteṣu</seg></l>
<l><seg type="pāda" n="c">gandharvayakṣāmaraseviteṣu</seg> <lb/><seg type="pāda" n="d">reme sa devyā sahitas trinetraḥ</seg></l>
</lg>

<lg xml:id="BrP_38.18">
<l><seg type="pāda" n="a">devaiḥ sahendrair muniyakṣasiddhair</seg> <lb/><seg type="pāda" n="b">gandharvavidyādharadaityamukhyaiḥ</seg></l>
<l><seg type="pāda" n="c">anyaiś ca sarvair vividhair vṛto 'sau</seg> <lb/><seg type="pāda" n="d">tasmin nage harṣam avāpa śaṃbhuḥ</seg></l>
</lg>

<lg xml:id="BrP_38.19">
<l><seg type="pāda" n="a">nṛtyanti tatrāpsarasaḥ sureśā</seg> <lb/><seg type="pāda" n="b">gāyanti gandharvagaṇāḥ prahṛṣṭāḥ</seg></l>
<l><seg type="pāda" n="c">divyāni vādyāny atha vādayanti</seg> <lb/><seg type="pāda" n="d">kecid drutaṃ devavaraṃ stuvanti</seg></l>
</lg>

<lg xml:id="BrP_38.20">
<l><seg type="pāda" n="a">evaṃ sa devaḥ svagaṇair upeto</seg> <lb/><seg type="pāda" n="b">mahābalaiḥ śakrayamāgnitulyaiḥ</seg></l>
<l><seg type="pāda" n="c">devyāḥ priyārthaṃ bhaganetrahantā</seg> <lb/><seg type="pāda" n="d">giriṃ na tatyāja tadā mahātmā</seg></l>
</lg>

<milestone unit="speaker" n="ṛṣaya ūcuḥ"/>

<lg xml:id="BrP_38.21">
<l><seg type="pāda" n="a">devyāḥ samaṃ tu bhagavāṃs</seg> <seg type="pāda" n="b">tiṣṭhaṃs tatra sa kāmahā</seg> </l>
<l><seg type="pāda" n="c">akarot kiṃ mahādeva</seg> <seg type="pāda" n="d">etad icchāma veditum</seg> //</l>
</lg>

<milestone unit="speaker" n="brahmovāca"/>

<lg xml:id="BrP_38.22">
<l><seg type="pāda" n="a">bhagavān himavacchṛṅge</seg> <seg type="pāda" n="b">sa hi devyāḥ priyecchayā</seg> </l>
<l><seg type="pāda" n="c">gaṇeśair vividhākārair</seg> <seg type="pāda" n="d">hāsaṃ saṃjanayan muhuḥ</seg> //</l>
</lg>

<lg xml:id="BrP_38.23">
<l><seg type="pāda" n="a">devīṃ bālendutilako</seg> <seg type="pāda" n="b">ramayaṃś ca rarāma ca</seg> </l>
<l><seg type="pāda" n="c">mahānubhāvaiḥ sarvajñaiḥ</seg> <seg type="pāda" n="d">kāmarūpadharaiḥ śubhaiḥ</seg> //</l>
</lg>

<lg xml:id="BrP_38.24">
<l><seg type="pāda" n="a">atha devy āsasādaikā</seg> <seg type="pāda" n="b">mātaraṃ parameśvarī</seg> </l>
<l><seg type="pāda" n="c">āsīnāṃ kāñcane śubhra</seg> <seg type="pāda" n="d">āsane paramādbhute</seg> //</l>
</lg>

<lg xml:id="BrP_38.25">
<l><seg type="pāda" n="a">atha dṛṣṭvā satīṃ devīm</seg> <seg type="pāda" n="b">āgatāṃ surarūpiṇīm</seg> </l>
<l><seg type="pāda" n="c">āsanena mahārheṇa</seg> <seg type="pāda" n="d">śaṃpādayad aninditām</seg> </l>
<l><seg type="pāda" n="e">āsīnāṃ tām athovāca</seg> <seg type="pāda" n="f">menā himavataḥ priyā</seg> //</l>
</lg>

<milestone unit="speaker" n="menovāca"/>

<lg xml:id="BrP_38.26">
<l><seg type="pāda" n="a">cirasyāgamanaṃ te 'dya</seg> <seg type="pāda" n="b">vada putri śubhekṣaṇe</seg> </l>
<l><seg type="pāda" n="c">daridrā krīḍanais tvaṃ hi</seg> <seg type="pāda" n="d">bhartrā krīḍasi saṃgatā</seg> //</l>
</lg>

<lg xml:id="BrP_38.27">
<l><seg type="pāda" n="a">ye daridrā bhavanti sma</seg> <seg type="pāda" n="b">tathaiva ca nirāśrayāḥ</seg> </l>
<l><seg type="pāda" n="c">ume ta evaṃ krīḍanti</seg> <seg type="pāda" n="d">yathā tava patiḥ śubhe</seg> //</l>
</lg>

<milestone unit="speaker" n="brahmovāca"/>

<lg xml:id="BrP_38.28">
<l><seg type="pāda" n="a">saivam uktātha mātrā tu</seg> <seg type="pāda" n="b">nātihṛṣṭamanā bhavat</seg> </l>
<l><seg type="pāda" n="c">mahatyā kṣamayā yuktā</seg> <seg type="pāda" n="d">na kiṃcit tām uvāca ha</seg> </l>
<l><seg type="pāda" n="e">visṛṣṭā ca tadā mātrā</seg> <seg type="pāda" n="f">gatvā devam uvāca ha</seg> //</l>
</lg>

<milestone unit="speaker" n="pārvaty uvāca"/>

<lg xml:id="BrP_38.29">
<l><seg type="pāda" n="a">bhagavan devadeveśa</seg> <seg type="pāda" n="b">neha vatsyāmi bhūdhare</seg> </l>
<l><seg type="pāda" n="c">anyaṃ kuru mamāvāsaṃ</seg> <seg type="pāda" n="d">bhuvaneṣu mahādyute</seg> //</l>
</lg>

<milestone unit="speaker" n="deva uvāca"/>

<lg xml:id="BrP_38.30">
<l><seg type="pāda" n="a">sadā tvam ucyamānā vai</seg> <seg type="pāda" n="b">mayā vāsārtham īśvari</seg> </l>
<l><seg type="pāda" n="c">anyaṃ na rocitavatī</seg> <seg type="pāda" n="d">vāsaṃ vai devi karhicit</seg> //</l>
</lg>

<lg xml:id="BrP_38.31">
<l><seg type="pāda" n="a">idānīṃ svayam eva tvaṃ</seg> <seg type="pāda" n="b">vāsam anyatra śobhane</seg> </l>
<l><seg type="pāda" n="c">kasmān mṛgayase devi</seg> <seg type="pāda" n="d">brūhi tan me śucismite</seg> //</l>
</lg>

<milestone unit="speaker" n="devy uvāca"/>

<lg xml:id="BrP_38.32">
<l><seg type="pāda" n="a">gṛhaṃ gatāsmi deveśa</seg> <seg type="pāda" n="b">pitur adya mahātmanaḥ</seg> </l>
<l><seg type="pāda" n="c">dṛṣṭvā ca tatra me mātā</seg> <seg type="pāda" n="d">vijane lokabhāvane</seg> //</l>
</lg>

<lg xml:id="BrP_38.33">
<l><seg type="pāda" n="a">āsanādibhir abhyarcya</seg> <seg type="pāda" n="b">sā mām evam abhāṣata</seg> </l>
<l><seg type="pāda" n="c">ume tava sadā bhartā</seg> <seg type="pāda" n="d">daridraḥ krīḍanaiḥ śubhe</seg> //</l>
</lg>

<lg xml:id="BrP_38.34">
<l><seg type="pāda" n="a">krīḍate nahi devānāṃ</seg> <seg type="pāda" n="b">krīḍā bhavati tādṛśī</seg> </l>
<l><seg type="pāda" n="c">yat kila tvaṃ mahādeva</seg> <seg type="pāda" n="d">gaṇaiś ca vividhais tathā</seg> </l>
<l><seg type="pāda" n="e">ramase tad aniṣṭaṃ hi</seg> <seg type="pāda" n="f">mama mātur vṛṣadhvaja</seg> //</l>
</lg>

<milestone unit="speaker" n="brahmovāca"/>

<lg xml:id="BrP_38.35">
<l><seg type="pāda" n="a">tato devaḥ prahasyāha</seg> <seg type="pāda" n="b">devīṃ hāsayituṃ prabhuḥ</seg> //</l>
</lg>

<milestone unit="speaker" n="deva uvāca"/>

<lg xml:id="BrP_38.36">
<l><seg type="pāda" n="a">evam eva na saṃdehaḥ</seg> <seg type="pāda" n="b">kasmān manyur abhūt tava</seg> </l>
<l><seg type="pāda" n="c">kṛttivāsā hy avāsāś ca</seg> <seg type="pāda" n="d">śmaśānanilayaś ca ha</seg> //</l>
</lg>

<lg xml:id="BrP_38.37">
<l><seg type="pāda" n="a">aniketo hy araṇyeṣu</seg> <seg type="pāda" n="b">parvatānāṃ guhāsu ca</seg> </l>
<l><seg type="pāda" n="c">vicarāmi gaṇair nagnair</seg> <seg type="pāda" n="d">vṛto 'mbhojavilocane</seg> //</l>
</lg>

<lg xml:id="BrP_38.38">
<l><seg type="pāda" n="a">mā krudho devi mātre tvaṃ</seg> <seg type="pāda" n="b">tathyaṃ mātāvadat tava</seg> </l>
<l><seg type="pāda" n="c">nahi mātṛsamo bandhur</seg> <seg type="pāda" n="d">jantūnām asti bhūtale</seg> //</l>
</lg>

<milestone unit="speaker" n="devy uvāca"/>

<lg xml:id="BrP_38.39">
<l><seg type="pāda" n="a">na me 'sti bandhubhiḥ kiṃcit</seg> <seg type="pāda" n="b">kṛtyaṃ suravareśvara</seg> </l>
<l><seg type="pāda" n="c">tathā kuru mahādeva</seg> <seg type="pāda" n="d">yathāhaṃ sukham āpnuyām</seg> //</l>
</lg>

<milestone unit="speaker" n="brahmovāca"/>

<lg xml:id="BrP_38.40">
<l><seg type="pāda" n="a">śrutvā sa devyā vacanaṃ sureśas</seg> <lb/><seg type="pāda" n="b">tasyāḥ priyārthe svagiriṃ vihāya</seg></l>
<l><seg type="pāda" n="c">jagāma meruṃ surasiddhasevitaṃ</seg> <lb/><seg type="pāda" n="d">bhāryāsahāyaḥ svagaṇaiś ca yuktaḥ</seg></l>
</lg>

<milestone unit="speaker" n="ṛṣaya ūcuḥ"/>

<lg xml:id="BrP_39.1">
<l><seg type="pāda" n="a">prācetasasya dakṣasya</seg> <seg type="pāda" n="b">kathaṃ vaivasvate 'ntare</seg> </l>
<l><seg type="pāda" n="c">vināśam agamad brahman</seg> <seg type="pāda" n="d">hayamedhaḥ prajāpateḥ</seg> //</l>
</lg>

<lg xml:id="BrP_39.2">
<l><seg type="pāda" n="a">devyā manyukṛtaṃ buddhvā</seg> <seg type="pāda" n="b">kruddhaḥ sarvātmakaḥ prabhuḥ</seg> </l>
<l><seg type="pāda" n="c">kathaṃ vināśito yajño</seg> <seg type="pāda" n="d">dakṣasyāmitatejasaḥ</seg> </l>
<l><seg type="pāda" n="e">mahādevena roṣād vai</seg> <seg type="pāda" n="f">tan naḥ prabrūhi vistarāt</seg> //</l>
</lg>

<milestone unit="speaker" n="brahmovāca"/>

<lg xml:id="BrP_39.3">
<l><seg type="pāda" n="a">varṇayiṣyāmi vo viprā</seg> <seg type="pāda" n="b">mahādevena vai yathā</seg> </l>
<l><seg type="pāda" n="c">krodhād vidhvaṃsito yajño</seg> <seg type="pāda" n="d">devyāḥ priyacikīrṣayā</seg> //</l>
</lg>

<lg xml:id="BrP_39.4">
<l><seg type="pāda" n="a">purā meror dvijaśreṣṭhāḥ</seg> <seg type="pāda" n="b">śṛṅgaṃ trailokyapūjitam</seg> </l>
<l><seg type="pāda" n="c">jyotiḥsthalaṃ nāma citraṃ</seg> <seg type="pāda" n="d">sarvaratnavibhūṣitam</seg> //</l>
</lg>

<lg xml:id="BrP_39.5">
<l><seg type="pāda" n="a">aprameyam anādhṛṣyaṃ</seg> <seg type="pāda" n="b">sarvalokanamaskṛtam</seg> </l>
<l><seg type="pāda" n="c">tatra devo giritaṭe</seg> <seg type="pāda" n="d">sarvadhātuvicitrite</seg> //</l>
</lg>

<lg xml:id="BrP_39.6">
<l><seg type="pāda" n="a">paryaṅka iva vistīrṇa</seg> <seg type="pāda" n="b">upaviṣṭo babhūva ha</seg> </l>
<l><seg type="pāda" n="c">śailarājasutā cāsya</seg> <seg type="pāda" n="d">nityaṃ pārśvasthitābhavat</seg> //</l>
</lg>

<lg xml:id="BrP_39.7">
<l><seg type="pāda" n="a">ādityāś ca mahātmāno</seg> <seg type="pāda" n="b">vasavaś ca mahaujasaḥ</seg> </l>
<l><seg type="pāda" n="c">tathaiva ca mahātmānāv</seg> <seg type="pāda" n="d">aśvinau bhiṣajāṃ varau</seg> //</l>
</lg>

<lg xml:id="BrP_39.8">
<l><seg type="pāda" n="a">tathā vaiśravaṇo rājā</seg> <seg type="pāda" n="b">guhyakaiḥ parivāritaḥ</seg> </l>
<l><seg type="pāda" n="c">yakṣāṇām īśvaraḥ śrīmān</seg> <seg type="pāda" n="d">kailāsanilayaḥ prabhuḥ</seg> //</l>
</lg>

<lg xml:id="BrP_39.9">
<l><seg type="pāda" n="a">upāsate mahātmānam</seg> <seg type="pāda" n="b">uśanā ca mahāmuniḥ</seg> </l>
<l><seg type="pāda" n="c">sanatkumārapramukhās</seg> <seg type="pāda" n="d">tathaiva paramarṣayaḥ</seg> //</l>
</lg>

<lg xml:id="BrP_39.10">
<l><seg type="pāda" n="a">aṅgiraḥpramukhāś caiva</seg> <seg type="pāda" n="b">tathā devarṣayo 'pi ca</seg> </l>
<l><seg type="pāda" n="c">viśvāvasuś ca gandharvas</seg> <seg type="pāda" n="d">tathā nāradaparvatau</seg> //</l>
</lg>

<lg xml:id="BrP_39.11">
<l><seg type="pāda" n="a">apsarogaṇasaṃghāś ca</seg> <seg type="pāda" n="b">samājagmur anekaśaḥ</seg> </l>
<l><seg type="pāda" n="c">vavau sukhaśivo vāyur</seg> <seg type="pāda" n="d">nānāgandhavahaḥ śuciḥ</seg> //</l>
</lg>

<lg xml:id="BrP_39.12">
<l><seg type="pāda" n="a">sarvartukusumopetaḥ</seg> <seg type="pāda" n="b">puṣpavanto 'bhavan drumāḥ</seg> </l>
<l><seg type="pāda" n="c">tathā vidyādharāḥ sādhyāḥ</seg> <seg type="pāda" n="d">siddhāś caiva tapodhanāḥ</seg> //</l>
</lg>

<lg xml:id="BrP_39.13">
<l><seg type="pāda" n="a">mahādevaṃ paśupatiṃ</seg> <seg type="pāda" n="b">paryupāsata tatra vai</seg> </l>
<l><seg type="pāda" n="c">bhūtāni ca tathānyāni</seg> <seg type="pāda" n="d">nānārūpadharāṇy atha</seg> //</l>
</lg>

<lg xml:id="BrP_39.14">
<l><seg type="pāda" n="a">rākṣasāś ca mahāraudrāḥ</seg> <seg type="pāda" n="b">piśācāś ca mahābalāḥ</seg> </l>
<l><seg type="pāda" n="c">bahurūpadharā dhṛṣṭā</seg> <seg type="pāda" n="d">nānāpraharaṇāyudhāḥ</seg> //</l>
</lg>

<lg xml:id="BrP_39.15">
<l><seg type="pāda" n="a">devasyānucarās tatra</seg> <seg type="pāda" n="b">tasthur vaiśvānaropamāḥ</seg> </l>
<l><seg type="pāda" n="c">nandīśvaraś ca bhagavān</seg> <seg type="pāda" n="d">devasyānumate sthitaḥ</seg> //</l>
</lg>

<lg xml:id="BrP_39.16">
<l><seg type="pāda" n="a">pragṛhya jvalitaṃ śūlaṃ</seg> <seg type="pāda" n="b">dīpyamānaṃ svatejasā</seg> </l>
<l><seg type="pāda" n="c">gaṅgā ca saritāṃ śreṣṭhā</seg> <seg type="pāda" n="d">sarvatīrthajalodbhavā</seg> //</l>
</lg>

<lg xml:id="BrP_39.17">
<l><seg type="pāda" n="a">paryupāsata taṃ devaṃ</seg> <seg type="pāda" n="b">rūpiṇī dvijasattamāḥ</seg> </l>
<l><seg type="pāda" n="c">evaṃ sa bhagavāṃs tatra</seg> <seg type="pāda" n="d">pūjyamānaḥ surarṣibhiḥ</seg> //</l>
</lg>

<lg xml:id="BrP_39.18">
<l><seg type="pāda" n="a">devaiś ca sumahābhāgair</seg> <seg type="pāda" n="b">mahādevo vyatiṣṭhata</seg> </l>
<l><seg type="pāda" n="c">kasyacit tv atha kālasya</seg> <seg type="pāda" n="d">dakṣo nāma prajāpatiḥ</seg> //</l>
</lg>

<lg xml:id="BrP_39.19">
<l><seg type="pāda" n="a">pūrvoktena vidhānena</seg> <seg type="pāda" n="b">yakṣyamāṇo 'bhyapadyata</seg> </l>
<l><seg type="pāda" n="c">tatas tasya makhe devāḥ</seg> <seg type="pāda" n="d">sarve śakrapurogamāḥ</seg> //</l>
</lg>

<lg xml:id="BrP_39.20">
<l><seg type="pāda" n="a">svargasthānād athāgamya</seg> <seg type="pāda" n="b">dakṣam āpedire tathā</seg> </l>
<l><seg type="pāda" n="c">te vimānair mahātmāno</seg> <seg type="pāda" n="d">jvaladbhir jvalanaprabhāḥ</seg> //</l>
</lg>

<lg xml:id="BrP_39.21">
<l><seg type="pāda" n="a">devasyānumate 'gacchan</seg> <seg type="pāda" n="b">gaṅgādvāram iti śrutiḥ</seg> </l>
<l><seg type="pāda" n="c">gandharvāpsarasākīrṇaṃ</seg> <seg type="pāda" n="d">nānādrumalatāvṛtam</seg> //</l>
</lg>

<lg xml:id="BrP_39.22">
<l><seg type="pāda" n="a">ṛṣisiddhaiḥ parivṛtaṃ</seg> <seg type="pāda" n="b">dakṣaṃ dharmabhṛtāṃ varam</seg> </l>
<l><seg type="pāda" n="c">pṛthivyām antarikṣe ca</seg> <seg type="pāda" n="d">ye ca svarlokavāsinaḥ</seg> //</l>
</lg>

<lg xml:id="BrP_39.23">
<l><seg type="pāda" n="a">sarve prāñjalayo bhūtvā</seg> <seg type="pāda" n="b">upatasthuḥ prajāpatim</seg> </l>
<l><seg type="pāda" n="c">ādityā vasavo rudrāḥ</seg> <seg type="pāda" n="d">sādhyāḥ sarve marudgaṇāḥ</seg> //</l>
</lg>

<lg xml:id="BrP_39.24">
<l><seg type="pāda" n="a">viṣṇunā sahitāḥ sarva</seg> <seg type="pāda" n="b">āgatā yajñabhāginaḥ</seg> </l>
<l><seg type="pāda" n="c">ūṣmapā dhūmapāś caiva</seg> <seg type="pāda" n="d">ājyapāḥ somapās tathā</seg> //</l>
</lg>

<lg xml:id="BrP_39.25">
<l><seg type="pāda" n="a">aśvinau marutaś caiva</seg> <seg type="pāda" n="b">nānādevagaṇaiḥ saha</seg> </l>
<l><seg type="pāda" n="c">ete cānye ca bahavo</seg> <seg type="pāda" n="d">bhūtagrāmās tathaiva ca</seg> //</l>
</lg>

<lg xml:id="BrP_39.26">
<l><seg type="pāda" n="a">jarāyujāṇḍajāś caiva</seg> <seg type="pāda" n="b">tathaiva svedajodbhidaḥ</seg> </l>
<l><seg type="pāda" n="c">āgatāḥ sattriṇaḥ sarve</seg> <seg type="pāda" n="d">devāḥ strībhiḥ saharṣibhiḥ</seg> //</l>
</lg>

<lg xml:id="BrP_39.27">
<l><seg type="pāda" n="a">virājante vimānasthā</seg> <seg type="pāda" n="b">dīpyamānā ivāgnayaḥ</seg> </l>
<l><seg type="pāda" n="c">tān dṛṣṭvā manyunāviṣṭo</seg> <seg type="pāda" n="d">dadhīcir vākyam abravīt</seg> //</l>
</lg>

<milestone unit="speaker" n="dadhīcir uvāca"/>

<lg xml:id="BrP_39.28">
<l><seg type="pāda" n="a">apūjyapūjane caiva</seg> <seg type="pāda" n="b">pūjyānāṃ cāpy apūjane</seg> </l>
<l><seg type="pāda" n="c">naraḥ pāpam avāpnoti</seg> <seg type="pāda" n="d">mahad vai nātra saṃśayaḥ</seg> //</l>
</lg>

<milestone unit="speaker" n="brahmovāca"/>

<lg xml:id="BrP_39.29">
<l><seg type="pāda" n="a">evam uktvā tu viprarṣiḥ</seg> <seg type="pāda" n="b">punar dakṣam abhāṣata</seg> //</l>
</lg>

<milestone unit="speaker" n="dadhīcir uvāca"/>

<lg xml:id="BrP_39.30">
<l><seg type="pāda" n="a">pūjyaṃ ca paśubhartāraṃ</seg> <seg type="pāda" n="b">kasmān nārcayase prabhum</seg> //</l>
</lg>

<milestone unit="speaker" n="dakṣa uvāca"/>

<lg xml:id="BrP_39.31">
<l><seg type="pāda" n="a">santi me bahavo rudrāḥ</seg> <seg type="pāda" n="b">śūlahastāḥ kapardinaḥ</seg> </l>
<l><seg type="pāda" n="c">ekādaśasthānagatā</seg> <seg type="pāda" n="d">nānyaṃ vidmo maheśvaram</seg> //</l>
</lg>

<milestone unit="speaker" n="dadhīcir uvāca"/>

<lg xml:id="BrP_39.32">
<l><seg type="pāda" n="a">sarveṣām ekamantro 'yaṃ</seg> <seg type="pāda" n="b">mameśo na nimantritaḥ</seg> </l>
<l><seg type="pāda" n="c">yathāhaṃ śaṃkarād ūrdhvaṃ</seg> <seg type="pāda" n="d">nānyaṃ paśyāmi daivatam</seg> </l>
<l><seg type="pāda" n="e">tathā dakṣasya vipulo</seg> <seg type="pāda" n="f">yajño 'yaṃ na bhaviṣyati</seg> //</l>
</lg>

<milestone unit="speaker" n="dakṣa uvāca"/>

<milestone unit="speaker" n=" dakṣa uvāca"/>

<lg xml:id="BrP_39.33">
<l><seg type="pāda" n="a">viṣṇoś ca bhāgā vividhāḥ pradattās</seg> <lb/><seg type="pāda" n="b">tathā ca rudrebhya uta pradattāḥ</seg></l>
<l><seg type="pāda" n="c">anye 'pi devā nijabhāgayuktā</seg> <lb/><seg type="pāda" n="d">dadāmi bhāgaṃ na tu śaṃkarāya</seg></l>
</lg>

<milestone unit="speaker" n="brahmovāca"/>

<lg xml:id="BrP_39.34">
<l><seg type="pāda" n="a">gatās tu devatā jñātvā</seg> <seg type="pāda" n="b">śailarājasutā tadā</seg> </l>
<l><seg type="pāda" n="c">uvāca vacanaṃ śarvaṃ</seg> <seg type="pāda" n="d">devaṃ paśupatiṃ patim</seg> //</l>
</lg>

<milestone unit="speaker" n="umovāca"/>

<lg xml:id="BrP_39.35">
<l><seg type="pāda" n="a">bhagavan kutra yānty ete</seg> <seg type="pāda" n="b">devāḥ śakrapurogamāḥ</seg> </l>
<l><seg type="pāda" n="c">brūhi tattvena tattvajña</seg> <seg type="pāda" n="d">saṃśayo me mahān ayam</seg> //</l>
</lg>

<milestone unit="speaker" n="maheśvara uvāca"/>

<lg xml:id="BrP_39.36">
<l><seg type="pāda" n="a">dakṣo nāma mahābhāge</seg> <seg type="pāda" n="b">prajānāṃ patir uttamaḥ</seg> </l>
<l><seg type="pāda" n="c">hayamedhena yajate</seg> <seg type="pāda" n="d">tatra yānti divaukasaḥ</seg> //</l>
</lg>

<milestone unit="speaker" n="devy uvāca"/>

<lg xml:id="BrP_39.37">
<l><seg type="pāda" n="a">yajñam etaṃ mahābhāga</seg> <seg type="pāda" n="b">kimarthaṃ nānugacchasi</seg> </l>
<l><seg type="pāda" n="c">kena vā pratiṣedhena</seg> <seg type="pāda" n="d">gamanaṃ te na vidyate</seg> //</l>
</lg>

<milestone unit="speaker" n="maheśvara uvāca"/>

<lg xml:id="BrP_39.38">
<l><seg type="pāda" n="a">surair eva mahābhāge</seg> <seg type="pāda" n="b">sarvam etad anuṣṭhitam</seg> </l>
<l><seg type="pāda" n="c">yajñeṣu mama sarveṣu</seg> <seg type="pāda" n="d">na bhāga upakalpitaḥ</seg> //</l>
</lg>

<lg xml:id="BrP_39.39">
<l><seg type="pāda" n="a">pūrvāgatena gantavyaṃ</seg> <seg type="pāda" n="b">mārgeṇa varavarṇini</seg> </l>
<l><seg type="pāda" n="c">na me surāḥ prayacchanti</seg> <seg type="pāda" n="d">bhāgaṃ yajñasya dharmataḥ</seg> //</l>
</lg>

<milestone unit="speaker" n="umovāca"/>

<lg xml:id="BrP_39.40">
<l><seg type="pāda" n="a">bhagavan sarvadeveṣu</seg> <seg type="pāda" n="b">prabhāvābhyadhiko guṇaiḥ</seg> </l>
<l><seg type="pāda" n="c">ajeyaś cāpy adhṛṣyaś ca</seg> <seg type="pāda" n="d">tejasā yaśasā śriyā</seg> //</l>
</lg>

<lg xml:id="BrP_39.41">
<l><seg type="pāda" n="a">anena tu mahābhāga</seg> <seg type="pāda" n="b">pratiṣedhena bhāgataḥ</seg> </l>
<l><seg type="pāda" n="c">atīva duḥkham āpannā</seg> <seg type="pāda" n="d">vepathuś ca mahān ayam</seg> //</l>
</lg>

<lg xml:id="BrP_39.42">
<l><seg type="pāda" n="a">kiṃ nāma dānaṃ niyamaṃ tapo vā</seg> <lb/><seg type="pāda" n="b">kuryām ahaṃ yena patir mamādya</seg></l>
<l><seg type="pāda" n="c">labheta bhāgaṃ bhagavān acintyo</seg> <lb/><seg type="pāda" n="d">yajñasya cendrādyamarair vicitram</seg></l>
</lg>

<milestone unit="speaker" n="brahmovāca"/>

evaṃ bruvāṇāṃ bhagavān vicintya BrP_39.43a
patnīṃ prahṛṣṭaḥ kṣubhitām uvāca BrP_39.43b
<milestone unit="speaker" n="maheśvara uvāca"/>

na vetsi māṃ devi kṛśodarāṅgi BrP_39.43c
kiṃ nāma yuktaṃ vacanaṃ tavedam BrP_39.43d
<lg xml:id="BrP_39.44">
<l><seg type="pāda" n="a">ahaṃ vijānāmi viśālanetre</seg> <lb/><seg type="pāda" n="b">dhyānena sarve ca vidanti santaḥ</seg></l>
<l><seg type="pāda" n="c">tavādya mohena sahendradevā</seg> <lb/><seg type="pāda" n="d">lokatrayaṃ sarvam atho vinaṣṭam</seg></l>
</lg>

<lg xml:id="BrP_39.45">
<l><seg type="pāda" n="a">mām adhvareśaṃ nitarāṃ stuvanti</seg> <lb/><seg type="pāda" n="b">rathaṃtaraṃ sāma gāyanti mahyam</seg></l>
<l><seg type="pāda" n="c">māṃ brāhmaṇā brahmamantrair yajanti</seg> <lb/><seg type="pāda" n="d">mamādhvaryavaḥ kalpayante ca bhāgam</seg></l>
</lg>

<milestone unit="speaker" n="devy uvāca"/>

<lg xml:id="BrP_39.46">
<l><seg type="pāda" n="a">vikatthase prākṛtavat</seg> <seg type="pāda" n="b">sarvastrījanasaṃsadi</seg> </l>
<l><seg type="pāda" n="c">stauṣi garvāyase cāpi</seg> <seg type="pāda" n="d">svam ātmānaṃ na saṃśayaḥ</seg> //</l>
</lg>

<milestone unit="speaker" n="bhagavān uvāca"/>

<lg xml:id="BrP_39.47">
<l><seg type="pāda" n="a">nātmānaṃ staumi deveśi</seg> <seg type="pāda" n="b">yathā tvam anugacchasi</seg> </l>
<l><seg type="pāda" n="c">saṃsrakṣyāmi varārohe</seg> <seg type="pāda" n="d">bhāgārthe varavarṇini</seg> //</l>
</lg>

<milestone unit="speaker" n="brahmovāca"/>

<lg xml:id="BrP_39.48">
<l><seg type="pāda" n="a">ity uktvā bhagavān patnīm</seg> <seg type="pāda" n="b">umāṃ prāṇair api priyām</seg> </l>
<l><seg type="pāda" n="c">so 'sṛjad bhagavān vaktrād</seg> <seg type="pāda" n="d">bhūtaṃ krodhāgnisaṃbhavam</seg> //</l>
</lg>

<lg xml:id="BrP_39.49">
<l><seg type="pāda" n="a">tam uvāca makhaṃ gaccha</seg> <seg type="pāda" n="b">dakṣasya tvaṃ maheśvaraḥ</seg> </l>
<l><seg type="pāda" n="c">nāśayāśu kratuṃ tasya</seg> <seg type="pāda" n="d">dakṣasya madanujñayā</seg> //</l>
</lg>

<milestone unit="speaker" n="brahmovāca"/>

<lg xml:id="BrP_39.50">
<l><seg type="pāda" n="a">tato rudraprayuktena</seg> <seg type="pāda" n="b">siṃhaveṣeṇa līlayā</seg> </l>
<l><seg type="pāda" n="c">devyā manyukṛtaṃ jñātvā</seg> <seg type="pāda" n="d">hato dakṣasya sa kratuḥ</seg> //</l>
</lg>

<lg xml:id="BrP_39.51">
<l><seg type="pāda" n="a">manyunā ca mahābhīmā</seg> <seg type="pāda" n="b">bhadrakālī maheśvarī</seg> </l>
<l><seg type="pāda" n="c">ātmanaḥ karmasākṣitve</seg> <seg type="pāda" n="d">tena sārdhaṃ sahānugā</seg> //</l>
</lg>

<lg xml:id="BrP_39.52">
<l><seg type="pāda" n="a">sa eṣa bhagavān krodhaḥ</seg> <seg type="pāda" n="b">pretāvāsakṛtālayaḥ</seg> </l>
<l><seg type="pāda" n="c">vīrabhadreti vikhyāto</seg> <seg type="pāda" n="d">devyā manyupramārjakaḥ</seg> //</l>
</lg>

<lg xml:id="BrP_39.53">
<l><seg type="pāda" n="a">so 'sṛjad romakūpebhya</seg> <seg type="pāda" n="b">ātmanaiva gaṇeśvarān</seg> </l>
<l><seg type="pāda" n="c">rudrānugān gaṇān raudrān</seg> <seg type="pāda" n="d">rudravīryaparākramān</seg> //</l>
</lg>

<lg xml:id="BrP_39.54">
<l><seg type="pāda" n="a">rudrasyānucarāḥ sarve</seg> <seg type="pāda" n="b">sarve rudraparākramāḥ</seg> </l>
<l><seg type="pāda" n="c">te nipetus tatas tūrṇaṃ</seg> <seg type="pāda" n="d">śataśo 'tha sahasraśaḥ</seg> //</l>
</lg>

<lg xml:id="BrP_39.55">
<l><seg type="pāda" n="a">tataḥ kilakilāśabda</seg> <seg type="pāda" n="b">ākāśaṃ pūrayann iva</seg> </l>
<l><seg type="pāda" n="c">samabhūt sumahān viprāḥ</seg> <seg type="pāda" n="d">sarvarudragaṇaiḥ kṛtaḥ</seg> //</l>
</lg>

<lg xml:id="BrP_39.56">
<l><seg type="pāda" n="a">tena śabdena mahatā</seg> <seg type="pāda" n="b">trastāḥ sarve divaukasaḥ</seg> </l>
<l><seg type="pāda" n="c">parvatāś ca vyaśīryanta</seg> <seg type="pāda" n="d">cakampe ca vasuṃdharā</seg> //</l>
</lg>

<lg xml:id="BrP_39.57">
<l><seg type="pāda" n="a">marutaś ca vavuḥ krūrāś</seg> <seg type="pāda" n="b">cukṣubhe varuṇālayaḥ</seg> </l>
<l><seg type="pāda" n="c">agnayo vai na dīpyante</seg> <seg type="pāda" n="d">na cādīpyata bhāskaraḥ</seg> //</l>
</lg>

<lg xml:id="BrP_39.58">
<l><seg type="pāda" n="a">grahā naiva prakāśante</seg> <seg type="pāda" n="b">nakṣatrāṇi na tārakāḥ</seg> </l>
<l><seg type="pāda" n="c">ṛṣayo na prabhāsante</seg> <seg type="pāda" n="d">na devā na ca dānavāḥ</seg> //</l>
</lg>

<lg xml:id="BrP_39.59">
<l><seg type="pāda" n="a">evaṃ hi timirībhūte</seg> <seg type="pāda" n="b">nirdahanti gaṇeśvarāḥ</seg> </l>
<l><seg type="pāda" n="c">prabhañjanty apare yūpān</seg> <seg type="pāda" n="d">ghorān utpāṭayanti ca</seg> //</l>
</lg>

<lg xml:id="BrP_39.60">
<l><seg type="pāda" n="a">praṇadanti tathā cānye</seg> <seg type="pāda" n="b">vikurvanti tathā pare</seg> </l>
<l><seg type="pāda" n="c">tvaritaṃ vai pradhāvanti</seg> <seg type="pāda" n="d">vāyuvegā manojavāḥ</seg> //</l>
</lg>

<lg xml:id="BrP_39.61">
<l><seg type="pāda" n="a">cūrṇyante yajñapātrāṇi</seg> <seg type="pāda" n="b">yajñasyāyatanāni ca</seg> </l>
<l><seg type="pāda" n="c">śīryamāṇāny adṛśyanta</seg> <seg type="pāda" n="d">tārā iva nabhastalāt</seg> //</l>
</lg>

<lg xml:id="BrP_39.62">
<l><seg type="pāda" n="a">divyānnapānabhakṣyāṇāṃ</seg> <seg type="pāda" n="b">rāśayaḥ parvatopamāḥ</seg> </l>
<l><seg type="pāda" n="c">kṣīranadyas tathā cānyā</seg> <seg type="pāda" n="d">ghṛtapāyasakardamāḥ</seg> //</l>
</lg>

<lg xml:id="BrP_39.63">
<l><seg type="pāda" n="a">madhumaṇḍodakā divyāḥ</seg> <seg type="pāda" n="b">khaṇḍaśarkaravālukāḥ</seg> </l>
<l><seg type="pāda" n="c">ṣaḍrasān nivahanty anyā</seg> <seg type="pāda" n="d">guḍakulyā manoramāḥ</seg> //</l>
</lg>

<lg xml:id="BrP_39.64">
<l><seg type="pāda" n="a">uccāvacāni māṃsāni</seg> <seg type="pāda" n="b">bhakṣyāṇi vividhāni ca</seg> </l>
<l><seg type="pāda" n="c">yāni kāni ca divyāni</seg> <seg type="pāda" n="d">lehyacoṣyāṇi yāni ca</seg> //</l>
</lg>

<lg xml:id="BrP_39.65">
<l><seg type="pāda" n="a">bhuñjanti vividhair vaktrair</seg> <seg type="pāda" n="b">vilumpanti kṣipanti ca</seg> </l>
<l><seg type="pāda" n="c">rudrakopā mahākopāḥ</seg> <seg type="pāda" n="d">kālāgnisadṛśopamāḥ</seg> //</l>
</lg>

<lg xml:id="BrP_39.66">
<l><seg type="pāda" n="a">bhakṣayanto 'tha śailābhā</seg> <seg type="pāda" n="b">bhīṣayantaś ca sarvataḥ</seg> </l>
<l><seg type="pāda" n="c">krīḍanti vividhākārāś</seg> <seg type="pāda" n="d">cikṣipuḥ surayoṣitaḥ</seg> //</l>
</lg>

<lg xml:id="BrP_39.67">
<l><seg type="pāda" n="a">evaṃ gaṇāś ca tair yukto</seg> <seg type="pāda" n="b">vīrabhadraḥ pratāpavān</seg> </l>
<l><seg type="pāda" n="c">rudrakopaprayuktaś ca</seg> <seg type="pāda" n="d">sarvadevaiḥ surakṣitam</seg> //</l>
</lg>

<lg xml:id="BrP_39.68">
<l><seg type="pāda" n="a">taṃ yajñam adahac chīghraṃ</seg> <seg type="pāda" n="b">bhadrakālyāḥ samīpataḥ</seg> </l>
<l><seg type="pāda" n="c">cakrur anye tathā nādān</seg> <seg type="pāda" n="d">sarvabhūtabhayaṃkarān</seg> //</l>
</lg>

<lg xml:id="BrP_39.69">
<l><seg type="pāda" n="a">chittvā śiro 'nye yajñasya</seg> <seg type="pāda" n="b">vyanadanta bhayaṃkaram</seg> </l>
<l><seg type="pāda" n="c">tataḥ śakrādayo devā</seg> <seg type="pāda" n="d">dakṣaś caiva prajāpatiḥ</seg> </l>
<l><seg type="pāda" n="e">ūcuḥ prāñjalayo bhūtvā</seg> <seg type="pāda" n="f">kathyatāṃ ko bhavān iti</seg> //</l>
</lg>

<milestone unit="speaker" n="vīrabhadra uvāca"/>

<lg xml:id="BrP_39.70">
<l><seg type="pāda" n="a">nāhaṃ devo na daityo vā</seg> <seg type="pāda" n="b">na ca bhoktum ihāgataḥ</seg> </l>
<l><seg type="pāda" n="c">naiva draṣṭuṃ ca devendrā</seg> <seg type="pāda" n="d">na ca kautūhalānvitāḥ</seg> //</l>
</lg>

<lg xml:id="BrP_39.71">
<l><seg type="pāda" n="a">dakṣayajñavināśārthaṃ</seg> <seg type="pāda" n="b">saṃprāpto 'haṃ surottamāḥ</seg> </l>
<l><seg type="pāda" n="c">vīrabhadreti vikhyāto</seg> <seg type="pāda" n="d">rudrakopād viniḥsṛtaḥ</seg> //</l>
</lg>

<lg xml:id="BrP_39.72">
<l><seg type="pāda" n="a">bhadrakālī ca vikhyātā</seg> <seg type="pāda" n="b">devyāḥ krodhād vinirgatā</seg> </l>
<l><seg type="pāda" n="c">preṣitā devadevena</seg> <seg type="pāda" n="d">yajñāntikam upāgatā</seg> //</l>
</lg>

<lg xml:id="BrP_39.73">
<l><seg type="pāda" n="a">śaraṇaṃ gaccha rājendra</seg> <seg type="pāda" n="b">devadevam umāpatim</seg> </l>
<l><seg type="pāda" n="c">varaṃ krodho 'pi devasya</seg> <seg type="pāda" n="d">na varaḥ paricārakaiḥ</seg> //</l>
</lg>

<milestone unit="speaker" n="brahmovāca"/>

<lg xml:id="BrP_39.74">
<l><seg type="pāda" n="a">nikhātotpāṭitair yūpair</seg> <seg type="pāda" n="b">apaviddhais tatas tataḥ</seg> </l>
<l><seg type="pāda" n="c">utpatadbhiḥ patadbhiś ca</seg> <seg type="pāda" n="d">gṛdhrair āmiṣagṛdhnubhiḥ</seg> //</l>
</lg>

<lg xml:id="BrP_39.75">
<l><seg type="pāda" n="a">pakṣavātavinirdhūtaiḥ</seg> <seg type="pāda" n="b">śivārutavināditaiḥ</seg> </l>
<l><seg type="pāda" n="c">sa tasya yajño nṛpater</seg> <seg type="pāda" n="d">bādhyamānas tadā gaṇaiḥ</seg> //</l>
</lg>

<lg xml:id="BrP_39.76">
<l><seg type="pāda" n="a">āsthāya mṛgarūpaṃ vai</seg> <seg type="pāda" n="b">kham evābhyapatat tadā</seg> </l>
<l><seg type="pāda" n="c">taṃ tu yajñaṃ tathārūpaṃ</seg> <seg type="pāda" n="d">gacchantam upalabhya saḥ</seg> //</l>
</lg>

<lg xml:id="BrP_39.77">
<l><seg type="pāda" n="a">dhanur ādāya bāṇaṃ ca</seg> <seg type="pāda" n="b">tadartham agamat prabhuḥ</seg> </l>
<l><seg type="pāda" n="c">tatas tasya gaṇeśasya</seg> <seg type="pāda" n="d">krodhād amitatejasaḥ</seg> //</l>
</lg>

<lg xml:id="BrP_39.78">
<l><seg type="pāda" n="a">lalāṭāt prasṛto ghoraḥ</seg> <seg type="pāda" n="b">svedabindur babhūva ha</seg> </l>
<l><seg type="pāda" n="c">tasmin patitamātre ca</seg> <seg type="pāda" n="d">svedabindau tadā bhuvi</seg> //</l>
</lg>

<lg xml:id="BrP_39.79">
<l><seg type="pāda" n="a">prādurbhūto mahān agnir</seg> <seg type="pāda" n="b">jvalatkālānalopamaḥ</seg> </l>
<l><seg type="pāda" n="c">tatrodapadyata tadā</seg> <seg type="pāda" n="d">puruṣo dvijasattamāḥ</seg> //</l>
</lg>

<lg xml:id="BrP_39.80">
<l><seg type="pāda" n="a">hrasvo 'timātro raktākṣo</seg> <seg type="pāda" n="b">haricchmaśrur vibhīṣaṇaḥ</seg> </l>
<l><seg type="pāda" n="c">ūrdhvakeśo 'tiromāṅgaḥ</seg> <seg type="pāda" n="d">śoṇakarṇas tathaiva ca</seg> //</l>
</lg>

<lg xml:id="BrP_39.81">
<l><seg type="pāda" n="a">karālakṛṣṇavarṇaś ca</seg> <seg type="pāda" n="b">raktavāsās tathaiva ca</seg> </l>
<l><seg type="pāda" n="c">taṃ yajñaṃ sa mahāsattvo</seg> <seg type="pāda" n="d">'dahat kakṣam ivānalaḥ</seg> //</l>
</lg>

<lg xml:id="BrP_39.82">
<l><seg type="pāda" n="a">devāś ca pradrutāḥ sarve</seg> <seg type="pāda" n="b">gatā bhītā diśo daśa</seg> </l>
<l><seg type="pāda" n="c">tena tasmin vicaratā</seg> <seg type="pāda" n="d">vikrameṇa tadā tu vai</seg> //</l>
</lg>

<lg xml:id="BrP_39.83">
<l><seg type="pāda" n="a">pṛthivī vyacalat sarvā</seg> <seg type="pāda" n="b">saptadvīpā samantataḥ</seg> </l>
<l><seg type="pāda" n="c">mahābhūte pravṛtte tu</seg> <seg type="pāda" n="d">devalokabhayaṃkare</seg> //</l>
</lg>

<lg xml:id="BrP_39.84">
<l><seg type="pāda" n="a">tadā cāhaṃ mahādevam</seg> <seg type="pāda" n="b">abravaṃ pratipūjayan</seg> </l>
<l><seg type="pāda" n="c">bhavate 'pi surāḥ sarve</seg> <seg type="pāda" n="d">bhāgaṃ dāsyanti vai prabho</seg> //</l>
</lg>

<lg xml:id="BrP_39.85">
<l><seg type="pāda" n="a">kriyatāṃ pratisaṃhāraḥ</seg> <seg type="pāda" n="b">sarvadeveśvara tvayā</seg> </l>
<l><seg type="pāda" n="c">imāś ca devatāḥ sarvā</seg> <seg type="pāda" n="d">ṛṣayaś ca sahasraśaḥ</seg> //</l>
</lg>

<lg xml:id="BrP_39.86">
<l><seg type="pāda" n="a">tava krodhān mahādeva</seg> <seg type="pāda" n="b">na śāntim upalebhire</seg> </l>
<l><seg type="pāda" n="c">yaś caiṣa puruṣo jātaḥ</seg> <seg type="pāda" n="d">svedajas te surarṣabha</seg> //</l>
</lg>

<lg xml:id="BrP_39.87">
<l><seg type="pāda" n="a">jvaro nāmaiṣa dharmajña</seg> <seg type="pāda" n="b">lokeṣu pracariṣyati</seg> </l>
<l><seg type="pāda" n="c">ekībhūtasya na hy asya</seg> <seg type="pāda" n="d">dhāraṇe tejasaḥ prabho</seg> //</l>
</lg>

<lg xml:id="BrP_39.88">
<l><seg type="pāda" n="a">samarthā sakalā pṛthvī</seg> <seg type="pāda" n="b">bahudhā sṛjyatām ayam</seg> </l>
<l><seg type="pāda" n="c">ity uktaḥ sa mayā devo</seg> <seg type="pāda" n="d">bhāge cāpi prakalpite</seg> //</l>
</lg>

<lg xml:id="BrP_39.89">
<l><seg type="pāda" n="a">bhagavān māṃ tathety āha</seg> <seg type="pāda" n="b">devadevaḥ pinākadhṛk</seg> </l>
<l><seg type="pāda" n="c">parāṃ ca prītim agamat</seg> <seg type="pāda" n="d">sa svayaṃ ca pinākadhṛk</seg> //</l>
</lg>

<lg xml:id="BrP_39.90">
<l><seg type="pāda" n="a">dakṣo 'pi manasā devaṃ</seg> <seg type="pāda" n="b">bhavaṃ śaraṇam anvagāt</seg> </l>
<l><seg type="pāda" n="c">prāṇāpānau samārudhya</seg> <seg type="pāda" n="d">cakṣuḥsthāne prayatnataḥ</seg> //</l>
</lg>

<lg xml:id="BrP_39.91">
<l><seg type="pāda" n="a">vidhārya sarvato dṛṣṭiṃ</seg> <seg type="pāda" n="b">bahudṛṣṭir amitrajit</seg> </l>
<l><seg type="pāda" n="c">smitaṃ kṛtvābravīd vākyaṃ</seg> <seg type="pāda" n="d">brūhi kiṃ karavāṇi te</seg> //</l>
</lg>

<lg xml:id="BrP_39.92">
<l><seg type="pāda" n="a">śrāvite ca mahākhyāne</seg> <seg type="pāda" n="b">devānāṃ pitṛbhiḥ saha</seg> </l>
<l><seg type="pāda" n="c">tam uvācāñjaliṃ kṛtvā</seg> <seg type="pāda" n="d">dakṣo devaṃ prajāpatiḥ</seg> </l>
<l><seg type="pāda" n="e">bhītaḥ śaṅkitacittas tu</seg> <seg type="pāda" n="f">sabāṣpavadanekṣaṇaḥ</seg> //</l>
</lg>

<milestone unit="speaker" n="dakṣa uvāca"/>

<lg xml:id="BrP_39.93">
<l><seg type="pāda" n="a">yadi prasanno bhagavān</seg> <seg type="pāda" n="b">yadi vāhaṃ tava priyaḥ</seg> </l>
<l><seg type="pāda" n="c">yadi cāham anugrāhyo</seg> <seg type="pāda" n="d">yadi deyo varo mama</seg> //</l>
</lg>

<lg xml:id="BrP_39.94">
<l><seg type="pāda" n="a">yad bhakṣyaṃ bhakṣitaṃ pītaṃ</seg> <seg type="pāda" n="b">trāsitaṃ yac ca nāśitam</seg> </l>
<l><seg type="pāda" n="c">cūrṇīkṛtāpaviddhaṃ ca</seg> <seg type="pāda" n="d">yajñasaṃbhāram īdṛśam</seg> //</l>
</lg>

<lg xml:id="BrP_39.95">
<l><seg type="pāda" n="a">dīrghakālena mahatā</seg> <seg type="pāda" n="b">prayatnena ca saṃcitam</seg> </l>
<l><seg type="pāda" n="c">na ca mithyā bhaven mahyaṃ</seg> <seg type="pāda" n="d">tvatprasādān maheśvara</seg> //</l>
</lg>

<milestone unit="speaker" n="brahmovāca"/>

<lg xml:id="BrP_39.96">
<l><seg type="pāda" n="a">tathāstv ity āha bhagavān</seg> <seg type="pāda" n="b">bhaganetraharo haraḥ</seg> </l>
<l><seg type="pāda" n="c">dharmādhyakṣaṃ mahādevaṃ</seg> <seg type="pāda" n="d">tryambakaṃ ca prajāpatiḥ</seg> //</l>
</lg>

<lg xml:id="BrP_39.97">
<l><seg type="pāda" n="a">jānubhyām avanīṃ gatvā</seg> <seg type="pāda" n="b">dakṣo labdhvā bhavād varam</seg> </l>
<l><seg type="pāda" n="c">nāmnāṃ cāṣṭasahasreṇa</seg> <seg type="pāda" n="d">stutavān vṛṣabhadhvajam</seg> //</l>
</lg>

<milestone unit="speaker" n="brahmovāca"/>

<lg xml:id="BrP_40.1">
<l><seg type="pāda" n="a">evaṃ dṛṣṭvā tadā dakṣaḥ</seg> <seg type="pāda" n="b">śaṃbhor vīryaṃ dvijottamāḥ</seg> </l>
<l><seg type="pāda" n="c">prāñjaliḥ praṇato bhūtvā</seg> <seg type="pāda" n="d">saṃstotum upacakrame</seg> //</l>
</lg>

<milestone unit="speaker" n="dakṣa uvāca"/>

<lg xml:id="BrP_40.2">
<l><seg type="pāda" n="a">namas te devadeveśa</seg> <seg type="pāda" n="b">namas te 'ndhakasūdana</seg> </l>
<l><seg type="pāda" n="c">devendra tvaṃ balaśreṣṭha</seg> <seg type="pāda" n="d">devadānavapūjita</seg> //</l>
</lg>

<lg xml:id="BrP_40.3">
<l><seg type="pāda" n="a">sahasrākṣa virūpākṣa</seg> <seg type="pāda" n="b">tryakṣa yakṣādhipapriya</seg> </l>
<l><seg type="pāda" n="c">sarvataḥpāṇipādas tvaṃ</seg> <seg type="pāda" n="d">sarvatokṣiśiromukhaḥ</seg> //</l>
</lg>

<lg xml:id="BrP_40.4">
<l><seg type="pāda" n="a">sarvataḥśrutimāṃl loke</seg> <seg type="pāda" n="b">sarvam āvṛtya tiṣṭhasi</seg> </l>
<l><seg type="pāda" n="c">śaṅkukarṇo mahākarṇaḥ</seg> <seg type="pāda" n="d">kumbhakarṇo 'rṇavālayaḥ</seg> //</l>
</lg>

<lg xml:id="BrP_40.5">
<l><seg type="pāda" n="a">gajendrakarṇo gokarṇaḥ</seg> <seg type="pāda" n="b">śatakarṇo namo 'stu te</seg> </l>
<l><seg type="pāda" n="c">śatodaraḥ śatāvartaḥ</seg> <seg type="pāda" n="d">śatajihvaḥ sanātanaḥ</seg> //</l>
</lg>

<lg xml:id="BrP_40.6">
<l><seg type="pāda" n="a">gāyanti tvāṃ gāyatriṇo</seg> <seg type="pāda" n="b">arcayanty arkam arkiṇaḥ</seg> </l>
<l><seg type="pāda" n="c">devadānavagoptā ca</seg> <seg type="pāda" n="d">brahmā ca tvaṃ śatakratuḥ</seg> //</l>
</lg>

<lg xml:id="BrP_40.7">
<l><seg type="pāda" n="a">mūrtimāṃs tvaṃ mahāmūrtiḥ</seg> <seg type="pāda" n="b">samudraḥ sarasāṃ nidhiḥ</seg> </l>
<l><seg type="pāda" n="c">tvayi sarvā devatā hi</seg> <seg type="pāda" n="d">gāvo goṣṭha ivāsate</seg> //</l>
</lg>

<lg xml:id="BrP_40.8">
<l><seg type="pāda" n="a">tvattaḥ śarīre paśyāmi</seg> <seg type="pāda" n="b">somam agnijaleśvaram</seg> </l>
<l><seg type="pāda" n="c">ādityam atha viṣṇuṃ ca</seg> <seg type="pāda" n="d">brahmāṇaṃ sabṛhaspatim</seg> //</l>
</lg>

<lg xml:id="BrP_40.9">
<l><seg type="pāda" n="a">kriyā karaṇakārye ca</seg> <seg type="pāda" n="b">kartā kāraṇam eva ca</seg> </l>
<l><seg type="pāda" n="c">asac ca sadasac caiva</seg> <seg type="pāda" n="d">tathaiva prabhavāvyayau</seg> //</l>
</lg>

<lg xml:id="BrP_40.10">
<l><seg type="pāda" n="a">namo bhavāya śarvāya</seg> <seg type="pāda" n="b">rudrāya varadāya ca</seg> </l>
<l><seg type="pāda" n="c">paśūnāṃ pataye caiva</seg> <seg type="pāda" n="d">namo 'stv andhakaghātine</seg> //</l>
</lg>

<lg xml:id="BrP_40.11">
<l><seg type="pāda" n="a">trijaṭāya triśīrṣāya</seg> <seg type="pāda" n="b">triśūlavaradhāriṇe</seg> </l>
<l><seg type="pāda" n="c">tryambakāya trinetrāya</seg> <seg type="pāda" n="d">tripuraghnāya vai namaḥ</seg> //</l>
</lg>

<lg xml:id="BrP_40.12">
<l><seg type="pāda" n="a">namaś caṇḍāya muṇḍāya</seg> <seg type="pāda" n="b">viśvacaṇḍadharāya ca</seg> </l>
<l><seg type="pāda" n="c">daṇḍine śaṅkukarṇāya</seg> <seg type="pāda" n="d">daṇḍidaṇḍāya vai namaḥ</seg> //</l>
</lg>

<lg xml:id="BrP_40.13">
<l><seg type="pāda" n="a">namo 'rdhadaṇḍikeśāya</seg> <seg type="pāda" n="b">śuṣkāya vikṛtāya ca</seg> </l>
<l><seg type="pāda" n="c">vilohitāya dhūmrāya</seg> <seg type="pāda" n="d">nīlagrīvāya vai namaḥ</seg> //</l>
</lg>

<lg xml:id="BrP_40.14">
<l><seg type="pāda" n="a">namo 'stv apratirūpāya</seg> <seg type="pāda" n="b">virūpāya śivāya ca</seg> </l>
<l><seg type="pāda" n="c">sūryāya sūryapataye</seg> <seg type="pāda" n="d">sūryadhvajapatākine</seg> //</l>
</lg>

<lg xml:id="BrP_40.15">
<l><seg type="pāda" n="a">namaḥ pramathanāśāya</seg> <seg type="pāda" n="b">vṛṣaskandhāya vai namaḥ</seg> </l>
<l><seg type="pāda" n="c">namo hiraṇyagarbhāya</seg> <seg type="pāda" n="d">hiraṇyakavacāya ca</seg> //</l>
</lg>

<lg xml:id="BrP_40.16">
<l><seg type="pāda" n="a">hiraṇyakṛtacūḍāya</seg> <seg type="pāda" n="b">hiraṇyapataye namaḥ</seg> </l>
<l><seg type="pāda" n="c">śatrughātāya caṇḍāya</seg> <seg type="pāda" n="d">parṇasaṃghaśayāya ca</seg> //</l>
</lg>

<lg xml:id="BrP_40.17">
<l><seg type="pāda" n="a">namaḥ stutāya stutaye</seg> <seg type="pāda" n="b">stūyamānāya vai namaḥ</seg> </l>
<l><seg type="pāda" n="c">sarvāya sarvabhakṣāya</seg> <seg type="pāda" n="d">sarvabhūtāntarātmane</seg> //</l>
</lg>

<lg xml:id="BrP_40.18">
<l><seg type="pāda" n="a">namo homāya mantrāya</seg> <seg type="pāda" n="b">śukladhvajapatākine</seg> </l>
<l><seg type="pāda" n="c">namo 'namyāya namyāya</seg> <seg type="pāda" n="d">namaḥ kilakilāya ca</seg> //</l>
</lg>

<lg xml:id="BrP_40.19">
<l><seg type="pāda" n="a">namas tvāṃ śayamānāya</seg> <seg type="pāda" n="b">śayitāyotthitāya ca</seg> </l>
<l><seg type="pāda" n="c">sthitāya dhāvamānāya</seg> <seg type="pāda" n="d">kubjāya kuṭilāya ca</seg> //</l>
</lg>

<lg xml:id="BrP_40.20">
<l><seg type="pāda" n="a">namo nartanaśīlāya</seg> <seg type="pāda" n="b">mukhavāditrakāriṇe</seg> </l>
<l><seg type="pāda" n="c">bādhāpahāya lubdhāya</seg> <seg type="pāda" n="d">gītavāditrakāriṇe</seg> //</l>
</lg>

<lg xml:id="BrP_40.21">
<l><seg type="pāda" n="a">namo jyeṣṭhāya śreṣṭhāya</seg> <seg type="pāda" n="b">balapramathanāya ca</seg> </l>
<l><seg type="pāda" n="c">ugrāya ca namo nityaṃ</seg> <seg type="pāda" n="d">namaś ca daśabāhave</seg> //</l>
</lg>

<lg xml:id="BrP_40.22">
<l><seg type="pāda" n="a">namaḥ kapālahastāya</seg> <seg type="pāda" n="b">sitabhasmapriyāya ca</seg> </l>
<l><seg type="pāda" n="c">vibhīṣaṇāya bhīmāya</seg> <seg type="pāda" n="d">bhīṣmavratadharāya ca</seg> //</l>
</lg>

<lg xml:id="BrP_40.23">
<l><seg type="pāda" n="a">nānāvikṛtavaktrāya</seg> <seg type="pāda" n="b">khaḍgajihvogradaṃṣṭriṇe</seg> </l>
<l><seg type="pāda" n="c">pakṣamāsalavārdhāya</seg> <seg type="pāda" n="d">tumbīvīṇāpriyāya ca</seg> //</l>
</lg>

<lg xml:id="BrP_40.24">
<l><seg type="pāda" n="a">aghoraghorarūpāya</seg> <seg type="pāda" n="b">ghorāghoratarāya ca</seg> </l>
<l><seg type="pāda" n="c">namaḥ śivāya śāntāya</seg> <seg type="pāda" n="d">namaḥ śāntatamāya ca</seg> //</l>
</lg>

<lg xml:id="BrP_40.25">
<l><seg type="pāda" n="a">namo buddhāya śuddhāya</seg> <seg type="pāda" n="b">saṃvibhāgapriyāya ca</seg> </l>
<l><seg type="pāda" n="c">pavanāya pataṃgāya</seg> <seg type="pāda" n="d">namaḥ sāṃkhyaparāya ca</seg> //</l>
</lg>

<lg xml:id="BrP_40.26">
<l><seg type="pāda" n="a">namaś caṇḍaikaghaṇṭāya</seg> <seg type="pāda" n="b">ghaṇṭājalpāya ghaṇṭine</seg> </l>
<l><seg type="pāda" n="c">sahasraśataghaṇṭāya</seg> <seg type="pāda" n="d">ghaṇṭāmālāpriyāya ca</seg> //</l>
</lg>

<lg xml:id="BrP_40.27">
<l><seg type="pāda" n="a">prāṇadaṇḍāya nityāya</seg> <seg type="pāda" n="b">namas te lohitāya ca</seg> </l>
<l><seg type="pāda" n="c">hūṃhūṃkārāya rudrāya</seg> <seg type="pāda" n="d">bhagākārapriyāya ca</seg> //</l>
</lg>

<lg xml:id="BrP_40.28">
<l><seg type="pāda" n="a">namo 'pāravate nityaṃ</seg> <seg type="pāda" n="b">girivṛkṣapriyāya ca</seg> </l>
<l><seg type="pāda" n="c">namo yajñādhipataye</seg> <seg type="pāda" n="d">bhūtāya prasutāya ca</seg> //</l>
</lg>

<lg xml:id="BrP_40.29">
<l><seg type="pāda" n="a">yajñavāhāya dāntāya</seg> <seg type="pāda" n="b">tapyāya ca bhagāya ca</seg> </l>
<l><seg type="pāda" n="c">namas taṭāya taṭyāya</seg> <seg type="pāda" n="d">taṭinīpataye namaḥ</seg> //</l>
</lg>

<lg xml:id="BrP_40.30">
<l><seg type="pāda" n="a">annadāyānnapataye</seg> <seg type="pāda" n="b">namas tv annabhujāya ca</seg> </l>
<l><seg type="pāda" n="c">namaḥ sahasraśīrṣāya</seg> <seg type="pāda" n="d">sahasracaraṇāya ca</seg> //</l>
</lg>

<lg xml:id="BrP_40.31">
<l><seg type="pāda" n="a">sahasroddhataśūlāya</seg> <seg type="pāda" n="b">sahasranayanāya ca</seg> </l>
<l><seg type="pāda" n="c">namo bālārkavarṇāya</seg> <seg type="pāda" n="d">bālarūpadharāya ca</seg> //</l>
</lg>

<lg xml:id="BrP_40.32">
<l><seg type="pāda" n="a">namo bālārkarūpāya</seg> <seg type="pāda" n="b">bālakrīḍanakāya ca</seg> </l>
<l><seg type="pāda" n="c">namaḥ śuddhāya buddhāya</seg> <seg type="pāda" n="d">kṣobhaṇāya kṣayāya ca</seg> //</l>
</lg>

<lg xml:id="BrP_40.33">
<l><seg type="pāda" n="a">taraṃgāṅkitakeśāya</seg> <seg type="pāda" n="b">muktakeśāya vai namaḥ</seg> </l>
<l><seg type="pāda" n="c">namaḥ ṣaṭkarmaniṣṭhāya</seg> <seg type="pāda" n="d">trikarmaniyatāya ca</seg> //</l>
</lg>

<lg xml:id="BrP_40.34">
<l><seg type="pāda" n="a">varṇāśramāṇāṃ vidhivat</seg> <seg type="pāda" n="b">pṛthagdharmapravartine</seg> </l>
<l><seg type="pāda" n="c">namaḥ śreṣṭhāya jyeṣṭhāya</seg> <seg type="pāda" n="d">namaḥ kalakalāya ca</seg> //</l>
</lg>

<lg xml:id="BrP_40.35">
<l><seg type="pāda" n="a">śvetapiṅgalanetrāya</seg> <seg type="pāda" n="b">kṛṣṇaraktekṣaṇāya ca</seg> </l>
<l><seg type="pāda" n="c">dharmakāmārthamokṣāya</seg> <seg type="pāda" n="d">krathāya krathanāya ca</seg> //</l>
</lg>

<lg xml:id="BrP_40.36">
<l><seg type="pāda" n="a">sāṃkhyāya sāṃkhyamukhyāya</seg> <seg type="pāda" n="b">yogādhipataye namaḥ</seg> </l>
<l><seg type="pāda" n="c">namo rathyādhirathyāya</seg> <seg type="pāda" n="d">catuṣpathapathāya ca</seg> //</l>
</lg>

<lg xml:id="BrP_40.37">
<l><seg type="pāda" n="a">kṛṣṇājinottarīyāya</seg> <seg type="pāda" n="b">vyālayajñopavītine</seg> </l>
<l><seg type="pāda" n="c">īśāna rudrasaṃghāta</seg> <seg type="pāda" n="d">harikeśa namo 'stu te</seg> //</l>
</lg>

<lg xml:id="BrP_40.38">
<l><seg type="pāda" n="a">tryambakāyāmbikānātha</seg> <seg type="pāda" n="b">vyaktāvyakta namo 'stu te</seg> </l>
<l><seg type="pāda" n="c">kālakāmadakāmaghna</seg> <seg type="pāda" n="d">duṣṭodvṛttaniṣūdana</seg> //</l>
</lg>

<lg xml:id="BrP_40.39">
<l><seg type="pāda" n="a">sarvagarhita sarvaghna</seg> <seg type="pāda" n="b">sadyojāta namo 'stu te</seg> </l>
<l><seg type="pāda" n="c">unmādana śatāvarta</seg><seg type="pāda" n="d">gaṅgātoyārdramūrdhaja</seg> //</l>
</lg>

<lg xml:id="BrP_40.40">
<l><seg type="pāda" n="a">candrārdhasaṃyugāvarta</seg> <seg type="pāda" n="b">meghāvarta namo 'stu te</seg> </l>
<l><seg type="pāda" n="c">namo 'nnadānakartre ca</seg> <seg type="pāda" n="d">annadaprabhave namaḥ</seg> //</l>
</lg>

<lg xml:id="BrP_40.41">
<l><seg type="pāda" n="a">annabhoktre ca goptre ca</seg> <seg type="pāda" n="b">tvam eva pralayānala</seg> </l>
<l><seg type="pāda" n="c">jarāyujāṇḍajāś caiva</seg> <seg type="pāda" n="d">svedajodbhijja eva ca</seg> //</l>
</lg>

<lg xml:id="BrP_40.42">
<l><seg type="pāda" n="a">tvam eva devadeveśa</seg> <seg type="pāda" n="b">bhūtagrāmaś caturvidhaḥ</seg> </l>
<l><seg type="pāda" n="c">carācarasya sraṣṭā tvaṃ</seg> <seg type="pāda" n="d">pratihartā tvam eva ca</seg> //</l>
</lg>

<lg xml:id="BrP_40.43">
<l><seg type="pāda" n="a">tvam eva brahmā viśveśa</seg> <seg type="pāda" n="b">apsu brahma vadanti te</seg> </l>
<l><seg type="pāda" n="c">sarvasya paramā yoniḥ</seg> <seg type="pāda" n="d">sudhāṃśo jyotiṣāṃ nidhiḥ</seg> //</l>
</lg>

<lg xml:id="BrP_40.44">
<l><seg type="pāda" n="a">ṛksāmāni tathauṃkāram</seg> <seg type="pāda" n="b">āhus tvāṃ brahmavādinaḥ</seg> </l>
<l><seg type="pāda" n="c">hāyi hāyi hare hāyi</seg> <seg type="pāda" n="d">huvāhāveti vāsakṛt</seg> //</l>
</lg>

<lg xml:id="BrP_40.45">
<l><seg type="pāda" n="a">gāyanti tvāṃ suraśreṣṭhāḥ</seg> <seg type="pāda" n="b">sāmagā brahmavādinaḥ</seg> </l>
<l><seg type="pāda" n="c">yajurmaya ṛṅmayaś ca</seg> <seg type="pāda" n="d">sāmātharvayutas tathā</seg> //</l>
</lg>

<lg xml:id="BrP_40.46">
<l><seg type="pāda" n="a">paṭhyase brahmavidbhis tvaṃ</seg> <seg type="pāda" n="b">kalpopaniṣadāṃ gaṇaiḥ</seg> </l>
<l><seg type="pāda" n="c">brāhmaṇāḥ kṣatriyā vaiśyāḥ</seg> <seg type="pāda" n="d">śūdrā varṇāśramāś ca ye</seg> //</l>
</lg>

<lg xml:id="BrP_40.47">
<l><seg type="pāda" n="a">tvam evāśramasaṃghāś ca</seg> <seg type="pāda" n="b">vidyut stanitam eva ca</seg> </l>
<l><seg type="pāda" n="c">saṃvatsaras tvam ṛtavo</seg> <seg type="pāda" n="d">māsā māsārdham eva ca</seg> //</l>
</lg>

<lg xml:id="BrP_40.48">
<l><seg type="pāda" n="a">kalā kāṣṭhā nimeṣāś ca</seg> <seg type="pāda" n="b">nakṣatrāṇi yugāni ca</seg> </l>
<l><seg type="pāda" n="c">vṛṣāṇāṃ kakudaṃ tvaṃ hi</seg> <seg type="pāda" n="d">girīṇāṃ śikharāṇi ca</seg> //</l>
</lg>

<lg xml:id="BrP_40.49">
<l><seg type="pāda" n="a">siṃho mṛgāṇāṃ patayas</seg> <seg type="pāda" n="b">takṣakānantabhoginām</seg> </l>
<l><seg type="pāda" n="c">kṣīrodo hy udadhīnāṃ ca</seg> <seg type="pāda" n="d">mantrāṇāṃ praṇavas tathā</seg> //</l>
</lg>

<lg xml:id="BrP_40.50">
<l><seg type="pāda" n="a">vajraṃ praharaṇānāṃ ca</seg> <seg type="pāda" n="b">vratānāṃ satyam eva ca</seg> </l>
<l><seg type="pāda" n="c">tvam evecchā ca dveṣaś ca</seg> <seg type="pāda" n="d">rāgo mohaḥ śamaḥ kṣamā</seg> //</l>
</lg>

<lg xml:id="BrP_40.51">
<l><seg type="pāda" n="a">vyavasāyo dhṛtir lobhaḥ</seg> <seg type="pāda" n="b">kāmakrodhau jayājayau</seg> </l>
<l><seg type="pāda" n="c">tvaṃ gadī tvaṃ śarī cāpī</seg> <seg type="pāda" n="d">khaṭvāṅgī mudgarī tathā</seg> //</l>
</lg>

<lg xml:id="BrP_40.52">
<l><seg type="pāda" n="a">chettā bhettā prahartā ca</seg> <seg type="pāda" n="b">netā mantāsi no mataḥ</seg> </l>
<l><seg type="pāda" n="c">daśalakṣaṇasaṃyukto</seg> <seg type="pāda" n="d">dharmo 'rthaḥ kāma eva ca</seg> //</l>
</lg>

<lg xml:id="BrP_40.53">
<l><seg type="pāda" n="a">induḥ samudraḥ saritaḥ</seg> <seg type="pāda" n="b">palvalāni sarāṃsi ca</seg> </l>
<l><seg type="pāda" n="c">latāvallyas tṛṇauṣadhyaḥ</seg> <seg type="pāda" n="d">paśavo mṛgapakṣiṇaḥ</seg> //</l>
</lg>

<lg xml:id="BrP_40.54">
<l><seg type="pāda" n="a">dravyakarmaguṇārambhaḥ</seg> <seg type="pāda" n="b">kālapuṣpaphalapradaḥ</seg> </l>
<l><seg type="pāda" n="c">ādiś cāntaś ca madhyaś ca</seg> <seg type="pāda" n="d">gāyatry oṃkāra eva ca</seg> //</l>
</lg>

<lg xml:id="BrP_40.55">
<l><seg type="pāda" n="a">harito lohitaḥ kṛṣṇo</seg> <seg type="pāda" n="b">nīlaḥ pītas tathā kṣaṇaḥ</seg> </l>
<l><seg type="pāda" n="c">kadruś ca kapilo babhruḥ</seg> <seg type="pāda" n="d">kapoto macchakas tathā</seg> //</l>
</lg>

<lg xml:id="BrP_40.56">
<l><seg type="pāda" n="a">suvarṇaretā vikhyātaḥ</seg> <seg type="pāda" n="b">suvarṇaś cāpy atho mataḥ</seg> </l>
<l><seg type="pāda" n="c">suvarṇanāmā ca tathā</seg> <seg type="pāda" n="d">suvarṇapriya eva ca</seg> //</l>
</lg>

<lg xml:id="BrP_40.57">
<l><seg type="pāda" n="a">tvam indraś ca yamaś caiva</seg> <seg type="pāda" n="b">varuṇo dhanado 'nalaḥ</seg> </l>
<l><seg type="pāda" n="c">utphullaś citrabhānuś ca</seg> <seg type="pāda" n="d">svarbhānur bhānur eva ca</seg> //</l>
</lg>

<lg xml:id="BrP_40.58">
<l><seg type="pāda" n="a">hotraṃ hotā ca homyaṃ ca</seg> <seg type="pāda" n="b">hutaṃ caiva tathā prabhuḥ</seg> </l>
<l><seg type="pāda" n="c">trisauparṇas tathā brahman</seg> <seg type="pāda" n="d">yajuṣāṃ śatarudriyam</seg> //</l>
</lg>

<lg xml:id="BrP_40.59">
<l><seg type="pāda" n="a">pavitraṃ ca pavitrāṇāṃ</seg> <seg type="pāda" n="b">maṅgalānāṃ ca maṅgalam</seg> </l>
<l><seg type="pāda" n="c">prāṇaś ca tvaṃ rajaś ca tvaṃ</seg> <seg type="pāda" n="d">tamaḥ sattvayutas tathā</seg> //</l>
</lg>

<lg xml:id="BrP_40.60">
<l><seg type="pāda" n="a">prāṇo 'pānaḥ samānaś ca</seg> <seg type="pāda" n="b">udāno vyāna eva ca</seg> </l>
<l><seg type="pāda" n="c">unmeṣaś ca nimeṣaś ca</seg> <seg type="pāda" n="d">kṣuttṛṅjṛmbhā tathaiva ca</seg> //</l>
</lg>

<lg xml:id="BrP_40.61">
<l><seg type="pāda" n="a">lohitāṅgaś ca daṃṣṭrī ca</seg> <seg type="pāda" n="b">mahāvaktro mahodaraḥ</seg> </l>
<l><seg type="pāda" n="c">śuciromā haricchmaśrur</seg> <seg type="pāda" n="d">ūrdhvakeśaś calācalaḥ</seg> //</l>
</lg>

<lg xml:id="BrP_40.62">
<l><seg type="pāda" n="a">gītavāditranṛtyāṅgo</seg> <seg type="pāda" n="b">gītavādanakapriyaḥ</seg> </l>
<l><seg type="pāda" n="c">matsyo jālo jalo 'jayyo</seg> <seg type="pāda" n="d">jalavyālaḥ kuṭīcaraḥ</seg> //</l>
</lg>

<lg xml:id="BrP_40.63">
<l><seg type="pāda" n="a">vikālaś ca sukālaś ca</seg> <seg type="pāda" n="b">duṣkālaḥ kālanāśanaḥ</seg> </l>
<l><seg type="pāda" n="c">mṛtyuś caivākṣayo 'ntaś ca</seg> <seg type="pāda" n="d">kṣamāmāyākarotkaraḥ</seg> //</l>
</lg>

<lg xml:id="BrP_40.64">
<l><seg type="pāda" n="a">saṃvarto vartakaś caiva</seg> <seg type="pāda" n="b">saṃvartakabalāhakau</seg> </l>
<l><seg type="pāda" n="c">ghaṇṭākī ghaṇṭakī ghaṇṭī</seg> <seg type="pāda" n="d">cūḍālo lavaṇodadhiḥ</seg> //</l>
</lg>

<lg xml:id="BrP_40.65">
<l><seg type="pāda" n="a">brahmā kālāgnivaktraś ca</seg> <seg type="pāda" n="b">daṇḍī muṇḍas tridaṇḍadhṛk</seg> </l>
<l><seg type="pāda" n="c">caturyugaś caturvedaś</seg> <seg type="pāda" n="d">caturhotraś catuṣpathaḥ</seg> //</l>
</lg>

<lg xml:id="BrP_40.66">
<l><seg type="pāda" n="a">cāturāśramyanetā ca</seg> <seg type="pāda" n="b">cāturvarṇyakaraś ca ha</seg> </l>
<l><seg type="pāda" n="c">kṣarākṣaraḥ priyo dhūrto</seg> <seg type="pāda" n="d">gaṇair gaṇyo gaṇādhipaḥ</seg> //</l>
</lg>

<lg xml:id="BrP_40.67">
<l><seg type="pāda" n="a">raktamālyāmbaradharo</seg> <seg type="pāda" n="b">girīśo girijāpriyaḥ</seg> </l>
<l><seg type="pāda" n="c">śilpīśaḥ śilpinaḥ śreṣṭhaḥ</seg> <seg type="pāda" n="d">sarvaśilpipravartakaḥ</seg> //</l>
</lg>

<lg xml:id="BrP_40.68">
<l><seg type="pāda" n="a">bhaganetrāntakaś caṇḍaḥ</seg> <seg type="pāda" n="b">pūṣṇo dantavināśanaḥ</seg> </l>
<l><seg type="pāda" n="c">svāhā svadhā vaṣaṭkāro</seg> <seg type="pāda" n="d">namaskāra namo 'stu te</seg> //</l>
</lg>

<lg xml:id="BrP_40.69">
<l><seg type="pāda" n="a">gūḍhavrataś ca gūḍhaś ca</seg> <seg type="pāda" n="b">gūḍhavrataniṣevitaḥ</seg> </l>
<l><seg type="pāda" n="c">taraṇas tāraṇaś caiva</seg> <seg type="pāda" n="d">sarvabhūteṣu tāraṇaḥ</seg> //</l>
</lg>

<lg xml:id="BrP_40.70">
<l><seg type="pāda" n="a">dhātā vidhātā saṃdhātā</seg> <seg type="pāda" n="b">nidhātā dhāraṇo dharaḥ</seg> </l>
<l><seg type="pāda" n="c">tapo brahma ca satyaṃ ca</seg> <seg type="pāda" n="d">brahmacaryaṃ tathārjavam</seg> //</l>
</lg>

<lg xml:id="BrP_40.71">
<l><seg type="pāda" n="a">bhūtātmā bhūtakṛd bhūto</seg> <seg type="pāda" n="b">bhūtabhavyabhavodbhavaḥ</seg> </l>
<l><seg type="pāda" n="c">bhūr bhuvaḥ svaritaś caiva</seg> <seg type="pāda" n="d">bhūto hy agnir maheśvaraḥ</seg> //</l>
</lg>

<lg xml:id="BrP_40.72">
<l><seg type="pāda" n="a">brahmāvartaḥ surāvartaḥ</seg> <seg type="pāda" n="b">kāmāvarta namo 'stu te</seg> </l>
<l><seg type="pāda" n="c">kāmabimbavinirhantā</seg> <seg type="pāda" n="d">karṇikārasrajapriyaḥ</seg> //</l>
</lg>

<lg xml:id="BrP_40.73">
<l><seg type="pāda" n="a">gonetā gopracāraś ca</seg> <seg type="pāda" n="b">govṛṣeśvaravāhanaḥ</seg> </l>
<l><seg type="pāda" n="c">trailokyagoptā govindo</seg> <seg type="pāda" n="d">goptā gogarga eva ca</seg> //</l>
</lg>

<lg xml:id="BrP_40.74">
<l><seg type="pāda" n="a">akhaṇḍacandrābhimukhaḥ</seg> <seg type="pāda" n="b">sumukho durmukho 'mukhaḥ</seg> </l>
<l><seg type="pāda" n="c">caturmukho bahumukho</seg> <seg type="pāda" n="d">raṇeṣv abhimukhaḥ sadā</seg> //</l>
</lg>

<lg xml:id="BrP_40.75">
<l><seg type="pāda" n="a">hiraṇyagarbhaḥ śakunir</seg> <seg type="pāda" n="b">dhanado 'rthapatir virāṭ</seg> </l>
<l><seg type="pāda" n="c">adharmahā mahādakṣo</seg> <seg type="pāda" n="d">daṇḍadhāro raṇapriyaḥ</seg> //</l>
</lg>

<lg xml:id="BrP_40.76">
<l><seg type="pāda" n="a">tiṣṭhan sthiraś ca sthāṇuś ca</seg> <seg type="pāda" n="b">niṣkampaś ca suniścalaḥ</seg> </l>
<l><seg type="pāda" n="c">durvāraṇo durviṣaho</seg> <seg type="pāda" n="d">duḥsaho duratikramaḥ</seg> //</l>
</lg>

<lg xml:id="BrP_40.77">
<l><seg type="pāda" n="a">durdharo durvaśo nityo</seg> <seg type="pāda" n="b">durdarpo vijayo jayaḥ</seg> </l>
<l><seg type="pāda" n="c">śaśaḥ śaśāṅkanayana</seg><seg type="pāda" n="d">śītoṣṇaḥ kṣut tṛṣā jarā</seg> //</l>
</lg>

<lg xml:id="BrP_40.78">
<l><seg type="pāda" n="a">ādhayo vyādhayaś caiva</seg> <seg type="pāda" n="b">vyādhihā vyādhipaś ca yaḥ</seg> </l>
<l><seg type="pāda" n="c">sahyo yajñamṛgavyādho</seg> <seg type="pāda" n="d">vyādhīnām ākaro 'karaḥ</seg> //</l>
</lg>

<lg xml:id="BrP_40.79">
<l><seg type="pāda" n="a">śikhaṇḍī puṇḍarīkaś ca</seg> <seg type="pāda" n="b">puṇḍarīkāvalokanaḥ</seg> </l>
<l><seg type="pāda" n="c">daṇḍadhṛk cakradaṇḍaś ca</seg> <seg type="pāda" n="d">raudrabhāgavināśanaḥ</seg> //</l>
</lg>

<lg xml:id="BrP_40.80">
<l><seg type="pāda" n="a">viṣapo 'mṛtapaś caiva</seg> <seg type="pāda" n="b">surāpaḥ kṣīrasomapaḥ</seg> </l>
<l><seg type="pāda" n="c">madhupaś cāpapaś caiva</seg> <seg type="pāda" n="d">sarvapaś ca balābalaḥ</seg> //</l>
</lg>

<lg xml:id="BrP_40.81">
<l><seg type="pāda" n="a">vṛṣāṅgarāmbho vṛṣabhas</seg> <seg type="pāda" n="b">tathā vṛṣabhalocanaḥ</seg> </l>
<l><seg type="pāda" n="c">vṛṣabhaś caiva vikhyāto</seg> <seg type="pāda" n="d">lokānāṃ lokasaṃskṛtaḥ</seg> //</l>
</lg>

<lg xml:id="BrP_40.82">
<l><seg type="pāda" n="a">candrādityau cakṣuṣī te</seg> <seg type="pāda" n="b">hṛdayaṃ ca pitāmahaḥ</seg> </l>
<l><seg type="pāda" n="c">agniṣṭomas tathā deho</seg> <seg type="pāda" n="d">dharmakarmaprasādhitaḥ</seg> //</l>
</lg>

<lg xml:id="BrP_40.83">
<l><seg type="pāda" n="a">na brahmā na ca govindaḥ</seg> <seg type="pāda" n="b">purāṇa-ṛṣayo na ca</seg> </l>
<l><seg type="pāda" n="c">māhātmyaṃ vedituṃ śaktā</seg> <seg type="pāda" n="d">yāthātathyena te śiva</seg> //</l>
</lg>

<lg xml:id="BrP_40.84">
<l><seg type="pāda" n="a">śivā yā mūrtayaḥ sūkṣmās</seg> <seg type="pāda" n="b">te mahyaṃ yāntu darśanam</seg> </l>
<l><seg type="pāda" n="c">tābhir māṃ sarvato rakṣa</seg> <seg type="pāda" n="d">pitā putram ivaurasam</seg> //</l>
</lg>

<lg xml:id="BrP_40.85">
<l><seg type="pāda" n="a">rakṣa māṃ rakṣaṇīyo 'haṃ</seg> <seg type="pāda" n="b">tavānagha namo 'stu te</seg> </l>
<l><seg type="pāda" n="c">bhaktānukampī bhagavān</seg> <seg type="pāda" n="d">bhaktaś cāhaṃ sadā tvayi</seg> //</l>
</lg>

<lg xml:id="BrP_40.86">
<l><seg type="pāda" n="a">yaḥ sahasrāṇy anekāni</seg> <seg type="pāda" n="b">puṃsām āvṛtya durdṛśām</seg> </l>
<l><seg type="pāda" n="c">tiṣṭhaty ekaḥ samudrānte</seg> <seg type="pāda" n="d">sa me goptāstu nityaśaḥ</seg> //</l>
</lg>

<lg xml:id="BrP_40.87">
<l><seg type="pāda" n="a">yaṃ vinidrā jitaśvāsāḥ</seg> <seg type="pāda" n="b">sattvasthāḥ samadarśinaḥ</seg> </l>
<l><seg type="pāda" n="c">jyotiḥ paśyanti yuñjānās</seg> <seg type="pāda" n="d">tasmai yogātmane namaḥ</seg> //</l>
</lg>

<lg xml:id="BrP_40.88">
<l><seg type="pāda" n="a">saṃbhakṣya sarvabhūtāni</seg> <seg type="pāda" n="b">yugānte samupasthite</seg> </l>
<l><seg type="pāda" n="c">yaḥ śete jalamadhyasthas</seg> <seg type="pāda" n="d">taṃ prapadye 'mbuśāyinam</seg> //</l>
</lg>

<lg xml:id="BrP_40.89">
<l><seg type="pāda" n="a">praviśya vadanaṃ rāhor</seg> <seg type="pāda" n="b">yaḥ somaṃ pibate niśi</seg> </l>
<l><seg type="pāda" n="c">grasaty arkaṃ ca svarbhānur</seg> <seg type="pāda" n="d">bhūtvā somāgnir eva ca</seg> //</l>
</lg>

<lg xml:id="BrP_40.90">
<l><seg type="pāda" n="a">aṅguṣṭhamātrāḥ puruṣā</seg> <seg type="pāda" n="b">dehasthāḥ sarvadehinām</seg> </l>
<l><seg type="pāda" n="c">rakṣantu te ca māṃ nityaṃ</seg> <seg type="pāda" n="d">nityaṃ cāpyāyayantu mām</seg> //</l>
</lg>

<lg xml:id="BrP_40.91">
<l><seg type="pāda" n="a">yenāpy utpāditā garbhā</seg> <seg type="pāda" n="b">apo bhāgagatāś ca ye</seg> </l>
<l><seg type="pāda" n="c">teṣāṃ svāhā svadhā caiva</seg> <seg type="pāda" n="d">āpnuvanti svadanti ca</seg> //</l>
</lg>

<lg xml:id="BrP_40.92">
<l><seg type="pāda" n="a">yena rohanti dehasthāḥ</seg> <seg type="pāda" n="b">prāṇino rodayanti ca</seg> </l>
<l><seg type="pāda" n="c">harṣayanti na kṛṣyanti</seg> <seg type="pāda" n="d">namas tebhyas tu nityaśaḥ</seg> //</l>
</lg>

<lg xml:id="BrP_40.93">
<l><seg type="pāda" n="a">ye samudre nadīdurge</seg> <seg type="pāda" n="b">parvateṣu guhāsu ca</seg> </l>
<l><seg type="pāda" n="c">vṛkṣamūleṣu goṣṭheṣu</seg> <seg type="pāda" n="d">kāntāragahaneṣu ca</seg> //</l>
</lg>

<lg xml:id="BrP_40.94">
<l><seg type="pāda" n="a">catuṣpatheṣu rathyāsu</seg> <seg type="pāda" n="b">catvareṣu sabhāsu ca</seg> </l>
<l><seg type="pāda" n="c">hastyaśvarathaśālāsu</seg> <seg type="pāda" n="d">jīrṇodyānālayeṣu ca</seg> //</l>
</lg>

<lg xml:id="BrP_40.95">
<l><seg type="pāda" n="a">yeṣu pañcasu bhūteṣu</seg> <seg type="pāda" n="b">diśāsu vidiśāsu ca</seg> </l>
<l><seg type="pāda" n="c">indrārkayor madhyagatā</seg> <seg type="pāda" n="d">ye ca candrārkaraśmiṣu</seg> //</l>
</lg>

<lg xml:id="BrP_40.96">
<l><seg type="pāda" n="a">rasātalagatā ye ca</seg> <seg type="pāda" n="b">ye ca tasmāt paraṃ gatāḥ</seg> </l>
<l><seg type="pāda" n="c">namas tebhyo namas tebhyo</seg> <seg type="pāda" n="d">namas tebhyas tu sarvaśaḥ</seg> //</l>
</lg>

<lg xml:id="BrP_40.97">
<l><seg type="pāda" n="a">sarvas tvaṃ sarvago devaḥ</seg> <seg type="pāda" n="b">sarvabhūtapatir bhavaḥ</seg> </l>
<l><seg type="pāda" n="c">sarvabhūtāntarātmā ca</seg> <seg type="pāda" n="d">tena tvaṃ na nimantritaḥ</seg> //</l>
</lg>

<lg xml:id="BrP_40.98">
<l><seg type="pāda" n="a">tvam eva cejyase deva</seg> <seg type="pāda" n="b">yajñair vividhadakṣiṇaiḥ</seg> </l>
<l><seg type="pāda" n="c">tvam eva kartā sarvasya</seg> <seg type="pāda" n="d">tena tvaṃ na nimantritaḥ</seg> //</l>
</lg>

<lg xml:id="BrP_40.99">
<l><seg type="pāda" n="a">athavā māyayā deva</seg> <seg type="pāda" n="b">mohitaḥ sūkṣmayā tava</seg> </l>
<l><seg type="pāda" n="c">tasmāt tu kāraṇād vāpi</seg> <seg type="pāda" n="d">tvaṃ mayā na nimantritaḥ</seg> //</l>
</lg>

<lg xml:id="BrP_40.100">
<l><seg type="pāda" n="a">prasīda mama deveśa</seg> <seg type="pāda" n="b">tvam eva śaraṇaṃ mama</seg> </l>
<l><seg type="pāda" n="c">tvaṃ gatis tvaṃ pratiṣṭhā ca</seg> <seg type="pāda" n="d">na cānyo 'stīti me matiḥ</seg> //</l>
</lg>

<milestone unit="speaker" n="brahmovāca"/>

<lg xml:id="BrP_40.101">
<l><seg type="pāda" n="a">stutvaivaṃ sa mahādevaṃ</seg> <seg type="pāda" n="b">virarāma mahāmatiḥ</seg> </l>
<l><seg type="pāda" n="c">bhagavān api suprītaḥ</seg> <seg type="pāda" n="d">punar dakṣam abhāṣata</seg> //</l>
</lg>

<milestone unit="speaker" n="śrībhagavān uvāca"/>

<lg xml:id="BrP_40.102">
<l><seg type="pāda" n="a">parituṣṭo 'smi te dakṣa</seg> <seg type="pāda" n="b">stavenānena suvrata</seg> </l>
<l><seg type="pāda" n="c">bahunā tu kim uktena</seg> <seg type="pāda" n="d">matsamīpaṃ gamiṣyasi</seg> //</l>
</lg>

<milestone unit="speaker" n="brahmovāca"/>

<lg xml:id="BrP_40.103">
<l><seg type="pāda" n="a">tathaivam abravīd vākyaṃ</seg> <seg type="pāda" n="b">trailokyādhipatir bhavaḥ</seg> </l>
<l><seg type="pāda" n="c">kṛtvāśvāsakaraṃ vākyaṃ</seg> <seg type="pāda" n="d">sarvajño vākyasaṃhitam</seg> //</l>
</lg>

<milestone unit="speaker" n="śrīśiva uvāca"/>

<lg xml:id="BrP_40.104">
<l><seg type="pāda" n="a">dakṣa duḥkhaṃ na kartavyaṃ</seg> <seg type="pāda" n="b">yajñavidhvaṃsanaṃ prati</seg> </l>
<l><seg type="pāda" n="c">ahaṃ yajñahanas tubhyaṃ</seg> <seg type="pāda" n="d">dṛṣṭam etat purānagha</seg> //</l>
</lg>

<lg xml:id="BrP_40.105">
<l><seg type="pāda" n="a">bhūyaś ca tvaṃ varam imaṃ</seg> <seg type="pāda" n="b">matto gṛhṇīṣva suvrata</seg> </l>
<l><seg type="pāda" n="c">prasannasumukho bhūtvā</seg> <seg type="pāda" n="d">mamaikāgramanāḥ śṛṇu</seg> //</l>
</lg>

<lg xml:id="BrP_40.106">
<l><seg type="pāda" n="a">aśvamedhasahasrasya</seg> <seg type="pāda" n="b">vājapeyaśatasya vai</seg> </l>
<l><seg type="pāda" n="c">prajāpate matprasādāt</seg> <seg type="pāda" n="d">phalabhāgī bhaviṣyasi</seg> //</l>
</lg>

<lg xml:id="BrP_40.107">
<l><seg type="pāda" n="a">vedān ṣaḍaṅgān budhyasva</seg> <seg type="pāda" n="b">sāṃkhyayogāṃś ca kṛtsnaśaḥ</seg> </l>
<l><seg type="pāda" n="c">tapaś ca vipulaṃ taptvā</seg> <seg type="pāda" n="d">duścaraṃ devadānavaiḥ</seg> //</l>
</lg>

<lg xml:id="BrP_40.108">
<l><seg type="pāda" n="a">abdair dvādaśabhir yuktaṃ</seg> <seg type="pāda" n="b">gūḍham aprajñaninditam</seg> </l>
<l><seg type="pāda" n="c">varṇāśramakṛtair dharmair</seg> <seg type="pāda" n="d">vinītaṃ na kvacit kvacit</seg> //</l>
</lg>

<lg xml:id="BrP_40.109">
<l><seg type="pāda" n="a">samāgataṃ vyavasitaṃ</seg> <seg type="pāda" n="b">paśupāśavimokṣaṇam</seg> </l>
<l><seg type="pāda" n="c">sarveṣām āśramāṇāṃ ca</seg> <seg type="pāda" n="d">mayā pāśupataṃ vratam</seg> //</l>
</lg>

<lg xml:id="BrP_40.110">
<l><seg type="pāda" n="a">utpāditaṃ dakṣa śubhaṃ</seg> <seg type="pāda" n="b">sarvapāpavimocanam</seg> </l>
<l><seg type="pāda" n="c">asya cīrṇasya yat samyak</seg> <seg type="pāda" n="d">phalaṃ bhavati puṣkalam</seg> </l>
<l><seg type="pāda" n="e">tac cāstu sumahābhāga</seg> <seg type="pāda" n="f">mānasas tyajyatāṃ jvaraḥ</seg> //</l>
</lg>

<milestone unit="speaker" n="brahmovāca"/>

<lg xml:id="BrP_40.111">
<l><seg type="pāda" n="a">evam uktvā tu deveśaḥ</seg> <seg type="pāda" n="b">sapatnīkaḥ sahānugaḥ</seg> </l>
<l><seg type="pāda" n="c">adarśanam anuprāpto</seg> <seg type="pāda" n="d">dakṣasyāmitatejasaḥ</seg> //</l>
</lg>

<lg xml:id="BrP_40.112">
<l><seg type="pāda" n="a">avāpya ca tathā bhāgaṃ</seg> <seg type="pāda" n="b">yathoktaṃ comayā bhavaḥ</seg> </l>
<l><seg type="pāda" n="c">jvaraṃ ca sarvadharmajño</seg> <seg type="pāda" n="d">bahudhā vyabhajat tadā</seg> //</l>
</lg>

<lg xml:id="BrP_40.113">
<l><seg type="pāda" n="a">śāntyarthaṃ sarvabhūtānāṃ</seg> <seg type="pāda" n="b">śṛṇudhvam atha vai dvijāḥ</seg> </l>
<l><seg type="pāda" n="c">śikhābhitāpo nāgānāṃ</seg> <seg type="pāda" n="d">parvatānāṃ śilājatu</seg> //</l>
</lg>

<lg xml:id="BrP_40.114">
<l><seg type="pāda" n="a">apāṃ tu nīlikāṃ vidyān</seg> <seg type="pāda" n="b">nirmoko bhujageṣu ca</seg> </l>
<l><seg type="pāda" n="c">khorakaḥ saurabheyāṇām</seg> <seg type="pāda" n="d">ūkharaḥ pṛthivītale</seg> //</l>
</lg>

<lg xml:id="BrP_40.115">
<l><seg type="pāda" n="a">śunām api ca dharmajñā</seg> <seg type="pāda" n="b">dṛṣṭipratyavarodhanam</seg> </l>
<l><seg type="pāda" n="c">randhrāgatam athāśvānāṃ</seg> <seg type="pāda" n="d">śikhodbhedaś ca barhiṇām</seg> //</l>
</lg>

<lg xml:id="BrP_40.116">
<l><seg type="pāda" n="a">netrarāgaḥ kokilānāṃ</seg> <seg type="pāda" n="b">dveṣaḥ prokto mahātmanām</seg> </l>
<l><seg type="pāda" n="c">janānām api bhedaś ca</seg> <seg type="pāda" n="d">sarveṣām iti naḥ śrutam</seg> //</l>
</lg>

<lg xml:id="BrP_40.117">
<l><seg type="pāda" n="a">śukānām api sarveṣāṃ</seg> <seg type="pāda" n="b">hikkikā procyate jvaraḥ</seg> </l>
<l><seg type="pāda" n="c">śārdūleṣv atha vai viprāḥ</seg> <seg type="pāda" n="d">śramo jvara ihocyate</seg> //</l>
</lg>

<lg xml:id="BrP_40.118">
<l><seg type="pāda" n="a">mānuṣeṣu ca sarvajñā</seg> <seg type="pāda" n="b">jvaro nāmaiṣa kīrtitaḥ</seg> </l>
<l><seg type="pāda" n="c">maraṇe janmani tathā</seg> <seg type="pāda" n="d">madhye cāpi niveśitaḥ</seg> //</l>
</lg>

<lg xml:id="BrP_40.119">
<l><seg type="pāda" n="a">etan māheśvaraṃ tejo</seg> <seg type="pāda" n="b">jvaro nāma sudāruṇaḥ</seg> </l>
<l><seg type="pāda" n="c">namasyaś caiva mānyaś ca</seg> <seg type="pāda" n="d">sarvaprāṇibhir īśvaraḥ</seg> //</l>
</lg>

<lg xml:id="BrP_40.120">
<l><seg type="pāda" n="a">imāṃ jvarotpattim adīnamānasaḥ</seg> <lb/><seg type="pāda" n="b">paṭhet sadā yaḥ susamāhito naraḥ</seg></l>
<l><seg type="pāda" n="c">vimuktarogaḥ sa naro mudāyuto</seg> <lb/><seg type="pāda" n="d">labheta kāmāṃś ca yathāmanīṣitān</seg></l>
</lg>

<lg xml:id="BrP_40.121">
<l><seg type="pāda" n="a">dakṣaproktaṃ stavaṃ cāpi</seg> <seg type="pāda" n="b">kīrtayed yaḥ śṛṇoti vā</seg> </l>
<l><seg type="pāda" n="c">nāśubhaṃ prāpnuyāt kiṃcid</seg> <seg type="pāda" n="d">dīrgham āyur avāpnuyāt</seg> //</l>
</lg>

<lg xml:id="BrP_40.122">
<l><seg type="pāda" n="a">yathā sarveṣu deveṣu</seg> <seg type="pāda" n="b">variṣṭho bhagavān bhavaḥ</seg> </l>
<l><seg type="pāda" n="c">tathā stavo variṣṭho 'yaṃ</seg> <seg type="pāda" n="d">stavānāṃ dakṣanirmitaḥ</seg> //</l>
</lg>

<lg xml:id="BrP_40.123">
<l><seg type="pāda" n="a">yaśaḥsvargasuraiśvarya</seg><seg type="pāda" n="b">vittādijayakāṅkṣibhiḥ</seg> </l>
<l><seg type="pāda" n="c">stotavyo bhaktim āsthāya</seg> <seg type="pāda" n="d">vidyākāmaiś ca yatnataḥ</seg> //</l>
</lg>

<lg xml:id="BrP_40.124">
<l><seg type="pāda" n="a">vyādhito duḥkhito dīno</seg> <seg type="pāda" n="b">naro grasto bhayādibhiḥ</seg> </l>
<l><seg type="pāda" n="c">rājakāryaniyukto vā</seg> <seg type="pāda" n="d">mucyate mahato bhayāt</seg> //</l>
</lg>

<lg xml:id="BrP_40.125">
<l><seg type="pāda" n="a">anenaiva ca dehena</seg> <seg type="pāda" n="b">gaṇānāṃ ca maheśvarāt</seg> </l>
<l><seg type="pāda" n="c">iha loke sukhaṃ prāpya</seg> <seg type="pāda" n="d">gaṇarāḍ upajāyate</seg> //</l>
</lg>

<lg xml:id="BrP_40.126">
<l><seg type="pāda" n="a">na yakṣā na piśācā vā</seg> <seg type="pāda" n="b">na nāgā na vināyakāḥ</seg> </l>
<l><seg type="pāda" n="c">kuryur vighnaṃ gṛhe tasya</seg> <seg type="pāda" n="d">yatra saṃstūyate bhavaḥ</seg> //</l>
</lg>

<lg xml:id="BrP_40.127">
<l><seg type="pāda" n="a">śṛṇuyād vā idaṃ nārī</seg> <seg type="pāda" n="b">bhaktyātha bhavabhāvitā</seg> </l>
<l><seg type="pāda" n="c">pitṛpakṣe bhartṛpakṣe</seg> <seg type="pāda" n="d">pūjyā bhavati caiva ha</seg> //</l>
</lg>

<lg xml:id="BrP_40.128">
<l><seg type="pāda" n="a">śṛṇuyād vā idaṃ sarvaṃ</seg> <seg type="pāda" n="b">kīrtayed vāpy abhīkṣṇaśaḥ</seg> </l>
<l><seg type="pāda" n="c">tasya sarvāṇi kāryāṇi</seg> <seg type="pāda" n="d">siddhiṃ gacchanty avighnataḥ</seg> //</l>
</lg>

<lg xml:id="BrP_40.129">
<l><seg type="pāda" n="a">manasā cintitaṃ yac ca</seg> <seg type="pāda" n="b">yac ca vācāpy udāhṛtam</seg> </l>
<l><seg type="pāda" n="c">sarvaṃ saṃpadyate tasya</seg> <seg type="pāda" n="d">stavasyāsyānukīrtanāt</seg> //</l>
</lg>

<lg xml:id="BrP_40.130">
<l><seg type="pāda" n="a">devasya saguhasyātha</seg> <seg type="pāda" n="b">devyā nandīśvarasya ca</seg> </l>
<l><seg type="pāda" n="c">baliṃ vibhajataḥ kṛtvā</seg> <seg type="pāda" n="d">damena niyamena ca</seg> //</l>
</lg>

<lg xml:id="BrP_40.131">
<l><seg type="pāda" n="a">tataḥ prayukto gṛhṇīyān</seg> <seg type="pāda" n="b">nāmāny āśu yathākramam</seg> </l>
<l><seg type="pāda" n="c">īpsitāṃl labhate 'py arthān</seg> <seg type="pāda" n="d">kāmān bhogāṃś ca mānavaḥ</seg> //</l>
</lg>

<lg xml:id="BrP_40.132">
<l><seg type="pāda" n="a">mṛtaś ca svargam āpnoti</seg> <seg type="pāda" n="b">strīsahasrasamāvṛtaḥ</seg> </l>
<l><seg type="pāda" n="c">sarvakāmasuyukto vā</seg> <seg type="pāda" n="d">yukto vā sarvapātakaiḥ</seg> //</l>
</lg>

<lg xml:id="BrP_40.133">
<l><seg type="pāda" n="a">paṭhan dakṣakṛtaṃ stotraṃ</seg> <seg type="pāda" n="b">sarvapāpaiḥ pramucyate</seg> </l>
<l><seg type="pāda" n="c">mṛtaś ca gaṇasāyujyaṃ</seg> <seg type="pāda" n="d">pūjyamānaḥ surāsuraiḥ</seg> //</l>
</lg>

<lg xml:id="BrP_40.134">
<l><seg type="pāda" n="a">vṛṣeṇa viniyuktena</seg> <seg type="pāda" n="b">vimānena virājate</seg> </l>
<l><seg type="pāda" n="c">ābhūtasaṃplavasthāyī</seg> <seg type="pāda" n="d">rudrasyānucaro bhavet</seg> //</l>
</lg>

<lg xml:id="BrP_40.135">
<l><seg type="pāda" n="a">ity āha bhagavān vyāsaḥ</seg> <seg type="pāda" n="b">parāśarasutaḥ prabhuḥ</seg> </l>
<l><seg type="pāda" n="c">naitad vedayate kaścin</seg> <seg type="pāda" n="d">naitac chrāvyaṃ ca kasyacit</seg> //</l>
</lg>

<lg xml:id="BrP_40.136">
<l><seg type="pāda" n="a">śrutvemaṃ paramaṃ guhyaṃ</seg> <seg type="pāda" n="b">ye 'pi syuḥ pāpayonayaḥ</seg> </l>
<l><seg type="pāda" n="c">vaiśyāḥ striyaś ca śūdrāś ca</seg> <seg type="pāda" n="d">rudralokam avāpnuyuḥ</seg> //</l>
</lg>

<lg xml:id="BrP_40.137">
<l><seg type="pāda" n="a">śrāvayed yaś ca viprebhyaḥ</seg> <seg type="pāda" n="b">sadā parvasu parvasu</seg> </l>
<l><seg type="pāda" n="c">rudralokam avāpnoti</seg> <seg type="pāda" n="d">dvijo vai nātra saṃśayaḥ</seg> //</l>
</lg>

<milestone unit="speaker" n="lomaharṣaṇa uvāca"/>

<lg xml:id="BrP_41.1">
<l><seg type="pāda" n="a">śrutvaivaṃ vai muniśreṣṭhāḥ</seg> <seg type="pāda" n="b">kathāṃ pāpapraṇāśinīm</seg> </l>
<l><seg type="pāda" n="c">rudrakrodhodbhavāṃ puṇyāṃ</seg> <seg type="pāda" n="d">vyāsasya vadato dvijāḥ</seg> //</l>
</lg>

<lg xml:id="BrP_41.2">
<l><seg type="pāda" n="a">pārvatyāś ca tathā roṣaṃ</seg> <seg type="pāda" n="b">krodhaṃ śaṃbhoś ca duḥsaham</seg> </l>
<l><seg type="pāda" n="c">utpattiṃ vīrabhadrasya</seg> <seg type="pāda" n="d">bhadrakālyāś ca saṃbhavam</seg> //</l>
</lg>

<lg xml:id="BrP_41.3">
<l><seg type="pāda" n="a">dakṣayajñavināśaṃ ca</seg> <seg type="pāda" n="b">vīryaṃ śaṃbhos tathādbhutam</seg> </l>
<l><seg type="pāda" n="c">punaḥ prasādaṃ devasya</seg> <seg type="pāda" n="d">dakṣasya sumahātmanaḥ</seg> //</l>
</lg>

<lg xml:id="BrP_41.4">
<l><seg type="pāda" n="a">yajñabhāgaṃ ca rudrasya</seg> <seg type="pāda" n="b">dakṣasya ca phalaṃ kratoḥ</seg> </l>
<l><seg type="pāda" n="c">hṛṣṭā babhūvuḥ saṃprītā</seg> <seg type="pāda" n="d">vismitāś ca punaḥ punaḥ</seg> //</l>
</lg>

<lg xml:id="BrP_41.5">
<l><seg type="pāda" n="a">papracchuś ca punar vyāsaṃ</seg> <seg type="pāda" n="b">kathāśeṣaṃ tathā dvijāḥ</seg> </l>
<l><seg type="pāda" n="c">pṛṣṭaḥ provāca tān vyāsaḥ</seg> <seg type="pāda" n="d">kṣetram ekāmrakaṃ punaḥ</seg> //</l>
</lg>

<milestone unit="speaker" n="vyāsa uvāca"/>

<lg xml:id="BrP_41.6">
<l><seg type="pāda" n="a">brahmaproktāṃ kathāṃ puṇyāṃ</seg> <seg type="pāda" n="b">śrutvā tu ṛṣipuṃgavāḥ</seg> </l>
<l><seg type="pāda" n="c">praśaśaṃsus tadā hṛṣṭā</seg> <seg type="pāda" n="d">romāñcitatanūruhāḥ</seg> //</l>
</lg>

<milestone unit="speaker" n="ṛṣaya ūcuḥ"/>

<lg xml:id="BrP_41.7">
<l><seg type="pāda" n="a">aho devasya māhātmyaṃ</seg> <seg type="pāda" n="b">tvayā śaṃbhoḥ prakīrtitam</seg> </l>
<l><seg type="pāda" n="c">dakṣasya ca suraśreṣṭha</seg> <seg type="pāda" n="d">yajñavidhvaṃsanaṃ tathā</seg> //</l>
</lg>

<lg xml:id="BrP_41.8">
<l><seg type="pāda" n="a">ekāmrakaṃ kṣetravaraṃ</seg> <seg type="pāda" n="b">vaktum arhasi sāṃpratam</seg> </l>
<l><seg type="pāda" n="c">śrotum icchāmahe brahman</seg> <seg type="pāda" n="d">paraṃ kautūhalaṃ hi naḥ</seg> //</l>
</lg>

<milestone unit="speaker" n="vyāsa uvāca"/>

<lg xml:id="BrP_41.9">
<l><seg type="pāda" n="a">teṣāṃ tad vacanaṃ śrutvā</seg> <seg type="pāda" n="b">lokanāthaś caturmukhaḥ</seg> </l>
<l><seg type="pāda" n="c">provāca śaṃbhos tat kṣetraṃ</seg> <seg type="pāda" n="d">bhūtale duṣkṛtacchadam</seg> //</l>
</lg>

<milestone unit="speaker" n="brahmovāca"/>

<lg xml:id="BrP_41.10">
<l><seg type="pāda" n="a">śṛṇudhvaṃ muniśārdūlāḥ</seg> <seg type="pāda" n="b">pravakṣyāmi samāsataḥ</seg> </l>
<l><seg type="pāda" n="c">sarvapāpaharaṃ puṇyaṃ</seg> <seg type="pāda" n="d">kṣetraṃ paramadurlabham</seg> //</l>
</lg>

<lg xml:id="BrP_41.11">
<l><seg type="pāda" n="a">liṅgakoṭisamāyuktaṃ</seg> <seg type="pāda" n="b">vārāṇasīsamaṃ śubham</seg> </l>
<l><seg type="pāda" n="c">ekāmraketi vikhyātaṃ</seg> <seg type="pāda" n="d">tīrthāṣṭakasamanvitam</seg> //</l>
</lg>

<lg xml:id="BrP_41.12">
<l><seg type="pāda" n="a">ekāmravṛkṣas tatrāsīt</seg> <seg type="pāda" n="b">purā kalpe dvijottamāḥ</seg> </l>
<l><seg type="pāda" n="c">nāmnā tasyaiva tat kṣetram</seg> <seg type="pāda" n="d">ekāmrakam iti śrutam</seg> //</l>
</lg>

<lg xml:id="BrP_41.13">
<l><seg type="pāda" n="a">hṛṣṭapuṣṭajanākīrṇaṃ</seg> <seg type="pāda" n="b">naranārīsamanvitam</seg> </l>
<l><seg type="pāda" n="c">vidvāṃsagaṇa bhūyiṣṭhaṃ</seg> <seg type="pāda" n="d">dhanadhānyādisaṃyutam</seg> //</l>
</lg>

<lg xml:id="BrP_41.14">
<l><seg type="pāda" n="a">gṛhagopurasaṃbādhaṃ</seg> <seg type="pāda" n="b">trikacādvārabhūṣitam</seg> </l>
<l><seg type="pāda" n="c">nānāvaṇiksamākīrṇaṃ</seg> <seg type="pāda" n="d">nānāratnopaśobhitam</seg> //</l>
</lg>

<lg xml:id="BrP_41.15">
<l><seg type="pāda" n="a">purāṭṭālakasaṃyuktaṃ</seg> <seg type="pāda" n="b">rathibhiḥ samalaṃkṛtam</seg> </l>
<l><seg type="pāda" n="c">rājahaṃsanibhaiḥ śubhraiḥ</seg> <seg type="pāda" n="d">prāsādair upaśobhitam</seg> //</l>
</lg>

<lg xml:id="BrP_41.16">
<l><seg type="pāda" n="a">mārgagadvārasaṃyuktaṃ</seg> <seg type="pāda" n="b">sitaprākāraśobhitam</seg> </l>
<l><seg type="pāda" n="c">rakṣitaṃ śastrasaṃghaiś ca</seg> <seg type="pāda" n="d">parikhābhir alaṃkṛtam</seg> //</l>
</lg>

<lg xml:id="BrP_41.17">
<l><seg type="pāda" n="a">sitaraktais tathā pītaiḥ</seg> <seg type="pāda" n="b">kṛṣṇaśyāmaiś ca varṇakaiḥ</seg> </l>
<l><seg type="pāda" n="c">samīraṇoddhatābhiś ca</seg> <seg type="pāda" n="d">patākābhir alaṃkṛtam</seg> //</l>
</lg>

<lg xml:id="BrP_41.18">
<l><seg type="pāda" n="a">nityotsavapramuditaṃ</seg> <seg type="pāda" n="b">nānāvāditranisvanaiḥ</seg> </l>
<l><seg type="pāda" n="c">vīṇāveṇumṛdaṅgaiś ca</seg> <seg type="pāda" n="d">kṣepaṇībhir alaṃkṛtam</seg> //</l>
</lg>

<lg xml:id="BrP_41.19">
<l><seg type="pāda" n="a">devatāyatanair divyaiḥ</seg> <seg type="pāda" n="b">prākārodyānamaṇḍitaiḥ</seg> </l>
<l><seg type="pāda" n="c">pūjāvicitraracitaiḥ</seg> <seg type="pāda" n="d">sarvatra samalaṃkṛtam</seg> //</l>
</lg>

<lg xml:id="BrP_41.20">
<l><seg type="pāda" n="a">striyaḥ pramuditās tatra</seg> <seg type="pāda" n="b">dṛśyante tanumadhyamāḥ</seg> </l>
<l><seg type="pāda" n="c">hārair alaṃkṛtagrīvāḥ</seg> <seg type="pāda" n="d">padmapattrāyatekṣaṇāḥ</seg> //</l>
</lg>

<lg xml:id="BrP_41.21">
<l><seg type="pāda" n="a">pīnonnatakucāḥ śyāmāḥ</seg> <seg type="pāda" n="b">pūrṇacandranibhānanāḥ</seg> </l>
<l><seg type="pāda" n="c">sthirālakāḥ sukapolāḥ</seg> <seg type="pāda" n="d">kāñcīnūpuranāditāḥ</seg> //</l>
</lg>

<lg xml:id="BrP_41.22">
<l><seg type="pāda" n="a">sukeśyaś cārujaghanāḥ</seg> <seg type="pāda" n="b">karṇāntāyatalocanāḥ</seg> </l>
<l><seg type="pāda" n="c">sarvalakṣaṇasaṃpannāḥ</seg> <seg type="pāda" n="d">sarvābharaṇabhūṣitāḥ</seg> //</l>
</lg>

<lg xml:id="BrP_41.23">
<l><seg type="pāda" n="a">divyavastradharāḥ śubhrāḥ</seg> <seg type="pāda" n="b">kāścit kāñcanasaṃnibhāḥ</seg> </l>
<l><seg type="pāda" n="c">haṃsavāraṇagāminyaḥ</seg> <seg type="pāda" n="d">kucabhārāvanāmitāḥ</seg> //</l>
</lg>

<lg xml:id="BrP_41.24">
<l><seg type="pāda" n="a">divyagandhānuliptāṅgāḥ</seg> <seg type="pāda" n="b">karṇābharaṇabhūṣitāḥ</seg> </l>
<l><seg type="pāda" n="c">madālasāś ca suśroṇyo</seg> <seg type="pāda" n="d">nityaṃ prahasitānanāḥ</seg> //</l>
</lg>

<lg xml:id="BrP_41.25">
<l><seg type="pāda" n="a">īṣadvispaṣṭadaśanā</seg> <seg type="pāda" n="b">bimbauṣṭhā madhurasvarāḥ</seg> </l>
<l><seg type="pāda" n="c">tāmbūlarañjitamukhā</seg> <seg type="pāda" n="d">vidagdhāḥ priyadarśanāḥ</seg> //</l>
</lg>

<lg xml:id="BrP_41.26">
<l><seg type="pāda" n="a">subhagāḥ priyavādinyo</seg> <seg type="pāda" n="b">nityaṃ yauvanagarvitāḥ</seg> </l>
<l><seg type="pāda" n="c">divyavastradharāḥ sarvāḥ</seg> <seg type="pāda" n="d">sadā cāritramaṇḍitāḥ</seg> //</l>
</lg>

<lg xml:id="BrP_41.27">
<l><seg type="pāda" n="a">krīḍanti tāḥ sadā tatra</seg> <seg type="pāda" n="b">striyaś cāpsarasopamāḥ</seg> </l>
<l><seg type="pāda" n="c">sve sve gṛhe pramuditā</seg> <seg type="pāda" n="d">divā rātrau varānanāḥ</seg> //</l>
</lg>

<lg xml:id="BrP_41.28">
<l><seg type="pāda" n="a">puruṣās tatra dṛśyante</seg> <seg type="pāda" n="b">rūpayauvanagarvitāḥ</seg> </l>
<l><seg type="pāda" n="c">sarvalakṣaṇasaṃpannāḥ</seg> <seg type="pāda" n="d">sumṛṣṭamaṇikuṇḍalāḥ</seg> //</l>
</lg>

<lg xml:id="BrP_41.29">
<l><seg type="pāda" n="a">brāhmaṇāḥ kṣatriyā vaiśyāḥ</seg> <seg type="pāda" n="b">śūdrāś ca munisattamāḥ</seg> </l>
<l><seg type="pāda" n="c">svadharmaniratās tatra</seg> <seg type="pāda" n="d">nivasanti sudhārmikāḥ</seg> //</l>
</lg>

<lg xml:id="BrP_41.30">
<l><seg type="pāda" n="a">anyāś ca tatra tiṣṭhanti</seg> <seg type="pāda" n="b">vāramukhyāḥ sulocanāḥ</seg> </l>
<l><seg type="pāda" n="c">ghṛtācīmenakātulyās</seg> <seg type="pāda" n="d">tathā samatilottamāḥ</seg> //</l>
</lg>

<lg xml:id="BrP_41.31">
<l><seg type="pāda" n="a">urvaśīsadṛśāś caiva</seg> <seg type="pāda" n="b">vipracittinibhās tathā</seg> </l>
<l><seg type="pāda" n="c">viśvācīsahajanyābhāḥ</seg> <seg type="pāda" n="d">pramlocāsadṛśās tathā</seg> //</l>
</lg>

<lg xml:id="BrP_41.32">
<l><seg type="pāda" n="a">sarvās tāḥ priyavādinyaḥ</seg> <seg type="pāda" n="b">sarvā vihasitānanāḥ</seg> </l>
<l><seg type="pāda" n="c">kalākauśalasaṃyuktāḥ</seg> <seg type="pāda" n="d">sarvās tā guṇasaṃyutāḥ</seg> //</l>
</lg>

<lg xml:id="BrP_41.33">
<l><seg type="pāda" n="a">evaṃ paṇyastriyas tatra</seg> <seg type="pāda" n="b">nṛtyagītaviśāradāḥ</seg> </l>
<l><seg type="pāda" n="c">nivasanti muniśreṣṭhāḥ</seg> <seg type="pāda" n="d">sarvastrīguṇagarvitāḥ</seg> //</l>
</lg>

<lg xml:id="BrP_41.34">
<l><seg type="pāda" n="a">prekṣaṇālāpakuśalāḥ</seg> <seg type="pāda" n="b">sundaryaḥ priyadarśanāḥ</seg> </l>
<l><seg type="pāda" n="c">na rūpahīnā durvṛttā</seg> <seg type="pāda" n="d">na paradrohakārikāḥ</seg> //</l>
</lg>

<lg xml:id="BrP_41.35">
<l><seg type="pāda" n="a">yāsāṃ kaṭākṣapātena</seg> <seg type="pāda" n="b">mohaṃ gacchanti mānavāḥ</seg> </l>
<l><seg type="pāda" n="c">na tatra nirdhanāḥ santi</seg> <seg type="pāda" n="d">na mūrkhā na paradviṣaḥ</seg> //</l>
</lg>

<lg xml:id="BrP_41.36">
<l><seg type="pāda" n="a">na rogiṇo na malinā</seg> <seg type="pāda" n="b">na kadaryā na māyinaḥ</seg> </l>
<l><seg type="pāda" n="c">na rūpahīnā durvṛttā</seg> <seg type="pāda" n="d">na paradrohakāriṇaḥ</seg> //</l>
</lg>

<lg xml:id="BrP_41.37">
<l><seg type="pāda" n="a">tiṣṭhanti mānavās tatra</seg> <seg type="pāda" n="b">kṣetre jagati viśrute</seg> </l>
<l><seg type="pāda" n="c">sarvatra sukhasaṃcāraṃ</seg> <seg type="pāda" n="d">sarvasattvasukhāvaham</seg> //</l>
</lg>

<lg xml:id="BrP_41.38">
<l><seg type="pāda" n="a">nānājanasamākīrṇaṃ</seg> <seg type="pāda" n="b">sarvasasyasamanvitam</seg> </l>
<l><seg type="pāda" n="c">karṇikāraiś ca panasaiś</seg> <seg type="pāda" n="d">campakair nāgakesaraiḥ</seg> //</l>
</lg>

<lg xml:id="BrP_41.39">
<l><seg type="pāda" n="a">pāṭalāśokabakulaiḥ</seg> <seg type="pāda" n="b">kapitthair bahulair dhavaiḥ</seg> </l>
<l><seg type="pāda" n="c">cūtanimbakadambaiś ca</seg> <seg type="pāda" n="d">tathānyaiḥ puṣpajātibhiḥ</seg> //</l>
</lg>

<lg xml:id="BrP_41.40">
<l><seg type="pāda" n="a">nīpakair dhavakhadirair</seg> <seg type="pāda" n="b">latābhiś ca virājitam</seg> </l>
<l><seg type="pāda" n="c">śālais tālais tamālaiś ca</seg> <seg type="pāda" n="d">nārikelaiḥ śubhāñjanaiḥ</seg> //</l>
</lg>

<lg xml:id="BrP_41.41">
<l><seg type="pāda" n="a">arjunaiḥ samaparṇaiś ca</seg> <seg type="pāda" n="b">kovidāraiḥ sapippalaiḥ</seg> </l>
<l><seg type="pāda" n="c">lakucaiḥ saralair lodhrair</seg> <seg type="pāda" n="d">hintālair devadārubhiḥ</seg> //</l>
</lg>

<lg xml:id="BrP_41.42">
<l><seg type="pāda" n="a">palāśair mucukundaiś ca</seg> <seg type="pāda" n="b">pārijātaiḥ sakubjakaiḥ</seg> </l>
<l><seg type="pāda" n="c">kadalīvanakhaṇḍaiś ca</seg> <seg type="pāda" n="d">jambūpūgaphalais tathā</seg> //</l>
</lg>

<lg xml:id="BrP_41.43">
<l><seg type="pāda" n="a">ketakīkaravīraiś ca</seg> <seg type="pāda" n="b">atimuktaiś ca kiṃśukaiḥ</seg> </l>
<l><seg type="pāda" n="c">mandārakundapuṣpaiś ca</seg> <seg type="pāda" n="d">tathānyaiḥ puṣpajātibhiḥ</seg> //</l>
</lg>

<lg xml:id="BrP_41.44">
<l><seg type="pāda" n="a">nānāpakṣirutaiḥ sevyair</seg> <seg type="pāda" n="b">udyānair nandanopamaiḥ</seg> </l>
<l><seg type="pāda" n="c">phalabhārānatair vṛkṣaiḥ</seg> <seg type="pāda" n="d">sarvartukusumotkaraiḥ</seg> //</l>
</lg>

<lg xml:id="BrP_41.45">
<l><seg type="pāda" n="a">cakoraiḥ śatapattraiś ca</seg> <seg type="pāda" n="b">bhṛṅgarājaiś ca kokilaiḥ</seg> </l>
<l><seg type="pāda" n="c">kalaviṅkair mayūraiś ca</seg> <seg type="pāda" n="d">priyaputraiḥ śukais tathā</seg> //</l>
</lg>

<lg xml:id="BrP_41.46">
<l><seg type="pāda" n="a">jīvaṃjīvakahārītaiś</seg> <seg type="pāda" n="b">cātakair vanaveṣṭitaiḥ</seg> </l>
<l><seg type="pāda" n="c">nānāpakṣigaṇaiś cānyaiḥ</seg> <seg type="pāda" n="d">kūjadbhir madhurasvaraiḥ</seg> //</l>
</lg>

<lg xml:id="BrP_41.47">
<l><seg type="pāda" n="a">dīrghikābhis taḍāgaiś ca</seg> <seg type="pāda" n="b">puṣkariṇībhiś ca vāpibhiḥ</seg> </l>
<l><seg type="pāda" n="c">nānājalāśayaiś cānyaiḥ</seg> <seg type="pāda" n="d">padminīkhaṇḍamaṇḍitaiḥ</seg> //</l>
</lg>

<lg xml:id="BrP_41.48">
<l><seg type="pāda" n="a">kumudaiḥ puṇḍarīkaiś ca</seg> <seg type="pāda" n="b">tathā nīlotpalaiḥ śubhaiḥ</seg> </l>
<l><seg type="pāda" n="c">kādambaiś cakravākaiś ca</seg> <seg type="pāda" n="d">tathaiva jalakukkuṭaiḥ</seg> //</l>
</lg>

<lg xml:id="BrP_41.49">
<l><seg type="pāda" n="a">kāraṇḍavaiḥ plavair haṃsais</seg> <seg type="pāda" n="b">tathānyair jalacāribhiḥ</seg> </l>
<l><seg type="pāda" n="c">evaṃ nānāvidhair vṛkṣaiḥ</seg> <seg type="pāda" n="d">puṣpair nānāvidhair varaiḥ</seg> //</l>
</lg>

<lg xml:id="BrP_41.50">
<l><seg type="pāda" n="a">nānājalāśayaiḥ puṇyaiḥ</seg> <seg type="pāda" n="b">śobhitaṃ tat samantataḥ</seg> </l>
<l><seg type="pāda" n="c">āste tatra svayaṃ devaḥ</seg> <seg type="pāda" n="d">kṛttivāsā vṛṣadhvajaḥ</seg> //</l>
</lg>

<lg xml:id="BrP_41.51">
<l><seg type="pāda" n="a">hitāya sarvalokasya</seg> <seg type="pāda" n="b">bhuktimuktipradaḥ śivaḥ</seg> </l>
<l><seg type="pāda" n="c">pṛthivyāṃ yāni tīrthāni</seg> <seg type="pāda" n="d">saritaś ca sarāṃsi ca</seg> //</l>
</lg>

<lg xml:id="BrP_41.52">
<l><seg type="pāda" n="a">puṣkariṇyas taḍāgāni</seg> <seg type="pāda" n="b">vāpyaḥ kūpāś ca sāgarāḥ</seg> </l>
<l><seg type="pāda" n="c">tebhyaḥ pūrvaṃ samāhṛtya</seg> <seg type="pāda" n="d">jalabindūn pṛthak pṛthak</seg> //</l>
</lg>

<lg xml:id="BrP_41.53">
<l><seg type="pāda" n="a">sarvalokahitārthāya</seg> <seg type="pāda" n="b">rudraḥ sarvasuraiḥ saha</seg> </l>
<l><seg type="pāda" n="c">tīrthaṃ bindusaro nāma</seg> <seg type="pāda" n="d">tasmin kṣetre dvijottamāḥ</seg> //</l>
</lg>

<lg xml:id="BrP_41.54">
<l><seg type="pāda" n="a">cakāra ṛṣibhiḥ sārdhaṃ</seg> <seg type="pāda" n="b">tena bindusaraḥ smṛtam</seg> </l>
<l><seg type="pāda" n="c">aṣṭamyāṃ bahule pakṣe</seg> <seg type="pāda" n="d">mārgaśīrṣe dvijottamāḥ</seg> //</l>
</lg>

<lg xml:id="BrP_41.55">
<l><seg type="pāda" n="a">yas tatra yātrāṃ kurute</seg> <seg type="pāda" n="b">viṣuve vijitendriyaḥ</seg> </l>
<l><seg type="pāda" n="c">vidhivad bindusarasi</seg> <seg type="pāda" n="d">snātvā śraddhāsamanvitaḥ</seg> //</l>
</lg>

<lg xml:id="BrP_41.56">
<l><seg type="pāda" n="a">devān ṛṣīn manuṣyāṃś ca</seg> <seg type="pāda" n="b">pitṝn saṃtarpya vāgyataḥ</seg> </l>
<l><seg type="pāda" n="c">tilodakena vidhinā</seg> <seg type="pāda" n="d">nāmagotravidhānavit</seg> //</l>
</lg>

<lg xml:id="BrP_41.57">
<l><seg type="pāda" n="a">snātvaivaṃ vidhivat tatra</seg> <seg type="pāda" n="b">so 'śvamedhaphalaṃ labhet</seg> </l>
<l><seg type="pāda" n="c">grahoparāge viṣuve</seg> <seg type="pāda" n="d">saṃkrāntyām ayane tathā</seg> //</l>
</lg>

<lg xml:id="BrP_41.58">
<l><seg type="pāda" n="a">yugādiṣu ṣaḍaśītyāṃ</seg> <seg type="pāda" n="b">tathānyatra śubhe tithau</seg> </l>
<l><seg type="pāda" n="c">ye tatra dānaṃ viprebhyaḥ</seg> <seg type="pāda" n="d">prayacchanti dhanādikam</seg> //</l>
</lg>

<lg xml:id="BrP_41.59">
<l><seg type="pāda" n="a">anyatīrthāc chataguṇaṃ</seg> <seg type="pāda" n="b">phalaṃ te prāpnuvanti vai</seg> </l>
<l><seg type="pāda" n="c">piṇḍaṃ ye saṃprayacchanti</seg> <seg type="pāda" n="d">pitṛbhyaḥ sarasas taṭe</seg> //</l>
</lg>

<lg xml:id="BrP_41.60">
<l><seg type="pāda" n="a">pitṝṇām akṣayāṃ tṛptiṃ</seg> <seg type="pāda" n="b">te kurvanti na saṃśayaḥ</seg> </l>
<l><seg type="pāda" n="c">tataḥ śaṃbhor gṛhaṃ gatvā</seg> <seg type="pāda" n="d">vāgyataḥ saṃyatendriyaḥ</seg> //</l>
</lg>

<lg xml:id="BrP_41.61">
<l><seg type="pāda" n="a">praviśya pūjayec charvaṃ</seg> <seg type="pāda" n="b">kṛtvā taṃ triḥ pradakṣiṇam</seg> </l>
<l><seg type="pāda" n="c">ghṛtakṣīrādibhiḥ snānaṃ</seg> <seg type="pāda" n="d">kārayitvā bhavaṃ śuciḥ</seg> //</l>
</lg>

<lg xml:id="BrP_41.62">
<l><seg type="pāda" n="a">candanena sugandhena</seg> <seg type="pāda" n="b">vilipya kuṅkumena ca</seg> </l>
<l><seg type="pāda" n="c">tataḥ saṃpūjayed devaṃ</seg> <seg type="pāda" n="d">candramaulim umāpatim</seg> //</l>
</lg>

<lg xml:id="BrP_41.63">
<l><seg type="pāda" n="a">puṣpair nānāvidhair medhyair</seg> <seg type="pāda" n="b">bilvārkakamalādibhiḥ</seg> </l>
<l><seg type="pāda" n="c">āgamoktena mantreṇa</seg> <seg type="pāda" n="d">vedoktena ca śaṃkaram</seg> //</l>
</lg>

<lg xml:id="BrP_41.64">
<l><seg type="pāda" n="a">adīkṣitas tu nāmnaiva</seg> <seg type="pāda" n="b">mūlamantreṇa cārcayet</seg> </l>
<l><seg type="pāda" n="c">evaṃ saṃpūjya taṃ devaṃ</seg> <seg type="pāda" n="d">gandhapuṣpānurāgibhiḥ</seg> //</l>
</lg>

<lg xml:id="BrP_41.65">
<l><seg type="pāda" n="a">dhūpadīpaiś ca naivedyair</seg> <seg type="pāda" n="b">upahārais tathā stavaiḥ</seg> </l>
<l><seg type="pāda" n="c">daṇḍavatpraṇipātaiś ca</seg> <seg type="pāda" n="d">gītair vādyair manoharaiḥ</seg> //</l>
</lg>

<lg xml:id="BrP_41.66">
<l><seg type="pāda" n="a">nṛtyajapyanamaskārair</seg> <seg type="pāda" n="b">jayaśabdaiḥ pradakṣiṇaiḥ</seg> </l>
<l><seg type="pāda" n="c">evaṃ saṃpūjya vidhivad</seg> <seg type="pāda" n="d">devadevam umāpatim</seg> //</l>
</lg>

<lg xml:id="BrP_41.67">
<l><seg type="pāda" n="a">sarvapāpavinirmukto</seg> <seg type="pāda" n="b">rūpayauvanagarvitaḥ</seg> </l>
<l><seg type="pāda" n="c">kulaikaviṃśam uddhṛtya</seg> <seg type="pāda" n="d">divyābharaṇabhūṣitāḥ</seg> //</l>
</lg>

<lg xml:id="BrP_41.68">
<l><seg type="pāda" n="a">sauvarṇena vimānena</seg> <seg type="pāda" n="b">kiṅkiṇījālamālinā</seg> </l>
<l><seg type="pāda" n="c">upagīyamāno gandharvair</seg> <seg type="pāda" n="d">apsarobhir alaṃkṛtaḥ</seg> //</l>
</lg>

<lg xml:id="BrP_41.69">
<l><seg type="pāda" n="a">uddyotayan diśaḥ sarvāḥ</seg> <seg type="pāda" n="b">śivalokaṃ sa gacchati</seg> </l>
<l><seg type="pāda" n="c">bhuktvā tatra sukhaṃ viprā</seg> <seg type="pāda" n="d">manasaḥ prītidāyakam</seg> //</l>
</lg>

<lg xml:id="BrP_41.70">
<l><seg type="pāda" n="a">tallokavāsibhiḥ sārdhaṃ</seg> <seg type="pāda" n="b">yāvad ābhūtasaṃplavam</seg> </l>
<l><seg type="pāda" n="c">tatas tasmād ihāyātaḥ</seg> <seg type="pāda" n="d">pṛthivyāṃ puṇyasaṃkṣaye</seg> //</l>
</lg>

<lg xml:id="BrP_41.71">
<l><seg type="pāda" n="a">jāyate yogināṃ gehe</seg> <seg type="pāda" n="b">caturvedī dvijottamāḥ</seg> </l>
<l><seg type="pāda" n="c">yogaṃ pāśupataṃ prāpya</seg> <seg type="pāda" n="d">tato mokṣam avāpnuyāt</seg> //</l>
</lg>

<lg xml:id="BrP_41.72">
<l><seg type="pāda" n="a">śayanotthāpane caiva</seg> <seg type="pāda" n="b">saṃkrāntyām ayane tathā</seg> </l>
<l><seg type="pāda" n="c">aśokākhyāṃ tathāṣṭamyāṃ</seg> <seg type="pāda" n="d">pavitrāropaṇe tathā</seg> //</l>
</lg>

<lg xml:id="BrP_41.73">
<l><seg type="pāda" n="a">ye ca paśyanti taṃ devaṃ</seg> <seg type="pāda" n="b">kṛttivāsasam uttamam</seg> </l>
<l><seg type="pāda" n="c">vimānenārkavarṇena</seg> <seg type="pāda" n="d">śivalokaṃ vrajanti te</seg> //</l>
</lg>

<lg xml:id="BrP_41.74">
<l><seg type="pāda" n="a">sarvakāle 'pi taṃ devaṃ</seg> <seg type="pāda" n="b">ye paśyanti sumedhasaḥ</seg> </l>
<l><seg type="pāda" n="c">te 'pi pāpavinirmuktāḥ</seg> <seg type="pāda" n="d">śivalokaṃ vrajanti vai</seg> //</l>
</lg>

<lg xml:id="BrP_41.75">
<l><seg type="pāda" n="a">devasya paścime pūrve</seg> <seg type="pāda" n="b">dakṣiṇe cottare tathā</seg> </l>
<l><seg type="pāda" n="c">yojanadvitayaṃ sārdhaṃ</seg> <seg type="pāda" n="d">kṣetraṃ tad bhuktimuktidam</seg> //</l>
</lg>

<lg xml:id="BrP_41.76">
<l><seg type="pāda" n="a">tasmin kṣetravare liṅgaṃ</seg> <seg type="pāda" n="b">bhāskareśvarasaṃjñitam</seg> </l>
<l><seg type="pāda" n="c">paśyanti ye tu taṃ devaṃ</seg> <seg type="pāda" n="d">snātvā kuṇḍe maheśvaram</seg> //</l>
</lg>

<lg xml:id="BrP_41.77">
<l><seg type="pāda" n="a">ādityenārcitaṃ pūrvaṃ</seg> <seg type="pāda" n="b">devadevaṃ trilocanam</seg> </l>
<l><seg type="pāda" n="c">sarvapāpavinirmuktā</seg> <seg type="pāda" n="d">vimānavaram āsthitāḥ</seg> //</l>
</lg>

<lg xml:id="BrP_41.78">
<l><seg type="pāda" n="a">upagīyamānā gandharvaiḥ</seg> <seg type="pāda" n="b">śivalokaṃ vrajanti te</seg> </l>
<l><seg type="pāda" n="c">tiṣṭhanti tatra muditāḥ</seg> <seg type="pāda" n="d">kalpam ekaṃ dvijottamāḥ</seg> //</l>
</lg>

<lg xml:id="BrP_41.79">
<l><seg type="pāda" n="a">bhuktvā tu vipulān bhogāñ</seg> <seg type="pāda" n="b">śivaloke manoramān</seg> </l>
<l><seg type="pāda" n="c">puṇyakṣayād ihāyātā</seg> <seg type="pāda" n="d">jāyante pravare kule</seg> //</l>
</lg>

<lg xml:id="BrP_41.80">
<l><seg type="pāda" n="a">athavā yogināṃ gehe</seg> <seg type="pāda" n="b">vedavedāṅgapāragāḥ</seg> </l>
<l><seg type="pāda" n="c">utpadyante dvijavarāḥ</seg> <seg type="pāda" n="d">sarvabhūtahite ratāḥ</seg> //</l>
</lg>

<lg xml:id="BrP_41.81">
<l><seg type="pāda" n="a">mokṣaśāstrārthakuśalāḥ</seg> <seg type="pāda" n="b">sarvatra samabuddhayaḥ</seg> </l>
<l><seg type="pāda" n="c">yogaṃ śaṃbhor varaṃ prāpya</seg> <seg type="pāda" n="d">tato mokṣaṃ vrajanti te</seg> //</l>
</lg>

<lg xml:id="BrP_41.82">
<l><seg type="pāda" n="a">tasmin kṣetravare puṇye</seg> <seg type="pāda" n="b">liṅgaṃ yad dṛśyate dvijāḥ</seg> </l>
<l><seg type="pāda" n="c">pūjyāpūjyaṃ ca sarvatra</seg> <seg type="pāda" n="d">vane rathyāntare 'pi vā</seg> //</l>
</lg>

<lg xml:id="BrP_41.83">
<l><seg type="pāda" n="a">catuṣpathe śmaśāne vā</seg> <seg type="pāda" n="b">yatra kutra ca tiṣṭhati</seg> </l>
<l><seg type="pāda" n="c">dṛṣṭvā tal liṅgam avyagraḥ</seg> <seg type="pāda" n="d">śraddhayā susamāhitaḥ</seg> //</l>
</lg>

<lg xml:id="BrP_41.84">
<l><seg type="pāda" n="a">snāpayitvā tu taṃ bhaktyā</seg> <seg type="pāda" n="b">gandhaiḥ puṣpair manoharaiḥ</seg> </l>
<l><seg type="pāda" n="c">dhūpair dīpaiḥ sanaivedyair</seg> <seg type="pāda" n="d">namaskārais tathā stavaiḥ</seg> //</l>
</lg>

<lg xml:id="BrP_41.85">
<l><seg type="pāda" n="a">daṇḍavatpraṇipātaiś ca</seg> <seg type="pāda" n="b">nṛtyagītādibhis tathā</seg> </l>
<l><seg type="pāda" n="c">saṃpūjyaivaṃ vidhānena</seg> <seg type="pāda" n="d">śivalokaṃ vrajen naraḥ</seg> //</l>
</lg>

<lg xml:id="BrP_41.86">
<l><seg type="pāda" n="a">nārī vā dvijaśārdūlāḥ</seg> <seg type="pāda" n="b">saṃpūjya śraddhayānvitā</seg> </l>
<l><seg type="pāda" n="c">pūrvoktaṃ phalam āpnoti</seg> <seg type="pāda" n="d">nātra kāryā vicāraṇā</seg> //</l>
</lg>

<lg xml:id="BrP_41.87">
<l><seg type="pāda" n="a">kaḥ śaknoti guṇān vaktuṃ</seg> <seg type="pāda" n="b">samagrān munisattamāḥ</seg> </l>
<l><seg type="pāda" n="c">tasya kṣetravarasyātha</seg> <seg type="pāda" n="d">ṛte devān maheśvarāt</seg> //</l>
</lg>

<lg xml:id="BrP_41.88">
<l><seg type="pāda" n="a">tasmin kṣetrottame gatvā</seg> <seg type="pāda" n="b">śraddhayāśraddhayāpi vā</seg> </l>
<l><seg type="pāda" n="c">mādhavādiṣu māseṣu</seg> <seg type="pāda" n="d">naro vā yadi vāṅganā</seg> //</l>
</lg>

<lg xml:id="BrP_41.89">
<l><seg type="pāda" n="a">yasmin yasmiṃs tithau viprāḥ</seg> <seg type="pāda" n="b">snātvā bindusarombhasi</seg> </l>
<l><seg type="pāda" n="c">paśyed devaṃ virūpākṣaṃ</seg> <seg type="pāda" n="d">devīṃ ca varadāṃ śivām</seg> //</l>
</lg>

<lg xml:id="BrP_41.90">
<l><seg type="pāda" n="a">gaṇaṃ caṇḍaṃ kārttikeyaṃ</seg> <seg type="pāda" n="b">gaṇeśaṃ vṛṣabhaṃ tathā</seg> </l>
<l><seg type="pāda" n="c">kalpadrumaṃ ca sāvitrīṃ</seg> <seg type="pāda" n="d">śivalokaṃ sa gacchati</seg> //</l>
</lg>

<lg xml:id="BrP_41.91">
<l><seg type="pāda" n="a">snātvā ca kāpile tīrthe</seg> <seg type="pāda" n="b">vidhivat pāpanāśane</seg> </l>
<l><seg type="pāda" n="c">prāpnoty abhimatān kāmāñ</seg> <seg type="pāda" n="d">śivalokaṃ sa gacchati</seg> //</l>
</lg>

<lg xml:id="BrP_41.92">
<l><seg type="pāda" n="a">yaḥ stambhyaṃ tatra vidhivat</seg> <seg type="pāda" n="b">karoti niyatendriyaḥ</seg> </l>
<l><seg type="pāda" n="c">kulaikaviṃśam uddhṛtya</seg> <seg type="pāda" n="d">śivalokaṃ sa gacchati</seg> //</l>
</lg>

<lg xml:id="BrP_41.93">
<l><seg type="pāda" n="a">ekāmrake śivakṣetre</seg> <seg type="pāda" n="b">vārāṇasīsame śubhe</seg> </l>
<l><seg type="pāda" n="c">snānaṃ karoti yas tatra</seg> <seg type="pāda" n="d">mokṣaṃ sa labhate dhruvam</seg> //</l>
</lg>

<milestone unit="speaker" n="brahmovāca"/>

<lg xml:id="BrP_42.1">
<l><seg type="pāda" n="a">viraje virajā mātā</seg> <seg type="pāda" n="b">brahmāṇī saṃpratiṣṭhitā</seg> </l>
<l><seg type="pāda" n="c">yasyāḥ saṃdarśanān martyaḥ</seg> <seg type="pāda" n="d">punāty āsaptamaṃ kulam</seg> //</l>
</lg>

<lg xml:id="BrP_42.2">
<l><seg type="pāda" n="a">sakṛd dṛṣṭvā tu tāṃ devīṃ</seg> <seg type="pāda" n="b">bhaktyāpūjya praṇamya ca</seg> </l>
<l><seg type="pāda" n="c">naraḥ svavaṃśam uddhṛtya</seg> <seg type="pāda" n="d">mama lokaṃ sa gacchati</seg> //</l>
</lg>

<lg xml:id="BrP_42.3">
<l><seg type="pāda" n="a">anyāś ca tatra tiṣṭhanti</seg> <seg type="pāda" n="b">viraje lokamātaraḥ</seg> </l>
<l><seg type="pāda" n="c">sarvapāpaharā devyo</seg> <seg type="pāda" n="d">varadā bhaktivatsalāḥ</seg> //</l>
</lg>

<lg xml:id="BrP_42.4">
<l><seg type="pāda" n="a">āste vaitaraṇī tatra</seg> <seg type="pāda" n="b">sarvapāpaharā nadī</seg> </l>
<l><seg type="pāda" n="c">yasyāṃ snātvā naraśreṣṭhaḥ</seg> <seg type="pāda" n="d">sarvapāpaiḥ pramucyate</seg> //</l>
</lg>

<lg xml:id="BrP_42.5">
<l><seg type="pāda" n="a">āste svayaṃbhūs tatraiva</seg> <seg type="pāda" n="b">kroḍarūpī hariḥ svayam</seg> </l>
<l><seg type="pāda" n="c">dṛṣṭvā praṇamya taṃ bhaktyā</seg> <seg type="pāda" n="d">paraṃ viṣṇuṃ vrajanti te</seg> //</l>
</lg>

<lg xml:id="BrP_42.6">
<l><seg type="pāda" n="a">kāpile gograhe some</seg> <seg type="pāda" n="b">tīrthe cālābusaṃjñite</seg> </l>
<l><seg type="pāda" n="c">mṛtyuṃjaye kroḍatīrthe</seg> <seg type="pāda" n="d">vāsuke siddhakeśvare</seg> //</l>
</lg>

<lg xml:id="BrP_42.7">
<l><seg type="pāda" n="a">tīrtheṣv eteṣu matimān</seg> <seg type="pāda" n="b">viraje saṃyatendriyaḥ</seg> </l>
<l><seg type="pāda" n="c">gatvāṣṭatīrthaṃ vidhivat</seg> <seg type="pāda" n="d">snātvā devān praṇamya ca</seg> //</l>
</lg>

<lg xml:id="BrP_42.8">
<l><seg type="pāda" n="a">sarvapāpavinirmukto</seg> <seg type="pāda" n="b">vimānavaram āsthitaḥ</seg> </l>
<l><seg type="pāda" n="c">upagīyamāno gandharvair</seg> <seg type="pāda" n="d">mama loke mahīyate</seg> //</l>
</lg>

<lg xml:id="BrP_42.9">
<l><seg type="pāda" n="a">viraje yo mama kṣetre</seg> <seg type="pāda" n="b">piṇḍadānaṃ karoti vai</seg> </l>
<l><seg type="pāda" n="c">sa karoty akṣayāṃ tṛptiṃ</seg> <seg type="pāda" n="d">pitṝṇāṃ nātra saṃśayaḥ</seg> //</l>
</lg>

<lg xml:id="BrP_42.10">
<l><seg type="pāda" n="a">mama kṣetre muniśreṣṭhā</seg> <seg type="pāda" n="b">viraje ye kalevaram</seg> </l>
<l><seg type="pāda" n="c">parityajanti puruṣās</seg> <seg type="pāda" n="d">te mokṣaṃ prāpnuvanti vai</seg> //</l>
</lg>

<lg xml:id="BrP_42.11">
<l><seg type="pāda" n="a">snātvā yaḥ sāgare martyo</seg> <seg type="pāda" n="b">dṛṣṭvā ca kapilaṃ harim</seg> </l>
<l><seg type="pāda" n="c">paśyed devīṃ ca vārāhīṃ</seg> <seg type="pāda" n="d">sa yāti tridaśālayam</seg> //</l>
</lg>

<lg xml:id="BrP_42.12">
<l><seg type="pāda" n="a">santi cānyāni tīrthāni</seg> <seg type="pāda" n="b">puṇyāny āyatanāni ca</seg> </l>
<l><seg type="pāda" n="c">tatkāle tu muniśreṣṭhā</seg> <seg type="pāda" n="d">veditavyāni tāni vai</seg> //</l>
</lg>

<lg xml:id="BrP_42.13">
<l><seg type="pāda" n="a">samudrasyottare tīre</seg> <seg type="pāda" n="b">tasmin deśe dvijottamāḥ</seg> </l>
<l><seg type="pāda" n="c">āste guhyaṃ paraṃ kṣetraṃ</seg> <seg type="pāda" n="d">muktidaṃ pāpanāśanam</seg> //</l>
</lg>

<lg xml:id="BrP_42.14">
<l><seg type="pāda" n="a">sarvatra vālukākīrṇaṃ</seg> <seg type="pāda" n="b">pavitraṃ sarvakāmadam</seg> </l>
<l><seg type="pāda" n="c">daśayojanavistīrṇaṃ</seg> <seg type="pāda" n="d">kṣetraṃ paramadurlabham</seg> //</l>
</lg>

<lg xml:id="BrP_42.15">
<l><seg type="pāda" n="a">aśokārjunapuṃnāgair</seg> <seg type="pāda" n="b">bakulaiḥ saraladrumaiḥ</seg> </l>
<l><seg type="pāda" n="c">panasair nārikelaiś ca</seg> <seg type="pāda" n="d">śālais tālaiḥ kapitthakaiḥ</seg> //</l>
</lg>

<lg xml:id="BrP_42.16">
<l><seg type="pāda" n="a">campakaiḥ karṇikāraiś ca</seg> <seg type="pāda" n="b">cūtabilvaiḥ sapāṭalaiḥ</seg> </l>
<l><seg type="pāda" n="c">kadambaiḥ kovidāraiś ca</seg> <seg type="pāda" n="d">lakucair nāgakesaraiḥ</seg> //</l>
</lg>

<lg xml:id="BrP_42.17">
<l><seg type="pāda" n="a">prācīnāmalakair lodhrair</seg> <seg type="pāda" n="b">nāraṅgair dhavakhādiraiḥ</seg> </l>
<l><seg type="pāda" n="c">sarjabhūrjāśvakarṇaiś ca</seg> <seg type="pāda" n="d">tamālair devadārubhiḥ</seg> //</l>
</lg>

<lg xml:id="BrP_42.18">
<l><seg type="pāda" n="a">mandāraiḥ pārijātaiś ca</seg> <seg type="pāda" n="b">nyagrodhāgurucandanaiḥ</seg> </l>
<l><seg type="pāda" n="c">kharjūrāmrātakaiḥ siddhair</seg> <seg type="pāda" n="d">mucukundaiḥ sakiṃśukaiḥ</seg> //</l>
</lg>

<lg xml:id="BrP_42.19">
<l><seg type="pāda" n="a">aśvatthaiḥ saptaparṇaiś ca</seg> <seg type="pāda" n="b">madhudhāraśubhāñjanaiḥ</seg> </l>
<l><seg type="pāda" n="c">śiṃśapāmalakair nīpair</seg> <seg type="pāda" n="d">nimbatinduvibhītakaiḥ</seg> //</l>
</lg>

<lg xml:id="BrP_42.20">
<l><seg type="pāda" n="a">sarvartuphalagandhāḍhyaiḥ</seg> <seg type="pāda" n="b">sarvartukusumojjvalaiḥ</seg> </l>
<l><seg type="pāda" n="c">manohlādakaraiḥ śubhrair</seg> <seg type="pāda" n="d">nānāvihaganāditaiḥ</seg> //</l>
</lg>

<lg xml:id="BrP_42.21">
<l><seg type="pāda" n="a">śrotraramyaiḥ sumadhurair</seg> <seg type="pāda" n="b">balanirmadaneritaiḥ</seg> </l>
<l><seg type="pāda" n="c">manasaḥ prītijanakaiḥ</seg> <seg type="pāda" n="d">śabdaiḥ khagamukheritaiḥ</seg> //</l>
</lg>

<lg xml:id="BrP_42.22">
<l><seg type="pāda" n="a">cakoraiḥ śatapattraiś ca</seg> <seg type="pāda" n="b">bhṛṅgarājais tathā śukaiḥ</seg> </l>
<l><seg type="pāda" n="c">kokilaiḥ kalaviṅkaiś ca</seg> <seg type="pāda" n="d">hārītair jīvajīvakaiḥ</seg> //</l>
</lg>

<lg xml:id="BrP_42.23">
<l><seg type="pāda" n="a">priyaputraiś cātakaiś ca</seg> <seg type="pāda" n="b">tathānyair madhurasvaraiḥ</seg> </l>
<l><seg type="pāda" n="c">śrotraramyaiḥ priyakaraiḥ</seg> <seg type="pāda" n="d">kūjadbhiś cārvadhiṣṭhitaiḥ</seg> //</l>
</lg>

<lg xml:id="BrP_42.24">
<l><seg type="pāda" n="a">ketakīvanakhaṇḍaiś ca</seg> <seg type="pāda" n="b">atimuktaiḥ sakubjakaiḥ</seg> </l>
<l><seg type="pāda" n="c">mālatīkundabāṇaiś ca</seg> <seg type="pāda" n="d">karavīraiḥ sitetaraiḥ</seg> //</l>
</lg>

<lg xml:id="BrP_42.25">
<l><seg type="pāda" n="a">jambīrakaruṇāṅkolair</seg> <seg type="pāda" n="b">dāḍimair bījapūrakaiḥ</seg> </l>
<l><seg type="pāda" n="c">mātuluṅgaiḥ pūgaphalair</seg> <seg type="pāda" n="d">hintālaiḥ kadalīvanaiḥ</seg> //</l>
</lg>

<lg xml:id="BrP_42.26">
<l><seg type="pāda" n="a">anyaiś ca vividhair vṛkṣaiḥ</seg> <seg type="pāda" n="b">puṣpaiś cānyair manoharaiḥ</seg> </l>
<l><seg type="pāda" n="c">latāvitānagulmaiś ca</seg> <seg type="pāda" n="d">vividhaiś ca jalāśayaiḥ</seg> //</l>
</lg>

<lg xml:id="BrP_42.27">
<l><seg type="pāda" n="a">dīrghikābhis taḍāgaiś ca</seg> <seg type="pāda" n="b">puṣkariṇībhiś ca vāpibhiḥ</seg> </l>
<l><seg type="pāda" n="c">nānājalāśayaiḥ puṇyaiḥ</seg> <seg type="pāda" n="d">padminīkhaṇḍamaṇḍitaiḥ</seg> //</l>
</lg>

<lg xml:id="BrP_42.28">
<l><seg type="pāda" n="a">sarāṃsi ca manojñāni</seg> <seg type="pāda" n="b">prasannasalilāni ca</seg> </l>
<l><seg type="pāda" n="c">kumudaiḥ puṇḍarīkaiś ca</seg> <seg type="pāda" n="d">tathā nīlotpalaiḥ śubhaiḥ</seg> //</l>
</lg>

<lg xml:id="BrP_42.29">
<l><seg type="pāda" n="a">kahlāraiḥ kamalaiś cāpi</seg> <seg type="pāda" n="b">ācitāni samantataḥ</seg> </l>
<l><seg type="pāda" n="c">kādambaiś cakravākaiś ca</seg> <seg type="pāda" n="d">tathaiva jalakukkuṭaiḥ</seg> //</l>
</lg>

<lg xml:id="BrP_42.30">
<l><seg type="pāda" n="a">kāraṇḍavaiḥ plavair haṃsaiḥ</seg> <seg type="pāda" n="b">kūrmair matsyaiś ca madgubhiḥ</seg> </l>
<l><seg type="pāda" n="c">dātyūhasārasākīrṇaiḥ</seg> <seg type="pāda" n="d">koyaṣṭibakaśobhitaiḥ</seg> //</l>
</lg>

<lg xml:id="BrP_42.31">
<l><seg type="pāda" n="a">etaiś cānyaiś ca kūjadbhiḥ</seg> <seg type="pāda" n="b">samantāj jalacāribhiḥ</seg> </l>
<l><seg type="pāda" n="c">khagair jalacaraiś cānyaiḥ</seg> <seg type="pāda" n="d">kusumaiś ca jalodbhavaiḥ</seg> //</l>
</lg>

<lg xml:id="BrP_42.32">
<l><seg type="pāda" n="a">evaṃ nānāvidhair vṛkṣaiḥ</seg> <seg type="pāda" n="b">puṣpaiḥ sthalajalodbhavaiḥ</seg> </l>
<l><seg type="pāda" n="c">brahmacārigṛhasthaiś ca</seg> <seg type="pāda" n="d">vānaprasthaiś ca bhikṣubhiḥ</seg> //</l>
</lg>

<lg xml:id="BrP_42.33">
<l><seg type="pāda" n="a">svadharmaniratair varṇais</seg> <seg type="pāda" n="b">tathānyaiḥ samalaṃkṛtam</seg> </l>
<l><seg type="pāda" n="c">hṛṣṭapuṣṭajanākīrṇaṃ</seg> <seg type="pāda" n="d">naranārīsamākulam</seg> //</l>
</lg>

<lg xml:id="BrP_42.34">
<l><seg type="pāda" n="a">aśeṣavidyānilayaṃ</seg> <seg type="pāda" n="b">sarvadharmaguṇākaram</seg> </l>
<l><seg type="pāda" n="c">evaṃ sarvaguṇopetaṃ</seg> <seg type="pāda" n="d">kṣetraṃ paramadurlabham</seg> //</l>
</lg>

<lg xml:id="BrP_42.35">
<l><seg type="pāda" n="a">āste tatra muniśreṣṭhā</seg> <seg type="pāda" n="b">vikhyātaḥ puruṣottamaḥ</seg> </l>
<l><seg type="pāda" n="c">yāvad utkalamaryādā</seg> <seg type="pāda" n="d">dik krameṇa prakīrtitā</seg> //</l>
</lg>

<lg xml:id="BrP_42.36">
<l><seg type="pāda" n="a">tāvat kṛṣṇaprasādena</seg> <seg type="pāda" n="b">deśaḥ puṇyatamo hi saḥ</seg> </l>
<l><seg type="pāda" n="c">yatra tiṣṭhati viśvātmā</seg> <seg type="pāda" n="d">deśe sa puruṣottamaḥ</seg> //</l>
</lg>

<lg xml:id="BrP_42.37">
<l><seg type="pāda" n="a">jagadvyāpī jagannāthas</seg> <seg type="pāda" n="b">tatra sarvaṃ pratiṣṭhitam</seg> </l>
<l><seg type="pāda" n="c">ahaṃ rudraś ca śakraś ca</seg> <seg type="pāda" n="d">devāś cāgnipurogamāḥ</seg> //</l>
</lg>

<lg xml:id="BrP_42.38">
<l><seg type="pāda" n="a">nivasāmo muniśreṣṭhās</seg> <seg type="pāda" n="b">tasmin deśe sadā vayam</seg> </l>
<l><seg type="pāda" n="c">gandharvāpsarasaḥ sarvāḥ</seg> <seg type="pāda" n="d">pitaro devamānuṣāḥ</seg> //</l>
</lg>

<lg xml:id="BrP_42.39">
<l><seg type="pāda" n="a">yakṣā vidyādharāḥ siddhā</seg> <seg type="pāda" n="b">munayaḥ saṃśitavratāḥ</seg> </l>
<l><seg type="pāda" n="c">ṛṣayo vālakhilyāś ca</seg> <seg type="pāda" n="d">kaśyapādyāḥ prajeśvarāḥ</seg> //</l>
</lg>

<lg xml:id="BrP_42.40">
<l><seg type="pāda" n="a">suparṇāḥ kiṃnarā nāgās</seg> <seg type="pāda" n="b">tathānye svargavāsinaḥ</seg> </l>
<l><seg type="pāda" n="c">sāṅgāś ca caturo vedāḥ</seg> <seg type="pāda" n="d">śāstrāṇi vividhāni ca</seg> //</l>
</lg>

<lg xml:id="BrP_42.41">
<l><seg type="pāda" n="a">itihāsapurāṇāni</seg> <seg type="pāda" n="b">yajñāś ca varadakṣiṇāḥ</seg> </l>
<l><seg type="pāda" n="c">nadyaś ca vividhāḥ puṇyās</seg> <seg type="pāda" n="d">tīrthāny āyatanāni ca</seg> //</l>
</lg>

<lg xml:id="BrP_42.42">
<l><seg type="pāda" n="a">sāgarāś ca tathā śailās</seg> <seg type="pāda" n="b">tasmin deśe vyavasthitāḥ</seg> </l>
<l><seg type="pāda" n="c">evaṃ puṇyatame deśe</seg> <seg type="pāda" n="d">devarṣipitṛsevite</seg> //</l>
</lg>

<lg xml:id="BrP_42.43">
<l><seg type="pāda" n="a">sarvopabhogasahite</seg> <seg type="pāda" n="b">vāsaḥ kasya na rocate</seg> </l>
<l><seg type="pāda" n="c">śreṣṭhatvaṃ kasya deśasya</seg> <seg type="pāda" n="d">kiṃ cānyad adhikaṃ tataḥ</seg> //</l>
</lg>

<lg xml:id="BrP_42.44">
<l><seg type="pāda" n="a">āste yatra svayaṃ devo</seg> <seg type="pāda" n="b">muktidaḥ puruṣottamaḥ</seg> </l>
<l><seg type="pāda" n="c">dhanyās te vibudhaprakhyā</seg> <seg type="pāda" n="d">ye vasanty utkale narāḥ</seg> //</l>
</lg>

<lg xml:id="BrP_42.45">
<l><seg type="pāda" n="a">tīrtharājajale snātvā</seg> <seg type="pāda" n="b">paśyanti puruṣottamam</seg> </l>
<l><seg type="pāda" n="c">svarge vasanti te martyā</seg> <seg type="pāda" n="d">na te yānti yamālaye</seg> //</l>
</lg>

<lg xml:id="BrP_42.46">
<l><seg type="pāda" n="a">ye vasanty utkale kṣetre</seg> <seg type="pāda" n="b">puṇye śrīpuruṣottame</seg> </l>
<l><seg type="pāda" n="c">saphalaṃ jīvitaṃ teṣām</seg> <seg type="pāda" n="d">utkalānāṃ sumedhasām</seg> //</l>
</lg>

<lg xml:id="BrP_42.47">
<l><seg type="pāda" n="a">ye paśyanti suraśreṣṭhaṃ</seg> <seg type="pāda" n="b">prasannāyatalocanam</seg> </l>
<l><seg type="pāda" n="c">cārubhrūkeśamukuṭaṃ</seg> <seg type="pāda" n="d">cārukarṇāvataṃsakam</seg> //</l>
</lg>

<lg xml:id="BrP_42.48">
<l><seg type="pāda" n="a">cārusmitaṃ cārudantaṃ</seg> <seg type="pāda" n="b">cārukuṇḍalamaṇḍitam</seg> </l>
<l><seg type="pāda" n="c">sunāsaṃ sukapolaṃ ca</seg> <seg type="pāda" n="d">sulalāṭaṃ sulakṣaṇam</seg> //</l>
</lg>

<lg xml:id="BrP_42.49">
<l><seg type="pāda" n="a">trailokyānandajananaṃ</seg> <seg type="pāda" n="b">kṛṣṇasya mukhapaṅkajam</seg> //</l>
</lg>

<milestone unit="speaker" n="brahmovāca"/>

<lg xml:id="BrP_43.1">
<l><seg type="pāda" n="a">purā kṛtayuge viprāḥ</seg> <seg type="pāda" n="b">śakratulyaparākramaḥ</seg> </l>
<l><seg type="pāda" n="c">babhūva nṛpatiḥ śrīmān</seg> <seg type="pāda" n="d">indradyumna iti śrutaḥ</seg> //</l>
</lg>

<lg xml:id="BrP_43.2">
<l><seg type="pāda" n="a">satyavādī śucir dakṣaḥ</seg> <seg type="pāda" n="b">sarvaśāstraviśāradaḥ</seg> </l>
<l><seg type="pāda" n="c">rūpavān subhagaḥ śūro</seg> <seg type="pāda" n="d">dātā bhoktā priyaṃvadaḥ</seg> //</l>
</lg>

<lg xml:id="BrP_43.3">
<l><seg type="pāda" n="a">yaṣṭā samastayajñānāṃ</seg> <seg type="pāda" n="b">brahmaṇyaḥ satyasaṃgaraḥ</seg> </l>
<l><seg type="pāda" n="c">dhanurvede ca vede ca</seg> <seg type="pāda" n="d">śāstre ca nipuṇaḥ kṛtī</seg> //</l>
</lg>

<lg xml:id="BrP_43.4">
<l><seg type="pāda" n="a">vallabho naranārīṇāṃ</seg> <seg type="pāda" n="b">paurṇamāsyāṃ yathā śaśī</seg> </l>
<l><seg type="pāda" n="c">āditya iva duṣprekṣyaḥ</seg> <seg type="pāda" n="d">śatrusaṃghabhayaṃkaraḥ</seg> //</l>
</lg>

<lg xml:id="BrP_43.5">
<l><seg type="pāda" n="a">vaiṣṇavaḥ sattvasaṃpanno</seg> <seg type="pāda" n="b">jitakrodho jitendriyaḥ</seg> </l>
<l><seg type="pāda" n="c">adhyetā yogasāṃkhyānāṃ</seg> <seg type="pāda" n="d">mumukṣur dharmatatparaḥ</seg> //</l>
</lg>

<lg xml:id="BrP_43.6">
<l><seg type="pāda" n="a">evaṃ sa pālayan pṛthvīṃ</seg> <seg type="pāda" n="b">rājā sarvaguṇākaraḥ</seg> </l>
<l><seg type="pāda" n="c">tasya buddhiḥ samutpannā</seg> <seg type="pāda" n="d">harer ārādhanaṃ prati</seg> //</l>
</lg>

<lg xml:id="BrP_43.7">
<l><seg type="pāda" n="a">katham ārādhayiṣyāmi</seg> <seg type="pāda" n="b">devadevaṃ janārdanam</seg> </l>
<l><seg type="pāda" n="c">kasmin kṣetre 'thavā tīrthe</seg> <seg type="pāda" n="d">nadītīre tathāśrame</seg> //</l>
</lg>

<lg xml:id="BrP_43.8">
<l><seg type="pāda" n="a">evaṃ cintāparaḥ so 'tha</seg> <seg type="pāda" n="b">nirīkṣya manasā mahīm</seg> </l>
<l><seg type="pāda" n="c">ālokya sarvatīrthāni</seg> <seg type="pāda" n="d">kṣetrāṇy atha purāṇy api</seg> //</l>
</lg>

<lg xml:id="BrP_43.9">
<l><seg type="pāda" n="a">tāni sarvāṇi saṃtyajya</seg> <seg type="pāda" n="b">jagāmāyatanaṃ punaḥ</seg> </l>
<l><seg type="pāda" n="c">vikhyātaṃ paramaṃ kṣetraṃ</seg> <seg type="pāda" n="d">muktidaṃ puruṣottamam</seg> //</l>
</lg>

<lg xml:id="BrP_43.10">
<l><seg type="pāda" n="a">sa gatvā tat kṣetravaraṃ</seg> <seg type="pāda" n="b">samṛddhabalavāhanaḥ</seg> </l>
<l><seg type="pāda" n="c">ayajac cāśvamedhena</seg> <seg type="pāda" n="d">vidhivad bhūridakṣiṇaḥ</seg> //</l>
</lg>

<lg xml:id="BrP_43.11">
<l><seg type="pāda" n="a">kārayitvā mahotsedhaṃ</seg> <seg type="pāda" n="b">prāsādaṃ caiva viśrutam</seg> </l>
<l><seg type="pāda" n="c">tatra saṃkarṣaṇaṃ kṛṣṇaṃ</seg> <seg type="pāda" n="d">subhadrāṃ sthāpya vīryavān</seg> //</l>
</lg>

<lg xml:id="BrP_43.12">
<l><seg type="pāda" n="a">pañcatīrthaṃ ca vidhivat</seg> <seg type="pāda" n="b">kṛtvā tatra mahīpatiḥ</seg> </l>
<l><seg type="pāda" n="c">snānaṃ dānaṃ tapo homaṃ</seg> <seg type="pāda" n="d">devatāprekṣaṇaṃ tathā</seg> //</l>
</lg>

<lg xml:id="BrP_43.13">
<l><seg type="pāda" n="a">bhaktyā cārādhya vidhivat</seg> <seg type="pāda" n="b">pratyahaṃ puruṣottamam</seg> </l>
<l><seg type="pāda" n="c">prasādād devadevasya</seg> <seg type="pāda" n="d">tato mokṣam avāptavān</seg> //</l>
</lg>

<lg xml:id="BrP_43.14">
<l><seg type="pāda" n="a">mārkaṇḍeyaṃ ca kṛṣṇaṃ ca</seg> <seg type="pāda" n="b">dṛṣṭvā rāmaṃ ca bho dvijāḥ</seg> </l>
<l><seg type="pāda" n="c">sāgare cendradyumnākhye</seg> <seg type="pāda" n="d">snātvā mokṣaṃ labhed dhruvam</seg> //</l>
</lg>

<milestone unit="speaker" n="munaya ūcuḥ"/>

<lg xml:id="BrP_43.15">
<l><seg type="pāda" n="a">kasmāt sa nṛpatiḥ pūrvam</seg> <seg type="pāda" n="b">indradyumno jagatpatiḥ</seg> </l>
<l><seg type="pāda" n="c">jagāma paramaṃ kṣetraṃ</seg> <seg type="pāda" n="d">muktidaṃ puruṣottamam</seg> //</l>
</lg>

<lg xml:id="BrP_43.16">
<l><seg type="pāda" n="a">gatvā tatra suraśreṣṭha</seg> <seg type="pāda" n="b">kathaṃ sa nṛpasattamaḥ</seg> </l>
<l><seg type="pāda" n="c">vājimedhena vidhivad</seg> <seg type="pāda" n="d">iṣṭavān puruṣottamam</seg> //</l>
</lg>

<lg xml:id="BrP_43.17">
<l><seg type="pāda" n="a">kathaṃ sa sarvaphalade</seg> <seg type="pāda" n="b">kṣetre paramadurlabhe</seg> </l>
<l><seg type="pāda" n="c">prāsādaṃ kārayām āsa</seg> <seg type="pāda" n="d">ceṣṭaṃ trailokyaviśrutam</seg> //</l>
</lg>

<lg xml:id="BrP_43.18">
<l><seg type="pāda" n="a">kathaṃ sa kṛṣṇaṃ rāmaṃ ca</seg> <seg type="pāda" n="b">subhadrāṃ ca prajāpate</seg> </l>
<l><seg type="pāda" n="c">nirmame rājaśārdūlaḥ</seg> <seg type="pāda" n="d">kṣetraṃ rakṣitavān katham</seg> //</l>
</lg>

<lg xml:id="BrP_43.19">
<l><seg type="pāda" n="a">kathaṃ tatra mahīpālaḥ</seg> <seg type="pāda" n="b">prāsāde bhuvanottame</seg> </l>
<l><seg type="pāda" n="c">sthāpayām āsa matimān</seg> <seg type="pāda" n="d">kṛṣṇādīṃs tridaśārcitān</seg> //</l>
</lg>

<lg xml:id="BrP_43.20">
<l><seg type="pāda" n="a">etat sarvaṃ suraśreṣṭha</seg> <seg type="pāda" n="b">vistareṇa yathātatham</seg> </l>
<l><seg type="pāda" n="c">vaktum arhasy aśeṣeṇa</seg> <seg type="pāda" n="d">caritaṃ tasya dhīmataḥ</seg> //</l>
</lg>

<lg xml:id="BrP_43.21">
<l><seg type="pāda" n="a">na tṛptim adhigacchāmas</seg> <seg type="pāda" n="b">tava vākyāmṛtena vai</seg> </l>
<l><seg type="pāda" n="c">śrotum icchāmahe brahman</seg> <seg type="pāda" n="d">paraṃ kautūhalaṃ hi naḥ</seg> //</l>
</lg>

<milestone unit="speaker" n="brahmovāca"/>

<lg xml:id="BrP_43.22">
<l><seg type="pāda" n="a">sādhu sādhu dvijaśreṣṭhā</seg> <seg type="pāda" n="b">yat pṛcchadhvaṃ purātanam</seg> </l>
<l><seg type="pāda" n="c">sarvapāpaharaṃ puṇyaṃ</seg> <seg type="pāda" n="d">bhuktimuktipradaṃ śubham</seg> //</l>
</lg>

<lg xml:id="BrP_43.23">
<l><seg type="pāda" n="a">vakṣyāmi tasya caritaṃ</seg> <seg type="pāda" n="b">yathāvṛttaṃ kṛte yuge</seg> </l>
<l><seg type="pāda" n="c">śṛṇudhvaṃ muniśārdūlāḥ</seg> <seg type="pāda" n="d">prayatāḥ saṃyatendriyāḥ</seg> //</l>
</lg>

<lg xml:id="BrP_43.24">
<l><seg type="pāda" n="a">avantī nāma nagarī</seg> <seg type="pāda" n="b">mālave bhuvi viśrutā</seg> </l>
<l><seg type="pāda" n="c">babhūva tasya nṛpateḥ</seg> <seg type="pāda" n="d">pṛthivī kakudopamā</seg> //</l>
</lg>

<lg xml:id="BrP_43.25">
<l><seg type="pāda" n="a">hṛṣṭapuṣṭajanākīrṇā</seg> <seg type="pāda" n="b">dṛḍhaprākāratoraṇā</seg> </l>
<l><seg type="pāda" n="c">dṛḍhayantrārgaladvārā</seg> <seg type="pāda" n="d">parikhābhir alaṃkṛtā</seg> //</l>
</lg>

<lg xml:id="BrP_43.26">
<l><seg type="pāda" n="a">nānāvaṇiksamākīrṇā</seg> <seg type="pāda" n="b">nānābhāṇḍasuvikriyā</seg> </l>
<l><seg type="pāda" n="c">rathyāpaṇavatī ramyā</seg> <seg type="pāda" n="d">suvibhaktacatuṣpathā</seg> //</l>
</lg>

<lg xml:id="BrP_43.27">
<l><seg type="pāda" n="a">gṛhagopurasaṃbādhā</seg> <seg type="pāda" n="b">vīthībhiḥ samalaṃkṛtā</seg> </l>
<l><seg type="pāda" n="c">rājahaṃsanibhaiḥ śubhraiś</seg> <seg type="pāda" n="d">citragrīvair manoharaiḥ</seg> //</l>
</lg>

<lg xml:id="BrP_43.28">
<l><seg type="pāda" n="a">anekaśatasāhasraiḥ</seg> <seg type="pāda" n="b">prāsādaiḥ samalaṃkṛtā</seg> </l>
<l><seg type="pāda" n="c">yajñotsavapramuditā</seg> <seg type="pāda" n="d">gītavāditranisvanā</seg> //</l>
</lg>

<lg xml:id="BrP_43.29">
<l><seg type="pāda" n="a">nānāvarṇapatākābhir</seg> <seg type="pāda" n="b">dhvajaiś ca samalaṃkṛtā</seg> </l>
<l><seg type="pāda" n="c">hastyaśvarathasaṃkīrṇā</seg> <seg type="pāda" n="d">padātigaṇasaṃkulā</seg> //</l>
</lg>

<lg xml:id="BrP_43.30">
<l><seg type="pāda" n="a">nānāyodhasamākīrṇā</seg> <seg type="pāda" n="b">nānājanapadair yutā</seg> </l>
<l><seg type="pāda" n="c">brāhmaṇaiḥ kṣatriyair vaiśyaiḥ</seg> <seg type="pāda" n="d">śūdraiś caiva dvijātibhiḥ</seg> //</l>
</lg>

<lg xml:id="BrP_43.31">
<l><seg type="pāda" n="a">samṛddhā sā muniśreṣṭhā</seg> <seg type="pāda" n="b">vidvadbhiḥ samalaṃkṛtā</seg> </l>
<l><seg type="pāda" n="c">na tatra malināḥ santi</seg> <seg type="pāda" n="d">na mūrkhā nāpi nirdhanāḥ</seg> //</l>
</lg>

<lg xml:id="BrP_43.32">
<l><seg type="pāda" n="a">na rogiṇo na hīnāṅgā</seg> <seg type="pāda" n="b">na dyūtavyasanānvitāḥ</seg> </l>
<l><seg type="pāda" n="c">sadā hṛṣṭāḥ sumanaso</seg> <seg type="pāda" n="d">dṛśyante puruṣāḥ striyaḥ</seg> //</l>
</lg>

<lg xml:id="BrP_43.33">
<l><seg type="pāda" n="a">krīḍanti sma divā rātrau</seg> <seg type="pāda" n="b">hṛṣṭās tatra pṛthak pṛthak</seg> </l>
<l><seg type="pāda" n="c">suveṣāḥ puruṣās tatra</seg> <seg type="pāda" n="d">dṛśyante mṛṣṭakuṇḍalāḥ</seg> //</l>
</lg>

<lg xml:id="BrP_43.34">
<l><seg type="pāda" n="a">surūpāḥ suguṇāś caiva</seg> <seg type="pāda" n="b">divyālaṃkārabhūṣitāḥ</seg> </l>
<l><seg type="pāda" n="c">kāmadevapratīkāśāḥ</seg> <seg type="pāda" n="d">sarvalakṣaṇalakṣitāḥ</seg> //</l>
</lg>

<lg xml:id="BrP_43.35">
<l><seg type="pāda" n="a">sukeśāḥ sukapolāś ca</seg> <seg type="pāda" n="b">sumukhāḥ śmaśrudhāriṇaḥ</seg> </l>
<l><seg type="pāda" n="c">jñātāraḥ sarvaśāstrāṇāṃ</seg> <seg type="pāda" n="d">bhettāraḥ śatruvāhinīm</seg> //</l>
</lg>

<lg xml:id="BrP_43.36">
<l><seg type="pāda" n="a">dātāraḥ sarvaratnānāṃ</seg> <seg type="pāda" n="b">bhoktāraḥ sarvasaṃpadām</seg> </l>
<l><seg type="pāda" n="c">striyas tatra muniśreṣṭhā</seg> <seg type="pāda" n="d">dṛśyante sumanoharāḥ</seg> //</l>
</lg>

<lg xml:id="BrP_43.37">
<l><seg type="pāda" n="a">haṃsavāraṇagāminyaḥ</seg> <seg type="pāda" n="b">praphullāmbhojalocanāḥ</seg> </l>
<l><seg type="pāda" n="c">sumadhyamāḥ sujaghanāḥ</seg> <seg type="pāda" n="d">pīnonnatapayodharāḥ</seg> //</l>
</lg>

<lg xml:id="BrP_43.38">
<l><seg type="pāda" n="a">sukeśāś cāruvadanāḥ</seg> <seg type="pāda" n="b">sukapolāḥ sthirālakāḥ</seg> </l>
<l><seg type="pāda" n="c">hāvabhāvānatagrīvāḥ</seg> <seg type="pāda" n="d">karṇābharaṇabhūṣitāḥ</seg> //</l>
</lg>

<lg xml:id="BrP_43.39">
<l><seg type="pāda" n="a">bimbauṣṭhyo rañjitamukhās</seg> <seg type="pāda" n="b">tāmbūlena virājitāḥ</seg> </l>
<l><seg type="pāda" n="c">suvarṇābharaṇopetāḥ</seg> <seg type="pāda" n="d">sarvālaṃkārabhūṣitāḥ</seg> //</l>
</lg>

<lg xml:id="BrP_43.40">
<l><seg type="pāda" n="a">śyāmāvadātāḥ suśroṇyaḥ</seg> <seg type="pāda" n="b">kāñcīnūpuranāditāḥ</seg> </l>
<l><seg type="pāda" n="c">divyamālyāmbaradharā</seg> <seg type="pāda" n="d">divyagandhānulepanāḥ</seg> //</l>
</lg>

<lg xml:id="BrP_43.41">
<l><seg type="pāda" n="a">vidagdhāḥ subhagāḥ kāntāś</seg> <seg type="pāda" n="b">cārvaṅgyaḥ priyadarśanāḥ</seg> </l>
<l><seg type="pāda" n="c">rūpalāvaṇyasaṃyuktāḥ</seg> <seg type="pāda" n="d">sarvāḥ prahasitānanāḥ</seg> //</l>
</lg>

<lg xml:id="BrP_43.42">
<l><seg type="pāda" n="a">krīḍantyaś ca madonmattāḥ</seg> <seg type="pāda" n="b">sabhāsu catvareṣu ca</seg> </l>
<l><seg type="pāda" n="c">gītavādyakathālāpai</seg> <seg type="pāda" n="d">ramayantyaś ca tāḥ striyaḥ</seg> //</l>
</lg>

<lg xml:id="BrP_43.43">
<l><seg type="pāda" n="a">vāramukhyāś ca dṛśyante</seg> <seg type="pāda" n="b">nṛtyagītaviśāradāḥ</seg> </l>
<l><seg type="pāda" n="c">prekṣaṇālāpakuśalāḥ</seg> <seg type="pāda" n="d">sarvayoṣidguṇānvitāḥ</seg> //</l>
</lg>

<lg xml:id="BrP_43.44">
<l><seg type="pāda" n="a">anyāś ca tatra dṛśyante</seg> <seg type="pāda" n="b">guṇācāryāḥ kulastriyaḥ</seg> </l>
<l><seg type="pāda" n="c">pativratāś ca subhagā</seg> <seg type="pāda" n="d">guṇaiḥ sarvair alaṃkṛtāḥ</seg> //</l>
</lg>

<lg xml:id="BrP_43.45">
<l><seg type="pāda" n="a">vanaiś copavanaiḥ puṇyair</seg> <seg type="pāda" n="b">udyānaiś ca manoramaiḥ</seg> </l>
<l><seg type="pāda" n="c">devatāyatanair divyair</seg> <seg type="pāda" n="d">nānākusumaśobhitaiḥ</seg> //</l>
</lg>

<lg xml:id="BrP_43.46">
<l><seg type="pāda" n="a">śālais tālais tamālaiś ca</seg> <seg type="pāda" n="b">bakulair nāgakesaraiḥ</seg> </l>
<l><seg type="pāda" n="c">pippalaiḥ karṇikāraiś ca</seg> <seg type="pāda" n="d">candanāgurucampakaiḥ</seg> //</l>
</lg>

<lg xml:id="BrP_43.47">
<l><seg type="pāda" n="a">puṃnāgair nārikeraiś ca</seg> <seg type="pāda" n="b">panasaiḥ saraladrumaiḥ</seg> </l>
<l><seg type="pāda" n="c">nāraṅgair lakucair lodhraiḥ</seg> <seg type="pāda" n="d">saptaparṇaiḥ śubhāñjanaiḥ</seg> //</l>
</lg>

<lg xml:id="BrP_43.48">
<l><seg type="pāda" n="a">cūtabilvakadambaiś ca</seg> <seg type="pāda" n="b">śiṃśapair dhavakhādiraiḥ</seg> </l>
<l><seg type="pāda" n="c">pāṭalāśokatagaraiḥ</seg> <seg type="pāda" n="d">karavīraiḥ sitetaraiḥ</seg> //</l>
</lg>

<lg xml:id="BrP_43.49">
<l><seg type="pāda" n="a">pītārjunakabhallātaiḥ</seg> <seg type="pāda" n="b">siddhair āmrātakais tathā</seg> </l>
<l><seg type="pāda" n="c">nyagrodhāśvatthakāśmaryaiḥ</seg> <seg type="pāda" n="d">palāśair devadārubhiḥ</seg> //</l>
</lg>

<lg xml:id="BrP_43.50">
<l><seg type="pāda" n="a">mandāraiḥ pārijātaiś ca</seg> <seg type="pāda" n="b">tintiḍīkavibhītakaiḥ</seg> </l>
<l><seg type="pāda" n="c">prācīnāmalakaiḥ plakṣair</seg> <seg type="pāda" n="d">jambūśirīṣapādapaiḥ</seg> //</l>
</lg>

<lg xml:id="BrP_43.51">
<l><seg type="pāda" n="a">kāleyaiḥ kāñcanāraiś ca</seg> <seg type="pāda" n="b">madhujambīratindukaiḥ</seg> </l>
<l><seg type="pāda" n="c">kharjūrāgastyabakulaiḥ</seg> <seg type="pāda" n="d">śākhoṭakaharītakaiḥ</seg> //</l>
</lg>

<lg xml:id="BrP_43.52">
<l><seg type="pāda" n="a">kaṅkolair mucukundaiś ca</seg> <seg type="pāda" n="b">hintālair bījapūrakaiḥ</seg> </l>
<l><seg type="pāda" n="c">ketakīvanakhaṇḍaiś ca</seg> <seg type="pāda" n="d">atimuktaiḥ sakubjakaiḥ</seg> //</l>
</lg>

<lg xml:id="BrP_43.53">
<l><seg type="pāda" n="a">mallikākundabāṇaiś ca</seg> <seg type="pāda" n="b">kadalīkhaṇḍamaṇḍitaiḥ</seg> </l>
<l><seg type="pāda" n="c">mātuluṅgaiḥ pūgaphalaiḥ</seg> <seg type="pāda" n="d">karuṇaiḥ sindhuvārakaiḥ</seg> //</l>
</lg>

<lg xml:id="BrP_43.54">
<l><seg type="pāda" n="a">bahuvāraiḥ kovidārair</seg> <seg type="pāda" n="b">badaraiḥ sakarañjakaiḥ</seg> </l>
<l><seg type="pāda" n="c">anyaiś ca vividhaiḥ puṣpa</seg><seg type="pāda" n="d">vṛkṣaiś cānyair manoharaiḥ</seg> //</l>
</lg>

<lg xml:id="BrP_43.55">
<l><seg type="pāda" n="a">latāgulmair vitānaiś ca</seg> <seg type="pāda" n="b">udyānair nandanopamaiḥ</seg> </l>
<l><seg type="pāda" n="c">sadā kusumagandhāḍhyaiḥ</seg> <seg type="pāda" n="d">sadā phalabharānataiḥ</seg> //</l>
</lg>

<lg xml:id="BrP_43.56">
<l><seg type="pāda" n="a">nānāpakṣirutai ramyair</seg> <seg type="pāda" n="b">nānāmṛgagaṇāvṛtaiḥ</seg> </l>
<l><seg type="pāda" n="c">cakoraiḥ śatapattraiś ca</seg> <seg type="pāda" n="d">bhṛṅgāraiḥ priyaputrakaiḥ</seg> //</l>
</lg>

<lg xml:id="BrP_43.57">
<l><seg type="pāda" n="a">kalaviṅkair mayūraiś ca</seg> <seg type="pāda" n="b">śukaiḥ kokilakais tathā</seg> </l>
<l><seg type="pāda" n="c">kapotaiḥ khañjarīṭaiś ca</seg> <seg type="pāda" n="d">śyenaiḥ pārāvatais tathā</seg> //</l>
</lg>

<lg xml:id="BrP_43.58">
<l><seg type="pāda" n="a">khagaiś cānyair bahuvidhaiḥ</seg> <seg type="pāda" n="b">śrotraramyair manoramaiḥ</seg> </l>
<l><seg type="pāda" n="c">saritaḥ puṣkariṇyaś ca</seg> <seg type="pāda" n="d">sarāṃsi subahūni ca</seg> //</l>
</lg>

<lg xml:id="BrP_43.59">
<l><seg type="pāda" n="a">anyair jalāśayaiḥ puṇyaiḥ</seg> <seg type="pāda" n="b">kumudotpalamaṇḍitaiḥ</seg> </l>
<l><seg type="pāda" n="c">padmaiḥ sitetaraiḥ śubhraiḥ</seg> <seg type="pāda" n="d">kahlāraiś ca sugandhibhiḥ</seg> //</l>
</lg>

<lg xml:id="BrP_43.60">
<l><seg type="pāda" n="a">anyair bahuvidhaiḥ puṣpair</seg> <seg type="pāda" n="b">jalajaiḥ sumanoharaiḥ</seg> </l>
<l><seg type="pāda" n="c">gandhāmodakarair divyaiḥ</seg> <seg type="pāda" n="d">sarvartukusumojjvalaiḥ</seg> //</l>
</lg>

<lg xml:id="BrP_43.61">
<l><seg type="pāda" n="a">haṃsakāraṇḍavākīrṇaiś</seg> <seg type="pāda" n="b">cakravākopaśobhitaiḥ</seg> </l>
<l><seg type="pāda" n="c">sārasaiś ca balākaiś ca</seg> <seg type="pāda" n="d">kūrmair matsyaiḥ sanakrakaiḥ</seg> //</l>
</lg>

<lg xml:id="BrP_43.62">
<l><seg type="pāda" n="a">jalapādaiḥ kadambaiś ca</seg> <seg type="pāda" n="b">plavaiś ca jalakukkuṭaiḥ</seg> </l>
<l><seg type="pāda" n="c">khagair jalacaraiś cānyair</seg> <seg type="pāda" n="d">nānāravavibhūṣitaiḥ</seg> //</l>
</lg>

<lg xml:id="BrP_43.63">
<l><seg type="pāda" n="a">nānāvarṇaiḥ sadā hṛṣṭair</seg> <seg type="pāda" n="b">añcitāni samantataḥ</seg> </l>
<l><seg type="pāda" n="c">evaṃ nānāvidhaiḥ puṣpair</seg> <seg type="pāda" n="d">vividhaiś ca jalāśayaiḥ</seg> //</l>
</lg>

<lg xml:id="BrP_43.64">
<l><seg type="pāda" n="a">vividhaiḥ pādapaiḥ puṇyair</seg> <seg type="pāda" n="b">udyānair vividhais tathā</seg> </l>
<l><seg type="pāda" n="c">jalasthalacaraiś caiva</seg> <seg type="pāda" n="d">vihagaiś cārvadhiṣṭhitaiḥ</seg> //</l>
</lg>

<lg xml:id="BrP_43.65">
<l><seg type="pāda" n="a">devatāyatanair divyaiḥ</seg> <seg type="pāda" n="b">śobhitā sā mahāpurī</seg> </l>
<l><seg type="pāda" n="c">tatrāste bhagavān devas</seg> <seg type="pāda" n="d">tripurāris trilocanaḥ</seg> //</l>
</lg>

<lg xml:id="BrP_43.66">
<l><seg type="pāda" n="a">mahākāleti vikhyātaḥ</seg> <seg type="pāda" n="b">sarvakāmapradaḥ śivaḥ</seg> </l>
<l><seg type="pāda" n="c">śivakuṇḍe naraḥ snātvā</seg> <seg type="pāda" n="d">vidhivat pāpanāśane</seg> //</l>
</lg>

<lg xml:id="BrP_43.67">
<l><seg type="pāda" n="a">devān pitṝn ṛṣīṃś caiva</seg> <seg type="pāda" n="b">saṃtarpya vidhivad budhaḥ</seg> </l>
<l><seg type="pāda" n="c">gatvā śivālayaṃ paścāt</seg> <seg type="pāda" n="d">kṛtvā taṃ triḥ pradakṣiṇam</seg> //</l>
</lg>

<lg xml:id="BrP_43.68">
<l><seg type="pāda" n="a">praviśya saṃyato bhūtvā</seg> <seg type="pāda" n="b">dhautavāsā jitendriyaḥ</seg> </l>
<l><seg type="pāda" n="c">snānaiḥ puṣpais tathā gandhair</seg> <seg type="pāda" n="d">dhūpair dīpaiś ca bhaktitaḥ</seg> //</l>
</lg>

<lg xml:id="BrP_43.69">
<l><seg type="pāda" n="a">naivedyair upahāraiś ca</seg> <seg type="pāda" n="b">gītavādyaiḥ pradakṣiṇaiḥ</seg> </l>
<l><seg type="pāda" n="c">daṇḍavatpraṇipātaiś ca</seg> <seg type="pāda" n="d">nṛtyaiḥ stotraiś ca śaṃkaram</seg> //</l>
</lg>

<lg xml:id="BrP_43.70">
<l><seg type="pāda" n="a">saṃpūjya vidhivad bhaktyā</seg> <seg type="pāda" n="b">mahākālaṃ sakṛc chivam</seg> </l>
<l><seg type="pāda" n="c">aśvamedhasahasrasya</seg> <seg type="pāda" n="d">phalaṃ prāpnoti mānavaḥ</seg> //</l>
</lg>

<lg xml:id="BrP_43.71">
<l><seg type="pāda" n="a">pāpaiḥ sarvair vinirmukto</seg> <seg type="pāda" n="b">vimānaiḥ sārvakāmikaiḥ</seg> </l>
<l><seg type="pāda" n="c">āruhya tridivaṃ yāti</seg> <seg type="pāda" n="d">yatra śaṃbhor niketanam</seg> //</l>
</lg>

<lg xml:id="BrP_43.72">
<l><seg type="pāda" n="a">divyarūpadharaḥ śrīmān</seg> <seg type="pāda" n="b">divyālaṃkārabhūṣitaḥ</seg> </l>
<l><seg type="pāda" n="c">bhuṅkte tatra varān bhogān</seg> <seg type="pāda" n="d">yāvad ābhūtasaṃplavam</seg> //</l>
</lg>

<lg xml:id="BrP_43.73">
<l><seg type="pāda" n="a">śivaloke muniśreṣṭhā</seg> <seg type="pāda" n="b">jarāmaraṇavarjitaḥ</seg> </l>
<l><seg type="pāda" n="c">puṇyakṣayād ihāyātaḥ</seg> <seg type="pāda" n="d">pravare brāhmaṇe kule</seg> //</l>
</lg>

<lg xml:id="BrP_43.74">
<l><seg type="pāda" n="a">caturvedī bhaved vipraḥ</seg> <seg type="pāda" n="b">sarvaśāstraviśāradaḥ</seg> </l>
<l><seg type="pāda" n="c">yogaṃ pāśupataṃ prāpya</seg> <seg type="pāda" n="d">tato mokṣam avāpnuyāt</seg> //</l>
</lg>

<lg xml:id="BrP_43.75">
<l><seg type="pāda" n="a">āste tatra nadī puṇyā</seg> <seg type="pāda" n="b">śiprā nāmeti viśrutā</seg> </l>
<l><seg type="pāda" n="c">tasyāṃ snātas tu vidhivat</seg> <seg type="pāda" n="d">saṃtarpya pitṛdevatāḥ</seg> //</l>
</lg>

<lg xml:id="BrP_43.76">
<l><seg type="pāda" n="a">sarvapāpavinirmukto</seg> <seg type="pāda" n="b">vimānavaram āsthitaḥ</seg> </l>
<l><seg type="pāda" n="c">bhuṅkte bahuvidhān bhogān</seg> <seg type="pāda" n="d">svargaloke narottamaḥ</seg> //</l>
</lg>

<lg xml:id="BrP_43.77">
<l><seg type="pāda" n="a">āste tatraiva bhagavān</seg> <seg type="pāda" n="b">devadevo janārdanaḥ</seg> </l>
<l><seg type="pāda" n="c">govindasvāmināmāsau</seg> <seg type="pāda" n="d">bhuktimuktiprado hariḥ</seg> //</l>
</lg>

<lg xml:id="BrP_43.78">
<l><seg type="pāda" n="a">taṃ dṛṣṭvā muktim āpnoti</seg> <seg type="pāda" n="b">trisaptakulasaṃyutaḥ</seg> </l>
<l><seg type="pāda" n="c">vimānenārkavarṇena</seg> <seg type="pāda" n="d">kiṅkiṇījālamālinā</seg> //</l>
</lg>

<lg xml:id="BrP_43.79">
<l><seg type="pāda" n="a">sarvakāmasamṛddhena</seg> <seg type="pāda" n="b">kāmagenāsthireṇa ca</seg> </l>
<l><seg type="pāda" n="c">upagīyamāno gandharvair</seg> <seg type="pāda" n="d">viṣṇuloke mahīyate</seg> //</l>
</lg>

<lg xml:id="BrP_43.80">
<l><seg type="pāda" n="a">bhuṅkte ca vividhān kāmān</seg> <seg type="pāda" n="b">nirātaṅko gatajvaraḥ</seg> </l>
<l><seg type="pāda" n="c">ābhūtasaṃplavaṃ yāvat</seg> <seg type="pāda" n="d">surūpaḥ subhagaḥ sukhī</seg> //</l>
</lg>

<lg xml:id="BrP_43.81">
<l><seg type="pāda" n="a">kālenāgatya matimān</seg> <seg type="pāda" n="b">brāhmaṇaḥ syān mahītale</seg> </l>
<l><seg type="pāda" n="c">pravare yogināṃ gehe</seg> <seg type="pāda" n="d">vedaśāstrārthatattvavit</seg> //</l>
</lg>

<lg xml:id="BrP_43.82">
<l><seg type="pāda" n="a">vaiṣṇavaṃ yogam āsthāya</seg> <seg type="pāda" n="b">tato mokṣam avāpnuyāt</seg> </l>
<l><seg type="pāda" n="c">vikramasvāmināmānaṃ</seg> <seg type="pāda" n="d">viṣṇuṃ tatraiva bho dvijāḥ</seg> //</l>
</lg>

<lg xml:id="BrP_43.83">
<l><seg type="pāda" n="a">dṛṣṭvā naro vā nārī vā</seg> <seg type="pāda" n="b">phalaṃ pūrvoditaṃ labhet</seg> </l>
<l><seg type="pāda" n="c">anye 'pi tatra tiṣṭhanti</seg> <seg type="pāda" n="d">devāḥ śakrapurogamāḥ</seg> //</l>
</lg>

<lg xml:id="BrP_43.84">
<l><seg type="pāda" n="a">mātaraś ca muniśreṣṭhāḥ</seg> <seg type="pāda" n="b">sarvakāmaphalapradāḥ</seg> </l>
<l><seg type="pāda" n="c">dṛṣṭvā tān vidhivad bhaktyā</seg> <seg type="pāda" n="d">saṃpūjya praṇipatya ca</seg> //</l>
</lg>

<lg xml:id="BrP_43.85">
<l><seg type="pāda" n="a">sarvapāpavinirmukto</seg> <seg type="pāda" n="b">naro yāti triviṣṭapam</seg> </l>
<l><seg type="pāda" n="c">evaṃ sā nagarī ramyā</seg> <seg type="pāda" n="d">rājasiṃhena pālitā</seg> //</l>
</lg>

<lg xml:id="BrP_43.86">
<l><seg type="pāda" n="a">nityotsavapramuditā</seg> <seg type="pāda" n="b">yathendrasyāmarāvatī</seg> </l>
<l><seg type="pāda" n="c">purāṣṭādaśasaṃyuktā</seg> <seg type="pāda" n="d">suvistīrṇacatuṣpathā</seg> //</l>
</lg>

<lg xml:id="BrP_43.87">
<l><seg type="pāda" n="a">dhanurjyāghoṣaninadā</seg> <seg type="pāda" n="b">siddhasaṃgamabhūṣitā</seg> </l>
<l><seg type="pāda" n="c">vidyāvadgaṇabhūyiṣṭhā</seg> <seg type="pāda" n="d">vedanirghoṣanāditā</seg> //</l>
</lg>

<lg xml:id="BrP_43.88">
<l><seg type="pāda" n="a">itihāsapurāṇāni</seg> <seg type="pāda" n="b">śāstrāṇi vividhāni ca</seg> </l>
<l><seg type="pāda" n="c">kāvyālāpakathāś caiva</seg> <seg type="pāda" n="d">śrūyante 'harniśaṃ dvijāḥ</seg> //</l>
</lg>

<lg xml:id="BrP_43.89">
<l><seg type="pāda" n="a">evaṃ mayā guṇāḍhyā sā</seg> <seg type="pāda" n="b">taduyinī?? samudāhṛtā</seg> </l>
<l><seg type="pāda" n="c">yasyāṃ rājābhavat pūrvam</seg> <seg type="pāda" n="d">indradyumno mahāmatiḥ</seg> //</l>
</lg>

<milestone unit="speaker" n="brahmovāca"/>

<lg xml:id="BrP_44.1">
<l><seg type="pāda" n="a">tasyāṃ sa nṛpatiḥ pūrvaṃ</seg> <seg type="pāda" n="b">kurvan rājyam anuttamam</seg> </l>
<l><seg type="pāda" n="c">pālayām āsa matimān</seg> <seg type="pāda" n="d">prajāḥ putrān ivaurasān</seg> //</l>
</lg>

<lg xml:id="BrP_44.2">
<l><seg type="pāda" n="a">satyavādī mahāprājñaḥ</seg> <seg type="pāda" n="b">śūraḥ sarvaguṇākaraḥ</seg> </l>
<l><seg type="pāda" n="c">matimān dharmasaṃpannaḥ</seg> <seg type="pāda" n="d">sarvaśastrabhṛtāṃ varaḥ</seg> //</l>
</lg>

<lg xml:id="BrP_44.3">
<l><seg type="pāda" n="a">satyavāñ śīlavān dāntaḥ</seg> <seg type="pāda" n="b">śrīmān parapuraṃjayaḥ</seg> </l>
<l><seg type="pāda" n="c">āditya iva tejobhī</seg> <seg type="pāda" n="d">rūpair āśvinayor iva</seg> //</l>
</lg>

<lg xml:id="BrP_44.4">
<l><seg type="pāda" n="a">vardhamānasurāścaryaḥ</seg> <seg type="pāda" n="b">śakratulyaparākramaḥ</seg> </l>
<l><seg type="pāda" n="c">śāradendur ivābhāti</seg> <seg type="pāda" n="d">lakṣaṇaiḥ samalaṃkṛtaḥ</seg> //</l>
</lg>

<lg xml:id="BrP_44.5">
<l><seg type="pāda" n="a">āhartā sarvayajñānāṃ</seg> <seg type="pāda" n="b">hayamedhādikṛt tathā</seg> </l>
<l><seg type="pāda" n="c">dānair yajñais tapobhiś ca</seg> <seg type="pāda" n="d">tattulyo nāsti bhūpatiḥ</seg> //</l>
</lg>

<lg xml:id="BrP_44.6">
<l><seg type="pāda" n="a">suvarṇamaṇimuktānāṃ</seg> <seg type="pāda" n="b">gajāśvānāṃ ca bhūpatiḥ</seg> </l>
<l><seg type="pāda" n="c">pradadau vipramukhyebhyo</seg> <seg type="pāda" n="d">yāge yāge mahādhanam</seg> //</l>
</lg>

<lg xml:id="BrP_44.7">
<l><seg type="pāda" n="a">hastyaśvarathamukhyānāṃ</seg> <seg type="pāda" n="b">kambalājinavāsasām</seg> </l>
<l><seg type="pāda" n="c">ratnānāṃ dhanadhānyānām</seg> <seg type="pāda" n="d">antas tasya na vidyate</seg> //</l>
</lg>

<lg xml:id="BrP_44.8">
<l><seg type="pāda" n="a">evaṃ sarvadhanair yukto</seg> <seg type="pāda" n="b">guṇaiḥ sarvair alaṃkṛtaḥ</seg> </l>
<l><seg type="pāda" n="c">sarvakāmasamṛddhātmā</seg> <seg type="pāda" n="d">kurvan rājyam akaṇṭakam</seg> //</l>
</lg>

<lg xml:id="BrP_44.9">
<l><seg type="pāda" n="a">tasyeyaṃ matir utpannā</seg> <seg type="pāda" n="b">sarvayogeśvaraṃ harim</seg> </l>
<l><seg type="pāda" n="c">katham ārādhayiṣyāmi</seg> <seg type="pāda" n="d">bhuktimuktipradaṃ prabhum</seg> //</l>
</lg>

<lg xml:id="BrP_44.10">
<l><seg type="pāda" n="a">vicārya sarvaśāstrāṇi</seg> <seg type="pāda" n="b">tantrāṇy āgamavistaram</seg> </l>
<l><seg type="pāda" n="c">itihāsapurāṇāni</seg> <seg type="pāda" n="d">vedāṅgāni ca sarvaśaḥ</seg> //</l>
</lg>

<lg xml:id="BrP_44.11">
<l><seg type="pāda" n="a">dharmaśāstrāṇi sarvāṇi</seg> <seg type="pāda" n="b">niyamān ṛṣibhāṣitān</seg> </l>
<l><seg type="pāda" n="c">vedāṅgāni ca śāstrāṇi</seg> <seg type="pāda" n="d">vidyāsthānāni yāni ca</seg> //</l>
</lg>

<lg xml:id="BrP_44.12">
<l><seg type="pāda" n="a">guruṃ saṃsevya yatnena</seg> <seg type="pāda" n="b">brāhmaṇān vedapāragān</seg> </l>
<l><seg type="pāda" n="c">ādhāya paramāṃ kāṣṭhāṃ</seg> <seg type="pāda" n="d">kṛtakṛtyo 'bhavat tadā</seg> //</l>
</lg>

<lg xml:id="BrP_44.13">
<l><seg type="pāda" n="a">saṃprāpya paramaṃ tattvaṃ</seg> <seg type="pāda" n="b">vāsudevākhyam avyayam</seg> </l>
<l><seg type="pāda" n="c">bhrāntijñānād atītas tu</seg> <seg type="pāda" n="d">mumukṣuḥ saṃyatendriyaḥ</seg> //</l>
</lg>

<lg xml:id="BrP_44.14">
<l><seg type="pāda" n="a">katham ārādhayiṣyāmi</seg> <seg type="pāda" n="b">devadevaṃ sanātanam</seg> </l>
<l><seg type="pāda" n="c">pītavastraṃ caturbāhuṃ</seg> <seg type="pāda" n="d">śaṅkhacakragadādharam</seg> //</l>
</lg>

<lg xml:id="BrP_44.15">
<l><seg type="pāda" n="a">vanamālāvṛtoraskaṃ</seg> <seg type="pāda" n="b">padmapattrāyatekṣaṇam</seg> </l>
<l><seg type="pāda" n="c">śrīvatsoraḥsamāyuktaṃ</seg> <seg type="pāda" n="d">mukuṭāṅgadaśobhitam</seg> //</l>
</lg>

<lg xml:id="BrP_44.16">
<l><seg type="pāda" n="a">svapurāt sa tu niṣkrānta</seg> <seg type="pāda" n="b">ujjayinyāḥ prajāpatiḥ</seg> </l>
<l><seg type="pāda" n="c">balena mahatā yuktaḥ</seg> <seg type="pāda" n="d">sabhṛtyaḥ sapurohitaḥ</seg> //</l>
</lg>

<lg xml:id="BrP_44.17">
<l><seg type="pāda" n="a">anujagmus tu taṃ sarve</seg> <seg type="pāda" n="b">rathinaḥ śastrapāṇayaḥ</seg> </l>
<l><seg type="pāda" n="c">rathair vimānasaṃkāśaiḥ</seg> <seg type="pāda" n="d">patākādhvajasevitaiḥ</seg> //</l>
</lg>

<lg xml:id="BrP_44.18">
<l><seg type="pāda" n="a">sādinaś ca tathā sarve</seg> <seg type="pāda" n="b">prāsatomarapāṇayaḥ</seg> </l>
<l><seg type="pāda" n="c">aśvaiḥ pavanasaṃkāśair</seg> <seg type="pāda" n="d">anujagmus tu taṃ nṛpam</seg> //</l>
</lg>

<lg xml:id="BrP_44.19">
<l><seg type="pāda" n="a">himavatsaṃbhavair mattair</seg> <seg type="pāda" n="b">vāraṇaiḥ parvatopamaiḥ</seg> </l>
<l><seg type="pāda" n="c">īṣādantaiḥ sadā mattaiḥ</seg> <seg type="pāda" n="d">pracaṇḍaiḥ ṣaṣṭihāyanaiḥ</seg> //</l>
</lg>

<lg xml:id="BrP_44.20">
<l><seg type="pāda" n="a">hemakakṣaiḥ sapatākair</seg> <seg type="pāda" n="b">ghaṇṭāravavibhūṣitaiḥ</seg> </l>
<l><seg type="pāda" n="c">anujagmuś ca taṃ sarve</seg> <seg type="pāda" n="d">gajayuddhaviśāradāḥ</seg> //</l>
</lg>

<lg xml:id="BrP_44.21">
<l><seg type="pāda" n="a">asaṃkhyeyāś ca pādātā</seg> <seg type="pāda" n="b">dhanuṣprāsāsipāṇayaḥ</seg> </l>
<l><seg type="pāda" n="c">divyamālyāmbaradharā</seg> <seg type="pāda" n="d">divyagandhānulepanāḥ</seg> //</l>
</lg>

<lg xml:id="BrP_44.22">
<l><seg type="pāda" n="a">anujagmuś ca taṃ sarve</seg> <seg type="pāda" n="b">yuvāno mṛṣṭakuṇḍalāḥ</seg> </l>
<l><seg type="pāda" n="c">sarvāstrakuśalāḥ śūrāḥ</seg> <seg type="pāda" n="d">sadā saṃgrāmalālasāḥ</seg> //</l>
</lg>

<lg xml:id="BrP_44.23">
<l><seg type="pāda" n="a">antaḥpuranivāsinyaḥ</seg> <seg type="pāda" n="b">striyaḥ sarvāḥ svalaṃkṛtāḥ</seg> </l>
<l><seg type="pāda" n="c">bimbauṣṭhacārudaśanāḥ</seg> <seg type="pāda" n="d">sarvābharaṇabhūṣitāḥ</seg> //</l>
</lg>

<lg xml:id="BrP_44.24">
<l><seg type="pāda" n="a">divyavastradharāḥ sarvā</seg> <seg type="pāda" n="b">divyamālyavibhūṣitāḥ</seg> </l>
<l><seg type="pāda" n="c">divyagandhānuliptāṅgāḥ</seg> <seg type="pāda" n="d">śaraccandranibhānanāḥ</seg> //</l>
</lg>

<lg xml:id="BrP_44.25">
<l><seg type="pāda" n="a">sumadhyamāś cāruveṣāś</seg> <seg type="pāda" n="b">cārukarṇālakāñcitāḥ</seg> </l>
<l><seg type="pāda" n="c">tāmbūlarañjitamukhā</seg> <seg type="pāda" n="d">rakṣibhiś ca surakṣitāḥ</seg> //</l>
</lg>

<lg xml:id="BrP_44.26">
<l><seg type="pāda" n="a">yānair uccāvacaiḥ śubhrair</seg> <seg type="pāda" n="b">maṇikāñcanabhūṣitaiḥ</seg> </l>
<l><seg type="pāda" n="c">upagīyamānās tāḥ sarvā</seg> <seg type="pāda" n="d">gāyanaiḥ stutipāṭhakaiḥ</seg> //</l>
</lg>

<lg xml:id="BrP_44.27">
<l><seg type="pāda" n="a">veṣṭitāḥ śastrahastaiś ca</seg> <seg type="pāda" n="b">padmapattrāyatekṣaṇāḥ</seg> </l>
<l><seg type="pāda" n="c">brāhmaṇāḥ kṣatriyā vaiśyā</seg> <seg type="pāda" n="d">anujagmuś ca taṃ nṛpam</seg> //</l>
</lg>

<lg xml:id="BrP_44.28">
<l><seg type="pāda" n="a">vaṇiggrāmagaṇāḥ sarve</seg> <seg type="pāda" n="b">nānāpuranivāsinaḥ</seg> </l>
<l><seg type="pāda" n="c">dhanai ratnaiḥ suvarṇaiś ca</seg> <seg type="pāda" n="d">sadārāḥ saparicchadāḥ</seg> //</l>
</lg>

<lg xml:id="BrP_44.29">
<l><seg type="pāda" n="a">astravikrayakāś caiva</seg> <seg type="pāda" n="b">tāmbūlapaṇyajīvinaḥ</seg> </l>
<l><seg type="pāda" n="c">tṛṇavikrayakāś caiva</seg> <seg type="pāda" n="d">kāṣṭhavikrayakārakāḥ</seg> //</l>
</lg>

<lg xml:id="BrP_44.30">
<l><seg type="pāda" n="a">raṅgopajīvinaḥ sarve</seg> <seg type="pāda" n="b">māṃsavikrayiṇas tathā</seg> </l>
<l><seg type="pāda" n="c">tailavikrayakāś caiva</seg> <seg type="pāda" n="d">vastravikrayakās tathā</seg> //</l>
</lg>

<lg xml:id="BrP_44.31">
<l><seg type="pāda" n="a">phalavikrayiṇaś caiva</seg> <seg type="pāda" n="b">pattravikrayiṇas tathā</seg> </l>
<l><seg type="pāda" n="c">tathā javasahārāś ca</seg> <seg type="pāda" n="d">rajakāś ca sahasraśaḥ</seg> //</l>
</lg>

<lg xml:id="BrP_44.32">
<l><seg type="pāda" n="a">gopālā nāpitāś caiva</seg> <seg type="pāda" n="b">tathānye vastrasūcakāḥ</seg> </l>
<l><seg type="pāda" n="c">meṣapālāś cājapālā</seg> <seg type="pāda" n="d">mṛgapālāś ca haṃsakāḥ</seg> //</l>
</lg>

<lg xml:id="BrP_44.33">
<l><seg type="pāda" n="a">dhānyavikrayiṇaś caiva</seg> <seg type="pāda" n="b">saktuvikrayiṇaś ca ye</seg> </l>
<l><seg type="pāda" n="c">guḍavikrayikāś caiva</seg> <seg type="pāda" n="d">tathā lavaṇajīvinaḥ</seg> //</l>
</lg>

<lg xml:id="BrP_44.34">
<l><seg type="pāda" n="a">gāyanā nartakāś caiva</seg> <seg type="pāda" n="b">tathā maṅgalapāṭhakāḥ</seg> </l>
<l><seg type="pāda" n="c">śailūṣāḥ kathakāś caiva</seg> <seg type="pāda" n="d">purāṇārthaviśāradāḥ</seg> //</l>
</lg>

<lg xml:id="BrP_44.35">
<l><seg type="pāda" n="a">kavayaḥ kāvyakartāro</seg> <seg type="pāda" n="b">nānākāvyaviśāradāḥ</seg> </l>
<l><seg type="pāda" n="c">viṣaghnā gāruḍāś caiva</seg> <seg type="pāda" n="d">nānāratnaparīkṣakāḥ</seg> //</l>
</lg>

<lg xml:id="BrP_44.36">
<l><seg type="pāda" n="a">vyokārās tāmrakārāś ca</seg> <seg type="pāda" n="b">kāṃsyakārāś ca rūṭhakāḥ</seg> </l>
<l><seg type="pāda" n="c">kauṣakārāś citrakārāḥ</seg> <seg type="pāda" n="d">kundakārāś ca pāvakāḥ</seg> //</l>
</lg>

<lg xml:id="BrP_44.37">
<l><seg type="pāda" n="a">daṇḍakārāś cāsikārāḥ</seg> <seg type="pāda" n="b">surādhūtopajīvinaḥ</seg> </l>
<l><seg type="pāda" n="c">mallā dūtāś ca kāyasthā</seg> <seg type="pāda" n="d">ye cānye karmakāriṇaḥ</seg> //</l>
</lg>

<lg xml:id="BrP_44.38">
<l><seg type="pāda" n="a">tantuvāyā rūpakārā</seg> <seg type="pāda" n="b">vārtikās tailapāṭhakāḥ</seg> </l>
<l><seg type="pāda" n="c">lāvajīvās taittirikā</seg> <seg type="pāda" n="d">mṛgapakṣyupajīvinaḥ</seg> //</l>
</lg>

<lg xml:id="BrP_44.39">
<l><seg type="pāda" n="a">gajavaidyāś ca vaidyāś ca</seg> <seg type="pāda" n="b">naravaidyāś ca ye narāḥ</seg> </l>
<l><seg type="pāda" n="c">vṛkṣavaidyāś ca govaidyā</seg> <seg type="pāda" n="d">ye cānye chedadāhakāḥ</seg> //</l>
</lg>

<lg xml:id="BrP_44.40">
<l><seg type="pāda" n="a">ete nāgarakāḥ sarve</seg> <seg type="pāda" n="b">ye cānye nānukīrtitāḥ</seg> </l>
<l><seg type="pāda" n="c">anujagmus tu rājānaṃ</seg> <seg type="pāda" n="d">samastapuravāsinaḥ</seg> //</l>
</lg>

<lg xml:id="BrP_44.41">
<l><seg type="pāda" n="a">yathā vrajantaṃ pitaraṃ</seg> <seg type="pāda" n="b">grāmāntaraṃ samutsukāḥ</seg> </l>
<l><seg type="pāda" n="c">anuyānti yathā putrās</seg> <seg type="pāda" n="d">tathā taṃ te 'pi nāgarāḥ</seg> //</l>
</lg>

<lg xml:id="BrP_44.42">
<l><seg type="pāda" n="a">evaṃ sa nṛpatiḥ śrīmān</seg> <seg type="pāda" n="b">vṛtaḥ sarvair mahājanaiḥ</seg> </l>
<l><seg type="pāda" n="c">hastyaśvarathapādātair</seg> <seg type="pāda" n="d">jagāma ca śanaiḥ śanaiḥ</seg> //</l>
</lg>

<lg xml:id="BrP_44.43">
<l><seg type="pāda" n="a">evaṃ gatvā sa nṛpatir</seg> <seg type="pāda" n="b">dakṣiṇasyodadhes taṭam</seg> </l>
<l><seg type="pāda" n="c">sarvais tair dīrghakālena</seg> <seg type="pāda" n="d">balair anugataḥ prabhuḥ</seg> //</l>
</lg>

<lg xml:id="BrP_44.44">
<l><seg type="pāda" n="a">dadarśa sāgaraṃ ramyaṃ</seg> <seg type="pāda" n="b">nṛtyantam iva ca sthitam</seg> </l>
<l><seg type="pāda" n="c">anekaśatasāhasrair</seg> <seg type="pāda" n="d">ūrmibhiś ca samākulam</seg> //</l>
</lg>

<lg xml:id="BrP_44.45">
<l><seg type="pāda" n="a">nānāratnālayaṃ pūrṇaṃ</seg> <seg type="pāda" n="b">nānāprāṇisamākulam</seg> </l>
<l><seg type="pāda" n="c">vīcītaraṅgabahulaṃ</seg> <seg type="pāda" n="d">mahāścaryasamanvitam</seg> //</l>
</lg>

<lg xml:id="BrP_44.46">
<l><seg type="pāda" n="a">tīrtharājaṃ mahāśabdam</seg> <seg type="pāda" n="b">apāraṃ subhayaṃkaram</seg> </l>
<l><seg type="pāda" n="c">meghavṛndapratīkāśam</seg> <seg type="pāda" n="d">agādhaṃ makarālayam</seg> //</l>
</lg>

<lg xml:id="BrP_44.47">
<l><seg type="pāda" n="a">matsyaiḥ kūrmaiś ca śaṅkhaiś ca</seg> <seg type="pāda" n="b">śuktikānakraśaṅkubhiḥ</seg> </l>
<l><seg type="pāda" n="c">śiṃśumāraiḥ karkaṭaiś ca</seg> <seg type="pāda" n="d">vṛtaṃ sarpair mahāviṣaiḥ</seg> //</l>
</lg>

<lg xml:id="BrP_44.48">
<l><seg type="pāda" n="a">lavaṇodaṃ hareḥ sthānaṃ</seg> <seg type="pāda" n="b">śayanasya nadīpatim</seg> </l>
<l><seg type="pāda" n="c">sarvapāpaharaṃ puṇyaṃ</seg> <seg type="pāda" n="d">sarvavāñchāphalapradam</seg> //</l>
</lg>

<lg xml:id="BrP_44.49">
<l><seg type="pāda" n="a">anekāvartagambhīraṃ</seg> <seg type="pāda" n="b">dānavānāṃ samāśrayam</seg> </l>
<l><seg type="pāda" n="c">amṛtasyāraṇiṃ divyaṃ</seg> <seg type="pāda" n="d">devayonim apāṃ patim</seg> //</l>
</lg>

<lg xml:id="BrP_44.50">
<l><seg type="pāda" n="a">viśiṣṭaṃ sarvabhūtānāṃ</seg> <seg type="pāda" n="b">prāṇināṃ jīvadhāraṇam</seg> </l>
<l><seg type="pāda" n="c">supavitraṃ pavitrāṇāṃ</seg> <seg type="pāda" n="d">maṅgalānāṃ ca maṅgalam</seg> //</l>
</lg>

<lg xml:id="BrP_44.51">
<l><seg type="pāda" n="a">tīrthānām uttamaṃ tīrtham</seg> <seg type="pāda" n="b">avyayaṃ yādasāṃ patim</seg> </l>
<l><seg type="pāda" n="c">candravṛddhikṣayasyeva</seg> <seg type="pāda" n="d">yasya mānaṃ pratiṣṭhitam</seg> //</l>
</lg>

<lg xml:id="BrP_44.52">
<l><seg type="pāda" n="a">abhedyaṃ sarvabhūtānāṃ</seg> <seg type="pāda" n="b">devānām amṛtālayam</seg> </l>
<l><seg type="pāda" n="c">utpattisthitisaṃhāra</seg><seg type="pāda" n="d">hetubhūtaṃ sanātanam</seg> //</l>
</lg>

<lg xml:id="BrP_44.53">
<l><seg type="pāda" n="a">upajīvyaṃ ca sarveṣāṃ</seg> <seg type="pāda" n="b">puṇyaṃ nadanadīpatim</seg> </l>
<l><seg type="pāda" n="c">dṛṣṭvā taṃ nṛpatiśreṣṭho</seg> <seg type="pāda" n="d">vismayaṃ paramaṃ gataḥ</seg> //</l>
</lg>

<lg xml:id="BrP_44.54">
<l><seg type="pāda" n="a">nivāsam akarot tatra</seg> <seg type="pāda" n="b">velām asādya sāgarīm</seg> </l>
<l><seg type="pāda" n="c">puṇye manohare deśe</seg> <seg type="pāda" n="d">sarvabhūmiguṇair yute</seg> //</l>
</lg>

<lg xml:id="BrP_44.55">
<l><seg type="pāda" n="a">vṛtaṃ śālaiḥ kadambaiś ca</seg> <seg type="pāda" n="b">puṃnāgaiḥ saraladrumaiḥ</seg> </l>
<l><seg type="pāda" n="c">panasair nārikelaiś ca</seg> <seg type="pāda" n="d">bakulair nāgakesaraiḥ</seg> //</l>
</lg>

<lg xml:id="BrP_44.56">
<l><seg type="pāda" n="a">tālaiḥ pippalaiḥ kharjūrair</seg> <seg type="pāda" n="b">nāraṅgair bījapūrakaiḥ</seg> </l>
<l><seg type="pāda" n="c">śālair āmrātakair lodhrair</seg> <seg type="pāda" n="d">bakulair bahuvārakaiḥ</seg> //</l>
</lg>

<lg xml:id="BrP_44.57">
<l><seg type="pāda" n="a">kapitthaiḥ karṇikāraiś ca</seg> <seg type="pāda" n="b">pāṭalāśokacampakaiḥ</seg> </l>
<l><seg type="pāda" n="c">dāḍimaiś ca tamālaiś ca</seg> <seg type="pāda" n="d">pārijātais tathārjunaiḥ</seg> //</l>
</lg>

<lg xml:id="BrP_44.58">
<l><seg type="pāda" n="a">prācīnāmalakair bilvaiḥ</seg> <seg type="pāda" n="b">priyaṅguvaṭakhādiraiḥ</seg> </l>
<l><seg type="pāda" n="c">iṅgudīsaptaparṇaiś ca</seg> <seg type="pāda" n="d">aśvatthāgastyajambukaiḥ</seg> //</l>
</lg>

<lg xml:id="BrP_44.59">
<l><seg type="pāda" n="a">madhukaiḥ karṇikāraiś ca</seg> <seg type="pāda" n="b">bahuvāraiḥ satindukaiḥ</seg> </l>
<l><seg type="pāda" n="c">palāśabadarair nīpaiḥ</seg> <seg type="pāda" n="d">siddhanimbaśubhāñjanaiḥ</seg> //</l>
</lg>

<lg xml:id="BrP_44.60">
<l><seg type="pāda" n="a">vārakaiḥ kovidāraiś ca</seg> <seg type="pāda" n="b">bhallātāmalakais tathā</seg> </l>
<l><seg type="pāda" n="c">iti hintālakāṅkolaiḥ</seg> <seg type="pāda" n="d">karañjaiḥ savibhītakaiḥ</seg> //</l>
</lg>

<lg xml:id="BrP_44.61">
<l><seg type="pāda" n="a">sasarjamadhukāśmaryaiḥ</seg> <seg type="pāda" n="b">śālmalīdevadārubhiḥ</seg> </l>
<l><seg type="pāda" n="c">śākhoṭhakair nimbavaṭaiḥ</seg> <seg type="pāda" n="d">kumbhīkauṣṭhaharītakaiḥ</seg> //</l>
</lg>

<lg xml:id="BrP_44.62">
<l><seg type="pāda" n="a">guggulaiś candanair vṛkṣais</seg> <seg type="pāda" n="b">tathaivāgurupāṭalaiḥ</seg> </l>
<l><seg type="pāda" n="c">jambīrakaruṇair vṛkṣais</seg> <seg type="pāda" n="d">tintiḍīraktacandanaiḥ</seg> //</l>
</lg>

<lg xml:id="BrP_44.63">
<l><seg type="pāda" n="a">evaṃ nānāvidhair vṛkṣais</seg> <seg type="pāda" n="b">tathānyair bahupādapaiḥ</seg> </l>
<l><seg type="pāda" n="c">kalpadrumair nityaphalaiḥ</seg> <seg type="pāda" n="d">sarvartukusumotkaraiḥ</seg> //</l>
</lg>

<lg xml:id="BrP_44.64">
<l><seg type="pāda" n="a">nānāpakṣirutair divyair</seg> <seg type="pāda" n="b">mattakokilanāditaiḥ</seg> </l>
<l><seg type="pāda" n="c">mayūravarasaṃghuṣṭaiḥ</seg> <seg type="pāda" n="d">śukasārikasaṃkulaiḥ</seg> //</l>
</lg>

<lg xml:id="BrP_44.65">
<l><seg type="pāda" n="a">hārītair bhṛṅgarājaiś ca</seg> <seg type="pāda" n="b">cātakair bahuputrakaiḥ</seg> </l>
<l><seg type="pāda" n="c">jīvaṃjīvakakākolaiḥ</seg> <seg type="pāda" n="d">kalaviṅkaiḥ kapotakaiḥ</seg> //</l>
</lg>

<lg xml:id="BrP_44.66">
<l><seg type="pāda" n="a">khagair nānāvidhaiś cānyaiḥ</seg> <seg type="pāda" n="b">śrotraramyair manoharaiḥ</seg> </l>
<l><seg type="pāda" n="c">puṣpitāgreṣu vṛkṣeṣu</seg> <seg type="pāda" n="d">kūjadbhiś cārvadhiṣṭhitaiḥ</seg> //</l>
</lg>

<lg xml:id="BrP_44.67">
<l><seg type="pāda" n="a">ketakīvanakhaṇḍaiś ca</seg> <seg type="pāda" n="b">sadā puṣpadharaiḥ sitaiḥ</seg> </l>
<l><seg type="pāda" n="c">mallikākundakusumair</seg> <seg type="pāda" n="d">yūthikātagarais tathā</seg> //</l>
</lg>

<lg xml:id="BrP_44.68">
<l><seg type="pāda" n="a">kuṭajair bāṇapuṣpaiś ca</seg> <seg type="pāda" n="b">atimuktaiḥ sakubjakaiḥ</seg> </l>
<l><seg type="pāda" n="c">mālatīkaravīraiś ca</seg> <seg type="pāda" n="d">tathā kadalakāñcanaiḥ</seg> //</l>
</lg>

<lg xml:id="BrP_44.69">
<l><seg type="pāda" n="a">anyair nānāvidhaiḥ puṣpaiḥ</seg> <seg type="pāda" n="b">sugandhaiś cārudarśanaiḥ</seg> </l>
<l><seg type="pāda" n="c">vanodyānopavanajair</seg> <seg type="pāda" n="d">nānāvarṇaiḥ sugandhibhiḥ</seg> //</l>
</lg>

<lg xml:id="BrP_44.70">
<l><seg type="pāda" n="a">vidyādharagaṇākīrṇaiḥ</seg> <seg type="pāda" n="b">siddhacāraṇasevitaiḥ</seg> </l>
<l><seg type="pāda" n="c">gandharvoragarakṣobhir</seg> <seg type="pāda" n="d">bhūtāpsarasakiṃnaraiḥ</seg> //</l>
</lg>

<lg xml:id="BrP_44.71">
<l><seg type="pāda" n="a">muniyakṣagaṇākīrṇair</seg> <seg type="pāda" n="b">nānāsattvaniṣevitaiḥ</seg> </l>
<l><seg type="pāda" n="c">mṛgaiḥ śākhāmṛgaiḥ siṃhair</seg> <seg type="pāda" n="d">varāhamahiṣākulaiḥ</seg> //</l>
</lg>

<lg xml:id="BrP_44.72">
<l><seg type="pāda" n="a">tathānyaiḥ kṛṣṇasārādyair</seg> <seg type="pāda" n="b">mṛgaiḥ sarvatra śobhitaiḥ</seg> </l>
<l><seg type="pāda" n="c">śārdūlair dīptamātaṅgais</seg> <seg type="pāda" n="d">tathānyair vanacāribhiḥ</seg> //</l>
</lg>

<lg xml:id="BrP_44.73">
<l><seg type="pāda" n="a">evaṃ nānāvidhair vṛkṣair</seg> <seg type="pāda" n="b">udyānair nandanopamaiḥ</seg> </l>
<l><seg type="pāda" n="c">latāgulmavitānaiś ca</seg> <seg type="pāda" n="d">vividhaiś ca jalāśayaiḥ</seg> //</l>
</lg>

<lg xml:id="BrP_44.74">
<l><seg type="pāda" n="a">haṃsakāraṇḍavākīrṇaiḥ</seg> <seg type="pāda" n="b">padminīkhaṇḍamaṇḍitaiḥ</seg> </l>
<l><seg type="pāda" n="c">kādambaiś ca plavair haṃsaiś</seg> <seg type="pāda" n="d">cakravākopaśobhitaiḥ</seg> //</l>
</lg>

<lg xml:id="BrP_44.75">
<l><seg type="pāda" n="a">kamalaiḥ śatapattraiś ca</seg> <seg type="pāda" n="b">kahlāraiḥ kumudotpalaiḥ</seg> </l>
<l><seg type="pāda" n="c">khagair jalacaraiś cānyaiḥ</seg> <seg type="pāda" n="d">puṣpair jalasamudbhavaiḥ</seg> //</l>
</lg>

<lg xml:id="BrP_44.76">
<l><seg type="pāda" n="a">parvatair dīptaśikharaiś</seg> <seg type="pāda" n="b">cārukandaramaṇḍitaiḥ</seg> </l>
<l><seg type="pāda" n="c">nānāvṛkṣasamākīrṇair</seg> <seg type="pāda" n="d">nānādhātuvibhūṣitaiḥ</seg> //</l>
</lg>

<lg xml:id="BrP_44.77">
<l><seg type="pāda" n="a">sarvāścaryamayaiḥ śṛṅgaiḥ</seg> <seg type="pāda" n="b">sarvabhūtālayaiḥ śubhaiḥ</seg> </l>
<l><seg type="pāda" n="c">sarvauṣadhisamāyuktair</seg> <seg type="pāda" n="d">vipulaiś citrasānubhiḥ</seg> //</l>
</lg>

<lg xml:id="BrP_44.78">
<l><seg type="pāda" n="a">evaṃ sarvaiḥ samuditaiḥ</seg> <seg type="pāda" n="b">śobhitaṃ sumanoharaiḥ</seg> </l>
<l><seg type="pāda" n="c">dadarśa sa mahīpālaḥ</seg> <seg type="pāda" n="d">sthānaṃ trailokyapūjitam</seg> //</l>
</lg>

<lg xml:id="BrP_44.79">
<l><seg type="pāda" n="a">daśayojanavistīrṇaṃ</seg> <seg type="pāda" n="b">pañcayojanam āyatam</seg> </l>
<l><seg type="pāda" n="c">nānāścaryasamāyuktaṃ</seg> <seg type="pāda" n="d">kṣetraṃ paramadurlabham</seg> //</l>
</lg>

<milestone unit="speaker" n="munaya ūcuḥ"/>

<lg xml:id="BrP_45.1">
<l><seg type="pāda" n="a">tasmin kṣetravare puṇye</seg> <seg type="pāda" n="b">vaiṣṇave puruṣottame</seg> </l>
<l><seg type="pāda" n="c">kiṃ tatra pratimā pūrvaṃ</seg> <seg type="pāda" n="d">na sthitā vaiṣṇavī prabho</seg> //</l>
</lg>

<lg xml:id="BrP_45.2">
<l><seg type="pāda" n="a">yenāsau nṛpatis tatra</seg> <seg type="pāda" n="b">gatvā sabalavāhanaḥ</seg> </l>
<l><seg type="pāda" n="c">sthāpayām āsa kṛṣṇaṃ ca</seg> <seg type="pāda" n="d">rāmaṃ bhadrāṃ śubhapradām</seg> //</l>
</lg>

<lg xml:id="BrP_45.3">
<l><seg type="pāda" n="a">saṃśayo no mahān atra</seg> <seg type="pāda" n="b">vismayaś ca jagatpate</seg> </l>
<l><seg type="pāda" n="c">śrotum icchāmahe sarvaṃ</seg> <seg type="pāda" n="d">brūhi tatkāraṇaṃ ca naḥ</seg> //</l>
</lg>

<milestone unit="speaker" n="brahmovāca"/>

<lg xml:id="BrP_45.4">
<l><seg type="pāda" n="a">śṛṇudhvaṃ pūrvasaṃvṛttāṃ</seg> <seg type="pāda" n="b">kathāṃ pāpapraṇāśinīm</seg> </l>
<l><seg type="pāda" n="c">pravakṣyāmi samāsena</seg> <seg type="pāda" n="d">śriyā pṛṣṭaḥ purā hariḥ</seg> //</l>
</lg>

<lg xml:id="BrP_45.5">
<l><seg type="pāda" n="a">sumeroḥ kāñcane śṛṅge</seg> <seg type="pāda" n="b">sarvāścaryasamanvite</seg> </l>
<l><seg type="pāda" n="c">siddhavidyādharair yakṣaiḥ</seg> <seg type="pāda" n="d">kiṃnarair upaśobhite</seg> //</l>
</lg>

<lg xml:id="BrP_45.6">
<l><seg type="pāda" n="a">devadānavagandharvair</seg> <seg type="pāda" n="b">nāgair apsarasāṃ gaṇaiḥ</seg> </l>
<l><seg type="pāda" n="c">munibhir guhyakaiḥ siddhaiḥ</seg> <seg type="pāda" n="d">sauparṇaiḥ samarudgaṇaiḥ</seg> //</l>
</lg>

<lg xml:id="BrP_45.7">
<l><seg type="pāda" n="a">anyair devālayaiḥ sādhyaiḥ</seg> <seg type="pāda" n="b">kaśyapādyaiḥ prajeśvaraiḥ</seg> </l>
<l><seg type="pāda" n="c">vālakhilyādibhiś caiva</seg> <seg type="pāda" n="d">śobhite sumanohare</seg> //</l>
</lg>

<lg xml:id="BrP_45.8">
<l><seg type="pāda" n="a">karṇikāravanair divyaiḥ</seg> <seg type="pāda" n="b">sarvartukusumotkaraiḥ</seg> </l>
<l><seg type="pāda" n="c">jātarūpapratīkāśair</seg> <seg type="pāda" n="d">bhūṣite sūryasaṃnibhaiḥ</seg> //</l>
</lg>

<lg xml:id="BrP_45.9">
<l><seg type="pāda" n="a">anyaiś ca bahubhir vṛkṣaiḥ</seg> <seg type="pāda" n="b">śālatālādibhir vanaiḥ</seg> </l>
<l><seg type="pāda" n="c">puṃnāgāśokasarala</seg><seg type="pāda" n="d">nyagrodhāmrātakārjunaiḥ</seg> //</l>
</lg>

<lg xml:id="BrP_45.10">
<l><seg type="pāda" n="a">pārijātāmrakhadira</seg><seg type="pāda" n="b">nīpabilvakadambakaiḥ</seg> </l>
<l><seg type="pāda" n="c">dhavakhādirapālāśa</seg><seg type="pāda" n="d">śīrṣāmalakatindukaiḥ</seg> //</l>
</lg>

<lg xml:id="BrP_45.11">
<l><seg type="pāda" n="a">nāriṅgakolabakula</seg><seg type="pāda" n="b">lodhradāḍimadārukaiḥ</seg> </l>
<l><seg type="pāda" n="c">sarjaiś ca karṇais tagaraiḥ</seg> <seg type="pāda" n="d">śiśibhūrjavanimbakaiḥ</seg> //</l>
</lg>

<lg xml:id="BrP_45.12">
<l><seg type="pāda" n="a">anyaiś ca kāñcanaiś caiva</seg> <seg type="pāda" n="b">phalabhāraiś ca nāmitaiḥ</seg> </l>
<l><seg type="pāda" n="c">nānākusumagandhāḍhyair</seg> <seg type="pāda" n="d">bhūṣite puṣpapādapaiḥ</seg> //</l>
</lg>

<lg xml:id="BrP_45.13">
<l><seg type="pāda" n="a">mālatīyūthikāmallī</seg><seg type="pāda" n="b">kundabāṇakuruṇṭakaiḥ</seg> </l>
<l><seg type="pāda" n="c">pāṭalāgastyakuṭaja</seg><seg type="pāda" n="d">mandārakusumādibhiḥ</seg> //</l>
</lg>

<lg xml:id="BrP_45.14">
<l><seg type="pāda" n="a">anyaiś ca vividhaiḥ puṣpair</seg> <seg type="pāda" n="b">manasaḥ prītidāyakaiḥ</seg> </l>
<l><seg type="pāda" n="c">nānāvihagasaṃghaiś ca</seg> <seg type="pāda" n="d">kūjadbhir madhurasvaraiḥ</seg> //</l>
</lg>

<lg xml:id="BrP_45.15">
<l><seg type="pāda" n="a">puṃskokilarutair divyair</seg> <seg type="pāda" n="b">mattabarhiṇanāditaiḥ</seg> </l>
<l><seg type="pāda" n="c">evaṃ nānāvidhair vṛkṣaiḥ</seg> <seg type="pāda" n="d">puṣpair nānāvidhais tathā</seg> //</l>
</lg>

<lg xml:id="BrP_45.16">
<l><seg type="pāda" n="a">khagair nānāvidhaiś caiva</seg> <seg type="pāda" n="b">śobhite surasevite</seg> </l>
<l><seg type="pāda" n="c">tatra sthitaṃ jagannāthaṃ</seg> <seg type="pāda" n="d">jagatsraṣṭāram avyayam</seg> //</l>
</lg>

<lg xml:id="BrP_45.17">
<l><seg type="pāda" n="a">sarvalokavidhātāraṃ</seg> <seg type="pāda" n="b">vāsudevākhyam avyayam</seg> </l>
<l><seg type="pāda" n="c">praṇamya śirasā devī</seg> <seg type="pāda" n="d">lokānāṃ hitakāmyayā</seg> </l>
<l><seg type="pāda" n="e">papracchemaṃ mahāpraśnaṃ</seg> <seg type="pāda" n="f">padmajā tam anuttamam</seg> //</l>
</lg>

<milestone unit="speaker" n="śrīr uvāca"/>

<lg xml:id="BrP_45.18">
<l><seg type="pāda" n="a">brūhi tvaṃ sarvalokeśa</seg> <seg type="pāda" n="b">saṃśayaṃ me hṛdi sthitam</seg> </l>
<l><seg type="pāda" n="c">martyaloke mahāścarye</seg> <seg type="pāda" n="d">karmabhūmau sudurlabhe</seg> //</l>
</lg>

<lg xml:id="BrP_45.19">
<l><seg type="pāda" n="a">lobhamohagrahagraste</seg> <seg type="pāda" n="b">kāmakrodhamahārṇave</seg> </l>
<l><seg type="pāda" n="c">yena mucyeta deveśa</seg> <seg type="pāda" n="d">asmāt saṃsārasāgarāt</seg> //</l>
</lg>

<lg xml:id="BrP_45.20">
<l><seg type="pāda" n="a">ācakṣva sarvadeveśa</seg> <seg type="pāda" n="b">praṇatāṃ yadi manyase</seg> </l>
<l><seg type="pāda" n="c">tvadṛte nāsti loke 'smin</seg> <seg type="pāda" n="d">vaktā saṃśayanirṇaye</seg> //</l>
</lg>

<milestone unit="speaker" n="brahmovāca"/>

<lg xml:id="BrP_45.21">
<l><seg type="pāda" n="a">śrutvaivaṃ vacanaṃ tasyā</seg> <seg type="pāda" n="b">devadevo janārdanaḥ</seg> </l>
<l><seg type="pāda" n="c">provāca parayā prītyā</seg> <seg type="pāda" n="d">paraṃ sārāmṛtopamam</seg> //</l>
</lg>

<milestone unit="speaker" n="śrībhagavān uvāca"/>

<lg xml:id="BrP_45.22">
<l><seg type="pāda" n="a">sukhopāsyaḥ susādhyaś ca</seg> <seg type="pāda" n="b">'bhirāmaś ca susatphalaḥ</seg> </l>
<l><seg type="pāda" n="c">āste tīrthavare devi</seg> <seg type="pāda" n="d">vikhyātaḥ puruṣottamaḥ</seg> //</l>
</lg>

<lg xml:id="BrP_45.23">
<l><seg type="pāda" n="a">na tena sadṛśaḥ kaścit</seg> <seg type="pāda" n="b">triṣu lokeṣu vidyate</seg> </l>
<l><seg type="pāda" n="c">kīrtanād yasya deveśi</seg> <seg type="pāda" n="d">mucyate sarvapātakaiḥ</seg> //</l>
</lg>

<lg xml:id="BrP_45.24">
<l><seg type="pāda" n="a">na vijñāto 'maraiḥ sarvair</seg> <seg type="pāda" n="b">na daityair na ca dānavaiḥ</seg> </l>
<l><seg type="pāda" n="c">marīcyādyair munivarair</seg> <seg type="pāda" n="d">gopitaṃ me varānane</seg> //</l>
</lg>

<lg xml:id="BrP_45.25">
<l><seg type="pāda" n="a">tat te 'haṃ saṃpravakṣyāmi</seg> <seg type="pāda" n="b">tīrtharājaṃ ca sāṃpratam</seg> </l>
<l><seg type="pāda" n="c">bhāvenaikena suśroṇi</seg> <seg type="pāda" n="d">śṛṇuṣva varavarṇini</seg> //</l>
</lg>

<lg xml:id="BrP_45.26">
<l><seg type="pāda" n="a">āsīt kalpe samutpanne</seg> <seg type="pāda" n="b">naṣṭe sthāvarajaṅgame</seg> </l>
<l><seg type="pāda" n="c">pralīnā devagandharva</seg><seg type="pāda" n="d">daityavidyādharoragāḥ</seg> //</l>
</lg>

<lg xml:id="BrP_45.27">
<l><seg type="pāda" n="a">tamobhūtam idaṃ sarvaṃ</seg> <seg type="pāda" n="b">na prājñāyata kiṃcana</seg> </l>
<l><seg type="pāda" n="c">tasmiñ jāgarti bhūtātmā</seg> <seg type="pāda" n="d">paramātmā jagadguruḥ</seg> //</l>
</lg>

<lg xml:id="BrP_45.28">
<l><seg type="pāda" n="a">śrīmāṃs trimūrtikṛd devo</seg> <seg type="pāda" n="b">jagatkartā maheśvaraḥ</seg> </l>
<l><seg type="pāda" n="c">vāsudeveti vikhyāto</seg> <seg type="pāda" n="d">yogātmā harir īśvaraḥ</seg> //</l>
</lg>

<lg xml:id="BrP_45.29">
<l><seg type="pāda" n="a">so 'sṛjad yoganidrānte</seg> <seg type="pāda" n="b">nābhyambhoruhamadhyagam</seg> </l>
<l><seg type="pāda" n="c">padmakeśarasaṃkāśaṃ</seg> <seg type="pāda" n="d">brahmāṇaṃ bhūtam avyayam</seg> //</l>
</lg>

<lg xml:id="BrP_45.30">
<l><seg type="pāda" n="a">tādṛgbhūtas tato brahmā</seg> <seg type="pāda" n="b">sarvalokamaheśvaraḥ</seg> </l>
<l><seg type="pāda" n="c">pañcabhūtasamāyuktaṃ</seg> <seg type="pāda" n="d">sṛjate ca śanaiḥ śanaiḥ</seg> //</l>
</lg>

<lg xml:id="BrP_45.31">
<l><seg type="pāda" n="a">mātrāyonīni bhūtāni</seg> <seg type="pāda" n="b">sthūlasūkṣmāṇi yāni ca</seg> </l>
<l><seg type="pāda" n="c">caturvidhāni sarvāṇi</seg> <seg type="pāda" n="d">sthāvarāṇi carāṇi ca</seg> //</l>
</lg>

<lg xml:id="BrP_45.32">
<l><seg type="pāda" n="a">tataḥ prajāpatir brahmā</seg> <seg type="pāda" n="b">cakre sarvaṃ carācaram</seg> </l>
<l><seg type="pāda" n="c">saṃcintya manasātmānaṃ</seg> <seg type="pāda" n="d">sasarja vividhāḥ prajāḥ</seg> //</l>
</lg>

<lg xml:id="BrP_45.33">
<l><seg type="pāda" n="a">marīcyādīn munīn sarvān</seg> <seg type="pāda" n="b">devāsurapitṝn api</seg> </l>
<l><seg type="pāda" n="c">yakṣavidyādharāṃś cānyān</seg> <seg type="pāda" n="d">gaṅgādyāḥ saritas tathā</seg> //</l>
</lg>

<lg xml:id="BrP_45.34">
<l><seg type="pāda" n="a">naravānarasiṃhāṃś ca</seg> <seg type="pāda" n="b">vividhāṃś ca vihaṃgamān</seg> </l>
<l><seg type="pāda" n="c">jarāyūn aṇḍajān devi</seg> <seg type="pāda" n="d">svedajodbhedajāṃs tathā</seg> //</l>
</lg>

<lg xml:id="BrP_45.35">
<l><seg type="pāda" n="a">brahma kṣatraṃ tathā vaiśyaṃ</seg> <seg type="pāda" n="b">śūdraṃ caiva catuṣṭayam</seg> </l>
<l><seg type="pāda" n="c">antyajātāṃś ca mlecchāṃś ca</seg> <seg type="pāda" n="d">sasarja vividhān pṛthak</seg> //</l>
</lg>

<lg xml:id="BrP_45.36">
<l><seg type="pāda" n="a">yat kiṃcij jīvasaṃjñaṃ tu</seg> <seg type="pāda" n="b">tṛṇagulmapipīlikam</seg> </l>
<l><seg type="pāda" n="c">brahmā bhūtvā jagat sarvaṃ</seg> <seg type="pāda" n="d">nirmame sa carācaram</seg> //</l>
</lg>

<lg xml:id="BrP_45.37">
<l><seg type="pāda" n="a">dakṣiṇāṅge tathātmānaṃ</seg> <seg type="pāda" n="b">saṃcintya puruṣaṃ svayam</seg> </l>
<l><seg type="pāda" n="c">vāme caiva tu nārīṃ sa</seg> <seg type="pāda" n="d">dvidhā bhūtam akalpayat</seg> //</l>
</lg>

<lg xml:id="BrP_45.38">
<l><seg type="pāda" n="a">tataḥ prabhṛti loke 'smin</seg> <seg type="pāda" n="b">prajā maithunasaṃbhavāḥ</seg> </l>
<l><seg type="pāda" n="c">adhamottamamadhyāś ca</seg> <seg type="pāda" n="d">mama kṣetrāṇi yāni ca</seg> //</l>
</lg>

<lg xml:id="BrP_45.39">
<l><seg type="pāda" n="a">evaṃ saṃcintya devo 'sau</seg> <seg type="pāda" n="b">purā salilayonijaḥ</seg> </l>
<l><seg type="pāda" n="c">jagāma dhyānam āsthāya</seg> <seg type="pāda" n="d">vāsudevātmikāṃ tanum</seg> //</l>
</lg>

<lg xml:id="BrP_45.40">
<l><seg type="pāda" n="a">dhyānamātreṇa devena</seg> <seg type="pāda" n="b">svayam eva janārdanaḥ</seg> </l>
<l><seg type="pāda" n="c">tasmin kṣaṇe samutpannaḥ</seg> <seg type="pāda" n="d">sahasrākṣaḥ sahasrapāt</seg> //</l>
</lg>

<lg xml:id="BrP_45.41">
<l><seg type="pāda" n="a">sahasraśīrṣā puruṣaḥ</seg> <seg type="pāda" n="b">puṇḍarīkanibhekṣaṇaḥ</seg> </l>
<l><seg type="pāda" n="c">saliladhvāntameghābhaḥ</seg> <seg type="pāda" n="d">śrīmāñ śrīvatsalakṣaṇaḥ</seg> //</l>
</lg>

<lg xml:id="BrP_45.42">
<l><seg type="pāda" n="a">apaśyat sahasā taṃ tu</seg> <seg type="pāda" n="b">brahmā lokapitāmahaḥ</seg> </l>
<l><seg type="pāda" n="c">āsanair arghyapādyaiś ca</seg> <seg type="pāda" n="d">akṣatair abhinandya ca</seg> //</l>
</lg>

<lg xml:id="BrP_45.43">
<l><seg type="pāda" n="a">tuṣṭāva paramaiḥ stotrair</seg> <seg type="pāda" n="b">viriñciḥ susamāhitaḥ</seg> </l>
<l><seg type="pāda" n="c">tato 'ham uktavān devaṃ</seg> <seg type="pāda" n="d">brahmāṇaṃ kamalodbhavam</seg> </l>
<l><seg type="pāda" n="e">kāraṇaṃ vada māṃ tāta</seg> <seg type="pāda" n="f">mama dhyānasya sāṃpratam</seg> //</l>
</lg>

<milestone unit="speaker" n="brahmovāca"/>

<lg xml:id="BrP_45.44">
<l><seg type="pāda" n="a">jagaddhitāya deveśa</seg> <seg type="pāda" n="b">martyalokaiś ca durlabham</seg> </l>
<l><seg type="pāda" n="c">svargadvārasya mārgāṇi</seg> <seg type="pāda" n="d">yajñadānavratāni ca</seg> //</l>
</lg>

<lg xml:id="BrP_45.45">
<l><seg type="pāda" n="a">yogaḥ satyaṃ tapaḥ śraddhā</seg> <seg type="pāda" n="b">tīrthāni vividhāni ca</seg> </l>
<l><seg type="pāda" n="c">vihāya sarvam eteṣāṃ</seg> <seg type="pāda" n="d">sukhaṃ tatsādhanaṃ vada</seg> //</l>
</lg>

<lg xml:id="BrP_45.46">
<l><seg type="pāda" n="a">sthānaṃ jagatpate mahyām</seg> <seg type="pāda" n="b">utkṛṣṭaṃ ca yad ucyate</seg> </l>
<l><seg type="pāda" n="c">sarveṣām uttamaṃ sthānaṃ</seg> <seg type="pāda" n="d">brūhi me puruṣottama</seg> //</l>
</lg>

<lg xml:id="BrP_45.47">
<l><seg type="pāda" n="a">vidhātur vacanaṃ śrutvā</seg> <seg type="pāda" n="b">tato 'haṃ proktavān priye</seg> </l>
<l><seg type="pāda" n="c">śṛṇu brahman pravakṣyāmi</seg> <seg type="pāda" n="d">nirmalaṃ bhuvi durlabham</seg> //</l>
</lg>

<lg xml:id="BrP_45.48">
<l><seg type="pāda" n="a">uttamaṃ sarvakṣetrāṇāṃ</seg> <seg type="pāda" n="b">dhanyaṃ saṃsāratāraṇam</seg> </l>
<l><seg type="pāda" n="c">gobrāhmaṇahitaṃ puṇyaṃ</seg> <seg type="pāda" n="d">cāturvarṇyasukhodayam</seg> //</l>
</lg>

<lg xml:id="BrP_45.49">
<l><seg type="pāda" n="a">bhuktimuktipradaṃ nṝṇāṃ</seg> <seg type="pāda" n="b">kṣetraṃ paramadurlabham</seg> </l>
<l><seg type="pāda" n="c">mahāpuṇyaṃ tu sarveṣāṃ</seg> <seg type="pāda" n="d">siddhidaṃ vai pitāmahe</seg> //</l>
</lg>

<lg xml:id="BrP_45.50">
<l><seg type="pāda" n="a">tasmād āsīt samutpannaṃ</seg> <seg type="pāda" n="b">tīrtharājaṃ sanātanam</seg> </l>
<l><seg type="pāda" n="c">vikhyātaṃ paramaṃ kṣetraṃ</seg> <seg type="pāda" n="d">caturyuganiṣevitam</seg> //</l>
</lg>

<lg xml:id="BrP_45.51">
<l><seg type="pāda" n="a">sarveṣām eva devānām</seg> <seg type="pāda" n="b">ṛṣīṇāṃ brahmacāriṇām</seg> </l>
<l><seg type="pāda" n="c">daityadānavasiddhānāṃ</seg> <seg type="pāda" n="d">gandharvoragarakṣasām</seg> //</l>
</lg>

<lg xml:id="BrP_45.52">
<l><seg type="pāda" n="a">nāgavidyādharāṇāṃ ca</seg> <seg type="pāda" n="b">sthāvarasya carasya ca</seg> </l>
<l><seg type="pāda" n="c">uttamaḥ puruṣo yasmāt</seg> <seg type="pāda" n="d">tasmāt sa puruṣottamaḥ</seg> //</l>
</lg>

<lg xml:id="BrP_45.53">
<l><seg type="pāda" n="a">dakṣiṇasyodadhes tīre</seg> <seg type="pāda" n="b">nyagrodho yatra tiṣṭhati</seg> </l>
<l><seg type="pāda" n="c">daśayojanavistīrṇaṃ</seg> <seg type="pāda" n="d">kṣetraṃ paramadurlabham</seg> //</l>
</lg>

<lg xml:id="BrP_45.54">
<l><seg type="pāda" n="a">yas tu kalpe samutpanne</seg> <seg type="pāda" n="b">mahadulkānibarhaṇe</seg> </l>
<l><seg type="pāda" n="c">vināśaṃ naivam abhyeti</seg> <seg type="pāda" n="d">svayaṃ tatraivam āsthitaḥ</seg> //</l>
</lg>

<lg xml:id="BrP_45.55">
<l><seg type="pāda" n="a">dṛṣṭamātre vaṭe tasmiṃś</seg> <seg type="pāda" n="b">chāyām ākramya cāsakṛt</seg> </l>
<l><seg type="pāda" n="c">brahmahatyāt pramucyeta</seg> <seg type="pāda" n="d">pāpeṣv anyeṣu kā kathā</seg> //</l>
</lg>

<lg xml:id="BrP_45.56">
<l><seg type="pāda" n="a">pradakṣiṇā kṛtā yais tu</seg> <seg type="pāda" n="b">namaskāraś ca jantubhiḥ</seg> </l>
<l><seg type="pāda" n="c">sarve vidhūtapāpmānas</seg> <seg type="pāda" n="d">te gatāḥ keśavālayam</seg> //</l>
</lg>

<lg xml:id="BrP_45.57">
<l><seg type="pāda" n="a">nyagrodhasyottare kiṃcid</seg> <seg type="pāda" n="b">dakṣiṇe keśavasya tu</seg> </l>
<l><seg type="pāda" n="c">prāsādas tatra tiṣṭhet tu</seg> <seg type="pāda" n="d">padaṃ dharmamayaṃ hi tat</seg> //</l>
</lg>

<lg xml:id="BrP_45.58">
<l><seg type="pāda" n="a">pratimāṃ tatra vai dṛṣṭvā</seg> <seg type="pāda" n="b">svayaṃ devena nirmitām</seg> </l>
<l><seg type="pāda" n="c">anāyāsena vai yānti</seg> <seg type="pāda" n="d">bhuvanaṃ me tato narāḥ</seg> //</l>
</lg>

<lg xml:id="BrP_45.59">
<l><seg type="pāda" n="a">gacchamānāṃs tu tān prekṣya</seg> <seg type="pāda" n="b">ekadā dharmarāṭ priye</seg> </l>
<l><seg type="pāda" n="c">madantikam anuprāpya</seg> <seg type="pāda" n="d">praṇamya śirasābravīt</seg> //</l>
</lg>

<milestone unit="speaker" n="yama uvāca"/>

<lg xml:id="BrP_45.60">
<l><seg type="pāda" n="a">namas te bhagavan deva</seg> <seg type="pāda" n="b">lokanātha jagatpate</seg> </l>
<l><seg type="pāda" n="c">kṣīrodavāsinaṃ devaṃ</seg> <seg type="pāda" n="d">śeṣabhogānuśāyinam</seg> //</l>
</lg>

<lg xml:id="BrP_45.61">
<l><seg type="pāda" n="a">varaṃ vareṇyaṃ varadaṃ</seg> <seg type="pāda" n="b">kartāram akṛtaṃ prabhum</seg> </l>
<l><seg type="pāda" n="c">viśveśvaram ajaṃ viṣṇuṃ</seg> <seg type="pāda" n="d">sarvajñam aparājitam</seg> //</l>
</lg>

<lg xml:id="BrP_45.62">
<l><seg type="pāda" n="a">nīlotpaladalaśyāmaṃ</seg> <seg type="pāda" n="b">puṇḍarīkanibhekṣaṇam</seg> </l>
<l><seg type="pāda" n="c">sarvajñaṃ nirguṇaṃ śāntaṃ</seg> <seg type="pāda" n="d">jagaddhātāram avyayam</seg> //</l>
</lg>

<lg xml:id="BrP_45.63">
<l><seg type="pāda" n="a">sarvalokavidhātāraṃ</seg> <seg type="pāda" n="b">sarvalokasukhāvaham</seg> </l>
<l><seg type="pāda" n="c">purāṇaṃ puruṣaṃ vedyaṃ</seg> <seg type="pāda" n="d">vyaktāvyaktaṃ sanātanam</seg> //</l>
</lg>

<lg xml:id="BrP_45.64">
<l><seg type="pāda" n="a">parāvarāṇāṃ sraṣṭāraṃ</seg> <seg type="pāda" n="b">lokanāthaṃ jagadgurum</seg> </l>
<l><seg type="pāda" n="c">śrīvatsoraskasaṃyuktaṃ</seg> <seg type="pāda" n="d">vanamālāvibhūṣitam</seg> //</l>
</lg>

<lg xml:id="BrP_45.65">
<l><seg type="pāda" n="a">pītavastraṃ caturbāhuṃ</seg> <seg type="pāda" n="b">śaṅkhacakragadādharam</seg> </l>
<l><seg type="pāda" n="c">hārakeyūrasaṃyuktaṃ</seg> <seg type="pāda" n="d">mukuṭāṅgadadhāriṇam</seg> //</l>
</lg>

<lg xml:id="BrP_45.66">
<l><seg type="pāda" n="a">sarvalakṣaṇasaṃpūrṇaṃ</seg> <seg type="pāda" n="b">sarvendriyavivarjitam</seg> </l>
<l><seg type="pāda" n="c">kūṭastham acalaṃ sūkṣmaṃ</seg> <seg type="pāda" n="d">jyotīrūpaṃ sanātanam</seg> //</l>
</lg>

<lg xml:id="BrP_45.67">
<l><seg type="pāda" n="a">bhāvābhāvavinirmuktaṃ</seg> <seg type="pāda" n="b">vyāpinaṃ prakṛteḥ param</seg> </l>
<l><seg type="pāda" n="c">namasyāmi jagannātham</seg> <seg type="pāda" n="d">īśvaraṃ sukhadaṃ prabhum</seg> //</l>
</lg>

<lg xml:id="BrP_45.68">
<l><seg type="pāda" n="a">ity evaṃ dharmarājas tu</seg> <seg type="pāda" n="b">purā nyagrodhasaṃnidhau</seg> </l>
<l><seg type="pāda" n="c">stutvā nānāvidhaiḥ stotraiḥ</seg> <seg type="pāda" n="d">praṇāmam akarot tadā</seg> //</l>
</lg>

<lg xml:id="BrP_45.69">
<l><seg type="pāda" n="a">taṃ dṛṣṭvā tu mahābhāge</seg> <seg type="pāda" n="b">praṇataṃ prāñjalisthitam</seg> </l>
<l><seg type="pāda" n="c">stotrasya kāraṇaṃ devi</seg> <seg type="pāda" n="d">pṛṣṭavān aham antakam</seg> //</l>
</lg>

<lg xml:id="BrP_45.70">
<l><seg type="pāda" n="a">vaivasvata mahābāho</seg> <seg type="pāda" n="b">sarvadevottamo hy asi</seg> </l>
<l><seg type="pāda" n="c">kimarthaṃ stutavān māṃ tvaṃ</seg> <seg type="pāda" n="d">saṃkṣepāt tad bravīhi me</seg> //</l>
</lg>

<milestone unit="speaker" n="dharmarāja uvāca"/>

<lg xml:id="BrP_45.71">
<l><seg type="pāda" n="a">asminn āyatane puṇye</seg> <seg type="pāda" n="b">vikhyāte puruṣottame</seg> </l>
<l><seg type="pāda" n="c">indranīlamayī śreṣṭhā</seg> <seg type="pāda" n="d">pratimā sārvakāmikī</seg> //</l>
</lg>

<lg xml:id="BrP_45.72">
<l><seg type="pāda" n="a">tāṃ dṛṣṭvā puṇḍarīkākṣa</seg> <seg type="pāda" n="b">bhāvenaikena śraddhayā</seg> </l>
<l><seg type="pāda" n="c">śvetākhyaṃ bhavanaṃ yānti</seg> <seg type="pāda" n="d">niṣkāmāś caiva mānavāḥ</seg> //</l>
</lg>

<lg xml:id="BrP_45.73">
<l><seg type="pāda" n="a">ataḥ kartuṃ na śaknomi</seg> <seg type="pāda" n="b">vyāpāram arisūdana</seg> </l>
<l><seg type="pāda" n="c">prasīda sumahādeva</seg> <seg type="pāda" n="d">saṃhara pratimāṃ vibho</seg> //</l>
</lg>

<lg xml:id="BrP_45.74">
<l><seg type="pāda" n="a">śrutvā vaivasvatasyaitad</seg> <seg type="pāda" n="b">vākyam etad uvāca ha</seg> </l>
<l><seg type="pāda" n="c">yama tāṃ gopayiṣyāmi</seg> <seg type="pāda" n="d">sikatābhiḥ samantataḥ</seg> //</l>
</lg>

<lg xml:id="BrP_45.75">
<l><seg type="pāda" n="a">tataḥ sā pratimā devi</seg> <seg type="pāda" n="b">vallibhir gopitā mayā</seg> </l>
<l><seg type="pāda" n="c">yathā tatra na paśyanti</seg> <seg type="pāda" n="d">manujāḥ svargakāṅkṣiṇaḥ</seg> //</l>
</lg>

<lg xml:id="BrP_45.76">
<l><seg type="pāda" n="a">pracchādya vallikair devi</seg> <seg type="pāda" n="b">jātarūpaparicchadaiḥ</seg> </l>
<l><seg type="pāda" n="c">yamaṃ prasthāpayām āsa</seg> <seg type="pāda" n="d">svāṃ purīṃ dakṣiṇāṃ diśam</seg> //</l>
</lg>

<milestone unit="speaker" n="brahmovāca"/>

<lg xml:id="BrP_45.77">
<l><seg type="pāda" n="a">luptāyāṃ pratimāyāṃ tu</seg> <seg type="pāda" n="b">indranīlasya bho dvijāḥ</seg> </l>
<l><seg type="pāda" n="c">tasmin kṣetravare puṇye</seg> <seg type="pāda" n="d">vikhyāte puruṣottame</seg> //</l>
</lg>

<lg xml:id="BrP_45.78">
<l><seg type="pāda" n="a">yo bhūtas tatra vṛttānto</seg> <seg type="pāda" n="b">devadevo janārdanaḥ</seg> </l>
<l><seg type="pāda" n="c">taṃ sarvaṃ kathayām āsa</seg> <seg type="pāda" n="d">sa tasyai bhagavān purā</seg> //</l>
</lg>

<lg xml:id="BrP_45.79">
<l><seg type="pāda" n="a">indradyumnasya gamanaṃ</seg> <seg type="pāda" n="b">kṣetrasaṃdarśanaṃ tathā</seg> </l>
<l><seg type="pāda" n="c">kṣetrasya varṇanaṃ caiva</seg> <seg type="pāda" n="d">prāsādakaraṇaṃ tathā</seg> //</l>
</lg>

<lg xml:id="BrP_45.80">
<l><seg type="pāda" n="a">hayamedhasya yajanaṃ</seg> <seg type="pāda" n="b">svapnadarśanam eva ca</seg> </l>
<l><seg type="pāda" n="c">lavaṇasyodadhes tīre</seg> <seg type="pāda" n="d">kāṣṭhasya darśanaṃ tathā</seg> //</l>
</lg>

<lg xml:id="BrP_45.81">
<l><seg type="pāda" n="a">darśanaṃ vāsudevasya</seg> <seg type="pāda" n="b">śilpirājasya ca dvijāḥ</seg> </l>
<l><seg type="pāda" n="c">nirmāṇaṃ pratimāyās tu</seg> <seg type="pāda" n="d">yathāvarṇaṃ viśeṣataḥ</seg> //</l>
</lg>

<lg xml:id="BrP_45.82">
<l><seg type="pāda" n="a">sthāpanaṃ caiva sarveṣāṃ</seg> <seg type="pāda" n="b">prāsāde bhuvanottame</seg> </l>
<l><seg type="pāda" n="c">yātrākāle ca viprendrāḥ</seg> <seg type="pāda" n="d">kalpasaṃkīrtanaṃ tathā</seg> //</l>
</lg>

<lg xml:id="BrP_45.83">
<l><seg type="pāda" n="a">mārkaṇḍeyasya caritaṃ</seg> <seg type="pāda" n="b">sthāpanaṃ śaṃkarasya ca</seg> </l>
<l><seg type="pāda" n="c">pañcatīrthasya māhātmyaṃ</seg> <seg type="pāda" n="d">darśanaṃ śūlapāṇinaḥ</seg> //</l>
</lg>

<lg xml:id="BrP_45.84">
<l><seg type="pāda" n="a">vaṭasya darśanaṃ caiva</seg> <seg type="pāda" n="b">vyuṣṭiṃ tasya ca bho dvijāḥ</seg> </l>
<l><seg type="pāda" n="c">darśanaṃ baladevasya</seg> <seg type="pāda" n="d">kṛṣṇasya ca viśeṣataḥ</seg> //</l>
</lg>

<lg xml:id="BrP_45.85">
<l><seg type="pāda" n="a">subhadrāyāś ca tatraiva</seg> <seg type="pāda" n="b">māhātmyaṃ caiva sarvaśaḥ</seg> </l>
<l><seg type="pāda" n="c">darśanaṃ narasiṃhasya</seg> <seg type="pāda" n="d">vyuṣṭisaṃkīrtanaṃ tathā</seg> //</l>
</lg>

<lg xml:id="BrP_45.86">
<l><seg type="pāda" n="a">anantavāsudevasya</seg> <seg type="pāda" n="b">darśanaṃ guṇakīrtanam</seg> </l>
<l><seg type="pāda" n="c">śvetamādhavamāhātmyaṃ</seg> <seg type="pāda" n="d">svargadvārasya darśanam</seg> //</l>
</lg>

<lg xml:id="BrP_45.87">
<l><seg type="pāda" n="a">udadher darśanaṃ caiva</seg> <seg type="pāda" n="b">snānaṃ tarpaṇam eva ca</seg> </l>
<l><seg type="pāda" n="c">samudrasnānamāhātmyam</seg> <seg type="pāda" n="d">indradyumnasya ca dvijāḥ</seg> //</l>
</lg>

<lg xml:id="BrP_45.88">
<l><seg type="pāda" n="a">pañcatīrthaphalaṃ caiva</seg> <seg type="pāda" n="b">mahājyeṣṭhaṃ tathaiva ca</seg> </l>
<l><seg type="pāda" n="c">sthānaṃ kṛṣṇasya halinaḥ</seg> <seg type="pāda" n="d">parvayātrāphalaṃ tathā</seg> //</l>
</lg>

<lg xml:id="BrP_45.89">
<l><seg type="pāda" n="a">varṇanaṃ viṣṇulokasya</seg> <seg type="pāda" n="b">kṣetrasya ca punaḥ punaḥ</seg> </l>
<l><seg type="pāda" n="c">pūrvaṃ kathitavān sarvaṃ</seg> <seg type="pāda" n="d">tasyai sa puruṣottamaḥ</seg> //</l>
</lg>

<milestone unit="speaker" n="munaya ūcuḥ"/>

<lg xml:id="BrP_46.1">
<l><seg type="pāda" n="a">śrotum icchāmahe deva</seg> <seg type="pāda" n="b">kathāśeṣaṃ mahīpateḥ</seg> </l>
<l><seg type="pāda" n="c">tasmin kṣetravare gatvā</seg> <seg type="pāda" n="d">kiṃ cakāra narādhipaḥ</seg> //</l>
</lg>

<milestone unit="speaker" n="brahmovāca"/>

<lg xml:id="BrP_46.2">
<l><seg type="pāda" n="a">śṛṇudhvaṃ muniśārdūlāḥ</seg> <seg type="pāda" n="b">pravakṣyāmi samāsataḥ</seg> </l>
<l><seg type="pāda" n="c">kṣetrasaṃdarśanaṃ caiva</seg> <seg type="pāda" n="d">kṛtyaṃ tasya ca bhūpateḥ</seg> //</l>
</lg>

<lg xml:id="BrP_46.3">
<l><seg type="pāda" n="a">gatvā tatra mahīpālaḥ</seg> <seg type="pāda" n="b">kṣetre trailokyaviśrute</seg> </l>
<l><seg type="pāda" n="c">dadarśa ramaṇīyāni</seg> <seg type="pāda" n="d">sthānāni saritas tathā</seg> //</l>
</lg>

<lg xml:id="BrP_46.4">
<l><seg type="pāda" n="a">nadī tatra mahāpuṇyā</seg> <seg type="pāda" n="b">vindhyapādavinirgatā</seg> </l>
<l><seg type="pāda" n="c">svittropaleti vikhyātā</seg> <seg type="pāda" n="d">sarvapāpaharā śivā</seg> //</l>
</lg>

<lg xml:id="BrP_46.5">
<l><seg type="pāda" n="a">gaṅgātulyā mahāsrotā</seg> <seg type="pāda" n="b">dakṣiṇārṇavagāminī</seg> </l>
<l><seg type="pāda" n="c">mahānadīti nāmnā sā</seg> <seg type="pāda" n="d">puṇyatoyā saridvarā</seg> //</l>
</lg>

<lg xml:id="BrP_46.6">
<l><seg type="pāda" n="a">dakṣiṇasyodadher garbhaṃ</seg> <seg type="pāda" n="b">gatāvartātiśobhitā</seg> </l>
<l><seg type="pāda" n="c">ubhayos taṭayor yasyā</seg> <seg type="pāda" n="d">grāmāś ca nagarāṇi ca</seg> //</l>
</lg>

<lg xml:id="BrP_46.7">
<l><seg type="pāda" n="a">dṛśyante muniśārdūlāḥ</seg> <seg type="pāda" n="b">susasyāḥ sumanoharāḥ</seg> </l>
<l><seg type="pāda" n="c">hṛṣṭapuṣṭajanākīrṇā</seg> <seg type="pāda" n="d">vastrālaṃkārabhūṣitāḥ</seg> //</l>
</lg>

<lg xml:id="BrP_46.8">
<l><seg type="pāda" n="a">brāhmaṇāḥ kṣatriyā vaiśyāḥ</seg> <seg type="pāda" n="b">śūdrās tatra pṛthak pṛthak</seg> </l>
<l><seg type="pāda" n="c">svadharmaniratāḥ śāntā</seg> <seg type="pāda" n="d">dṛśyante śubhalakṣaṇāḥ</seg> //</l>
</lg>

<lg xml:id="BrP_46.9">
<l><seg type="pāda" n="a">tāmbūlapūrṇavadanā</seg> <seg type="pāda" n="b">mālādāmavibhūṣitāḥ</seg> </l>
<l><seg type="pāda" n="c">vedapūrṇamukhā viprāḥ</seg> <seg type="pāda" n="d">saṣaḍaṅgapadakramāḥ</seg> //</l>
</lg>

<lg xml:id="BrP_46.10">
<l><seg type="pāda" n="a">agnihotraratāḥ kecit</seg> <seg type="pāda" n="b">kecid aupāsanakriyāḥ</seg> </l>
<l><seg type="pāda" n="c">sarvaśāstrārthakuśalā</seg> <seg type="pāda" n="d">yajvāno bhūridakṣiṇāḥ</seg> //</l>
</lg>

<lg xml:id="BrP_46.11">
<l><seg type="pāda" n="a">catvāre rājamārgeṣu</seg> <seg type="pāda" n="b">vaneṣūpavaneṣu ca</seg> </l>
<l><seg type="pāda" n="c">sabhāmaṇḍalaharmyeṣu</seg> <seg type="pāda" n="d">devatāyataneṣu ca</seg> //</l>
</lg>

<lg xml:id="BrP_46.12">
<l><seg type="pāda" n="a">itihāsapurāṇāni</seg> <seg type="pāda" n="b">vedāḥ sāṅgāḥ sulakṣaṇāḥ</seg> </l>
<l><seg type="pāda" n="c">kāvyaśāstrakathās tatra</seg> <seg type="pāda" n="d">śrūyante ca mahājanaiḥ</seg> //</l>
</lg>

<lg xml:id="BrP_46.13">
<l><seg type="pāda" n="a">striyas taddeśavāsinyo</seg> <seg type="pāda" n="b">rūpayauvanagarvitāḥ</seg> </l>
<l><seg type="pāda" n="c">saṃpūrṇalakṣaṇopetā</seg> <seg type="pāda" n="d">vistīrṇaśroṇimaṇḍalāḥ</seg> //</l>
</lg>

<lg xml:id="BrP_46.14">
<l><seg type="pāda" n="a">saroruhamukhāḥ śyāmāḥ</seg> <seg type="pāda" n="b">śaraccandranibhānanāḥ</seg> </l>
<l><seg type="pāda" n="c">pīnonnatastanāḥ sarvāḥ</seg> <seg type="pāda" n="d">samṛddhyā cārudarśanāḥ</seg> //</l>
</lg>

<lg xml:id="BrP_46.15">
<l><seg type="pāda" n="a">sauvarṇavalayākrāntā</seg> <seg type="pāda" n="b">divyair vastrair alaṃkṛtāḥ</seg> </l>
<l><seg type="pāda" n="c">kadalīgarbhasaṃkāśāḥ</seg> <seg type="pāda" n="d">padmakiñjalkasaprabhāḥ</seg> //</l>
</lg>

<lg xml:id="BrP_46.16">
<l><seg type="pāda" n="a">bimbādharapuṭāḥ kāntāḥ</seg> <seg type="pāda" n="b">karṇāntāyatalocanāḥ</seg> </l>
<l><seg type="pāda" n="c">sumukhāś cārukeśāś ca</seg> <seg type="pāda" n="d">hāvabhāvāvanāmitāḥ</seg> //</l>
</lg>

<lg xml:id="BrP_46.17">
<l><seg type="pāda" n="a">kāścit padmapalāśākṣyaḥ</seg> <seg type="pāda" n="b">kāścid indīvarekṣaṇāḥ</seg> </l>
<l><seg type="pāda" n="c">vidyudvispaṣṭadaśanās</seg> <seg type="pāda" n="d">tanvaṅgyaś ca tathāparāḥ</seg> //</l>
</lg>

<lg xml:id="BrP_46.18">
<l><seg type="pāda" n="a">kuṭilālakasaṃyuktāḥ</seg> <seg type="pāda" n="b">sīmantena virājitāḥ</seg> </l>
<l><seg type="pāda" n="c">grīvābharaṇasaṃyuktā</seg> <seg type="pāda" n="d">mālyadāmavibhūṣitāḥ</seg> //</l>
</lg>

<lg xml:id="BrP_46.19">
<l><seg type="pāda" n="a">kuṇḍalai ratnasaṃyuktaiḥ</seg> <seg type="pāda" n="b">karṇapūrair manoharaiḥ</seg> </l>
<l><seg type="pāda" n="c">devayoṣitpratīkāśā</seg> <seg type="pāda" n="d">dṛśyante śubhalakṣaṇāḥ</seg> //</l>
</lg>

<lg xml:id="BrP_46.20">
<l><seg type="pāda" n="a">divyagītavarair dhanyaiḥ</seg> <seg type="pāda" n="b">krīḍamānā varāṅganāḥ</seg> </l>
<l><seg type="pāda" n="c">vīṇāveṇumṛdaṅgaiś ca</seg> <seg type="pāda" n="d">paṇavaiś caiva gomukhaiḥ</seg> //</l>
</lg>

<lg xml:id="BrP_46.21">
<l><seg type="pāda" n="a">śaṅkhadundubhinirghoṣair</seg> <seg type="pāda" n="b">nānāvādyair manoharaiḥ</seg> </l>
<l><seg type="pāda" n="c">krīḍantyas tāḥ sadā hṛṣṭā</seg> <seg type="pāda" n="d">vilāsinyaḥ parasparam</seg> //</l>
</lg>

<lg xml:id="BrP_46.22">
<l><seg type="pāda" n="a">evamādi tathāneka</seg><seg type="pāda" n="b">gītavādyaviśāradāḥ</seg> </l>
<l><seg type="pāda" n="c">divā rātrau samāyuktāḥ</seg> <seg type="pāda" n="d">kāmonmattā varāṅganāḥ</seg> //</l>
</lg>

<lg xml:id="BrP_46.23">
<l><seg type="pāda" n="a">bhikṣuvaikhānasaiḥ siddhaiḥ</seg> <seg type="pāda" n="b">snātakair brahmacāribhiḥ</seg> </l>
<l><seg type="pāda" n="c">mantrasiddhais tapaḥsiddhair</seg> <seg type="pāda" n="d">yajñasiddhair niṣevitam</seg> //</l>
</lg>

<lg xml:id="BrP_46.24">
<l><seg type="pāda" n="a">ity evaṃ dadṛśe rājā</seg> <seg type="pāda" n="b">kṣetraṃ paramaśobhanam</seg> </l>
<l><seg type="pāda" n="c">atraivārādhayiṣyāmi</seg> <seg type="pāda" n="d">bhagavantaṃ sanātanam</seg> //</l>
</lg>

<lg xml:id="BrP_46.25">
<l><seg type="pāda" n="a">jagadguruṃ paraṃ devaṃ</seg> <seg type="pāda" n="b">paraṃ pāraṃ paraṃ padam</seg> </l>
<l><seg type="pāda" n="c">sarveśvareśvaraṃ viṣṇum</seg> <seg type="pāda" n="d">anantam aparājitam</seg> //</l>
</lg>

<lg xml:id="BrP_46.26">
<l><seg type="pāda" n="a">idaṃ tanmānasaṃ tīrthaṃ</seg> <seg type="pāda" n="b">jñātaṃ me puruṣottamam</seg> </l>
<l><seg type="pāda" n="c">kalpavṛkṣo mahākāyo</seg> <seg type="pāda" n="d">nyagrodho yatra tiṣṭhati</seg> //</l>
</lg>

<lg xml:id="BrP_46.27">
<l><seg type="pāda" n="a">pratimā cendranīlākhyā</seg> <seg type="pāda" n="b">svayaṃ devena gopitā</seg> </l>
<l><seg type="pāda" n="c">na cātra dṛśyate cānyā</seg> <seg type="pāda" n="d">pratimā vaiṣṇavī śubhā</seg> //</l>
</lg>

<lg xml:id="BrP_46.28">
<l><seg type="pāda" n="a">tathā yatnaṃ kariṣyāmi</seg> <seg type="pāda" n="b">yathā devo jagatpatiḥ</seg> </l>
<l><seg type="pāda" n="c">pratyakṣaṃ mama cābhyeti</seg> <seg type="pāda" n="d">viṣṇuḥ satyaparākramaḥ</seg> //</l>
</lg>

<lg xml:id="BrP_46.29">
<l><seg type="pāda" n="a">yajñair dānais tapobhiś ca</seg> <seg type="pāda" n="b">homair dhyānais tathārcanaiḥ</seg> </l>
<l><seg type="pāda" n="c">upavāsaiś ca vidhivac</seg> <seg type="pāda" n="d">careyaṃ vratam uttamam</seg> //</l>
</lg>

<lg xml:id="BrP_46.30">
<l><seg type="pāda" n="a">ananyamanasā caiva</seg> <seg type="pāda" n="b">tanmanā nānyamānasaḥ</seg> </l>
<l><seg type="pāda" n="c">viṣṇvāyatanavinyāse</seg> <seg type="pāda" n="d">prārambhaṃ ca karomy aham</seg> //</l>
</lg>

<milestone unit="speaker" n="brahmovāca"/>

<lg xml:id="BrP_47.1">
<l><seg type="pāda" n="a">evaṃ sa pṛthivīpālaś</seg> <seg type="pāda" n="b">cintayitvā dvijottamāḥ</seg> </l>
<l><seg type="pāda" n="c">prāsādārthaṃ hares tatra</seg> <seg type="pāda" n="d">prārambham akarot tadā</seg> //</l>
</lg>

<lg xml:id="BrP_47.2">
<l><seg type="pāda" n="a">ānāyya gaṇakān sarvān</seg> <seg type="pāda" n="b">ācāryāñ śāstrapāragān</seg> </l>
<l><seg type="pāda" n="c">bhūmiṃ saṃśodhya yatnena</seg> <seg type="pāda" n="d">rājā tu parayā mudā</seg> //</l>
</lg>

<lg xml:id="BrP_47.3">
<l><seg type="pāda" n="a">brāhmaṇair jñānasaṃpannair</seg> <seg type="pāda" n="b">vedaśāstrārthapāragaiḥ</seg> </l>
<l><seg type="pāda" n="c">amātyair mantribhiś caiva</seg> <seg type="pāda" n="d">vāstuvidyāviśāradaiḥ</seg> //</l>
</lg>

<lg xml:id="BrP_47.4">
<l><seg type="pāda" n="a">taiḥ sārdhaṃ sa samālocya</seg> <seg type="pāda" n="b">sumuhūrte śubhe dine</seg> </l>
<l><seg type="pāda" n="c">sucandratārāsaṃyoge</seg> <seg type="pāda" n="d">grahānukūlyasaṃyute</seg> //</l>
</lg>

<lg xml:id="BrP_47.5">
<l><seg type="pāda" n="a">jayamaṅgalaśabdaiś ca</seg> <seg type="pāda" n="b">nānāvādyair manoharaiḥ</seg> </l>
<l><seg type="pāda" n="c">vedādhyayananirghoṣair</seg> <seg type="pāda" n="d">gītaiḥ sumadhurasvaraiḥ</seg> //</l>
</lg>

<lg xml:id="BrP_47.6">
<l><seg type="pāda" n="a">puṣpalājākṣatair gandhaiḥ</seg> <seg type="pāda" n="b">pūrṇakumbhaiḥ sadīpakaiḥ</seg> </l>
<l><seg type="pāda" n="c">dadāv arghyaṃ tato rājā</seg> <seg type="pāda" n="d">śraddhayā susamāhitaḥ</seg> //</l>
</lg>

<lg xml:id="BrP_47.7">
<l><seg type="pāda" n="a">dattvaivam arghyaṃ vidhivad</seg> <seg type="pāda" n="b">ānāyya sa mahīpatiḥ</seg> </l>
<l><seg type="pāda" n="c">kaliṅgādhipatiṃ śūram</seg> <seg type="pāda" n="d">utkalādhipatiṃ tathā</seg> </l>
<l><seg type="pāda" n="e">kośalādhipatiṃ caiva</seg> <seg type="pāda" n="f">tān uvāca tadā nṛpaḥ</seg> //</l>
</lg>

<milestone unit="speaker" n="rājovāca"/>

<lg xml:id="BrP_47.8">
<l><seg type="pāda" n="a">gacchadhvaṃ sahitāḥ sarve</seg> <seg type="pāda" n="b">śilārthe susamāhitāḥ</seg> </l>
<l><seg type="pāda" n="c">gṛhītvā śilpimukhyāṃś ca</seg> <seg type="pāda" n="d">śilākarmaviśāradān</seg> //</l>
</lg>

<lg xml:id="BrP_47.9">
<l><seg type="pāda" n="a">vindhyācalaṃ suvistīrṇaṃ</seg> <seg type="pāda" n="b">bahukandaraśobhitam</seg> </l>
<l><seg type="pāda" n="c">nirūpya sarvasānūni</seg> <seg type="pāda" n="d">cchedayitvā śilāḥ śubhāḥ</seg> </l>
<l><seg type="pāda" n="e">saṃvāhyantāṃ ca śakaṭair</seg> <seg type="pāda" n="f">naukābhir mā vilambatha</seg> //</l>
</lg>

<milestone unit="speaker" n="brahmovāca"/>

<lg xml:id="BrP_47.10">
<l><seg type="pāda" n="a">evaṃ gantuṃ samādiśya</seg> <seg type="pāda" n="b">tān nṛpān sa mahīpatiḥ</seg> </l>
<l><seg type="pāda" n="c">punar evābravīd vākyaṃ</seg> <seg type="pāda" n="d">sāmātyān sapurohitān</seg> //</l>
</lg>

<milestone unit="speaker" n="rājovāca"/>

<lg xml:id="BrP_47.11">
<l><seg type="pāda" n="a">gacchantu dūtāḥ sarvatra</seg> <seg type="pāda" n="b">mamājñāṃ pravadantu vai</seg> </l>
<l><seg type="pāda" n="c">yatra tiṣṭhanti rājānaḥ</seg> <seg type="pāda" n="d">pṛthivyāṃ tān suśīghragāḥ</seg> //</l>
</lg>

<lg xml:id="BrP_47.12">
<l><seg type="pāda" n="a">hastyaśvarathapādātaiḥ</seg> <seg type="pāda" n="b">sāmātyaiḥ sapurohitaiḥ</seg> </l>
<l><seg type="pāda" n="c">gacchata sahitāḥ sarva</seg> <seg type="pāda" n="d">indradyumnasya śāsanāt</seg> //</l>
</lg>

<milestone unit="speaker" n="brahmovāca"/>

<lg xml:id="BrP_47.13">
<l><seg type="pāda" n="a">evaṃ dūtāḥ samājñātā</seg> <seg type="pāda" n="b">rājñā tena mahātmanā</seg> </l>
<l><seg type="pāda" n="c">gatvā tadā nṛpān ūcur</seg> <seg type="pāda" n="d">vacanaṃ tasya bhūpateḥ</seg> //</l>
</lg>

<lg xml:id="BrP_47.14">
<l><seg type="pāda" n="a">śrutvā tu te tathā sarve</seg> <seg type="pāda" n="b">dūtānāṃ vacanaṃ nṛpāḥ</seg> </l>
<l><seg type="pāda" n="c">ājagmus tvaritāḥ sarve</seg> <seg type="pāda" n="d">svasainyaiḥ parivāritāḥ</seg> //</l>
</lg>

<lg xml:id="BrP_47.15">
<l><seg type="pāda" n="a">ye nṛpāḥ sarvadigbhāge</seg> <seg type="pāda" n="b">ye ca dakṣiṇataḥ sthitāḥ</seg> </l>
<l><seg type="pāda" n="c">paścimāyāṃ sthitā ye ca</seg> <seg type="pāda" n="d">uttarāpathasaṃsthitāḥ</seg> //</l>
</lg>

<lg xml:id="BrP_47.16">
<l><seg type="pāda" n="a">pratyantavāsino ye 'pi</seg> <seg type="pāda" n="b">ye ca saṃnidhivāsinaḥ</seg> </l>
<l><seg type="pāda" n="c">pārvatīyāś ca ye kecit</seg> <seg type="pāda" n="d">tathā dvīpanivāsinaḥ</seg> //</l>
</lg>

<lg xml:id="BrP_47.17">
<l><seg type="pāda" n="a">rathair nāgaiḥ padātaiś ca</seg> <seg type="pāda" n="b">vājibhir dhanavistaraiḥ</seg> </l>
<l><seg type="pāda" n="c">saṃprāptā bahuśo viprāḥ</seg> <seg type="pāda" n="d">śrutvendradyumnaśāsanam</seg> //</l>
</lg>

<lg xml:id="BrP_47.18">
<l><seg type="pāda" n="a">tān āgatān nṛpān dṛṣṭvā</seg> <seg type="pāda" n="b">sāmātyān sapurohitān</seg> </l>
<l><seg type="pāda" n="c">provāca rājā hṛṣṭātmā</seg> <seg type="pāda" n="d">kāryam uddiśya sādaram</seg> //</l>
</lg>

<milestone unit="speaker" n="rājovāca"/>

<lg xml:id="BrP_47.19">
<l><seg type="pāda" n="a">śṛṇudhvaṃ nṛpaśārdūlā</seg> <seg type="pāda" n="b">yathā kiṃcid bravīmy aham</seg> </l>
<l><seg type="pāda" n="c">asmin kṣetravare puṇye</seg> <seg type="pāda" n="d">bhuktimuktiprade śive</seg> //</l>
</lg>

<lg xml:id="BrP_47.20">
<l><seg type="pāda" n="a">hayamedhaṃ mahāyajñaṃ</seg> <seg type="pāda" n="b">prāsādaṃ caiva vaiṣṇavam</seg> </l>
<l><seg type="pāda" n="c">kathaṃ śaknomy ahaṃ kartum</seg> <seg type="pāda" n="d">iti cintākulaṃ manaḥ</seg> //</l>
</lg>

<lg xml:id="BrP_47.21">
<l><seg type="pāda" n="a">bhavadbhiḥ susahāyais tu</seg> <seg type="pāda" n="b">sarvam etat karomy aham</seg> </l>
<l><seg type="pāda" n="c">yadi yūyaṃ sahāyā me</seg> <seg type="pāda" n="d">bhavadhvaṃ nṛpasattamāḥ</seg> //</l>
</lg>

<milestone unit="speaker" n="brahmovāca"/>

<lg xml:id="BrP_47.22">
<l><seg type="pāda" n="a">ity evaṃ vadamānasya</seg> <seg type="pāda" n="b">rājarājasya dhīmataḥ</seg> </l>
<l><seg type="pāda" n="c">sarve pramuditā hṛṣṭā</seg> <seg type="pāda" n="d">bhūpās te tasya śāsanāt</seg> //</l>
</lg>

<lg xml:id="BrP_47.23">
<l><seg type="pāda" n="a">vavṛṣur dhanaratnaiś ca</seg> <seg type="pāda" n="b">suvarṇamaṇimauktikaiḥ</seg> </l>
<l><seg type="pāda" n="c">kambalājinaratnaiś ca</seg> <seg type="pāda" n="d">rāṅkavāstaraṇaiḥ śubhaiḥ</seg> //</l>
</lg>

<lg xml:id="BrP_47.24">
<l><seg type="pāda" n="a">vajravaidūryamāṇikyaiḥ</seg> <seg type="pāda" n="b">padmarāgendranīlakaiḥ</seg> </l>
<l><seg type="pāda" n="c">gajair aśvair dhanaiś cānyai</seg> <seg type="pāda" n="d">rathaiś caiva kareṇubhiḥ</seg> //</l>
</lg>

<lg xml:id="BrP_47.25">
<l><seg type="pāda" n="a">asaṃkhyeyair bahuvidhair</seg> <seg type="pāda" n="b">dravyair uccāvacais tathā</seg> </l>
<l><seg type="pāda" n="c">śālivrīhiyavaiś caiva</seg> <seg type="pāda" n="d">māṣamudgatilais tathā</seg> //</l>
</lg>

<lg xml:id="BrP_47.26">
<l><seg type="pāda" n="a">siddhārthacaṇakaiś caiva</seg> <seg type="pāda" n="b">godhūmair masurādibhiḥ</seg> </l>
<l><seg type="pāda" n="c">śyāmākair madhukaiś caiva</seg> <seg type="pāda" n="d">nīvāraiḥ sakulatthakaiḥ</seg> //</l>
</lg>

<lg xml:id="BrP_47.27">
<l><seg type="pāda" n="a">anyaiś ca vividhair dhānyair</seg> <seg type="pāda" n="b">grāmyāraṇyaiḥ sahasraśaḥ</seg> </l>
<l><seg type="pāda" n="c">bahudhānyasahasrāṇāṃ</seg> <seg type="pāda" n="d">taṇḍulānāṃ ca rāśibhiḥ</seg> //</l>
</lg>

<lg xml:id="BrP_47.28">
<l><seg type="pāda" n="a">gavyasya haviṣaḥ kumbhaiḥ</seg> <seg type="pāda" n="b">śataśo 'tha sahasraśaḥ</seg> </l>
<l><seg type="pāda" n="c">tathānyair vividhair dravyair</seg> <seg type="pāda" n="d">bhakṣyabhojyānulepanaiḥ</seg> //</l>
</lg>

<lg xml:id="BrP_47.29">
<l><seg type="pāda" n="a">rājānaḥ pūrayām āsur</seg> <seg type="pāda" n="b">yat kiṃcid dravyasaṃbhavaiḥ</seg> </l>
<l><seg type="pāda" n="c">tān dṛṣṭvā yajñasaṃbhārān</seg> <seg type="pāda" n="d">sarvasaṃpatsamanvitān</seg> //</l>
</lg>

<lg xml:id="BrP_47.30">
<l><seg type="pāda" n="a">yajñakarmavido viprān</seg> <seg type="pāda" n="b">vedavedāṅgapāragān</seg> </l>
<l><seg type="pāda" n="c">śāstreṣu nipuṇān dakṣān</seg> <seg type="pāda" n="d">kuśalān sarvakarmasu</seg> //</l>
</lg>

<lg xml:id="BrP_47.31">
<l><seg type="pāda" n="a">ṛṣīṃś caiva maharṣīṃś ca</seg> <seg type="pāda" n="b">devarṣīṃś caiva tāpasān</seg> </l>
<l><seg type="pāda" n="c">brahmacārigṛhasthāṃś ca</seg> <seg type="pāda" n="d">vānaprasthān yatīṃs tathā</seg> //</l>
</lg>

<lg xml:id="BrP_47.32">
<l><seg type="pāda" n="a">snātakān brāhmaṇāṃś cānyān</seg> <seg type="pāda" n="b">agnihotre sadā sthitān</seg> </l>
<l><seg type="pāda" n="c">ācāryopādhyāyavarān</seg> <seg type="pāda" n="d">svādhyāyatapasānvitān</seg> //</l>
</lg>

<lg xml:id="BrP_47.33">
<l><seg type="pāda" n="a">sadasyāñ śāstrakuśalāṃs</seg> <seg type="pāda" n="b">tathānyān pāvakān bahūn</seg> </l>
<l><seg type="pāda" n="c">dṛṣṭvā tān nṛpatiḥ śrīmān</seg> <seg type="pāda" n="d">uvāca svaṃ purohitam</seg> //</l>
</lg>

<milestone unit="speaker" n="rājovāca"/>

<lg xml:id="BrP_47.34">
<l><seg type="pāda" n="a">tataḥ prayāntu vidvāṃso</seg> <seg type="pāda" n="b">brāhmaṇā vedapāragāḥ</seg> </l>
<l><seg type="pāda" n="c">vājimedhārthasiddhyarthaṃ</seg> <seg type="pāda" n="d">deśaṃ paśyantu yajñiyam</seg> //</l>
</lg>

<milestone unit="speaker" n="brahmovāca"/>

<lg xml:id="BrP_47.35">
<l><seg type="pāda" n="a">ity uktaḥ sa tathā cakre</seg> <seg type="pāda" n="b">vacanaṃ tasya bhūpateḥ</seg> </l>
<l><seg type="pāda" n="c">hṛṣṭaḥ sa mantribhiḥ sārdhaṃ</seg> <seg type="pāda" n="d">tadā rājapurohitaḥ</seg> //</l>
</lg>

<lg xml:id="BrP_47.36">
<l><seg type="pāda" n="a">tato yayau purodhāś ca</seg> <seg type="pāda" n="b">prājñaḥ sthapatibhiḥ saha</seg> </l>
<l><seg type="pāda" n="c">brāhmaṇān agrataḥ kṛtvā</seg> <seg type="pāda" n="d">kuśalān yajñakarmaṇi</seg> //</l>
</lg>

<lg xml:id="BrP_47.37">
<l><seg type="pāda" n="a">taṃ deśaṃ dhīvaragrāmaṃ</seg> <seg type="pāda" n="b">sapratoliviṭaṅkinam</seg> </l>
<l><seg type="pāda" n="c">kārayām āsa vipro 'sau</seg> <seg type="pāda" n="d">yajñavāṭaṃ yathāvidhi</seg> //</l>
</lg>

<lg xml:id="BrP_47.38">
<l><seg type="pāda" n="a">prāsādaśatasaṃbādhaṃ</seg> <seg type="pāda" n="b">maṇipravaraśobhitam</seg> </l>
<l><seg type="pāda" n="c">indrasadmanibhaṃ ramyaṃ</seg> <seg type="pāda" n="d">hemaratnavibhūṣitam</seg> //</l>
</lg>

<lg xml:id="BrP_47.39">
<l><seg type="pāda" n="a">stambhān kanakacitrāṃś ca</seg> <seg type="pāda" n="b">toraṇāni bṛhanti ca</seg> </l>
<l><seg type="pāda" n="c">yajñāyatanadeśeṣu</seg> <seg type="pāda" n="d">dattvā śuddhaṃ ca kāñcanam</seg> //</l>
</lg>

<lg xml:id="BrP_47.40">
<l><seg type="pāda" n="a">antaḥpurāṇi rājñāṃ ca</seg> <seg type="pāda" n="b">nānādeśanivāsinām</seg> </l>
<l><seg type="pāda" n="c">kārayām āsa dharmātmā</seg> <seg type="pāda" n="d">tatra tatra yathāvidhi</seg> //</l>
</lg>

<lg xml:id="BrP_47.41">
<l><seg type="pāda" n="a">brāhmaṇānāṃ ca vaiśyānāṃ</seg> <seg type="pāda" n="b">nānādeśasamīyuṣām</seg> </l>
<l><seg type="pāda" n="c">kārayām āsa vidhivac</seg> <seg type="pāda" n="d">chālās tatrāpy anekaśaḥ</seg> //</l>
</lg>

<lg xml:id="BrP_47.42">
<l><seg type="pāda" n="a">priyārthaṃ tasya nṛpater</seg> <seg type="pāda" n="b">āyayur nṛpasattamāḥ</seg> </l>
<l><seg type="pāda" n="c">ratnāny anekāny ādāya</seg> <seg type="pāda" n="d">striyaś cāyayur utsave</seg> //</l>
</lg>

<lg xml:id="BrP_47.43">
<l><seg type="pāda" n="a">teṣāṃ nirviśatāṃ sveṣu</seg> <seg type="pāda" n="b">śibireṣu mahātmanām</seg> </l>
<l><seg type="pāda" n="c">nadataḥ sāgarasyeva</seg> <seg type="pāda" n="d">divispṛg abhavad dhvaniḥ</seg> //</l>
</lg>

<lg xml:id="BrP_47.44">
<l><seg type="pāda" n="a">teṣām abhyāgatānāṃ ca</seg> <seg type="pāda" n="b">sa rājā munisattamāḥ</seg> </l>
<l><seg type="pāda" n="c">vyādideśāyatanāni</seg> <seg type="pāda" n="d">śayyāś cāpy upacārataḥ</seg> //</l>
</lg>

<lg xml:id="BrP_47.45">
<l><seg type="pāda" n="a">bhojanāni vicitrāṇi</seg> <seg type="pāda" n="b">śālīkṣuyavagorasaiḥ</seg> </l>
<l><seg type="pāda" n="c">upetya nṛpatiśreṣṭho</seg> <seg type="pāda" n="d">vyādideśa svayaṃ tadā</seg> //</l>
</lg>

<lg xml:id="BrP_47.46">
<l><seg type="pāda" n="a">tathā tasmin mahāyajñe</seg> <seg type="pāda" n="b">bahavo brahmavādinaḥ</seg> </l>
<l><seg type="pāda" n="c">ye ca dvijātipravarās</seg> <seg type="pāda" n="d">tatrāsan dvijasattamāḥ</seg> //</l>
</lg>

<lg xml:id="BrP_47.47">
<l><seg type="pāda" n="a">samājagmuḥ saśiṣyās tān</seg> <seg type="pāda" n="b">pratijagrāha pārthivaḥ</seg> </l>
<l><seg type="pāda" n="c">sarvāṃś ca tān anuyayau</seg> <seg type="pāda" n="d">yāvad āvasathān iti</seg> //</l>
</lg>

<lg xml:id="BrP_47.48">
<l><seg type="pāda" n="a">svayam eva mahātejā</seg> <seg type="pāda" n="b">dambhaṃ tyaktvā nṛpottamaḥ</seg> </l>
<l><seg type="pāda" n="c">tataḥ kṛtvā svaśilpaṃ ca</seg> <seg type="pāda" n="d">śilpino 'nye ca ye tadā</seg> //</l>
</lg>

<lg xml:id="BrP_47.49">
<l><seg type="pāda" n="a">kṛtsnaṃ yajñavidhiṃ rājñe</seg> <seg type="pāda" n="b">tadā tasmai nyavedayan</seg> </l>
<l><seg type="pāda" n="c">tataḥ śrutvā nṛpaśreṣṭhaḥ</seg> <seg type="pāda" n="d">kṛtaṃ sarvam atandritaḥ</seg> </l>
<l><seg type="pāda" n="e">hṛṣṭaromābhavad rājā</seg> <seg type="pāda" n="f">saha mantribhir acyutaḥ</seg> //</l>
</lg>

<milestone unit="speaker" n="brahmovāca"/>

<lg xml:id="BrP_47.50">
<l><seg type="pāda" n="a">tasmin yajñe pravṛtte tu</seg> <seg type="pāda" n="b">vāgmino hetuvādibhiḥ</seg> </l>
<l><seg type="pāda" n="c">hetuvādān bahūn āhuḥ</seg> <seg type="pāda" n="d">parasparajigīṣavaḥ</seg> //</l>
</lg>

<lg xml:id="BrP_47.51">
<l><seg type="pāda" n="a">devendrasyeva vihitaṃ</seg> <seg type="pāda" n="b">rājasiṃhena bho dvijāḥ</seg> </l>
<l><seg type="pāda" n="c">dadṛśus toraṇāny atra</seg> <seg type="pāda" n="d">śātakumbhamayāni ca</seg> //</l>
</lg>

<lg xml:id="BrP_47.52">
<l><seg type="pāda" n="a">śayyāsanavikārāṃś ca</seg> <seg type="pāda" n="b">subahūn ratnasaṃcayān</seg> </l>
<l><seg type="pāda" n="c">ghaṭapātrīkaṭāhāni</seg> <seg type="pāda" n="d">kalaśān vardhamānakān</seg> //</l>
</lg>

<lg xml:id="BrP_47.53">
<l><seg type="pāda" n="a">nahi kaścid asauvarṇam</seg> <seg type="pāda" n="b">apaśyad vasudhādhipaḥ</seg> </l>
<l><seg type="pāda" n="c">yūpāṃś ca śāstrapaṭhitān</seg> <seg type="pāda" n="d">dāravān hemabhūṣitān</seg> //</l>
</lg>

<lg xml:id="BrP_47.54">
<l><seg type="pāda" n="a">upakṣiptān yathākālaṃ</seg> <seg type="pāda" n="b">vidhivad bhūrivarcasaḥ</seg> </l>
<l><seg type="pāda" n="c">sthalajā jalajā ye ca</seg> <seg type="pāda" n="d">paśavaḥ kecana dvijāḥ</seg> //</l>
</lg>

<lg xml:id="BrP_47.55">
<l><seg type="pāda" n="a">sarvān eva samānītān</seg> <seg type="pāda" n="b">apaśyaṃs tatra te nṛpāḥ</seg> </l>
<l><seg type="pāda" n="c">gāś caiva mahiṣīś caiva</seg> <seg type="pāda" n="d">tathā vṛddhastriyo 'pi ca</seg> //</l>
</lg>

<lg xml:id="BrP_47.56">
<l><seg type="pāda" n="a">audakāni ca sattvāni</seg> <seg type="pāda" n="b">śvāpadāni vayāṃsi ca</seg> </l>
<l><seg type="pāda" n="c">jarāyujāṇḍajātāni</seg> <seg type="pāda" n="d">svedajāny udbhidāni ca</seg> //</l>
</lg>

<lg xml:id="BrP_47.57">
<l><seg type="pāda" n="a">parvatāny upadhānyāni</seg> <seg type="pāda" n="b">bhūtāni dadṛśuś ca te</seg> </l>
<l><seg type="pāda" n="c">evaṃ pramuditaṃ sarvaṃ</seg> <seg type="pāda" n="d">paśuto dhanadhānyataḥ</seg> //</l>
</lg>

<lg xml:id="BrP_47.58">
<l><seg type="pāda" n="a">yajñavāṭaṃ nṛpā dṛṣṭvā</seg> <seg type="pāda" n="b">vismayaṃ paramaṃ gatāḥ</seg> </l>
<l><seg type="pāda" n="c">brāhmaṇānāṃ viśāṃ caiva</seg> <seg type="pāda" n="d">bahumiṣṭānnam ṛddhimat</seg> //</l>
</lg>

<lg xml:id="BrP_47.59">
<l><seg type="pāda" n="a">pūrṇe śatasahasre tu</seg> <seg type="pāda" n="b">viprāṇāṃ tatra bhuñjatām</seg> </l>
<l><seg type="pāda" n="c">dundubhir meghanirghoṣān</seg> <seg type="pāda" n="d">muhurmuhur athākarot</seg> //</l>
</lg>

<lg xml:id="BrP_47.60">
<l><seg type="pāda" n="a">vinanādāsakṛc cāpi</seg> <seg type="pāda" n="b">divase divase gate</seg> </l>
<l><seg type="pāda" n="c">evaṃ sa vavṛdhe yajñas</seg> <seg type="pāda" n="d">tasya rājñas tu dhīmataḥ</seg> //</l>
</lg>

<lg xml:id="BrP_47.61">
<l><seg type="pāda" n="a">annasya subahūn viprā</seg> <seg type="pāda" n="b">utsargān nirgatopamān</seg> </l>
<l><seg type="pāda" n="c">dadhikulyāś ca dadṛśuḥ</seg> <seg type="pāda" n="d">payasaś ca hradāṃs tathā</seg> //</l>
</lg>

<lg xml:id="BrP_47.62">
<l><seg type="pāda" n="a">jambūdvīpo hi sakalo</seg> <seg type="pāda" n="b">nānājanapadair yutaḥ</seg> </l>
<l><seg type="pāda" n="c">dvijāś ca tatra dṛśyante</seg> <seg type="pāda" n="d">rājñas tasya mahāmakhe</seg> //</l>
</lg>

<lg xml:id="BrP_47.63">
<l><seg type="pāda" n="a">tatra yāni sahasrāṇi</seg> <seg type="pāda" n="b">puruṣāṇāṃ tatas tataḥ</seg> </l>
<l><seg type="pāda" n="c">gṛhītvā bhājanaṃ jagmur</seg> <seg type="pāda" n="d">bahūni dvijasattamāḥ</seg> //</l>
</lg>

<lg xml:id="BrP_47.64">
<l><seg type="pāda" n="a">śrāviṇaś cāpi te sarve</seg> <seg type="pāda" n="b">sumṛṣṭamaṇikuṇḍalāḥ</seg> </l>
<l><seg type="pāda" n="c">paryaveṣayan dvijātīñ</seg> <seg type="pāda" n="d">śataśo 'tha sahasraśaḥ</seg> //</l>
</lg>

<lg xml:id="BrP_47.65">
<l><seg type="pāda" n="a">vividhāny anupānāni</seg> <seg type="pāda" n="b">puruṣā ye 'nuyāyinaḥ</seg> </l>
<l><seg type="pāda" n="c">te vai nṛpopabhojyāni</seg> <seg type="pāda" n="d">brāhmaṇebhyo daduḥ saha</seg> //</l>
</lg>

<lg xml:id="BrP_47.66">
<l><seg type="pāda" n="a">samāgatān vedavido</seg> <seg type="pāda" n="b">rājñaś ca pṛthivīśvarān</seg> </l>
<l><seg type="pāda" n="c">pūjāṃ cakre tadā teṣāṃ</seg> <seg type="pāda" n="d">vidhivad bhūridakṣiṇaḥ</seg> //</l>
</lg>

<lg xml:id="BrP_47.67">
<l><seg type="pāda" n="a">digdeśād āgatān rājño</seg> <seg type="pāda" n="b">mahāsaṃgrāmaśālinaḥ</seg> </l>
<l><seg type="pāda" n="c">naṭanartakakādīṃś ca</seg> <seg type="pāda" n="d">gītastutiviśāradān</seg> //</l>
</lg>

<lg xml:id="BrP_47.68">
<l><seg type="pāda" n="a">patnyo manoramās tasya</seg> <seg type="pāda" n="b">pīnonnatapayodharāḥ</seg> </l>
<l><seg type="pāda" n="c">indīvarapalāśākṣyaḥ</seg> <seg type="pāda" n="d">śaraccandranibhānanāḥ</seg> //</l>
</lg>

<lg xml:id="BrP_47.69">
<l><seg type="pāda" n="a">kulaśīlaguṇopetāḥ</seg> <seg type="pāda" n="b">sahasraikaṃ śatādhikam</seg> </l>
<l><seg type="pāda" n="c">evaṃ tadbhūpaparama</seg><seg type="pāda" n="d">patnīgaṇasamanvitam</seg> //</l>
</lg>

<lg xml:id="BrP_47.70">
<l><seg type="pāda" n="a">ratnamālākulaṃ divyaṃ</seg> <seg type="pāda" n="b">patākādhvajasevitam</seg> </l>
<l><seg type="pāda" n="c">ratnahārayutaṃ ramyaṃ</seg> <seg type="pāda" n="d">candrakāntisamaprabham</seg> //</l>
</lg>

<lg xml:id="BrP_47.71">
<l><seg type="pāda" n="a">kariṇaḥ parvatākārān</seg> <seg type="pāda" n="b">madasiktān mahābalān</seg> </l>
<l><seg type="pāda" n="c">śataśaḥ koṭisaṃghātair</seg> <seg type="pāda" n="d">dantibhir dantabhūṣaṇaiḥ</seg> //</l>
</lg>

<lg xml:id="BrP_47.72">
<l><seg type="pāda" n="a">vātavegajavair aśvaiḥ</seg> <seg type="pāda" n="b">sindhujātaiḥ suśobhanaiḥ</seg> </l>
<l><seg type="pāda" n="c">śvetāśvaiḥ śyāmakarṇaiś ca</seg> <seg type="pāda" n="d">koṭyanekair javānvitaiḥ</seg> //</l>
</lg>

<lg xml:id="BrP_47.73">
<l><seg type="pāda" n="a">saṃnaddhabaddhakakṣaiś ca</seg> <seg type="pāda" n="b">nānāpraharaṇodyataiḥ</seg> </l>
<l><seg type="pāda" n="c">asaṃkhyeyaiḥ padātaiś ca</seg> <seg type="pāda" n="d">devaputropamais tathā</seg> //</l>
</lg>

<lg xml:id="BrP_47.74">
<l><seg type="pāda" n="a">ity evaṃ dadṛśe rājā</seg> <seg type="pāda" n="b">yajñasaṃbhāravistaram</seg> </l>
<l><seg type="pāda" n="c">mudaṃ lebhe tadā rājā</seg> <seg type="pāda" n="d">saṃhṛṣṭo vākyam abravīt</seg> //</l>
</lg>

<milestone unit="speaker" n="rājovāca"/>

<lg xml:id="BrP_47.75">
<l><seg type="pāda" n="a">ānayadhvaṃ hayaśreṣṭhaṃ</seg> <seg type="pāda" n="b">sarvalakṣaṇalakṣitam</seg> </l>
<l><seg type="pāda" n="c">cārayadhvaṃ pṛthivyāṃ vai</seg> <seg type="pāda" n="d">rājaputrāḥ susaṃyatāḥ</seg> //</l>
</lg>

<lg xml:id="BrP_47.76">
<l><seg type="pāda" n="a">vidvadbhir dharmavidbhiś ca</seg> <seg type="pāda" n="b">atra homo vidhīyatām</seg> </l>
<l><seg type="pāda" n="c">kṛṣṇacchāgaṃ ca mahiṣaṃ</seg> <seg type="pāda" n="d">kṛṣṇasāramṛgaṃ dvijān</seg> //</l>
</lg>

<lg xml:id="BrP_47.77">
<l><seg type="pāda" n="a">anaḍvāhaṃ ca gāś caiva</seg> <seg type="pāda" n="b">sarvāṃś ca paśupālakān</seg> </l>
<l><seg type="pāda" n="c">iṣṭayaś ca pravartantāṃ</seg> <seg type="pāda" n="d">prāsādaṃ vaiṣṇavaṃ tataḥ</seg> //</l>
</lg>

<lg xml:id="BrP_47.78">
<l><seg type="pāda" n="a">sarvam etac ca viprebhyo</seg> <seg type="pāda" n="b">dīyatāṃ manasepsitam</seg> </l>
<l><seg type="pāda" n="c">striyaś ca ratnakoṭyaś ca</seg> <seg type="pāda" n="d">grāmāś ca nagarāṇi ca</seg> //</l>
</lg>

<lg xml:id="BrP_47.79">
<l><seg type="pāda" n="a">samyak samṛddhabhūmyaś ca</seg> <seg type="pāda" n="b">viṣayāś caivam arthinām</seg> </l>
<l><seg type="pāda" n="c">anyāni dravyajātāni</seg> <seg type="pāda" n="d">manojñāni bahūni ca</seg> //</l>
</lg>

<lg xml:id="BrP_47.80">
<l><seg type="pāda" n="a">sarveṣāṃ yācamānānāṃ</seg> <seg type="pāda" n="b">nāsti hy etan na bhāṣayet</seg> </l>
<l><seg type="pāda" n="c">tāvat pravartatāṃ yajño</seg> <seg type="pāda" n="d">yāvad devaḥ purā tv iha</seg> </l>
<l><seg type="pāda" n="e">pratyakṣaṃ mama cābhyeti</seg> <seg type="pāda" n="f">yajñasyāsya samīpataḥ</seg> //</l>
</lg>

<milestone unit="speaker" n="brahmovāca"/>

<lg xml:id="BrP_47.81">
<l><seg type="pāda" n="a">evam uktvā tadā viprā</seg> <seg type="pāda" n="b">rājasiṃho mahābhujaḥ</seg> </l>
<l><seg type="pāda" n="c">dadau suvarṇasaṃghātaṃ</seg> <seg type="pāda" n="d">koṭīnāṃ caiva bhūṣaṇam</seg> //</l>
</lg>

<lg xml:id="BrP_47.82">
<l><seg type="pāda" n="a">kareṇuśatasāhasraṃ</seg> <seg type="pāda" n="b">vājino niyutāni ca</seg> </l>
<l><seg type="pāda" n="c">arbudaṃ caiva vṛṣabhaṃ</seg> <seg type="pāda" n="d">svarṇaśṛṅgīś ca dhenukāḥ</seg> //</l>
</lg>

<lg xml:id="BrP_47.83">
<l><seg type="pāda" n="a">surūpāḥ surabhīś caiva</seg> <seg type="pāda" n="b">kāṃsyadohāḥ payasvinīḥ</seg> </l>
<l><seg type="pāda" n="c">prāyacchat sa tu viprebhyo</seg> <seg type="pāda" n="d">vedavidbhyo mudā yutaḥ</seg> //</l>
</lg>

<lg xml:id="BrP_47.84">
<l><seg type="pāda" n="a">vāsāṃsi ca mahārhāṇi</seg> <seg type="pāda" n="b">rāṅkavāstaraṇāni ca</seg> </l>
<l><seg type="pāda" n="c">suśuklāni ca śubhrāṇi</seg> <seg type="pāda" n="d">pravālamaṇim uttamam</seg> //</l>
</lg>

<lg xml:id="BrP_47.85">
<l><seg type="pāda" n="a">adadāt sa mahāyajñe</seg> <seg type="pāda" n="b">ratnāni vividhāni ca</seg> //</l>
</lg>

<lg xml:id="BrP_47.86">
<l><seg type="pāda" n="a">vajravaidūryamāṇikya</seg><seg type="pāda" n="b">muktikādyāni yāni ca</seg> </l>
<l><seg type="pāda" n="c">alaṃkāravatīḥ śubhrāḥ</seg> <seg type="pāda" n="d">kanyā rājīvalocanāḥ</seg> //</l>
</lg>

<lg xml:id="BrP_47.87">
<l><seg type="pāda" n="a">śatāni pañca viprebhyo</seg> <seg type="pāda" n="b">rājā hṛṣṭaḥ pradattavān</seg> </l>
<l><seg type="pāda" n="c">striyaḥ pīnapayobhārāḥ</seg> <seg type="pāda" n="d">kañcukaiḥ svastanāvṛtāḥ</seg> //</l>
</lg>

<lg xml:id="BrP_47.88">
<l><seg type="pāda" n="a">madhyahīnāś ca suśroṇyaḥ</seg> <seg type="pāda" n="b">padmapattrāyatekṣaṇāḥ</seg> </l>
<l><seg type="pāda" n="c">hāvabhāvānvitagrīvā</seg> <seg type="pāda" n="d">bahvyo valayabhūṣitāḥ</seg> //</l>
</lg>

<lg xml:id="BrP_47.89">
<l><seg type="pāda" n="a">pādanūpurasaṃyuktāḥ</seg> <seg type="pāda" n="b">paṭṭadukūlavāsasaḥ</seg> </l>
<l><seg type="pāda" n="c">ekaikaśo 'dadāt tasmin</seg> <seg type="pāda" n="d">kāmyāś ca kāminīr bahūḥ</seg> //</l>
</lg>

<lg xml:id="BrP_47.90">
<l><seg type="pāda" n="a">arthibhyo brāhmaṇādibhyo</seg> <seg type="pāda" n="b">hayamedhe dvijottamāḥ</seg> </l>
<l><seg type="pāda" n="c">bhakṣyaṃ bhojyaṃ ca saṃpūrṇaṃ</seg> <seg type="pāda" n="d">nānāsaṃbhārasaṃyutam</seg> //</l>
</lg>

<lg xml:id="BrP_47.91">
<l><seg type="pāda" n="a">khaṇḍakādyāny anekāni</seg> <seg type="pāda" n="b">svinnapakvāṃś ca piṣṭakān</seg> </l>
<l><seg type="pāda" n="c">annāny anyāni medhyāṃś ca</seg> <seg type="pāda" n="d">ghṛtapūrāṃś ca khāṇḍavān</seg> //</l>
</lg>

<lg xml:id="BrP_47.92">
<l><seg type="pāda" n="a">madhurāṃs tarjitān pūpān</seg> <seg type="pāda" n="b">annaṃ mṛṣṭaṃ supākikam</seg> </l>
<l><seg type="pāda" n="c">prītyarthaṃ sarvasattvānāṃ</seg> <seg type="pāda" n="d">dīyate 'nnaṃ punaḥ punaḥ</seg> //</l>
</lg>

<lg xml:id="BrP_47.93">
<l><seg type="pāda" n="a">dattasya dīyamānasya</seg> <seg type="pāda" n="b">dhanasyānto na vidyate</seg> </l>
<l><seg type="pāda" n="c">evaṃ dṛṣṭvā mahāyajñaṃ</seg> <seg type="pāda" n="d">devadaityāḥ savāraṇāḥ</seg> //</l>
</lg>

<lg xml:id="BrP_47.94">
<l><seg type="pāda" n="a">gandharvāpsarasaḥ siddhā</seg> <seg type="pāda" n="b">ṛṣayaś ca prajeśvarāḥ</seg> </l>
<l><seg type="pāda" n="c">vismayaṃ paramaṃ yātā</seg> <seg type="pāda" n="d">dṛṣṭvā kratuvaraṃ śubham</seg> //</l>
</lg>

<lg xml:id="BrP_47.95">
<l><seg type="pāda" n="a">purodhā mantriṇo rājā</seg> <seg type="pāda" n="b">hṛṣṭās tatraiva sarvaśaḥ</seg> </l>
<l><seg type="pāda" n="c">na tatra malinaḥ kaścin</seg> <seg type="pāda" n="d">na dīno na kṣudhānvitaḥ</seg> //</l>
</lg>

<lg xml:id="BrP_47.96">
<l><seg type="pāda" n="a">na vopasargo na glānir</seg> <seg type="pāda" n="b">nādhayo vyādhayas tathā</seg> </l>
<l><seg type="pāda" n="c">nākālamaraṇaṃ tatra</seg> <seg type="pāda" n="d">na daṃśo na grahā viṣam</seg> //</l>
</lg>

<lg xml:id="BrP_47.97">
<l><seg type="pāda" n="a">hṛṣṭapuṣṭajanāḥ sarve</seg> <seg type="pāda" n="b">tasmin rājño mahotsave</seg> </l>
<l><seg type="pāda" n="c">ye ca tatra tapaḥsiddhā</seg> <seg type="pāda" n="d">munayaś cirajīvinaḥ</seg> //</l>
</lg>

<lg xml:id="BrP_47.98">
<l><seg type="pāda" n="a">na jātaṃ tādṛśaṃ yajñaṃ</seg> <seg type="pāda" n="b">dhanadhānyasamanvitam</seg> </l>
<l><seg type="pāda" n="c">evaṃ sa rājā vidhivad</seg> <seg type="pāda" n="d">vājimedhaṃ dvijottamāḥ</seg> </l>
<l><seg type="pāda" n="e">kratuṃ samāpayām āsa</seg> <seg type="pāda" n="f">prāsādaṃ vaiṣṇavaṃ tathā</seg> //</l>
</lg>

<milestone unit="speaker" n="munaya ūcuḥ"/>

<lg xml:id="BrP_48.1">
<l><seg type="pāda" n="a">brūhi no devadeveśa</seg> <seg type="pāda" n="b">yat pṛcchāmaḥ purātanam</seg> </l>
<l><seg type="pāda" n="c">yathā tāḥ pratimāḥ pūrvam</seg> <seg type="pāda" n="d">indradyumnena nirmitāḥ</seg> //</l>
</lg>

<lg xml:id="BrP_48.2">
<l><seg type="pāda" n="a">kena caiva prakāreṇa</seg> <seg type="pāda" n="b">tuṣṭas tasmai sa mādhavaḥ</seg> </l>
<l><seg type="pāda" n="c">tat sarvaṃ vada cāsmākaṃ</seg> <seg type="pāda" n="d">paraṃ kautūhalaṃ hi naḥ</seg> //</l>
</lg>

<milestone unit="speaker" n="brahmovāca"/>

<lg xml:id="BrP_48.3">
<l><seg type="pāda" n="a">śṛṇudhvaṃ muniśārdūlāḥ</seg> <seg type="pāda" n="b">purāṇaṃ vedasaṃmitam</seg> </l>
<l><seg type="pāda" n="c">kathayāmi purā vṛttaṃ</seg> <seg type="pāda" n="d">pratimānāṃ ca saṃbhavam</seg> //</l>
</lg>

<lg xml:id="BrP_48.4">
<l><seg type="pāda" n="a">pravṛtte ca mahāyajñe</seg> <seg type="pāda" n="b">prāsāde caiva nirmite</seg> </l>
<l><seg type="pāda" n="c">cintā tasya babhūvātha</seg> <seg type="pāda" n="d">pratimārtham aharniśam</seg> //</l>
</lg>

<lg xml:id="BrP_48.5">
<l><seg type="pāda" n="a">na vedmi kena deveśaṃ</seg> <seg type="pāda" n="b">sarveśaṃ lokapāvanam</seg> </l>
<l><seg type="pāda" n="c">sargasthityantakartāraṃ</seg> <seg type="pāda" n="d">paśyāmi puruṣottamam</seg> //</l>
</lg>

<lg xml:id="BrP_48.6">
<l><seg type="pāda" n="a">cintāviṣṭas tv abhūd rājā</seg> <seg type="pāda" n="b">śete rātrau divāpi na</seg> </l>
<l><seg type="pāda" n="c">na bhuṅkte vividhān bhogān</seg> <seg type="pāda" n="d">na ca snānaṃ prasādhanam</seg> //</l>
</lg>

<lg xml:id="BrP_48.7">
<l><seg type="pāda" n="a">naiva vādyena gandhena</seg> <seg type="pāda" n="b">gāyanair varṇakair api</seg> </l>
<l><seg type="pāda" n="c">na gajair madayuktaiś ca</seg> <seg type="pāda" n="d">na cānekair hayānvitaiḥ</seg> //</l>
</lg>

<lg xml:id="BrP_48.8">
<l><seg type="pāda" n="a">nendranīlair mahānīlaiḥ</seg> <seg type="pāda" n="b">padmarāgamayair na ca</seg> </l>
<l><seg type="pāda" n="c">suvarṇarajatādyaiś ca</seg> <seg type="pāda" n="d">vajrasphaṭikasaṃyutaiḥ</seg> //</l>
</lg>

<lg xml:id="BrP_48.9">
<l><seg type="pāda" n="a">bahurāgārthakāmair vā</seg> <seg type="pāda" n="b">na vanyair antarikṣagaiḥ</seg> </l>
<l><seg type="pāda" n="c">babhūva tasya nṛpater</seg> <seg type="pāda" n="d">manasas tuṣṭivardhanam</seg> //</l>
</lg>

<lg xml:id="BrP_48.10">
<l><seg type="pāda" n="a">śailamṛddārujāteṣu</seg> <seg type="pāda" n="b">praśastaṃ kiṃ mahītale</seg> </l>
<l><seg type="pāda" n="c">viṣṇupratimāyogyaṃ ca</seg> <seg type="pāda" n="d">sarvalakṣaṇalakṣitam</seg> //</l>
</lg>

<lg xml:id="BrP_48.11">
<l><seg type="pāda" n="a">etair eva trayāṇāṃ tu</seg> <seg type="pāda" n="b">dayitaṃ syāt surārcitam</seg> </l>
<l><seg type="pāda" n="c">sthāpite prītim abhyeti</seg> <seg type="pāda" n="d">iti cintāparo 'bhavat</seg> //</l>
</lg>

<lg xml:id="BrP_48.12">
<l><seg type="pāda" n="a">pañcarātravidhānena</seg> <seg type="pāda" n="b">saṃpūjya puruṣottamam</seg> </l>
<l><seg type="pāda" n="c">cintāviṣṭo mahīpālaḥ</seg> <seg type="pāda" n="d">saṃstotum upacakrame</seg> //</l>
</lg>

<lg xml:id="BrP_49.1">
<l><seg type="pāda" n="a">vāsudeva namas te 'stu</seg> <seg type="pāda" n="b">namas te mokṣakāraṇa</seg> </l>
<l><seg type="pāda" n="c">trāhi māṃ sarvalokeśa</seg> <seg type="pāda" n="d">janmasaṃsārasāgarāt</seg> //</l>
</lg>

<lg xml:id="BrP_49.2">
<l><seg type="pāda" n="a">nirmalāmbarasaṃkāśa</seg> <seg type="pāda" n="b">namas te puruṣottama</seg> </l>
<l><seg type="pāda" n="c">saṃkarṣaṇa namas te 'stu</seg> <seg type="pāda" n="d">trāhi māṃ dharaṇīdhara</seg> //</l>
</lg>

<lg xml:id="BrP_49.3">
<l><seg type="pāda" n="a">namas te hemagarbhābha</seg> <seg type="pāda" n="b">namas te makaradhvaja</seg> </l>
<l><seg type="pāda" n="c">ratikānta namas te 'stu</seg> <seg type="pāda" n="d">trāhi māṃ saṃvarāntaka</seg> //</l>
</lg>

<lg xml:id="BrP_49.4">
<l><seg type="pāda" n="a">namas te 'ñjanasaṃkāśa</seg> <seg type="pāda" n="b">namas te bhaktavatsala</seg> </l>
<l><seg type="pāda" n="c">aniruddha namas te 'stu</seg> <seg type="pāda" n="d">trāhi māṃ varado bhava</seg> //</l>
</lg>

<lg xml:id="BrP_49.5">
<l><seg type="pāda" n="a">namas te vibudhāvāsa</seg> <seg type="pāda" n="b">namas te vibudhapriya</seg> </l>
<l><seg type="pāda" n="c">nārāyaṇa namas te 'stu</seg> <seg type="pāda" n="d">trāhi māṃ śaraṇāgatam</seg> //</l>
</lg>

<lg xml:id="BrP_49.6">
<l><seg type="pāda" n="a">namas te balināṃ śreṣṭha</seg> <seg type="pāda" n="b">namas te lāṅgalāyudha</seg> </l>
<l><seg type="pāda" n="c">caturmukha jagaddhāma</seg> <seg type="pāda" n="d">trāhi māṃ prapitāmaha</seg> //</l>
</lg>

<lg xml:id="BrP_49.7">
<l><seg type="pāda" n="a">namas te nīlameghābha</seg> <seg type="pāda" n="b">namas te tridaśārcita</seg> </l>
<l><seg type="pāda" n="c">trāhi viṣṇo jagannātha</seg> <seg type="pāda" n="d">magnaṃ māṃ bhavasāgare</seg> //</l>
</lg>

<lg xml:id="BrP_49.8">
<l><seg type="pāda" n="a">pralayānalasaṃkāśa</seg> <seg type="pāda" n="b">namas te ditijāntaka</seg> </l>
<l><seg type="pāda" n="c">narasiṃha mahāvīrya</seg> <seg type="pāda" n="d">trāhi māṃ dīptalocana</seg> //</l>
</lg>

<lg xml:id="BrP_49.9">
<l><seg type="pāda" n="a">yathā rasātalād urvī</seg> <seg type="pāda" n="b">tvayā daṃṣṭroddhṛtā purā</seg> </l>
<l><seg type="pāda" n="c">tathā mahāvarāhas tvaṃ</seg> <seg type="pāda" n="d">trāhi māṃ duḥkhasāgarāt</seg> //</l>
</lg>

<lg xml:id="BrP_49.10">
<l><seg type="pāda" n="a">tavaitā mūrtayaḥ kṛṣṇa</seg> <seg type="pāda" n="b">varadāḥ saṃstutā mayā</seg> </l>
<l><seg type="pāda" n="c">taveme baladevādyāḥ</seg> <seg type="pāda" n="d">pṛthagrūpeṇa saṃsthitāḥ</seg> //</l>
</lg>

<lg xml:id="BrP_49.11">
<l><seg type="pāda" n="a">aṅgāni tava deveśa</seg> <seg type="pāda" n="b">garutmādyās tathā prabho</seg> </l>
<l><seg type="pāda" n="c">dikpālāḥ sāyudhāś caiva</seg> <seg type="pāda" n="d">keśavādyās tathācyuta</seg> //</l>
</lg>

<lg xml:id="BrP_49.12">
<l><seg type="pāda" n="a">ye cānye tava deveśa</seg> <seg type="pāda" n="b">bhedāḥ proktā manīṣibhiḥ</seg> </l>
<l><seg type="pāda" n="c">te 'pi sarve jagannātha</seg> <seg type="pāda" n="d">prasannāyatalocana</seg> //</l>
</lg>

<lg xml:id="BrP_49.13">
<l><seg type="pāda" n="a">mayārcitāḥ stutāḥ sarve</seg> <seg type="pāda" n="b">tathā yūyaṃ namaskṛtāḥ</seg> </l>
<l><seg type="pāda" n="c">prayacchata varaṃ mahyaṃ</seg> <seg type="pāda" n="d">dharmakāmārthamokṣadam</seg> //</l>
</lg>

<lg xml:id="BrP_49.14">
<l><seg type="pāda" n="a">bhedās te kīrtitā ye tu</seg> <seg type="pāda" n="b">hare saṃkarṣaṇādayaḥ</seg> </l>
<l><seg type="pāda" n="c">tava pūjārthasaṃbhūtās</seg> <seg type="pāda" n="d">tatas tvayi samāśritāḥ</seg> //</l>
</lg>

<lg xml:id="BrP_49.15">
<l><seg type="pāda" n="a">na bhedas tava deveśa</seg> <seg type="pāda" n="b">vidyate paramārthataḥ</seg> </l>
<l><seg type="pāda" n="c">vividhaṃ tava yad rūpam</seg> <seg type="pāda" n="d">uktaṃ tad upacārataḥ</seg> //</l>
</lg>

<lg xml:id="BrP_49.16">
<l><seg type="pāda" n="a">advaitaṃ tvāṃ kathaṃ dvaitaṃ</seg> <seg type="pāda" n="b">vaktuṃ śaknoti mānavaḥ</seg> </l>
<l><seg type="pāda" n="c">ekas tvaṃ hi hare vyāpī</seg> <seg type="pāda" n="d">citsvabhāvo nirañjanaḥ</seg> //</l>
</lg>

<lg xml:id="BrP_49.17">
<l><seg type="pāda" n="a">paramaṃ tava yad rūpaṃ</seg> <seg type="pāda" n="b">bhāvābhāvavivarjitam</seg> </l>
<l><seg type="pāda" n="c">nirlepaṃ nirguṇaṃ śreṣṭhaṃ</seg> <seg type="pāda" n="d">kūṭastham acalaṃ dhruvam</seg> //</l>
</lg>

<lg xml:id="BrP_49.18">
<l><seg type="pāda" n="a">sarvopādhivinirmuktaṃ</seg> <seg type="pāda" n="b">sattāmātravyavasthitam</seg> </l>
<l><seg type="pāda" n="c">tad devāś ca na jānanti</seg> <seg type="pāda" n="d">kathaṃ jānāmy ahaṃ prabho</seg> //</l>
</lg>

<lg xml:id="BrP_49.19">
<l><seg type="pāda" n="a">aparaṃ tava yad rūpaṃ</seg> <seg type="pāda" n="b">pītavastraṃ caturbhujam</seg> </l>
<l><seg type="pāda" n="c">śaṅkhacakragadāpāṇi</seg><seg type="pāda" n="d">mukuṭāṅgadadhāriṇam</seg> //</l>
</lg>

<lg xml:id="BrP_49.20">
<l><seg type="pāda" n="a">śrīvatsoraskasaṃyuktaṃ</seg> <seg type="pāda" n="b">vanamālāvibhūṣitam</seg> </l>
<l><seg type="pāda" n="c">tad arcayanti vibudhā</seg> <seg type="pāda" n="d">ye cānye tava saṃśrayāḥ</seg> //</l>
</lg>

<lg xml:id="BrP_49.21">
<l><seg type="pāda" n="a">devadeva suraśreṣṭha</seg> <seg type="pāda" n="b">bhaktānām abhayaprada</seg> </l>
<l><seg type="pāda" n="c">trāhi māṃ padmapattrākṣa</seg> <seg type="pāda" n="d">magnaṃ viṣayasāgare</seg> //</l>
</lg>

<lg xml:id="BrP_49.22">
<l><seg type="pāda" n="a">nānyaṃ paśyāmi lokeśa</seg> <seg type="pāda" n="b">yasyāhaṃ śaraṇaṃ vraje</seg> </l>
<l><seg type="pāda" n="c">tvām ṛte kamalākānta</seg> <seg type="pāda" n="d">prasīda madhusūdana</seg> //</l>
</lg>

<lg xml:id="BrP_49.23">
<l><seg type="pāda" n="a">jarāvyādhiśatair yukto</seg> <seg type="pāda" n="b">nānāduḥkhair nipīḍitaḥ</seg> </l>
<l><seg type="pāda" n="c">harṣaśokānvito mūḍhaḥ</seg> <seg type="pāda" n="d">karmapāśaiḥ suyantritaḥ</seg> //</l>
</lg>

<lg xml:id="BrP_49.24">
<l><seg type="pāda" n="a">patito 'haṃ mahāraudre</seg> <seg type="pāda" n="b">ghore saṃsārasāgare</seg> </l>
<l><seg type="pāda" n="c">viṣamodakaduṣpāre</seg> <seg type="pāda" n="d">rāgadveṣajhaṣākule</seg> //</l>
</lg>

<lg xml:id="BrP_49.25">
<l><seg type="pāda" n="a">indriyāvartagambhīre</seg> <seg type="pāda" n="b">tṛṣṇāśokormisaṃkule</seg> </l>
<l><seg type="pāda" n="c">nirāśraye nirālambe</seg> <seg type="pāda" n="d">niḥsāre 'tyantacañcale</seg> //</l>
</lg>

<lg xml:id="BrP_49.26">
<l><seg type="pāda" n="a">māyayā mohitas tatra</seg> <seg type="pāda" n="b">bhramāmi suciraṃ prabho</seg> </l>
<l><seg type="pāda" n="c">nānājātisahasreṣu</seg> <seg type="pāda" n="d">jāyamānaḥ punaḥ punaḥ</seg> //</l>
</lg>

<lg xml:id="BrP_49.27">
<l><seg type="pāda" n="a">mayā janmāny anekāni</seg> <seg type="pāda" n="b">sahasrāṇy ayutāni ca</seg> </l>
<l><seg type="pāda" n="c">vividhāny anubhūtāni</seg> <seg type="pāda" n="d">saṃsāre 'smiñ janārdana</seg> //</l>
</lg>

<lg xml:id="BrP_49.28">
<l><seg type="pāda" n="a">vedāḥ sāṅgā mayādhītāḥ</seg> <seg type="pāda" n="b">śāstrāṇi vividhāni ca</seg> </l>
<l><seg type="pāda" n="c">itihāsapurāṇāni</seg> <seg type="pāda" n="d">tathā śilpāny anekaśaḥ</seg> //</l>
</lg>

<lg xml:id="BrP_49.29">
<l><seg type="pāda" n="a">asaṃtoṣāś ca saṃtoṣāḥ</seg> <seg type="pāda" n="b">saṃcayāpacayā vyayāḥ</seg> </l>
<l><seg type="pāda" n="c">mayā prāptā jagannātha</seg> <seg type="pāda" n="d">kṣayavṛddhyakṣayetarāḥ</seg> //</l>
</lg>

<lg xml:id="BrP_49.30">
<l><seg type="pāda" n="a">bhāryārimitrabandhūnāṃ</seg> <seg type="pāda" n="b">viyogāḥ saṃgamās tathā</seg> </l>
<l><seg type="pāda" n="c">pitaro vividhā dṛṣṭā</seg> <seg type="pāda" n="d">mātaraś ca tathā mayā</seg> //</l>
</lg>

<lg xml:id="BrP_49.31">
<l><seg type="pāda" n="a">duḥkhāni cānubhūtāni</seg> <seg type="pāda" n="b">yāni saukhyāny anekaśaḥ</seg> </l>
<l><seg type="pāda" n="c">prāptāś ca bāndhavāḥ putrā</seg> <seg type="pāda" n="d">bhrātaro jñātayas tathā</seg> //</l>
</lg>

<lg xml:id="BrP_49.32">
<l><seg type="pāda" n="a">mayoṣitaṃ tathā strīṇāṃ</seg> <seg type="pāda" n="b">koṣṭhe viṇmūtrapicchale</seg> </l>
<l><seg type="pāda" n="c">garbhavāse mahāduḥkham</seg> <seg type="pāda" n="d">anubhūtaṃ tathā prabho</seg> //</l>
</lg>

<lg xml:id="BrP_49.33">
<l><seg type="pāda" n="a">duḥkhāni yāny anekāni</seg> <seg type="pāda" n="b">bālyayauvanagocare</seg> </l>
<l><seg type="pāda" n="c">vārdhake ca hṛṣīkeśa</seg> <seg type="pāda" n="d">tāni prāptāni vai mayā</seg> //</l>
</lg>

<lg xml:id="BrP_49.34">
<l><seg type="pāda" n="a">maraṇe yāni duḥkhāni</seg> <seg type="pāda" n="b">yamamārge yamālaye</seg> </l>
<l><seg type="pāda" n="c">mayā tāny anubhūtāni</seg> <seg type="pāda" n="d">narake yātanās tathā</seg> //</l>
</lg>

<lg xml:id="BrP_49.35">
<l><seg type="pāda" n="a">kṛmikīṭadrumāṇāṃ ca</seg> <seg type="pāda" n="b">hastyaśvamṛgapakṣiṇām</seg> </l>
<l><seg type="pāda" n="c">mahiṣoṣṭragavāṃ caiva</seg> <seg type="pāda" n="d">tathānyeṣāṃ vanaukasām</seg> //</l>
</lg>

<lg xml:id="BrP_49.36">
<l><seg type="pāda" n="a">dvijātīnāṃ ca sarveṣāṃ</seg> <seg type="pāda" n="b">śūdrāṇāṃ caiva yoniṣu</seg> </l>
<l><seg type="pāda" n="c">dhanināṃ kṣatriyāṇāṃ ca</seg> <seg type="pāda" n="d">daridrāṇāṃ tapasvinām</seg> //</l>
</lg>

<lg xml:id="BrP_49.37">
<l><seg type="pāda" n="a">nṛpāṇāṃ nṛpabhṛtyānāṃ</seg> <seg type="pāda" n="b">tathānyeṣāṃ ca dehinām</seg> </l>
<l><seg type="pāda" n="c">gṛheṣu teṣām utpanno</seg> <seg type="pāda" n="d">deva cāhaṃ punaḥ punaḥ</seg> //</l>
</lg>

<lg xml:id="BrP_49.38">
<l><seg type="pāda" n="a">gato 'smi dāsatāṃ nātha</seg> <seg type="pāda" n="b">bhṛtyānāṃ bahuśo nṛṇām</seg> </l>
<l><seg type="pāda" n="c">daridratvaṃ ceśvaratvaṃ</seg> <seg type="pāda" n="d">svāmitvaṃ ca tathā gataḥ</seg> //</l>
</lg>

<lg xml:id="BrP_49.39">
<l><seg type="pāda" n="a">hato mayā hatāś cānye</seg> <seg type="pāda" n="b">ghātito ghātitās tathā</seg> </l>
<l><seg type="pāda" n="c">dattaṃ mamānyair anyebhyo</seg> <seg type="pāda" n="d">mayā dattam anekaśaḥ</seg> //</l>
</lg>

<lg xml:id="BrP_49.40">
<l><seg type="pāda" n="a">pitṛmātṛsuhṛdbhrātṛ</seg><seg type="pāda" n="b">kalatrāṇāṃ kṛtena ca</seg> </l>
<l><seg type="pāda" n="c">dhanināṃ śrotriyāṇāṃ ca</seg> <seg type="pāda" n="d">daridrāṇāṃ tapasvinām</seg> //</l>
</lg>

<lg xml:id="BrP_49.41">
<l><seg type="pāda" n="a">uktaṃ dainyaṃ ca vividhaṃ</seg> <seg type="pāda" n="b">tyaktvā lajjāṃ janārdana</seg> </l>
<l><seg type="pāda" n="c">devatiryaṅmanuṣyeṣu</seg> <seg type="pāda" n="d">sthāvareṣu careṣu ca</seg> //</l>
</lg>

<lg xml:id="BrP_49.42">
<l><seg type="pāda" n="a">na vidyate tathā sthānaṃ</seg> <seg type="pāda" n="b">yatrāhaṃ na gataḥ prabho</seg> </l>
<l><seg type="pāda" n="c">kadā me narake vāsaḥ</seg> <seg type="pāda" n="d">kadā svarge jagatpate</seg> //</l>
</lg>

<lg xml:id="BrP_49.43">
<l><seg type="pāda" n="a">kadā manuṣyalokeṣu</seg> <seg type="pāda" n="b">kadā tiryaggateṣu ca</seg> </l>
<l><seg type="pāda" n="c">jalayantre yathā cakre</seg> <seg type="pāda" n="d">ghaṭī rajjunibandhanā</seg> //</l>
</lg>

<lg xml:id="BrP_49.44">
<l><seg type="pāda" n="a">yāti cordhvam adhaś caiva</seg> <seg type="pāda" n="b">kadā madhye ca tiṣṭhati</seg> </l>
<l><seg type="pāda" n="c">tathā cāhaṃ suraśreṣṭha</seg> <seg type="pāda" n="d">karmarajjusamāvṛtaḥ</seg> //</l>
</lg>

<lg xml:id="BrP_49.45">
<l><seg type="pāda" n="a">adhaś cordhvaṃ tathā madhye</seg> <seg type="pāda" n="b">bhraman gacchāmi yogataḥ</seg> </l>
<l><seg type="pāda" n="c">evaṃ saṃsāracakre 'smin</seg> <seg type="pāda" n="d">bhairave romaharṣaṇe</seg> //</l>
</lg>

<lg xml:id="BrP_49.46">
<l><seg type="pāda" n="a">bhramāmi suciraṃ kālaṃ</seg> <seg type="pāda" n="b">nāntaṃ paśyāmi karhicit</seg> </l>
<l><seg type="pāda" n="c">na jāne kiṃ karomy adya</seg> <seg type="pāda" n="d">hare vyākulitendriyaḥ</seg> //</l>
</lg>

<lg xml:id="BrP_49.47">
<l><seg type="pāda" n="a">śokatṛṣṇābhibhūto 'haṃ</seg> <seg type="pāda" n="b">kāṃdiśīko vicetanaḥ</seg> </l>
<l><seg type="pāda" n="c">idānīṃ tvām ahaṃ deva</seg> <seg type="pāda" n="d">vihvalaḥ śaraṇaṃ gataḥ</seg> //</l>
</lg>

<lg xml:id="BrP_49.48">
<l><seg type="pāda" n="a">trāhi māṃ duḥkhitaṃ kṛṣṇa</seg> <seg type="pāda" n="b">magnaṃ saṃsārasāgare</seg> </l>
<l><seg type="pāda" n="c">kṛpāṃ kuru jagannātha</seg> <seg type="pāda" n="d">bhaktaṃ māṃ yadi manyase</seg> //</l>
</lg>

<lg xml:id="BrP_49.49">
<l><seg type="pāda" n="a">tvadṛte nāsti me bandhur</seg> <seg type="pāda" n="b">yo 'sau cintāṃ kariṣyati</seg> </l>
<l><seg type="pāda" n="c">deva tvāṃ nātham āsādya</seg> <seg type="pāda" n="d">na bhayaṃ me 'sti kutracit</seg> //</l>
</lg>

<lg xml:id="BrP_49.50">
<l><seg type="pāda" n="a">jīvite maraṇe caiva</seg> <seg type="pāda" n="b">yogakṣeme 'thavā prabho</seg> </l>
<l><seg type="pāda" n="c">ye tu tvāṃ vidhivad deva</seg> <seg type="pāda" n="d">nārcayanti narādhamāḥ</seg> //</l>
</lg>

<lg xml:id="BrP_49.51">
<l><seg type="pāda" n="a">sugatis tu kathaṃ teṣāṃ</seg> <seg type="pāda" n="b">bhavet saṃsārabandhanāt</seg> </l>
<l><seg type="pāda" n="c">kiṃ teṣāṃ kulaśīlena</seg> <seg type="pāda" n="d">vidyayā jīvitena ca</seg> //</l>
</lg>

<lg xml:id="BrP_49.52">
<l><seg type="pāda" n="a">yeṣāṃ na jāyate bhaktir</seg> <seg type="pāda" n="b">jagaddhātari keśave</seg> </l>
<l><seg type="pāda" n="c">prakṛtiṃ tv āsurīṃ prāpya</seg> <seg type="pāda" n="d">ye tvāṃ nindanti mohitāḥ</seg> //</l>
</lg>

<lg xml:id="BrP_49.53">
<l><seg type="pāda" n="a">patanti narake ghore</seg> <seg type="pāda" n="b">jāyamānāḥ punaḥ punaḥ</seg> </l>
<l><seg type="pāda" n="c">na teṣāṃ niṣkṛtis tasmād</seg> <seg type="pāda" n="d">vidyate narakārṇavāt</seg> //</l>
</lg>

<lg xml:id="BrP_49.54">
<l><seg type="pāda" n="a">ye dūṣayanti durvṛttās</seg> <seg type="pāda" n="b">tvāṃ deva puruṣādhamāḥ</seg> </l>
<l><seg type="pāda" n="c">yatra yatra bhavej janma</seg> <seg type="pāda" n="d">mama karmanibandhanāt</seg> //</l>
</lg>

<lg xml:id="BrP_49.55">
<l><seg type="pāda" n="a">tatra tatra hare bhaktis</seg> <seg type="pāda" n="b">tvayi cāstu dṛḍhā sadā</seg> </l>
<l><seg type="pāda" n="c">ārādhya tvāṃ surā daityā</seg> <seg type="pāda" n="d">narāś cānye 'pi saṃyatāḥ</seg> //</l>
</lg>

<lg xml:id="BrP_49.56">
<l><seg type="pāda" n="a">avāpuḥ paramāṃ siddhiṃ</seg> <seg type="pāda" n="b">kas tvāṃ deva na pūjayet</seg> </l>
<l><seg type="pāda" n="c">na śaknuvanti brahmādyāḥ</seg> <seg type="pāda" n="d">stotuṃ tvāṃ tridaśā hare</seg> //</l>
</lg>

<lg xml:id="BrP_49.57">
<l><seg type="pāda" n="a">kathaṃ mānuṣabuddhyāhaṃ</seg> <seg type="pāda" n="b">staumi tvāṃ prakṛteḥ param</seg> </l>
<l><seg type="pāda" n="c">tathā cājñānabhāvena</seg> <seg type="pāda" n="d">saṃstuto 'si mayā prabho</seg> //</l>
</lg>

<lg xml:id="BrP_49.58">
<l><seg type="pāda" n="a">tat kṣamasvāparādhaṃ me</seg> <seg type="pāda" n="b">yadi te 'sti dayā mayi</seg> </l>
<l><seg type="pāda" n="c">kṛtāparādhe 'pi hare</seg> <seg type="pāda" n="d">kṣamāṃ kurvanti sādhavaḥ</seg> //</l>
</lg>

<lg xml:id="BrP_49.59">
<l><seg type="pāda" n="a">tasmāt prasīda deveśa</seg> <seg type="pāda" n="b">bhaktasnehaṃ samāśritaḥ</seg> </l>
<l><seg type="pāda" n="c">stuto 'si yan mayā deva</seg> <seg type="pāda" n="d">bhaktibhāvena cetasā</seg> </l>
<l><seg type="pāda" n="e">sāṅgaṃ bhavatu tat sarvaṃ</seg> <seg type="pāda" n="f">vāsudeva namo 'stu te</seg> //</l>
</lg>

<milestone unit="speaker" n="brahmovāca"/>

<lg xml:id="BrP_49.60">
<l><seg type="pāda" n="a">itthaṃ stutas tadā tena</seg> <seg type="pāda" n="b">prasanno garuḍadhvajaḥ</seg> </l>
<l><seg type="pāda" n="c">dadau tasmai muniśreṣṭhāḥ</seg> <seg type="pāda" n="d">sakalaṃ manasepsitam</seg> //</l>
</lg>

<lg xml:id="BrP_49.61">
<l><seg type="pāda" n="a">yaḥ saṃpūjya jagannāthaṃ</seg> <seg type="pāda" n="b">pratyahaṃ stauti mānavaḥ</seg> </l>
<l><seg type="pāda" n="c">stotreṇānena matimān</seg> <seg type="pāda" n="d">sa mokṣaṃ labhate dhruvam</seg> //</l>
</lg>

<lg xml:id="BrP_49.62">
<l><seg type="pāda" n="a">trisaṃdhyaṃ yo japed vidvān</seg> <seg type="pāda" n="b">idaṃ stotravaraṃ śuciḥ</seg> </l>
<l><seg type="pāda" n="c">dharmaṃ cārthaṃ ca kāmaṃ ca</seg> <seg type="pāda" n="d">mokṣaṃ ca labhate naraḥ</seg> //</l>
</lg>

<lg xml:id="BrP_49.63">
<l><seg type="pāda" n="a">yaḥ paṭhec chṛṇuyād vāpi</seg> <seg type="pāda" n="b">śrāvayed vā samāhitaḥ</seg> </l>
<l><seg type="pāda" n="c">sa lokaṃ śāśvataṃ viṣṇor</seg> <seg type="pāda" n="d">yāti nirdhūtakalmaṣaḥ</seg> //</l>
</lg>

<lg xml:id="BrP_49.64">
<l><seg type="pāda" n="a">dhanyaṃ pāpaharaṃ cedaṃ</seg> <seg type="pāda" n="b">bhuktimuktipradaṃ śivam</seg> </l>
<l><seg type="pāda" n="c">guhyaṃ sudurlabhaṃ puṇyaṃ</seg> <seg type="pāda" n="d">na deyaṃ yasya kasyacit</seg> //</l>
</lg>

<lg xml:id="BrP_49.65">
<l><seg type="pāda" n="a">na nāstikāya mūrkhāya</seg> <seg type="pāda" n="b">na kṛtaghnāya mānine</seg> </l>
<l><seg type="pāda" n="c">na duṣṭamataye dadyān</seg> <seg type="pāda" n="d">nābhaktāya kadācana</seg> //</l>
</lg>

<lg xml:id="BrP_49.66">
<l><seg type="pāda" n="a">dātavyaṃ bhaktiyuktāya</seg> <seg type="pāda" n="b">guṇaśīlānvitāya ca</seg> </l>
<l><seg type="pāda" n="c">viṣṇubhaktāya śāntāya</seg> <seg type="pāda" n="d">śraddhānuṣṭhānaśāline</seg> //</l>
</lg>

<lg xml:id="BrP_49.67">
<l><seg type="pāda" n="a">idaṃ samastāghavināśahetuḥ</seg> <lb/><seg type="pāda" n="b">kāruṇyasaṃjñaṃ sukhamokṣadaṃ ca</seg></l>
<l><seg type="pāda" n="c">aśeṣavāñchāphaladaṃ variṣṭhaṃ</seg> <lb/><seg type="pāda" n="d">stotraṃ mayoktaṃ puruṣottamasya</seg></l>
</lg>

<lg xml:id="BrP_49.68">
<l><seg type="pāda" n="a">ye taṃ susūkṣmaṃ vimalā murāriṃ</seg> <lb/><seg type="pāda" n="b">dhyāyanti nityaṃ puruṣaṃ purāṇam</seg></l>
<l><seg type="pāda" n="c">te muktibhājaḥ praviśanti viṣṇuṃ</seg> <lb/><seg type="pāda" n="d">mantrair yathājyaṃ hutam adhvarāgnau</seg></l>
</lg>

<lg xml:id="BrP_49.69">
<l><seg type="pāda" n="a">ekaḥ sa devo bhavaduḥkhahantā</seg> <lb/><seg type="pāda" n="b">paraḥ pareṣāṃ na tato 'sti cānyat</seg></l>
<l><seg type="pāda" n="c">draṣṭā sa pātā sa tu nāśakartā</seg> <lb/><seg type="pāda" n="d">viṣṇuḥ samastākhilasārabhūtaḥ</seg></l>
</lg>

<lg xml:id="BrP_49.70">
<l><seg type="pāda" n="a">kiṃ vidyayā kiṃ svaguṇaiś ca teṣāṃ</seg> <lb/><seg type="pāda" n="b">yajñaiś ca dānaiś ca tapobhir ugraiḥ</seg></l>
<l><seg type="pāda" n="c">yeṣāṃ na bhaktir bhavatīha kṛṣṇe</seg> <lb/><seg type="pāda" n="d">jagadgurau mokṣasukhaprade ca</seg></l>
</lg>

<lg xml:id="BrP_49.71">
<l><seg type="pāda" n="a">loke sa dhanyaḥ sa śuciḥ sa vidvān</seg> <lb/><seg type="pāda" n="b">makhais tapobhiḥ sa guṇair variṣṭhaḥ</seg></l>
<l><seg type="pāda" n="c">jñātā sa dātā sa tu satyavaktā</seg> <lb/><seg type="pāda" n="d">yasyāsti bhaktiḥ puruṣottamākhye</seg></l>
</lg>

<milestone unit="speaker" n="brahmovāca"/>

<lg xml:id="BrP_50.1">
<l><seg type="pāda" n="a">stutvaivaṃ muniśārdūlāḥ</seg> <seg type="pāda" n="b">praṇamya ca sanātanam</seg> </l>
<l><seg type="pāda" n="c">vāsudevaṃ jagannāthaṃ</seg> <seg type="pāda" n="d">sarvakāmaphalapradam</seg> //</l>
</lg>

<lg xml:id="BrP_50.2">
<l><seg type="pāda" n="a">cintāviṣṭo mahīpālaḥ</seg> <seg type="pāda" n="b">kuśān āstīrya bhūtale</seg> </l>
<l><seg type="pāda" n="c">vastraṃ ca tanmanā bhūtvā</seg> <seg type="pāda" n="d">suṣvāpa dharaṇītale</seg> //</l>
</lg>

<lg xml:id="BrP_50.3">
<l><seg type="pāda" n="a">kathaṃ pratyakṣam abhyeti</seg> <seg type="pāda" n="b">devadevo janārdanaḥ</seg> </l>
<l><seg type="pāda" n="c">mama cārtiharo devas</seg> <seg type="pāda" n="d">tadāsāv iti cintayan</seg> //</l>
</lg>

<lg xml:id="BrP_50.4">
<l><seg type="pāda" n="a">suptasya tasya nṛpater</seg> <seg type="pāda" n="b">vāsudevo jagadguruḥ</seg> </l>
<l><seg type="pāda" n="c">ātmānaṃ darśayām āsa</seg> <seg type="pāda" n="d">śaṅkhacakragadābhṛtam</seg> //</l>
</lg>

<lg xml:id="BrP_50.5">
<l><seg type="pāda" n="a">sa dadarśa tu saprema</seg> <seg type="pāda" n="b">devadevaṃ jagadgurum</seg> </l>
<l><seg type="pāda" n="c">śaṅkhacakradharaṃ devaṃ</seg> <seg type="pāda" n="d">gadācakrograpāṇinam</seg> //</l>
</lg>

<lg xml:id="BrP_50.6">
<l><seg type="pāda" n="a">śārṅgabāṇadharaṃ devaṃ</seg> <seg type="pāda" n="b">jvalattejotimaṇḍalam</seg> </l>
<l><seg type="pāda" n="c">yugāntādityavarṇābhaṃ</seg> <seg type="pāda" n="d">nīlavaidūryasaṃnibham</seg> //</l>
</lg>

<lg xml:id="BrP_50.7">
<l><seg type="pāda" n="a">suparṇāṃse tam āsīnaṃ</seg> <seg type="pāda" n="b">ṣoḍaśārdhabhujaṃ śubham</seg> </l>
<l><seg type="pāda" n="c">sa cāsmai prābravīd dhīrāḥ</seg> <seg type="pāda" n="d">sādhu rājan mahāmate</seg> //</l>
</lg>

<lg xml:id="BrP_50.8">
<l><seg type="pāda" n="a">kratunānena divyena</seg> <seg type="pāda" n="b">tathā bhaktyā ca śraddhayā</seg> </l>
<l><seg type="pāda" n="c">tuṣṭo 'smi te mahīpāla</seg> <seg type="pāda" n="d">vṛthā kim anuśocasi</seg> //</l>
</lg>

<lg xml:id="BrP_50.9">
<l><seg type="pāda" n="a">yad atra pratimā rājañ</seg> <seg type="pāda" n="b">jagatpūjyā sanātanī</seg> </l>
<l><seg type="pāda" n="c">yathā sā prāpyate bhūpa</seg> <seg type="pāda" n="d">tadupāyaṃ bravīmi te</seg> //</l>
</lg>

<lg xml:id="BrP_50.10">
<l><seg type="pāda" n="a">gatāyām adya śarvaryāṃ</seg> <seg type="pāda" n="b">nirmale bhāskarodite</seg> </l>
<l><seg type="pāda" n="c">sāgarasya jalasyānte</seg> <seg type="pāda" n="d">nānādrumavibhūṣite</seg> //</l>
</lg>

<lg xml:id="BrP_50.11">
<l><seg type="pāda" n="a">jalaṃ tathaiva velāyāṃ</seg> <seg type="pāda" n="b">dṛśyate tatra vai mahat</seg> </l>
<l><seg type="pāda" n="c">lavaṇasyodadhe rājaṃs</seg> <seg type="pāda" n="d">taraṅgaiḥ samabhiplutam</seg> //</l>
</lg>

<lg xml:id="BrP_50.12">
<l><seg type="pāda" n="a">kūlānte hi mahāvṛkṣaḥ</seg> <seg type="pāda" n="b">sthitaḥ sthalajaleṣu ca</seg> </l>
<l><seg type="pāda" n="c">velābhir hanyamānaś ca</seg> <seg type="pāda" n="d">na cāsau kampate drumaḥ</seg> //</l>
</lg>

<lg xml:id="BrP_50.13">
<l><seg type="pāda" n="a">paraśum ādāya hastena</seg> <seg type="pāda" n="b">ūrmer antas tato vraja</seg> </l>
<l><seg type="pāda" n="c">ekākī viharan rājan</seg> <seg type="pāda" n="d">sa tvaṃ paśyasi pādapam</seg> //</l>
</lg>

<lg xml:id="BrP_50.14">
<l><seg type="pāda" n="a">īdṛk cihnaṃ samālokya</seg> <seg type="pāda" n="b">chedaya tvam aśaṅkitaḥ</seg> </l>
<l><seg type="pāda" n="c">chedyamānaṃ tu taṃ vṛkṣaṃ</seg> <seg type="pāda" n="d">prātar adbhutadarśanam</seg> //</l>
</lg>

<lg xml:id="BrP_50.15">
<l><seg type="pāda" n="a">dṛṣṭvā tenaiva saṃcintya</seg> <seg type="pāda" n="b">tato bhūpāla darśanāt</seg> </l>
<l><seg type="pāda" n="c">kuru tāṃ pratimāṃ divyāṃ</seg> <seg type="pāda" n="d">jahi cintāṃ vimohinīm</seg> //</l>
</lg>

<milestone unit="speaker" n="brahmovāca"/>

<lg xml:id="BrP_50.16">
<l><seg type="pāda" n="a">evam uktvā mahābhāgo</seg> <seg type="pāda" n="b">jagāmādarśanaṃ hariḥ</seg> </l>
<l><seg type="pāda" n="c">sa cāpi svapnam ālokya</seg> <seg type="pāda" n="d">paraṃ vismayam āgataḥ</seg> //</l>
</lg>

<lg xml:id="BrP_50.17">
<l><seg type="pāda" n="a">tāṃ niśāṃ sa samudvīkṣya</seg> <seg type="pāda" n="b">sthitas tadgatamānasaḥ</seg> </l>
<l><seg type="pāda" n="c">vyāharan vaiṣṇavān mantrān</seg> <seg type="pāda" n="d">sūktaṃ caiva tadātmakam</seg> //</l>
</lg>

<lg xml:id="BrP_50.18">
<l><seg type="pāda" n="a">pragatāyāṃ rajanyāṃ tu</seg> <seg type="pāda" n="b">utthito nānyamānasaḥ</seg> </l>
<l><seg type="pāda" n="c">sa snātvā sāgare samyag</seg> <seg type="pāda" n="d">yathāvad vidhinā tataḥ</seg> //</l>
</lg>

<lg xml:id="BrP_50.19">
<l><seg type="pāda" n="a">dattvā dānaṃ ca viprebhyo</seg> <seg type="pāda" n="b">grāmāṃś ca nagarāṇi ca</seg> </l>
<l><seg type="pāda" n="c">kṛtvā paurvāhṇikaṃ karma</seg> <seg type="pāda" n="d">jagāma sa nṛpottamaḥ</seg> //</l>
</lg>

<lg xml:id="BrP_50.20">
<l><seg type="pāda" n="a">na cāśvo na padātiś ca</seg> <seg type="pāda" n="b">na gajo na ca sārathiḥ</seg> </l>
<l><seg type="pāda" n="c">ekākī sa mahāvelāṃ</seg> <seg type="pāda" n="d">praviveśa mahīpatiḥ</seg> //</l>
</lg>

<lg xml:id="BrP_50.21">
<l><seg type="pāda" n="a">taṃ dadarśa mahāvṛkṣaṃ</seg> <seg type="pāda" n="b">tejasvantaṃ mahādrumam</seg> </l>
<l><seg type="pāda" n="c">mahātigamahārohaṃ</seg> <seg type="pāda" n="d">puṇyaṃ vipulam eva ca</seg> //</l>
</lg>

<lg xml:id="BrP_50.22">
<l><seg type="pāda" n="a">mahotsedhaṃ mahākāyaṃ</seg> <seg type="pāda" n="b">prasuptaṃ ca jalāntike</seg> </l>
<l><seg type="pāda" n="c">sāndramāñjiṣṭhavarṇābhaṃ</seg> <seg type="pāda" n="d">nāmajātivivarjitam</seg> //</l>
</lg>

<lg xml:id="BrP_50.23">
<l><seg type="pāda" n="a">naranāthas tadā viprā</seg> <seg type="pāda" n="b">drumaṃ dṛṣṭvā mudānvitaḥ</seg> </l>
<l><seg type="pāda" n="c">paraśunā śātayām āsa</seg> <seg type="pāda" n="d">niśitena dṛḍhena ca</seg> //</l>
</lg>

<lg xml:id="BrP_50.24">
<l><seg type="pāda" n="a">dvaidhīkartumanās tatra</seg> <seg type="pāda" n="b">babhūvendrasakhaḥ sa ca</seg> </l>
<l><seg type="pāda" n="c">nirīkṣyamāṇe kāṣṭhe tu</seg> <seg type="pāda" n="d">babhūvādbhutadarśanam</seg> //</l>
</lg>

<lg xml:id="BrP_50.25">
<l><seg type="pāda" n="a">viśvakarmā ca viṣṇuś ca</seg> <seg type="pāda" n="b">viprarūpadharāv ubhau</seg> </l>
<l><seg type="pāda" n="c">ājagmatur mahābhāgau</seg> <seg type="pāda" n="d">tadā tulyāgrajanmanau</seg> //</l>
</lg>

<lg xml:id="BrP_50.26">
<l><seg type="pāda" n="a">jvalamānau svatejobhir</seg> <seg type="pāda" n="b">divyasraganulepanau</seg> </l>
<l><seg type="pāda" n="c">atha tau taṃ samāgamya</seg> <seg type="pāda" n="d">nṛpam indrasakhaṃ tadā</seg> //</l>
</lg>

<lg xml:id="BrP_50.27">
<l><seg type="pāda" n="a">tāv ūcatur mahārāja</seg> <seg type="pāda" n="b">kim atra tvaṃ kariṣyasi</seg> </l>
<l><seg type="pāda" n="c">kimarthaṃ ca mahābāho</seg> <seg type="pāda" n="d">śātitaś ca vanaspatiḥ</seg> //</l>
</lg>

<lg xml:id="BrP_50.28">
<l><seg type="pāda" n="a">asahāyo mahādurge</seg> <seg type="pāda" n="b">nirjane gahane vane</seg> </l>
<l><seg type="pāda" n="c">mahāsindhutaṭe caiva</seg> <seg type="pāda" n="d">kathaṃ vai śātito drumaḥ</seg> //</l>
</lg>

<milestone unit="speaker" n="brahmovāca"/>

<lg xml:id="BrP_50.29">
<l><seg type="pāda" n="a">tayoḥ śrutvā vaco viprāḥ</seg> <seg type="pāda" n="b">sa tu rājā mudānvitaḥ</seg> </l>
<l><seg type="pāda" n="c">babhāṣe vacanaṃ tābhyāṃ</seg> <seg type="pāda" n="d">mṛdulaṃ madhuraṃ tathā</seg> //</l>
</lg>

<lg xml:id="BrP_50.30">
<l><seg type="pāda" n="a">dṛṣṭvā tau brāhmaṇau tatra</seg> <seg type="pāda" n="b">candrasūryāv ivāgatau</seg> </l>
<l><seg type="pāda" n="c">namaskṛtya jagannāthāv</seg> <seg type="pāda" n="d">avāṅmukham avasthitaḥ</seg> //</l>
</lg>

<milestone unit="speaker" n="rājovāca"/>

<lg xml:id="BrP_50.31">
<l><seg type="pāda" n="a">devadevam anādyantam</seg> <seg type="pāda" n="b">anantaṃ jagatāṃ patim</seg> </l>
<l><seg type="pāda" n="c">ārādhayituṃ pratimāṃ</seg> <seg type="pāda" n="d">karomīti matir mama</seg> //</l>
</lg>

<lg xml:id="BrP_50.32">
<l><seg type="pāda" n="a">ahaṃ sa devadevena</seg> <seg type="pāda" n="b">parameṇa mahātmanā</seg> </l>
<l><seg type="pāda" n="c">svapnānte ca samuddiṣṭo</seg> <seg type="pāda" n="d">bhavadbhyāṃ śrāvitaṃ mayā</seg> //</l>
</lg>

<milestone unit="speaker" n="brahmovāca"/>

<lg xml:id="BrP_50.33">
<l><seg type="pāda" n="a">rājñas tu vacanaṃ śrutvā</seg> <seg type="pāda" n="b">devendrapratimasya ca</seg> </l>
<l><seg type="pāda" n="c">prahasya tasmai viśveśas</seg> <seg type="pāda" n="d">tuṣṭo vacanam abravīt</seg> //</l>
</lg>

<milestone unit="speaker" n="viṣṇur uvāca"/>

<lg xml:id="BrP_50.34">
<l><seg type="pāda" n="a">sādhu sādhu mahīpāla</seg> <seg type="pāda" n="b">yad etan matam uttamam</seg> </l>
<l><seg type="pāda" n="c">saṃsārasāgare ghore</seg> <seg type="pāda" n="d">kadalīdalasaṃnibhe</seg> //</l>
</lg>

<lg xml:id="BrP_50.35">
<l><seg type="pāda" n="a">niḥsāre duḥkhabahule</seg> <seg type="pāda" n="b">kāmakrodhasamākule</seg> </l>
<l><seg type="pāda" n="c">indriyāvartakalile</seg> <seg type="pāda" n="d">dustare romaharṣaṇe</seg> //</l>
</lg>

<lg xml:id="BrP_50.36">
<l><seg type="pāda" n="a">nānāvyādhiśatāvarte</seg> <seg type="pāda" n="b">jalabudbudasaṃnibhe</seg> </l>
<l><seg type="pāda" n="c">yatas te matir utpannā</seg> <seg type="pāda" n="d">viṣṇor ārādhanāya vai</seg> //</l>
</lg>

<lg xml:id="BrP_50.37">
<l><seg type="pāda" n="a">dhanyas tvaṃ nṛpaśārdūla</seg> <seg type="pāda" n="b">guṇaiḥ sarvair alaṃkṛtaḥ</seg> </l>
<l><seg type="pāda" n="c">saprajā pṛthivī dhanyā</seg> <seg type="pāda" n="d">saśailavanakānanā</seg> //</l>
</lg>

<lg xml:id="BrP_50.38">
<l><seg type="pāda" n="a">sapuragrāmanagarā</seg> <seg type="pāda" n="b">caturvarṇair alaṃkṛtā</seg> </l>
<l><seg type="pāda" n="c">yatra tvaṃ nṛpaśārdūla</seg> <seg type="pāda" n="d">prajāḥ pālayitā prabhuḥ</seg> //</l>
</lg>

<lg xml:id="BrP_50.39">
<l><seg type="pāda" n="a">ehy ehi sumahābhāga</seg> <seg type="pāda" n="b">drume 'smin sukhaśītale</seg> </l>
<l><seg type="pāda" n="c">āvābhyāṃ saha tiṣṭha tvaṃ</seg> <seg type="pāda" n="d">kathābhir dharmasaṃśritaḥ</seg> //</l>
</lg>

<lg xml:id="BrP_50.40">
<l><seg type="pāda" n="a">ayaṃ mama sahāyas tu</seg> <seg type="pāda" n="b">āgataḥ śilpināṃ varaḥ</seg> </l>
<l><seg type="pāda" n="c">viśvakarmasamaḥ sākṣān</seg> <seg type="pāda" n="d">nipuṇaḥ sarvakarmasu</seg> </l>
<l><seg type="pāda" n="e">mayoddiṣṭāṃ tu pratimāṃ</seg> <seg type="pāda" n="f">karoty eṣa taṭaṃ tyaja</seg> //</l>
</lg>

<milestone unit="speaker" n="brahmovāca"/>

<lg xml:id="BrP_50.41">
<l><seg type="pāda" n="a">śrutvaivaṃ vacanaṃ tasya</seg> <seg type="pāda" n="b">tadā rājā dvijanmanaḥ</seg> </l>
<l><seg type="pāda" n="c">sāgarasya taṭaṃ tyaktvā</seg> <seg type="pāda" n="d">gatvā tasya samīpataḥ</seg> //</l>
</lg>

<lg xml:id="BrP_50.42">
<l><seg type="pāda" n="a">tasthau sa nṛpatiśreṣṭho</seg> <seg type="pāda" n="b">vṛkṣacchāye suśītale</seg> </l>
<l><seg type="pāda" n="c">tatas tasmai sa viśvātmā</seg> <seg type="pāda" n="d">dadāv ājñāṃ dvijākṛtiḥ</seg> //</l>
</lg>

<lg xml:id="BrP_50.43">
<l><seg type="pāda" n="a">śilpimukhyāya viprendrāḥ</seg> <seg type="pāda" n="b">kuruṣva pratimā iti</seg> </l>
<l><seg type="pāda" n="c">kṛṣṇarūpaṃ paraṃ śāntaṃ</seg> <seg type="pāda" n="d">padmapattrāyatekṣaṇam</seg> //</l>
</lg>

<lg xml:id="BrP_50.44">
<l><seg type="pāda" n="a">śrīvatsakaustubhadharaṃ</seg> <seg type="pāda" n="b">śaṅkhacakragadādharam</seg> </l>
<l><seg type="pāda" n="c">gaurāṅgaṃ kṣīravarṇābhaṃ</seg> <seg type="pāda" n="d">dvitīyaṃ svastikāṅkitam</seg> //</l>
</lg>

<lg xml:id="BrP_50.45">
<l><seg type="pāda" n="a">lāṅgalāstradharaṃ devam</seg> <seg type="pāda" n="b">anantākhyaṃ mahābalam</seg> </l>
<l><seg type="pāda" n="c">devadānavagandharva</seg><seg type="pāda" n="d">yakṣavidyādharoragaiḥ</seg> //</l>
</lg>

<lg xml:id="BrP_50.46">
<l><seg type="pāda" n="a">na vijñāto hi tasyāntas</seg> <seg type="pāda" n="b">tenānanta iti smṛtaḥ</seg> </l>
<l><seg type="pāda" n="c">bhaginīṃ vāsudevasya</seg> <seg type="pāda" n="d">rukmavarṇāṃ suśobhanām</seg> //</l>
</lg>

<lg xml:id="BrP_50.47">
<l><seg type="pāda" n="a">tṛtīyāṃ vai subhadrāṃ ca</seg> <seg type="pāda" n="b">sarvalakṣaṇalakṣitām</seg> //</l>
</lg>

<milestone unit="speaker" n="brahmovāca"/>

<lg xml:id="BrP_50.48">
<l><seg type="pāda" n="a">śrutvaitad vacanaṃ tasya</seg> <seg type="pāda" n="b">viśvakarmā sukarmakṛt</seg> </l>
<l><seg type="pāda" n="c">tatkṣaṇāt kārayām āsa</seg> <seg type="pāda" n="d">pratimāḥ śubhalakṣaṇāḥ</seg> //</l>
</lg>

<lg xml:id="BrP_50.49">
<l><seg type="pāda" n="a">prathamaṃ śuklavarṇābhaṃ</seg> <seg type="pāda" n="b">śāradendusamaprabham</seg> </l>
<l><seg type="pāda" n="c">āraktākṣaṃ mahākāyaṃ</seg> <seg type="pāda" n="d">sphaṭāvikaṭamastakam</seg> //</l>
</lg>

<lg xml:id="BrP_50.50">
<l><seg type="pāda" n="a">nīlāmbaradharaṃ cograṃ</seg> <seg type="pāda" n="b">balaṃ balamadoddhatam</seg> </l>
<l><seg type="pāda" n="c">kuṇḍalaikadharaṃ divyaṃ</seg> <seg type="pāda" n="d">gadāmuśaladhāriṇam</seg> //</l>
</lg>

<lg xml:id="BrP_50.51">
<l><seg type="pāda" n="a">dvitīyaṃ puṇḍarīkākṣaṃ</seg> <seg type="pāda" n="b">nīlajīmūtasaṃnibham</seg> </l>
<l><seg type="pāda" n="c">atasīpuṣpasaṃkāśaṃ</seg> <seg type="pāda" n="d">padmapattrāyatekṣaṇam</seg> //</l>
</lg>

<lg xml:id="BrP_50.52">
<l><seg type="pāda" n="a">pītavāsasam atyugraṃ</seg> <seg type="pāda" n="b">śubhaṃ śrīvatsalakṣaṇam</seg> </l>
<l><seg type="pāda" n="c">cakrapūrṇakaraṃ divyaṃ</seg> <seg type="pāda" n="d">sarvapāpaharaṃ harim</seg> //</l>
</lg>

<lg xml:id="BrP_50.53">
<l><seg type="pāda" n="a">tṛtīyāṃ svarṇavarṇābhāṃ</seg> <seg type="pāda" n="b">padmapattrāyatekṣaṇām</seg> </l>
<l><seg type="pāda" n="c">vicitravastrasaṃchannāṃ</seg> <seg type="pāda" n="d">hārakeyūrabhūṣitām</seg> //</l>
</lg>

<lg xml:id="BrP_50.54">
<l><seg type="pāda" n="a">vicitrābharaṇopetāṃ</seg> <seg type="pāda" n="b">ratnahārāvalambitām</seg> </l>
<l><seg type="pāda" n="c">pīnonnatakucāṃ ramyāṃ</seg> <seg type="pāda" n="d">viśvakarmā vinirmame</seg> //</l>
</lg>

<lg xml:id="BrP_50.55">
<l><seg type="pāda" n="a">sa tu rājādbhutaṃ dṛṣṭvā</seg> <seg type="pāda" n="b">kṣaṇenaikena nirmitāḥ</seg> </l>
<l><seg type="pāda" n="c">divyavastrayugacchannā</seg> <seg type="pāda" n="d">nānāratnair alaṃkṛtāḥ</seg> //</l>
</lg>

<lg xml:id="BrP_50.56">
<l><seg type="pāda" n="a">sarvalakṣaṇasaṃpannāḥ</seg> <seg type="pāda" n="b">pratimāḥ sumanoharāḥ</seg> </l>
<l><seg type="pāda" n="c">vismayaṃ paramaṃ gatvā</seg> <seg type="pāda" n="d">idaṃ vacanam abravīt</seg> //</l>
</lg>

<milestone unit="speaker" n="indradyumna uvāca"/>

<lg xml:id="BrP_50.57">
<l><seg type="pāda" n="a">kiṃ devau samanuprāptau</seg> <seg type="pāda" n="b">dvijarūpadharāv ubhau</seg> </l>
<l><seg type="pāda" n="c">ubhau cādbhutakarmāṇau</seg> <seg type="pāda" n="d">devavṛttāv amānuṣau</seg> //</l>
</lg>

<lg xml:id="BrP_50.58">
<l><seg type="pāda" n="a">devau vā mānuṣau vāpi</seg> <seg type="pāda" n="b">yakṣavidyādharau yuvām</seg> </l>
<l><seg type="pāda" n="c">kiṃ nu brahmahṛṣīkeśau</seg> <seg type="pāda" n="d">kiṃ vasū kim utāśvinau</seg> //</l>
</lg>

<lg xml:id="BrP_50.59">
<l><seg type="pāda" n="a">na vedmi satyasadbhāvau</seg> <seg type="pāda" n="b">māyārūpeṇa saṃsthitau</seg> </l>
<l><seg type="pāda" n="c">yuvāṃ gato 'smi śaraṇam</seg> <seg type="pāda" n="d">ātmā tu me prakāśyatām</seg> //</l>
</lg>

<milestone unit="speaker" n="śrībhagavān uvāca"/>

<lg xml:id="BrP_51.1">
<l><seg type="pāda" n="a">nāhaṃ devo na yakṣo vā</seg> <seg type="pāda" n="b">na daityo na ca devarāṭ</seg> </l>
<l><seg type="pāda" n="c">na brahmā na ca rudro 'haṃ</seg> <seg type="pāda" n="d">viddhi māṃ puruṣottamam</seg> //</l>
</lg>

<lg xml:id="BrP_51.2">
<l><seg type="pāda" n="a">artihā sarvalokānām</seg> <seg type="pāda" n="b">anantabalapauruṣaḥ</seg> </l>
<l><seg type="pāda" n="c">ārādhanīyo bhūtānām</seg> <seg type="pāda" n="d">anto yasya na vidyate</seg> //</l>
</lg>

<lg xml:id="BrP_51.3">
<l><seg type="pāda" n="a">paṭhyate sarvaśāstreṣu</seg> <seg type="pāda" n="b">vedānteṣu nigadyate</seg> </l>
<l><seg type="pāda" n="c">yam āhur jñānagamyeti</seg> <seg type="pāda" n="d">vāsudeveti yoginaḥ</seg> //</l>
</lg>

<lg xml:id="BrP_51.4">
<l><seg type="pāda" n="a">aham eva svayaṃ brahmā</seg> <seg type="pāda" n="b">ahaṃ viṣṇuḥ śivo 'py aham</seg> </l>
<l><seg type="pāda" n="c">indro 'haṃ devarājaś ca</seg> <seg type="pāda" n="d">jagatsaṃyamano yamaḥ</seg> //</l>
</lg>

<lg xml:id="BrP_51.5">
<l><seg type="pāda" n="a">pṛthivyādīni bhūtāni</seg> <seg type="pāda" n="b">tretāgnir hutabhuṅ nṛpa</seg> </l>
<l><seg type="pāda" n="c">varuṇo 'pāṃ patiś cāhaṃ</seg> <seg type="pāda" n="d">dharitrī ca mahīdharaḥ</seg> //</l>
</lg>

<lg xml:id="BrP_51.6">
<l><seg type="pāda" n="a">yat kiṃcid vāṅmayaṃ loke</seg> <seg type="pāda" n="b">jagat sthāvarajaṅgamam</seg> </l>
<l><seg type="pāda" n="c">carācaraṃ ca yad viśvaṃ</seg> <seg type="pāda" n="d">madanyan nāsti kiṃcana</seg> //</l>
</lg>

<lg xml:id="BrP_51.7">
<l><seg type="pāda" n="a">prīto 'haṃ te nṛpaśreṣṭha</seg> <seg type="pāda" n="b">varaṃ varaya suvrata</seg> </l>
<l><seg type="pāda" n="c">yad iṣṭaṃ tat prayacchāmi</seg> <seg type="pāda" n="d">hṛdi yat te vyavasthitam</seg> //</l>
</lg>

<lg xml:id="BrP_51.8">
<l><seg type="pāda" n="a">maddarśanam apuṇyānāṃ</seg> <seg type="pāda" n="b">svapnānte 'pi na jāyate</seg> </l>
<l><seg type="pāda" n="c">tvaṃ punar dṛḍhabhaktitvāt</seg> <seg type="pāda" n="d">pratyakṣaṃ dṛṣṭavān asi</seg> //</l>
</lg>

<milestone unit="speaker" n="brahmovāca"/>

<lg xml:id="BrP_51.9">
<l><seg type="pāda" n="a">śrutvaivaṃ vāsudevasya</seg> <seg type="pāda" n="b">vacanaṃ tasya bho dvijāḥ</seg> </l>
<l><seg type="pāda" n="c">romāñcitatanur bhūtvā</seg> <seg type="pāda" n="d">idaṃ stotraṃ jagau nṛpaḥ</seg> //</l>
</lg>

<milestone unit="speaker" n="rājovāca"/>

<lg xml:id="BrP_51.10">
<l><seg type="pāda" n="a">śriyaḥ kānta namas te 'stu</seg> <seg type="pāda" n="b">śrīpate pītavāsase</seg> </l>
<l><seg type="pāda" n="c">śrīda śrīśa śrīnivāsa</seg> <seg type="pāda" n="d">namas te śrīniketana</seg> //</l>
</lg>

<lg xml:id="BrP_51.11">
<l><seg type="pāda" n="a">ādyaṃ puruṣam īśānaṃ</seg> <seg type="pāda" n="b">sarveśaṃ sarvatomukham</seg> </l>
<l><seg type="pāda" n="c">niṣkalaṃ paramaṃ devaṃ</seg> <seg type="pāda" n="d">praṇato 'smi sanātanam</seg> //</l>
</lg>

<lg xml:id="BrP_51.12">
<l><seg type="pāda" n="a">śabdātītaṃ guṇātītaṃ</seg> <seg type="pāda" n="b">bhāvābhāvavivarjitam</seg> </l>
<l><seg type="pāda" n="c">nirlepaṃ nirguṇaṃ sūkṣmaṃ</seg> <seg type="pāda" n="d">sarvajñaṃ sarvabhāvanam</seg> //</l>
</lg>

<lg xml:id="BrP_51.13">
<l><seg type="pāda" n="a">prāvṛṇmeghapratīkāśaṃ</seg> <seg type="pāda" n="b">gobrāhmaṇahite ratam</seg> </l>
<l><seg type="pāda" n="c">sarveṣām eva goptāraṃ</seg> <seg type="pāda" n="d">vyāpinaṃ sarvabhāvinam</seg> //</l>
</lg>

<lg xml:id="BrP_51.14">
<l><seg type="pāda" n="a">śaṅkhacakradharaṃ devaṃ</seg> <seg type="pāda" n="b">gadāmuśaladhāriṇam</seg> </l>
<l><seg type="pāda" n="c">namasye varadaṃ devaṃ</seg> <seg type="pāda" n="d">nīlotpaladalacchavim</seg> //</l>
</lg>

<lg xml:id="BrP_51.15">
<l><seg type="pāda" n="a">nāgaparyaṅkaśayanaṃ</seg> <seg type="pāda" n="b">kṣīrodārṇavaśāyinam</seg> </l>
<l><seg type="pāda" n="c">namasye 'haṃ hṛṣīkeśaṃ</seg> <seg type="pāda" n="d">sarvapāpaharaṃ harim</seg> //</l>
</lg>

<lg xml:id="BrP_51.16">
<l><seg type="pāda" n="a">punas tvāṃ devadeveśaṃ</seg> <seg type="pāda" n="b">namasye varadaṃ vibhum</seg> </l>
<l><seg type="pāda" n="c">sarvalokeśvaraṃ viṣṇuṃ</seg> <seg type="pāda" n="d">mokṣakāraṇam avyayam</seg> //</l>
</lg>

<milestone unit="speaker" n="brahmovāca"/>

<lg xml:id="BrP_51.17">
<l><seg type="pāda" n="a">evaṃ stutvā tu taṃ devaṃ</seg> <seg type="pāda" n="b">praṇipatya kṛtāñjaliḥ</seg> </l>
<l><seg type="pāda" n="c">uvāca praṇato bhūtvā</seg> <seg type="pāda" n="d">nipatya dharaṇītale</seg> //</l>
</lg>

<milestone unit="speaker" n="rājovāca"/>

<lg xml:id="BrP_51.18">
<l><seg type="pāda" n="a">prīto 'si yadi me nātha</seg> <seg type="pāda" n="b">vṛṇomi varam uttamam</seg> </l>
<l><seg type="pāda" n="c">devāsurāḥ sagandharvā</seg> <seg type="pāda" n="d">yakṣarakṣomahoragāḥ</seg> //</l>
</lg>

<lg xml:id="BrP_51.19">
<l><seg type="pāda" n="a">siddhavidyādharāḥ sādhyāḥ</seg> <seg type="pāda" n="b">kiṃnarā guhyakās tathā</seg> </l>
<l><seg type="pāda" n="c">ṛṣayo ye mahābhāgā</seg> <seg type="pāda" n="d">nānāśāstraviśāradāḥ</seg> //</l>
</lg>

<lg xml:id="BrP_51.20">
<l><seg type="pāda" n="a">parivrāḍyogayuktāś ca</seg> <seg type="pāda" n="b">vedatattvārthacintakāḥ</seg> </l>
<l><seg type="pāda" n="c">mokṣamārgavido ye 'nye</seg> <seg type="pāda" n="d">dhyāyanti paramaṃ padam</seg> //</l>
</lg>

<lg xml:id="BrP_51.21">
<l><seg type="pāda" n="a">nirguṇaṃ nirmalaṃ śāntaṃ</seg> <seg type="pāda" n="b">yat paśyanti manīṣinaḥ</seg> </l>
<l><seg type="pāda" n="c">tat padaṃ gantum icchāmi</seg> <seg type="pāda" n="d">tvatprasādāt sudurlabham</seg> //</l>
</lg>

<milestone unit="speaker" n="śrībhagavān uvāca"/>

<lg xml:id="BrP_51.22">
<l><seg type="pāda" n="a">sarvaṃ bhavatu bhadraṃ te</seg> <seg type="pāda" n="b">yatheṣṭaṃ sarvam āpnuhi</seg> </l>
<l><seg type="pāda" n="c">bhaviṣyati yathākāmaṃ</seg> <seg type="pāda" n="d">matprasādān na saṃśayaḥ</seg> //</l>
</lg>

<lg xml:id="BrP_51.23">
<l><seg type="pāda" n="a">daśa varṣasahasrāṇi</seg> <seg type="pāda" n="b">tathā nava śatāni ca</seg> </l>
<l><seg type="pāda" n="c">avicchinnaṃ mahārājyaṃ</seg> <seg type="pāda" n="d">kuru tvaṃ nṛpasattama</seg> //</l>
</lg>

<lg xml:id="BrP_51.24">
<l><seg type="pāda" n="a">prayāsyasi padaṃ divyaṃ</seg> <seg type="pāda" n="b">durlabhaṃ yat surāsuraiḥ</seg> </l>
<l><seg type="pāda" n="c">pūrṇamanorathaṃ śāntaṃ</seg> <seg type="pāda" n="d">guhyam avyaktam avyayam</seg> //</l>
</lg>

<lg xml:id="BrP_51.25">
<l><seg type="pāda" n="a">parāt parataraṃ sūkṣmaṃ</seg> <seg type="pāda" n="b">nirlepaṃ niṣkalaṃ dhruvam</seg> </l>
<l><seg type="pāda" n="c">cintāśokavinirmuktaṃ</seg> <seg type="pāda" n="d">kriyākāraṇavarjitam</seg> //</l>
</lg>

<lg xml:id="BrP_51.26">
<l><seg type="pāda" n="a">tad ahaṃ darśayiṣyāmi</seg> <seg type="pāda" n="b">jñeyākhyaṃ paramaṃ padam</seg> </l>
<l><seg type="pāda" n="c">yaṃ prāpya paramānandaṃ</seg> <seg type="pāda" n="d">prāpsyasi paramāṃ gatim</seg> //</l>
</lg>

<lg xml:id="BrP_51.27">
<l><seg type="pāda" n="a">kīrtiś ca tava rājendra</seg> <seg type="pāda" n="b">bhavaty atra mahītale</seg> </l>
<l><seg type="pāda" n="c">yāvad ghanā nabho yāvad</seg> <seg type="pāda" n="d">yāvac candrārkatārakam</seg> //</l>
</lg>

<lg xml:id="BrP_51.28">
<l><seg type="pāda" n="a">yāvat samudrāḥ saptaiva</seg> <seg type="pāda" n="b">yāvan mervādiparvatāḥ</seg> </l>
<l><seg type="pāda" n="c">tiṣṭhanti divi devāś ca</seg> <seg type="pāda" n="d">tāvat sarvatra cāvyayā</seg> //</l>
</lg>

<lg xml:id="BrP_51.29">
<l><seg type="pāda" n="a">indradyumnasaro nāma</seg> <seg type="pāda" n="b">tīrthaṃ yajñāṅgasaṃbhavam</seg> </l>
<l><seg type="pāda" n="c">yatra snātvā sakṛl lokaḥ</seg> <seg type="pāda" n="d">śakralokam avāpnuyāt</seg> //</l>
</lg>

<lg xml:id="BrP_51.30">
<l><seg type="pāda" n="a">dāpayiṣyati yaḥ piṇḍāṃs</seg> <seg type="pāda" n="b">taṭe 'smin sarasaḥ śubhe</seg> </l>
<l><seg type="pāda" n="c">kulaikaviṃśam uddhṛtya</seg> <seg type="pāda" n="d">śakralokaṃ gamiṣyati</seg> //</l>
</lg>

<lg xml:id="BrP_51.31">
<l><seg type="pāda" n="a">pūjyamāno 'psarobhiś ca</seg> <seg type="pāda" n="b">gandharvair gītanisvanaiḥ</seg> </l>
<l><seg type="pāda" n="c">vimānena vaset tatra</seg> <seg type="pāda" n="d">yāvad indrāś caturdaśa</seg> //</l>
</lg>

<lg xml:id="BrP_51.32">
<l><seg type="pāda" n="a">saraso dakṣiṇe bhāge</seg> <seg type="pāda" n="b">nairṛtyāṃ tu samāśrite</seg> </l>
<l><seg type="pāda" n="c">nyagrodhas tiṣṭhate tatra</seg> <seg type="pāda" n="d">tatsamīpe tu maṇḍapaḥ</seg> //</l>
</lg>

<lg xml:id="BrP_51.33">
<l><seg type="pāda" n="a">ketakīvanasaṃchanno</seg> <seg type="pāda" n="b">nānāpādapasaṃkulaḥ</seg> </l>
<l><seg type="pāda" n="c">nārikelair asaṃkhyeyaiś</seg> <seg type="pāda" n="d">campakair bakulāvṛtaiḥ</seg> //</l>
</lg>

<lg xml:id="BrP_51.34">
<l><seg type="pāda" n="a">aśokaiḥ karṇikāraiś ca</seg> <seg type="pāda" n="b">puṃnāgair nāgakesaraiḥ</seg> </l>
<l><seg type="pāda" n="c">pāṭalāmrātasaralaiś</seg> <seg type="pāda" n="d">candanair devadārubhiḥ</seg> //</l>
</lg>

<lg xml:id="BrP_51.35">
<l><seg type="pāda" n="a">nyagrodhāśvatthakhadiraiḥ</seg> <seg type="pāda" n="b">pārijātaiḥ sahārjunaiḥ</seg> </l>
<l><seg type="pāda" n="c">hintālaiś caiva tālaiś ca</seg> <seg type="pāda" n="d">śiṃśapair badarais tathā</seg> //</l>
</lg>

<lg xml:id="BrP_51.36">
<l><seg type="pāda" n="a">karañjair lakucaiḥ plakṣaiḥ</seg> <seg type="pāda" n="b">panasair bilvadhātukaiḥ</seg> </l>
<l><seg type="pāda" n="c">anyair bahuvidhair vṛkṣaiḥ</seg> <seg type="pāda" n="d">śobhitaḥ samalaṃkṛtaḥ</seg> //</l>
</lg>

<lg xml:id="BrP_51.37">
<l><seg type="pāda" n="a">āṣāḍhasya site pakṣe</seg> <seg type="pāda" n="b">pañcamyāṃ pitṛdaivate</seg> </l>
<l><seg type="pāda" n="c">ṛkṣe neṣyanti nas tatra</seg> <seg type="pāda" n="d">nītvā sapta dināni vai</seg> //</l>
</lg>

<lg xml:id="BrP_51.38">
<l><seg type="pāda" n="a">maṇḍape sthāpayiṣyanti</seg> <seg type="pāda" n="b">suveśyābhiḥ suśobhanaiḥ</seg> </l>
<l><seg type="pāda" n="c">krīḍāviśeṣabahulair</seg> <seg type="pāda" n="d">nṛtyagītamanoharaiḥ</seg> //</l>
</lg>

<lg xml:id="BrP_51.39">
<l><seg type="pāda" n="a">cāmaraiḥ svarṇadaṇḍaiś ca</seg> <seg type="pāda" n="b">vyajanai ratnabhūṣaṇaiḥ</seg> </l>
<l><seg type="pāda" n="c">vījayantas tathāsmabhyaṃ</seg> <seg type="pāda" n="d">sthāpayiṣyanti maṅgalāḥ</seg> //</l>
</lg>

<lg xml:id="BrP_51.40">
<l><seg type="pāda" n="a">brahmacārī yatiś caiva</seg> <seg type="pāda" n="b">snātakāś ca dvijottamāḥ</seg> </l>
<l><seg type="pāda" n="c">vānaprasthā gṛhasthāś ca</seg> <seg type="pāda" n="d">siddhāś cānye ca brāhmaṇāḥ</seg> //</l>
</lg>

<lg xml:id="BrP_51.41">
<l><seg type="pāda" n="a">nānāvarṇapadaiḥ stotrair</seg> <seg type="pāda" n="b">ṛgyajuḥsāmanisvanaiḥ</seg> </l>
<l><seg type="pāda" n="c">kariṣyanti stutiṃ rājan</seg> <seg type="pāda" n="d">rāmakeśavayoḥ punaḥ</seg> //</l>
</lg>

<lg xml:id="BrP_51.42">
<l><seg type="pāda" n="a">tataḥ stutvā ca dṛṣṭvā ca</seg> <seg type="pāda" n="b">saṃpraṇamya ca bhaktitaḥ</seg> </l>
<l><seg type="pāda" n="c">naro varṣāyutaṃ divyaṃ</seg> <seg type="pāda" n="d">śrīmaddharipure vaset</seg> //</l>
</lg>

<lg xml:id="BrP_51.43">
<l><seg type="pāda" n="a">pūjyamāno 'psarobhiś ca</seg> <seg type="pāda" n="b">gandharvair gītanisvanaiḥ</seg> </l>
<l><seg type="pāda" n="c">harer anucaras tatra</seg> <seg type="pāda" n="d">krīḍate keśavena vai</seg> //</l>
</lg>

<lg xml:id="BrP_51.44">
<l><seg type="pāda" n="a">vimānenārkavarṇena</seg> <seg type="pāda" n="b">ratnahāreṇa bhrājatā</seg> </l>
<l><seg type="pāda" n="c">sarvakāmair mahābhogais</seg> <seg type="pāda" n="d">tiṣṭhate bhuvanottame</seg> //</l>
</lg>

<lg xml:id="BrP_51.45">
<l><seg type="pāda" n="a">tapaḥkṣayādihāgatya</seg> <seg type="pāda" n="b">manuṣyo brāhmaṇo bhavet</seg> </l>
<l><seg type="pāda" n="c">koṭīdhanapatiḥ śrīmāṃś</seg> <seg type="pāda" n="d">caturvedī bhaved dhruvam</seg> //</l>
</lg>

<milestone unit="speaker" n="brahmovāca"/>

<lg xml:id="BrP_51.46">
<l><seg type="pāda" n="a">evaṃ tasmai varaṃ dattvā</seg> <seg type="pāda" n="b">kṛtvā ca samayaṃ hariḥ</seg> </l>
<l><seg type="pāda" n="c">jagāmādarśanaṃ viprāḥ</seg> <seg type="pāda" n="d">sahito viśvakarmaṇā</seg> //</l>
</lg>

<lg xml:id="BrP_51.47">
<l><seg type="pāda" n="a">sa tu rājā tadā hṛṣṭo</seg> <seg type="pāda" n="b">romāñcitatanūruhaḥ</seg> </l>
<l><seg type="pāda" n="c">kṛtakṛtyam ivātmānaṃ</seg> <seg type="pāda" n="d">mene saṃdarśanād dhareḥ</seg> //</l>
</lg>

<lg xml:id="BrP_51.48">
<l><seg type="pāda" n="a">tataḥ kṛṣṇaṃ ca rāmaṃ ca</seg> <seg type="pāda" n="b">subhadrāṃ ca varapradām</seg> </l>
<l><seg type="pāda" n="c">rathair vimānasaṃkāśair</seg> <seg type="pāda" n="d">maṇikāñcanacitritaiḥ</seg> //</l>
</lg>

<lg xml:id="BrP_51.49">
<l><seg type="pāda" n="a">saṃvāhya tās tadā rājā</seg> <seg type="pāda" n="b">mahāmaṅgalaniḥsvanaiḥ</seg> </l>
<l><seg type="pāda" n="c">ānayām āsa matimān</seg> <seg type="pāda" n="d">sāmātyaḥ sapurohitaḥ</seg> //</l>
</lg>

<lg xml:id="BrP_51.50">
<l><seg type="pāda" n="a">nānāvāditranirghoṣair</seg> <seg type="pāda" n="b">nānāvedasvanaiḥ śubhaiḥ</seg> </l>
<l><seg type="pāda" n="c">saṃsthāpya ca śubhe deśe</seg> <seg type="pāda" n="d">pavitre sumanohare</seg> //</l>
</lg>

<lg xml:id="BrP_51.51">
<l><seg type="pāda" n="a">tataḥ śubhatithau kāle</seg> <seg type="pāda" n="b">nakṣatre śubhalakṣaṇe</seg> </l>
<l><seg type="pāda" n="c">pratiṣṭhāṃ kārayām āsa</seg> <seg type="pāda" n="d">sumuhūrte dvijaiḥ saha</seg> //</l>
</lg>

<lg xml:id="BrP_51.52">
<l><seg type="pāda" n="a">yathoktena vidhānena</seg> <seg type="pāda" n="b">vidhidṛṣṭena karmaṇā</seg> </l>
<l><seg type="pāda" n="c">ācāryānumatenaiva</seg> <seg type="pāda" n="d">sarvaṃ kṛtvā mahīpatiḥ</seg> //</l>
</lg>

<lg xml:id="BrP_51.53">
<l><seg type="pāda" n="a">ācāryāya tadā dattvā</seg> <seg type="pāda" n="b">dakṣiṇāṃ vidhivat prabhuḥ</seg> </l>
<l><seg type="pāda" n="c">ṛtvigbhyaś ca vidhānena</seg> <seg type="pāda" n="d">tathānyebhyo dhanaṃ dadau</seg> //</l>
</lg>

<lg xml:id="BrP_51.54">
<l><seg type="pāda" n="a">kṛtvā pratiṣṭhāṃ vidhivat</seg> <seg type="pāda" n="b">prāsāde bhavanottame</seg> </l>
<l><seg type="pāda" n="c">sthāpayām āsa tān sarvān</seg> <seg type="pāda" n="d">vidhidṛṣṭena karmaṇā</seg> //</l>
</lg>

<lg xml:id="BrP_51.55">
<l><seg type="pāda" n="a">tataḥ saṃpūjya vidhinā</seg> <seg type="pāda" n="b">nānāpuṣpaiḥ sugandhibhiḥ</seg> </l>
<l><seg type="pāda" n="c">suvarṇamaṇimuktādyair</seg> <seg type="pāda" n="d">nānāvastraiḥ suśobhanaiḥ</seg> //</l>
</lg>

<lg xml:id="BrP_51.56">
<l><seg type="pāda" n="a">ratnaiś ca vividhair divyair</seg> <seg type="pāda" n="b">āsanair grāmapattanaiḥ</seg> </l>
<l><seg type="pāda" n="c">dadau cānyān sa viṣayān</seg> <seg type="pāda" n="d">purāṇi nagarāṇi ca</seg> //</l>
</lg>

<lg xml:id="BrP_51.57">
<l><seg type="pāda" n="a">evaṃ bahuvidhaṃ dattvā</seg> <seg type="pāda" n="b">rājyaṃ kṛtvā yathocitam</seg> </l>
<l><seg type="pāda" n="c">iṣṭvā ca vividhair yajñair</seg> <seg type="pāda" n="d">dattvā dānāny anekaśaḥ</seg> //</l>
</lg>

<lg xml:id="BrP_51.58">
<l><seg type="pāda" n="a">kṛtakṛtyas tato rājā</seg> <seg type="pāda" n="b">tyaktasarvaparigrahaḥ</seg> </l>
<l><seg type="pāda" n="c">jagāma paramaṃ sthānaṃ</seg> <seg type="pāda" n="d">tad viṣṇoḥ paramaṃ padam</seg> //</l>
</lg>

<lg xml:id="BrP_51.59">
<l><seg type="pāda" n="a">evaṃ mayā muniśreṣṭhāḥ</seg> <seg type="pāda" n="b">kathito vo nṛpottamaḥ</seg> </l>
<l><seg type="pāda" n="c">kṣetrasya caiva māhātmyaṃ</seg> <seg type="pāda" n="d">kim anyac chrotum icchatha</seg> //</l>
</lg>

<milestone unit="speaker" n="viṣṇur uvāca"/>

<lg xml:id="BrP_51.60">
<l><seg type="pāda" n="a">śrutvaivaṃ vacanaṃ tasya</seg> <seg type="pāda" n="b">brahmaṇo 'vyaktajanmanaḥ</seg> </l>
<l><seg type="pāda" n="c">āścaryaṃ menire viprāḥ</seg> <seg type="pāda" n="d">papracchuś ca punar mudā</seg> //</l>
</lg>

<milestone unit="speaker" n="munaya ūcuḥ"/>

<lg xml:id="BrP_51.61">
<l><seg type="pāda" n="a">kasmin kāle suraśreṣṭha</seg> <seg type="pāda" n="b">gantavyaṃ puruṣottamam</seg> </l>
<l><seg type="pāda" n="c">vidhinā kena kartavyaṃ</seg> <seg type="pāda" n="d">pañcatīrtham iti prabho</seg> //</l>
</lg>

<lg xml:id="BrP_51.62">
<l><seg type="pāda" n="a">ekaikasya ca tīrthasya</seg> <seg type="pāda" n="b">snānadānasya yat phalam</seg> </l>
<l><seg type="pāda" n="c">devatāprekṣaṇe caiva</seg> <seg type="pāda" n="d">brūhi sarvaṃ pṛthak pṛthak</seg> //</l>
</lg>

<milestone unit="speaker" n="brahmovāca"/>

<lg xml:id="BrP_51.63">
<l><seg type="pāda" n="a">nirāhāraḥ kurukṣetre</seg> <seg type="pāda" n="b">pādenaikena yas tapet</seg> </l>
<l><seg type="pāda" n="c">jitendriyo jitakrodhaḥ</seg> <seg type="pāda" n="d">saptasaṃvatsarāyutam</seg> //</l>
</lg>

<lg xml:id="BrP_51.64">
<l><seg type="pāda" n="a">dṛṣṭvā sadā jyeṣṭhaśukla</seg><seg type="pāda" n="b">dvādaśyāṃ puruṣottamam</seg> </l>
<l><seg type="pāda" n="c">kṛtopavāsaḥ prāpnoti</seg> <seg type="pāda" n="d">tato 'dhikataraṃ phalam</seg> //</l>
</lg>

<lg xml:id="BrP_51.65">
<l><seg type="pāda" n="a">tasmāj jyeṣṭhe muniśreṣṭhāḥ</seg> <seg type="pāda" n="b">prayatnena susaṃyataiḥ</seg> </l>
<l><seg type="pāda" n="c">svargalokepsuviprādyair</seg> <seg type="pāda" n="d">draṣṭavyaḥ puruṣottamaḥ</seg> //</l>
</lg>

<lg xml:id="BrP_51.66">
<l><seg type="pāda" n="a">pañcatīrthaṃ tu vidhivat</seg> <seg type="pāda" n="b">kṛtvā jyeṣṭhe narottamaḥ</seg> </l>
<l><seg type="pāda" n="c">śuklapakṣasya dvādaśyāṃ</seg> <seg type="pāda" n="d">paśyet taṃ puruṣottamam</seg> //</l>
</lg>

<lg xml:id="BrP_51.67">
<l><seg type="pāda" n="a">ye paśyanty avyayaṃ devaṃ</seg> <seg type="pāda" n="b">dvādaśyāṃ puruṣottamam</seg> </l>
<l><seg type="pāda" n="c">te viṣṇulokam āsādya</seg> <seg type="pāda" n="d">na cyavante kadācana</seg> //</l>
</lg>

<lg xml:id="BrP_51.68">
<l><seg type="pāda" n="a">tasmāj jyeṣṭhe prayatnena</seg> <seg type="pāda" n="b">gantavyaṃ bho dvijottamāḥ</seg> </l>
<l><seg type="pāda" n="c">kṛtvā tasmin pañcatīrthaṃ</seg> <seg type="pāda" n="d">draṣṭavyaḥ puruṣottamaḥ</seg> //</l>
</lg>

<lg xml:id="BrP_51.69">
<l><seg type="pāda" n="a">sudūrastho 'pi yo bhaktyā</seg> <seg type="pāda" n="b">kīrtayet puruṣottamam</seg> </l>
<l><seg type="pāda" n="c">ahany ahani śuddhātmā</seg> <seg type="pāda" n="d">so 'pi viṣṇupuraṃ vrajet</seg> //</l>
</lg>

<lg xml:id="BrP_51.70">
<l><seg type="pāda" n="a">yātrāṃ karoti kṛṣṇasya</seg> <seg type="pāda" n="b">śraddhayā yaḥ samāhitaḥ</seg> </l>
<l><seg type="pāda" n="c">sarvapāpavinirmukto</seg> <seg type="pāda" n="d">viṣṇulokaṃ vrajen naraḥ</seg> //</l>
</lg>

<lg xml:id="BrP_51.71">
<l><seg type="pāda" n="a">cakraṃ dṛṣṭvā harer dūrāt</seg> <seg type="pāda" n="b">prāsādopari saṃsthitam</seg> </l>
<l><seg type="pāda" n="c">sahasā mucyate pāpān</seg> <seg type="pāda" n="d">naro bhaktyā praṇamya tat</seg> //</l>
</lg>

<milestone unit="speaker" n="brahmovāca"/>

<lg xml:id="BrP_52.1">
<l><seg type="pāda" n="a">āsīt kalpe muniśreṣṭhāḥ</seg> <seg type="pāda" n="b">saṃpravṛtte mahākṣaye</seg> </l>
<l><seg type="pāda" n="c">naṣṭe 'rkacandre pavane</seg> <seg type="pāda" n="d">naṣṭe sthāvarajaṅgame</seg> //</l>
</lg>

<lg xml:id="BrP_52.2">
<l><seg type="pāda" n="a">udite pralayāditye</seg> <seg type="pāda" n="b">pracaṇḍe ghanagarjite</seg> </l>
<l><seg type="pāda" n="c">vidyudutpātasaṃghātaiḥ</seg> <seg type="pāda" n="d">saṃbhagne taruparvate</seg> //</l>
</lg>

<lg xml:id="BrP_52.3">
<l><seg type="pāda" n="a">loke ca saṃhṛte sarve</seg> <seg type="pāda" n="b">mahadulkānibarhaṇe</seg> </l>
<l><seg type="pāda" n="c">śuṣkeṣu sarvatoyeṣu</seg> <seg type="pāda" n="d">saraḥsu ca saritsu ca</seg> //</l>
</lg>

<lg xml:id="BrP_52.4">
<l><seg type="pāda" n="a">tataḥ saṃvartako vahnir</seg> <seg type="pāda" n="b">vāyunā saha bho dvijāḥ</seg> </l>
<l><seg type="pāda" n="c">lokaṃ tu prāviśat sarvam</seg> <seg type="pāda" n="d">ādityair upaśobhitam</seg> //</l>
</lg>

<lg xml:id="BrP_52.5">
<l><seg type="pāda" n="a">paścāt sa pṛthivīṃ bhittvā</seg> <seg type="pāda" n="b">praviśya ca rasātalam</seg> </l>
<l><seg type="pāda" n="c">devadānavayakṣāṇāṃ</seg> <seg type="pāda" n="d">bhayaṃ janayate mahat</seg> //</l>
</lg>

<lg xml:id="BrP_52.6">
<l><seg type="pāda" n="a">nirdahan nāgalokaṃ ca</seg> <seg type="pāda" n="b">yac ca kiṃcit kṣitāv iha</seg> </l>
<l><seg type="pāda" n="c">adhastān muniśārdūlāḥ</seg> <seg type="pāda" n="d">sarvaṃ nāśayate kṣaṇāt</seg> //</l>
</lg>

<lg xml:id="BrP_52.7">
<l><seg type="pāda" n="a">tato yojanaviṃśānāṃ</seg> <seg type="pāda" n="b">sahasrāṇi śatāni ca</seg> </l>
<l><seg type="pāda" n="c">nirdahaty āśugo vāyuḥ</seg> <seg type="pāda" n="d">sa ca saṃvartako 'nalaḥ</seg> //</l>
</lg>

<lg xml:id="BrP_52.8">
<l><seg type="pāda" n="a">sadevāsuragandharvaṃ</seg> <seg type="pāda" n="b">sayakṣoragarākṣasam</seg> </l>
<l><seg type="pāda" n="c">tato dahati saṃdīptaḥ</seg> <seg type="pāda" n="d">sarvam eva jagat prabhuḥ</seg> //</l>
</lg>

<lg xml:id="BrP_52.9">
<l><seg type="pāda" n="a">pradīpto 'sau mahāraudraḥ</seg> <seg type="pāda" n="b">kalpāgnir iti saṃśrutaḥ</seg> </l>
<l><seg type="pāda" n="c">mahājvālo mahārciṣmān</seg> <seg type="pāda" n="d">saṃpradīptamahāsvanaḥ</seg> //</l>
</lg>

<lg xml:id="BrP_52.10">
<l><seg type="pāda" n="a">sūryakoṭipratīkāśo</seg> <seg type="pāda" n="b">jvalann iva sa tejasā</seg> </l>
<l><seg type="pāda" n="c">trailokyaṃ cādahat tūrṇaṃ</seg> <seg type="pāda" n="d">sasurāsuramānuṣam</seg> //</l>
</lg>

<lg xml:id="BrP_52.11">
<l><seg type="pāda" n="a">evaṃvidhe mahāghore</seg> <seg type="pāda" n="b">mahāpralayadāruṇe</seg> </l>
<l><seg type="pāda" n="c">ṛṣiḥ paramadharmātmā</seg> <seg type="pāda" n="d">dhyānayogaparo 'bhavat</seg> //</l>
</lg>

<lg xml:id="BrP_52.12">
<l><seg type="pāda" n="a">ekaḥ saṃtiṣṭhate viprā</seg> <seg type="pāda" n="b">mārkaṇḍeyeti viśrutaḥ</seg> </l>
<l><seg type="pāda" n="c">mohapāśair nibaddho 'sau</seg> <seg type="pāda" n="d">kṣuttṛṣṇākulitendriyāḥ</seg> //</l>
</lg>

<lg xml:id="BrP_52.13">
<l><seg type="pāda" n="a">sa dṛṣṭvā taṃ mahāvahniṃ</seg> <seg type="pāda" n="b">śuṣkakaṇṭhauṣṭhatālukaḥ</seg> </l>
<l><seg type="pāda" n="c">tṛṣṇārtaḥ praskhalan viprās</seg> <seg type="pāda" n="d">tadāsau bhayavihvalaḥ</seg> //</l>
</lg>

<lg xml:id="BrP_52.14">
<l><seg type="pāda" n="a">babhrāma pṛthivīṃ sarvāṃ</seg> <seg type="pāda" n="b">kāṃdiśīko vicetanaḥ</seg> </l>
<l><seg type="pāda" n="c">trātāraṃ nādhigacchan vai</seg> <seg type="pāda" n="d">itaś cetaś ca dhāvati</seg> //</l>
</lg>

<lg xml:id="BrP_52.15">
<l><seg type="pāda" n="a">na lebhe ca tadā śarma</seg> <seg type="pāda" n="b">yatra viśrāmyatā dvijāḥ</seg> </l>
<l><seg type="pāda" n="c">karomi kiṃ na jānāmi</seg> <seg type="pāda" n="d">yasyāhaṃ śaraṇaṃ vraje</seg> //</l>
</lg>

<lg xml:id="BrP_52.16">
<l><seg type="pāda" n="a">kathaṃ paśyāmi taṃ devaṃ</seg> <seg type="pāda" n="b">puruṣeśaṃ sanātanam</seg> </l>
<l><seg type="pāda" n="c">iti saṃcintayan devam</seg> <seg type="pāda" n="d">ekāgreṇa sanātanam</seg> //</l>
</lg>

<lg xml:id="BrP_52.17">
<l><seg type="pāda" n="a">prāptavāṃs tat padaṃ divyaṃ</seg> <seg type="pāda" n="b">mahāpralayakāraṇam</seg> </l>
<l><seg type="pāda" n="c">puruṣeśam iti khyātaṃ</seg> <seg type="pāda" n="d">vaṭarājaṃ sanātanam</seg> //</l>
</lg>

<lg xml:id="BrP_52.18">
<l><seg type="pāda" n="a">tvarāyukto muniś cāsau</seg> <seg type="pāda" n="b">nyagrodhasyāntikaṃ yayau</seg> </l>
<l><seg type="pāda" n="c">āsādya taṃ muniśreṣṭhās</seg> <seg type="pāda" n="d">tasya mūle samāviśat</seg> //</l>
</lg>

<lg xml:id="BrP_52.19">
<l><seg type="pāda" n="a">na kālāgnibhayaṃ tatra</seg> <seg type="pāda" n="b">na cāṅgārapravarṣaṇam</seg> </l>
<l><seg type="pāda" n="c">na saṃvartāgamas tatra</seg> <seg type="pāda" n="d">na ca vajrāśanis tathā</seg> //</l>
</lg>

<milestone unit="speaker" n="brahmovāca"/>

<lg xml:id="BrP_53.1">
<l><seg type="pāda" n="a">tato gajakulaprakhyās</seg> <seg type="pāda" n="b">taḍinmālāvibhūṣitāḥ</seg> </l>
<l><seg type="pāda" n="c">samuttasthur mahāmeghā</seg> <seg type="pāda" n="d">nabhasy adbhutadarśanāḥ</seg> //</l>
</lg>

<lg xml:id="BrP_53.2">
<l><seg type="pāda" n="a">kecin nīlotpalaśyāmāḥ</seg> <seg type="pāda" n="b">kecit kumudasaṃnibhāḥ</seg> </l>
<l><seg type="pāda" n="c">kecit kiñjalkasaṃkāśāḥ</seg> <seg type="pāda" n="d">kecit pītāḥ payodharāḥ</seg> //</l>
</lg>

<lg xml:id="BrP_53.3">
<l><seg type="pāda" n="a">kecid dharitasaṃkāśāḥ</seg> <seg type="pāda" n="b">kākāṇḍasaṃnibhās tathā</seg> </l>
<l><seg type="pāda" n="c">kecit kamalapattrābhāḥ</seg> <seg type="pāda" n="d">kecid dhiṅgulasaṃnibhāḥ</seg> //</l>
</lg>

<lg xml:id="BrP_53.4">
<l><seg type="pāda" n="a">kecit puravarākārāḥ</seg> <seg type="pāda" n="b">kecid girivaropamāḥ</seg> </l>
<l><seg type="pāda" n="c">kecid añjanasaṃkāśāḥ</seg> <seg type="pāda" n="d">kecin marakataprabhāḥ</seg> //</l>
</lg>

<lg xml:id="BrP_53.5">
<l><seg type="pāda" n="a">vidyunmālāpinaddhāṅgāḥ</seg> <seg type="pāda" n="b">samuttasthur mahāghanāḥ</seg> </l>
<l><seg type="pāda" n="c">ghorarūpā mahābhāgā</seg> <seg type="pāda" n="d">ghorasvananināditāḥ</seg> //</l>
</lg>

<lg xml:id="BrP_53.6">
<l><seg type="pāda" n="a">tato jaladharāḥ sarve</seg> <seg type="pāda" n="b">samāvṛṇvan nabhastalam</seg> </l>
<l><seg type="pāda" n="c">tair iyaṃ pṛthivī sarvā</seg> <seg type="pāda" n="d">saparvatavanākarā</seg> //</l>
</lg>

<lg xml:id="BrP_53.7">
<l><seg type="pāda" n="a">āpūritā diśaḥ sarvāḥ</seg> <seg type="pāda" n="b">salilaughapariplutāḥ</seg> </l>
<l><seg type="pāda" n="c">tatas te jaladā ghorā</seg> <seg type="pāda" n="d">vāriṇā munisattamāḥ</seg> //</l>
</lg>

<lg xml:id="BrP_53.8">
<l><seg type="pāda" n="a">sarvataḥ plāvayām āsuś</seg> <seg type="pāda" n="b">coditāḥ parameṣṭhinā</seg> </l>
<l><seg type="pāda" n="c">varṣamāṇā mahātoyaṃ</seg> <seg type="pāda" n="d">pūrayanto vasuṃdharām</seg> //</l>
</lg>

<lg xml:id="BrP_53.9">
<l><seg type="pāda" n="a">sughoram aśivaṃ raudraṃ</seg> <seg type="pāda" n="b">nāśayanti sma pāvakam</seg> </l>
<l><seg type="pāda" n="c">tato dvādaśa varṣāṇi</seg> <seg type="pāda" n="d">payodāḥ samupaplave</seg> //</l>
</lg>

<lg xml:id="BrP_53.10">
<l><seg type="pāda" n="a">dhārābhiḥ pūrayanto vai</seg> <seg type="pāda" n="b">codyamānā mahātmanā</seg> </l>
<l><seg type="pāda" n="c">tataḥ samudrāḥ svāṃ velām</seg> <seg type="pāda" n="d">atikrāmanti bho dvijāḥ</seg> //</l>
</lg>

<lg xml:id="BrP_53.11">
<l><seg type="pāda" n="a">parvatāś ca vyaśīryanta</seg> <seg type="pāda" n="b">mahī cāpsu nimajjati</seg> </l>
<l><seg type="pāda" n="c">sarvataḥ sumahābhrāntās</seg> <seg type="pāda" n="d">te payodā nabhastalam</seg> //</l>
</lg>

<lg xml:id="BrP_53.12">
<l><seg type="pāda" n="a">saṃveṣṭayitvā naśyanti</seg> <seg type="pāda" n="b">vāyuvegasamāhatāḥ</seg> </l>
<l><seg type="pāda" n="c">tatas taṃ mārutaṃ ghoraṃ</seg> <seg type="pāda" n="d">sa viṣṇur munisattamāḥ</seg> //</l>
</lg>

<lg xml:id="BrP_53.13">
<l><seg type="pāda" n="a">ādipadmālayo devaḥ</seg> <seg type="pāda" n="b">pītvā svapiti bho dvijāḥ</seg> </l>
<l><seg type="pāda" n="c">tasminn ekārṇave ghore</seg> <seg type="pāda" n="d">naṣṭe sthāvarajaṅgame</seg> //</l>
</lg>

<lg xml:id="BrP_53.14">
<l><seg type="pāda" n="a">naṣṭe devāsuranare</seg> <seg type="pāda" n="b">yakṣarākṣasavarjite</seg> </l>
<l><seg type="pāda" n="c">tato muniḥ sa viśrānto</seg> <seg type="pāda" n="d">dhyātvā ca puruṣottamam</seg> //</l>
</lg>

<lg xml:id="BrP_53.15">
<l><seg type="pāda" n="a">dadarśa cakṣur unmīlya</seg> <seg type="pāda" n="b">jalapūrṇāṃ vasuṃdharām</seg> </l>
<l><seg type="pāda" n="c">nāpaśyat taṃ vaṭaṃ norvīṃ</seg> <seg type="pāda" n="d">na digādi na bhāskaram</seg> //</l>
</lg>

<lg xml:id="BrP_53.16">
<l><seg type="pāda" n="a">na candrārkāgnipavanaṃ</seg> <seg type="pāda" n="b">na devāsurapannagam</seg> </l>
<l><seg type="pāda" n="c">tasminn ekārṇave ghore</seg> <seg type="pāda" n="d">tamobhūte nirāśraye</seg> //</l>
</lg>

<lg xml:id="BrP_53.17">
<l><seg type="pāda" n="a">nimajjan sa tadā viprāḥ</seg> <seg type="pāda" n="b">saṃtartum upacakrame</seg> </l>
<l><seg type="pāda" n="c">babhrāmāsau muniś cārta</seg> <seg type="pāda" n="d">itaś cetaś ca saṃplavan</seg> //</l>
</lg>

<lg xml:id="BrP_53.18">
<l><seg type="pāda" n="a">nimamajja tadā viprās</seg> <seg type="pāda" n="b">trātāraṃ nādhigacchati</seg> </l>
<l><seg type="pāda" n="c">evaṃ taṃ vihvalaṃ dṛṣṭvā</seg> <seg type="pāda" n="d">kṛpayā puruṣottamaḥ</seg> </l>
<l><seg type="pāda" n="e">provāca muniśārdūlās</seg> <seg type="pāda" n="f">tadā dhyānena toṣitaḥ</seg> //</l>
</lg>

<milestone unit="speaker" n="śrībhagavān uvāca"/>

<lg xml:id="BrP_53.19">
<l><seg type="pāda" n="a">vatsa śrānto 'si bālas tvaṃ</seg> <seg type="pāda" n="b">bhaktatra mama suvrata</seg> </l>
<l><seg type="pāda" n="c">āgacchāgaccha śīghraṃ tvaṃ</seg> <seg type="pāda" n="d">mārkaṇḍeya mamāntikam</seg> //</l>
</lg>

<lg xml:id="BrP_53.20">
<l><seg type="pāda" n="a">mā tvayaiva ca bhetavyaṃ</seg> <seg type="pāda" n="b">saṃprāpto 'si mamāgrataḥ</seg> </l>
<l><seg type="pāda" n="c">mārkaṇḍeya mune dhīra</seg> <seg type="pāda" n="d">bālas tvaṃ śramapīḍitaḥ</seg> //</l>
</lg>

<milestone unit="speaker" n="brahmovāca"/>

<lg xml:id="BrP_53.21">
<l><seg type="pāda" n="a">tasya tad vacanaṃ śrutvā</seg> <seg type="pāda" n="b">muniḥ paramakopitaḥ</seg> </l>
<l><seg type="pāda" n="c">uvāca sa tadā viprā</seg> <seg type="pāda" n="d">vismitaś cābhavan muhuḥ</seg> //</l>
</lg>

<milestone unit="speaker" n="mārkaṇḍeya uvāca"/>

<lg xml:id="BrP_53.22">
<l><seg type="pāda" n="a">ko 'yaṃ nāmnā kīrtayati</seg> <seg type="pāda" n="b">tapaḥ paribhavann iva</seg> </l>
<l><seg type="pāda" n="c">bahuvarṣasahasrākhyaṃ</seg> <seg type="pāda" n="d">dharṣayann iva me vapuḥ</seg> //</l>
</lg>

<lg xml:id="BrP_53.23">
<l><seg type="pāda" n="a">na hy eṣa samudācāro</seg> <seg type="pāda" n="b">deveṣv api samāhitaḥ</seg> </l>
<l><seg type="pāda" n="c">māṃ brahmā sa ca deveśo</seg> <seg type="pāda" n="d">dīrghāyur iti bhāṣate</seg> //</l>
</lg>

<lg xml:id="BrP_53.24">
<l><seg type="pāda" n="a">kas tapo ghoraśiraso</seg> <seg type="pāda" n="b">mamādya tyaktajīvitaḥ</seg> </l>
<l><seg type="pāda" n="c">mārkaṇḍeyeti coktvā man</seg><seg type="pāda" n="d">mṛtyuṃ gantum ihecchati</seg> //</l>
</lg>

<milestone unit="speaker" n="brahmovāca"/>

<lg xml:id="BrP_53.25">
<l><seg type="pāda" n="a">evam uktvā tadā viprāś</seg> <seg type="pāda" n="b">cintāviṣṭo 'bhavan muniḥ</seg> </l>
<l><seg type="pāda" n="c">kiṃ svapno 'yaṃ mayā dṛṣṭaḥ</seg> <seg type="pāda" n="d">kiṃ vā moho 'yam āgataḥ</seg> //</l>
</lg>

<lg xml:id="BrP_53.26">
<l><seg type="pāda" n="a">itthaṃ cintayatas tasya</seg> <seg type="pāda" n="b">utpannā duḥkhahā matiḥ</seg> </l>
<l><seg type="pāda" n="c">vrajāmi śaraṇaṃ devaṃ</seg> <seg type="pāda" n="d">bhaktyāhaṃ puruṣottamam</seg> //</l>
</lg>

<lg xml:id="BrP_53.27">
<l><seg type="pāda" n="a">sa gatvā śaraṇaṃ devaṃ</seg> <seg type="pāda" n="b">munis tadgatamānasaḥ</seg> </l>
<l><seg type="pāda" n="c">dadarśa taṃ vaṭaṃ bhūyo</seg> <seg type="pāda" n="d">viśālaṃ salilopari</seg> //</l>
</lg>

<lg xml:id="BrP_53.28">
<l><seg type="pāda" n="a">śākhāyāṃ tasya sauvarṇaṃ</seg> <seg type="pāda" n="b">vistīrṇāyāṃ mahādbhutam</seg> </l>
<l><seg type="pāda" n="c">ruciraṃ divyaparyaṅkaṃ</seg> <seg type="pāda" n="d">racitaṃ viśvakarmaṇā</seg> //</l>
</lg>

<lg xml:id="BrP_53.29">
<l><seg type="pāda" n="a">vajravaidūryaracitaṃ</seg> <seg type="pāda" n="b">maṇividrumaśobhitam</seg> </l>
<l><seg type="pāda" n="c">padmarāgādibhir juṣṭaṃ</seg> <seg type="pāda" n="d">ratnair anyair alaṃkṛtam</seg> //</l>
</lg>

<lg xml:id="BrP_53.30">
<l><seg type="pāda" n="a">nānāstaraṇasaṃvītaṃ</seg> <seg type="pāda" n="b">nānāratnopaśobhitam</seg> </l>
<l><seg type="pāda" n="c">nānāścaryasamāyuktaṃ</seg> <seg type="pāda" n="d">prabhāmaṇḍalamaṇḍitam</seg> //</l>
</lg>

<lg xml:id="BrP_53.31">
<l><seg type="pāda" n="a">tasyopari sthitaṃ devaṃ</seg> <seg type="pāda" n="b">kṛṣṇaṃ bālavapurdharam</seg> </l>
<l><seg type="pāda" n="c">sūryakoṭipratīkāśaṃ</seg> <seg type="pāda" n="d">dīpyamānaṃ suvarcasam</seg> //</l>
</lg>

<lg xml:id="BrP_53.32">
<l><seg type="pāda" n="a">caturbhujaṃ sundarāṅgaṃ</seg> <seg type="pāda" n="b">padmapattrāyatekṣaṇam</seg> </l>
<l><seg type="pāda" n="c">śrīvatsavakṣasaṃ devaṃ</seg> <seg type="pāda" n="d">śaṅkhacakragadādharam</seg> //</l>
</lg>

<lg xml:id="BrP_53.33">
<l><seg type="pāda" n="a">vanamālāvṛtoraskaṃ</seg> <seg type="pāda" n="b">divyakuṇḍaladhāriṇam</seg> </l>
<l><seg type="pāda" n="c">hārabhārārpitagrīvaṃ</seg> <seg type="pāda" n="d">divyaratnavibhūṣitam</seg> //</l>
</lg>

<lg xml:id="BrP_53.34">
<l><seg type="pāda" n="a">dṛṣṭvā tadā munir devaṃ</seg> <seg type="pāda" n="b">vismayotphullalocanaḥ</seg> </l>
<l><seg type="pāda" n="c">romāñcitatanur devaṃ</seg> <seg type="pāda" n="d">praṇipatyedam abravīt</seg> //</l>
</lg>

<milestone unit="speaker" n="mārkaṇḍeya uvāca"/>

<lg xml:id="BrP_53.35">
<l><seg type="pāda" n="a">aho caikārṇave ghore</seg> <seg type="pāda" n="b">vinaṣṭe sacarācare</seg> </l>
<l><seg type="pāda" n="c">katham eko hy ayaṃ bālas</seg> <seg type="pāda" n="d">tiṣṭhaty atra sunirbhayaḥ</seg> //</l>
</lg>

<milestone unit="speaker" n="brahmovāca"/>

<lg xml:id="BrP_53.36">
<l><seg type="pāda" n="a">bhūtaṃ bhavyaṃ bhaviṣyaṃ ca</seg> <seg type="pāda" n="b">jānann api mahāmuniḥ</seg> </l>
<l><seg type="pāda" n="c">na bubodha tadā devaṃ</seg> <seg type="pāda" n="d">māyayā tasya mohitaḥ</seg> </l>
<l><seg type="pāda" n="e">yadā na bubudhe cainaṃ</seg> <seg type="pāda" n="f">tadā khedād uvāca ha</seg> //</l>
</lg>

<milestone unit="speaker" n="mārkaṇḍeya uvāca"/>

<lg xml:id="BrP_53.37">
<l><seg type="pāda" n="a">vṛthā me tapaso vīryaṃ</seg> <seg type="pāda" n="b">vṛthā jñānaṃ vṛthā kriyā</seg> </l>
<l><seg type="pāda" n="c">vṛthā me jīvitaṃ dīrghaṃ</seg> <seg type="pāda" n="d">vṛthā mānuṣyam eva ca</seg> //</l>
</lg>

<lg xml:id="BrP_53.38">
<l><seg type="pāda" n="a">yo 'haṃ suptaṃ na jānāmi</seg> <seg type="pāda" n="b">paryaṅke divyabālakam</seg> //</l>
</lg>

<milestone unit="speaker" n="brahmovāca"/>

<lg xml:id="BrP_53.39">
<l><seg type="pāda" n="a">evaṃ saṃcintayan vipraḥ</seg> <seg type="pāda" n="b">plavamāno vicetanaḥ</seg> </l>
<l><seg type="pāda" n="c">trāṇārthaṃ vihvalaś cāsau</seg> <seg type="pāda" n="d">nirvedaṃ gatavāṃs tadā</seg> //</l>
</lg>

<lg xml:id="BrP_53.40">
<l><seg type="pāda" n="a">tato bālārkasaṃkāśaṃ</seg> <seg type="pāda" n="b">svamahimnā vyavasthitam</seg> </l>
<l><seg type="pāda" n="c">sarvatejomayaṃ viprā</seg> <seg type="pāda" n="d">na śaśākābhivīkṣitum</seg> //</l>
</lg>

<lg xml:id="BrP_53.41">
<l><seg type="pāda" n="a">dṛṣṭvā taṃ munim āyāntaṃ</seg> <seg type="pāda" n="b">sa bālaḥ prahasann iva</seg> </l>
<l><seg type="pāda" n="c">provāca muniśārdūlās</seg> <seg type="pāda" n="d">tadā meghaughanisvanaḥ</seg> //</l>
</lg>

<milestone unit="speaker" n="śrībhagavān uvāca"/>

<lg xml:id="BrP_53.42">
<l><seg type="pāda" n="a">vatsa jānāmi śrāntaṃ tvāṃ</seg> <seg type="pāda" n="b">trāṇārthaṃ mām upasthitam</seg> </l>
<l><seg type="pāda" n="c">śarīraṃ viśa me kṣipraṃ</seg> <seg type="pāda" n="d">viśrāmas te mayoditaḥ</seg> //</l>
</lg>

<milestone unit="speaker" n="brahmovāca"/>

<lg xml:id="BrP_53.43">
<l><seg type="pāda" n="a">śrutvā sa vacanaṃ tasya</seg> <seg type="pāda" n="b">kiṃcin novāca mohitaḥ</seg> </l>
<l><seg type="pāda" n="c">viveśa vadanaṃ tasya</seg> <seg type="pāda" n="d">vivṛtaṃ cāvaśo muniḥ</seg> //</l>
</lg>

<milestone unit="speaker" n="brahmovāca"/>

<lg xml:id="BrP_54.1">
<l><seg type="pāda" n="a">sa praviśyodare tasya</seg> <seg type="pāda" n="b">bālasya munisattamaḥ</seg> </l>
<l><seg type="pāda" n="c">dadarśa pṛthivīṃ kṛtsnāṃ</seg> <seg type="pāda" n="d">nānājanapadair vṛtām</seg> //</l>
</lg>

<lg xml:id="BrP_54.2">
<l><seg type="pāda" n="a">lavaṇekṣusurāsarpir</seg><seg type="pāda" n="b">dadhidugdhajalodadhīn</seg> </l>
<l><seg type="pāda" n="c">dadarśa tān samudrāṃś ca</seg> <seg type="pāda" n="d">jambu plakṣaṃ ca śālmalam</seg> //</l>
</lg>

<lg xml:id="BrP_54.3">
<l><seg type="pāda" n="a">kuśaṃ krauñcaṃ ca śākaṃ ca</seg> <seg type="pāda" n="b">puṣkaraṃ ca dadarśa saḥ</seg> </l>
<l><seg type="pāda" n="c">bhāratādīni varṣāṇi</seg> <seg type="pāda" n="d">tathā sarvāṃś ca parvatān</seg> //</l>
</lg>

<lg xml:id="BrP_54.4">
<l><seg type="pāda" n="a">meruṃ ca sarvaratnāḍhyaṃ</seg> <seg type="pāda" n="b">apaśyat kanakācalam</seg> </l>
<l><seg type="pāda" n="c">nānāratnānvitaiḥ śṛṅgair</seg> <seg type="pāda" n="d">bhūṣitaṃ bahukandaram</seg> //</l>
</lg>

<lg xml:id="BrP_54.5">
<l><seg type="pāda" n="a">nānāmunijanākīrṇaṃ</seg> <seg type="pāda" n="b">nānāvṛkṣavanākulam</seg> </l>
<l><seg type="pāda" n="c">nānāsattvasamāyuktaṃ</seg> <seg type="pāda" n="d">nānāścaryasamanvitam</seg> //</l>
</lg>

<lg xml:id="BrP_54.6">
<l><seg type="pāda" n="a">vyāghraiḥ siṃhair varāhaiś ca</seg> <seg type="pāda" n="b">cāmarair mahiṣair gajaiḥ</seg> </l>
<l><seg type="pāda" n="c">mṛgaiḥ śākhāmṛgaiś cānyair</seg> <seg type="pāda" n="d">bhūṣitaṃ sumanoharam</seg> //</l>
</lg>

<lg xml:id="BrP_54.7">
<l><seg type="pāda" n="a">śakrādyair vividhair devaiḥ</seg> <seg type="pāda" n="b">siddhacāraṇapannagaiḥ</seg> </l>
<l><seg type="pāda" n="c">muniyakṣāpsarobhiś ca</seg> <seg type="pāda" n="d">vṛtaiś cānyaiḥ surālayaiḥ</seg> //</l>
</lg>

<milestone unit="speaker" n="brahmovāca"/>

<lg xml:id="BrP_54.8">
<l><seg type="pāda" n="a">evaṃ sumeruṃ śrīmantam</seg> <seg type="pāda" n="b">apaśyan munisattamaḥ</seg> </l>
<l><seg type="pāda" n="c">paryaṭan sa tadā vipras</seg> <seg type="pāda" n="d">tasya bālasya codare</seg> //</l>
</lg>

<lg xml:id="BrP_54.9">
<l><seg type="pāda" n="a">himavantaṃ hemakūṭaṃ</seg> <seg type="pāda" n="b">niṣadhaṃ gandhamādanam</seg> </l>
<l><seg type="pāda" n="c">śvetaṃ ca durdharaṃ nīlaṃ</seg> <seg type="pāda" n="d">kailāsaṃ mandaraṃ girim</seg> //</l>
</lg>

<lg xml:id="BrP_54.10">
<l><seg type="pāda" n="a">mahendraṃ malayaṃ vindhyaṃ</seg> <seg type="pāda" n="b">pāriyātraṃ tathārbudam</seg> </l>
<l><seg type="pāda" n="c">sahyaṃ ca śuktimantaṃ ca</seg> <seg type="pāda" n="d">mainākaṃ vakraparvatam</seg> //</l>
</lg>

<lg xml:id="BrP_54.11">
<l><seg type="pāda" n="a">etāś cānyāś ca bahavo</seg> <seg type="pāda" n="b">yāvantaḥ pṛthivīdharāḥ</seg> </l>
<l><seg type="pāda" n="c">tatas tāṃs tu muniśreṣṭhāḥ</seg> <seg type="pāda" n="d">so 'paśyad ratnabhūṣitān</seg> //</l>
</lg>

<lg xml:id="BrP_54.12">
<l><seg type="pāda" n="a">kurukṣetraṃ ca pāñcālān</seg> <seg type="pāda" n="b">matsyān madrān sakekayān</seg> </l>
<l><seg type="pāda" n="c">bāhlīkān śūrasenāṃś ca</seg> <seg type="pāda" n="d">kāśmīrāṃs taṅgaṇān khasān</seg> //</l>
</lg>

<lg xml:id="BrP_54.13">
<l><seg type="pāda" n="a">pārvatīyān kirātāṃś ca</seg> <seg type="pāda" n="b">karṇaprāvaraṇān marūn</seg> </l>
<l><seg type="pāda" n="c">antyajān antyajātīṃś ca</seg> <seg type="pāda" n="d">so 'paśyat tasya codare</seg> //</l>
</lg>

<lg xml:id="BrP_54.14">
<l><seg type="pāda" n="a">mṛgāñ śākhāmṛgān siṃhān</seg> <seg type="pāda" n="b">varāhān sṛmarāñ śaśān</seg> </l>
<l><seg type="pāda" n="c">gajāṃś cānyāṃs tathā sattvān</seg> <seg type="pāda" n="d">so 'paśyat tasya codare</seg> //</l>
</lg>

<lg xml:id="BrP_54.15">
<l><seg type="pāda" n="a">pṛthivyāṃ yāni tīrthāni</seg> <seg type="pāda" n="b">grāmāś ca nagarāṇi ca</seg> </l>
<l><seg type="pāda" n="c">kṛṣigorakṣavāṇijyaṃ</seg> <seg type="pāda" n="d">krayavikrayaṇaṃ tathā</seg> //</l>
</lg>

<lg xml:id="BrP_54.16">
<l><seg type="pāda" n="a">śakrādīn vibudhāñ śreṣṭhāṃs</seg> <seg type="pāda" n="b">tathānyāṃś ca divaukasaḥ</seg> </l>
<l><seg type="pāda" n="c">gandharvāpsaraso yakṣān</seg> <seg type="pāda" n="d">ṛṣīṃś caiva sanātanān</seg> //</l>
</lg>

<lg xml:id="BrP_54.17">
<l><seg type="pāda" n="a">daityadānavasaṃghāṃś ca</seg> <seg type="pāda" n="b">nāgāṃś ca munisattamāḥ</seg> </l>
<l><seg type="pāda" n="c">siṃhikātanayāṃś caiva</seg> <seg type="pāda" n="d">ye cānye suraśatravaḥ</seg> //</l>
</lg>

<lg xml:id="BrP_54.18">
<l><seg type="pāda" n="a">yat kiṃcit tena loke 'smin</seg> <seg type="pāda" n="b">dṛṣṭapūrvaṃ carācaram</seg> </l>
<l><seg type="pāda" n="c">apaśyat sa tadā sarvaṃ</seg> <seg type="pāda" n="d">tasya kukṣau dvijottamāḥ</seg> //</l>
</lg>

<lg xml:id="BrP_54.19">
<l><seg type="pāda" n="a">athavā kiṃ bahūktena</seg> <seg type="pāda" n="b">kīrtitena punaḥ punaḥ</seg> </l>
<l><seg type="pāda" n="c">brahmādistambaparyantaṃ</seg> <seg type="pāda" n="d">yat kiṃcit sacarācaram</seg> //</l>
</lg>

<lg xml:id="BrP_54.20">
<l><seg type="pāda" n="a">bhūrlokaṃ ca bhuvarlokaṃ</seg> <seg type="pāda" n="b">svarlokaṃ ca dvijottamāḥ</seg> </l>
<l><seg type="pāda" n="c">mahar janas tapaḥ satyam</seg> <seg type="pāda" n="d">atalaṃ vitalaṃ tathā</seg> //</l>
</lg>

<lg xml:id="BrP_54.21">
<l><seg type="pāda" n="a">pātālaṃ sutalaṃ caiva</seg> <seg type="pāda" n="b">vitalaṃ ca rasātalam</seg> </l>
<l><seg type="pāda" n="c">mahātalaṃ ca brahmāṇḍam</seg> <seg type="pāda" n="d">apaśyat tasya codare</seg> //</l>
</lg>

<lg xml:id="BrP_54.22">
<l><seg type="pāda" n="a">avyāhatā gatis tasya</seg> <seg type="pāda" n="b">tadābhūd dvijasattamāḥ</seg> </l>
<l><seg type="pāda" n="c">prasādāt tasya devasya</seg> <seg type="pāda" n="d">smṛtilopaś ca nābhavat</seg> //</l>
</lg>

<lg xml:id="BrP_54.23">
<l><seg type="pāda" n="a">bhramamāṇas tadā kukṣau</seg> <seg type="pāda" n="b">kṛtsnaṃ jagad idaṃ dvijāḥ</seg> </l>
<l><seg type="pāda" n="c">nāntaṃ jagāma dehasya</seg> <seg type="pāda" n="d">tasya viṣṇoḥ kadācana</seg> //</l>
</lg>

<lg xml:id="BrP_54.24">
<l><seg type="pāda" n="a">yadāsau nāgataś cāntaṃ</seg> <seg type="pāda" n="b">tasya dehasya bho dvijāḥ</seg> </l>
<l><seg type="pāda" n="c">tadā taṃ varadaṃ devaṃ</seg> <seg type="pāda" n="d">śaraṇaṃ gatavān muniḥ</seg> //</l>
</lg>

<lg xml:id="BrP_54.25">
<l><seg type="pāda" n="a">tato 'sau sahasā viprā</seg> <seg type="pāda" n="b">vāyuvegena niḥsṛtaḥ</seg> </l>
<l><seg type="pāda" n="c">mahātmano mukhāt tasya</seg> <seg type="pāda" n="d">vivṛtāt puruṣasya saḥ</seg> //</l>
</lg>

<milestone unit="speaker" n="brahmovāca"/>

<lg xml:id="BrP_55.1">
<l><seg type="pāda" n="a">sa niṣkramyodarāt tasya</seg> <seg type="pāda" n="b">bālasya munisattamāḥ</seg> </l>
<l><seg type="pāda" n="c">punaś caikārṇavām urvīm</seg> <seg type="pāda" n="d">apaśyaj janavarjitām</seg> //</l>
</lg>

<lg xml:id="BrP_55.2">
<l><seg type="pāda" n="a">pūrvadṛṣṭaṃ ca taṃ devaṃ</seg> <seg type="pāda" n="b">dadarśa śiśurūpiṇam</seg> </l>
<l><seg type="pāda" n="c">śākhāyāṃ vaṭavṛkṣasya</seg> <seg type="pāda" n="d">paryaṅkopari saṃsthitam</seg> //</l>
</lg>

<lg xml:id="BrP_55.3">
<l><seg type="pāda" n="a">śrīvatsavakṣasaṃ devaṃ</seg> <seg type="pāda" n="b">pītavastraṃ caturbhujam</seg> </l>
<l><seg type="pāda" n="c">jagad ādāya tiṣṭhantaṃ</seg> <seg type="pāda" n="d">padmapattrāyatekṣaṇam</seg> //</l>
</lg>

<lg xml:id="BrP_55.4">
<l><seg type="pāda" n="a">so 'pi taṃ munim āyāntaṃ</seg> <seg type="pāda" n="b">plavamānam acetanam</seg> </l>
<l><seg type="pāda" n="c">dṛṣṭvā mukhād viniṣkrāntaṃ</seg> <seg type="pāda" n="d">provāca prahasann iva</seg> //</l>
</lg>

<milestone unit="speaker" n="śrībhagavān uvāca"/>

<lg xml:id="BrP_55.5">
<l><seg type="pāda" n="a">kaccit tvayoṣitaṃ vatsa</seg> <seg type="pāda" n="b">viśrāntaṃ ca mamodare</seg> </l>
<l><seg type="pāda" n="c">bhramamāṇaś ca kiṃ tatra</seg> <seg type="pāda" n="d">āścaryaṃ dṛṣṭavān asi</seg> //</l>
</lg>

<lg xml:id="BrP_55.6">
<l><seg type="pāda" n="a">bhakto 'si me muniśreṣṭha</seg> <seg type="pāda" n="b">śrānto 'si ca mamāśritaḥ</seg> </l>
<l><seg type="pāda" n="c">tena tvām upakārāya</seg> <seg type="pāda" n="d">saṃbhāṣe paśya mām iha</seg> //</l>
</lg>

<milestone unit="speaker" n="brahmovāca"/>

<lg xml:id="BrP_55.7">
<l><seg type="pāda" n="a">śrutvā sa vacanaṃ tasya</seg> <seg type="pāda" n="b">saṃprahṛṣṭatanūruhaḥ</seg> </l>
<l><seg type="pāda" n="c">dadarśa taṃ suduṣprekṣaṃ</seg> <seg type="pāda" n="d">ratnair divyair alaṃkṛtam</seg> //</l>
</lg>

<lg xml:id="BrP_55.8">
<l><seg type="pāda" n="a">prasannā nirmalā dṛṣṭir</seg> <seg type="pāda" n="b">muhūrtāt tasya bho dvijāḥ</seg> </l>
<l><seg type="pāda" n="c">prasādāt tasya devasya</seg> <seg type="pāda" n="d">prādurbhūtā punar navā</seg> //</l>
</lg>

<lg xml:id="BrP_55.9">
<l><seg type="pāda" n="a">raktāṅgulitalau pādau</seg> <seg type="pāda" n="b">tatas tasya surārcitau</seg> </l>
<l><seg type="pāda" n="c">praṇamya śirasā viprā</seg> <seg type="pāda" n="d">harṣagadgadayā girā</seg> //</l>
</lg>

<lg xml:id="BrP_55.10">
<l><seg type="pāda" n="a">kṛtāñjalis tadā hṛṣṭo</seg> <seg type="pāda" n="b">vismitaś ca punaḥ punaḥ</seg> </l>
<l><seg type="pāda" n="c">dṛṣṭvā taṃ paramātmānaṃ</seg> <seg type="pāda" n="d">saṃstotum upacakrame</seg> //</l>
</lg>

<milestone unit="speaker" n="mārkaṇḍeya uvāca"/>

<lg xml:id="BrP_55.11">
<l><seg type="pāda" n="a">devadeva jagannātha</seg> <seg type="pāda" n="b">māyābālavapurdhara</seg> </l>
<l><seg type="pāda" n="c">trāhi māṃ cārupadmākṣa</seg> <seg type="pāda" n="d">duḥkhitaṃ śaraṇāgatam</seg> //</l>
</lg>

<lg xml:id="BrP_55.12">
<l><seg type="pāda" n="a">saṃtapto 'smi suraśreṣṭha</seg> <seg type="pāda" n="b">saṃvartākhyena vahninā</seg> </l>
<l><seg type="pāda" n="c">aṅgāravarṣabhītaṃ ca</seg> <seg type="pāda" n="d">trāhi māṃ puruṣottama</seg> //</l>
</lg>

<lg xml:id="BrP_55.13">
<l><seg type="pāda" n="a">śoṣitaś ca pracaṇḍena</seg> <seg type="pāda" n="b">vāyunā jagadāyunā</seg> </l>
<l><seg type="pāda" n="c">vihvalo 'haṃ tathā śrāntas</seg> <seg type="pāda" n="d">trāhi māṃ puruṣottama</seg> //</l>
</lg>

<lg xml:id="BrP_55.14">
<l><seg type="pāda" n="a">tāpitaś ca taśāmātyaiḥ</seg> <seg type="pāda" n="b">pralayāvartakādibhiḥ</seg> </l>
<l><seg type="pāda" n="c">na śāntim adhigacchāmi</seg> <seg type="pāda" n="d">trāhi māṃ puruṣottama</seg> //</l>
</lg>

<lg xml:id="BrP_55.15">
<l><seg type="pāda" n="a">tṛṣitaś ca kṣudhāviṣṭo</seg> <seg type="pāda" n="b">duḥkhitaś ca jagatpate</seg> </l>
<l><seg type="pāda" n="c">trātāraṃ nātra paśyāmi</seg> <seg type="pāda" n="d">trāhi māṃ puruṣottama</seg> //</l>
</lg>

<lg xml:id="BrP_55.16">
<l><seg type="pāda" n="a">asminn ekārṇave ghore</seg> <seg type="pāda" n="b">vinaṣṭe sacarācare</seg> </l>
<l><seg type="pāda" n="c">na cāntam adhigacchāmi</seg> <seg type="pāda" n="d">trāhi māṃ puruṣottama</seg> //</l>
</lg>

<lg xml:id="BrP_55.17">
<l><seg type="pāda" n="a">tavodare ca deveśa</seg> <seg type="pāda" n="b">mayā dṛṣṭaṃ carācaram</seg> </l>
<l><seg type="pāda" n="c">vismito 'haṃ viṣaṇṇaś ca</seg> <seg type="pāda" n="d">trāhi māṃ puruṣottama</seg> //</l>
</lg>

<lg xml:id="BrP_55.18">
<l><seg type="pāda" n="a">saṃsāre 'smin nirālambe</seg> <seg type="pāda" n="b">prasīda puruṣottama</seg> </l>
<l><seg type="pāda" n="c">prasīda vibudhaśreṣṭha</seg> <seg type="pāda" n="d">prasīda vibudhapriya</seg> //</l>
</lg>

<lg xml:id="BrP_55.19">
<l><seg type="pāda" n="a">prasīda vibudhāṃ nātha</seg> <seg type="pāda" n="b">prasīda vibudhālaya</seg> </l>
<l><seg type="pāda" n="c">prasīda sarvalokeśa</seg> <seg type="pāda" n="d">jagatkāraṇakāraṇa</seg> //</l>
</lg>

<lg xml:id="BrP_55.20">
<l><seg type="pāda" n="a">prasīda sarvakṛd deva</seg> <seg type="pāda" n="b">prasīda mama bhūdhara</seg> </l>
<l><seg type="pāda" n="c">prasīda salilāvāsa</seg> <seg type="pāda" n="d">prasīda madhusūdana</seg> //</l>
</lg>

<lg xml:id="BrP_55.21">
<l><seg type="pāda" n="a">prasīda kamalākānta</seg> <seg type="pāda" n="b">prasīda tridaśeśvara</seg> </l>
<l><seg type="pāda" n="c">prasīda kaṃsakeśīghna</seg> <seg type="pāda" n="d">prasīdāriṣṭanāśana</seg> //</l>
</lg>

<lg xml:id="BrP_55.22">
<l><seg type="pāda" n="a">prasīda kṛṣṇa daityaghna</seg> <seg type="pāda" n="b">prasīda danujāntaka</seg> </l>
<l><seg type="pāda" n="c">prasīda mathurāvāsa</seg> <seg type="pāda" n="d">prasīda yadunandana</seg> //</l>
</lg>

<lg xml:id="BrP_55.23">
<l><seg type="pāda" n="a">prasīda śakrāvaraja</seg> <seg type="pāda" n="b">prasīda varadāvyaya</seg> </l>
<l><seg type="pāda" n="c">tvaṃ mahī tvaṃ jalaṃ deva</seg> <seg type="pāda" n="d">tvam agnis tvaṃ samīraṇaḥ</seg> //</l>
</lg>

<lg xml:id="BrP_55.24">
<l><seg type="pāda" n="a">tvaṃ nabhas tvaṃ manaś caiva</seg> <seg type="pāda" n="b">tvam ahaṃkāra eva ca</seg> </l>
<l><seg type="pāda" n="c">tvaṃ buddhiḥ prakṛtiś caiva</seg> <seg type="pāda" n="d">sattvādyās tvaṃ jagatpate</seg> //</l>
</lg>

<lg xml:id="BrP_55.25">
<l><seg type="pāda" n="a">puruṣas tvaṃ jagadvyāpī</seg> <seg type="pāda" n="b">puruṣād api cottamaḥ</seg> </l>
<l><seg type="pāda" n="c">tvam indriyāṇi sarvāṇi</seg> <seg type="pāda" n="d">śabdādyā viṣayāḥ prabho</seg> //</l>
</lg>

<lg xml:id="BrP_55.26">
<l><seg type="pāda" n="a">tvaṃ dikpālāś ca dharmāś ca</seg> <seg type="pāda" n="b">vedā yajñāḥ sadakṣiṇāḥ</seg> </l>
<l><seg type="pāda" n="c">tvam indras tvaṃ śivo devas</seg> <seg type="pāda" n="d">tvaṃ havis tvaṃ hutāśanaḥ</seg> //</l>
</lg>

<lg xml:id="BrP_55.27">
<l><seg type="pāda" n="a">tvaṃ yamaḥ pitṛrāṭ deva</seg> <seg type="pāda" n="b">tvaṃ rakṣodhipatiḥ svayam</seg> </l>
<l><seg type="pāda" n="c">varuṇas tvam apāṃ nātha</seg> <seg type="pāda" n="d">tvaṃ vāyus tvaṃ dhaneśvaraḥ</seg> //</l>
</lg>

<lg xml:id="BrP_55.28">
<l><seg type="pāda" n="a">tvam īśānas tvam anantas</seg> <seg type="pāda" n="b">tvaṃ gaṇeśaś ca ṣaṇmukhaḥ</seg> </l>
<l><seg type="pāda" n="c">vasavas tvaṃ tathā rudrās</seg> <seg type="pāda" n="d">tvam ādityāś ca khecarāḥ</seg> //</l>
</lg>

<lg xml:id="BrP_55.29">
<l><seg type="pāda" n="a">dānavās tvaṃ tathā yakṣās</seg> <seg type="pāda" n="b">tvaṃ daityāḥ samarudgaṇāḥ</seg> </l>
<l><seg type="pāda" n="c">siddhāś cāpsaraso nāgā</seg> <seg type="pāda" n="d">gandharvās tvaṃ sacāraṇāḥ</seg> //</l>
</lg>

<lg xml:id="BrP_55.30">
<l><seg type="pāda" n="a">pitaro vālakhilyāś ca</seg> <seg type="pāda" n="b">prajānāṃ patayo 'cyuta</seg> </l>
<l><seg type="pāda" n="c">munayas tvam ṛṣigaṇās</seg> <seg type="pāda" n="d">tvam aśvinau niśācarāḥ</seg> //</l>
</lg>

<lg xml:id="BrP_55.31">
<l><seg type="pāda" n="a">anyāś ca jātayas tvaṃ hi</seg> <seg type="pāda" n="b">yat kiṃcij jīvasaṃjñitam</seg> </l>
<l><seg type="pāda" n="c">kiṃ cātra bahunoktena</seg> <seg type="pāda" n="d">brahmādistambagocaram</seg> //</l>
</lg>

<lg xml:id="BrP_55.32">
<l><seg type="pāda" n="a">bhūtaṃ bhavyaṃ bhaviṣyaṃ ca</seg> <seg type="pāda" n="b">tvaṃ jagat sacarācaram</seg> </l>
<l><seg type="pāda" n="c">yat te rūpaṃ paraṃ deva</seg> <seg type="pāda" n="d">kūṭastham acalaṃ dhruvam</seg> //</l>
</lg>

<lg xml:id="BrP_55.33">
<l><seg type="pāda" n="a">brahmādyās tan na jānanti</seg> <seg type="pāda" n="b">katham anye 'lpamedhasaḥ</seg> </l>
<l><seg type="pāda" n="c">deva śuddhasvabhāvo 'si</seg> <seg type="pāda" n="d">nityas tvaṃ prakṛteḥ paraḥ</seg> //</l>
</lg>

<lg xml:id="BrP_55.34">
<l><seg type="pāda" n="a">avyaktaḥ śāśvato 'nantaḥ</seg> <seg type="pāda" n="b">sarvavyāpī maheśvaraḥ</seg> </l>
<l><seg type="pāda" n="c">tvam ākāśaḥ paraḥ śānto</seg> <seg type="pāda" n="d">ajas tvaṃ vibhur avyayaḥ</seg> //</l>
</lg>

<lg xml:id="BrP_55.35">
<l><seg type="pāda" n="a">evaṃ tvāṃ nirguṇaṃ stotuṃ</seg> <seg type="pāda" n="b">kaḥ śaknoti nirañjanam</seg> </l>
<l><seg type="pāda" n="c">stuto 'si yan mayā deva</seg> <seg type="pāda" n="d">vikalenālpacetasā</seg> </l>
<l><seg type="pāda" n="e">tat sarvaṃ devadeveśa</seg> <seg type="pāda" n="f">kṣantum arhasi cāvyaya</seg> //</l>
</lg>

<milestone unit="speaker" n="brahmovāca"/>

<lg xml:id="BrP_56.1">
<l><seg type="pāda" n="a">itthaṃ stutas tadā tena</seg> <seg type="pāda" n="b">mārkaṇḍeyena bho dvijāḥ</seg> </l>
<l><seg type="pāda" n="c">prītaḥ provāca bhagavān</seg> <seg type="pāda" n="d">meghagambhīrayā girā</seg> //</l>
</lg>

<milestone unit="speaker" n="śrībhagavān uvāca"/>

<lg xml:id="BrP_56.2">
<l><seg type="pāda" n="a">brūhi kāmaṃ muniśreṣṭha</seg> <seg type="pāda" n="b">yat te manasi vartate</seg> </l>
<l><seg type="pāda" n="c">dadāmi sarvaṃ viprarṣe</seg> <seg type="pāda" n="d">matto yad abhivāñchasi</seg> //</l>
</lg>

<milestone unit="speaker" n="brahmovāca"/>

<lg xml:id="BrP_56.3">
<l><seg type="pāda" n="a">śrutvā sa vacanaṃ viprāḥ</seg> <seg type="pāda" n="b">śiśos tasya mahātmanaḥ</seg> </l>
<l><seg type="pāda" n="c">uvāca paramaprīto</seg> <seg type="pāda" n="d">munis tadgatamānasaḥ</seg> //</l>
</lg>

<milestone unit="speaker" n="mārkaṇḍeya uvāca"/>

<lg xml:id="BrP_56.4">
<l><seg type="pāda" n="a">jñātum icchāmi deva tvāṃ</seg> <seg type="pāda" n="b">māyāṃ vai tava cottamām</seg> </l>
<l><seg type="pāda" n="c">tvatprasādāc ca deveśa</seg> <seg type="pāda" n="d">smṛtir na parihīyate</seg> //</l>
</lg>

<lg xml:id="BrP_56.5">
<l><seg type="pāda" n="a">drutam antaḥ śarīreṇa</seg> <seg type="pāda" n="b">satataṃ paryavartitam</seg> </l>
<l><seg type="pāda" n="c">icchāmi puṇḍarīkākṣa</seg> <seg type="pāda" n="d">jñātuṃ tvām aham avyayam</seg> //</l>
</lg>

<lg xml:id="BrP_56.6">
<l><seg type="pāda" n="a">iha bhūtvā śiśuḥ sākṣāt</seg> <seg type="pāda" n="b">kiṃ bhavān avatiṣṭhate</seg> </l>
<l><seg type="pāda" n="c">pītvā jagad idaṃ sarvam</seg> <seg type="pāda" n="d">etad ākhyātum arhasi</seg> //</l>
</lg>

<lg xml:id="BrP_56.7">
<l><seg type="pāda" n="a">kimarthaṃ ca jagat sarvaṃ</seg> <seg type="pāda" n="b">śarīrasthaṃ tavānagha</seg> </l>
<l><seg type="pāda" n="c">kiyantaṃ ca tvayā kālam</seg> <seg type="pāda" n="d">iha stheyam ariṃdama</seg> //</l>
</lg>

<lg xml:id="BrP_56.8">
<l><seg type="pāda" n="a">jñātum icchāmi deveśa</seg> <seg type="pāda" n="b">brūhi sarvam aśeṣataḥ</seg> </l>
<l><seg type="pāda" n="c">tvattaḥ kamalapattrākṣa</seg> <seg type="pāda" n="d">vistareṇa yathātatham</seg> </l>
<l><seg type="pāda" n="e">mahad etad acintyaṃ ca</seg> <seg type="pāda" n="f">yad ahaṃ dṛṣṭavān prabho</seg> //</l>
</lg>

<milestone unit="speaker" n="brahmovāca"/>

<lg xml:id="BrP_56.9">
<l><seg type="pāda" n="a">ity uktaḥ sa tadā tena</seg> <seg type="pāda" n="b">devadevo mahādyutiḥ</seg> </l>
<l><seg type="pāda" n="c">sāntvayan sa tadā vākyam</seg> <seg type="pāda" n="d">uvāca vadatāṃ varaḥ</seg> //</l>
</lg>

<milestone unit="speaker" n="śrībhagavān uvāca"/>

<lg xml:id="BrP_56.10">
<l><seg type="pāda" n="a">kāmaṃ devāś ca māṃ vipra</seg> <seg type="pāda" n="b">nahi jānanti tattvataḥ</seg> </l>
<l><seg type="pāda" n="c">tava prītyā pravakṣyāmi</seg> <seg type="pāda" n="d">yathedaṃ visṛjāmy aham</seg> //</l>
</lg>

<lg xml:id="BrP_56.11">
<l><seg type="pāda" n="a">pitṛbhakto 'si viprarṣe</seg> <seg type="pāda" n="b">mām eva śaraṇaṃ gataḥ</seg> </l>
<l><seg type="pāda" n="c">tato dṛṣṭo 'smi te sākṣād</seg> <seg type="pāda" n="d">brahmacaryaṃ ca te mahat</seg> //</l>
</lg>

<lg xml:id="BrP_56.12">
<l><seg type="pāda" n="a">āpo nārā iti purā</seg> <seg type="pāda" n="b">saṃjñākarma kṛtaṃ mayā</seg> </l>
<l><seg type="pāda" n="c">tena nārāyaṇo 'smy ukto</seg> <seg type="pāda" n="d">mama tās tv ayanaṃ sadā</seg> //</l>
</lg>

<lg xml:id="BrP_56.13">
<l><seg type="pāda" n="a">ahaṃ nārāyaṇo nāma</seg> <seg type="pāda" n="b">prabhavaḥ śāśvato 'vyayaḥ</seg> </l>
<l><seg type="pāda" n="c">vidhātā sarvabhūtānāṃ</seg> <seg type="pāda" n="d">saṃhartā ca dvijottama</seg> //</l>
</lg>

<lg xml:id="BrP_56.14">
<l><seg type="pāda" n="a">ahaṃ viṣṇur ahaṃ brahmā</seg> <seg type="pāda" n="b">śakraś cāpi surādhipaḥ</seg> </l>
<l><seg type="pāda" n="c">ahaṃ vaiśravaṇo rājā</seg> <seg type="pāda" n="d">yamaḥ pretādhipas tathā</seg> //</l>
</lg>

<lg xml:id="BrP_56.15">
<l><seg type="pāda" n="a">ahaṃ śivaś ca somaś ca</seg> <seg type="pāda" n="b">kaśyapaś ca prajāpatiḥ</seg> </l>
<l><seg type="pāda" n="c">ahaṃ dhātā vidhātā ca</seg> <seg type="pāda" n="d">yajñaś cāhaṃ dvijottama</seg> //</l>
</lg>

<lg xml:id="BrP_56.16">
<l><seg type="pāda" n="a">agnir āsyaṃ kṣitiḥ pādau</seg> <seg type="pāda" n="b">candrādityau ca locane</seg> </l>
<l><seg type="pāda" n="c">dyaur mūrdhā khaṃ diśaḥ śrotre</seg> <seg type="pāda" n="d">tathāpaḥ svedasaṃbhavāḥ</seg> //</l>
</lg>

<lg xml:id="BrP_56.17">
<l><seg type="pāda" n="a">sadiśaṃ ca nabhaḥ kāyo</seg> <seg type="pāda" n="b">vāyur manasi me sthitaḥ</seg> </l>
<l><seg type="pāda" n="c">mayā kratuśatair iṣṭaṃ</seg> <seg type="pāda" n="d">bahubhiś cāptadakṣiṇaiḥ</seg> //</l>
</lg>

<lg xml:id="BrP_56.18">
<l><seg type="pāda" n="a">yajante vedaviduṣo</seg> <seg type="pāda" n="b">māṃ devayajane sthitam</seg> </l>
<l><seg type="pāda" n="c">pṛthivyāṃ kṣatriyendrāś ca</seg> <seg type="pāda" n="d">pārthivāḥ svargakāṅkṣiṇaḥ</seg> //</l>
</lg>

<lg xml:id="BrP_56.19">
<l><seg type="pāda" n="a">yajante māṃ tathā vaiśyāḥ</seg> <seg type="pāda" n="b">svargalokajigīṣavaḥ</seg> </l>
<l><seg type="pāda" n="c">catuḥsamudraparyantāṃ</seg> <seg type="pāda" n="d">merumandarabhūṣaṇām</seg> //</l>
</lg>

<lg xml:id="BrP_56.20">
<l><seg type="pāda" n="a">śeṣo bhūtvāham eko hi</seg> <seg type="pāda" n="b">dhārayāmi vasuṃdharām</seg> </l>
<l><seg type="pāda" n="c">vārāhaṃ rūpam āsthāya</seg> <seg type="pāda" n="d">mameyaṃ jagatī purā</seg> //</l>
</lg>

<lg xml:id="BrP_56.21">
<l><seg type="pāda" n="a">majjamānā jale vipra</seg> <seg type="pāda" n="b">vīryeṇāsmi samuddhṛtā</seg> </l>
<l><seg type="pāda" n="c">agniś ca vāḍavo vipra</seg> <seg type="pāda" n="d">bhūtvāhaṃ dvijasattama</seg> //</l>
</lg>

<lg xml:id="BrP_56.22">
<l><seg type="pāda" n="a">pibāmy apaḥ samāviṣṭas</seg> <seg type="pāda" n="b">tāś caiva visṛjāmy aham</seg> </l>
<l><seg type="pāda" n="c">brahma vaktraṃ bhujau kṣatram</seg> <seg type="pāda" n="d">ūrū me saṃśritā viśaḥ</seg> //</l>
</lg>

<lg xml:id="BrP_56.23">
<l><seg type="pāda" n="a">pādau śūdrā bhavantīme</seg> <seg type="pāda" n="b">vikrameṇa krameṇa ca</seg> </l>
<l><seg type="pāda" n="c">ṛgvedaḥ sāmavedaś ca</seg> <seg type="pāda" n="d">yajurvedas tv atharvaṇaḥ</seg> //</l>
</lg>

<lg xml:id="BrP_56.24">
<l><seg type="pāda" n="a">mattaḥ prādurbhavanty ete</seg> <seg type="pāda" n="b">mām eva praviśanti ca</seg> </l>
<l><seg type="pāda" n="c">yatayaḥ śāntiparamā</seg> <seg type="pāda" n="d">yatātmāno bubhutsavaḥ</seg> //</l>
</lg>

<lg xml:id="BrP_56.25">
<l><seg type="pāda" n="a">kāmakrodhadveṣamuktā</seg> <seg type="pāda" n="b">niḥsaṅgā vītakalmaṣāḥ</seg> </l>
<l><seg type="pāda" n="c">sattvasthā nirahaṃkārā</seg> <seg type="pāda" n="d">nityam adhyātmakovidāḥ</seg> //</l>
</lg>

<lg xml:id="BrP_56.26">
<l><seg type="pāda" n="a">mām eva satataṃ viprāś</seg> <seg type="pāda" n="b">cintayanta upāsate</seg> </l>
<l><seg type="pāda" n="c">ahaṃ saṃvartako jyotir</seg> <seg type="pāda" n="d">ahaṃ saṃvartako 'nalaḥ</seg> //</l>
</lg>

<lg xml:id="BrP_56.27">
<l><seg type="pāda" n="a">ahaṃ saṃvartakaḥ sūryas</seg> <seg type="pāda" n="b">tv ahaṃ saṃvartako 'nilaḥ</seg> </l>
<l><seg type="pāda" n="c">tārārūpāṇi dṛśyante</seg> <seg type="pāda" n="d">yāny etāni nabhastale</seg> //</l>
</lg>

<lg xml:id="BrP_56.28">
<l><seg type="pāda" n="a">mama vai romakūpāṇi</seg> <seg type="pāda" n="b">viddhi tvaṃ dvijasattama</seg> </l>
<l><seg type="pāda" n="c">ratnākarāḥ samudrāś ca</seg> <seg type="pāda" n="d">sarva eva caturdiśaḥ</seg> //</l>
</lg>

<lg xml:id="BrP_56.29">
<l><seg type="pāda" n="a">vasanaṃ śayanaṃ caiva</seg> <seg type="pāda" n="b">nilayaṃ caiva viddhi me</seg> </l>
<l><seg type="pāda" n="c">kāmaḥ krodhaś ca harṣaś ca</seg> <seg type="pāda" n="d">bhayaṃ mohas tathaiva ca</seg> //</l>
</lg>

<lg xml:id="BrP_56.30">
<l><seg type="pāda" n="a">mamaiva viddhi rūpāṇi</seg> <seg type="pāda" n="b">sarvāṇy etāni sattama</seg> </l>
<l><seg type="pāda" n="c">prāpnuvanti narā vipra</seg> <seg type="pāda" n="d">yat kṛtvā karma śobhanam</seg> //</l>
</lg>

<lg xml:id="BrP_56.31">
<l><seg type="pāda" n="a">satyaṃ dānaṃ tapaś cogram</seg> <seg type="pāda" n="b">ahiṃsāṃ sarvajantuṣu</seg> </l>
<l><seg type="pāda" n="c">madvidhānena vihitā</seg> <seg type="pāda" n="d">mama dehavicāriṇaḥ</seg> //</l>
</lg>

<lg xml:id="BrP_56.32">
<l><seg type="pāda" n="a">mayābhibhūtavijñānāś</seg> <seg type="pāda" n="b">ceṣṭayanti na kāmataḥ</seg> </l>
<l><seg type="pāda" n="c">samyag vedam adhīyānā</seg> <seg type="pāda" n="d">yajanto vividhair makhaiḥ</seg> //</l>
</lg>

<lg xml:id="BrP_56.33">
<l><seg type="pāda" n="a">śāntātmāno jitakrodhāḥ</seg> <seg type="pāda" n="b">prāpnuvanti dvijātayaḥ</seg> </l>
<l><seg type="pāda" n="c">prāptuṃ śakyo na caivāhaṃ</seg> <seg type="pāda" n="d">narair duṣkṛtakarmabhiḥ</seg> //</l>
</lg>

<lg xml:id="BrP_56.34">
<l><seg type="pāda" n="a">lobhābhibhūtaiḥ kṛpaṇair</seg> <seg type="pāda" n="b">anāryair akṛtātmabhiḥ</seg> </l>
<l><seg type="pāda" n="c">tan māṃ mahāphalaṃ viddhi</seg> <seg type="pāda" n="d">narāṇāṃ bhāvitātmanām</seg> //</l>
</lg>

<lg xml:id="BrP_56.35">
<l><seg type="pāda" n="a">suduṣprāpaṃ vimūḍhānāṃ</seg> <seg type="pāda" n="b">māṃ kuyoganiṣeviṇām</seg> </l>
<l><seg type="pāda" n="c">yadā yadā hi dharmasya</seg> <seg type="pāda" n="d">glānir bhavati sattama</seg> //</l>
</lg>

<lg xml:id="BrP_56.36">
<l><seg type="pāda" n="a">abhyutthānam adharmasya</seg> <seg type="pāda" n="b">tadātmānaṃ sṛjāmy aham</seg> </l>
<l><seg type="pāda" n="c">daityā hiṃsānuraktāś ca</seg> <seg type="pāda" n="d">avadhyāḥ surasattamaiḥ</seg> //</l>
</lg>

<lg xml:id="BrP_56.37">
<l><seg type="pāda" n="a">rākṣasāś cāpi loke 'smin</seg> <seg type="pāda" n="b">yadotpatsyanti dāruṇāḥ</seg> </l>
<l><seg type="pāda" n="c">tadāhaṃ saṃprasūyāmi</seg> <seg type="pāda" n="d">gṛheṣu puṇyakarmaṇām</seg> //</l>
</lg>

<lg xml:id="BrP_56.38">
<l><seg type="pāda" n="a">praviṣṭo mānuṣaṃ dehaṃ</seg> <seg type="pāda" n="b">sarvaṃ praśamayāmy aham</seg> </l>
<l><seg type="pāda" n="c">sṛṣṭvā devamanuṣyāṃś ca</seg> <seg type="pāda" n="d">gandharvoragarākṣasān</seg> //</l>
</lg>

<lg xml:id="BrP_56.39">
<l><seg type="pāda" n="a">sthāvarāṇi ca bhūtāni</seg> <seg type="pāda" n="b">saṃharāmy ātmamāyayā</seg> </l>
<l><seg type="pāda" n="c">karmakāle punar deham</seg> <seg type="pāda" n="d">anucintya sṛjāmy aham</seg> //</l>
</lg>

<lg xml:id="BrP_56.40">
<l><seg type="pāda" n="a">āviśya mānuṣaṃ dehaṃ</seg> <seg type="pāda" n="b">maryādābandhakāraṇāt</seg> </l>
<l><seg type="pāda" n="c">śvetaḥ kṛtayuge dharmaḥ</seg> <seg type="pāda" n="d">śyāmas tretāyuge mama</seg> //</l>
</lg>

<lg xml:id="BrP_56.41">
<l><seg type="pāda" n="a">rakto dvāparam āsādya</seg> <seg type="pāda" n="b">kṛṣṇaḥ kaliyuge tathā</seg> </l>
<l><seg type="pāda" n="c">trayo bhāgā hy adharmasya</seg> <seg type="pāda" n="d">tasmin kāle bhavanti ca</seg> //</l>
</lg>

<lg xml:id="BrP_56.42">
<l><seg type="pāda" n="a">antakāle ca saṃprāpte</seg> <seg type="pāda" n="b">kālo bhūtvātidāruṇaḥ</seg> </l>
<l><seg type="pāda" n="c">trailokyaṃ nāśayāmy ekaḥ</seg> <seg type="pāda" n="d">sarvaṃ sthāvarajaṅgamam</seg> //</l>
</lg>

<lg xml:id="BrP_56.43">
<l><seg type="pāda" n="a">ahaṃ tridharmā viśvātmā</seg> <seg type="pāda" n="b">sarvalokasukhāvahaḥ</seg> </l>
<l><seg type="pāda" n="c">abhinnaḥ sarvago 'nanto</seg> <seg type="pāda" n="d">hṛṣīkeśa urukramaḥ</seg> //</l>
</lg>

<lg xml:id="BrP_56.44">
<l><seg type="pāda" n="a">kālacakraṃ nayāmy eko</seg> <seg type="pāda" n="b">brahmarūpaṃ mamaiva tat</seg> </l>
<l><seg type="pāda" n="c">śamanaṃ sarvabhūtānāṃ</seg> <seg type="pāda" n="d">sarvabhūtakṛtodyamam</seg> //</l>
</lg>

<lg xml:id="BrP_56.45">
<l><seg type="pāda" n="a">evaṃ praṇihitaḥ samyaṅ</seg> <seg type="pāda" n="b">mamātmā munisattama</seg> </l>
<l><seg type="pāda" n="c">sarvabhūteṣu viprendra</seg> <seg type="pāda" n="d">na ca māṃ vetti kaścana</seg> //</l>
</lg>

<lg xml:id="BrP_56.46">
<l><seg type="pāda" n="a">sarvaloke ca māṃ bhaktāḥ</seg> <seg type="pāda" n="b">pūjayanti ca sarvaśaḥ</seg> </l>
<l><seg type="pāda" n="c">yac ca kiṃcit tvayā prāptaṃ</seg> <seg type="pāda" n="d">mayi kleśātmakaṃ dvija</seg> //</l>
</lg>

<lg xml:id="BrP_56.47">
<l><seg type="pāda" n="a">sukhodayāya tat sarvaṃ</seg> <seg type="pāda" n="b">śreyase ca tavānagha</seg> </l>
<l><seg type="pāda" n="c">yac ca kiṃcit tvayā loke</seg> <seg type="pāda" n="d">dṛṣṭaṃ sthāvarajaṅgamam</seg> //</l>
</lg>

<lg xml:id="BrP_56.48">
<l><seg type="pāda" n="a">vihitaḥ sarva evāsau</seg> <seg type="pāda" n="b">mayātmā bhūtabhāvanaḥ</seg> </l>
<l><seg type="pāda" n="c">ahaṃ nārāyaṇo nāma</seg> <seg type="pāda" n="d">śaṅkhacakragadādharaḥ</seg> //</l>
</lg>

<lg xml:id="BrP_56.49">
<l><seg type="pāda" n="a">yāvad yugānāṃ viprarṣe</seg> <seg type="pāda" n="b">sahasraṃ parivartate</seg> </l>
<l><seg type="pāda" n="c">tāvat svapimi viśvātmā</seg> <seg type="pāda" n="d">sarvaviśvāni mohayan</seg> //</l>
</lg>

<lg xml:id="BrP_56.50">
<l><seg type="pāda" n="a">evaṃ sarvam ahaṃ kālam</seg> <seg type="pāda" n="b">ihāse munisattama</seg> </l>
<l><seg type="pāda" n="c">aśiśuḥ śiśurūpeṇa</seg> <seg type="pāda" n="d">yāvad brahmā na budhyate</seg> //</l>
</lg>

<lg xml:id="BrP_56.51">
<l><seg type="pāda" n="a">mayā ca datto viprendra</seg> <seg type="pāda" n="b">varas te brahmarūpiṇā</seg> </l>
<l><seg type="pāda" n="c">asakṛt parituṣṭena</seg> <seg type="pāda" n="d">viprarṣigaṇapūjita</seg> //</l>
</lg>

<lg xml:id="BrP_56.52">
<l><seg type="pāda" n="a">sarvam ekārṇavaṃ kṛtvā</seg> <seg type="pāda" n="b">naṣṭe sthāvarajaṅgame</seg> </l>
<l><seg type="pāda" n="c">nirgato 'si mayājñātas</seg> <seg type="pāda" n="d">tatas te darśitaṃ jagat</seg> //</l>
</lg>

<lg xml:id="BrP_56.53">
<l><seg type="pāda" n="a">abhyantaraṃ śarīrasya</seg> <seg type="pāda" n="b">praviṣṭo 'si yadā mama</seg> </l>
<l><seg type="pāda" n="c">dṛṣṭvā lokaṃ samastaṃ hi</seg> <seg type="pāda" n="d">vismito nāvabudhyase</seg> //</l>
</lg>

<lg xml:id="BrP_56.54">
<l><seg type="pāda" n="a">tato 'si vaktrād viprarṣe</seg> <seg type="pāda" n="b">drutaṃ niḥsārito mayā</seg> </l>
<l><seg type="pāda" n="c">ākhyātas te mayā cātmā</seg> <seg type="pāda" n="d">durjñeyo hi surāsuraiḥ</seg> //</l>
</lg>

<lg xml:id="BrP_56.55">
<l><seg type="pāda" n="a">yāvat sa bhagavān brahmā</seg> <seg type="pāda" n="b">na budhyeta mahātapāḥ</seg> </l>
<l><seg type="pāda" n="c">tāvat tvam iha viprarṣe</seg> <seg type="pāda" n="d">viśrabdhaś cara vai sukham</seg> //</l>
</lg>

<lg xml:id="BrP_56.56">
<l><seg type="pāda" n="a">tato vibuddhe tasmiṃs tu</seg> <seg type="pāda" n="b">sarvalokapitāmahe</seg> </l>
<l><seg type="pāda" n="c">eko bhūtāni srakṣyāmi</seg> <seg type="pāda" n="d">śarīrāṇi dvijottama</seg> //</l>
</lg>

<lg xml:id="BrP_56.57">
<l><seg type="pāda" n="a">ākāśaṃ pṛthivīṃ jyotir</seg> <seg type="pāda" n="b">vāyuḥ salilam eva ca</seg> </l>
<l><seg type="pāda" n="c">loke yac ca bhavet kiṃcid</seg> <seg type="pāda" n="d">iha sthāvarajaṅgamam</seg> //</l>
</lg>

<milestone unit="speaker" n="brahmovāca"/>

<lg xml:id="BrP_56.58">
<l><seg type="pāda" n="a">evam uktvā tadā viprāḥ</seg> <seg type="pāda" n="b">punas taṃ prāha mādhavaḥ</seg> </l>
<l><seg type="pāda" n="c">pūrṇe yugasahasre tu</seg> <seg type="pāda" n="d">meghagambhīranisvanaḥ</seg> //</l>
</lg>

<milestone unit="speaker" n="śrībhagavān uvāca"/>

<lg xml:id="BrP_56.59">
<l><seg type="pāda" n="a">mune brūhi yadarthaṃ māṃ</seg> <seg type="pāda" n="b">stutavān paramārthataḥ</seg> </l>
<l><seg type="pāda" n="c">varaṃ vṛṇīṣva yac chreṣṭhaṃ</seg> <seg type="pāda" n="d">dadāmi nacirād aham</seg> //</l>
</lg>

<lg xml:id="BrP_56.60">
<l><seg type="pāda" n="a">āyuṣmān asi devānāṃ</seg> <seg type="pāda" n="b">madbhakto 'si dṛḍhavrataḥ</seg> </l>
<l><seg type="pāda" n="c">tena tvam asi viprendra</seg> <seg type="pāda" n="d">punar dīrghāyur āpnuhi</seg> //</l>
</lg>

<milestone unit="speaker" n="brahmovāca"/>

<lg xml:id="BrP_56.61">
<l><seg type="pāda" n="a">śrutvā vāṇīṃ śubhāṃ tasya</seg> <seg type="pāda" n="b">vilokya sa tadā punaḥ</seg> </l>
<l><seg type="pāda" n="c">mūrdhnā nipatya sahasā</seg> <seg type="pāda" n="d">praṇamya punar abravīt</seg> //</l>
</lg>

<milestone unit="speaker" n="mārkaṇḍeya uvāca"/>

<lg xml:id="BrP_56.62">
<l><seg type="pāda" n="a">dṛṣṭaṃ paraṃ hi deveśa</seg> <seg type="pāda" n="b">tava rūpaṃ dvijottama</seg> </l>
<l><seg type="pāda" n="c">moho 'yaṃ vigataḥ satyaṃ</seg> <seg type="pāda" n="d">tvayi dṛṣṭe tu me hare</seg> //</l>
</lg>

<lg xml:id="BrP_56.63">
<l><seg type="pāda" n="a">evam evam ahaṃ nātha</seg> <seg type="pāda" n="b">iccheyaṃ tvatprasādataḥ</seg> </l>
<l><seg type="pāda" n="c">lokānāṃ ca hitārthāya</seg> <seg type="pāda" n="d">nānābhāvapraśāntaye</seg> //</l>
</lg>

<lg xml:id="BrP_56.64">
<l><seg type="pāda" n="a">śaivabhāgavatānāṃ ca</seg> <seg type="pāda" n="b">vādārthapratiṣedhakam</seg> </l>
<l><seg type="pāda" n="c">asmin kṣetravare puṇye</seg> <seg type="pāda" n="d">nirmale puruṣottame</seg> //</l>
</lg>

<lg xml:id="BrP_56.65">
<l><seg type="pāda" n="a">śivasyāyatanaṃ deva</seg> <seg type="pāda" n="b">karomi paramaṃ mahat</seg> </l>
<l><seg type="pāda" n="c">pratiṣṭheya tathā tatra</seg> <seg type="pāda" n="d">tava sthāne ca śaṃkaram</seg> //</l>
</lg>

<lg xml:id="BrP_56.66">
<l><seg type="pāda" n="a">tato jñāsyanti loke 'sminn</seg> <seg type="pāda" n="b">ekamūrtī harīśvarau</seg> </l>
<l><seg type="pāda" n="c">pratyuvāca jagannāthaḥ</seg> <seg type="pāda" n="d">sa punas taṃ mahāmunim</seg> //</l>
</lg>

<milestone unit="speaker" n="śrībhagavān uvāca"/>

<lg xml:id="BrP_56.67">
<l><seg type="pāda" n="a">yad etat paramaṃ devaṃ</seg> <seg type="pāda" n="b">kāraṇaṃ bhuvaneśvaram</seg> </l>
<l><seg type="pāda" n="c">liṅgam ārādhanārthāya</seg> <seg type="pāda" n="d">nānābhāvapraśāntaye</seg> //</l>
</lg>

<lg xml:id="BrP_56.68">
<l><seg type="pāda" n="a">mamādiṣṭena viprendra</seg> <seg type="pāda" n="b">kuru śīghraṃ śivālayam</seg> </l>
<l><seg type="pāda" n="c">tatprabhāvāc chivaloke</seg> <seg type="pāda" n="d">tiṣṭha tvaṃ ca tathākṣayam</seg> //</l>
</lg>

<lg xml:id="BrP_56.69">
<l><seg type="pāda" n="a">śive saṃsthāpite vipra</seg> <seg type="pāda" n="b">mama saṃsthāpanaṃ bhavet</seg> </l>
<l><seg type="pāda" n="c">nāvayor antaraṃ kiṃcid</seg> <seg type="pāda" n="d">ekabhāvau dvidhā kṛtau</seg> //</l>
</lg>

<lg xml:id="BrP_56.70">
<l><seg type="pāda" n="a">yo rudraḥ sa svayaṃ viṣṇur</seg> <seg type="pāda" n="b">yo viṣṇuḥ sa maheśvaraḥ</seg> </l>
<l><seg type="pāda" n="c">ubhayor antaraṃ nāsti</seg> <seg type="pāda" n="d">pavanākāśayor iva</seg> //</l>
</lg>

<lg xml:id="BrP_56.71">
<l><seg type="pāda" n="a">mohito nābhijānāti</seg> <seg type="pāda" n="b">ya eva garuḍadhvajaḥ</seg> </l>
<l><seg type="pāda" n="c">vṛṣadhvajaḥ sa eveti</seg> <seg type="pāda" n="d">tripuraghnaṃ trilocanam</seg> //</l>
</lg>

<lg xml:id="BrP_56.72">
<l><seg type="pāda" n="a">tava nāmāṅkitaṃ tasmāt</seg> <seg type="pāda" n="b">kuru vipra śivālayam</seg> </l>
<l><seg type="pāda" n="c">uttare devadevasya</seg> <seg type="pāda" n="d">kuru tīrthaṃ suśobhanam</seg> //</l>
</lg>

<lg xml:id="BrP_56.73">
<l><seg type="pāda" n="a">mārkaṇḍeyahrado nāma</seg> <seg type="pāda" n="b">naralokeṣu viśrutaḥ</seg> </l>
<l><seg type="pāda" n="c">bhaviṣyati dvijaśreṣṭha</seg> <seg type="pāda" n="d">sarvapāpapraṇāśanaḥ</seg> //</l>
</lg>

<milestone unit="speaker" n="brahmovāca"/>

<lg xml:id="BrP_56.74">
<l><seg type="pāda" n="a">ity uktvā sa tadā devas</seg> <seg type="pāda" n="b">tatraivāntaradhīyata</seg> </l>
<l><seg type="pāda" n="c">mārkaṇḍeyaṃ muniśreṣṭhāḥ</seg> <seg type="pāda" n="d">sarvavyāpī janārdanaḥ</seg> //</l>
</lg>

<milestone unit="speaker" n="brahmovāca"/>

<lg xml:id="BrP_57.1">
<l><seg type="pāda" n="a">ataḥ paraṃ pravakṣyāmi</seg> <seg type="pāda" n="b">pañcatīrthavidhiṃ dvijāḥ</seg> </l>
<l><seg type="pāda" n="c">yat phalaṃ snānadānena</seg> <seg type="pāda" n="d">devatāprekṣaṇena ca</seg> //</l>
</lg>

<lg xml:id="BrP_57.2">
<l><seg type="pāda" n="a">mārkaṇḍeyahradaṃ gatvā</seg> <seg type="pāda" n="b">naraś codaṅmukhaḥ śuciḥ</seg> </l>
<l><seg type="pāda" n="c">nimajjet tatra vārāṃs trīn</seg> <seg type="pāda" n="d">imaṃ mantram udīrayet</seg> //</l>
</lg>

<lg xml:id="BrP_57.3">
<l><seg type="pāda" n="a">saṃsārasāgare magnaṃ</seg> <seg type="pāda" n="b">pāpagrastam acetanam</seg> </l>
<l><seg type="pāda" n="c">trāhi māṃ bhaganetraghna</seg> <seg type="pāda" n="d">tripurāre namo 'stu te</seg> //</l>
</lg>

<lg xml:id="BrP_57.4">
<l><seg type="pāda" n="a">namaḥ śivāya śāntāya</seg> <seg type="pāda" n="b">sarvapāpaharāya ca</seg> </l>
<l><seg type="pāda" n="c">snānaṃ karomi deveśa</seg> <seg type="pāda" n="d">mama naśyatu pātakam</seg> //</l>
</lg>

<lg xml:id="BrP_57.5">
<l><seg type="pāda" n="a">nābhimātre jale snātvā</seg> <seg type="pāda" n="b">vidhivad devatā ṛṣīn</seg> </l>
<l><seg type="pāda" n="c">tilodakena matimān</seg> <seg type="pāda" n="d">pitṝṃś cānyāṃś ca tarpayet</seg> //</l>
</lg>

<lg xml:id="BrP_57.6">
<l><seg type="pāda" n="a">snātvā tathaiva cācamya</seg> <seg type="pāda" n="b">tato gacchec chivālayam</seg> </l>
<l><seg type="pāda" n="c">praviśya devatāgāraṃ</seg> <seg type="pāda" n="d">kṛtvā taṃ triḥ pradakṣiṇam</seg> //</l>
</lg>

<lg xml:id="BrP_57.7">
<l><seg type="pāda" n="a">mūlamantreṇa saṃpūjya</seg> <seg type="pāda" n="b">mārkaṇḍeyasya ceśvaram</seg> </l>
<l><seg type="pāda" n="c">aghoreṇa ca bho viprāḥ</seg> <seg type="pāda" n="d">praṇipatya prasādayet</seg> //</l>
</lg>

<lg xml:id="BrP_57.8">
<l><seg type="pāda" n="a">trilocana namas te 'stu</seg> <seg type="pāda" n="b">namas te śaśibhūṣaṇa</seg> </l>
<l><seg type="pāda" n="c">trāhi māṃ tvaṃ virūpākṣa</seg> <seg type="pāda" n="d">mahādeva namo 'stu te</seg> //</l>
</lg>

<lg xml:id="BrP_57.9">
<l><seg type="pāda" n="a">mārkaṇḍeyahrade tv evaṃ</seg> <seg type="pāda" n="b">snātvā dṛṣṭvā ca śaṃkaram</seg> </l>
<l><seg type="pāda" n="c">daśānām aśvamedhānāṃ</seg> <seg type="pāda" n="d">phalaṃ prāpnoti mānavaḥ</seg> //</l>
</lg>

<lg xml:id="BrP_57.10">
<l><seg type="pāda" n="a">pāpaiḥ sarvair vinirmuktaḥ</seg> <seg type="pāda" n="b">śivalokaṃ sa gacchati</seg> </l>
<l><seg type="pāda" n="c">tatra bhuktvā varān bhogān</seg> <seg type="pāda" n="d">yāvad ābhūtasaṃplavam</seg> //</l>
</lg>

<lg xml:id="BrP_57.11">
<l><seg type="pāda" n="a">ihalokaṃ samāsādya</seg> <seg type="pāda" n="b">bhaved vipro bahuśrutaḥ</seg> </l>
<l><seg type="pāda" n="c">śāṃkaraṃ yogam āsādya</seg> <seg type="pāda" n="d">tato mokṣam avāpnuyāt</seg> //</l>
</lg>

<lg xml:id="BrP_57.12">
<l><seg type="pāda" n="a">kalpavṛkṣaṃ tato gatvā</seg> <seg type="pāda" n="b">kṛtvā taṃ triḥ pradakṣiṇam</seg> </l>
<l><seg type="pāda" n="c">pūjayet parayā bhaktyā</seg> <seg type="pāda" n="d">mantreṇānena taṃ vaṭam</seg> //</l>
</lg>

<lg xml:id="BrP_57.13">
<l><seg type="pāda" n="a">oṃ namo vyaktarūpāya</seg> <seg type="pāda" n="b">mahāpralayakāriṇe</seg> </l>
<l><seg type="pāda" n="c">mahadrasopaviṣṭāya</seg> <seg type="pāda" n="d">nyagrodhāya namo 'stu te</seg> //</l>
</lg>

<lg xml:id="BrP_57.14">
<l><seg type="pāda" n="a">amaras tvaṃ sadā kalpe</seg> <seg type="pāda" n="b">hareś cāyatanaṃ vaṭa</seg> </l>
<l><seg type="pāda" n="c">nyagrodha hara me pāpaṃ</seg> <seg type="pāda" n="d">kalpavṛkṣa namo 'stu te</seg> //</l>
</lg>

<lg xml:id="BrP_57.15">
<l><seg type="pāda" n="a">bhaktyā pradakṣiṇaṃ kṛtvā</seg> <seg type="pāda" n="b">natvā kalpavaṭaṃ naraḥ</seg> </l>
<l><seg type="pāda" n="c">sahasā mucyate pāpāj</seg> <seg type="pāda" n="d">jīrṇatvaca ivoragaḥ</seg> //</l>
</lg>

<lg xml:id="BrP_57.16">
<l><seg type="pāda" n="a">chāyāṃ tasya samākramya</seg> <seg type="pāda" n="b">kalpavṛkṣasya bho dvijāḥ</seg> </l>
<l><seg type="pāda" n="c">brahmahatyāṃ naro jahyāt</seg> <seg type="pāda" n="d">pāpeṣv anyeṣu kā kathā</seg> //</l>
</lg>

<lg xml:id="BrP_57.17">
<l><seg type="pāda" n="a">dṛṣṭvā kṛṣṇāṅgasaṃbhūtaṃ</seg> <seg type="pāda" n="b">brahmatejomayaṃ param</seg> </l>
<l><seg type="pāda" n="c">nyagrodhākṛtikaṃ viṣṇuṃ</seg> <seg type="pāda" n="d">praṇipatya ca bho dvijāḥ</seg> //</l>
</lg>

<lg xml:id="BrP_57.18">
<l><seg type="pāda" n="a">rājasūyāśvamedhābhyāṃ</seg> <seg type="pāda" n="b">phalaṃ prāpnoti cādhikam</seg> </l>
<l><seg type="pāda" n="c">tathā svavaṃśam uddhṛtya</seg> <seg type="pāda" n="d">viṣṇulokaṃ sa gacchati</seg> //</l>
</lg>

<lg xml:id="BrP_57.19">
<l><seg type="pāda" n="a">vainateyaṃ namaskṛtya</seg> <seg type="pāda" n="b">kṛṣṇasya purataḥ sthitam</seg> </l>
<l><seg type="pāda" n="c">sarvapāpavinirmuktas</seg> <seg type="pāda" n="d">tato viṣṇupuraṃ vrajet</seg> //</l>
</lg>

<lg xml:id="BrP_57.20">
<l><seg type="pāda" n="a">dṛṣṭvā vaṭaṃ vainateyaṃ</seg> <seg type="pāda" n="b">yaḥ paśyet puruṣottamam</seg> </l>
<l><seg type="pāda" n="c">saṃkarṣaṇaṃ subhadrāṃ ca</seg> <seg type="pāda" n="d">sa yāti paramāṃ gatim</seg> //</l>
</lg>

<lg xml:id="BrP_57.21">
<l><seg type="pāda" n="a">praviśyāyatanaṃ viṣṇoḥ</seg> <seg type="pāda" n="b">kṛtvā taṃ triḥ pradakṣiṇam</seg> </l>
<l><seg type="pāda" n="c">saṃkarṣaṇaṃ svamantreṇa</seg> <seg type="pāda" n="d">bhaktyāpūjya prasādayet</seg> //</l>
</lg>

<lg xml:id="BrP_57.22">
<l><seg type="pāda" n="a">namas te haladhṛg rāma</seg> <seg type="pāda" n="b">namas te muśalāyudha</seg> </l>
<l><seg type="pāda" n="c">namas te revatīkānta</seg> <seg type="pāda" n="d">namas te bhaktavatsala</seg> //</l>
</lg>

<lg xml:id="BrP_57.23">
<l><seg type="pāda" n="a">namas te balināṃ śreṣṭha</seg> <seg type="pāda" n="b">namas te dharaṇīdhara</seg> </l>
<l><seg type="pāda" n="c">pralambāre namas te 'stu</seg> <seg type="pāda" n="d">trāhi māṃ kṛṣṇapūrvaja</seg> //</l>
</lg>

<lg xml:id="BrP_57.24">
<l><seg type="pāda" n="a">evaṃ prasādya cānantam</seg> <seg type="pāda" n="b">ajeyaṃ tridaśārcitam</seg> </l>
<l><seg type="pāda" n="c">kailāsaśikharākāraṃ</seg> <seg type="pāda" n="d">candrāt kāntatarānanam</seg> //</l>
</lg>

<lg xml:id="BrP_57.25">
<l><seg type="pāda" n="a">nīlavastradharaṃ devaṃ</seg> <seg type="pāda" n="b">phaṇāvikaṭamastakam</seg> </l>
<l><seg type="pāda" n="c">mahābalaṃ haladharaṃ</seg> <seg type="pāda" n="d">kuṇḍalaikavibhūṣitam</seg> //</l>
</lg>

<lg xml:id="BrP_57.26">
<l><seg type="pāda" n="a">rauhiṇeyaṃ naro bhaktyā</seg> <seg type="pāda" n="b">labhed abhimataṃ phalam</seg> </l>
<l><seg type="pāda" n="c">sarvapāpair vinirmukto</seg> <seg type="pāda" n="d">viṣṇulokaṃ sa gacchati</seg> //</l>
</lg>

<lg xml:id="BrP_57.27">
<l><seg type="pāda" n="a">ābhūtasaṃplavaṃ yāvad</seg> <seg type="pāda" n="b">bhuktvā tatra sukhaṃ naraḥ</seg> </l>
<l><seg type="pāda" n="c">puṇyakṣayād ihāgatya</seg> <seg type="pāda" n="d">pravare yogināṃ kule</seg> //</l>
</lg>

<lg xml:id="BrP_57.28">
<l><seg type="pāda" n="a">brāhmaṇapravaro bhūtvā</seg> <seg type="pāda" n="b">sarvaśāstrārthapāragaḥ</seg> </l>
<l><seg type="pāda" n="c">jñānaṃ tatra samāsādya</seg> <seg type="pāda" n="d">muktiṃ prāpnoti durlabhām</seg> //</l>
</lg>

<lg xml:id="BrP_57.29">
<l><seg type="pāda" n="a">evam abhyarcya halinaṃ</seg> <seg type="pāda" n="b">tataḥ kṛṣṇaṃ vicakṣaṇaḥ</seg> </l>
<l><seg type="pāda" n="c">dvādaśākṣaramantreṇa</seg> <seg type="pāda" n="d">pūjayet susamāhitaḥ</seg> //</l>
</lg>

<lg xml:id="BrP_57.30">
<l><seg type="pāda" n="a">dviṣaṭkavarṇamantreṇa</seg> <seg type="pāda" n="b">bhaktyā ye puruṣottamam</seg> </l>
<l><seg type="pāda" n="c">pūjayanti sadā dhīrās</seg> <seg type="pāda" n="d">te mokṣaṃ prāpnuvanti vai</seg> //</l>
</lg>

<lg xml:id="BrP_57.31">
<l><seg type="pāda" n="a">na tāṃ gatiṃ surā yānti</seg> <seg type="pāda" n="b">yogino naiva somapāḥ</seg> </l>
<l><seg type="pāda" n="c">yāṃ gatiṃ yānti bho viprā</seg> <seg type="pāda" n="d">dvādaśākṣaratatparāḥ</seg> //</l>
</lg>

<lg xml:id="BrP_57.32">
<l><seg type="pāda" n="a">tasmāt tenaiva mantreṇa</seg> <seg type="pāda" n="b">bhaktyā kṛṣṇaṃ jagadgurum</seg> </l>
<l><seg type="pāda" n="c">saṃpūjya gandhapuṣpādyaiḥ</seg> <seg type="pāda" n="d">praṇipatya prasādayet</seg> //</l>
</lg>

<lg xml:id="BrP_57.33">
<l><seg type="pāda" n="a">jaya kṛṣṇa jagannātha</seg> <seg type="pāda" n="b">jaya sarvāghanāśana</seg> </l>
<l><seg type="pāda" n="c">jaya cāṇūrakeśighna</seg> <seg type="pāda" n="d">jaya kaṃsaniṣūdana</seg> //</l>
</lg>

<lg xml:id="BrP_57.34">
<l><seg type="pāda" n="a">jaya padmapalāśākṣa</seg> <seg type="pāda" n="b">jaya cakragadādhara</seg> </l>
<l><seg type="pāda" n="c">jaya nīlāmbudaśyāma</seg> <seg type="pāda" n="d">jaya sarvasukhaprada</seg> //</l>
</lg>

<lg xml:id="BrP_57.35">
<l><seg type="pāda" n="a">jaya deva jagatpūjya</seg> <seg type="pāda" n="b">jaya saṃsāranāśana</seg> </l>
<l><seg type="pāda" n="c">jaya lokapate nātha</seg> <seg type="pāda" n="d">jaya vāñchāphalaprada</seg> //</l>
</lg>

<lg xml:id="BrP_57.36">
<l><seg type="pāda" n="a">saṃsārasāgare ghore</seg> <seg type="pāda" n="b">niḥsāre duḥkhaphenile</seg> </l>
<l><seg type="pāda" n="c">krodhagrāhākule raudre</seg> <seg type="pāda" n="d">viṣayodakasaṃplave</seg> //</l>
</lg>

<lg xml:id="BrP_57.37">
<l><seg type="pāda" n="a">nānārogormikalile</seg> <seg type="pāda" n="b">mohāvartasudustare</seg> </l>
<l><seg type="pāda" n="c">nimagno 'haṃ suraśreṣṭha</seg> <seg type="pāda" n="d">trāhi māṃ puruṣottama</seg> //</l>
</lg>

<lg xml:id="BrP_57.38">
<l><seg type="pāda" n="a">evaṃ prasādya deveśaṃ</seg> <seg type="pāda" n="b">varadaṃ bhaktavatsalam</seg> </l>
<l><seg type="pāda" n="c">sarvapāpaharaṃ devaṃ</seg> <seg type="pāda" n="d">sarvakāmaphalapradam</seg> //</l>
</lg>

<lg xml:id="BrP_57.39">
<l><seg type="pāda" n="a">pīnāṃsaṃ dvibhujaṃ kṛṣṇaṃ</seg> <seg type="pāda" n="b">padmapattrāyatekṣaṇam</seg> </l>
<l><seg type="pāda" n="c">mahoraskaṃ mahābāhuṃ</seg> <seg type="pāda" n="d">pītavastraṃ śubhānanam</seg> //</l>
</lg>

<lg xml:id="BrP_57.40">
<l><seg type="pāda" n="a">śaṅkhacakragadāpāṇiṃ</seg> <seg type="pāda" n="b">mukuṭāṅgadabhūṣaṇam</seg> </l>
<l><seg type="pāda" n="c">sarvalakṣaṇasaṃyuktaṃ</seg> <seg type="pāda" n="d">vanamālāvibhūṣitam</seg> //</l>
</lg>

<lg xml:id="BrP_57.41">
<l><seg type="pāda" n="a">dṛṣṭvā naro 'ñjaliṃ kṛtvā</seg> <seg type="pāda" n="b">daṇḍavat praṇipatya ca</seg> </l>
<l><seg type="pāda" n="c">aśvamedhasahasrāṇāṃ</seg> <seg type="pāda" n="d">phalaṃ prāpnoti vai dvijāḥ</seg> //</l>
</lg>

<lg xml:id="BrP_57.42">
<l><seg type="pāda" n="a">yat phalaṃ sarvatīrtheṣu</seg> <seg type="pāda" n="b">snāne dāne prakīrtitam</seg> </l>
<l><seg type="pāda" n="c">naras tat phalam āpnoti</seg> <seg type="pāda" n="d">dṛṣṭvā kṛṣṇaṃ praṇamya ca</seg> //</l>
</lg>

<lg xml:id="BrP_57.43">
<l><seg type="pāda" n="a">yat phalaṃ sarvaratnādyair</seg> <seg type="pāda" n="b">iṣṭe bahusuvarṇake</seg> </l>
<l><seg type="pāda" n="c">naras tat phalam āpnoti</seg> <seg type="pāda" n="d">dṛṣṭvā kṛṣṇaṃ praṇamya ca</seg> //</l>
</lg>

<lg xml:id="BrP_57.44">
<l><seg type="pāda" n="a">yat phalaṃ sarvavedeṣu</seg> <seg type="pāda" n="b">sarvayajñeṣu yat phalam</seg> </l>
<l><seg type="pāda" n="c">tat phalaṃ samavāpnoti</seg> <seg type="pāda" n="d">naraḥ kṛṣṇaṃ praṇamya ca</seg> //</l>
</lg>

<lg xml:id="BrP_57.45">
<l><seg type="pāda" n="a">yat phalaṃ sarvadānena</seg> <seg type="pāda" n="b">vratena niyamena ca</seg> </l>
<l><seg type="pāda" n="c">naras tat phalam āpnoti</seg> <seg type="pāda" n="d">dṛṣṭvā kṛṣṇaṃ praṇamya ca</seg> //</l>
</lg>

<lg xml:id="BrP_57.46">
<l><seg type="pāda" n="a">tapobhir vividhair ugrair</seg> <seg type="pāda" n="b">yat phalaṃ samudāhṛtam</seg> </l>
<l><seg type="pāda" n="c">naras tat phalam āpnoti</seg> <seg type="pāda" n="d">dṛṣṭvā kṛṣṇaṃ praṇamya ca</seg> //</l>
</lg>

<lg xml:id="BrP_57.47">
<l><seg type="pāda" n="a">yat phalaṃ brahmacaryeṇa</seg> <seg type="pāda" n="b">samyak cīrṇena tatkṛtam</seg> </l>
<l><seg type="pāda" n="c">naras tat phalam āpnoti</seg> <seg type="pāda" n="d">dṛṣṭvā kṛṣṇaṃ praṇamya ca</seg> //</l>
</lg>

<lg xml:id="BrP_57.48">
<l><seg type="pāda" n="a">yat phalaṃ ca gṛhasthasya</seg> <seg type="pāda" n="b">yathoktācāravartinaḥ</seg> </l>
<l><seg type="pāda" n="c">naras tat phalam āpnoti</seg> <seg type="pāda" n="d">dṛṣṭvā kṛṣṇaṃ praṇamya ca</seg> //</l>
</lg>

<lg xml:id="BrP_57.49">
<l><seg type="pāda" n="a">yat phalaṃ vanavāsena</seg> <seg type="pāda" n="b">vānaprasthasya kīrtitam</seg> </l>
<l><seg type="pāda" n="c">naras tat phalam āpnoti</seg> <seg type="pāda" n="d">dṛṣṭvā kṛṣṇaṃ praṇamya ca</seg> //</l>
</lg>

<lg xml:id="BrP_57.50">
<l><seg type="pāda" n="a">saṃnyāsena yathoktena</seg> <seg type="pāda" n="b">yat phalaṃ samudāhṛtam</seg> </l>
<l><seg type="pāda" n="c">naras tat phalam āpnoti</seg> <seg type="pāda" n="d">dṛṣṭvā kṛṣṇaṃ praṇamya ca</seg> //</l>
</lg>

<lg xml:id="BrP_57.51">
<l><seg type="pāda" n="a">kiṃ cātra bahunoktena</seg> <seg type="pāda" n="b">māhātmye tasya bho dvijāḥ</seg> </l>
<l><seg type="pāda" n="c">dṛṣṭvā kṛṣṇaṃ naro bhaktyā</seg> <seg type="pāda" n="d">mokṣaṃ prāpnoti durlabham</seg> //</l>
</lg>

<lg xml:id="BrP_57.52">
<l><seg type="pāda" n="a">pāpair vimuktaḥ śuddhātmā</seg> <seg type="pāda" n="b">kalpakoṭisamudbhavaiḥ</seg> </l>
<l><seg type="pāda" n="c">śriyā paramayā yuktaḥ</seg> <seg type="pāda" n="d">sarvaiḥ samudito guṇaiḥ</seg> //</l>
</lg>

<lg xml:id="BrP_57.53">
<l><seg type="pāda" n="a">sarvakāmasamṛddhena</seg> <seg type="pāda" n="b">vimānena suvarcasā</seg> </l>
<l><seg type="pāda" n="c">trisaptakulam uddhṛtya</seg> <seg type="pāda" n="d">naro viṣṇupuraṃ vrajet</seg> //</l>
</lg>

<lg xml:id="BrP_57.54">
<l><seg type="pāda" n="a">tatra kalpaśataṃ yāvad</seg> <seg type="pāda" n="b">bhuktvā bhogān manoramān</seg> </l>
<l><seg type="pāda" n="c">gandharvāpsarasaiḥ sārdhaṃ</seg> <seg type="pāda" n="d">yathā viṣṇuś caturbhujaḥ</seg> //</l>
</lg>

<lg xml:id="BrP_57.55">
<l><seg type="pāda" n="a">cyutas tasmād ihāyāto</seg> <seg type="pāda" n="b">viprāṇāṃ pravare kule</seg> </l>
<l><seg type="pāda" n="c">sarvajñaḥ sarvavedī ca</seg> <seg type="pāda" n="d">jāyate gatamatsaraḥ</seg> //</l>
</lg>

<lg xml:id="BrP_57.56">
<l><seg type="pāda" n="a">svadharmanirataḥ śānto</seg> <seg type="pāda" n="b">dātā bhūtahite rataḥ</seg> </l>
<l><seg type="pāda" n="c">āsādya vaiṣṇavaṃ jñānaṃ</seg> <seg type="pāda" n="d">tato muktim avāpnuyāt</seg> //</l>
</lg>

<lg xml:id="BrP_57.57">
<l><seg type="pāda" n="a">tataḥ saṃpūjya mantreṇa</seg> <seg type="pāda" n="b">subhadrāṃ bhaktavatsalām</seg> </l>
<l><seg type="pāda" n="c">prasādayet tato viprāḥ</seg> <seg type="pāda" n="d">praṇipatya kṛtāñjaliḥ</seg> //</l>
</lg>

<lg xml:id="BrP_57.58">
<l><seg type="pāda" n="a">namas te sarvage devi</seg> <seg type="pāda" n="b">namas te śubhasaukhyade</seg> </l>
<l><seg type="pāda" n="c">trāhi māṃ padmapattrākṣi</seg> <seg type="pāda" n="d">kātyāyani namo 'stu te</seg> //</l>
</lg>

<lg xml:id="BrP_57.59">
<l><seg type="pāda" n="a">evaṃ prasādya tāṃ devīṃ</seg> <seg type="pāda" n="b">jagaddhātrīṃ jagaddhitām</seg> </l>
<l><seg type="pāda" n="c">baladevasya bhaginīṃ</seg> <seg type="pāda" n="d">subhadrāṃ varadāṃ śivām</seg> //</l>
</lg>

<lg xml:id="BrP_57.60">
<l><seg type="pāda" n="a">kāmagena vimānena</seg> <seg type="pāda" n="b">naro viṣṇupuraṃ vrajet</seg> </l>
<l><seg type="pāda" n="c">ābhūtasaṃplavaṃ yāvat</seg> <seg type="pāda" n="d">krīḍitvā tatra devavat</seg> //</l>
</lg>

<lg xml:id="BrP_57.61">
<l><seg type="pāda" n="a">iha mānuṣatāṃ prāpto</seg> <seg type="pāda" n="b">brāhmaṇo vedavid bhavet</seg> </l>
<l><seg type="pāda" n="c">prāpya yogaṃ hares tatra</seg> <seg type="pāda" n="d">mokṣaṃ ca labhate dhruvam</seg> //</l>
</lg>

<milestone unit="speaker" n="brahmovāca"/>

<lg xml:id="BrP_58.1">
<l><seg type="pāda" n="a">evaṃ dṛṣṭvā balaṃ kṛṣṇaṃ</seg> <seg type="pāda" n="b">subhadrāṃ praṇipatya ca</seg> </l>
<l><seg type="pāda" n="c">dharmaṃ cārthaṃ ca kāmaṃ ca</seg> <seg type="pāda" n="d">mokṣaṃ ca labhate dhruvam</seg> //</l>
</lg>

<lg xml:id="BrP_58.2">
<l><seg type="pāda" n="a">niṣkramya devatāgārāt</seg> <seg type="pāda" n="b">kṛtakṛtyo bhaven naraḥ</seg> </l>
<l><seg type="pāda" n="c">praṇamyāyatanaṃ paścād</seg> <seg type="pāda" n="d">vrajet tatra samāhitaḥ</seg> //</l>
</lg>

<lg xml:id="BrP_58.3">
<l><seg type="pāda" n="a">indranīlamayo viṣṇur</seg> <seg type="pāda" n="b">yatrāste vālukāvṛtaḥ</seg> </l>
<l><seg type="pāda" n="c">antardhānagataṃ natvā</seg> <seg type="pāda" n="d">tato viṣṇupuraṃ vrajet</seg> //</l>
</lg>

<lg xml:id="BrP_58.4">
<l><seg type="pāda" n="a">sarvadevamayo yo 'sau</seg> <seg type="pāda" n="b">hatavān asurottamam</seg> </l>
<l><seg type="pāda" n="c">sa āste tatra bho viprāḥ</seg> <seg type="pāda" n="d">siṃhārdhakṛtavigrahaḥ</seg> //</l>
</lg>

<lg xml:id="BrP_58.5">
<l><seg type="pāda" n="a">bhaktyā dṛṣṭvā tu taṃ devaṃ</seg> <seg type="pāda" n="b">praṇamya narakesarīm</seg> </l>
<l><seg type="pāda" n="c">mucyate pātakair martyaḥ</seg> <seg type="pāda" n="d">samastair nātra saṃśayaḥ</seg> //</l>
</lg>

<lg xml:id="BrP_58.6">
<l><seg type="pāda" n="a">narasiṃhasya ye bhaktā</seg> <seg type="pāda" n="b">bhavanti bhuvi mānavāḥ</seg> </l>
<l><seg type="pāda" n="c">na teṣāṃ duṣkṛtaṃ kiṃcit</seg> <seg type="pāda" n="d">phalaṃ syād yad yad īpsitam</seg> //</l>
</lg>

<lg xml:id="BrP_58.7">
<l><seg type="pāda" n="a">tasmāt sarvaprayatnena</seg> <seg type="pāda" n="b">narasiṃhaṃ samāśrayet</seg> </l>
<l><seg type="pāda" n="c">dharmārthakāmamokṣāṇāṃ</seg> <seg type="pāda" n="d">phalaṃ yasmāt prayacchati</seg> //</l>
</lg>

<milestone unit="speaker" n="munaya ūcuḥ"/>

<lg xml:id="BrP_58.8">
<l><seg type="pāda" n="a">māhātmyaṃ narasiṃhasya</seg> <seg type="pāda" n="b">sukhadaṃ bhuvi durlabham</seg> </l>
<l><seg type="pāda" n="c">yathā kathayase deva</seg> <seg type="pāda" n="d">tena no vismayo mahān</seg> //</l>
</lg>

<lg xml:id="BrP_58.9">
<l><seg type="pāda" n="a">prabhāvaṃ tasya devasya</seg> <seg type="pāda" n="b">vistareṇa jagatpate</seg> </l>
<l><seg type="pāda" n="c">śrotum icchāmahe brūhi</seg> <seg type="pāda" n="d">paraṃ kautūhalaṃ hi naḥ</seg> //</l>
</lg>

<lg xml:id="BrP_58.10">
<l><seg type="pāda" n="a">yathā prasīded devo 'sau</seg> <seg type="pāda" n="b">narasiṃho mahābalaḥ</seg> </l>
<l><seg type="pāda" n="c">bhaktānām upakārāya</seg> <seg type="pāda" n="d">brūhi deva namo 'stu te</seg> //</l>
</lg>

<lg xml:id="BrP_58.11">
<l><seg type="pāda" n="a">prasādān narasiṃhasya</seg> <seg type="pāda" n="b">yā bhavanty atra siddhayaḥ</seg> </l>
<l><seg type="pāda" n="c">brūhi tāḥ kuru cāsmākaṃ</seg> <seg type="pāda" n="d">prasādaṃ prapitāmaha</seg> //</l>
</lg>

<milestone unit="speaker" n="brahmovāca"/>

<lg xml:id="BrP_58.12">
<l><seg type="pāda" n="a">śṛṇudhvaṃ tasya bho viprāḥ</seg> <seg type="pāda" n="b">prabhāvaṃ gadato mama</seg> </l>
<l><seg type="pāda" n="c">ajitasyāprameyasya</seg> <seg type="pāda" n="d">bhuktimuktipradasya ca</seg> //</l>
</lg>

<lg xml:id="BrP_58.13">
<l><seg type="pāda" n="a">kaḥ śaknoti guṇān vaktuṃ</seg> <seg type="pāda" n="b">samastāṃs tasya bho dvijāḥ</seg> </l>
<l><seg type="pāda" n="c">siṃhārdhakṛtadehasya</seg> <seg type="pāda" n="d">pravakṣyāmi samāsataḥ</seg> //</l>
</lg>

<lg xml:id="BrP_58.14">
<l><seg type="pāda" n="a">yāḥ kāścit siddhayaś cātra</seg> <seg type="pāda" n="b">śrūyante daivamānuṣāḥ</seg> </l>
<l><seg type="pāda" n="c">prasādāt tasya tāḥ sarvāḥ</seg> <seg type="pāda" n="d">sidhyanti nātra saṃśayaḥ</seg> //</l>
</lg>

<lg xml:id="BrP_58.15">
<l><seg type="pāda" n="a">svarge martye ca pātāle</seg> <seg type="pāda" n="b">dikṣu toye pure nage</seg> </l>
<l><seg type="pāda" n="c">prasādāt tasya devasya</seg> <seg type="pāda" n="d">bhavaty avyāhatā gatiḥ</seg> //</l>
</lg>

<lg xml:id="BrP_58.16">
<l><seg type="pāda" n="a">asādhyaṃ tasya devasya</seg> <seg type="pāda" n="b">nāsty atra sacarācare</seg> </l>
<l><seg type="pāda" n="c">narasiṃhasya bho viprāḥ</seg> <seg type="pāda" n="d">sadā bhaktānukampinaḥ</seg> //</l>
</lg>

<lg xml:id="BrP_58.17">
<l><seg type="pāda" n="a">vidhānaṃ tasya vakṣyāmi</seg> <seg type="pāda" n="b">bhaktānām upakārakam</seg> </l>
<l><seg type="pāda" n="c">yena prasīdec caivāsau</seg> <seg type="pāda" n="d">siṃhārdhakṛtavigrahaḥ</seg> //</l>
</lg>

<lg xml:id="BrP_58.18">
<l><seg type="pāda" n="a">śṛṇudhvaṃ muniśārdūlāḥ</seg> <seg type="pāda" n="b">kalparājaṃ sanātanam</seg> </l>
<l><seg type="pāda" n="c">narasiṃhasya tattvaṃ ca</seg> <seg type="pāda" n="d">yan na jñātaṃ surāsuraiḥ</seg> //</l>
</lg>

<lg xml:id="BrP_58.19">
<l><seg type="pāda" n="a">śākayāvakamūlais tu</seg> <seg type="pāda" n="b">phalapiṇyākasaktukaiḥ</seg> </l>
<l><seg type="pāda" n="c">payobhakṣeṇa viprendrā</seg> <seg type="pāda" n="d">vartayet sādhakottamaḥ</seg> //</l>
</lg>

<lg xml:id="BrP_58.20">
<l><seg type="pāda" n="a">kośakaupīnavāsāś ca</seg> <seg type="pāda" n="b">dhyānayukto jitendriyaḥ</seg> </l>
<l><seg type="pāda" n="c">araṇye vijane deśe</seg> <seg type="pāda" n="d">parvate sindhusaṃgame</seg> //</l>
</lg>

<lg xml:id="BrP_58.21">
<l><seg type="pāda" n="a">ūṣare siddhakṣetre ca</seg> <seg type="pāda" n="b">narasiṃhāśrame tathā</seg> </l>
<l><seg type="pāda" n="c">pratiṣṭhāpya svayaṃ vāpi</seg> <seg type="pāda" n="d">pūjāṃ kṛtvā vidhānataḥ</seg> //</l>
</lg>

<lg xml:id="BrP_58.22">
<l><seg type="pāda" n="a">dvādaśyāṃ śuklapakṣasya</seg> <seg type="pāda" n="b">upoṣya munipuṃgavāḥ</seg> </l>
<l><seg type="pāda" n="c">japel lakṣāṇi vai viṃśan</seg> <seg type="pāda" n="d">manasā saṃyatendriyaḥ</seg> //</l>
</lg>

<lg xml:id="BrP_58.23">
<l><seg type="pāda" n="a">upapātakayuktaś ca</seg> <seg type="pāda" n="b">mahāpātakasaṃyutaḥ</seg> </l>
<l><seg type="pāda" n="c">mukto bhavet tato viprāḥ</seg> <seg type="pāda" n="d">sādhako nātra saṃśayaḥ</seg> //</l>
</lg>

<lg xml:id="BrP_58.24">
<l><seg type="pāda" n="a">kṛtvā pradakṣiṇaṃ tatra</seg> <seg type="pāda" n="b">narasiṃhaṃ prapūjayet</seg> </l>
<l><seg type="pāda" n="c">puṇyagandhādibhir dhūpaiḥ</seg> <seg type="pāda" n="d">praṇamya śirasā prabhum</seg> //</l>
</lg>

<lg xml:id="BrP_58.25">
<l><seg type="pāda" n="a">karpūracandanāktāni</seg> <seg type="pāda" n="b">jātīpuṣpāṇi mastake</seg> </l>
<l><seg type="pāda" n="c">pradadyān narasiṃhasya</seg> <seg type="pāda" n="d">tataḥ siddhiḥ prajāyate</seg> //</l>
</lg>

<lg xml:id="BrP_58.26">
<l><seg type="pāda" n="a">bhagavān sarvakāryeṣu</seg> <seg type="pāda" n="b">na kvacit pratihanyate</seg> </l>
<l><seg type="pāda" n="c">tejaḥ soḍhuṃ na śaktāḥ syur</seg> <seg type="pāda" n="d">brahmarudrādayaḥ surāḥ</seg> //</l>
</lg>

<lg xml:id="BrP_58.27">
<l><seg type="pāda" n="a">kiṃ punar dānavā loke</seg> <seg type="pāda" n="b">siddhagandharvamānuṣāḥ</seg> </l>
<l><seg type="pāda" n="c">vidyādharā yakṣagaṇāḥ</seg> <seg type="pāda" n="d">sakiṃnaramahoragāḥ</seg> //</l>
</lg>

<lg xml:id="BrP_58.28">
<l><seg type="pāda" n="a">mantraṃ yān āsurān hantuṃ</seg> <seg type="pāda" n="b">japanty eke 'nyasādhakāḥ</seg> </l>
<l><seg type="pāda" n="c">te sarve pralayaṃ yānti</seg> <seg type="pāda" n="d">dṛṣṭvādityāgnivarcasaḥ</seg> //</l>
</lg>

<lg xml:id="BrP_58.29">
<l><seg type="pāda" n="a">sakṛjjaptaṃ tu kavacaṃ</seg> <seg type="pāda" n="b">rakṣet sarvam upadravam</seg> </l>
<l><seg type="pāda" n="c">dvirjaptaṃ kavacaṃ divyaṃ</seg> <seg type="pāda" n="d">rakṣate devadānavāt</seg> //</l>
</lg>

<lg xml:id="BrP_58.30">
<l><seg type="pāda" n="a">gandharvāḥ kiṃnarā yakṣā</seg> <seg type="pāda" n="b">vidyādharamahoragāḥ</seg> </l>
<l><seg type="pāda" n="c">bhūtāḥ piśācā rakṣāṃsi</seg> <seg type="pāda" n="d">ye cānye paripanthinaḥ</seg> //</l>
</lg>

<lg xml:id="BrP_58.31">
<l><seg type="pāda" n="a">trirjaptaṃ kavacaṃ divyam</seg> <seg type="pāda" n="b">abhedyaṃ ca surāsuraiḥ</seg> </l>
<l><seg type="pāda" n="c">dvādaśābhyantare caiva</seg> <seg type="pāda" n="d">yojanānāṃ dvijottamāḥ</seg> //</l>
</lg>

<lg xml:id="BrP_58.32">
<l><seg type="pāda" n="a">rakṣate bhagavān devo</seg> <seg type="pāda" n="b">narasiṃho mahābalaḥ</seg> </l>
<l><seg type="pāda" n="c">tato gatvā biladvāram</seg> <seg type="pāda" n="d">upoṣya rajanītrayam</seg> //</l>
</lg>

<lg xml:id="BrP_58.33">
<l><seg type="pāda" n="a">palāśakāṣṭhaiḥ prajvālya</seg> <seg type="pāda" n="b">bhagavantaṃ hutāśanam</seg> </l>
<l><seg type="pāda" n="c">palāśasamidhas tatra</seg> <seg type="pāda" n="d">juhuyāt trimadhuplutāḥ</seg> //</l>
</lg>

<lg xml:id="BrP_58.34">
<l><seg type="pāda" n="a">dve śate dvijaśārdūlā</seg> <seg type="pāda" n="b">vaṣaṭkāreṇa sādhakaḥ</seg> </l>
<l><seg type="pāda" n="c">tato vivaradvāraṃ tu</seg> <seg type="pāda" n="d">prakaṭaṃ jāyate kṣaṇāt</seg> //</l>
</lg>

<lg xml:id="BrP_58.35">
<l><seg type="pāda" n="a">tato viśet tu niḥśaṅkaṃ</seg> <seg type="pāda" n="b">kavacī vivaraṃ budhaḥ</seg> </l>
<l><seg type="pāda" n="c">gacchataḥ saṃkaṭaṃ tasya</seg> <seg type="pāda" n="d">tamomohaś ca naśyati</seg> //</l>
</lg>

<lg xml:id="BrP_58.36">
<l><seg type="pāda" n="a">rājamārgaḥ suvistīrṇo</seg> <seg type="pāda" n="b">dṛśyate bhramarājitaḥ</seg> </l>
<l><seg type="pāda" n="c">narasiṃhaṃ smaraṃs tatra</seg> <seg type="pāda" n="d">pātālaṃ viśate dvijāḥ</seg> //</l>
</lg>

<lg xml:id="BrP_58.37">
<l><seg type="pāda" n="a">gatvā tatra japet tattvaṃ</seg> <seg type="pāda" n="b">narasiṃhākhyam avyayam</seg> </l>
<l><seg type="pāda" n="c">tataḥ strīṇāṃ sahasrāṇi</seg> <seg type="pāda" n="d">vīṇāvādanakarmaṇām</seg> //</l>
</lg>

<lg xml:id="BrP_58.38">
<l><seg type="pāda" n="a">nirgacchanti puro viprāḥ</seg> <seg type="pāda" n="b">svāgataṃ tā vadanti ca</seg> </l>
<l><seg type="pāda" n="c">praveśayanti tā haste</seg> <seg type="pāda" n="d">gṛhītvā sādhakeśvaram</seg> //</l>
</lg>

<lg xml:id="BrP_58.39">
<l><seg type="pāda" n="a">tato rasāyanaṃ divyaṃ</seg> <seg type="pāda" n="b">pāyayanti dvijottamāḥ</seg> </l>
<l><seg type="pāda" n="c">pītamātre divyadeho</seg> <seg type="pāda" n="d">jāyate sumahābalaḥ</seg> //</l>
</lg>

<lg xml:id="BrP_58.40">
<l><seg type="pāda" n="a">krīḍate saha kanyābhir</seg> <seg type="pāda" n="b">yāvad ābhūtasaṃplavam</seg> </l>
<l><seg type="pāda" n="c">bhinnadeho vāsudeve</seg> <seg type="pāda" n="d">līyate nātra saṃśayaḥ</seg> //</l>
</lg>

<lg xml:id="BrP_58.41">
<l><seg type="pāda" n="a">yadā na rocate vāsas</seg> <seg type="pāda" n="b">tasmān nirgacchate punaḥ</seg> </l>
<l><seg type="pāda" n="c">paṭṭaṃ śūlaṃ ca khaḍgaṃ ca</seg> <seg type="pāda" n="d">rocanāṃ ca maṇiṃ tathā</seg> //</l>
</lg>

<lg xml:id="BrP_58.42">
<l><seg type="pāda" n="a">rasaṃ rasāyanaṃ caiva</seg> <seg type="pāda" n="b">pādukāñjanam eva ca</seg> </l>
<l><seg type="pāda" n="c">kṛṣṇājinaṃ muniśreṣṭhā</seg> <seg type="pāda" n="d">guṭikāṃ ca manoharām</seg> //</l>
</lg>

<lg xml:id="BrP_58.43">
<l><seg type="pāda" n="a">kamaṇḍaluṃ cākṣasūtraṃ</seg> <seg type="pāda" n="b">yaṣṭiṃ saṃjīvanīṃ tathā</seg> </l>
<l><seg type="pāda" n="c">siddhavidyāṃ ca śāstrāṇi</seg> <seg type="pāda" n="d">gṛhītvā sādhakeśvaraḥ</seg> //</l>
</lg>

<lg xml:id="BrP_58.44">
<l><seg type="pāda" n="a">jvaladvahnisphuliṅgormi</seg><seg type="pāda" n="b">veṣṭitaṃ triśikhaṃ hṛdi</seg> </l>
<l><seg type="pāda" n="c">sakṛn nyastaṃ dahet sarvaṃ</seg> <seg type="pāda" n="d">vṛjinaṃ janmakoṭijam</seg> //</l>
</lg>

<lg xml:id="BrP_58.45">
<l><seg type="pāda" n="a">viṣe nyastaṃ viṣaṃ hanyāt</seg> <seg type="pāda" n="b">kuṣṭhaṃ hanyāt tanau sthitam</seg> </l>
<l><seg type="pāda" n="c">svadehe bhrūṇahatyādi</seg> <seg type="pāda" n="d">kṛtvā divyena śudhyati</seg> //</l>
</lg>

<lg xml:id="BrP_58.46">
<l><seg type="pāda" n="a">mahāgrahagṛhīteṣu</seg> <seg type="pāda" n="b">jvalamānaṃ vicintayet</seg> </l>
<l><seg type="pāda" n="c">hṛdante vai tataḥ śīghraṃ</seg> <seg type="pāda" n="d">naśyeyur dāruṇā grahāḥ</seg> //</l>
</lg>

<lg xml:id="BrP_58.47">
<l><seg type="pāda" n="a">bālānāṃ kaṇṭhake baddhaṃ</seg> <seg type="pāda" n="b">rakṣā bhavati nityaśaḥ</seg> </l>
<l><seg type="pāda" n="c">gaṇḍapiṇḍakalūtānāṃ</seg> <seg type="pāda" n="d">nāśanaṃ kurute dhruvam</seg> //</l>
</lg>

<lg xml:id="BrP_58.48">
<l><seg type="pāda" n="a">vyādhijāte samidbhiś ca</seg> <seg type="pāda" n="b">ghṛtakṣīreṇa homayet</seg> </l>
<l><seg type="pāda" n="c">trisaṃdhyaṃ māsam ekaṃ tu</seg> <seg type="pāda" n="d">sarvarogān vināśayet</seg> //</l>
</lg>

<lg xml:id="BrP_58.49">
<l><seg type="pāda" n="a">asādhyaṃ tu na paśyāmi</seg> <seg type="pāda" n="b">trailokye sacarācare</seg> </l>
<l><seg type="pāda" n="c">yāṃ yāṃ kāmayate siddhiṃ</seg> <seg type="pāda" n="d">tāṃ tāṃ prāpnoti sa dhruvam</seg> //</l>
</lg>

<lg xml:id="BrP_58.50">
<l><seg type="pāda" n="a">aṣṭottaraśataṃ tv eke</seg> <seg type="pāda" n="b">pūjayitvā mṛgādhipam</seg> </l>
<l><seg type="pāda" n="c">mṛttikāḥ sapta valmīke</seg> <seg type="pāda" n="d">śmaśāne ca catuṣpathe</seg> //</l>
</lg>

<lg xml:id="BrP_58.51">
<l><seg type="pāda" n="a">raktacandanasaṃmiśrā</seg> <seg type="pāda" n="b">gavāṃ kṣīreṇa loḍayet</seg> </l>
<l><seg type="pāda" n="c">siṃhasya pratimāṃ kṛtvā</seg> <seg type="pāda" n="d">pramāṇena ṣaḍaṅgulām</seg> //</l>
</lg>

<lg xml:id="BrP_58.52">
<l><seg type="pāda" n="a">limpet tathā bhūrjapattre</seg> <seg type="pāda" n="b">rocanayā samālikhet</seg> </l>
<l><seg type="pāda" n="c">narasiṃhasya kaṇṭhe tu</seg> <seg type="pāda" n="d">baddhvā caiva hi mantravit</seg> //</l>
</lg>

<lg xml:id="BrP_58.53">
<l><seg type="pāda" n="a">japet saṃkhyāvihīnaṃ tu</seg> <seg type="pāda" n="b">pūjayitvā jalāśaye</seg> </l>
<l><seg type="pāda" n="c">yāvat saptāhamātraṃ tu</seg> <seg type="pāda" n="d">japet saṃyamitendriyaḥ</seg> //</l>
</lg>

<lg xml:id="BrP_58.54">
<l><seg type="pāda" n="a">jalākīrṇā muhūrtena</seg> <seg type="pāda" n="b">jāyate sarvamedinī</seg> </l>
<l><seg type="pāda" n="c">athavā śuṣkavṛkṣāgre</seg> <seg type="pāda" n="d">narasiṃhaṃ tu pūjayet</seg> //</l>
</lg>

<lg xml:id="BrP_58.55">
<l><seg type="pāda" n="a">japtvā cāṣṭaśataṃ tattvaṃ</seg> <seg type="pāda" n="b">varṣantaṃ vinivārayet</seg> </l>
<l><seg type="pāda" n="c">tam evaṃ piñjake baddhvā</seg> <seg type="pāda" n="d">bhrāmayet sādhakottamaḥ</seg> //</l>
</lg>

<lg xml:id="BrP_58.56">
<l><seg type="pāda" n="a">mahāvāto muhūrtena</seg> <seg type="pāda" n="b">āgacchen nātra saṃśayaḥ</seg> </l>
<l><seg type="pāda" n="c">punaś ca dhārayet kṣipraṃ</seg> <seg type="pāda" n="d">saptasaptena vāriṇā</seg> //</l>
</lg>

<lg xml:id="BrP_58.57">
<l><seg type="pāda" n="a">atha tāṃ pratimāṃ dvāri</seg> <seg type="pāda" n="b">nikhaned yasya sādhakaḥ</seg> </l>
<l><seg type="pāda" n="c">gotrotsādo bhavet tasya</seg> <seg type="pāda" n="d">uddhṛte caiva śāntidaḥ</seg> //</l>
</lg>

<lg xml:id="BrP_58.58">
<l><seg type="pāda" n="a">tasmāt taṃ muniśārdūlā</seg> <seg type="pāda" n="b">bhaktyā saṃpūjayet sadā</seg> </l>
<l><seg type="pāda" n="c">mṛgarājaṃ mahāvīryaṃ</seg> <seg type="pāda" n="d">sarvakāmaphalapradam</seg> //</l>
</lg>

<lg xml:id="BrP_58.59">
<l><seg type="pāda" n="a">vimuktaḥ sarvapāpebhyo</seg> <seg type="pāda" n="b">viṣṇulokaṃ sa gacchati</seg> </l>
<l><seg type="pāda" n="c">brāhmaṇāḥ kṣatriyā vaiśyāḥ</seg> <seg type="pāda" n="d">striyaḥ śūdrāntyajātayaḥ</seg> //</l>
</lg>

<lg xml:id="BrP_58.60">
<l><seg type="pāda" n="a">saṃpūjya taṃ suraśreṣṭhaṃ</seg> <seg type="pāda" n="b">bhaktyā siṃhavapurdharam</seg> </l>
<l><seg type="pāda" n="c">mucyante cāśubhair duḥkhair</seg> <seg type="pāda" n="d">janmakoṭisamudbhavaiḥ</seg> //</l>
</lg>

<lg xml:id="BrP_58.61">
<l><seg type="pāda" n="a">saṃpūjya taṃ suraśreṣṭhaṃ</seg> <seg type="pāda" n="b">prāpnuvanty abhivāñchitam</seg> </l>
<l><seg type="pāda" n="c">devatvam amareśatvaṃ</seg> <seg type="pāda" n="d">gandharvatvaṃ ca bho dvijāḥ</seg> //</l>
</lg>

<lg xml:id="BrP_58.62">
<l><seg type="pāda" n="a">yakṣavidyādharatvaṃ ca</seg> <seg type="pāda" n="b">tathānyac cābhivāñchitam</seg> </l>
<l><seg type="pāda" n="c">dṛṣṭvā stutvā namaskṛtvā</seg> <seg type="pāda" n="d">saṃpūjya narakesarīm</seg> //</l>
</lg>

<lg xml:id="BrP_58.63">
<l><seg type="pāda" n="a">prāpnuvanti narā rājyaṃ</seg> <seg type="pāda" n="b">svargaṃ mokṣaṃ ca durlabham</seg> </l>
<l><seg type="pāda" n="c">narasiṃhaṃ naro dṛṣṭvā</seg> <seg type="pāda" n="d">labhed abhimataṃ phalam</seg> //</l>
</lg>

<lg xml:id="BrP_58.64">
<l><seg type="pāda" n="a">nirmuktaḥ sarvapāpebhyo</seg> <seg type="pāda" n="b">viṣṇulokaṃ sa gacchati</seg> </l>
<l><seg type="pāda" n="c">sakṛd dṛṣṭvā tu taṃ devaṃ</seg> <seg type="pāda" n="d">bhaktyā siṃhavapurdharam</seg> //</l>
</lg>

<lg xml:id="BrP_58.65">
<l><seg type="pāda" n="a">mucyate cāśubhair duḥkhair</seg> <seg type="pāda" n="b">janmakoṭisamudbhavaiḥ</seg> </l>
<l><seg type="pāda" n="c">saṃgrāme saṃkaṭe durge</seg> <seg type="pāda" n="d">coravyāghrādipīḍite</seg> //</l>
</lg>

<lg xml:id="BrP_58.66">
<l><seg type="pāda" n="a">kāntāre prāṇasaṃdehe</seg> <seg type="pāda" n="b">viṣavahnijaleṣu ca</seg> </l>
<l><seg type="pāda" n="c">rājādibhyaḥ samudrebhyo</seg> <seg type="pāda" n="d">graharogādipīḍite</seg> //</l>
</lg>

<lg xml:id="BrP_58.67">
<l><seg type="pāda" n="a">smṛtvā taṃ puruṣaḥ sarvai</seg> <seg type="pāda" n="b">rājagrāmair vimucyate</seg> </l>
<l><seg type="pāda" n="c">sūryodaye yathā nāśaṃ</seg> <seg type="pāda" n="d">tamo 'bhyeti mahattaram</seg> //</l>
</lg>

<lg xml:id="BrP_58.68">
<l><seg type="pāda" n="a">tathā saṃdarśane tasya</seg> <seg type="pāda" n="b">vināśaṃ yānty upadravāḥ</seg> </l>
<l><seg type="pāda" n="c">guṭikāñjanapātāla</seg><seg type="pāda" n="d">pāduke ca rasāyanam</seg> //</l>
</lg>

<lg xml:id="BrP_58.69">
<l><seg type="pāda" n="a">narasiṃhe prasanne tu</seg> <seg type="pāda" n="b">prāpnoty anyāṃś ca vāñchitān</seg> </l>
<l><seg type="pāda" n="c">yān yān kāmān abhidhyāyan</seg> <seg type="pāda" n="d">bhajate narakesarīm</seg> //</l>
</lg>

<lg xml:id="BrP_58.70">
<l><seg type="pāda" n="a">tāṃs tān kāmān avāpnoti</seg> <seg type="pāda" n="b">naro nāsty atra saṃśayaḥ</seg> </l>
<l><seg type="pāda" n="c">dṛṣṭvā taṃ devadeveśaṃ</seg> <seg type="pāda" n="d">bhaktyāpūjya praṇamya ca</seg> //</l>
</lg>

<lg xml:id="BrP_58.71">
<l><seg type="pāda" n="a">daśānām aśvamedhānāṃ</seg> <seg type="pāda" n="b">phalaṃ daśaguṇaṃ labhet</seg> </l>
<l><seg type="pāda" n="c">pāpaiḥ sarvair vinirmukto</seg> <seg type="pāda" n="d">guṇaiḥ sarvair alaṃkṛtaḥ</seg> //</l>
</lg>

<lg xml:id="BrP_58.72">
<l><seg type="pāda" n="a">sarvakāmasamṛddhātmā</seg> <seg type="pāda" n="b">jarāmaraṇavarjitaḥ</seg> </l>
<l><seg type="pāda" n="c">sauvarṇena vimānena</seg> <seg type="pāda" n="d">kiṅkiṇījālamālinā</seg> //</l>
</lg>

<lg xml:id="BrP_58.73">
<l><seg type="pāda" n="a">sarvakāmasamṛddhena</seg> <seg type="pāda" n="b">kāmagena suvarcasā</seg> </l>
<l><seg type="pāda" n="c">taruṇādityavarṇena</seg> <seg type="pāda" n="d">muktāhārāvalambinā</seg> //</l>
</lg>

<lg xml:id="BrP_58.74">
<l><seg type="pāda" n="a">divyastrīśatayuktena</seg> <seg type="pāda" n="b">divyagandharvanādinā</seg> </l>
<l><seg type="pāda" n="c">kulaikaviṃśam uddhṛtya</seg> <seg type="pāda" n="d">devavan muditaḥ sukhī</seg> //</l>
</lg>

<lg xml:id="BrP_58.75">
<l><seg type="pāda" n="a">stūyamāno 'psarobhiś ca</seg> <seg type="pāda" n="b">viṣṇulokaṃ vrajen naraḥ</seg> </l>
<l><seg type="pāda" n="c">bhuktvā tatra varān bhogān</seg> <seg type="pāda" n="d">viṣṇuloke dvijottamāḥ</seg> //</l>
</lg>

<lg xml:id="BrP_58.76">
<l><seg type="pāda" n="a">gandharvair apsarair yuktaḥ</seg> <seg type="pāda" n="b">kṛtvā rūpaṃ caturbhujam</seg> </l>
<l><seg type="pāda" n="c">manohlādakaraṃ saukhyaṃ</seg> <seg type="pāda" n="d">yāvad ābhūtasaṃplavam</seg> //</l>
</lg>

<lg xml:id="BrP_58.77">
<l><seg type="pāda" n="a">puṇyakṣayād ihāyātaḥ</seg> <seg type="pāda" n="b">pravare yogināṃ kule</seg> </l>
<l><seg type="pāda" n="c">caturvedī bhaved vipro</seg> <seg type="pāda" n="d">vedavedāṅgapāragaḥ</seg> </l>
<l><seg type="pāda" n="e">vaiṣṇavaṃ yogam āsthāya</seg> <seg type="pāda" n="f">tato mokṣam avāpnuyāt</seg> //</l>
</lg>

<milestone unit="speaker" n="brahmovāca"/>

<lg xml:id="BrP_59.1">
<l><seg type="pāda" n="a">anantākhyaṃ vāsudevaṃ</seg> <seg type="pāda" n="b">dṛṣṭvā bhaktyā praṇamya ca</seg> </l>
<l><seg type="pāda" n="c">sarvapāpavinirmukto</seg> <seg type="pāda" n="d">naro yāti paraṃ padam</seg> //</l>
</lg>

<lg xml:id="BrP_59.2">
<l><seg type="pāda" n="a">mayā cārādhitaś cāsau</seg> <seg type="pāda" n="b">śakreṇa tadanantaram</seg> </l>
<l><seg type="pāda" n="c">vibhīṣaṇena rāmeṇa</seg> <seg type="pāda" n="d">kas taṃ nārādhayet pumān</seg> //</l>
</lg>

<lg xml:id="BrP_59.3">
<l><seg type="pāda" n="a">śvetagaṅgāṃ naraḥ snātvā</seg> <seg type="pāda" n="b">yaḥ paśyec chvetamādhavam</seg> </l>
<l><seg type="pāda" n="c">matsyākhyaṃ mādhavaṃ caiva</seg> <seg type="pāda" n="d">śvetadvīpaṃ sa gacchati</seg> //</l>
</lg>

<milestone unit="speaker" n="munaya ūcuḥ"/>

<lg xml:id="BrP_59.4">
<l><seg type="pāda" n="a">śvetamādhavamāhātmyaṃ</seg> <seg type="pāda" n="b">vaktum arhasy aśeṣataḥ</seg> </l>
<l><seg type="pāda" n="c">vistareṇa jagannātha</seg> <seg type="pāda" n="d">pratimāṃ tasya vai hareḥ</seg> //</l>
</lg>

<lg xml:id="BrP_59.5">
<l><seg type="pāda" n="a">tasmin kṣetravare puṇye</seg> <seg type="pāda" n="b">vikhyāte jagatītale</seg> </l>
<l><seg type="pāda" n="c">śvetākhyaṃ mādhavaṃ devaṃ</seg> <seg type="pāda" n="d">kas taṃ sthāpitavān purā</seg> //</l>
</lg>

<milestone unit="speaker" n="brahmovāca"/>

<lg xml:id="BrP_59.6">
<l><seg type="pāda" n="a">abhūt kṛtayuge viprāḥ</seg> <seg type="pāda" n="b">śveto nāma nṛpo balī</seg> </l>
<l><seg type="pāda" n="c">matimān dharmavic chūraḥ</seg> <seg type="pāda" n="d">satyasaṃdho dṛḍhavrataḥ</seg> //</l>
</lg>

<lg xml:id="BrP_59.7">
<l><seg type="pāda" n="a">yasya rājye tu varṣāṇāṃ</seg> <seg type="pāda" n="b">sahasraṃ daśa mānavāḥ</seg> </l>
<l><seg type="pāda" n="c">bhavanty āyuṣmanto lokā</seg> <seg type="pāda" n="d">bālas tasmin na sīdati</seg> //</l>
</lg>

<lg xml:id="BrP_59.8">
<l><seg type="pāda" n="a">vartamāne tadā rājye</seg> <seg type="pāda" n="b">kiṃcit kāle gate dvijāḥ</seg> </l>
<l><seg type="pāda" n="c">kapālagautamo nāma</seg> <seg type="pāda" n="d">ṛṣiḥ paramadhārmikaḥ</seg> //</l>
</lg>

<lg xml:id="BrP_59.9">
<l><seg type="pāda" n="a">suto 'syājātadantaś ca</seg> <seg type="pāda" n="b">mṛtaḥ kālavaśād dvijāḥ</seg> </l>
<l><seg type="pāda" n="c">tam ādāya ṛṣir dhīmān</seg> <seg type="pāda" n="d">nṛpasyāntikam ānayat</seg> //</l>
</lg>

<lg xml:id="BrP_59.10">
<l><seg type="pāda" n="a">dṛṣṭvaivaṃ nṛpatiḥ suptaṃ</seg> <seg type="pāda" n="b">kumāraṃ gatacetasam</seg> </l>
<l><seg type="pāda" n="c">pratijñām akarod viprā</seg> <seg type="pāda" n="d">jīvanārthaṃ śiśos tadā</seg> //</l>
</lg>

<milestone unit="speaker" n="rājovāca"/>

<lg xml:id="BrP_59.11">
<l><seg type="pāda" n="a">yāvad bālam ahaṃ tv enaṃ</seg> <seg type="pāda" n="b">yamasya sadane gatam</seg> </l>
<l><seg type="pāda" n="c">nānaye saptarātreṇa</seg> <seg type="pāda" n="d">citāṃ dīptāṃ samāruhe</seg> //</l>
</lg>

<milestone unit="speaker" n="brahmovāca"/>

<lg xml:id="BrP_59.12">
<l><seg type="pāda" n="a">evam uktvāsitaiḥ padmaiḥ</seg> <seg type="pāda" n="b">śatair daśaśatādikaiḥ</seg> </l>
<l><seg type="pāda" n="c">saṃpūjya ca mahādevaṃ</seg> <seg type="pāda" n="d">rājā vidyāṃ punar japet</seg> //</l>
</lg>

<lg xml:id="BrP_59.13">
<l><seg type="pāda" n="a">atibhaktiṃ tu saṃcintya</seg> <seg type="pāda" n="b">nṛpasya jagadīśvaraḥ</seg> </l>
<l><seg type="pāda" n="c">sāṃnidhyam agamat tuṣṭo</seg> <seg type="pāda" n="d">śmīty uvāca sahomayā</seg> //</l>
</lg>

<lg xml:id="BrP_59.14">
<l><seg type="pāda" n="a">śrutvaivaṃ giram īśasya</seg> <seg type="pāda" n="b">vilokya sahasā haram</seg> </l>
<l><seg type="pāda" n="c">bhasmadigdhaṃ virūpākṣaṃ</seg> <seg type="pāda" n="d">śaratkundenduvarcasam</seg> //</l>
</lg>

<lg xml:id="BrP_59.15">
<l><seg type="pāda" n="a">śārdūlacarmavasanaṃ</seg> <seg type="pāda" n="b">śaśāṅkāṅkitamūrdhajam</seg> </l>
<l><seg type="pāda" n="c">mahīṃ nipatya sahasā</seg> <seg type="pāda" n="d">praṇamya sa tadābravīt</seg> //</l>
</lg>

<milestone unit="speaker" n="śveta uvāca"/>

<lg xml:id="BrP_59.16">
<l><seg type="pāda" n="a">kāruṇyaṃ yadi me dṛṣṭvā</seg> <seg type="pāda" n="b">prasanno 'si prabho yadi</seg> </l>
<l><seg type="pāda" n="c">kālasya vaśam āpanno</seg> <seg type="pāda" n="d">bālako dvijaputrakaḥ</seg> //</l>
</lg>

<lg xml:id="BrP_59.17">
<l><seg type="pāda" n="a">jīvatv eṣa punar bāla</seg> <seg type="pāda" n="b">ity evaṃ vratam āhitam</seg> </l>
<l><seg type="pāda" n="c">akasmāc ca mṛtaṃ bālaṃ</seg> <seg type="pāda" n="d">niyamya bhagavan svayam</seg> </l>
<l><seg type="pāda" n="e">yathoktāyuṣyasaṃyuktaṃ</seg> <seg type="pāda" n="f">kṣemaṃ kuru maheśvara</seg> //</l>
</lg>

<milestone unit="speaker" n="brahmovāca"/>

<lg xml:id="BrP_59.18">
<l><seg type="pāda" n="a">śvetasyaitad vacaḥ śrutvā</seg> <seg type="pāda" n="b">mudaṃ prāpa haras tadā</seg> </l>
<l><seg type="pāda" n="c">kālam ājñāpayām āsa</seg> <seg type="pāda" n="d">sarvabhūtabhayaṃkaram</seg> //</l>
</lg>

<lg xml:id="BrP_59.19">
<l><seg type="pāda" n="a">niyamya kālaṃ durdharṣaṃ</seg> <seg type="pāda" n="b">yamasyājñākaraṃ dvijāḥ</seg> </l>
<l><seg type="pāda" n="c">bālaṃ saṃjīvayām āsa</seg> <seg type="pāda" n="d">mṛtyor mukhagataṃ punaḥ</seg> //</l>
</lg>

<lg xml:id="BrP_59.20">
<l><seg type="pāda" n="a">kṛtvā kṣemaṃ jagat sarvaṃ</seg> <seg type="pāda" n="b">muneḥ putraṃ sa taṃ dvijāḥ</seg> </l>
<l><seg type="pāda" n="c">devyā sahomayā devas</seg> <seg type="pāda" n="d">tatraivāntaradhīyata</seg> //</l>
</lg>

<lg xml:id="BrP_59.21">
<l><seg type="pāda" n="a">evaṃ saṃjīvayām āsa</seg> <seg type="pāda" n="b">muneḥ putraṃ nṛpottamaḥ</seg> //</l>
</lg>

<milestone unit="speaker" n="munaya ūcuḥ"/>

<lg xml:id="BrP_59.22">
<l><seg type="pāda" n="a">devadeva jagannātha</seg> <seg type="pāda" n="b">trailokyaprabhavāvyaya</seg> </l>
<l><seg type="pāda" n="c">brūhi naḥ paramaṃ tathyaṃ</seg> <seg type="pāda" n="d">śvetākhyasya ca sāṃpratam</seg> //</l>
</lg>

<milestone unit="speaker" n="brahmovāca"/>

<lg xml:id="BrP_59.23">
<l><seg type="pāda" n="a">śṛṇudhvaṃ muniśārdūlāḥ</seg> <seg type="pāda" n="b">sarvasattvahitāvaham</seg> </l>
<l><seg type="pāda" n="c">pravakṣyāmi yathātathyaṃ</seg> <seg type="pāda" n="d">yat pṛcchatha mamānaghāḥ</seg> //</l>
</lg>

<lg xml:id="BrP_59.24">
<l><seg type="pāda" n="a">mādhavasya ca māhātmyaṃ</seg> <seg type="pāda" n="b">sarvapāpapraṇāśanam</seg> </l>
<l><seg type="pāda" n="c">yac chrutvābhimatān kāmān</seg> <seg type="pāda" n="d">dhruvaṃ prāpnoti mānavaḥ</seg> //</l>
</lg>

<lg xml:id="BrP_59.25">
<l><seg type="pāda" n="a">śrutavān ṛṣibhiḥ pūrvaṃ</seg> <seg type="pāda" n="b">mādhavākhyasya bho dvijāḥ</seg> </l>
<l><seg type="pāda" n="c">śṛṇudhvaṃ tāṃ kathāṃ divyāṃ</seg> <seg type="pāda" n="d">bhayaśokārtināśinīm</seg> //</l>
</lg>

<lg xml:id="BrP_59.26">
<l><seg type="pāda" n="a">sa kṛtvā rājyam ekāgryaṃ</seg> <seg type="pāda" n="b">varṣāṇāṃ ca sahasraśaḥ</seg> </l>
<l><seg type="pāda" n="c">vicārya laukikān dharmān</seg> <seg type="pāda" n="d">vaidikān niyamāṃs tathā</seg> //</l>
</lg>

<lg xml:id="BrP_59.27">
<l><seg type="pāda" n="a">keśavārādhane viprā</seg> <seg type="pāda" n="b">niścitaṃ vratam āsthitaḥ</seg> </l>
<l><seg type="pāda" n="c">sa gatvā paramaṃ kṣetraṃ</seg> <seg type="pāda" n="d">sāgaraṃ dakṣiṇāśrayam</seg> //</l>
</lg>

<lg xml:id="BrP_59.28">
<l><seg type="pāda" n="a">taṭe tasmiñ śubhe ramye</seg> <seg type="pāda" n="b">deśe kṛṣṇasya cāntike</seg> </l>
<l><seg type="pāda" n="c">śveto 'tha kārayām āsa</seg> <seg type="pāda" n="d">prāsādaṃ śubhalakṣaṇam</seg> //</l>
</lg>

<lg xml:id="BrP_59.29">
<l><seg type="pāda" n="a">dhanvantaraśataṃ caikaṃ</seg> <seg type="pāda" n="b">devadevasya dakṣiṇe</seg> </l>
<l><seg type="pāda" n="c">tataḥ śvetena viprendrāḥ</seg> <seg type="pāda" n="d">śvetaśailamayena ca</seg> //</l>
</lg>

<lg xml:id="BrP_59.30">
<l><seg type="pāda" n="a">kṛtaḥ sa bhagavāñ śveto</seg> <seg type="pāda" n="b">mādhavaś candrasaṃnibhaḥ</seg> </l>
<l><seg type="pāda" n="c">pratiṣṭhāṃ vidhivac cakre</seg> <seg type="pāda" n="d">yathoddiṣṭāṃ svayaṃ tu saḥ</seg> //</l>
</lg>

<lg xml:id="BrP_59.31">
<l><seg type="pāda" n="a">dattvā dānaṃ dvijātibhyo</seg> <seg type="pāda" n="b">dīnānāthatapasvinām</seg> </l>
<l><seg type="pāda" n="c">athānantarato rājā</seg> <seg type="pāda" n="d">mādhavasya ca saṃnidhau</seg> //</l>
</lg>

<lg xml:id="BrP_59.32">
<l><seg type="pāda" n="a">mahīṃ nipatya sahasā</seg> <seg type="pāda" n="b">oṃkāraṃ dvādaśākṣaram</seg> </l>
<l><seg type="pāda" n="c">japan sa maunam āsthāya</seg> <seg type="pāda" n="d">māsam ekaṃ samādhinā</seg> //</l>
</lg>

<lg xml:id="BrP_59.33">
<l><seg type="pāda" n="a">nirāhāro mahābhāgaḥ</seg> <seg type="pāda" n="b">samyag viṣṇupade sthitaḥ</seg> </l>
<l><seg type="pāda" n="c">japānte sa tu deveśaṃ</seg> <seg type="pāda" n="d">saṃstotum upacakrame</seg> //</l>
</lg>

<milestone unit="speaker" n="śveta uvāca"/>

<lg xml:id="BrP_59.34">
<l><seg type="pāda" n="a">oṃ namo vāsudevāya</seg> <seg type="pāda" n="b">namaḥ saṃkarṣaṇāya ca</seg> </l>
<l><seg type="pāda" n="c">pradyumnāyāniruddhāya</seg> <seg type="pāda" n="d">namo nārāyaṇāya ca</seg> //</l>
</lg>

<lg xml:id="BrP_59.35">
<l><seg type="pāda" n="a">namo 'stu bahurūpāya</seg> <seg type="pāda" n="b">viśvarūpāya vedhase</seg> </l>
<l><seg type="pāda" n="c">nirguṇāyāpratarkyāya</seg> <seg type="pāda" n="d">śucaye śuklakarmaṇe</seg> //</l>
</lg>

<lg xml:id="BrP_59.36">
<l><seg type="pāda" n="a">oṃ namaḥ padmanābhāya</seg> <seg type="pāda" n="b">padmagarbhodbhavāya ca</seg> </l>
<l><seg type="pāda" n="c">namo 'stu padmavarṇāya</seg> <seg type="pāda" n="d">padmahastāya te namaḥ</seg> //</l>
</lg>

<lg xml:id="BrP_59.37">
<l><seg type="pāda" n="a">oṃ namaḥ puṣkarākṣāya</seg> <seg type="pāda" n="b">sahasrākṣāya mīḍhuṣe</seg> </l>
<l><seg type="pāda" n="c">namaḥ sahasrapādāya</seg> <seg type="pāda" n="d">sahasrabhujamanyave</seg> //</l>
</lg>

<lg xml:id="BrP_59.38">
<l><seg type="pāda" n="a">oṃ namo 'stu varāhāya</seg> <seg type="pāda" n="b">varadāya sumedhase</seg> </l>
<l><seg type="pāda" n="c">variṣṭhāya vareṇyāya</seg> <seg type="pāda" n="d">śaraṇyāyācyutāya ca</seg> //</l>
</lg>

<lg xml:id="BrP_59.39">
<l><seg type="pāda" n="a">oṃ namo bālarūpāya</seg> <seg type="pāda" n="b">bālapadmaprabhāya ca</seg> </l>
<l><seg type="pāda" n="c">bālārkasomanetrāya</seg> <seg type="pāda" n="d">muñjakeśāya dhīmate</seg> //</l>
</lg>

<lg xml:id="BrP_59.40">
<l><seg type="pāda" n="a">keśavāya namo nityaṃ</seg> <seg type="pāda" n="b">namo nārāyaṇāya ca</seg> </l>
<l><seg type="pāda" n="c">mādhavāya variṣṭhāya</seg> <seg type="pāda" n="d">govindāya namo namaḥ</seg> //</l>
</lg>

<lg xml:id="BrP_59.41">
<l><seg type="pāda" n="a">oṃ namo viṣṇave nityaṃ</seg> <seg type="pāda" n="b">devāya vasuretase</seg> </l>
<l><seg type="pāda" n="c">madhusūdanāya namaḥ</seg> <seg type="pāda" n="d">śuddhāyāṃśudharāya ca</seg> //</l>
</lg>

<lg xml:id="BrP_59.42">
<l><seg type="pāda" n="a">namo anantāya sūkṣmāya</seg> <seg type="pāda" n="b">namaḥ śrīvatsadhāriṇe</seg> </l>
<l><seg type="pāda" n="c">trivikramāya ca namo</seg> <seg type="pāda" n="d">divyapītāmbarāya ca</seg> //</l>
</lg>

<lg xml:id="BrP_59.43">
<l><seg type="pāda" n="a">sṛṣṭikartre namas tubhyaṃ</seg> <seg type="pāda" n="b">goptre dhātre namo namaḥ</seg> </l>
<l><seg type="pāda" n="c">namo 'stu guṇabhūtāya</seg> <seg type="pāda" n="d">nirguṇāya namo namaḥ</seg> //</l>
</lg>

<lg xml:id="BrP_59.44">
<l><seg type="pāda" n="a">namo vāmanarūpāya</seg> <seg type="pāda" n="b">namo vāmanakarmaṇe</seg> </l>
<l><seg type="pāda" n="c">namo vāmananetrāya</seg> <seg type="pāda" n="d">namo vāmanavāhine</seg> //</l>
</lg>

<lg xml:id="BrP_59.45">
<l><seg type="pāda" n="a">namo ramyāya pūjyāya</seg> <seg type="pāda" n="b">namo 'stv avyaktarūpiṇe</seg> </l>
<l><seg type="pāda" n="c">apratarkyāya śuddhāya</seg> <seg type="pāda" n="d">namo bhayaharāya ca</seg> //</l>
</lg>

<lg xml:id="BrP_59.46">
<l><seg type="pāda" n="a">saṃsārārṇavapotāya</seg> <seg type="pāda" n="b">praśāntāya svarūpiṇe</seg> </l>
<l><seg type="pāda" n="c">śivāya saumyarūpāya</seg> <seg type="pāda" n="d">rudrāyottāraṇāya ca</seg> //</l>
</lg>

<lg xml:id="BrP_59.47">
<l><seg type="pāda" n="a">bhavabhaṅgakṛte caiva</seg> <seg type="pāda" n="b">bhavabhogapradāya ca</seg> </l>
<l><seg type="pāda" n="c">bhavasaṃghātarūpāya</seg> <seg type="pāda" n="d">bhavasṛṣṭikṛte namaḥ</seg> //</l>
</lg>

<lg xml:id="BrP_59.48">
<l><seg type="pāda" n="a">oṃ namo divyarūpāya</seg> <seg type="pāda" n="b">somāgniśvasitāya ca</seg> </l>
<l><seg type="pāda" n="c">somasūryāṃśukeśāya</seg> <seg type="pāda" n="d">gobrāhmaṇahitāya ca</seg> //</l>
</lg>

<lg xml:id="BrP_59.49">
<l><seg type="pāda" n="a">oṃ nama ṛksvarūpāya</seg> <seg type="pāda" n="b">padakramasvarūpiṇe</seg> </l>
<l><seg type="pāda" n="c">ṛkstutāya namas tubhyaṃ</seg> <seg type="pāda" n="d">nama ṛksādhanāya ca</seg> //</l>
</lg>

<lg xml:id="BrP_59.50">
<l><seg type="pāda" n="a">oṃ namo yajuṣāṃ dhātre</seg> <seg type="pāda" n="b">yajūrūpadharāya ca</seg> </l>
<l><seg type="pāda" n="c">yajuryājyāya juṣṭāya</seg> <seg type="pāda" n="d">yajuṣāṃ pataye namaḥ</seg> //</l>
</lg>

<lg xml:id="BrP_59.51">
<l><seg type="pāda" n="a">oṃ namaḥ śrīpate deva</seg> <seg type="pāda" n="b">śrīdharāya varāya ca</seg> </l>
<l><seg type="pāda" n="c">śriyaḥ kāntāya dāntāya</seg> <seg type="pāda" n="d">yogicintyāya yogine</seg> //</l>
</lg>

<lg xml:id="BrP_59.52">
<l><seg type="pāda" n="a">oṃ namaḥ sāmarūpāya</seg> <seg type="pāda" n="b">sāmadhvanivarāya ca</seg> </l>
<l><seg type="pāda" n="c">oṃ namaḥ sāmasaumyāya</seg> <seg type="pāda" n="d">sāmayogavide namaḥ</seg> //</l>
</lg>

<lg xml:id="BrP_59.53">
<l><seg type="pāda" n="a">sāmne ca sāmagītāya</seg> <seg type="pāda" n="b">oṃ namaḥ sāmadhāriṇe</seg> </l>
<l><seg type="pāda" n="c">sāmayajñavide caiva</seg> <seg type="pāda" n="d">namaḥ sāmakarāya ca</seg> //</l>
</lg>

<lg xml:id="BrP_59.54">
<l><seg type="pāda" n="a">namas tv atharvaśirase</seg> <seg type="pāda" n="b">namo 'tharvasvarūpiṇe</seg> </l>
<l><seg type="pāda" n="c">namo 'stv atharvapādāya</seg> <seg type="pāda" n="d">namo 'tharvakarāya ca</seg> //</l>
</lg>

<lg xml:id="BrP_59.55">
<l><seg type="pāda" n="a">oṃ namo vajraśīrṣāya</seg> <seg type="pāda" n="b">madhukaiṭabhaghātine</seg> </l>
<l><seg type="pāda" n="c">mahodadhijalasthāya</seg> <seg type="pāda" n="d">vedāharaṇakāriṇe</seg> //</l>
</lg>

<lg xml:id="BrP_59.56">
<l><seg type="pāda" n="a">namo dīptasvarūpāya</seg> <seg type="pāda" n="b">hṛṣīkeśāya vai namaḥ</seg> </l>
<l><seg type="pāda" n="c">namo bhagavate tubhyaṃ</seg> <seg type="pāda" n="d">vāsudevāya te namaḥ</seg> //</l>
</lg>

<lg xml:id="BrP_59.57">
<l><seg type="pāda" n="a">nārāyaṇa namas tubhyaṃ</seg> <seg type="pāda" n="b">namo lokahitāya ca</seg> </l>
<l><seg type="pāda" n="c">oṃ namo mohanāśāya</seg> <seg type="pāda" n="d">bhavabhaṅgakarāya ca</seg> //</l>
</lg>

<lg xml:id="BrP_59.58">
<l><seg type="pāda" n="a">gatipradāya ca namo</seg> <seg type="pāda" n="b">namo bandhaharāya ca</seg> </l>
<l><seg type="pāda" n="c">trailokyatejasāṃ kartre</seg> <seg type="pāda" n="d">namas tejaḥsvarūpiṇe</seg> //</l>
</lg>

<lg xml:id="BrP_59.59">
<l><seg type="pāda" n="a">yogīśvarāya śuddhāya</seg> <seg type="pāda" n="b">rāmāyottaraṇāya ca</seg> </l>
<l><seg type="pāda" n="c">sukhāya sukhanetrāya</seg> <seg type="pāda" n="d">namaḥ sukṛtadhāriṇe</seg> //</l>
</lg>

<lg xml:id="BrP_59.60">
<l><seg type="pāda" n="a">vāsudevāya vandyāya</seg> <seg type="pāda" n="b">vāmadevāya vai namaḥ</seg> </l>
<l><seg type="pāda" n="c">dehināṃ dehakartre ca</seg> <seg type="pāda" n="d">bhedabhaṅgakarāya ca</seg> //</l>
</lg>

<lg xml:id="BrP_59.61">
<l><seg type="pāda" n="a">devair vanditadehāya</seg> <seg type="pāda" n="b">namas te divyamauline</seg> </l>
<l><seg type="pāda" n="c">namo vāsanivāsāya</seg> <seg type="pāda" n="d">vāsavyavaharāya ca</seg> //</l>
</lg>

<lg xml:id="BrP_59.62">
<l><seg type="pāda" n="a">oṃ namo vasukartre ca</seg> <seg type="pāda" n="b">vasuvāsapradāya ca</seg> </l>
<l><seg type="pāda" n="c">namo yajñasvarūpāya</seg> <seg type="pāda" n="d">yajñeśāya ca yogine</seg> //</l>
</lg>

<lg xml:id="BrP_59.63">
<l><seg type="pāda" n="a">yatiyogakareśāya</seg> <seg type="pāda" n="b">namo yajñāṅgadhāriṇe</seg> </l>
<l><seg type="pāda" n="c">saṃkarṣaṇāya ca namaḥ</seg> <seg type="pāda" n="d">pralambamathanāya ca</seg> //</l>
</lg>

<lg xml:id="BrP_59.64">
<l><seg type="pāda" n="a">meghaghoṣasvanottīrṇa</seg><seg type="pāda" n="b">vegalāṅgaladhāriṇe</seg> </l>
<l><seg type="pāda" n="c">namo 'stu jñānināṃ jñāna</seg> <seg type="pāda" n="d">nārāyaṇaparāyaṇa</seg> //</l>
</lg>

<lg xml:id="BrP_59.65">
<l><seg type="pāda" n="a">na me 'sti tvām ṛte bandhur</seg> <seg type="pāda" n="b">narakottāraṇe prabho</seg> </l>
<l><seg type="pāda" n="c">atas tvāṃ sarvabhāvena</seg> <seg type="pāda" n="d">praṇato natavatsala</seg> //</l>
</lg>

<lg xml:id="BrP_59.66">
<l><seg type="pāda" n="a">malaṃ yat kāyajaṃ vāpi</seg> <seg type="pāda" n="b">mānasaṃ caiva keśava</seg> </l>
<l><seg type="pāda" n="c">na tasyānyo 'sti deveśa</seg> <seg type="pāda" n="d">kṣālakas tvām ṛte 'cyuta</seg> //</l>
</lg>

<lg xml:id="BrP_59.67">
<l><seg type="pāda" n="a">saṃsargāṇi samastāni</seg> <seg type="pāda" n="b">vihāya tvām upasthitaḥ</seg> </l>
<l><seg type="pāda" n="c">saṅgo me 'stu tvayā sārdham</seg> <seg type="pāda" n="d">ātmalābhāya keśava</seg> //</l>
</lg>

<lg xml:id="BrP_59.68">
<l><seg type="pāda" n="a">kaṣṭam āpat suduṣpāraṃ</seg> <seg type="pāda" n="b">saṃsāraṃ vedmi keśava</seg> </l>
<l><seg type="pāda" n="c">tāpatrayaparikliṣṭas</seg> <seg type="pāda" n="d">tena tvāṃ śaraṇaṃ gataḥ</seg> //</l>
</lg>

<lg xml:id="BrP_59.69">
<l><seg type="pāda" n="a">eṣaṇābhir jagat sarvaṃ</seg> <seg type="pāda" n="b">mohitaṃ māyayā tava</seg> </l>
<l><seg type="pāda" n="c">ākarṣitaṃ ca lobhādyair</seg> <seg type="pāda" n="d">atas tvām aham āśritaḥ</seg> //</l>
</lg>

<lg xml:id="BrP_59.70">
<l><seg type="pāda" n="a">nāsti kiṃcit sukhaṃ viṣṇo</seg> <seg type="pāda" n="b">saṃsārasthasya dehinaḥ</seg> </l>
<l><seg type="pāda" n="c">yathā yathā hi yajñeśa</seg> <seg type="pāda" n="d">tvayi cetaḥ pravartate</seg> //</l>
</lg>

<lg xml:id="BrP_59.71">
<l><seg type="pāda" n="a">tathā phalavihīnaṃ tu</seg> <seg type="pāda" n="b">sukham ātyantikaṃ labhet</seg> </l>
<l><seg type="pāda" n="c">naṣṭo vivekaśūnyo 'smi</seg> <seg type="pāda" n="d">dṛśyate jagad āturam</seg> //</l>
</lg>

<lg xml:id="BrP_59.72">
<l><seg type="pāda" n="a">govinda trāhi saṃsārān</seg> <seg type="pāda" n="b">mām uddhartuṃ tvam arhasi</seg> </l>
<l><seg type="pāda" n="c">magnasya mohasalile</seg> <seg type="pāda" n="d">niruttāre bhavārṇave</seg> </l>
<l><seg type="pāda" n="e">uddhartā puṇḍarīkākṣa</seg> <seg type="pāda" n="f">tvām ṛte 'nyo na vidyate</seg> //</l>
</lg>

<milestone unit="speaker" n="brahmovāca"/>

<lg xml:id="BrP_59.73">
<l><seg type="pāda" n="a">itthaṃ stutas tatas tena</seg> <seg type="pāda" n="b">rājñā śvetena bho dvijāḥ</seg> </l>
<l><seg type="pāda" n="c">tasmin kṣetravare divye</seg> <seg type="pāda" n="d">vikhyāte puruṣottame</seg> //</l>
</lg>

<lg xml:id="BrP_59.74">
<l><seg type="pāda" n="a">bhaktiṃ tasya tu saṃcintya</seg> <seg type="pāda" n="b">devadevo jagadguruḥ</seg> </l>
<l><seg type="pāda" n="c">ājagāma nṛpasyāgre</seg> <seg type="pāda" n="d">sarvair devair vṛto hariḥ</seg> //</l>
</lg>

<lg xml:id="BrP_59.75">
<l><seg type="pāda" n="a">nīlajīmūtasaṃkāśaḥ</seg> <seg type="pāda" n="b">padmapattrāyatekṣaṇaḥ</seg> </l>
<l><seg type="pāda" n="c">dadhat sudarśanaṃ dhīmān</seg> <seg type="pāda" n="d">karāgre dīptamaṇḍalam</seg> //</l>
</lg>

<lg xml:id="BrP_59.76">
<l><seg type="pāda" n="a">kṣīrodajalasaṃkāśo</seg> <seg type="pāda" n="b">vimalaś candrasaṃnibhaḥ</seg> </l>
<l><seg type="pāda" n="c">rarāja vāmahaste 'sya</seg> <seg type="pāda" n="d">pāñcajanyo mahādyutiḥ</seg> //</l>
</lg>

<lg xml:id="BrP_59.77">
<l><seg type="pāda" n="a">pakṣirājadhvajaḥ śrīmān</seg> <seg type="pāda" n="b">gadāśārṅgāsidhṛk prabhuḥ</seg> </l>
<l><seg type="pāda" n="c">uvāca sādhu bho rājan</seg> <seg type="pāda" n="d">yasya te matir uttamā</seg> </l>
<l><seg type="pāda" n="e">yad iṣṭaṃ vara bhadraṃ te</seg> <seg type="pāda" n="f">prasanno 'smi tavānagha</seg> //</l>
</lg>

<milestone unit="speaker" n="brahmovāca"/>

<lg xml:id="BrP_59.78">
<l><seg type="pāda" n="a">śrutvaivaṃ devadevasya</seg> <seg type="pāda" n="b">vākyaṃ tat paramāmṛtam</seg> </l>
<l><seg type="pāda" n="c">praṇamya śirasovāca</seg> <seg type="pāda" n="d">śvetas tadgatamānasaḥ</seg> //</l>
</lg>

<milestone unit="speaker" n="śveta uvāca"/>

<lg xml:id="BrP_59.79">
<l><seg type="pāda" n="a">yady ahaṃ bhagavan bhaktaḥ</seg> <seg type="pāda" n="b">prayaccha varam uttamam</seg> </l>
<l><seg type="pāda" n="c">ābrahmabhavanād ūrdhvaṃ</seg> <seg type="pāda" n="d">vaiṣṇavaṃ padam avyayam</seg> //</l>
</lg>

<lg xml:id="BrP_59.80">
<l><seg type="pāda" n="a">vimalaṃ virajaṃ śuddhaṃ</seg> <seg type="pāda" n="b">saṃsārāsaṅgavarjitam</seg> </l>
<l><seg type="pāda" n="c">tat padaṃ gantum icchāmi</seg> <seg type="pāda" n="d">tvatprasādāj jagatpate</seg> //</l>
</lg>

<milestone unit="speaker" n="śrībhagavān uvāca"/>

<lg xml:id="BrP_59.81">
<l><seg type="pāda" n="a">yat padaṃ vibudhāḥ sarve</seg> <seg type="pāda" n="b">munayaḥ siddhayoginaḥ</seg> </l>
<l><seg type="pāda" n="c">nābhigacchanti yad ramyaṃ</seg> <seg type="pāda" n="d">paraṃ padam anāmayam</seg> //</l>
</lg>

<lg xml:id="BrP_59.82">
<l><seg type="pāda" n="a">yāsyasi paramaṃ sthānaṃ</seg> <seg type="pāda" n="b">rājyāmṛtam upāsya ca</seg> </l>
<l><seg type="pāda" n="c">sarvāṃl lokān atikramya</seg> <seg type="pāda" n="d">mama lokaṃ gamiṣyasi</seg> //</l>
</lg>

<lg xml:id="BrP_59.83">
<l><seg type="pāda" n="a">kīrtis tavātra rājendra</seg> <seg type="pāda" n="b">trīṃl lokāṃś ca gamiṣyati</seg> </l>
<l><seg type="pāda" n="c">sāṃnidhyaṃ mama caivātra</seg> <seg type="pāda" n="d">sarvadaiva bhaviṣyati</seg> //</l>
</lg>

<lg xml:id="BrP_59.84">
<l><seg type="pāda" n="a">śvetagaṅgeti gāsyanti</seg> <seg type="pāda" n="b">sarve te devadānavāḥ</seg> </l>
<l><seg type="pāda" n="c">kuśāgreṇāpi rājendra</seg> <seg type="pāda" n="d">śvetagāṅgeyam ambu ca</seg> //</l>
</lg>

<lg xml:id="BrP_59.85">
<l><seg type="pāda" n="a">spṛṣṭvā svargaṃ gamiṣyanti</seg> <seg type="pāda" n="b">madbhaktā ye samāhitāḥ</seg> </l>
<l><seg type="pāda" n="c">yas tv imāṃ pratimāṃ gacchen</seg> <seg type="pāda" n="d">mādhavākhyāṃ śaśiprabhām</seg> //</l>
</lg>

<lg xml:id="BrP_59.86">
<l><seg type="pāda" n="a">śaṅkhagokṣīrasaṃkāśām</seg> <seg type="pāda" n="b">aśeṣāghavināśinīm</seg> </l>
<l><seg type="pāda" n="c">tāṃ praṇamya sakṛd bhaktyā</seg> <seg type="pāda" n="d">puṇḍarīkanibhekṣaṇām</seg> //</l>
</lg>

<lg xml:id="BrP_59.87">
<l><seg type="pāda" n="a">vihāya sarvalokān vai</seg> <seg type="pāda" n="b">mama loke mahīyate</seg> </l>
<l><seg type="pāda" n="c">manvantarāṇi tatraiva</seg> <seg type="pāda" n="d">devakanyābhir āvṛtaḥ</seg> //</l>
</lg>

<lg xml:id="BrP_59.88">
<l><seg type="pāda" n="a">gīyamānaś ca madhuraṃ</seg> <seg type="pāda" n="b">siddhagandharvasevitaḥ</seg> </l>
<l><seg type="pāda" n="c">bhunakti vipulān bhogān</seg> <seg type="pāda" n="d">yatheṣṭaṃ māmakaiḥ saha</seg> //</l>
</lg>

<lg xml:id="BrP_59.89">
<l><seg type="pāda" n="a">cyutas tasmād ihāgatya</seg> <seg type="pāda" n="b">manuṣyo brāhmaṇo bhavet</seg> </l>
<l><seg type="pāda" n="c">vedavedāṅgavic chrīmān</seg> <seg type="pāda" n="d">bhogavāṃś cirajīvitaḥ</seg> //</l>
</lg>

<lg xml:id="BrP_59.90">
<l><seg type="pāda" n="a">gajāśvarathayānāḍhyo</seg> <seg type="pāda" n="b">dhanadhānyāvṛtaḥ śuciḥ</seg> </l>
<l><seg type="pāda" n="c">rūpavān bahubhāgyaś ca</seg> <seg type="pāda" n="d">putrapautrasamanvitaḥ</seg> //</l>
</lg>

<lg xml:id="BrP_59.91">
<l><seg type="pāda" n="a">puruṣottamaṃ punaḥ prāpya</seg> <seg type="pāda" n="b">vaṭamūle 'tha sāgare</seg> </l>
<l><seg type="pāda" n="c">tyaktvā dehaṃ hariṃ smṛtvā</seg> <seg type="pāda" n="d">tataḥ śāntapadaṃ vrajet</seg> //</l>
</lg>

<milestone unit="speaker" n="brahmovāca"/>

<lg xml:id="BrP_60.1">
<l><seg type="pāda" n="a">śvetamādhavam ālokya</seg> <seg type="pāda" n="b">samīpe matsyamādhavam</seg> </l>
<l><seg type="pāda" n="c">ekārṇavajale pūrvaṃ</seg> <seg type="pāda" n="d">rohitaṃ rūpam āsthitam</seg> //</l>
</lg>

<lg xml:id="BrP_60.2">
<l><seg type="pāda" n="a">vedānāṃ haraṇārthāya</seg> <seg type="pāda" n="b">rasātalatale sthitam</seg> </l>
<l><seg type="pāda" n="c">cintayitvā kṣitiṃ samyak</seg> <seg type="pāda" n="d">tasmin sthāne pratiṣṭhitam</seg> //</l>
</lg>

<lg xml:id="BrP_60.3">
<l><seg type="pāda" n="a">ādyāvataraṇaṃ rūpaṃ</seg> <seg type="pāda" n="b">mādhavaṃ matsyarūpiṇam</seg> </l>
<l><seg type="pāda" n="c">praṇamya praṇato bhūtvā</seg> <seg type="pāda" n="d">sarvaduḥkhād vimucyate</seg> //</l>
</lg>

<lg xml:id="BrP_60.4">
<l><seg type="pāda" n="a">prayāti paramaṃ sthānaṃ</seg> <seg type="pāda" n="b">yatra devo hariḥ svayam</seg> </l>
<l><seg type="pāda" n="c">kāle punar ihāyāto</seg> <seg type="pāda" n="d">rājā syāt pṛthivītale</seg> //</l>
</lg>

<lg xml:id="BrP_60.5">
<l><seg type="pāda" n="a">vatsamādhavam āsādya</seg> <seg type="pāda" n="b">durādharṣo bhaven naraḥ</seg> </l>
<l><seg type="pāda" n="c">dātā bhoktā bhaved yajvā</seg> <seg type="pāda" n="d">vaiṣṇavaḥ satyasaṃgaraḥ</seg> //</l>
</lg>

<lg xml:id="BrP_60.6">
<l><seg type="pāda" n="a">yogaṃ prāpya hareḥ paścāt</seg> <seg type="pāda" n="b">tato mokṣam avāpnuyāt</seg> </l>
<l><seg type="pāda" n="c">matsyamādhavamāhātmyaṃ</seg> <seg type="pāda" n="d">mayā saṃparikīrtitam</seg> </l>
<l><seg type="pāda" n="e">yaṃ dṛṣṭvā muniśārdūlāḥ</seg> <seg type="pāda" n="f">sarvān kāmān avāpnuyāt</seg> //</l>
</lg>

<milestone unit="speaker" n="munaya ūcuḥ"/>

<lg xml:id="BrP_60.7">
<l><seg type="pāda" n="a">bhagavañ śrotum icchāmo</seg> <seg type="pāda" n="b">mārjanaṃ varuṇālaye</seg> </l>
<l><seg type="pāda" n="c">kriyate snānadānādi</seg> <seg type="pāda" n="d">tasyāśeṣaphalaṃ vada</seg> //</l>
</lg>

<milestone unit="speaker" n="brahmovāca"/>

<lg xml:id="BrP_60.8">
<l><seg type="pāda" n="a">śṛṇudhvaṃ muniśārdūlā</seg> <seg type="pāda" n="b">mārjanasya yathāvidhi</seg> </l>
<l><seg type="pāda" n="c">bhaktyā tu tanmanā bhūtvā</seg> <seg type="pāda" n="d">saṃprāpya puṇyam uttamam</seg> //</l>
</lg>

<lg xml:id="BrP_60.9">
<l><seg type="pāda" n="a">mārkaṇḍeyahrade snānaṃ</seg> <seg type="pāda" n="b">pūrvakāle praśasyate</seg> </l>
<l><seg type="pāda" n="c">caturdaśyāṃ viśeṣeṇa</seg> <seg type="pāda" n="d">sarvapāpapraṇāśanam</seg> //</l>
</lg>

<lg xml:id="BrP_60.10">
<l><seg type="pāda" n="a">tadvat snānaṃ samudrasya</seg> <seg type="pāda" n="b">sarvakālaṃ praśasyate</seg> </l>
<l><seg type="pāda" n="c">paurṇamāsyāṃ viśeṣeṇa</seg> <seg type="pāda" n="d">hayamedhaphalaṃ labhet</seg> //</l>
</lg>

<lg xml:id="BrP_60.11">
<l><seg type="pāda" n="a">mārkaṇḍeyaṃ vaṭaṃ kṛṣṇaṃ</seg> <seg type="pāda" n="b">rauhiṇeyaṃ mahodadhim</seg> </l>
<l><seg type="pāda" n="c">indradyumnasaraś caiva</seg> <seg type="pāda" n="d">pañcatīrthīvidhiḥ smṛtaḥ</seg> //</l>
</lg>

<lg xml:id="BrP_60.12">
<l><seg type="pāda" n="a">pūrṇimā jyeṣṭhamāsasya</seg> <seg type="pāda" n="b">jyeṣṭhā ṛkṣaṃ yadā bhavet</seg> </l>
<l><seg type="pāda" n="c">tadā gacched viśeṣeṇa</seg> <seg type="pāda" n="d">tīrtharājaṃ paraṃ śubham</seg> //</l>
</lg>

<lg xml:id="BrP_60.13">
<l><seg type="pāda" n="a">kāyavāṅmānasaiḥ śuddhas</seg> <seg type="pāda" n="b">tadbhāvo nānyamānasaḥ</seg> </l>
<l><seg type="pāda" n="c">sarvadvaṃdvavinirmukto</seg> <seg type="pāda" n="d">vītarāgo vimatsaraḥ</seg> //</l>
</lg>

<lg xml:id="BrP_60.14">
<l><seg type="pāda" n="a">kalpavṛkṣavaṭaṃ ramyaṃ</seg> <seg type="pāda" n="b">tatra snātvā janārdanam</seg> </l>
<l><seg type="pāda" n="c">pradakṣiṇaṃ prakurvīta</seg> <seg type="pāda" n="d">trivāraṃ susamāhitaḥ</seg> //</l>
</lg>

<lg xml:id="BrP_60.15">
<l><seg type="pāda" n="a">yaṃ dṛṣṭvā mucyate pāpāt</seg> <seg type="pāda" n="b">saptajanmasamudbhavāt</seg> </l>
<l><seg type="pāda" n="c">puṇyaṃ cāpnoti vipulaṃ</seg> <seg type="pāda" n="d">gatim iṣṭāṃ ca bho dvijāḥ</seg> //</l>
</lg>

<lg xml:id="BrP_60.16">
<l><seg type="pāda" n="a">tasya nāmāni vakṣyāmi</seg> <seg type="pāda" n="b">pramāṇaṃ ca yuge yuge</seg> </l>
<l><seg type="pāda" n="c">yathāsaṃkhyaṃ ca bho viprāḥ</seg> <seg type="pāda" n="d">kṛtādiṣu yathākramam</seg> //</l>
</lg>

<lg xml:id="BrP_60.17">
<l><seg type="pāda" n="a">vaṭaṃ vaṭeśvaraṃ kṛṣṇaṃ</seg> <seg type="pāda" n="b">purāṇapuruṣaṃ dvijāḥ</seg> </l>
<l><seg type="pāda" n="c">vaṭasyaitāni nāmāni</seg> <seg type="pāda" n="d">kīrtitāni kṛtādiṣu</seg> //</l>
</lg>

<lg xml:id="BrP_60.18">
<l><seg type="pāda" n="a">yojanaṃ pādahīnaṃ ca</seg> <seg type="pāda" n="b">yojanārdhaṃ tadardhakam</seg> </l>
<l><seg type="pāda" n="c">pramāṇaṃ kalpavṛkṣasya</seg> <seg type="pāda" n="d">kṛtādau parikīrtitam</seg> //</l>
</lg>

<lg xml:id="BrP_60.19">
<l><seg type="pāda" n="a">yathoktena tu mantreṇa</seg> <seg type="pāda" n="b">namaskṛtvā tu taṃ vaṭam</seg> </l>
<l><seg type="pāda" n="c">dakṣiṇābhimukho gacched</seg> <seg type="pāda" n="d">dhanvantaraśatatrayam</seg> //</l>
</lg>

<lg xml:id="BrP_60.20">
<l><seg type="pāda" n="a">yatrāsau dṛśyate viṣṇuḥ</seg> <seg type="pāda" n="b">svargadvāraṃ manoramam</seg> </l>
<l><seg type="pāda" n="c">sāgarāmbhaḥsamākṛṣṭaṃ</seg> <seg type="pāda" n="d">kāṣṭhaṃ sarvaguṇānvitam</seg> //</l>
</lg>

<lg xml:id="BrP_60.21">
<l><seg type="pāda" n="a">praṇipatya tatas taṃ bhoḥ</seg> <seg type="pāda" n="b">paripūjya tataḥ punaḥ</seg> </l>
<l><seg type="pāda" n="c">mucyate sarvarogādyais</seg> <seg type="pāda" n="d">tathā pāpair grahādibhiḥ</seg> //</l>
</lg>

<lg xml:id="BrP_60.22">
<l><seg type="pāda" n="a">ugrasenaṃ purā dṛṣṭvā</seg> <seg type="pāda" n="b">svargadvāreṇa sāgaram</seg> </l>
<l><seg type="pāda" n="c">gatvācamya śucis tatra</seg> <seg type="pāda" n="d">dhyātvā nārāyaṇaṃ param</seg> //</l>
</lg>

<lg xml:id="BrP_60.23">
<l><seg type="pāda" n="a">nyased aṣṭākṣaraṃ mantraṃ</seg> <seg type="pāda" n="b">paścād dhastaśarīrayoḥ</seg> </l>
<l><seg type="pāda" n="c">oṃ namo nārāyaṇāyeti</seg> <seg type="pāda" n="d">yaṃ vadanti manīṣiṇaḥ</seg> //</l>
</lg>

<lg xml:id="BrP_60.24">
<l><seg type="pāda" n="a">kiṃ kāryaṃ bahubhir mantrair</seg> <seg type="pāda" n="b">manovibhramakārakaiḥ</seg> </l>
<l><seg type="pāda" n="c">oṃ namo nārāyaṇāyeti</seg> <seg type="pāda" n="d">mantraḥ sarvārthasādhakaḥ</seg> //</l>
</lg>

<lg xml:id="BrP_60.25">
<l><seg type="pāda" n="a">āpo narasya sūnutvān</seg> <seg type="pāda" n="b">nārā itīha kīrtitāḥ</seg> </l>
<l><seg type="pāda" n="c">viṣṇos tās tv ayanaṃ pūrvaṃ</seg> <seg type="pāda" n="d">tena nārāyaṇaḥ smṛtaḥ</seg> //</l>
</lg>

<lg xml:id="BrP_60.26">
<l><seg type="pāda" n="a">nārāyaṇaparā vedā</seg> <seg type="pāda" n="b">nārāyaṇaparā dvijāḥ</seg> </l>
<l><seg type="pāda" n="c">nārāyaṇaparā yajñā</seg> <seg type="pāda" n="d">nārāyaṇaparāḥ kriyāḥ</seg> //</l>
</lg>

<lg xml:id="BrP_60.27">
<l><seg type="pāda" n="a">nārāyaṇaparā pṛthvī</seg> <seg type="pāda" n="b">nārāyaṇaparaṃ jalam</seg> </l>
<l><seg type="pāda" n="c">nārāyaṇaparo vahnir</seg> <seg type="pāda" n="d">nārāyaṇaparaṃ nabhaḥ</seg> //</l>
</lg>

<lg xml:id="BrP_60.28">
<l><seg type="pāda" n="a">nārāyaṇaparo vāyur</seg> <seg type="pāda" n="b">nārāyaṇaparaṃ manaḥ</seg> </l>
<l><seg type="pāda" n="c">ahaṃkāraś ca buddhiś ca</seg> <seg type="pāda" n="d">ubhe nārāyaṇātmake</seg> //</l>
</lg>

<lg xml:id="BrP_60.29">
<l><seg type="pāda" n="a">bhūtaṃ bhavyaṃ bhaviṣyaṃ ca</seg> <seg type="pāda" n="b">yat kiṃcij jīvasaṃjñitam</seg> </l>
<l><seg type="pāda" n="c">sthūlaṃ sūkṣmaṃ paraṃ caiva</seg> <seg type="pāda" n="d">sarvaṃ nārāyaṇātmakam</seg> //</l>
</lg>

<lg xml:id="BrP_60.30">
<l><seg type="pāda" n="a">śabdādyā viṣayāḥ sarve</seg> <seg type="pāda" n="b">śrotrādīnīndriyāṇi ca</seg> </l>
<l><seg type="pāda" n="c">prakṛtiḥ puruṣaś caiva</seg> <seg type="pāda" n="d">sarve nārāyaṇātmakāḥ</seg> //</l>
</lg>

<lg xml:id="BrP_60.31">
<l><seg type="pāda" n="a">jale sthale ca pātāle</seg> <seg type="pāda" n="b">svargaloke 'mbare nage</seg> </l>
<l><seg type="pāda" n="c">avaṣṭabhya idaṃ sarvam</seg> <seg type="pāda" n="d">āste nārāyaṇaḥ prabhuḥ</seg> //</l>
</lg>

<lg xml:id="BrP_60.32">
<l><seg type="pāda" n="a">kiṃ cātra bahunoktena</seg> <seg type="pāda" n="b">jagad etac carācaram</seg> </l>
<l><seg type="pāda" n="c">brahmādistambaparyantaṃ</seg> <seg type="pāda" n="d">sarvaṃ nārāyaṇātmakam</seg> //</l>
</lg>

<lg xml:id="BrP_60.33">
<l><seg type="pāda" n="a">nārāyaṇāt paraṃ kiṃcin</seg> <seg type="pāda" n="b">neha paśyāmi bho dvijāḥ</seg> </l>
<l><seg type="pāda" n="c">tena vyāptam idaṃ sarvaṃ</seg> <seg type="pāda" n="d">dṛśyādṛśyaṃ carācaram</seg> //</l>
</lg>

<lg xml:id="BrP_60.34">
<l><seg type="pāda" n="a">āpo hy āyatanaṃ viṣṇoḥ</seg> <seg type="pāda" n="b">sa ca evāmbhasāṃ patiḥ</seg> </l>
<l><seg type="pāda" n="c">tasmād apsu smaren nityaṃ</seg> <seg type="pāda" n="d">nārāyaṇam aghāpaham</seg> //</l>
</lg>

<lg xml:id="BrP_60.35">
<l><seg type="pāda" n="a">snānakāle viśeṣeṇa</seg> <seg type="pāda" n="b">copasthāya jale śuciḥ</seg> </l>
<l><seg type="pāda" n="c">smaren nārāyaṇaṃ dhyāyed</seg> <seg type="pāda" n="d">dhaste kāye ca vinyaset</seg> //</l>
</lg>

<lg xml:id="BrP_60.36">
<l><seg type="pāda" n="a">oṃkāraṃ ca nakāraṃ ca</seg> <seg type="pāda" n="b">aṅguṣṭhe hastayor nyaset</seg> </l>
<l><seg type="pāda" n="c">śeṣair hastatalaṃ yāvat</seg> <seg type="pāda" n="d">tarjanyādiṣu vinyaset</seg> //</l>
</lg>

<lg xml:id="BrP_60.37">
<l><seg type="pāda" n="a">oṃkāraṃ vāmapāde tu</seg> <seg type="pāda" n="b">nakāraṃ dakṣiṇe nyaset</seg> </l>
<l><seg type="pāda" n="c">mokāraṃ vāmakaṭyāṃ tu</seg> <seg type="pāda" n="d">nākāraṃ dakṣiṇe nyaset</seg> //</l>
</lg>

<lg xml:id="BrP_60.38">
<l><seg type="pāda" n="a">rākāraṃ nābhideśe tu</seg> <seg type="pāda" n="b">yakāraṃ vāmabāhuke</seg> </l>
<l><seg type="pāda" n="c">ṇākāraṃ dakṣiṇe nyasya</seg> <seg type="pāda" n="d">yakāraṃ mūrdhni vinyaset</seg> //</l>
</lg>

<lg xml:id="BrP_60.39">
<l><seg type="pāda" n="a">adhaś cordhvaṃ ca hṛdaye</seg> <seg type="pāda" n="b">pārśvataḥ pṛṣṭhato 'grataḥ</seg> </l>
<l><seg type="pāda" n="c">dhyātvā nārāyaṇaṃ paścād</seg> <seg type="pāda" n="d">ārabhet kavacaṃ budhaḥ</seg> //</l>
</lg>

<lg xml:id="BrP_60.40">
<l><seg type="pāda" n="a">pūrve māṃ pātu govindo</seg> <seg type="pāda" n="b">dakṣiṇe madhusūdanaḥ</seg> </l>
<l><seg type="pāda" n="c">paścime śrīdharo devaḥ</seg> <seg type="pāda" n="d">keśavas tu tathottare</seg> //</l>
</lg>

<lg xml:id="BrP_60.41">
<l><seg type="pāda" n="a">pātu viṣṇus tathāgneye</seg> <seg type="pāda" n="b">nairṛte mādhavo 'vyayaḥ</seg> </l>
<l><seg type="pāda" n="c">vāyavye tu hṛṣīkeśas</seg> <seg type="pāda" n="d">tatheśāne ca vāmanaḥ</seg> //</l>
</lg>

<lg xml:id="BrP_60.42">
<l><seg type="pāda" n="a">bhūtale pātu vārāhas</seg> <seg type="pāda" n="b">tathordhvaṃ ca trivikramaḥ</seg> </l>
<l><seg type="pāda" n="c">kṛtvaivaṃ kavacaṃ paścād</seg> <seg type="pāda" n="d">ātmānaṃ cintayet tataḥ</seg> //</l>
</lg>

<lg xml:id="BrP_60.43">
<l><seg type="pāda" n="a">ahaṃ nārāyaṇo devaḥ</seg> <seg type="pāda" n="b">śaṅkhacakragadādharaḥ</seg> </l>
<l><seg type="pāda" n="c">evaṃ dhyātvā tadātmānam</seg> <seg type="pāda" n="d">imaṃ mantram udīrayet</seg> //</l>
</lg>

<lg xml:id="BrP_60.44">
<l><seg type="pāda" n="a">tvam agnir dvipadāṃ nātha</seg> <seg type="pāda" n="b">retodhāḥ kāmadīpanaḥ</seg> </l>
<l><seg type="pāda" n="c">pradhānaḥ sarvabhūtānāṃ</seg> <seg type="pāda" n="d">jīvānāṃ prabhur avyayaḥ</seg> //</l>
</lg>

<lg xml:id="BrP_60.45">
<l><seg type="pāda" n="a">amṛtasyāraṇis tvaṃ hi</seg> <seg type="pāda" n="b">devayonir apāṃ pate</seg> </l>
<l><seg type="pāda" n="c">vṛjinaṃ hara me sarvaṃ</seg> <seg type="pāda" n="d">tīrtharāja namo 'stu te</seg> //</l>
</lg>

<lg xml:id="BrP_60.46">
<l><seg type="pāda" n="a">evam uccārya vidhivat</seg> <seg type="pāda" n="b">tataḥ snānaṃ samācaret</seg> </l>
<l><seg type="pāda" n="c">anyathā bho dvijaśreṣṭhāḥ</seg> <seg type="pāda" n="d">snānaṃ tatra na śasyate</seg> //</l>
</lg>

<lg xml:id="BrP_60.47">
<l><seg type="pāda" n="a">kṛtvā tu vaidikair mantrair</seg> <seg type="pāda" n="b">abhiṣekaṃ ca mārjanam</seg> </l>
<l><seg type="pāda" n="c">antar jale japet paścāt</seg> <seg type="pāda" n="d">trir āvṛttyāghamarṣaṇam</seg> //</l>
</lg>

<lg xml:id="BrP_60.48">
<l><seg type="pāda" n="a">hayamedho yathā viprāḥ</seg> <seg type="pāda" n="b">sarvapāpaharaḥ kratuḥ</seg> </l>
<l><seg type="pāda" n="c">tathāghamarṣaṇaṃ cātra</seg> <seg type="pāda" n="d">sūktaṃ sarvāghanāśanam</seg> //</l>
</lg>

<lg xml:id="BrP_60.49">
<l><seg type="pāda" n="a">uttīrya vāsasī dhaute</seg> <seg type="pāda" n="b">nirmale paridhāya vai</seg> </l>
<l><seg type="pāda" n="c">prāṇān āyamya cācamya</seg> <seg type="pāda" n="d">saṃdhyāṃ copāsya bhāskaram</seg> //</l>
</lg>

<lg xml:id="BrP_60.50">
<l><seg type="pāda" n="a">upatiṣṭhet tataś cordhvaṃ</seg> <seg type="pāda" n="b">kṣiptvā puṣpajalāñjalim</seg> </l>
<l><seg type="pāda" n="c">upasthāyordhvabāhuś ca</seg> <seg type="pāda" n="d">talliṅgair bhāskaraṃ tataḥ</seg> //</l>
</lg>

<lg xml:id="BrP_60.51">
<l><seg type="pāda" n="a">gāyatrīṃ pāvanīṃ devīṃ</seg> <seg type="pāda" n="b">japed aṣṭottaraṃ śatam</seg> </l>
<l><seg type="pāda" n="c">anyāṃś ca sauramantrāṃś ca</seg> <seg type="pāda" n="d">japtvā tiṣṭhan samāhitaḥ</seg> //</l>
</lg>

<lg xml:id="BrP_60.52">
<l><seg type="pāda" n="a">kṛtvā pradakṣiṇaṃ sūryaṃ</seg> <seg type="pāda" n="b">namaskṛtyopaviśya ca</seg> </l>
<l><seg type="pāda" n="c">svādhyāyaṃ prāṅmukhaḥ kṛtvā</seg> <seg type="pāda" n="d">tarpayed daivatāny ṛṣīn</seg> //</l>
</lg>

<lg xml:id="BrP_60.53">
<l><seg type="pāda" n="a">manuṣyāṃś ca pitṝṃś cānyān</seg> <seg type="pāda" n="b">nāmagotreṇa mantravit</seg> </l>
<l><seg type="pāda" n="c">toyena tilamiśreṇa</seg> <seg type="pāda" n="d">vidhivat susamāhitaḥ</seg> //</l>
</lg>

<lg xml:id="BrP_60.54">
<l><seg type="pāda" n="a">tarpaṇaṃ devatānāṃ ca</seg> <seg type="pāda" n="b">pūrvaṃ kṛtvā samāhitaḥ</seg> </l>
<l><seg type="pāda" n="c">adhikārī bhavet paścāt</seg> <seg type="pāda" n="d">pitṝṇāṃ tarpaṇe dvijaḥ</seg> //</l>
</lg>

<lg xml:id="BrP_60.55">
<l><seg type="pāda" n="a">śrāddhe havanakāle ca</seg> <seg type="pāda" n="b">pāṇinaikena nirvapet</seg> </l>
<l><seg type="pāda" n="c">tarpaṇe tūbhayaṃ kuryād</seg> <seg type="pāda" n="d">eṣa eva vidhiḥ sadā</seg> //</l>
</lg>

<lg xml:id="BrP_60.56">
<l><seg type="pāda" n="a">anvārabdhena savyena</seg> <seg type="pāda" n="b">pāṇinā dakṣiṇena tu</seg> </l>
<l><seg type="pāda" n="c">tṛpyatām iti siñcet tu</seg> <seg type="pāda" n="d">nāmagotreṇa vāgyataḥ</seg> //</l>
</lg>

<lg xml:id="BrP_60.57">
<l><seg type="pāda" n="a">kāyasthair yas tilair mohāt</seg> <seg type="pāda" n="b">karoti pitṛtarpaṇam</seg> </l>
<l><seg type="pāda" n="c">tarpitās tena pitaras</seg> <seg type="pāda" n="d">tvaṅmāṃsarudhirāsthibhiḥ</seg> //</l>
</lg>

<lg xml:id="BrP_60.58">
<l><seg type="pāda" n="a">aṅgasthair na tilaiḥ kuryād</seg> <seg type="pāda" n="b">devatāpitṛtarpaṇam</seg> </l>
<l><seg type="pāda" n="c">rudhiraṃ tad bhavet toyaṃ</seg> <seg type="pāda" n="d">pradātā kilbiṣī bhavet</seg> //</l>
</lg>

<lg xml:id="BrP_60.59">
<l><seg type="pāda" n="a">bhūmyāṃ yad dīyate toyaṃ</seg> <seg type="pāda" n="b">dātā caiva jale sthitaḥ</seg> </l>
<l><seg type="pāda" n="c">vṛthā tan muniśārdūlā</seg> <seg type="pāda" n="d">nopatiṣṭhati kasyacit</seg> //</l>
</lg>

<lg xml:id="BrP_60.60">
<l><seg type="pāda" n="a">sthale sthitvā jale yas tu</seg> <seg type="pāda" n="b">prayacched udakaṃ naraḥ</seg> </l>
<l><seg type="pāda" n="c">pitṝṇāṃ nopatiṣṭheta</seg> <seg type="pāda" n="d">salilaṃ tan nirarthakam</seg> //</l>
</lg>

<lg xml:id="BrP_60.61">
<l><seg type="pāda" n="a">udake nodakaṃ kuryāt</seg> <seg type="pāda" n="b">pitṛbhyaś ca kadācana</seg> </l>
<l><seg type="pāda" n="c">uttīrya tu śucau deśe</seg> <seg type="pāda" n="d">kuryād udakatarpaṇam</seg> //</l>
</lg>

<lg xml:id="BrP_60.62">
<l><seg type="pāda" n="a">nodakeṣu na pātreṣu</seg> <seg type="pāda" n="b">na kruddho naikapāṇinā</seg> </l>
<l><seg type="pāda" n="c">nopatiṣṭhati tat toyaṃ</seg> <seg type="pāda" n="d">yad bhūmyāṃ na pradīyate</seg> //</l>
</lg>

<lg xml:id="BrP_60.63">
<l><seg type="pāda" n="a">pitṝṇām akṣayaṃ sthānaṃ</seg> <seg type="pāda" n="b">mahī dattā mayā dvijāḥ</seg> </l>
<l><seg type="pāda" n="c">tasmāt tatraiva dātavyaṃ</seg> <seg type="pāda" n="d">pitṝṇāṃ prītim icchatā</seg> //</l>
</lg>

<lg xml:id="BrP_60.64">
<l><seg type="pāda" n="a">bhūmipṛṣṭhe samutpannā</seg> <seg type="pāda" n="b">bhūmyāṃ caiva ca saṃsthitāḥ</seg> </l>
<l><seg type="pāda" n="c">bhūmyāṃ caiva layaṃ yātā</seg> <seg type="pāda" n="d">bhūmau dadyāt tato jalam</seg> //</l>
</lg>

<lg xml:id="BrP_60.65">
<l><seg type="pāda" n="a">āstīrya ca kuśān sāgrāṃs</seg> <seg type="pāda" n="b">tān āvāhya svamantrataḥ</seg> </l>
<l><seg type="pāda" n="c">prācīnāgreṣu vai devān</seg> <seg type="pāda" n="d">yāmyāgreṣu tathā pitṝn</seg> //</l>
</lg>

<milestone unit="speaker" n="brahmovāca"/>

<lg xml:id="BrP_61.1">
<l><seg type="pāda" n="a">devān pitṝṃs tathā cānyān</seg> <seg type="pāda" n="b">saṃtarpyācamya vāgyataḥ</seg> </l>
<l><seg type="pāda" n="c">hastamātraṃ catuṣkoṇaṃ</seg> <seg type="pāda" n="d">caturdvāraṃ suśobhanam</seg> //</l>
</lg>

<lg xml:id="BrP_61.2">
<l><seg type="pāda" n="a">puraṃ vilikhya bho viprās</seg> <seg type="pāda" n="b">tīre tasya mahodadheḥ</seg> </l>
<l><seg type="pāda" n="c">madhye tatra likhet padmam</seg> <seg type="pāda" n="d">aṣṭapattraṃ sakarṇikam</seg> //</l>
</lg>

<lg xml:id="BrP_61.3">
<l><seg type="pāda" n="a">evaṃ maṇḍalam ālikhya</seg> <seg type="pāda" n="b">pūjayet tatra bho dvijāḥ</seg> </l>
<l><seg type="pāda" n="c">aṣṭākṣaravidhānena</seg> <seg type="pāda" n="d">nārāyaṇam ajaṃ vibhum</seg> //</l>
</lg>

<lg xml:id="BrP_61.4">
<l><seg type="pāda" n="a">ataḥ paraṃ pravakṣyāmi</seg> <seg type="pāda" n="b">kāyaśodhanam uttamam</seg> </l>
<l><seg type="pāda" n="c">akāraṃ hṛdaye dhyātvā</seg> <seg type="pāda" n="d">cakrarekhāsamanvitam</seg> //</l>
</lg>

<lg xml:id="BrP_61.5">
<l><seg type="pāda" n="a">jvalantaṃ triśikhaṃ caiva</seg> <seg type="pāda" n="b">dahantaṃ pāpanāśanam</seg> </l>
<l><seg type="pāda" n="c">candramaṇḍalamadhyasthaṃ</seg> <seg type="pāda" n="d">rākāraṃ mūrdhni cintayet</seg> //</l>
</lg>

<lg xml:id="BrP_61.6">
<l><seg type="pāda" n="a">śuklavarṇaṃ pravarṣantam</seg> <seg type="pāda" n="b">amṛtaṃ plāvayan mahīm</seg> </l>
<l><seg type="pāda" n="c">evaṃ nirdhūtapāpas tu</seg> <seg type="pāda" n="d">divyadehas tato bhavet</seg> //</l>
</lg>

<lg xml:id="BrP_61.7">
<l><seg type="pāda" n="a">aṣṭākṣaraṃ tato mantraṃ</seg> <seg type="pāda" n="b">nyased evātmano budhaḥ</seg> </l>
<l><seg type="pāda" n="c">vāmapādaṃ samārabhya</seg> <seg type="pāda" n="d">kramaśaś caiva vinyaset</seg> //</l>
</lg>

<lg xml:id="BrP_61.8">
<l><seg type="pāda" n="a">pañcāṅgaṃ vaiṣṇavaṃ caiva</seg> <seg type="pāda" n="b">caturvyūhaṃ tathaiva ca</seg> </l>
<l><seg type="pāda" n="c">karaśuddhiṃ prakurvīta</seg> <seg type="pāda" n="d">mūlamantreṇa sādhakaḥ</seg> //</l>
</lg>

<lg xml:id="BrP_61.9">
<l><seg type="pāda" n="a">ekaikaṃ caiva varṇaṃ tu</seg> <seg type="pāda" n="b">aṅgulīṣu pṛthak pṛthak</seg> </l>
<l><seg type="pāda" n="c">oṃkāraṃ pṛthivīṃ śuklāṃ</seg> <seg type="pāda" n="d">vāmapāde tu vinyaset</seg> //</l>
</lg>

<lg xml:id="BrP_61.10">
<l><seg type="pāda" n="a">nakāraḥ śāṃbhavaḥ śyāmo</seg> <seg type="pāda" n="b">dakṣiṇe tu vyavasthitaḥ</seg> </l>
<l><seg type="pāda" n="c">mokāraṃ kālam evāhur</seg> <seg type="pāda" n="d">vāmakaṭyāṃ nidhāpayet</seg> //</l>
</lg>

<lg xml:id="BrP_61.11">
<l><seg type="pāda" n="a">nākāraḥ sarvabījaṃ tu</seg> <seg type="pāda" n="b">dakṣiṇasyāṃ vyavasthitaḥ</seg> </l>
<l><seg type="pāda" n="c">rākāras teja ity āhur</seg> <seg type="pāda" n="d">nābhideśe vyavasthitaḥ</seg> //</l>
</lg>

<lg xml:id="BrP_61.12">
<l><seg type="pāda" n="a">vāyavyo 'yaṃ yakāras tu</seg> <seg type="pāda" n="b">vāmaskandhe samāśritaḥ</seg> </l>
<l><seg type="pāda" n="c">ṇākāraḥ sarvago jñeyo</seg> <seg type="pāda" n="d">dakṣiṇāṃse vyavasthitaḥ</seg> </l>
<l><seg type="pāda" n="e">yakāro 'yaṃ śirasthaś ca</seg> <seg type="pāda" n="f">yatra lokāḥ pratiṣṭhitāḥ</seg> //</l>
</lg>

<p xml:id="BrP_61.13">oṃ viṣṇave namaḥ śiraḥ oṃ jvalanāya namaḥ śikhā | oṃ viṣṇave namaḥ kavacam oṃ viṣṇave namaḥ sphuraṇaṃ diśobandhāya | oṃ huṃphaḍastram oṃ śirasi śuklo vāsudeva iti | oṃ āṃ lalāṭe raktaḥ saṃkarṣaṇo garutmān vahnis teja āditya iti | oṃ āṃ grīvāyāṃ pītaḥ pradyumno vāyumegha iti | oṃ āṃ hṛdaye kṛṣṇo 'niruddhaḥ sarvaśaktisamanvita iti | evaṃ caturvyūham ātmānaṃ kṛtvā tataḥ karma samācaret ||</p>

<lg xml:id="BrP_61.14">
<l><seg type="pāda" n="a">mamāgre 'vasthito viṣṇuḥ</seg> <seg type="pāda" n="b">pṛṣṭhataś cāpi keśavaḥ</seg> </l>
<l><seg type="pāda" n="c">govindo dakṣiṇe pārśve</seg> <seg type="pāda" n="d">vāme tu madhusūdanaḥ</seg> //</l>
</lg>

<lg xml:id="BrP_61.15">
<l><seg type="pāda" n="a">upariṣṭāt tu vaikuṇṭho</seg> <seg type="pāda" n="b">vārāhaḥ pṛthivītale</seg> </l>
<l><seg type="pāda" n="c">avāntaradiśo yās tu</seg> <seg type="pāda" n="d">tāsu sarvāsu mādhavaḥ</seg> //</l>
</lg>

<lg xml:id="BrP_61.16">
<l><seg type="pāda" n="a">gacchatas tiṣṭhato vāpi</seg> <seg type="pāda" n="b">jāgrataḥ svapato 'pi vā</seg> </l>
<l><seg type="pāda" n="c">narasiṃhakṛtā guptir</seg> <seg type="pāda" n="d">vāsudevamayo hy aham</seg> //</l>
</lg>

<lg xml:id="BrP_61.17">
<l><seg type="pāda" n="a">evaṃ viṣṇumayo bhūtvā</seg> <seg type="pāda" n="b">tataḥ karma samārabhet</seg> </l>
<l><seg type="pāda" n="c">yathā dehe tathā deve</seg> <seg type="pāda" n="d">sarvatattvāni yojayet</seg> //</l>
</lg>

<lg xml:id="BrP_61.18">
<l><seg type="pāda" n="a">tataś caiva prakurvīta</seg> <seg type="pāda" n="b">prokṣaṇaṃ praṇavena tu</seg> </l>
<l><seg type="pāda" n="c">phaṭkārāntaṃ samuddiṣṭaṃ</seg> <seg type="pāda" n="d">sarvavighnaharaṃ śubham</seg> //</l>
</lg>

<lg xml:id="BrP_61.19">
<l><seg type="pāda" n="a">tatrārkacandravahnīnāṃ</seg> <seg type="pāda" n="b">maṇḍalāni vicintayet</seg> </l>
<l><seg type="pāda" n="c">padmamadhye nyased viṣṇuṃ</seg> <seg type="pāda" n="d">pavanasyāmbarasya ca</seg> //</l>
</lg>

<lg xml:id="BrP_61.20">
<l><seg type="pāda" n="a">tato vicintya hṛdaya</seg> <seg type="pāda" n="b">oṃkāraṃ jyotīrūpiṇam</seg> </l>
<l><seg type="pāda" n="c">karṇikāyāṃ samāsīnaṃ</seg> <seg type="pāda" n="d">jyotīrūpaṃ sanātanam</seg> //</l>
</lg>

<lg xml:id="BrP_61.21">
<l><seg type="pāda" n="a">aṣṭākṣaraṃ tato mantraṃ</seg> <seg type="pāda" n="b">vinyasec ca yathākramam</seg> </l>
<l><seg type="pāda" n="c">tena vyastasamastena</seg> <seg type="pāda" n="d">pūjanaṃ paramaṃ smṛtam</seg> //</l>
</lg>

<lg xml:id="BrP_61.22">
<l><seg type="pāda" n="a">dvādaśākṣaramantreṇa</seg> <seg type="pāda" n="b">yajed devaṃ sanātanam</seg> </l>
<l><seg type="pāda" n="c">tato 'vadhārya hṛdaye</seg> <seg type="pāda" n="d">karṇikāyāṃ bahir nyaset</seg> //</l>
</lg>

<lg xml:id="BrP_61.23">
<l><seg type="pāda" n="a">caturbhujaṃ mahāsattvaṃ</seg> <seg type="pāda" n="b">sūryakoṭisamaprabham</seg> </l>
<l><seg type="pāda" n="c">cintayitvā mahāyogaṃ</seg> <seg type="pāda" n="d">jyotīrūpaṃ sanātanam</seg> </l>
<l><seg type="pāda" n="e">tataś cāvāhayen mantraṃ</seg> <seg type="pāda" n="f">krameṇācintya mānase</seg> //</l>
</lg>

<p xml:id="BrP_61.24">āvāhanamantraḥ: mīnarūpo varāhaś ca narasiṃho 'tha vāmanaḥ | āyātu devo varado mama nārāyaṇo 'grataḥ ||</p> 
<p xml:id="BrP_61.24">oṃ namo nārāyaṇāya namaḥ ||</p>

sthāpanamantraḥ:

<lg xml:id="BrP_61.25">
<l><seg type="pāda" n="a">karṇikāyāṃ supīṭhe 'tra</seg> <seg type="pāda" n="b">padmakalpitam āsanam</seg> </l>
<l><seg type="pāda" n="c">sarvasattvahitārthāya</seg> <seg type="pāda" n="d">tiṣṭha tvaṃ madhusūdana</seg> //</l>
</lg>

<p xml:id="BrP_61.25">oṃ namo nārāyaṇāya namaḥ ||</p>

<p xml:id="BrP_61.26">arghamantraḥ: oṃ trailokyapatīnāṃ pataye devadevāya hṛṣīkeśāya viṣṇave namaḥ | oṃ namo nārāyaṇāya namaḥ ||</p>

pādyamantraḥ:

<lg xml:id="BrP_61.27">
<l><seg type="pāda" n="a">oṃ pādyaṃ pādayor deva</seg> <seg type="pāda" n="b">padmanābha sanātana</seg> </l>
<l><seg type="pāda" n="c">viṣṇo kamalapattrākṣa</seg> <seg type="pāda" n="d">gṛhāṇa madhusūdana</seg> //</l>
</lg>

<p xml:id="BrP_61.27">oṃ namo nārāyaṇāya namaḥ ||</p>

madhuparkamantraḥ:

<lg xml:id="BrP_61.28">
<l><seg type="pāda" n="a">madhuparkaṃ mahādeva</seg> <seg type="pāda" n="b">brahmādyaiḥ kalpitaṃ tava</seg> </l>
<l><seg type="pāda" n="c">mayā niveditaṃ bhaktyā</seg> <seg type="pāda" n="d">gṛhāṇa puruṣottama</seg> //</l>
</lg>

<p xml:id="BrP_61.28">oṃ namo nārāyaṇāya namaḥ ||</p>

<milestone unit="speaker" n="ācamanīyamantraḥ"/>

<lg xml:id="BrP_61.29">
<l><seg type="pāda" n="a">mandākinyāḥ sitaṃ vāri</seg> <seg type="pāda" n="b">sarvapāpaharaṃ śivam</seg> </l>
<l><seg type="pāda" n="c">gṛhāṇācamanīyaṃ tvaṃ</seg> <seg type="pāda" n="d">mayā bhaktyā niveditam</seg> //</l>
</lg>

<p xml:id="BrP_61.29">oṃ namo nārāyaṇāya namaḥ ||</p>

<milestone unit="speaker" n="snānamantraḥ"/>

<lg xml:id="BrP_61.30">
<l><seg type="pāda" n="a">tvam āpaḥ pṛthivī caiva</seg> <seg type="pāda" n="b">jyotis tvaṃ vāyur eva ca</seg> </l>
<l><seg type="pāda" n="c">lokeśa vṛttimātreṇa</seg> <seg type="pāda" n="d">vāriṇā snāpayāmy aham</seg> //</l>
</lg>

<p xml:id="BrP_61.30">oṃ namo nārāyaṇāya namaḥ ||</p>

<milestone unit="speaker" n="vastramantraḥ"/>

<lg xml:id="BrP_61.31">
<l><seg type="pāda" n="a">devatattvasamāyukta</seg> <seg type="pāda" n="b">yajñavarṇasamanvita</seg> </l>
<l><seg type="pāda" n="c">svarṇavarṇaprabhe deva</seg> <seg type="pāda" n="d">vāsasī tava keśava</seg> //</l>
</lg>

<p xml:id="BrP_61.31">oṃ namo nārāyaṇāya namaḥ ||</p>

<milestone unit="speaker" n="vilepanamantraḥ"/>

<lg xml:id="BrP_61.32">
<l><seg type="pāda" n="a">śarīraṃ te na jānāmi</seg> <seg type="pāda" n="b">ceṣṭāṃ caiva ca keśava</seg> </l>
<l><seg type="pāda" n="c">mayā nivedito gandhaḥ</seg> <seg type="pāda" n="d">pratigṛhya vilipyatām</seg> //</l>
</lg>

<p xml:id="BrP_61.32">oṃ namo nārāyaṇāya namaḥ ||</p>

<milestone unit="speaker" n="upavītamantraḥ"/>

<lg xml:id="BrP_61.33">
<l><seg type="pāda" n="a">ṛgyajuḥsāmamantreṇa</seg> <seg type="pāda" n="b">trivṛtaṃ padmayoninā</seg> </l>
<l><seg type="pāda" n="c">sāvitrīgranthisaṃyuktam</seg> <seg type="pāda" n="d">upavītaṃ tavārpaye</seg> //</l>
</lg>

<p xml:id="BrP_61.33">oṃ namo nārāyaṇāya namaḥ ||</p>

<milestone unit="speaker" n="alaṃkāramantraḥ"/>

<lg xml:id="BrP_61.34">
<l><seg type="pāda" n="a">divyaratnasamāyukta</seg> <seg type="pāda" n="b">vahnibhānusamaprabha</seg> </l>
<l><seg type="pāda" n="c">gātrāṇi tava śobhantu</seg> <seg type="pāda" n="d">sālaṃkārāṇi mādhava</seg> //</l>
</lg>

<p xml:id="BrP_61.34">oṃ namo nārāyaṇāya namaḥ ||</p>

<lg xml:id="61.35">
<l>oṃ nama iti pratyakṣaraṃ samastena mūlamantreṇa vā pūjayet ||</l>
</lg>

<milestone unit="speaker" n="dhūpamantraḥ"/>

<lg xml:id="BrP_61.36">
<l><seg type="pāda" n="a">vanaspatiraso divyo</seg> <seg type="pāda" n="b">gandhāḍhyaḥ surabhiś ca te</seg> </l>
<l><seg type="pāda" n="c">mayā nivedito bhaktyā</seg> <seg type="pāda" n="d">dhūpo 'yaṃ pratigṛhyatām</seg> //</l>
</lg>

<p xml:id="BrP_61.36">oṃ namo nārāyaṇāya namaḥ ||</p>

<milestone unit="speaker" n="dīpamantraḥ"/>

<lg xml:id="BrP_61.37">
<l><seg type="pāda" n="a">sūryacandrasamo jyotir</seg> <seg type="pāda" n="b">vidyudagnyos tathaiva ca</seg> </l>
<l><seg type="pāda" n="c">tvam eva jyotiṣāṃ deva</seg> <seg type="pāda" n="d">dīpo 'yaṃ pratigṛhyatām</seg> //</l>
</lg>

<p xml:id="BrP_61.37">oṃ namo nārāyaṇāya namaḥ ||</p>

<milestone unit="speaker" n="naivedyamantraḥ"/>

<lg xml:id="BrP_61.38">
<l><seg type="pāda" n="a">annaṃ caturvidhaṃ caiva</seg> <seg type="pāda" n="b">rasaiḥ ṣaḍbhiḥ samanvitam</seg> </l>
<l><seg type="pāda" n="c">mayā niveditaṃ bhaktyā</seg> <seg type="pāda" n="d">naivedyaṃ tava keśava</seg> //</l>
</lg>

<p xml:id="BrP_61.38">oṃ namo nārāyaṇāya namaḥ ||</p>

<lg xml:id="BrP_61.39">
<l><seg type="pāda" n="a">pūrve dale vāsudevaṃ</seg> <seg type="pāda" n="b">yāmye saṃkarṣaṇaṃ nyaset</seg> </l>
<l><seg type="pāda" n="c">pradyumnaṃ paścime kuryād</seg> <seg type="pāda" n="d">aniruddhaṃ tathottare</seg> //</l>
</lg>

<lg xml:id="BrP_61.40">
<l><seg type="pāda" n="a">vārāhaṃ ca tathāgneye</seg> <seg type="pāda" n="b">narasiṃhaṃ ca nairṛte</seg> </l>
<l><seg type="pāda" n="c">vāyavye mādhavaṃ caiva</seg> <seg type="pāda" n="d">tathaiśāne trivikramam</seg> //</l>
</lg>

<lg xml:id="BrP_61.41">
<l><seg type="pāda" n="a">tathāṣṭākṣaradevasya</seg> <seg type="pāda" n="b">garuḍaṃ purato nyaset</seg> </l>
<l><seg type="pāda" n="c">vāmapārśve tathā cakraṃ</seg> <seg type="pāda" n="d">śaṅkhaṃ dakṣiṇato nyaset</seg> //</l>
</lg>

<lg xml:id="BrP_61.42">
<l><seg type="pāda" n="a">tathā mahāgadāṃ caiva</seg> <seg type="pāda" n="b">nyased devasya dakṣiṇe</seg> </l>
<l><seg type="pāda" n="c">tataḥ śārṅgaṃ dhanur vidvān</seg> <seg type="pāda" n="d">nyased devasya vāmataḥ</seg> //</l>
</lg>

<lg xml:id="BrP_61.43">
<l><seg type="pāda" n="a">dakṣiṇeneṣudhī divye</seg> <seg type="pāda" n="b">khaḍgaṃ vāme ca vinyaset</seg> </l>
<l><seg type="pāda" n="c">śriyaṃ dakṣiṇataḥ sthāpya</seg> <seg type="pāda" n="d">puṣṭim uttarato nyaset</seg> //</l>
</lg>

<lg xml:id="BrP_61.44">
<l><seg type="pāda" n="a">vanamālāṃ ca puratas</seg> <seg type="pāda" n="b">tataḥ śrīvatsakaustubhau</seg> </l>
<l><seg type="pāda" n="c">vinyased dhṛdayādīni</seg> <seg type="pāda" n="d">pūrvādiṣu caturdiśam</seg> //</l>
</lg>

<lg xml:id="BrP_61.45">
<l><seg type="pāda" n="a">tato 'straṃ devadevasya</seg> <seg type="pāda" n="b">koṇe caiva tu vinyaset</seg> </l>
<l><seg type="pāda" n="c">indram agniṃ yamaṃ caiva</seg> <seg type="pāda" n="d">nairṛtaṃ varuṇaṃ tathā</seg> //</l>
</lg>

<lg xml:id="BrP_61.46">
<l><seg type="pāda" n="a">vāyuṃ dhanadam īśānam</seg> <seg type="pāda" n="b">anantaṃ brahmaṇā saha</seg> </l>
<l><seg type="pāda" n="c">pūjayet tāntrikair mantrair</seg> <seg type="pāda" n="d">adhaś cordhvaṃ tathaiva ca</seg> //</l>
</lg>

<lg xml:id="BrP_61.47">
<l><seg type="pāda" n="a">evaṃ saṃpūjya deveśaṃ</seg> <seg type="pāda" n="b">maṇḍalasthaṃ janārdanam</seg> </l>
<l><seg type="pāda" n="c">labhed abhimatān kāmān</seg> <seg type="pāda" n="d">naro nāsty atra saṃśayaḥ</seg> //</l>
</lg>

<lg xml:id="BrP_61.48">
<l><seg type="pāda" n="a">anenaiva vidhānena</seg> <seg type="pāda" n="b">maṇḍalasthaṃ janārdanam</seg> </l>
<l><seg type="pāda" n="c">pūjitaṃ yaḥ saṃpaśyeta</seg> <seg type="pāda" n="d">sa viśed viṣṇum avyayam</seg> //</l>
</lg>

<lg xml:id="BrP_61.49">
<l><seg type="pāda" n="a">sakṛd apy arcito yena</seg> <seg type="pāda" n="b">vidhinānena keśavaḥ</seg> </l>
<l><seg type="pāda" n="c">janmamṛtyujarāṃ tīrtvā</seg> <seg type="pāda" n="d">sa viṣṇoḥ padam āpnuyāt</seg> //</l>
</lg>

<lg xml:id="BrP_61.50">
<l><seg type="pāda" n="a">yaḥ smaret satataṃ bhaktyā</seg> <seg type="pāda" n="b">nārāyaṇam atandritaḥ</seg> </l>
<l><seg type="pāda" n="c">anvahaṃ tasya vāsāya</seg> <seg type="pāda" n="d">śvetadvīpaḥ prakalpitaḥ</seg> //</l>
</lg>

<lg xml:id="BrP_61.51">
<l><seg type="pāda" n="a">oṃkārādisamāyuktaṃ</seg> <seg type="pāda" n="b">namaḥkārāntadīpitam</seg> </l>
<l><seg type="pāda" n="c">tannāma sarvatattvānāṃ</seg> <seg type="pāda" n="d">mantra ity abhidhīyate</seg> //</l>
</lg>

<lg xml:id="BrP_61.52">
<l><seg type="pāda" n="a">anenaiva vidhānena</seg> <seg type="pāda" n="b">gandhapuṣpaṃ nivedayet</seg> </l>
<l><seg type="pāda" n="c">ekaikasya prakurvīta</seg> <seg type="pāda" n="d">yathoddiṣṭaṃ krameṇa tu</seg> //</l>
</lg>

<lg xml:id="BrP_61.53">
<l><seg type="pāda" n="a">mudrās tato nibadhnīyād</seg> <seg type="pāda" n="b">yathoktakramacoditāḥ</seg> </l>
<l><seg type="pāda" n="c">japaṃ caiva prakurvīta</seg> <seg type="pāda" n="d">mūlamantreṇa mantravit</seg> //</l>
</lg>

<lg xml:id="BrP_61.54">
<l><seg type="pāda" n="a">aṣṭāviṃśatim aṣṭau vā</seg> <seg type="pāda" n="b">śatam aṣṭottaraṃ tathā</seg> </l>
<l><seg type="pāda" n="c">kāmeṣu ca yathāproktaṃ</seg> <seg type="pāda" n="d">yathāśakti samāhitaḥ</seg> //</l>
</lg>

<lg xml:id="BrP_61.55">
<l><seg type="pāda" n="a">padmaṃ śaṅkhaś ca śrīvatso</seg> <seg type="pāda" n="b">gadā garuḍa eva ca</seg> </l>
<l><seg type="pāda" n="c">cakraṃ khaḍgaś ca śārṅgaṃ ca</seg> <seg type="pāda" n="d">aṣṭau mudrāḥ prakīrtitāḥ</seg> //</l>
</lg>

<milestone unit="speaker" n="visarjanamantraḥ"/>

<lg xml:id="BrP_61.56">
<l><seg type="pāda" n="a">gaccha gaccha paraṃ sthānaṃ</seg> <seg type="pāda" n="b">purāṇapuruṣottama</seg> </l>
<l><seg type="pāda" n="c">yatra brahmādayo devā</seg> <seg type="pāda" n="d">vindanti paramaṃ padam</seg> //</l>
</lg>

<lg xml:id="BrP_61.57">
<l><seg type="pāda" n="a">arcanaṃ ye na jānanti</seg> <seg type="pāda" n="b">harer mantrair yathoditam</seg> </l>
<l><seg type="pāda" n="c">te tatra mūlamantreṇa</seg> <seg type="pāda" n="d">pūjayantv acyutaṃ sadā</seg> //</l>
</lg>

<milestone unit="speaker" n="brahmovāca"/>

<lg xml:id="BrP_62.1">
<l><seg type="pāda" n="a">evaṃ saṃpūjya vidhivad</seg> <seg type="pāda" n="b">bhaktyā taṃ puruṣottamam</seg> </l>
<l><seg type="pāda" n="c">praṇamya śirasā paścāt</seg> <seg type="pāda" n="d">sāgaraṃ ca prasādayet</seg> //</l>
</lg>

<lg xml:id="BrP_62.2">
<l><seg type="pāda" n="a">prāṇas tvaṃ sarvabhūtānāṃ</seg> <seg type="pāda" n="b">yoniś ca saritāṃ pate</seg> </l>
<l><seg type="pāda" n="c">tīrtharāja namas te 'stu</seg> <seg type="pāda" n="d">trāhi mām acyutapriya</seg> //</l>
</lg>

<lg xml:id="BrP_62.3">
<l><seg type="pāda" n="a">snātvaivaṃ sāgare samyak</seg> <seg type="pāda" n="b">tasmin kṣetravare dvijāḥ</seg> </l>
<l><seg type="pāda" n="c">tīre cābhyarcya vidhivan</seg> <seg type="pāda" n="d">nārāyaṇam anāmayam</seg> //</l>
</lg>

<lg xml:id="BrP_62.4">
<l><seg type="pāda" n="a">rāmaṃ kṛṣṇaṃ subhadrāṃ ca</seg> <seg type="pāda" n="b">praṇipatya ca sāgaram</seg> </l>
<l><seg type="pāda" n="c">śatānām aśvamedhānāṃ</seg> <seg type="pāda" n="d">phalaṃ prāpnoti mānavaḥ</seg> //</l>
</lg>

<lg xml:id="BrP_62.5">
<l><seg type="pāda" n="a">sarvapāpavinirmuktaḥ</seg> <seg type="pāda" n="b">sarvaduḥkhavivarjitaḥ</seg> </l>
<l><seg type="pāda" n="c">vṛndāraka iva śrīmān</seg> <seg type="pāda" n="d">rūpayauvanagarvitaḥ</seg> //</l>
</lg>

<lg xml:id="BrP_62.6">
<l><seg type="pāda" n="a">vimānenārkavarṇena</seg> <seg type="pāda" n="b">divyagandharvanādinā</seg> </l>
<l><seg type="pāda" n="c">kulaikaviṃśam uddhṛtya</seg> <seg type="pāda" n="d">viṣṇulokaṃ sa gacchati</seg> //</l>
</lg>

<lg xml:id="BrP_62.7">
<l><seg type="pāda" n="a">bhuktvā tatra varān bhogān</seg> <seg type="pāda" n="b">krīḍitvā cāpsaraiḥ saha</seg> </l>
<l><seg type="pāda" n="c">manvantaraśataṃ sāgraṃ</seg> <seg type="pāda" n="d">jarāmṛtyuvivarjitaḥ</seg> //</l>
</lg>

<lg xml:id="BrP_62.8">
<l><seg type="pāda" n="a">puṇyakṣayād ihāyātaḥ</seg> <seg type="pāda" n="b">kule sarvaguṇānvite</seg> </l>
<l><seg type="pāda" n="c">rūpavān subhagaḥ śrīmān</seg> <seg type="pāda" n="d">satyavādī jitendriyaḥ</seg> //</l>
</lg>

<lg xml:id="BrP_62.9">
<l><seg type="pāda" n="a">vedaśāstrārthavid vipro</seg> <seg type="pāda" n="b">bhaved yajvā tu vaiṣṇavaḥ</seg> </l>
<l><seg type="pāda" n="c">yogaṃ ca vaiṣṇavaṃ prāpya</seg> <seg type="pāda" n="d">tato mokṣam avāpnuyāt</seg> //</l>
</lg>

<lg xml:id="BrP_62.10">
<l><seg type="pāda" n="a">grahoparāge saṃkrāntyām</seg> <seg type="pāda" n="b">ayane viṣuve tathā</seg> </l>
<l><seg type="pāda" n="c">yugādiṣu ṣaḍaśītyāṃ</seg> <seg type="pāda" n="d">vyatīpāte dinakṣaye</seg> //</l>
</lg>

<lg xml:id="BrP_62.11">
<l><seg type="pāda" n="a">āṣāḍhyāṃ caiva kārttikyāṃ</seg> <seg type="pāda" n="b">māghyāṃ vānye śubhe tithau</seg> </l>
<l><seg type="pāda" n="c">ye tatra dānaṃ viprebhyaḥ</seg> <seg type="pāda" n="d">prayacchanti sumedhasaḥ</seg> //</l>
</lg>

<lg xml:id="BrP_62.12">
<l><seg type="pāda" n="a">phalaṃ sahasraguṇitam</seg> <seg type="pāda" n="b">anyatīrthāl labhanti te</seg> </l>
<l><seg type="pāda" n="c">pitṝṇāṃ ye prayacchanti</seg> <seg type="pāda" n="d">piṇḍaṃ tatra vidhānataḥ</seg> //</l>
</lg>

<lg xml:id="BrP_62.13">
<l><seg type="pāda" n="a">akṣayāṃ pitaras teṣāṃ</seg> <seg type="pāda" n="b">tṛptiṃ saṃprāpnuvanti vai</seg> </l>
<l><seg type="pāda" n="c">evaṃ snānaphalaṃ samyak</seg> <seg type="pāda" n="d">sāgarasya mayoditam</seg> //</l>
</lg>

<lg xml:id="BrP_62.14">
<l><seg type="pāda" n="a">dānasya ca phalaṃ viprāḥ</seg> <seg type="pāda" n="b">piṇḍadānasya caiva hi</seg> </l>
<l><seg type="pāda" n="c">dharmārthamokṣaphaladam</seg> <seg type="pāda" n="d">āyuṣkīrtiyaśaskaram</seg> //</l>
</lg>

<lg xml:id="BrP_62.15">
<l><seg type="pāda" n="a">bhuktimuktiphalaṃ nṝṇāṃ</seg> <seg type="pāda" n="b">dhanyaṃ duḥsvapnanāśanam</seg> </l>
<l><seg type="pāda" n="c">sarvapāpaharaṃ puṇyaṃ</seg> <seg type="pāda" n="d">sarvakāmaphalapradam</seg> //</l>
</lg>

<lg xml:id="BrP_62.16">
<l><seg type="pāda" n="a">nāstikāya na vaktavyaṃ</seg> <seg type="pāda" n="b">purāṇaṃ ca dvijottamāḥ</seg> </l>
<l><seg type="pāda" n="c">tāvad garjanti tīrthāni</seg> <seg type="pāda" n="d">māhātmyaiḥ svaiḥ pṛthak pṛthak</seg> //</l>
</lg>

<lg xml:id="BrP_62.17">
<l><seg type="pāda" n="a">yāvan na tīrtharājasya</seg> <seg type="pāda" n="b">māhātmyaṃ varṇyate dvijāḥ</seg> </l>
<l><seg type="pāda" n="c">puṣkarādīni tīrthāni</seg> <seg type="pāda" n="d">prayacchanti svakaṃ phalam</seg> //</l>
</lg>

<lg xml:id="BrP_62.18">
<l><seg type="pāda" n="a">tīrtharājas tu sa punaḥ</seg> <seg type="pāda" n="b">sarvatīrthaphalapradaḥ</seg> </l>
<l><seg type="pāda" n="c">bhūtale yāni tīrthāni</seg> <seg type="pāda" n="d">saritaś ca sarāṃsi ca</seg> //</l>
</lg>

<lg xml:id="BrP_62.19">
<l><seg type="pāda" n="a">viśanti sāgare tāni</seg> <seg type="pāda" n="b">tenāsau śreṣṭhatāṃ gataḥ</seg> </l>
<l><seg type="pāda" n="c">rājā samastatīrthānāṃ</seg> <seg type="pāda" n="d">sāgaraḥ saritāṃ patiḥ</seg> //</l>
</lg>

<lg xml:id="BrP_62.20">
<l><seg type="pāda" n="a">tasmāt samastatīrthebhyaḥ</seg> <seg type="pāda" n="b">śreṣṭho 'sau sarvakāmadaḥ</seg> </l>
<l><seg type="pāda" n="c">tamo nāśaṃ yathābhyeti</seg> <seg type="pāda" n="d">bhāskare 'bhyudite dvijāḥ</seg> //</l>
</lg>

<lg xml:id="BrP_62.21">
<l><seg type="pāda" n="a">snānena tīrtharājasya</seg> <seg type="pāda" n="b">tathā pāpasya saṃkṣayaḥ</seg> </l>
<l><seg type="pāda" n="c">tīrtharājasamaṃ tīrthaṃ</seg> <seg type="pāda" n="d">na bhūtaṃ na bhaviṣyati</seg> //</l>
</lg>

<lg xml:id="BrP_62.22">
<l><seg type="pāda" n="a">adhiṣṭhānaṃ yadā yatra</seg> <seg type="pāda" n="b">prabhor nārāyaṇasya vai</seg> </l>
<l><seg type="pāda" n="c">kaḥ śaknoti guṇān vaktuṃ</seg> <seg type="pāda" n="d">tīrtharājasya bho dvijāḥ</seg> //</l>
</lg>

<lg xml:id="BrP_62.23">
<l><seg type="pāda" n="a">koṭyo navanavatyas tu</seg> <seg type="pāda" n="b">yatra tīrthāni santi vai</seg> </l>
<l><seg type="pāda" n="c">tasmāt snānaṃ ca dānaṃ ca</seg> <seg type="pāda" n="d">homaṃ japyaṃ surārcanam</seg> </l>
<l><seg type="pāda" n="e">yat kiṃcit kriyate tatra</seg> <seg type="pāda" n="f">cākṣayaṃ kriyate dvijāḥ</seg> //</l>
</lg>

<milestone unit="speaker" n="brahmovāca"/>

<lg xml:id="BrP_63.1">
<l><seg type="pāda" n="a">tato gacched dvijaśreṣṭhās</seg> <seg type="pāda" n="b">tīrthaṃ yajñāṅgasaṃbhavam</seg> </l>
<l><seg type="pāda" n="c">indradyumnasaro nāma</seg> <seg type="pāda" n="d">yatrāste pāvanaṃ śubham</seg> //</l>
</lg>

<lg xml:id="BrP_63.2">
<l><seg type="pāda" n="a">gatvā tatra śucir dhīmān</seg> <seg type="pāda" n="b">ācamya manasā harim</seg> </l>
<l><seg type="pāda" n="c">dhyātvopasthāya ca jalam</seg> <seg type="pāda" n="d">imaṃ mantram udīrayet</seg> //</l>
</lg>

<lg xml:id="BrP_63.3">
<l><seg type="pāda" n="a">aśvamedhāṅgasaṃbhūta</seg> <seg type="pāda" n="b">tīrtha sarvāghanāśana</seg> </l>
<l><seg type="pāda" n="c">snānaṃ tvayi karomy adya</seg> <seg type="pāda" n="d">pāpaṃ hara namo 'stu te</seg> //</l>
</lg>

<lg xml:id="BrP_63.4">
<l><seg type="pāda" n="a">evam uccārya vidhivat</seg> <seg type="pāda" n="b">snātvā devān ṛṣīn pitṝn</seg> </l>
<l><seg type="pāda" n="c">tilodakena cānyāṃś ca</seg> <seg type="pāda" n="d">saṃtarpyācamya vāgyataḥ</seg> //</l>
</lg>

<lg xml:id="BrP_63.5">
<l><seg type="pāda" n="a">dattvā pitṝṇāṃ piṇḍāṃś ca</seg> <seg type="pāda" n="b">saṃpūjya puruṣottamam</seg> </l>
<l><seg type="pāda" n="c">daśāśvamedhikaṃ samyak</seg> <seg type="pāda" n="d">phalaṃ prāpnoti mānavaḥ</seg> //</l>
</lg>

<lg xml:id="BrP_63.6">
<l><seg type="pāda" n="a">saptāvarān sapta parān</seg> <seg type="pāda" n="b">vaṃśān uddhṛtya devavat</seg> </l>
<l><seg type="pāda" n="c">kāmagena vimānena</seg> <seg type="pāda" n="d">viṣṇulokaṃ sa gacchati</seg> //</l>
</lg>

<lg xml:id="BrP_63.7">
<l><seg type="pāda" n="a">bhuktvā tatra sukhān bhogān</seg> <seg type="pāda" n="b">yāvac candrārkatārakam</seg> </l>
<l><seg type="pāda" n="c">cyutas tasmād ihāyāto</seg> <seg type="pāda" n="d">mokṣaṃ ca labhate dhruvam</seg> //</l>
</lg>

<lg xml:id="BrP_63.8">
<l><seg type="pāda" n="a">evaṃ kṛtvā pañcatīrthīm</seg> <seg type="pāda" n="b">ekādaśyām upoṣitaḥ</seg> </l>
<l><seg type="pāda" n="c">jyeṣṭhaśuklapañcadaśyāṃ</seg> <seg type="pāda" n="d">yaḥ paśyet puruṣottamam</seg> //</l>
</lg>

<lg xml:id="BrP_63.9">
<l><seg type="pāda" n="a">sa pūrvoktaṃ phalaṃ prāpya</seg> <seg type="pāda" n="b">krīḍitvā vācyutālaye</seg> </l>
<l><seg type="pāda" n="c">prayāti paramaṃ sthānaṃ</seg> <seg type="pāda" n="d">yasmān nāvartate punaḥ</seg> //</l>
</lg>

<milestone unit="speaker" n="munaya ūcuḥ"/>

<lg xml:id="BrP_63.10">
<l><seg type="pāda" n="a">māsān anyān parityajya</seg> <seg type="pāda" n="b">māghādīn prapitāmaha</seg> </l>
<l><seg type="pāda" n="c">praśaṃsasi kathaṃ jyeṣṭhaṃ</seg> <seg type="pāda" n="d">brūhi tatkāraṇaṃ prabho</seg> //</l>
</lg>

<milestone unit="speaker" n="brahmovāca"/>

<lg xml:id="BrP_63.11">
<l><seg type="pāda" n="a">śṛṇudhvaṃ muniśārdūlāḥ</seg> <seg type="pāda" n="b">pravakṣyāmi samāsataḥ</seg> </l>
<l><seg type="pāda" n="c">jyeṣṭhaṃ māsaṃ yathā tebhyaḥ</seg> <seg type="pāda" n="d">praśaṃsāmi punaḥ punaḥ</seg> //</l>
</lg>

<lg xml:id="BrP_63.12">
<l><seg type="pāda" n="a">pṛthivyāṃ yāni tīrthāni</seg> <seg type="pāda" n="b">saritaś ca sarāṃsi ca</seg> </l>
<l><seg type="pāda" n="c">puṣkariṇyas taḍāgāni</seg> <seg type="pāda" n="d">vāpyaḥ kūpās tathā hradāḥ</seg> //</l>
</lg>

<lg xml:id="BrP_63.13">
<l><seg type="pāda" n="a">nānānadyaḥ samudrāś ca</seg> <seg type="pāda" n="b">saptāhaṃ puruṣottame</seg> </l>
<l><seg type="pāda" n="c">jyeṣṭhaśukladaśamyādi</seg> <seg type="pāda" n="d">pratyakṣaṃ yānti sarvadā</seg> //</l>
</lg>

<lg xml:id="BrP_63.14">
<l><seg type="pāda" n="a">snānadānādikaṃ tasmād</seg> <seg type="pāda" n="b">devatāprekṣaṇaṃ dvijāḥ</seg> </l>
<l><seg type="pāda" n="c">yat kiṃcit kriyate tatra</seg> <seg type="pāda" n="d">tasmin kāle 'kṣayaṃ bhavet</seg> //</l>
</lg>

<lg xml:id="BrP_63.15">
<l><seg type="pāda" n="a">śuklapakṣasya daśamī</seg> <seg type="pāda" n="b">jyeṣṭhe māsi dvijottamāḥ</seg> </l>
<l><seg type="pāda" n="c">harate daśa pāpāni</seg> <seg type="pāda" n="d">tasmād daśaharā smṛtā</seg> //</l>
</lg>

<lg xml:id="BrP_63.16">
<l><seg type="pāda" n="a">yas tasyāṃ halinaṃ kṛṣṇaṃ</seg> <seg type="pāda" n="b">paśyed bhadrāṃ susaṃyataḥ</seg> </l>
<l><seg type="pāda" n="c">sarvapāpavinirmukto</seg> <seg type="pāda" n="d">viṣṇulokaṃ vrajen naraḥ</seg> //</l>
</lg>

<lg xml:id="BrP_63.17">
<l><seg type="pāda" n="a">uttare dakṣiṇe viprās</seg> <seg type="pāda" n="b">tv ayane puruṣottamam</seg> </l>
<l><seg type="pāda" n="c">dṛṣṭvā rāmaṃ subhadrāṃ ca</seg> <seg type="pāda" n="d">viṣṇulokaṃ vrajen naraḥ</seg> //</l>
</lg>

<lg xml:id="BrP_63.18">
<l><seg type="pāda" n="a">naro dolāgataṃ dṛṣṭvā</seg> <seg type="pāda" n="b">govindaṃ puruṣottamam</seg> </l>
<l><seg type="pāda" n="c">phālgunyāṃ prayato bhūtvā</seg> <seg type="pāda" n="d">govindasya puraṃ vrajet</seg> //</l>
</lg>

<lg xml:id="BrP_63.19">
<l><seg type="pāda" n="a">viṣuvaddivase prāpte</seg> <seg type="pāda" n="b">pañcatīrthīṃ vidhānataḥ</seg> </l>
<l><seg type="pāda" n="c">kṛtvā saṃkarṣaṇaṃ kṛṣṇaṃ</seg> <seg type="pāda" n="d">dṛṣṭvā bhadrāṃ ca bho dvijāḥ</seg> //</l>
</lg>

<lg xml:id="BrP_63.20">
<l><seg type="pāda" n="a">naraḥ samastayajñānāṃ</seg> <seg type="pāda" n="b">phalaṃ prāpnoti durlabham</seg> </l>
<l><seg type="pāda" n="c">vimuktaḥ sarvapāpebhyo</seg> <seg type="pāda" n="d">viṣṇulokaṃ ca gacchati</seg> //</l>
</lg>

<lg xml:id="BrP_63.21">
<l><seg type="pāda" n="a">yaḥ paśyati tṛtīyāyāṃ</seg> <seg type="pāda" n="b">kṛṣṇaṃ candanarūṣitam</seg> </l>
<l><seg type="pāda" n="c">vaiśākhasyāsite pakṣe</seg> <seg type="pāda" n="d">sa yāty acyutamandiram</seg> //</l>
</lg>

<lg xml:id="BrP_63.22">
<l><seg type="pāda" n="a">jyaiṣṭhyāṃ jyeṣṭharkṣayuktāyāṃ</seg> <seg type="pāda" n="b">yaḥ paśyet puruṣottamam</seg> </l>
<l><seg type="pāda" n="c">kulaikaviṃśam uddhṛtya</seg> <seg type="pāda" n="d">viṣṇulokaṃ sa gacchati</seg> //</l>
</lg>

<milestone unit="speaker" n="brahmovāca"/>

<lg xml:id="BrP_64.1">
<l><seg type="pāda" n="a">yadā bhaven mahājyaiṣṭhī</seg> <seg type="pāda" n="b">rāśinakṣatrayogataḥ</seg> </l>
<l><seg type="pāda" n="c">prayatnena tadā martyair</seg> <seg type="pāda" n="d">gantavyaṃ puruṣottamam</seg> //</l>
</lg>

<lg xml:id="BrP_64.2">
<l><seg type="pāda" n="a">kṛṣṇaṃ dṛṣṭvā mahājyaiṣṭhyāṃ</seg> <seg type="pāda" n="b">rāmaṃ bhadrāṃ ca bho dvijāḥ</seg> </l>
<l><seg type="pāda" n="c">naro dvādaśayātrāyāḥ</seg> <seg type="pāda" n="d">phalaṃ prāpnoti cādhikam</seg> //</l>
</lg>

<lg xml:id="BrP_64.3">
<l><seg type="pāda" n="a">prayāge ca kurukṣetre</seg> <seg type="pāda" n="b">naimiṣe puṣkare gaye</seg> </l>
<l><seg type="pāda" n="c">gaṅgādvāre kuśāvarte</seg> <seg type="pāda" n="d">gaṅgāsāgarasaṃgame</seg> //</l>
</lg>

<lg xml:id="BrP_64.4">
<l><seg type="pāda" n="a">kokāmukhe śūkare ca</seg> <seg type="pāda" n="b">mathurāyāṃ marusthale</seg> </l>
<l><seg type="pāda" n="c">śālagrāme vāyutīrthe</seg> <seg type="pāda" n="d">mandare sindhusāgare</seg> //</l>
</lg>

<lg xml:id="BrP_64.5">
<l><seg type="pāda" n="a">piṇḍārake citrakūṭe</seg> <seg type="pāda" n="b">prabhāse kanakhale dvijāḥ</seg> </l>
<l><seg type="pāda" n="c">śaṅkhoddhāre dvārakāyāṃ</seg> <seg type="pāda" n="d">tathā badarikāśrame</seg> //</l>
</lg>

<lg xml:id="BrP_64.6">
<l><seg type="pāda" n="a">lohakuṇḍe cāśvatīrthe</seg> <seg type="pāda" n="b">sarvapāpapramocane</seg> </l>
<l><seg type="pāda" n="c">kāmālaye koṭitīrthe</seg> <seg type="pāda" n="d">tathā cāmarakaṇṭake</seg> //</l>
</lg>

<lg xml:id="BrP_64.7">
<l><seg type="pāda" n="a">lohārgale jambumārge</seg> <seg type="pāda" n="b">somatīrthe pṛthūdake</seg> </l>
<l><seg type="pāda" n="c">utpalāvartake caiva</seg> <seg type="pāda" n="d">pṛthutuṅge sukubjake</seg> //</l>
</lg>

<lg xml:id="BrP_64.8">
<l><seg type="pāda" n="a">ekāmrake ca kedāre</seg> <seg type="pāda" n="b">kāśyāṃ ca viraje dvijāḥ</seg> </l>
<l><seg type="pāda" n="c">kālañjare ca gokarṇe</seg> <seg type="pāda" n="d">śrīśaile gandhamādane</seg> //</l>
</lg>

<lg xml:id="BrP_64.9">
<l><seg type="pāda" n="a">mahendre malaye vindhye</seg> <seg type="pāda" n="b">pāriyātre himālaye</seg> </l>
<l><seg type="pāda" n="c">sahye ca śuktimante ca</seg> <seg type="pāda" n="d">gomante cārbude tathā</seg> //</l>
</lg>

<lg xml:id="BrP_64.10">
<l><seg type="pāda" n="a">gaṅgāyāṃ sarvatīrtheṣu</seg> <seg type="pāda" n="b">yāmuneṣu ca bho dvijāḥ</seg> </l>
<l><seg type="pāda" n="c">sārasvateṣu gomatyāṃ</seg> <seg type="pāda" n="d">brahmaputreṣu saptasu</seg> //</l>
</lg>

<lg xml:id="BrP_64.11">
<l><seg type="pāda" n="a">godāvarī bhīmarathī</seg> <seg type="pāda" n="b">tuṅgabhadrā ca narmadā</seg> </l>
<l><seg type="pāda" n="c">tāpī payouṣṇī kāverī</seg> <seg type="pāda" n="d">śiprā carmaṇvatī dvijāḥ</seg> //</l>
</lg>

<lg xml:id="BrP_64.12">
<l><seg type="pāda" n="a">vitastā candrabhāgā ca</seg> <seg type="pāda" n="b">śatadrur bāhudā tathā</seg> </l>
<l><seg type="pāda" n="c">ṛṣikulyā kumārī ca</seg> <seg type="pāda" n="d">vipāśā ca dṛṣadvatī</seg> //</l>
</lg>

<lg xml:id="BrP_64.13">
<l><seg type="pāda" n="a">śarayūr nākagaṅgā ca</seg> <seg type="pāda" n="b">gaṇḍakī ca mahānadī</seg> </l>
<l><seg type="pāda" n="c">kauśikī karatoyā ca</seg> <seg type="pāda" n="d">trisrotā madhuvāhinī</seg> //</l>
</lg>

<lg xml:id="BrP_64.14">
<l><seg type="pāda" n="a">mahānadī vaitaraṇī</seg> <seg type="pāda" n="b">yāś cānyā nānukīrtitāḥ</seg> </l>
<l><seg type="pāda" n="c">athavā kiṃ bahūktena</seg> <seg type="pāda" n="d">bhāṣitena dvijottamāḥ</seg> //</l>
</lg>

<lg xml:id="BrP_64.15">
<l><seg type="pāda" n="a">pṛthivyāṃ sarvatīrtheṣu</seg> <seg type="pāda" n="b">sarveṣv āyataneṣu ca</seg> </l>
<l><seg type="pāda" n="c">sāgareṣu ca śaileṣu</seg> <seg type="pāda" n="d">nadīṣu ca saraḥsu ca</seg> //</l>
</lg>

<lg xml:id="BrP_64.16">
<l><seg type="pāda" n="a">yat phalaṃ snānadānena</seg> <seg type="pāda" n="b">rāhugraste divākare</seg> </l>
<l><seg type="pāda" n="c">tat phalaṃ kṛṣṇam ālokya</seg> <seg type="pāda" n="d">mahājyaiṣṭhyāṃ labhen naraḥ</seg> //</l>
</lg>

<lg xml:id="BrP_64.17">
<l><seg type="pāda" n="a">tasmāt sarvaprayatnena</seg> <seg type="pāda" n="b">gantavyaṃ puruṣottame</seg> </l>
<l><seg type="pāda" n="c">mahājyaiṣṭhyāṃ muniśreṣṭhā</seg> <seg type="pāda" n="d">sarvakāmaphalepsubhiḥ</seg> //</l>
</lg>

<lg xml:id="BrP_64.18">
<l><seg type="pāda" n="a">dṛṣṭvā rāmaṃ mahājyeṣṭhaṃ</seg> <seg type="pāda" n="b">kṛṣṇaṃ subhadrayā saha</seg> </l>
<l><seg type="pāda" n="c">viṣṇulokaṃ naro yāti</seg> <seg type="pāda" n="d">samuddhṛtya samaṃ kulam</seg> //</l>
</lg>

<lg xml:id="BrP_64.19">
<l><seg type="pāda" n="a">bhuktvā tatra varān bhogān</seg> <seg type="pāda" n="b">yāvad ābhūtasaṃplavam</seg> </l>
<l><seg type="pāda" n="c">puṇyakṣayād ihāgatya</seg> <seg type="pāda" n="d">caturvedī dvijo bhavet</seg> //</l>
</lg>

<lg xml:id="BrP_64.20">
<l><seg type="pāda" n="a">svadharmanirataḥ śāntaḥ</seg> <seg type="pāda" n="b">kṛṣṇabhakto jitendriyaḥ</seg> </l>
<l><seg type="pāda" n="c">vaiṣṇavaṃ yogam āsthāya</seg> <seg type="pāda" n="d">tato mokṣam avāpnuyāt</seg> //</l>
</lg>

<milestone unit="speaker" n="munaya ūcuḥ"/>

<lg xml:id="BrP_65.1">
<l><seg type="pāda" n="a">kasmin kāle bhavet snānaṃ</seg> <seg type="pāda" n="b">kṛṣṇasya kamalodbhava</seg> </l>
<l><seg type="pāda" n="c">vidhinā kena tad brūhi</seg> <seg type="pāda" n="d">tato vidhividāṃ vara</seg> //</l>
</lg>

<milestone unit="speaker" n="brahmovāca"/>

<lg xml:id="BrP_65.2">
<l><seg type="pāda" n="a">śṛṇudhvaṃ munayaḥ snānaṃ</seg> <seg type="pāda" n="b">kṛṣṇasya vadato mama</seg> </l>
<l><seg type="pāda" n="c">rāmasya ca subhadrāyāḥ</seg> <seg type="pāda" n="d">puṇyaṃ sarvāghanāśanam</seg> //</l>
</lg>

<lg xml:id="BrP_65.3">
<l><seg type="pāda" n="a">māsi jyeṣṭhe ca saṃprāpte</seg> <seg type="pāda" n="b">nakṣatre candradaivate</seg> </l>
<l><seg type="pāda" n="c">paurṇamāsyāṃ tadā snānaṃ</seg> <seg type="pāda" n="d">sarvakālaṃ harer dvijāḥ</seg> //</l>
</lg>

<lg xml:id="BrP_65.4">
<l><seg type="pāda" n="a">sarvatīrthamayaḥ kūpas</seg> <seg type="pāda" n="b">tatrāste nirmalaḥ śuciḥ</seg> </l>
<l><seg type="pāda" n="c">tadā bhogavatī tatra</seg> <seg type="pāda" n="d">pratyakṣā bhavati dvijāḥ</seg> //</l>
</lg>

<lg xml:id="BrP_65.5">
<l><seg type="pāda" n="a">tasmāj jyaiṣṭhyāṃ samuddhṛtya</seg> <seg type="pāda" n="b">haimāḍhyaiḥ kalaśair jalam</seg> </l>
<l><seg type="pāda" n="c">kṛṣṇarāmābhiṣekārthaṃ</seg> <seg type="pāda" n="d">subhadrāyāś ca bho dvijāḥ</seg> //</l>
</lg>

<lg xml:id="BrP_65.6">
<l><seg type="pāda" n="a">kṛtvā suśobhanaṃ mañcaṃ</seg> <seg type="pāda" n="b">patākābhir alaṃkṛtam</seg> </l>
<l><seg type="pāda" n="c">sudṛḍhaṃ sukhasaṃcāraṃ</seg> <seg type="pāda" n="d">vastraiḥ puṣpair alaṃkṛtam</seg> //</l>
</lg>

<lg xml:id="BrP_65.7">
<l><seg type="pāda" n="a">vistīrṇaṃ dhūpitaṃ dhūpaiḥ</seg> <seg type="pāda" n="b">snānārthaṃ rāmakṛṣṇayoḥ</seg> </l>
<l><seg type="pāda" n="c">sitavastraparicchannaṃ</seg> <seg type="pāda" n="d">muktāhārāvalambitam</seg> //</l>
</lg>

<lg xml:id="BrP_65.8">
<l><seg type="pāda" n="a">tatra nānāvidhair vādyaiḥ</seg> <seg type="pāda" n="b">kṛṣṇaṃ nīlāmbaraṃ dvijāḥ</seg> </l>
<l><seg type="pāda" n="c">madhye subhadrāṃ cāsthāpya</seg> <seg type="pāda" n="d">jayamaṅgalanisvanaiḥ</seg> //</l>
</lg>

<lg xml:id="BrP_65.9">
<l><seg type="pāda" n="a">brāhmaṇaiḥ kṣatriyair vaiśyaiḥ</seg> <seg type="pāda" n="b">śūdraiś cānyaiś ca jātibhiḥ</seg> </l>
<l><seg type="pāda" n="c">anekaśatasāhasrair</seg> <seg type="pāda" n="d">vṛtaṃ strīpuruṣair dvijāḥ</seg> //</l>
</lg>

<lg xml:id="BrP_65.10">
<l><seg type="pāda" n="a">gṛhasthāḥ snātakāś caiva</seg> <seg type="pāda" n="b">yatayo brahmacāriṇaḥ</seg> </l>
<l><seg type="pāda" n="c">snāpayanti tadā kṛṣṇaṃ</seg> <seg type="pāda" n="d">mañcasthaṃ sahalāyudham</seg> //</l>
</lg>

<lg xml:id="BrP_65.11">
<l><seg type="pāda" n="a">tathā samastatīrthāni</seg> <seg type="pāda" n="b">pūrvoktāni dvijottamāḥ</seg> </l>
<l><seg type="pāda" n="c">svodakaiḥ puṣpamiśraiś ca</seg> <seg type="pāda" n="d">snāpayanti pṛthak pṛthak</seg> //</l>
</lg>

<lg xml:id="BrP_65.12">
<l><seg type="pāda" n="a">paścāt paṭahaśaṅkhādyair</seg> <seg type="pāda" n="b">bherīmurajanisvanaiḥ</seg> </l>
<l><seg type="pāda" n="c">kāhalais tālaśabdaiś ca</seg> <seg type="pāda" n="d">mṛdaṅgair jharjharais tathā</seg> //</l>
</lg>

<lg xml:id="BrP_65.13">
<l><seg type="pāda" n="a">anyaiś ca vividhair vādyair</seg> <seg type="pāda" n="b">ghaṇṭāsvanavibhūṣitaiḥ</seg> </l>
<l><seg type="pāda" n="c">strīṇāṃ maṅgalaśabdaiś ca</seg> <seg type="pāda" n="d">stutiśabdair manoharaiḥ</seg> //</l>
</lg>

<lg xml:id="BrP_65.14">
<l><seg type="pāda" n="a">jayaśabdais tathā stotrair</seg> <seg type="pāda" n="b">vīṇāveṇunināditaiḥ</seg> </l>
<l><seg type="pāda" n="c">śrūyate sumahāñ śabdaḥ</seg> <seg type="pāda" n="d">sāgarasyeva garjataḥ</seg> //</l>
</lg>

<lg xml:id="BrP_65.15">
<l><seg type="pāda" n="a">munīnāṃ vedaśabdena</seg> <seg type="pāda" n="b">mantraśabdais tathāparaiḥ</seg> </l>
<l><seg type="pāda" n="c">nānāstotraravaiḥ puṇyaiḥ</seg> <seg type="pāda" n="d">sāmaśabdopabṛṃhitaiḥ</seg> //</l>
</lg>

<lg xml:id="BrP_65.16">
<l><seg type="pāda" n="a">yatibhiḥ snātakaiś caiva</seg> <seg type="pāda" n="b">gṛhasthair brahmacāribhiḥ</seg> </l>
<l><seg type="pāda" n="c">snānakāle suraśreṣṭha</seg> <seg type="pāda" n="d">stuvanti parayā mudā</seg> //</l>
</lg>

<lg xml:id="BrP_65.17">
<l><seg type="pāda" n="a">śyāmair veśyājanaiś caiva</seg> <seg type="pāda" n="b">kucabhārāvanāmibhiḥ</seg> </l>
<l><seg type="pāda" n="c">pītaraktāmbarābhiś ca</seg> <seg type="pāda" n="d">mālyadāmāvanāmibhiḥ</seg> //</l>
</lg>

<lg xml:id="BrP_65.18">
<l><seg type="pāda" n="a">saratnakuṇḍalair divyaiḥ</seg> <seg type="pāda" n="b">suvarṇastabakānvitaiḥ</seg> </l>
<l><seg type="pāda" n="c">cāmarai ratnadaṇḍaiś ca</seg> <seg type="pāda" n="d">vījyete rāmakeśavau</seg> //</l>
</lg>

<lg xml:id="BrP_65.19">
<l><seg type="pāda" n="a">yakṣavidyādharaiḥ siddhaiḥ</seg> <seg type="pāda" n="b">kiṃnaraiś cāpsarogaṇaiḥ</seg> </l>
<l><seg type="pāda" n="c">parivāryāmbaragatair</seg> <seg type="pāda" n="d">devagandharvacāraṇaiḥ</seg> //</l>
</lg>

<lg xml:id="BrP_65.20">
<l><seg type="pāda" n="a">ādityā vasavo rudrāḥ</seg> <seg type="pāda" n="b">sādhyā viśve marudgaṇāḥ</seg> </l>
<l><seg type="pāda" n="c">lokapālās tathā cānye</seg> <seg type="pāda" n="d">stuvanti puruṣottamam</seg> //</l>
</lg>

<lg xml:id="BrP_65.21">
<l><seg type="pāda" n="a">namas te devadeveśa</seg> <seg type="pāda" n="b">purāṇa puruṣottama</seg> </l>
<l><seg type="pāda" n="c">sargasthityantakṛd deva</seg> <seg type="pāda" n="d">lokanātha jagatpate</seg> //</l>
</lg>

<lg xml:id="BrP_65.22">
<l><seg type="pāda" n="a">trailokyadhāriṇaṃ devaṃ</seg> <seg type="pāda" n="b">brahmaṇyaṃ mokṣakāraṇam</seg> </l>
<l><seg type="pāda" n="c">taṃ namasyāmahe bhaktyā</seg> <seg type="pāda" n="d">sarvakāmaphalapradam</seg> //</l>
</lg>

<lg xml:id="BrP_65.23">
<l><seg type="pāda" n="a">stutvaivaṃ vibudhāḥ kṛṣṇaṃ</seg> <seg type="pāda" n="b">rāmaṃ caiva mahābalam</seg> </l>
<l><seg type="pāda" n="c">subhadrāṃ ca muniśreṣṭhās</seg> <seg type="pāda" n="d">tadākāśe vyavasthitāḥ</seg> //</l>
</lg>

<lg xml:id="BrP_65.24">
<l><seg type="pāda" n="a">gāyanti devagandharvā</seg> <seg type="pāda" n="b">nṛtyanty apsarasas tathā</seg> </l>
<l><seg type="pāda" n="c">devatūryāṇy avādyanta</seg> <seg type="pāda" n="d">vātā vānti suśītalāḥ</seg> //</l>
</lg>

<lg xml:id="BrP_65.25">
<l><seg type="pāda" n="a">puṣpamiśraṃ tadā meghā</seg> <seg type="pāda" n="b">varṣanty ākāśagocarāḥ</seg> </l>
<l><seg type="pāda" n="c">jayaśabdaṃ ca kurvanti</seg> <seg type="pāda" n="d">munayaḥ siddhacāraṇāḥ</seg> //</l>
</lg>

<lg xml:id="BrP_65.26">
<l><seg type="pāda" n="a">śakrādyā vibudhāḥ sarva</seg> <seg type="pāda" n="b">ṛṣayaḥ pitaras tathā</seg> </l>
<l><seg type="pāda" n="c">prajānāṃ patayo nāgā</seg> <seg type="pāda" n="d">ye cānye svargavāsinaḥ</seg> //</l>
</lg>

<lg xml:id="BrP_65.27">
<l><seg type="pāda" n="a">tato maṅgalasaṃbhārair</seg> <seg type="pāda" n="b">vidhimantrapuraskṛtam</seg> </l>
<l><seg type="pāda" n="c">ābhiṣecanikaṃ dravyaṃ</seg> <seg type="pāda" n="d">gṛhītvā devatāgaṇāḥ</seg> //</l>
</lg>

<lg xml:id="BrP_65.28">
<l><seg type="pāda" n="a">indro viṣṇur mahāvīryaḥ</seg> <seg type="pāda" n="b">sūryācandramasau tathā</seg> </l>
<l><seg type="pāda" n="c">dhātā caiva vidhātā ca</seg> <seg type="pāda" n="d">tathā caivānilānalau</seg> //</l>
</lg>

<lg xml:id="BrP_65.29">
<l><seg type="pāda" n="a">pūṣā bhago 'ryamā tvaṣṭā</seg> <seg type="pāda" n="b">aṃśunaiva vivasvatā</seg> </l>
<l><seg type="pāda" n="c">patnībhyāṃ sahito dhīmān</seg> <seg type="pāda" n="d">mitreṇa varuṇena ca</seg> //</l>
</lg>

<lg xml:id="BrP_65.30">
<l><seg type="pāda" n="a">rudrair vasubhir ādityair</seg> <seg type="pāda" n="b">aśvibhyāṃ ca vṛtaḥ prabhuḥ</seg> </l>
<l><seg type="pāda" n="c">viśvair devair marudbhiś ca</seg> <seg type="pāda" n="d">sādhyaiś ca pitṛbhiḥ saha</seg> //</l>
</lg>

<lg xml:id="BrP_65.31">
<l><seg type="pāda" n="a">gandharvair apsarobhiś ca</seg> <seg type="pāda" n="b">yakṣarākṣasapannagaiḥ</seg> </l>
<l><seg type="pāda" n="c">devarṣibhir asaṃkhyeyais</seg> <seg type="pāda" n="d">tathā brahmarṣibhir varaiḥ</seg> //</l>
</lg>

<lg xml:id="BrP_65.32">
<l><seg type="pāda" n="a">vaikhānasair vālakhilyair</seg> <seg type="pāda" n="b">vāyvāhārair marīcipaiḥ</seg> </l>
<l><seg type="pāda" n="c">bhṛgubhiś cāṅgirobhiś ca</seg> <seg type="pāda" n="d">sarvavidyāsuniṣṭhitaiḥ</seg> //</l>
</lg>

<lg xml:id="BrP_65.33">
<l><seg type="pāda" n="a">sarvavidyādharaiḥ puṇyair</seg> <seg type="pāda" n="b">yogasiddhibhir āvṛtaḥ</seg> </l>
<l><seg type="pāda" n="c">pitāmahaḥ pulastyaś ca</seg> <seg type="pāda" n="d">pulahaś ca mahātapāḥ</seg> //</l>
</lg>

<lg xml:id="BrP_65.34">
<l><seg type="pāda" n="a">aṅgirāḥ kaśyapo 'triś ca</seg> <seg type="pāda" n="b">marīcir bhṛgur eva ca</seg> </l>
<l><seg type="pāda" n="c">kratur haraḥ pracetāś ca</seg> <seg type="pāda" n="d">manur dakṣas tathaiva ca</seg> //</l>
</lg>

<lg xml:id="BrP_65.35">
<l><seg type="pāda" n="a">ṛtavaś ca grahāś caiva</seg> <seg type="pāda" n="b">jyotīṃṣi ca dvijottamāḥ</seg> </l>
<l><seg type="pāda" n="c">mūrtimatyaś ca sarito</seg> <seg type="pāda" n="d">devāś caiva sanātanāḥ</seg> //</l>
</lg>

<lg xml:id="BrP_65.36">
<l><seg type="pāda" n="a">samudrāś ca hradāś caiva</seg> <seg type="pāda" n="b">tīrthāni vividhāni ca</seg> </l>
<l><seg type="pāda" n="c">pṛthivī dyaur diśaś caiva</seg> <seg type="pāda" n="d">pādapāś ca dvijottamāḥ</seg> //</l>
</lg>

<lg xml:id="BrP_65.37">
<l><seg type="pāda" n="a">aditir devamātā ca</seg> <seg type="pāda" n="b">hrīḥ śrīḥ svāhā sarasvatī</seg> </l>
<l><seg type="pāda" n="c">umā śacī sinīvālī</seg> <seg type="pāda" n="d">tathā cānumatiḥ kuhūḥ</seg> //</l>
</lg>

<lg xml:id="BrP_65.38">
<l><seg type="pāda" n="a">rākā ca dhiṣaṇā caiva</seg> <seg type="pāda" n="b">patnyaś cānyā divaukasām</seg> </l>
<l><seg type="pāda" n="c">himavāṃś caiva vindhyaś ca</seg> <seg type="pāda" n="d">meruś cānekaśṛṅgavān</seg> //</l>
</lg>

<lg xml:id="BrP_65.39">
<l><seg type="pāda" n="a">airāvataḥ sānucaraḥ</seg> <seg type="pāda" n="b">kalākāṣṭhās tathaiva ca</seg> </l>
<l><seg type="pāda" n="c">māsārdhaṃ māsa-ṛtavas</seg> <seg type="pāda" n="d">tathā rātryahanī samāḥ</seg> //</l>
</lg>

<lg xml:id="BrP_65.40">
<l><seg type="pāda" n="a">uccaiḥśravā hayaśreṣṭho</seg> <seg type="pāda" n="b">nāgarājaś ca vāmanaḥ</seg> </l>
<l><seg type="pāda" n="c">aruṇo garuḍaś caiva</seg> <seg type="pāda" n="d">vṛkṣāś cauṣadhibhiḥ saha</seg> //</l>
</lg>

<lg xml:id="BrP_65.41">
<l><seg type="pāda" n="a">dharmaś ca bhagavān devaḥ</seg> <seg type="pāda" n="b">samājagmur hi saṃgatāḥ</seg> </l>
<l><seg type="pāda" n="c">kālo yamaś ca mṛtyuś ca</seg> <seg type="pāda" n="d">yamasyānucarāś ca ye</seg> //</l>
</lg>

<lg xml:id="BrP_65.42">
<l><seg type="pāda" n="a">bahulatvāc ca noktā ye</seg> <seg type="pāda" n="b">vividhā devatāgaṇāḥ</seg> </l>
<l><seg type="pāda" n="c">te devasyābhiṣekārthaṃ</seg> <seg type="pāda" n="d">samāyānti tatas tataḥ</seg> //</l>
</lg>

<lg xml:id="BrP_65.43">
<l><seg type="pāda" n="a">gṛhītvā te tadā viprāḥ</seg> <seg type="pāda" n="b">sarve devā divaukasaḥ</seg> </l>
<l><seg type="pāda" n="c">ābhiṣecanikaṃ dravyaṃ</seg> <seg type="pāda" n="d">maṅgalāni ca sarvaśaḥ</seg> //</l>
</lg>

<lg xml:id="BrP_65.44">
<l><seg type="pāda" n="a">divyasaṃbhārasaṃyuktaiḥ</seg> <seg type="pāda" n="b">kalaśaiḥ kāñcanair dvijāḥ</seg> </l>
<l><seg type="pāda" n="c">sārasvatībhiḥ puṇyābhir</seg> <seg type="pāda" n="d">divyatoyābhir eva ca</seg> //</l>
</lg>

<lg xml:id="BrP_65.45">
<l><seg type="pāda" n="a">toyenākāśagaṅgāyāḥ</seg> <seg type="pāda" n="b">kṛṣṇaṃ rāmeṇa saṃgatam</seg> </l>
<l><seg type="pāda" n="c">sapuṣpaiḥ kāñcanaiḥ kumbhaiḥ</seg> <seg type="pāda" n="d">snāpayanty avanisthitāḥ</seg> //</l>
</lg>

<lg xml:id="BrP_65.46">
<l><seg type="pāda" n="a">saṃcaranti vimānāni</seg> <seg type="pāda" n="b">devānām ambare tathā</seg> </l>
<l><seg type="pāda" n="c">uccāvacāni divyāni</seg> <seg type="pāda" n="d">kāmagāni sthirāṇi ca</seg> //</l>
</lg>

<lg xml:id="BrP_65.47">
<l><seg type="pāda" n="a">divyaratnavicitrāṇi</seg> <seg type="pāda" n="b">sevitāny apsarogaṇaiḥ</seg> </l>
<l><seg type="pāda" n="c">gītair vādyaiḥ patākābhiḥ</seg> <seg type="pāda" n="d">śobhitāni samantataḥ</seg> //</l>
</lg>

<lg xml:id="BrP_65.48">
<l><seg type="pāda" n="a">evaṃ tadā muniśreṣṭhāḥ</seg> <seg type="pāda" n="b">kṛṣṇaṃ rāmeṇa saṃgatam</seg> </l>
<l><seg type="pāda" n="c">snāpayitvā subhadrāṃ ca</seg> <seg type="pāda" n="d">saṃstuvanti mudānvitāḥ</seg> //</l>
</lg>

jaya jaya lokapāla bhaktarakṣaka jaya jaya praṇatavatsala jaya jaya bhūtacaraṇa jaya jayādideva bahukāraṇa jaya jaya vāsudeva jaya jayāsurasaṃharaṇa jaya jaya divyamīna jaya jaya tridaśavara jaya jaya jaladhiśayana | BrP_65.49/1 |

jaya jaya yogivara jaya jaya sūryanetra jaya jaya devarāja jaya jaya kaiṭabhāre jaya jaya vedavara jaya jaya kūrmarūpa jaya jaya yajñavara jaya jaya kamalanābha jaya jaya śailacara | BrP_65.49/2 |

jaya jaya yogaśāyiñ jaya jaya vegadhara jaya jaya viśvamūrte jaya jaya cakradhara jaya jaya bhūtanātha jaya jaya dharaṇīdhara jaya jaya śeṣaśāyiñ jaya jaya pītavāso jaya jaya somakānta | BrP_65.49/3 |

jaya jaya yogavāsa jaya jaya dahanavaktra jaya jaya dharmavāsa jaya jaya guṇanidhāna jaya jaya śrīnivāsa jaya jaya garuḍagamana jaya jaya sukhanivāsa jaya jaya dharmaketo jaya jaya mahīnivāsa | BrP_65.49/4 |

jaya jaya gahanacaritra jaya jaya yogigamya jaya jaya makhanivāsa jaya jaya vedavedya jaya śāntikara jaya jaya yogicintya jaya jaya puṣṭikara jaya jaya jñānamūrte jaya jaya kamalākara | BrP_65.49/5 |

jaya jaya bhāvavedya jaya jaya muktikara jaya jaya vimaladeha jaya jaya sattvanilaya jaya jaya guṇasamṛddha jaya jaya yajñakara jaya jaya guṇavihīna jaya jaya mokṣakara jaya jaya bhūśaraṇya | BrP_65.49/6 |

jaya jaya kāntiyuta jaya jaya lokaśaraṇa jaya jaya lakṣmīyuta jaya jaya paṅkajākṣa jaya jaya sṛṣṭikara jaya jaya yogayuta jaya jayātasīkusumaśyāmadeha jaya jaya samudrāviṣṭadeha jaya jaya lakṣmīpaṅkajaṣaṭcaraṇa | BrP_65.49/7 |

jaya jaya bhaktavaśa jaya jaya lokakānta jaya jaya paramaśānta jaya jaya paramasāra jaya jaya cakradhara jaya jaya bhogiyuta jaya jaya nīlāmbara jaya jaya śāntikara jaya jaya mokṣakara jaya jaya kaluṣahara | BrP_65.49/8 |

<lg xml:id="BrP_65.50">
<l><seg type="pāda" n="a">jaya kṛṣṇa jagannātha</seg> <seg type="pāda" n="b">jaya saṃkarṣaṇānuja</seg> </l>
<l><seg type="pāda" n="c">jaya padmapalāśākṣa</seg> <seg type="pāda" n="d">jaya vāñchāphalaprada</seg> //</l>
</lg>

<lg xml:id="BrP_65.51">
<l><seg type="pāda" n="a">jaya mālāvṛtoraska</seg> <seg type="pāda" n="b">jaya cakragadādhara</seg> </l>
<l><seg type="pāda" n="c">jaya padmālayākānta</seg> <seg type="pāda" n="d">jaya viṣṇo namo 'stu te</seg> //</l>
</lg>

<milestone unit="speaker" n="brahmovāca"/>

<lg xml:id="BrP_65.52">
<l><seg type="pāda" n="a">evaṃ stutvā tadā devāḥ</seg> <seg type="pāda" n="b">śakrādyā hṛṣṭamānasāḥ</seg> </l>
<l><seg type="pāda" n="c">siddhacāraṇasaṃghāś ca</seg> <seg type="pāda" n="d">ye cānye svargavāsinaḥ</seg> //</l>
</lg>

<lg xml:id="BrP_65.53">
<l><seg type="pāda" n="a">munayo vālakhilyāś ca</seg> <seg type="pāda" n="b">kṛṣṇaṃ rāmeṇa saṃgatam</seg> </l>
<l><seg type="pāda" n="c">subhadrāṃ ca muniśreṣṭhāḥ</seg> <seg type="pāda" n="d">praṇipatyāmbare sthitāḥ</seg> //</l>
</lg>

<lg xml:id="BrP_65.54">
<l><seg type="pāda" n="a">dṛṣṭvā stutvā namaskṛtvā</seg> <seg type="pāda" n="b">tadā te tridivaukasaḥ</seg> </l>
<l><seg type="pāda" n="c">kṛṣṇaṃ rāmaṃ subhadrāṃ ca</seg> <seg type="pāda" n="d">yānti svaṃ svaṃ niveśanam</seg> //</l>
</lg>

<lg xml:id="BrP_65.55">
<l><seg type="pāda" n="a">saṃcaranti vimānāni</seg> <seg type="pāda" n="b">devānām ambare tadā</seg> </l>
<l><seg type="pāda" n="c">uccāvacāni divyāni</seg> <seg type="pāda" n="d">kāmagāni sthirāṇi ca</seg> //</l>
</lg>

<lg xml:id="BrP_65.56">
<l><seg type="pāda" n="a">divyaratnavicitrāṇi</seg> <seg type="pāda" n="b">sevitāny apsarogaṇaiḥ</seg> </l>
<l><seg type="pāda" n="c">gītair vādyaiḥ patākābhiḥ</seg> <seg type="pāda" n="d">śobhitāni samantataḥ</seg> //</l>
</lg>

<lg xml:id="BrP_65.57">
<l><seg type="pāda" n="a">tasmin kāle tu ye martyāḥ</seg> <seg type="pāda" n="b">paśyanti puruṣottamam</seg> </l>
<l><seg type="pāda" n="c">balabhadraṃ subhadrāṃ ca</seg> <seg type="pāda" n="d">te yānti padam avyayam</seg> //</l>
</lg>

<lg xml:id="BrP_65.58">
<l><seg type="pāda" n="a">subhadrārāmasahitaṃ</seg> <seg type="pāda" n="b">mañcasthaṃ puruṣottamam</seg> </l>
<l><seg type="pāda" n="c">dṛṣṭvā nirāmayaṃ sthānaṃ</seg> <seg type="pāda" n="d">yānti nāsty atra saṃśayaḥ</seg> //</l>
</lg>

<lg xml:id="BrP_65.59">
<l><seg type="pāda" n="a">kapilāśatadānena</seg> <seg type="pāda" n="b">yat phalaṃ puṣkare smṛtam</seg> </l>
<l><seg type="pāda" n="c">tat phalaṃ kṛṣṇam ālokya</seg> <seg type="pāda" n="d">mañcasthaṃ sahalāyudham</seg> </l>
<l><seg type="pāda" n="e">subhadrāṃ ca muniśreṣṭhāḥ</seg> <seg type="pāda" n="f">prāpnoti śubhakṛn naraḥ</seg> //</l>
</lg>

<lg xml:id="BrP_65.60">
<l><seg type="pāda" n="a">kanyāśatapradānena</seg> <seg type="pāda" n="b">yat phalaṃ samudāhṛtam</seg> </l>
<l><seg type="pāda" n="c">tat phalaṃ kṛṣṇam ālokya</seg> <seg type="pāda" n="d">mañcasthaṃ labhate naraḥ</seg> //</l>
</lg>

<lg xml:id="BrP_65.61">
<l><seg type="pāda" n="a">suvarṇaśataniṣkāṇāṃ</seg> <seg type="pāda" n="b">dānena yat phalaṃ smṛtam</seg> </l>
<l><seg type="pāda" n="c">tat phalaṃ kṛṣṇam ālokya</seg> <seg type="pāda" n="d">mañcasthaṃ labhate naraḥ</seg> //</l>
</lg>

<lg xml:id="BrP_65.62">
<l><seg type="pāda" n="a">gosahasrapradānena</seg> <seg type="pāda" n="b">yat phalaṃ parikīrtitam</seg> </l>
<l><seg type="pāda" n="c">tat phalaṃ kṛṣṇam ālokya</seg> <seg type="pāda" n="d">mañcasthaṃ labhate naraḥ</seg> //</l>
</lg>

<lg xml:id="BrP_65.63">
<l><seg type="pāda" n="a">bhūmidānena vidhivad</seg> <seg type="pāda" n="b">yat phalaṃ samudāhṛtam</seg> </l>
<l><seg type="pāda" n="c">tat phalaṃ kṛṣṇam ālokya</seg> <seg type="pāda" n="d">mañcasthaṃ labhate naraḥ</seg> //</l>
</lg>

<lg xml:id="BrP_65.64">
<l><seg type="pāda" n="a">yat phalaṃ cānnadānena</seg> <seg type="pāda" n="b">arghātithyena kīrtitam</seg> </l>
<l><seg type="pāda" n="c">tat phalaṃ kṛṣṇam ālokya</seg> <seg type="pāda" n="d">mañcasthaṃ labhate naraḥ</seg> //</l>
</lg>

<lg xml:id="BrP_65.65">
<l><seg type="pāda" n="a">vṛṣotsargeṇa vidhivad</seg> <seg type="pāda" n="b">yat phalaṃ samudāhṛtam</seg> </l>
<l><seg type="pāda" n="c">tat phalaṃ kṛṣṇam ālokya</seg> <seg type="pāda" n="d">mañcasthaṃ labhate naraḥ</seg> //</l>
</lg>

<lg xml:id="BrP_65.66">
<l><seg type="pāda" n="a">yat phalaṃ toyadānena</seg> <seg type="pāda" n="b">grīṣme vānyatra kīrtitam</seg> </l>
<l><seg type="pāda" n="c">tat phalaṃ kṛṣṇam ālokya</seg> <seg type="pāda" n="d">mañcasthaṃ labhate naraḥ</seg> //</l>
</lg>

<lg xml:id="BrP_65.67">
<l><seg type="pāda" n="a">tiladhenupradānena</seg> <seg type="pāda" n="b">yat phalaṃ saṃprakīrtitam</seg> </l>
<l><seg type="pāda" n="c">tat phalaṃ kṛṣṇam ālokya</seg> <seg type="pāda" n="d">mañcasthaṃ labhate naraḥ</seg> //</l>
</lg>

<lg xml:id="BrP_65.68">
<l><seg type="pāda" n="a">gajāśvarathadānena</seg> <seg type="pāda" n="b">yat phalaṃ samudāhṛtam</seg> </l>
<l><seg type="pāda" n="c">tat phalaṃ kṛṣṇam ālokya</seg> <seg type="pāda" n="d">mañcasthaṃ labhate naraḥ</seg> //</l>
</lg>

<lg xml:id="BrP_65.69">
<l><seg type="pāda" n="a">suvarṇaśṛṅgīdānena</seg> <seg type="pāda" n="b">yat phalaṃ samudāhṛtam</seg> </l>
<l><seg type="pāda" n="c">tat phalaṃ kṛṣṇam ālokya</seg> <seg type="pāda" n="d">mañcasthaṃ labhate naraḥ</seg> //</l>
</lg>

<lg xml:id="BrP_65.70">
<l><seg type="pāda" n="a">jaladhenupradānena</seg> <seg type="pāda" n="b">yat phalaṃ samudāhṛtam</seg> </l>
<l><seg type="pāda" n="c">tat phalaṃ kṛṣṇam ālokya</seg> <seg type="pāda" n="d">mañcasthaṃ labhate naraḥ</seg> //</l>
</lg>

<lg xml:id="BrP_65.71">
<l><seg type="pāda" n="a">dānena ghṛtadhenvāś ca</seg> <seg type="pāda" n="b">phalaṃ yat samudāhṛtam</seg> </l>
<l><seg type="pāda" n="c">tat phalaṃ kṛṣṇam ālokya</seg> <seg type="pāda" n="d">mañcasthaṃ labhate naraḥ</seg> //</l>
</lg>

<lg xml:id="BrP_65.72">
<l><seg type="pāda" n="a">cāndrāyaṇena cīrṇena</seg> <seg type="pāda" n="b">yat phalaṃ samudāhṛtam</seg> </l>
<l><seg type="pāda" n="c">tat phalaṃ kṛṣṇam ālokya</seg> <seg type="pāda" n="d">mañcasthaṃ labhate naraḥ</seg> //</l>
</lg>

<lg xml:id="BrP_65.73">
<l><seg type="pāda" n="a">māsopavāsair vidhivad</seg> <seg type="pāda" n="b">yat phalaṃ samudāhṛtam</seg> </l>
<l><seg type="pāda" n="c">tat phalaṃ kṛṣṇam ālokya</seg> <seg type="pāda" n="d">mañcasthaṃ labhate naraḥ</seg> //</l>
</lg>

<lg xml:id="BrP_65.74">
<l><seg type="pāda" n="a">atha kiṃ bahunoktena</seg> <seg type="pāda" n="b">bhāṣitena punaḥ punaḥ</seg> </l>
<l><seg type="pāda" n="c">tasya devasya māhātmyaṃ</seg> <seg type="pāda" n="d">mañcasthasya dvijottamāḥ</seg> //</l>
</lg>

<lg xml:id="BrP_65.75">
<l><seg type="pāda" n="a">yat phalaṃ sarvatīrtheṣu</seg> <seg type="pāda" n="b">vratair dānaiś ca kīrtitam</seg> </l>
<l><seg type="pāda" n="c">tat phalaṃ kṛṣṇam ālokya</seg> <seg type="pāda" n="d">mañcasthaṃ sahalāyudham</seg> //</l>
</lg>

<lg xml:id="BrP_65.76">
<l><seg type="pāda" n="a">subhadrāṃ ca muniśreṣṭhāḥ</seg> <seg type="pāda" n="b">prāpnoti śubhakṛn naraḥ</seg> </l>
<l><seg type="pāda" n="c">tasmān naro 'thavā nārī</seg> <seg type="pāda" n="d">paśyet taṃ puruṣottamam</seg> //</l>
</lg>

<lg xml:id="BrP_65.77">
<l><seg type="pāda" n="a">tataḥ samastatīrthānāṃ</seg> <seg type="pāda" n="b">labhet snānādikaṃ phalam</seg> </l>
<l><seg type="pāda" n="c">snānaśeṣeṇa kṛṣṇasya</seg> <seg type="pāda" n="d">toyenātmābhiṣicyate</seg> //</l>
</lg>

<lg xml:id="BrP_65.78">
<l><seg type="pāda" n="a">vandhyā mṛtaprajā yā tu</seg> <seg type="pāda" n="b">durbhagā grahapīḍitā</seg> </l>
<l><seg type="pāda" n="c">rākṣasādyair gṛhītā vā</seg> <seg type="pāda" n="d">tathā rogaiś ca saṃhatāḥ</seg> //</l>
</lg>

<lg xml:id="BrP_65.79">
<l><seg type="pāda" n="a">sadyas tāḥ snānaśeṣeṇa</seg> <seg type="pāda" n="b">udakenābhiṣecitāḥ</seg> </l>
<l><seg type="pāda" n="c">prāpnuvantīpsitān kāmān</seg> <seg type="pāda" n="d">yān yān vāñchanti cepsitān</seg> //</l>
</lg>

<lg xml:id="BrP_65.80">
<l><seg type="pāda" n="a">putrārthinī labhet putrān</seg> <seg type="pāda" n="b">saubhāgyaṃ ca sukhārthinī</seg> </l>
<l><seg type="pāda" n="c">rogārtā mucyate rogād</seg> <seg type="pāda" n="d">dhanaṃ ca dhanakāṅkṣiṇī</seg> //</l>
</lg>

<lg xml:id="BrP_65.81">
<l><seg type="pāda" n="a">puṇyāni yāni toyāni</seg> <seg type="pāda" n="b">tiṣṭhanti dharaṇītale</seg> </l>
<l><seg type="pāda" n="c">tāni snānāvaśeṣasya</seg> <seg type="pāda" n="d">kalāṃ nārhanti ṣoḍaśīm</seg> //</l>
</lg>

<lg xml:id="BrP_65.82">
<l><seg type="pāda" n="a">tasmāt snānāvaśeṣaṃ yat</seg> <seg type="pāda" n="b">kṛṣṇasya salilaṃ dvijāḥ</seg> </l>
<l><seg type="pāda" n="c">tenābhiṣiñced gātrāṇi</seg> <seg type="pāda" n="d">sarvakāmapradaṃ hi tat</seg> //</l>
</lg>

<lg xml:id="BrP_65.83">
<l><seg type="pāda" n="a">snātaṃ paśyanti ye kṛṣṇaṃ</seg> <seg type="pāda" n="b">vrajantaṃ dakṣiṇāmukham</seg> </l>
<l><seg type="pāda" n="c">brahmahatyādibhiḥ pāpair</seg> <seg type="pāda" n="d">mucyante te na saṃśayaḥ</seg> //</l>
</lg>

<lg xml:id="BrP_65.84">
<l><seg type="pāda" n="a">śāstreṣu yat phalaṃ proktaṃ</seg> <seg type="pāda" n="b">pṛthiv-yas tripradakṣiṇaiḥ</seg> </l>
<l><seg type="pāda" n="c">dṛṣṭvā naro labhet kṛṣṇaṃ</seg> <seg type="pāda" n="d">vrajantaṃ dakṣiṇāmukham</seg> //</l>
</lg>

<lg xml:id="BrP_65.85">
<l><seg type="pāda" n="a">tīrthayātrāphalaṃ yat tu</seg> <seg type="pāda" n="b">pṛthivyāṃ samudāhṛtam</seg> </l>
<l><seg type="pāda" n="c">dṛṣṭvā naro labhet kṛṣṇaṃ</seg> <seg type="pāda" n="d">tat phalaṃ dakṣiṇāmukham</seg> //</l>
</lg>

<lg xml:id="BrP_65.86">
<l><seg type="pāda" n="a">badaryāṃ yat phalaṃ proktaṃ</seg> <seg type="pāda" n="b">dṛṣṭvā nārāyaṇaṃ naram</seg> </l>
<l><seg type="pāda" n="c">dṛṣṭvā naro labhet kṛṣṇaṃ</seg> <seg type="pāda" n="d">tat phalaṃ dakṣiṇāmukham</seg> //</l>
</lg>

<lg xml:id="BrP_65.87">
<l><seg type="pāda" n="a">gaṅgādvāre kurukṣetre</seg> <seg type="pāda" n="b">snānadānena yat phalam</seg> </l>
<l><seg type="pāda" n="c">dṛṣṭvā naro labhet kṛṣṇaṃ</seg> <seg type="pāda" n="d">tat phalaṃ dakṣiṇāmukham</seg> //</l>
</lg>

<lg xml:id="BrP_65.88">
<l><seg type="pāda" n="a">prayāge ca mahāmāghyāṃ</seg> <seg type="pāda" n="b">yat phalaṃ samudāhṛtam</seg> </l>
<l><seg type="pāda" n="c">dṛṣṭvā naro labhet kṛṣṇaṃ</seg> <seg type="pāda" n="d">tat phalaṃ dakṣiṇāmukham</seg> //</l>
</lg>

<lg xml:id="BrP_65.89">
<l><seg type="pāda" n="a">śālagrāme mahācaitryāṃ</seg> <seg type="pāda" n="b">snānadānena yat phalam</seg> </l>
<l><seg type="pāda" n="c">dṛṣṭvā naro labhet kṛṣṇaṃ</seg> <seg type="pāda" n="d">tat phalaṃ dakṣiṇāmukham</seg> //</l>
</lg>

<lg xml:id="BrP_65.90">
<l><seg type="pāda" n="a">mahābhidhānakārttikyāṃ</seg> <seg type="pāda" n="b">puṣkare yat phalaṃ smṛtam</seg> </l>
<l><seg type="pāda" n="c">dṛṣṭvā naro labhet kṛṣṇaṃ</seg> <seg type="pāda" n="d">tat phalaṃ dakṣiṇāmukham</seg> //</l>
</lg>

<lg xml:id="BrP_65.91">
<l><seg type="pāda" n="a">yat phalaṃ snānadānena</seg> <seg type="pāda" n="b">gaṅgāsāgarasaṃgame</seg> </l>
<l><seg type="pāda" n="c">dṛṣṭvā naro labhet kṛṣṇaṃ</seg> <seg type="pāda" n="d">tat phalaṃ dakṣiṇāmukham</seg> //</l>
</lg>

<lg xml:id="BrP_65.92">
<l><seg type="pāda" n="a">graste sūrye kurukṣetre</seg> <seg type="pāda" n="b">snānadānena yat phalam</seg> </l>
<l><seg type="pāda" n="c">dṛṣṭvā naro labhet kṛṣṇaṃ</seg> <seg type="pāda" n="d">tat phalaṃ dakṣiṇāmukham</seg> //</l>
</lg>

<lg xml:id="BrP_65.93">
<l><seg type="pāda" n="a">gaṅgāyāṃ sarvatīrtheṣu</seg> <seg type="pāda" n="b">yāmuneṣu ca bho dvijāḥ</seg> </l>
<l><seg type="pāda" n="c">sārasvateṣu tīrtheṣu</seg> <seg type="pāda" n="d">tathānyeṣu saraḥsu ca</seg> //</l>
</lg>

<lg xml:id="BrP_65.94">
<l><seg type="pāda" n="a">yat phalaṃ snānadānena</seg> <seg type="pāda" n="b">vidhivat samudāhṛtam</seg> </l>
<l><seg type="pāda" n="c">dṛṣṭvā naro labhet kṛṣṇaṃ</seg> <seg type="pāda" n="d">tat phalaṃ dakṣiṇāmukham</seg> //</l>
</lg>

<lg xml:id="BrP_65.95">
<l><seg type="pāda" n="a">puṣkare cātha tīrtheṣu</seg> <seg type="pāda" n="b">gaye cāmarakaṇṭake</seg> </l>
<l><seg type="pāda" n="c">naimiṣādiṣu tīrtheṣu</seg> <seg type="pāda" n="d">kṣetreṣv āyataneṣu ca</seg> //</l>
</lg>

<lg xml:id="BrP_65.96">
<l><seg type="pāda" n="a">yat phalaṃ snānadānena</seg> <seg type="pāda" n="b">rāhugraste divākare</seg> </l>
<l><seg type="pāda" n="c">dṛṣṭvā naro labhet kṛṣṇaṃ</seg> <seg type="pāda" n="d">tat phalaṃ dakṣiṇāmukham</seg> //</l>
</lg>

<lg xml:id="BrP_65.97">
<l><seg type="pāda" n="a">atha kiṃ punar uktena</seg> <seg type="pāda" n="b">bhāṣitena punaḥ punaḥ</seg> </l>
<l><seg type="pāda" n="c">yat kiṃcit kathitaṃ cātra</seg> <seg type="pāda" n="d">phalaṃ puṇyasya karmaṇaḥ</seg> //</l>
</lg>

<lg xml:id="BrP_65.98">
<l><seg type="pāda" n="a">vedaśāstre purāṇe ca</seg> <seg type="pāda" n="b">bhārate ca dvijottamāḥ</seg> </l>
<l><seg type="pāda" n="c">dharmaśāstreṣu sarveṣu</seg> <seg type="pāda" n="d">tathānyatra manīṣibhiḥ</seg> //</l>
</lg>

<lg xml:id="BrP_65.99">
<l><seg type="pāda" n="a">dṛṣṭvā naro labhet kṛṣṇaṃ</seg> <seg type="pāda" n="b">tat phalaṃ sahalāyudham</seg> </l>
<l><seg type="pāda" n="c">sakalaṃ bhadrayā sārdhaṃ</seg> <seg type="pāda" n="d">vrajantaṃ dakṣiṇāmukham</seg> //</l>
</lg>

<milestone unit="speaker" n="brahmovāca"/>

<lg xml:id="BrP_66.1">
<l><seg type="pāda" n="a">guḍivāmaṇḍapaṃ yāntaṃ</seg> <seg type="pāda" n="b">ye paśyanti rathe sthitam</seg> </l>
<l><seg type="pāda" n="c">kṛṣṇaṃ balaṃ subhadrāṃ ca</seg> <seg type="pāda" n="d">te yānti bhavanaṃ hareḥ</seg> //</l>
</lg>

<lg xml:id="BrP_66.2">
<l><seg type="pāda" n="a">ye paśyanti tadā kṛṣṇaṃ</seg> <seg type="pāda" n="b">saptāhaṃ maṇḍape sthitam</seg> </l>
<l><seg type="pāda" n="c">halinaṃ ca subhadrāṃ ca</seg> <seg type="pāda" n="d">viṣṇulokaṃ vrajanti te</seg> //</l>
</lg>

<milestone unit="speaker" n="munaya ūcuḥ"/>

<lg xml:id="BrP_66.3">
<l><seg type="pāda" n="a">kena sā nirmitā yātrā</seg> <seg type="pāda" n="b">dakṣiṇasyāṃ jagatpate</seg> </l>
<l><seg type="pāda" n="c">yātrāphalaṃ ca kiṃ tatra</seg> <seg type="pāda" n="d">prāpyate brūhi mānavaiḥ</seg> //</l>
</lg>

<lg xml:id="BrP_66.4">
<l><seg type="pāda" n="a">kimarthaṃ sarasas tīre</seg> <seg type="pāda" n="b">rājñas tasya jagatpate</seg> </l>
<l><seg type="pāda" n="c">pavitre vijane deśe</seg> <seg type="pāda" n="d">gatvā tatra ca maṇḍape</seg> //</l>
</lg>

<lg xml:id="BrP_66.5">
<l><seg type="pāda" n="a">kṛṣṇaḥ saṃkarṣaṇaś caiva</seg> <seg type="pāda" n="b">subhadrā ca rathena te</seg> </l>
<l><seg type="pāda" n="c">svasthānaṃ saṃparityajya</seg> <seg type="pāda" n="d">saptarātraṃ vasanti vai</seg> //</l>
</lg>

<milestone unit="speaker" n="brahmovāca"/>

<lg xml:id="BrP_66.6">
<l><seg type="pāda" n="a">indradyumnena bho viprāḥ</seg> <seg type="pāda" n="b">purā vai prārthito hariḥ</seg> </l>
<l><seg type="pāda" n="c">saptāhaṃ sarasas tīre</seg> <seg type="pāda" n="d">mama yātrā bhavatv iti</seg> //</l>
</lg>

<lg xml:id="BrP_66.7">
<l><seg type="pāda" n="a">guḍivā nāma deveśa</seg> <seg type="pāda" n="b">bhuktimuktiphalapradā</seg> </l>
<l><seg type="pāda" n="c">tasmai kila varaṃ cāsau</seg> <seg type="pāda" n="d">dadau sa puruṣottamaḥ</seg> //</l>
</lg>

<milestone unit="speaker" n="śrībhagavān uvāca"/>

<lg xml:id="BrP_66.8">
<l><seg type="pāda" n="a">saptāhaṃ sarasas tīre</seg> <seg type="pāda" n="b">tava rājan bhaviṣyati</seg> </l>
<l><seg type="pāda" n="c">guḍivā nāma yātrā me</seg> <seg type="pāda" n="d">sarvakāmaphalapradā</seg> //</l>
</lg>

<lg xml:id="BrP_66.9">
<l><seg type="pāda" n="a">ye māṃ tatrārcayiṣyanti</seg> <seg type="pāda" n="b">śraddhayā maṇḍape sthitam</seg> </l>
<l><seg type="pāda" n="c">saṃkarṣaṇaṃ subhadrāṃ ca</seg> <seg type="pāda" n="d">vidhivat susamāhitāḥ</seg> //</l>
</lg>

<lg xml:id="BrP_66.10">
<l><seg type="pāda" n="a">brāhmaṇāḥ kṣatriyā vaiśyāḥ</seg> <seg type="pāda" n="b">striyaḥ śūdrāś ca vai nṛpa</seg> </l>
<l><seg type="pāda" n="c">puṣpair gandhais tathā dhūpair</seg> <seg type="pāda" n="d">dīpair naivedyakair varaiḥ</seg> //</l>
</lg>

<lg xml:id="BrP_66.11">
<l><seg type="pāda" n="a">upahārair bahuvidhaiḥ</seg> <seg type="pāda" n="b">praṇipātaiḥ pradakṣiṇaiḥ</seg> </l>
<l><seg type="pāda" n="c">jayaśabdais tathā stotrair</seg> <seg type="pāda" n="d">gītair vādyair manoharaiḥ</seg> //</l>
</lg>

<lg xml:id="BrP_66.12">
<l><seg type="pāda" n="a">na teṣāṃ durlabhaṃ kiṃcit</seg> <seg type="pāda" n="b">phalaṃ yasya yad īpsitam</seg> </l>
<l><seg type="pāda" n="c">bhaviṣyati nṛpaśreṣṭha</seg> <seg type="pāda" n="d">matprasādād asaṃśayam</seg> //</l>
</lg>

<milestone unit="speaker" n="brahmovāca"/>

<lg xml:id="BrP_66.13">
<l><seg type="pāda" n="a">evam uktvā tu taṃ devas</seg> <seg type="pāda" n="b">tatraivāntaradhīyata</seg> </l>
<l><seg type="pāda" n="c">sa tu rājavaraḥ śrīmān</seg> <seg type="pāda" n="d">kṛtakṛtyo 'bhavat tadā</seg> //</l>
</lg>

<lg xml:id="BrP_66.14">
<l><seg type="pāda" n="a">tasmāt sarvaprayatnena</seg> <seg type="pāda" n="b">guḍivāyāṃ dvijottamāḥ</seg> </l>
<l><seg type="pāda" n="c">sarvakāmapradaṃ devaṃ</seg> <seg type="pāda" n="d">paśyet taṃ puruṣottamam</seg> //</l>
</lg>

<lg xml:id="BrP_66.15">
<l><seg type="pāda" n="a">aputro labhate putrān</seg> <seg type="pāda" n="b">nirdhano labhate dhanam</seg> </l>
<l><seg type="pāda" n="c">rogāc ca mucyate rogī</seg> <seg type="pāda" n="d">kanyā prāpnoti satpatim</seg> //</l>
</lg>

<lg xml:id="BrP_66.16">
<l><seg type="pāda" n="a">āyuḥ kīrtiṃ yaśo medhāṃ</seg> <seg type="pāda" n="b">balaṃ vidyāṃ dhṛtiṃ paśūn</seg> </l>
<l><seg type="pāda" n="c">naraḥ saṃtatim āpnoti</seg> <seg type="pāda" n="d">rūpayauvanasaṃpadam</seg> //</l>
</lg>

<lg xml:id="BrP_66.17">
<l><seg type="pāda" n="a">yān yān samīhate bhogān</seg> <seg type="pāda" n="b">dṛṣṭvā taṃ puruṣottamam</seg> </l>
<l><seg type="pāda" n="c">naro vāpy athavā nārī</seg> <seg type="pāda" n="d">tāṃs tān prāpnoty asaṃśayam</seg> //</l>
</lg>

<lg xml:id="BrP_66.18">
<l><seg type="pāda" n="a">yātrāṃ kṛtvā guḍivākhyāṃ</seg> <seg type="pāda" n="b">vidhivat susamāhitaḥ</seg> </l>
<l><seg type="pāda" n="c">āṣāḍhasya site pakṣe</seg> <seg type="pāda" n="d">naro yoṣid athāpi vā</seg> //</l>
</lg>

<lg xml:id="BrP_66.19">
<l><seg type="pāda" n="a">dṛṣṭvā kṛṣṇaṃ ca rāmaṃ ca</seg> <seg type="pāda" n="b">subhadrāṃ ca dvijottamāḥ</seg> </l>
<l><seg type="pāda" n="c">daśapañcāśvamedhānāṃ</seg> <seg type="pāda" n="d">phalaṃ prāpnoti cādhikam</seg> //</l>
</lg>

<lg xml:id="BrP_66.20">
<l><seg type="pāda" n="a">saptāvarān sapta parān</seg> <seg type="pāda" n="b">vaṃśān uddhṛtya cātmanaḥ</seg> </l>
<l><seg type="pāda" n="c">kāmagena vimānena</seg> <seg type="pāda" n="d">sarvaratnair alaṃkṛtaḥ</seg> //</l>
</lg>

<lg xml:id="BrP_66.21">
<l><seg type="pāda" n="a">gandharvair apsarobhiś ca</seg> <seg type="pāda" n="b">sevyamāno yathottaraiḥ</seg> </l>
<l><seg type="pāda" n="c">rūpavān subhagaḥ śūro</seg> <seg type="pāda" n="d">naro viṣṇupuraṃ vrajet</seg> //</l>
</lg>

<lg xml:id="BrP_66.22">
<l><seg type="pāda" n="a">tatra bhuktvā varān bhogān</seg> <seg type="pāda" n="b">yāvad ābhūtasaṃplavam</seg> </l>
<l><seg type="pāda" n="c">sarvakāmasamṛddhātmā</seg> <seg type="pāda" n="d">jarāmaraṇavarjitaḥ</seg> //</l>
</lg>

<lg xml:id="BrP_66.23">
<l><seg type="pāda" n="a">puṇyakṣayād ihāgatya</seg> <seg type="pāda" n="b">caturvedī dvijo bhavet</seg> </l>
<l><seg type="pāda" n="c">vaiṣṇavaṃ yogam āsthāya</seg> <seg type="pāda" n="d">tato mokṣam avāpnuyāt</seg> //</l>
</lg>

<milestone unit="speaker" n="munaya ūcuḥ"/>

<lg xml:id="BrP_67.1">
<l><seg type="pāda" n="a">ekaikasyās tu yātrāyāḥ</seg> <seg type="pāda" n="b">phalaṃ brūhi pṛthak pṛthak</seg> </l>
<l><seg type="pāda" n="c">yat prāpnoti naraḥ kṛtvā</seg> <seg type="pāda" n="d">nārī vā tatra saṃyatā</seg> //</l>
</lg>

<milestone unit="speaker" n="brahmovāca"/>

<lg xml:id="BrP_67.2">
<l><seg type="pāda" n="a">pratiyātrāphalaṃ viprāḥ</seg> <seg type="pāda" n="b">śṛṇudhvaṃ gadato mama</seg> </l>
<l><seg type="pāda" n="c">yat prāpnoti naraḥ kṛtvā</seg> <seg type="pāda" n="d">tasmin kṣetre susaṃyataḥ</seg> //</l>
</lg>

<lg xml:id="BrP_67.3">
<l><seg type="pāda" n="a">guḍivāyāṃ tathotthāne</seg> <seg type="pāda" n="b">phālgunyāṃ viṣuve tathā</seg> </l>
<l><seg type="pāda" n="c">yātrāṃ kṛtvā vidhānena</seg> <seg type="pāda" n="d">dṛṣṭvā kṛṣṇaṃ praṇamya ca</seg> //</l>
</lg>

<lg xml:id="BrP_67.4">
<l><seg type="pāda" n="a">saṃkarṣaṇaṃ subhadrāṃ ca</seg> <seg type="pāda" n="b">labhet sarvatra vai phalam</seg> </l>
<l><seg type="pāda" n="c">naro gacched viṣṇuloke</seg> <seg type="pāda" n="d">yāvad indrāś caturdaśa</seg> //</l>
</lg>

<lg xml:id="BrP_67.5">
<l><seg type="pāda" n="a">yāvad yātrāṃ jyeṣṭhamāse</seg> <seg type="pāda" n="b">karoti vidhivan naraḥ</seg> </l>
<l><seg type="pāda" n="c">tāvat kalpaṃ viṣṇuloke</seg> <seg type="pāda" n="d">sukhaṃ bhuṅkte na saṃśayaḥ</seg> //</l>
</lg>

<lg xml:id="BrP_67.6">
<l><seg type="pāda" n="a">tasmin kṣetravare puṇye</seg> <seg type="pāda" n="b">ramye śrīpuruṣottame</seg> </l>
<l><seg type="pāda" n="c">bhuktimuktiprade nṝṇāṃ</seg> <seg type="pāda" n="d">sarvasattvasukhāvahe</seg> //</l>
</lg>

<lg xml:id="BrP_67.7">
<l><seg type="pāda" n="a">jyeṣṭhe yātrāṃ naraḥ kṛtvā</seg> <seg type="pāda" n="b">nārī vā saṃyatendriyaḥ</seg> </l>
<l><seg type="pāda" n="c">yathoktena vidhānena</seg> <seg type="pāda" n="d">daśa dve ca samāhitaḥ</seg> //</l>
</lg>

<lg xml:id="BrP_67.8">
<l><seg type="pāda" n="a">pratiṣṭhāṃ kurute yas tu</seg> <seg type="pāda" n="b">śāṭhyadambhavivarjitaḥ</seg> </l>
<l><seg type="pāda" n="c">sa bhuktvā vividhān bhogān</seg> <seg type="pāda" n="d">mokṣaṃ cānte labhed dhruvam</seg> //</l>
</lg>

<milestone unit="speaker" n="munaya ūcuḥ"/>

<lg xml:id="BrP_67.9">
<l><seg type="pāda" n="a">śrotum icchāmahe deva</seg> <seg type="pāda" n="b">pratiṣṭhāṃ vadatas tava</seg> </l>
<l><seg type="pāda" n="c">vidhānaṃ cārcanaṃ dānaṃ</seg> <seg type="pāda" n="d">phalaṃ tatra jagatpateḥ</seg> //</l>
</lg>

<milestone unit="speaker" n="brahmovāca"/>

<lg xml:id="BrP_67.10">
<l><seg type="pāda" n="a">śṛṇudhvaṃ muniśārdūlāḥ</seg> <seg type="pāda" n="b">pratiṣṭhāṃ vidhicoditām</seg> </l>
<l><seg type="pāda" n="c">yāṃ kṛtvā tu naro bhaktyā</seg> <seg type="pāda" n="d">nārī vā labhate phalam</seg> //</l>
</lg>

<lg xml:id="BrP_67.11">
<l><seg type="pāda" n="a">yātrā dvādaśa saṃpūrṇā</seg> <seg type="pāda" n="b">yadā syāt tu dvijottamāḥ</seg> </l>
<l><seg type="pāda" n="c">tadā kurvīta vidhivat</seg> <seg type="pāda" n="d">pratiṣṭhāṃ pāpanāśinīm</seg> //</l>
</lg>

<lg xml:id="BrP_67.12">
<l><seg type="pāda" n="a">jyeṣṭhe māsi site pakṣe</seg> <seg type="pāda" n="b">tv ekādaśyāṃ samāhitaḥ</seg> </l>
<l><seg type="pāda" n="c">gatvā jalāśayaṃ puṇyam</seg> <seg type="pāda" n="d">ācamya prayataḥ śuciḥ</seg> //</l>
</lg>

<lg xml:id="BrP_67.13">
<l><seg type="pāda" n="a">āvāhya sarvatīrthāni</seg> <seg type="pāda" n="b">dhyātvā nārāyaṇaṃ tathā</seg> </l>
<l><seg type="pāda" n="c">tataḥ snānaṃ prakurvīta</seg> <seg type="pāda" n="d">vidhivat susamāhitaḥ</seg> //</l>
</lg>

<lg xml:id="BrP_67.14">
<l><seg type="pāda" n="a">yasya yo vidhir uddiṣṭa</seg> <seg type="pāda" n="b">ṛṣibhiḥ snānakarmaṇi</seg> </l>
<l><seg type="pāda" n="c">tenaiva tu vidhānena</seg> <seg type="pāda" n="d">snānaṃ tasya vidhīyate</seg> //</l>
</lg>

<lg xml:id="BrP_67.15">
<l><seg type="pāda" n="a">snātvā samyag vidhānena</seg> <seg type="pāda" n="b">tato devān ṛṣīn pitṝn</seg> </l>
<l><seg type="pāda" n="c">saṃtarpayet tathānyāṃś ca</seg> <seg type="pāda" n="d">nāmagotravidhānavit</seg> //</l>
</lg>

<lg xml:id="BrP_67.16">
<l><seg type="pāda" n="a">uttīrya vāsasī dhaute</seg> <seg type="pāda" n="b">nirmale paridhāya vai</seg> </l>
<l><seg type="pāda" n="c">upaspṛśya vidhānena</seg> <seg type="pāda" n="d">bhāskarābhimukhas tataḥ</seg> //</l>
</lg>

<lg xml:id="BrP_67.17">
<l><seg type="pāda" n="a">gāyatrīṃ pāvanīṃ devīṃ</seg> <seg type="pāda" n="b">manasā vedamātaram</seg> </l>
<l><seg type="pāda" n="c">sarvapāpaharāṃ puṇyāṃ</seg> <seg type="pāda" n="d">japed aṣṭottaraṃ śatam</seg> //</l>
</lg>

<lg xml:id="BrP_67.18">
<l><seg type="pāda" n="a">puṇyāṃś ca sauramantrāṃś ca</seg> <seg type="pāda" n="b">śraddhayā susamāhitaḥ</seg> </l>
<l><seg type="pāda" n="c">triḥ pradakṣiṇam āvṛtya</seg> <seg type="pāda" n="d">bhāskaraṃ praṇamet tataḥ</seg> //</l>
</lg>

<lg xml:id="BrP_67.19">
<l><seg type="pāda" n="a">vedoktaṃ triṣu varṇeṣu</seg> <seg type="pāda" n="b">snānaṃ jāpyam udāhṛtam</seg> </l>
<l><seg type="pāda" n="c">strīśūdrayoḥ snānajāpyaṃ</seg> <seg type="pāda" n="d">vedoktavidhivarjitam</seg> //</l>
</lg>

<lg xml:id="BrP_67.20">
<l><seg type="pāda" n="a">tato gacched gṛhaṃ maunī</seg> <seg type="pāda" n="b">pūjayet puruṣottamam</seg> </l>
<l><seg type="pāda" n="c">prakṣālya hastau pādau ca</seg> <seg type="pāda" n="d">upaspṛśya yathāvidhi</seg> //</l>
</lg>

<lg xml:id="BrP_67.21">
<l><seg type="pāda" n="a">ghṛtena snāpayed devaṃ</seg> <seg type="pāda" n="b">kṣīreṇa tadanantaram</seg> </l>
<l><seg type="pāda" n="c">madhugandhodakenaiva</seg> <seg type="pāda" n="d">tīrthacandanavāriṇā</seg> //</l>
</lg>

<lg xml:id="BrP_67.22">
<l><seg type="pāda" n="a">tato vastrayugaṃ śreṣṭhaṃ</seg> <seg type="pāda" n="b">bhaktyā taṃ paridhāpayet</seg> </l>
<l><seg type="pāda" n="c">candanāgarukarpūraiḥ</seg> <seg type="pāda" n="d">kuṅkumena vilepayet</seg> //</l>
</lg>

<lg xml:id="BrP_67.23">
<l><seg type="pāda" n="a">pūjayet parayā bhaktyā</seg> <seg type="pāda" n="b">padmaiś ca puruṣottamam</seg> </l>
<l><seg type="pāda" n="c">anyaiś ca vaiṣṇavaiḥ puṣpair</seg> <seg type="pāda" n="d">arcayen mallikādibhiḥ</seg> //</l>
</lg>

<lg xml:id="BrP_67.24">
<l><seg type="pāda" n="a">saṃpūjyaivaṃ jagannāthaṃ</seg> <seg type="pāda" n="b">bhuktimuktipradaṃ harim</seg> </l>
<l><seg type="pāda" n="c">dhūpaṃ cāgurusaṃyuktaṃ</seg> <seg type="pāda" n="d">dahed devasya cāgrataḥ</seg> //</l>
</lg>

<lg xml:id="BrP_67.25">
<l><seg type="pāda" n="a">guggulaṃ ca muniśreṣṭhā</seg> <seg type="pāda" n="b">dahed gandhasamanvitam</seg> </l>
<l><seg type="pāda" n="c">dīpaṃ prajvālayed bhaktyā</seg> <seg type="pāda" n="d">yathāśaktyā ghṛtena vai</seg> //</l>
</lg>

<lg xml:id="BrP_67.26">
<l><seg type="pāda" n="a">anyāṃś ca dīpakān dadyād</seg> <seg type="pāda" n="b">dvādaśaiva samāhitaḥ</seg> </l>
<l><seg type="pāda" n="c">ghṛtena ca muniśreṣṭhās</seg> <seg type="pāda" n="d">tilatailena vā punaḥ</seg> //</l>
</lg>

<lg xml:id="BrP_67.27">
<l><seg type="pāda" n="a">naivedye pāyasāpūpa</seg><seg type="pāda" n="b">śaṣkulīvaṭakaṃ tathā</seg> </l>
<l><seg type="pāda" n="c">modakaṃ phāṇitaṃ vālpaṃ</seg> <seg type="pāda" n="d">phalāni ca nivedayet</seg> //</l>
</lg>

<lg xml:id="BrP_67.28">
<l><seg type="pāda" n="a">evaṃ pañcopacāreṇa</seg> <seg type="pāda" n="b">saṃpūjya puruṣottamam</seg> </l>
<l><seg type="pāda" n="c">namaḥ puruṣottamāyeti</seg> <seg type="pāda" n="d">japed aṣṭottaraṃ śatam</seg> //</l>
</lg>

<lg xml:id="BrP_67.29">
<l><seg type="pāda" n="a">tataḥ prasādayed devaṃ</seg> <seg type="pāda" n="b">bhaktyā taṃ puruṣottamam</seg> </l>
<l><seg type="pāda" n="c">namas te sarvalokeśa</seg> <seg type="pāda" n="d">bhaktānām abhayaprada</seg> //</l>
</lg>

<lg xml:id="BrP_67.30">
<l><seg type="pāda" n="a">saṃsārasāgare magnaṃ</seg> <seg type="pāda" n="b">trāhi māṃ puruṣottama</seg> </l>
<l><seg type="pāda" n="c">yās te mayā kṛtā yātrā</seg> <seg type="pāda" n="d">dvādaśaiva jagatpate</seg> //</l>
</lg>

<lg xml:id="BrP_67.31">
<l><seg type="pāda" n="a">prasādāt tava govinda</seg> <seg type="pāda" n="b">saṃpūrṇās tā bhavantu me</seg> </l>
<l><seg type="pāda" n="c">evaṃ prasādya taṃ devaṃ</seg> <seg type="pāda" n="d">daṇḍavat praṇipatya ca</seg> //</l>
</lg>

<lg xml:id="BrP_67.32">
<l><seg type="pāda" n="a">tato 'rcayed guruṃ bhaktyā</seg> <seg type="pāda" n="b">puṣpavastrānulepanaiḥ</seg> </l>
<l><seg type="pāda" n="c">nānayor antaraṃ yasmād</seg> <seg type="pāda" n="d">vidyate munisattamāḥ</seg> //</l>
</lg>

<lg xml:id="BrP_67.33">
<l><seg type="pāda" n="a">devasyopari kurvīta</seg> <seg type="pāda" n="b">śraddhayā susamāhitaḥ</seg> </l>
<l><seg type="pāda" n="c">nānāpuṣpair muniśreṣṭhā</seg> <seg type="pāda" n="d">vicitraṃ puṣpamaṇḍapam</seg> //</l>
</lg>

<lg xml:id="BrP_67.34">
<l><seg type="pāda" n="a">kṛtvāvadhāraṇaṃ paścāj</seg> <seg type="pāda" n="b">jāgaraṃ kārayen niśi</seg> </l>
<l><seg type="pāda" n="c">kathāṃ ca vāsudevasya</seg> <seg type="pāda" n="d">gītikāṃ cāpi kārayet</seg> //</l>
</lg>

<lg xml:id="BrP_67.35">
<l><seg type="pāda" n="a">dhyāyan paṭhan stuvan devaṃ</seg> <seg type="pāda" n="b">praṇayed rajanīṃ budhaḥ</seg> </l>
<l><seg type="pāda" n="c">tataḥ prabhāte vimale</seg> <seg type="pāda" n="d">dvādaśyāṃ dvādaśaiva tu</seg> //</l>
</lg>

<lg xml:id="BrP_67.36">
<l><seg type="pāda" n="a">nimantrayed vratasnātān</seg> <seg type="pāda" n="b">brāhmaṇān vedapāragān</seg> </l>
<l><seg type="pāda" n="c">itihāsapurāṇajñāñ</seg> <seg type="pāda" n="d">śrotriyān saṃyatendriyān</seg> //</l>
</lg>

<lg xml:id="BrP_67.37">
<l><seg type="pāda" n="a">snātvā samyag vidhānena</seg> <seg type="pāda" n="b">dhautavāsā jitendriyaḥ</seg> </l>
<l><seg type="pāda" n="c">snāpayet pūrvavat tatra</seg> <seg type="pāda" n="d">pūjayet puruṣottamam</seg> //</l>
</lg>

<lg xml:id="BrP_67.38">
<l><seg type="pāda" n="a">gandhaiḥ puṣpair upahārair</seg> <seg type="pāda" n="b">naivedyair dīpakais tathā</seg> </l>
<l><seg type="pāda" n="c">upacārair bahuvidhaiḥ</seg> <seg type="pāda" n="d">praṇipātaiḥ pradakṣiṇaiḥ</seg> //</l>
</lg>

<lg xml:id="BrP_67.39">
<l><seg type="pāda" n="a">jāpyaiḥ stutinamaskārair</seg> <seg type="pāda" n="b">gītavādyair manoharaiḥ</seg> </l>
<l><seg type="pāda" n="c">saṃpūjyaivaṃ jagannāthaṃ</seg> <seg type="pāda" n="d">brāhmaṇān pūjayet tataḥ</seg> //</l>
</lg>

<lg xml:id="BrP_67.40">
<l><seg type="pāda" n="a">dvādaśaiva tu gās tebhyo</seg> <seg type="pāda" n="b">dattvā kanakam eva ca</seg> </l>
<l><seg type="pāda" n="c">chattropānadyugaṃ caiva</seg> <seg type="pāda" n="d">śraddhābhaktisamanvitaḥ</seg> //</l>
</lg>

<lg xml:id="BrP_67.41">
<l><seg type="pāda" n="a">bhaktyā tu sadhanaṃ tebhyo</seg> <seg type="pāda" n="b">dadyād vastrādikaṃ dvijāḥ</seg> </l>
<l><seg type="pāda" n="c">sadbhāvena tu govindas</seg> <seg type="pāda" n="d">toṣyate pūjito yataḥ</seg> //</l>
</lg>

<lg xml:id="BrP_67.42">
<l><seg type="pāda" n="a">ācāryāya tato dadyād</seg> <seg type="pāda" n="b">govastraṃ kanakaṃ tathā</seg> </l>
<l><seg type="pāda" n="c">chattropānadyugaṃ cānyat</seg> <seg type="pāda" n="d">kāṃsyapātraṃ ca bhaktitaḥ</seg> //</l>
</lg>

<lg xml:id="BrP_67.43">
<l><seg type="pāda" n="a">tatas tān bhojayed viprān</seg> <seg type="pāda" n="b">bhojyaṃ pāyasapūrvakam</seg> </l>
<l><seg type="pāda" n="c">pakvānnaṃ bhakṣyabhojyaṃ ca</seg> <seg type="pāda" n="d">guḍasarpiḥsamanvitam</seg> //</l>
</lg>

<lg xml:id="BrP_67.44">
<l><seg type="pāda" n="a">tatas tān annatṛptāṃś ca</seg> <seg type="pāda" n="b">brāhmaṇān svasthamānasān</seg> </l>
<l><seg type="pāda" n="c">dvādaśaivodakumbhāṃś ca</seg> <seg type="pāda" n="d">dadyāt tebhyaḥ samodakān</seg> //</l>
</lg>

<lg xml:id="BrP_67.45">
<l><seg type="pāda" n="a">dakṣiṇāṃ ca yathāśaktyā</seg> <seg type="pāda" n="b">dadyāt tebhyo vimatsaraḥ</seg> </l>
<l><seg type="pāda" n="c">kumbhaṃ ca dakṣiṇāṃ caiva</seg> <seg type="pāda" n="d">ācāryāya nivedayet</seg> //</l>
</lg>

<lg xml:id="BrP_67.46">
<l><seg type="pāda" n="a">evaṃ saṃpūjya tān viprān</seg> <seg type="pāda" n="b">guruṃ jñānapradāyakam</seg> </l>
<l><seg type="pāda" n="c">pūjayet parayā bhaktyā</seg> <seg type="pāda" n="d">viṣṇutulyaṃ dvijottamāḥ</seg> //</l>
</lg>

<lg xml:id="BrP_67.47">
<l><seg type="pāda" n="a">suvarṇavastragodhānyair</seg> <seg type="pāda" n="b">dravyaiś cānyair varair budhaḥ</seg> </l>
<l><seg type="pāda" n="c">saṃpūjya taṃ namaskṛtya</seg> <seg type="pāda" n="d">imaṃ mantram udīrayet</seg> //</l>
</lg>

<lg xml:id="BrP_67.48">
<l><seg type="pāda" n="a">sarvavyāpī jagannāthaḥ</seg> <seg type="pāda" n="b">śaṅkhacakragadādharaḥ</seg> </l>
<l><seg type="pāda" n="c">anādinidhano devaḥ</seg> <seg type="pāda" n="d">prīyatāṃ puruṣottamaḥ</seg> //</l>
</lg>

<lg xml:id="BrP_67.49">
<l><seg type="pāda" n="a">ity uccārya tato viprāṃs</seg> <seg type="pāda" n="b">triḥ kṛtvā ca pradakṣiṇām</seg> </l>
<l><seg type="pāda" n="c">praṇamya śirasā bhaktyā</seg> <seg type="pāda" n="d">ācāryaṃ tu visarjayet</seg> //</l>
</lg>

<lg xml:id="BrP_67.50">
<l><seg type="pāda" n="a">tatas tān brāhmaṇān bhaktyā</seg> <seg type="pāda" n="b">cāsīmāntam anuvrajet</seg> </l>
<l><seg type="pāda" n="c">anuvrajya tu tān sarvān</seg> <seg type="pāda" n="d">namaskṛtya nivartayet</seg> //</l>
</lg>

<lg xml:id="BrP_67.51">
<l><seg type="pāda" n="a">bāndhavaiḥ svajanair yuktas</seg> <seg type="pāda" n="b">tato bhuñjīta vāgyataḥ</seg> </l>
<l><seg type="pāda" n="c">anyaiś copāsakair dīnair</seg> <seg type="pāda" n="d">bhikṣukaiś cānnakāṅkṣibhiḥ</seg> //</l>
</lg>

<lg xml:id="BrP_67.52">
<l><seg type="pāda" n="a">evaṃ kṛtvā naraḥ samyaṅ</seg> <seg type="pāda" n="b">nārī vā labhate phalam</seg> </l>
<l><seg type="pāda" n="c">aśvamedhasahasrāṇāṃ</seg> <seg type="pāda" n="d">rājasūyaśatasya ca</seg> //</l>
</lg>

<lg xml:id="BrP_67.53">
<l><seg type="pāda" n="a">atītaṃ śatam ādāya</seg> <seg type="pāda" n="b">puruṣāṇāṃ narottamāḥ</seg> </l>
<l><seg type="pāda" n="c">bhaviṣyaṃ ca śataṃ viprāḥ</seg> <seg type="pāda" n="d">svargatyā divyarūpadhṛk</seg> //</l>
</lg>

<lg xml:id="BrP_67.54">
<l><seg type="pāda" n="a">sarvalakṣaṇasaṃpannaḥ</seg> <seg type="pāda" n="b">sarvālaṃkārabhūṣitaḥ</seg> </l>
<l><seg type="pāda" n="c">sarvakāmasamṛddhātmā</seg> <seg type="pāda" n="d">devavad vigatajvaraḥ</seg> //</l>
</lg>

<lg xml:id="BrP_67.55">
<l><seg type="pāda" n="a">rūpayauvanasaṃpanno</seg> <seg type="pāda" n="b">guṇaiḥ sarvair alaṃkṛtaḥ</seg> </l>
<l><seg type="pāda" n="c">stūyamāno 'psarobhiś ca</seg> <seg type="pāda" n="d">gandharvaiḥ samalaṃkṛtaḥ</seg> //</l>
</lg>

<lg xml:id="BrP_67.56">
<l><seg type="pāda" n="a">vimānenārkavarṇena</seg> <seg type="pāda" n="b">kāmagena sthireṇa ca</seg> </l>
<l><seg type="pāda" n="c">patākādhvajayuktena</seg> <seg type="pāda" n="d">sarvaratnair alaṃkṛtaḥ</seg> //</l>
</lg>

<lg xml:id="BrP_67.57">
<l><seg type="pāda" n="a">udyotayan diśaḥ sarvā</seg> <seg type="pāda" n="b">ākāśe vigataklamaḥ</seg> </l>
<l><seg type="pāda" n="c">yuvā mahābalo dhīmān</seg> <seg type="pāda" n="d">viṣṇulokaṃ sa gacchati</seg> //</l>
</lg>

<lg xml:id="BrP_67.58">
<l><seg type="pāda" n="a">tatra kalpaśataṃ yāvad</seg> <seg type="pāda" n="b">bhuṅkte bhogān yathepsitān</seg> </l>
<l><seg type="pāda" n="c">siddhāpsarobhir gandharvaiḥ</seg> <seg type="pāda" n="d">suravidyādharoragaiḥ</seg> //</l>
</lg>

<lg xml:id="BrP_67.59">
<l><seg type="pāda" n="a">stūyamāno munivarais</seg> <seg type="pāda" n="b">tiṣṭhate vigatajvaraḥ</seg> </l>
<l><seg type="pāda" n="c">yathā devo jagannāthaḥ</seg> <seg type="pāda" n="d">śaṅkhacakragadādharaḥ</seg> //</l>
</lg>

<lg xml:id="BrP_67.60">
<l><seg type="pāda" n="a">tathāsau mudito viprāḥ</seg> <seg type="pāda" n="b">kṛtvā rūpaṃ caturbhujam</seg> </l>
<l><seg type="pāda" n="c">bhuktvā tatra varān bhogān</seg> <seg type="pāda" n="d">krīḍāṃ kṛtvā suraiḥ saha</seg> //</l>
</lg>

<lg xml:id="BrP_67.61">
<l><seg type="pāda" n="a">tadante brahmasadanam</seg> <seg type="pāda" n="b">āyāti sarvakāmadam</seg> </l>
<l><seg type="pāda" n="c">siddhavidyādharaiś cāpi</seg> <seg type="pāda" n="d">śobhitaṃ surakiṃnaraiḥ</seg> //</l>
</lg>

<lg xml:id="BrP_67.62">
<l><seg type="pāda" n="a">kālaṃ navatikalpaṃ tu</seg> <seg type="pāda" n="b">tatra bhuktvā sukhaṃ naraḥ</seg> </l>
<l><seg type="pāda" n="c">tasmād āyāti viprendrāḥ</seg> <seg type="pāda" n="d">sarvakāmaphalapradam</seg> //</l>
</lg>

<lg xml:id="BrP_67.63">
<l><seg type="pāda" n="a">rudralokaṃ suragaṇaiḥ</seg> <seg type="pāda" n="b">sevitaṃ sukhamokṣadam</seg> </l>
<l><seg type="pāda" n="c">anekaśatasāhasrair</seg> <seg type="pāda" n="d">vimānaiḥ samalaṃkṛtam</seg> //</l>
</lg>

<lg xml:id="BrP_67.64">
<l><seg type="pāda" n="a">siddhavidyādharair yakṣair</seg> <seg type="pāda" n="b">bhūṣitaṃ daityadānavaiḥ</seg> </l>
<l><seg type="pāda" n="c">aśītikalpakālaṃ tu</seg> <seg type="pāda" n="d">tatra bhuktvā sukhaṃ naraḥ</seg> //</l>
</lg>

<lg xml:id="BrP_67.65">
<l><seg type="pāda" n="a">tadante yāti golokaṃ</seg> <seg type="pāda" n="b">sarvabhogasamanvitam</seg> </l>
<l><seg type="pāda" n="c">surasiddhāpsarobhiś ca</seg> <seg type="pāda" n="d">śobhitaṃ sumanoharam</seg> //</l>
</lg>

<lg xml:id="BrP_67.66">
<l><seg type="pāda" n="a">tatra saptatikalpāṃs tu</seg> <seg type="pāda" n="b">bhuktvā bhogam anuttamam</seg> </l>
<l><seg type="pāda" n="c">durlabhaṃ triṣu lokeṣu</seg> <seg type="pāda" n="d">svasthacitto yathāmaraḥ</seg> //</l>
</lg>

<lg xml:id="BrP_67.67">
<l><seg type="pāda" n="a">tasmād āgacchate lokaṃ</seg> <seg type="pāda" n="b">prājāpatyam anuttamam</seg> </l>
<l><seg type="pāda" n="c">gandharvāpsarasaiḥ siddhair</seg> <seg type="pāda" n="d">munividyādharair vṛtaḥ</seg> //</l>
</lg>

<lg xml:id="BrP_67.68">
<l><seg type="pāda" n="a">ṣaṣṭikalpān sukhaṃ tatra</seg> <seg type="pāda" n="b">bhuktvā nānāvidhaṃ mudā</seg> </l>
<l><seg type="pāda" n="c">tadante śakrabhavanaṃ</seg> <seg type="pāda" n="d">nānāścaryasamanvitam</seg> //</l>
</lg>

<lg xml:id="BrP_67.69">
<l><seg type="pāda" n="a">gandharvaiḥ kiṃnaraiḥ siddhaiḥ</seg> <seg type="pāda" n="b">suravidyādharoragaiḥ</seg> </l>
<l><seg type="pāda" n="c">guhyakāpsarasaiḥ sādhyair</seg> <seg type="pāda" n="d">vṛtaiś cānyaiḥ surottamaiḥ</seg> //</l>
</lg>

<lg xml:id="BrP_67.70">
<l><seg type="pāda" n="a">āgatya tatra pañcāśat</seg> <seg type="pāda" n="b">kalpān bhuktvā sukhaṃ naraḥ</seg> </l>
<l><seg type="pāda" n="c">suralokaṃ tato gatvā</seg> <seg type="pāda" n="d">vimānaiḥ samalaṃkṛtaḥ</seg> //</l>
</lg>

<lg xml:id="BrP_67.71">
<l><seg type="pāda" n="a">catvāriṃśat tu kalpāṃs tu</seg> <seg type="pāda" n="b">bhuktvā bhogān sudurlabhān</seg> </l>
<l><seg type="pāda" n="c">āgacchate tato lokaṃ</seg> <seg type="pāda" n="d">nakṣatrākhyaṃ sudurlabham</seg> //</l>
</lg>

<lg xml:id="BrP_67.72">
<l><seg type="pāda" n="a">tato bhogān varān bhuṅkte</seg> <seg type="pāda" n="b">triṃśat kalpān yathepsitān</seg> </l>
<l><seg type="pāda" n="c">tasmād āgacchate lokaṃ</seg> <seg type="pāda" n="d">śaśāṅkasya dvijottamāḥ</seg> //</l>
</lg>

<lg xml:id="BrP_67.73">
<l><seg type="pāda" n="a">yatrāsau tiṣṭhate somaḥ</seg> <seg type="pāda" n="b">sarvair devair alaṃkṛtaḥ</seg> </l>
<l><seg type="pāda" n="c">tatra viṃśatikalpāṃs tu</seg> <seg type="pāda" n="d">bhuktvā bhogaṃ sudurlabham</seg> //</l>
</lg>

<lg xml:id="BrP_67.74">
<l><seg type="pāda" n="a">ādityasya tato lokam</seg> <seg type="pāda" n="b">āyāti surapūjitam</seg> </l>
<l><seg type="pāda" n="c">nānāścaryamayaṃ puṇyaṃ</seg> <seg type="pāda" n="d">gandharvāpsaraḥsevitam</seg> //</l>
</lg>

<lg xml:id="BrP_67.75">
<l><seg type="pāda" n="a">tatra bhuktvā śubhān bhogān</seg> <seg type="pāda" n="b">daśa kalpān dvijottamāḥ</seg> </l>
<l><seg type="pāda" n="c">tasmād āyāti bhuvanaṃ</seg> <seg type="pāda" n="d">gandharvāṇāṃ sudurlabham</seg> //</l>
</lg>

<lg xml:id="BrP_67.76">
<l><seg type="pāda" n="a">tatra bhogān samastāṃś ca</seg> <seg type="pāda" n="b">kalpam ekaṃ yathāsukham</seg> </l>
<l><seg type="pāda" n="c">bhuktvā cāyāti medinyāṃ</seg> <seg type="pāda" n="d">rājā bhavati dhārmikaḥ</seg> //</l>
</lg>

<lg xml:id="BrP_67.77">
<l><seg type="pāda" n="a">cakravartī mahāvīryo</seg> <seg type="pāda" n="b">guṇaiḥ sarvair alaṃkṛtaḥ</seg> </l>
<l><seg type="pāda" n="c">kṛtvā rājyaṃ svadharmeṇa</seg> <seg type="pāda" n="d">yajñair iṣṭvā sudakṣiṇaiḥ</seg> //</l>
</lg>

<lg xml:id="BrP_67.78">
<l><seg type="pāda" n="a">tadante yogināṃ lokaṃ</seg> <seg type="pāda" n="b">gatvā mokṣapradaṃ śivam</seg> </l>
<l><seg type="pāda" n="c">tatra bhuktvā varān bhogān</seg> <seg type="pāda" n="d">yāvad ābhūtasaṃplavam</seg> //</l>
</lg>

<lg xml:id="BrP_67.79">
<l><seg type="pāda" n="a">tasmād āgacchate cātra</seg> <seg type="pāda" n="b">jāyate yogināṃ kule</seg> </l>
<l><seg type="pāda" n="c">pravare vaiṣṇave viprā</seg> <seg type="pāda" n="d">durlabhe sādhusaṃmate</seg> //</l>
</lg>

<lg xml:id="BrP_67.80">
<l><seg type="pāda" n="a">caturvedī vipravaro</seg> <seg type="pāda" n="b">yajñair iṣṭvāptadakṣiṇaiḥ</seg> </l>
<l><seg type="pāda" n="c">vaiṣṇavaṃ yogam āsthāya</seg> <seg type="pāda" n="d">tato mokṣam avāpnuyāt</seg> //</l>
</lg>

<lg xml:id="BrP_67.81">
<l><seg type="pāda" n="a">evaṃ yātrāphalaṃ viprā</seg> <seg type="pāda" n="b">mayā samyag udāhṛtam</seg> </l>
<l><seg type="pāda" n="c">bhuktimuktipradaṃ nṝṇāṃ</seg> <seg type="pāda" n="d">kim anyac chrotum icchatha</seg> //</l>
</lg>

<milestone unit="speaker" n="munaya ūcuḥ"/>

<lg xml:id="BrP_68.1">
<l><seg type="pāda" n="a">śrotum icchāmahe deva</seg> <seg type="pāda" n="b">viṣṇulokam anāmayam</seg> </l>
<l><seg type="pāda" n="c">lokānandakaraṃ kāntaṃ</seg> <seg type="pāda" n="d">sarvāścaryasamanvitam</seg> //</l>
</lg>

<lg xml:id="BrP_68.2">
<l><seg type="pāda" n="a">pramāṇaṃ tasya lokasya</seg> <seg type="pāda" n="b">bhogaṃ kāntiṃ balaṃ prabho</seg> </l>
<l><seg type="pāda" n="c">karmaṇā kena gacchanti</seg> <seg type="pāda" n="d">tatra dharmaparāyaṇāḥ</seg> //</l>
</lg>

<lg xml:id="BrP_68.3">
<l><seg type="pāda" n="a">darśanāt sparśanād vāpi</seg> <seg type="pāda" n="b">tīrthasnānādināpi vā</seg> </l>
<l><seg type="pāda" n="c">vistarād brūhi tattvena</seg> <seg type="pāda" n="d">paraṃ kautūhalaṃ hi naḥ</seg> //</l>
</lg>

<milestone unit="speaker" n="brahmovāca"/>

<lg xml:id="BrP_68.4">
<l><seg type="pāda" n="a">śṛṇudhvaṃ munayaḥ sarve</seg> <seg type="pāda" n="b">yat paraṃ paramaṃ padam</seg> </l>
<l><seg type="pāda" n="c">bhaktānām īhitaṃ dhanyaṃ</seg> <seg type="pāda" n="d">puṇyaṃ saṃsāranāśanam</seg> //</l>
</lg>

<lg xml:id="BrP_68.5">
<l><seg type="pāda" n="a">pravaraṃ sarvalokānāṃ</seg> <seg type="pāda" n="b">viṣṇvākhyaṃ vadato mama</seg> </l>
<l><seg type="pāda" n="c">sarvāścaryamayaṃ puṇyaṃ</seg> <seg type="pāda" n="d">sthānaṃ trailokyapūjitam</seg> //</l>
</lg>

<lg xml:id="BrP_68.6">
<l><seg type="pāda" n="a">aśokaiḥ pārijātaiś ca</seg> <seg type="pāda" n="b">mandāraiś campakadrumaiḥ</seg> </l>
<l><seg type="pāda" n="c">mālatīmallikākundair</seg> <seg type="pāda" n="d">bakulair nāgakesaraiḥ</seg> //</l>
</lg>

<lg xml:id="BrP_68.7">
<l><seg type="pāda" n="a">puṃnāgair atimuktaiś ca</seg> <seg type="pāda" n="b">priyaṅgutagarārjunaiḥ</seg> </l>
<l><seg type="pāda" n="c">pāṭalācūtakhadiraiḥ</seg> <seg type="pāda" n="d">karṇikāravanojjvalaiḥ</seg> //</l>
</lg>

<lg xml:id="BrP_68.8">
<l><seg type="pāda" n="a">nāraṅgaiḥ panasair lodhrair</seg> <seg type="pāda" n="b">nimbadāḍimasarjakaiḥ</seg> </l>
<l><seg type="pāda" n="c">drākṣālakucakharjūrair</seg> <seg type="pāda" n="d">madhukendraphalair drumaiḥ</seg> //</l>
</lg>

<lg xml:id="BrP_68.9">
<l><seg type="pāda" n="a">kapitthair nārikeraiś ca</seg> <seg type="pāda" n="b">tālaiḥ śrīphalasaṃbhavaiḥ</seg> </l>
<l><seg type="pāda" n="c">kalpavṛkṣair asaṃkhyaiś ca</seg> <seg type="pāda" n="d">vanyair anyaiḥ suśobhanaiḥ</seg> //</l>
</lg>

<lg xml:id="BrP_68.10">
<l><seg type="pāda" n="a">saralaiś candanair nīpair</seg> <seg type="pāda" n="b">devadāruśubhāñjanaiḥ</seg> </l>
<l><seg type="pāda" n="c">jātīlavaṅgakaṅkolaiḥ</seg> <seg type="pāda" n="d">karpūrāmodavāsibhiḥ</seg> //</l>
</lg>

<lg xml:id="BrP_68.11">
<l><seg type="pāda" n="a">tāmbūlapattranicayais</seg> <seg type="pāda" n="b">tathā pūgīphaladrumaiḥ</seg> </l>
<l><seg type="pāda" n="c">anyaiś ca vividhair vṛkṣaiḥ</seg> <seg type="pāda" n="d">sarvartuphalaśobhitaiḥ</seg> //</l>
</lg>

<lg xml:id="BrP_68.12">
<l><seg type="pāda" n="a">puṣpair nānāvidhaiś caiva</seg> <seg type="pāda" n="b">latāgucchasamudbhavaiḥ</seg> </l>
<l><seg type="pāda" n="c">nānājalāśayaiḥ puṇyair</seg> <seg type="pāda" n="d">nānāpakṣirutair varaiḥ</seg> //</l>
</lg>

<lg xml:id="BrP_68.13">
<l><seg type="pāda" n="a">dīrghikāśatasaṃghātais</seg> <seg type="pāda" n="b">toyapūrṇair manoharaiḥ</seg> </l>
<l><seg type="pāda" n="c">kumudaiḥ śatapattraiś ca</seg> <seg type="pāda" n="d">puṣpaiḥ kokanadair varaiḥ</seg> //</l>
</lg>

<lg xml:id="BrP_68.14">
<l><seg type="pāda" n="a">raktanīlotpalaiḥ kāntaiḥ</seg> <seg type="pāda" n="b">kahlāraiś ca sugandhibhiḥ</seg> </l>
<l><seg type="pāda" n="c">anyaiś ca jalajaiḥ puṣpair</seg> <seg type="pāda" n="d">nānāvarṇaiḥ suśobhanaiḥ</seg> //</l>
</lg>

<lg xml:id="BrP_68.15">
<l><seg type="pāda" n="a">haṃsakāraṇḍavākīrṇaiś</seg> <seg type="pāda" n="b">cakravākopaśobhitaiḥ</seg> </l>
<l><seg type="pāda" n="c">koyaṣṭikaiś ca dātyūhaiḥ</seg> <seg type="pāda" n="d">kāraṇḍavaravākulaiḥ</seg> //</l>
</lg>

<lg xml:id="BrP_68.16">
<l><seg type="pāda" n="a">cātakaiḥ priyaputraiś ca</seg> <seg type="pāda" n="b">jīvaṃjīvakajātibhiḥ</seg> </l>
<l><seg type="pāda" n="c">anyair divyair jalacarair</seg> <seg type="pāda" n="d">vihāramadhurasvanaiḥ</seg> //</l>
</lg>

<lg xml:id="BrP_68.17">
<l><seg type="pāda" n="a">evaṃ nānāvidhair divyair</seg> <seg type="pāda" n="b">nānāścaryasamanvitaiḥ</seg> </l>
<l><seg type="pāda" n="c">vṛkṣair jalāśayaiḥ puṇyair</seg> <seg type="pāda" n="d">bhūṣitaṃ sumanoharaiḥ</seg> //</l>
</lg>

<lg xml:id="BrP_68.18">
<l><seg type="pāda" n="a">tatra divyair vimānaiś ca</seg> <seg type="pāda" n="b">nānāratnavibhūṣitaiḥ</seg> </l>
<l><seg type="pāda" n="c">kāmagaiḥ kāñcanaiḥ śubhrair</seg> <seg type="pāda" n="d">divyagandharvanāditaiḥ</seg> //</l>
</lg>

<lg xml:id="BrP_68.19">
<l><seg type="pāda" n="a">taruṇādityasaṃkāśair</seg> <seg type="pāda" n="b">apsarobhir alaṃkṛtaiḥ</seg> </l>
<l><seg type="pāda" n="c">hemaśayyāsanayutair</seg> <seg type="pāda" n="d">nānābhogasamanvitaiḥ</seg> //</l>
</lg>

<lg xml:id="BrP_68.20">
<l><seg type="pāda" n="a">khecaraiḥ sapatākaiś ca</seg> <seg type="pāda" n="b">muktāhārāvalambibhiḥ</seg> </l>
<l><seg type="pāda" n="c">nānāvarṇair asaṃkhyātair</seg> <seg type="pāda" n="d">jātarūpaparicchadaiḥ</seg> //</l>
</lg>

<lg xml:id="BrP_68.21">
<l><seg type="pāda" n="a">nānākusumagandhāḍhyaiś</seg> <seg type="pāda" n="b">candanāgurubhūṣitaiḥ</seg> </l>
<l><seg type="pāda" n="c">sukhapracārabahulair</seg> <seg type="pāda" n="d">nānāvāditraniḥsvanaiḥ</seg> //</l>
</lg>

<lg xml:id="BrP_68.22">
<l><seg type="pāda" n="a">manomārutatulyaiś ca</seg> <seg type="pāda" n="b">kiṅkiṇīstabakākulaiḥ</seg> </l>
<l><seg type="pāda" n="c">viharanti pure tasmin</seg> <seg type="pāda" n="d">vaiṣṇave lokapūjite</seg> //</l>
</lg>

<lg xml:id="BrP_68.23">
<l><seg type="pāda" n="a">nānāṅganābhiḥ satataṃ</seg> <seg type="pāda" n="b">gandharvāpsarasādibhiḥ</seg> </l>
<l><seg type="pāda" n="c">candrānanābhiḥ kāntābhir</seg> <seg type="pāda" n="d">yoṣidbhiḥ sumanoharaiḥ</seg> //</l>
</lg>

<lg xml:id="BrP_68.24">
<l><seg type="pāda" n="a">pīnonnatakucāgrābhiḥ</seg> <seg type="pāda" n="b">sumadhyābhiḥ samantataḥ</seg> </l>
<l><seg type="pāda" n="c">śyāmāvadātavarṇābhir</seg> <seg type="pāda" n="d">mattamātaṅgagāmibhiḥ</seg> //</l>
</lg>

<lg xml:id="BrP_68.25">
<l><seg type="pāda" n="a">parivārya naraśreṣṭhaṃ</seg> <seg type="pāda" n="b">vījayanti sma tāḥ striyaḥ</seg> </l>
<l><seg type="pāda" n="c">cāmarai rukmadaṇḍaiś ca</seg> <seg type="pāda" n="d">nānāratnavibhūṣitaiḥ</seg> //</l>
</lg>

<lg xml:id="BrP_68.26">
<l><seg type="pāda" n="a">gītanṛtyais tathā vādyair</seg> <seg type="pāda" n="b">modamānair madālasaiḥ</seg> </l>
<l><seg type="pāda" n="c">yakṣavidyādharaiḥ siddhair</seg> <seg type="pāda" n="d">gandharvair apsarogaṇaiḥ</seg> //</l>
</lg>

<lg xml:id="BrP_68.27">
<l><seg type="pāda" n="a">surasaṃghaiś ca ṛṣibhiḥ</seg> <seg type="pāda" n="b">śuśubhe bhuvanottamam</seg> </l>
<l><seg type="pāda" n="c">tatra prāpya mahābhogān</seg> <seg type="pāda" n="d">prāpnuvanti manīṣiṇaḥ</seg> //</l>
</lg>

<lg xml:id="BrP_68.28">
<l><seg type="pāda" n="a">vaṭarājasamīpe tu</seg> <seg type="pāda" n="b">dakṣiṇasyodadhes taṭe</seg> </l>
<l><seg type="pāda" n="c">dṛṣṭo yair bhagavān kṛṣṇaḥ</seg> <seg type="pāda" n="d">puṣkarākṣo jagatpatiḥ</seg> //</l>
</lg>

<lg xml:id="BrP_68.29">
<l><seg type="pāda" n="a">krīḍanty apsarasaiḥ sārdhaṃ</seg> <seg type="pāda" n="b">yāvad dyauś candratārakam</seg> </l>
<l><seg type="pāda" n="c">prataptahemasaṃkāśā</seg> <seg type="pāda" n="d">jarāmaraṇavarjitāḥ</seg> //</l>
</lg>

<lg xml:id="BrP_68.30">
<l><seg type="pāda" n="a">sarvaduḥkhavihīnāś ca</seg> <seg type="pāda" n="b">tṛṣṇāglānivivarjitāḥ</seg> </l>
<l><seg type="pāda" n="c">caturbhujā mahāvīryā</seg> <seg type="pāda" n="d">vanamālāvibhūṣitāḥ</seg> //</l>
</lg>

<lg xml:id="BrP_68.31">
<l><seg type="pāda" n="a">śrīvatsalāñchanair yuktāḥ</seg> <seg type="pāda" n="b">śaṅkhacakragadādharāḥ</seg> </l>
<l><seg type="pāda" n="c">kecin nīlotpalaśyāmāḥ</seg> <seg type="pāda" n="d">kecit kāñcanasaṃnibhāḥ</seg> //</l>
</lg>

<lg xml:id="BrP_68.32">
<l><seg type="pāda" n="a">kecin marakataprakhyāḥ</seg> <seg type="pāda" n="b">kecid vaidūryasaṃnibhāḥ</seg> </l>
<l><seg type="pāda" n="c">śyāmavarṇāḥ kuṇḍalinas</seg> <seg type="pāda" n="d">tathānye vajrasaṃnibhāḥ</seg> //</l>
</lg>

<lg xml:id="BrP_68.33">
<l><seg type="pāda" n="a">na tādṛk sarvadevānāṃ</seg> <seg type="pāda" n="b">bhānti lokā dvijottamāḥ</seg> </l>
<l><seg type="pāda" n="c">yādṛg bhāti harer lokaḥ</seg> <seg type="pāda" n="d">sarvāścaryasamanvitaḥ</seg> //</l>
</lg>

<lg xml:id="BrP_68.34">
<l><seg type="pāda" n="a">na tatra punarāvṛttir</seg> <seg type="pāda" n="b">gamanāj jāyate dvijāḥ</seg> </l>
<l><seg type="pāda" n="c">prabhāvāt tasya devasya</seg> <seg type="pāda" n="d">yāvad ābhūtasaṃplavam</seg> //</l>
</lg>

<lg xml:id="BrP_68.35">
<l><seg type="pāda" n="a">vicaranti pure divye</seg> <seg type="pāda" n="b">rūpayauvanagarvitāḥ</seg> </l>
<l><seg type="pāda" n="c">kṛṣṇaṃ rāmaṃ subhadrāṃ ca</seg> <seg type="pāda" n="d">paśyanti puruṣottame</seg> //</l>
</lg>

<lg xml:id="BrP_68.36">
<l><seg type="pāda" n="a">prataptahemasaṃkāśaṃ</seg> <seg type="pāda" n="b">taruṇādityasaṃnibham</seg> </l>
<l><seg type="pāda" n="c">puramadhye harer bhāti</seg> <seg type="pāda" n="d">mandiraṃ ratnabhūṣitam</seg> //</l>
</lg>

<lg xml:id="BrP_68.37">
<l><seg type="pāda" n="a">anekaśatasāhasraiḥ</seg> <seg type="pāda" n="b">patākaiḥ samalaṃkṛtam</seg> </l>
<l><seg type="pāda" n="c">yojanāyutavistīrṇaṃ</seg> <seg type="pāda" n="d">hemaprākāraveṣṭitam</seg> //</l>
</lg>

<lg xml:id="BrP_68.38">
<l><seg type="pāda" n="a">nānāvarṇair dhvajaiś citraiḥ</seg> <seg type="pāda" n="b">kalpitaiḥ sumanoharaiḥ</seg> </l>
<l><seg type="pāda" n="c">vibhāti śārado yadvan</seg> <seg type="pāda" n="d">nakṣatraiḥ saha candramāḥ</seg> //</l>
</lg>

<lg xml:id="BrP_68.39">
<l><seg type="pāda" n="a">caturdvāraṃ suvistīrṇaṃ</seg> <seg type="pāda" n="b">kañcukibhiḥ surakṣitam</seg> </l>
<l><seg type="pāda" n="c">purasaptakasaṃyuktaṃ</seg> <seg type="pāda" n="d">mahotsekaṃ manoharam</seg> //</l>
</lg>

<lg xml:id="BrP_68.40">
<l><seg type="pāda" n="a">prathamaṃ kāñcanaṃ tatra</seg> <seg type="pāda" n="b">dvitīyaṃ marakatair yutam</seg> </l>
<l><seg type="pāda" n="c">indranīlaṃ tṛtīyaṃ tu</seg> <seg type="pāda" n="d">mahānīlaṃ tataḥ param</seg> //</l>
</lg>

<lg xml:id="BrP_68.41">
<l><seg type="pāda" n="a">puraṃ tu pañcamaṃ dīptaṃ</seg> <seg type="pāda" n="b">padmarāgamayaṃ puram</seg> </l>
<l><seg type="pāda" n="c">ṣaṣṭhaṃ vajramayaṃ viprā</seg> <seg type="pāda" n="d">vaidūryaṃ saptamaṃ puram</seg> //</l>
</lg>

<lg xml:id="BrP_68.42">
<l><seg type="pāda" n="a">nānāratnamayair hema</seg><seg type="pāda" n="b">pravālāṅkurabhūṣitaiḥ</seg> </l>
<l><seg type="pāda" n="c">stambhair adbhutasaṃkāśair</seg> <seg type="pāda" n="d">bhāti tad bhavanaṃ mahat</seg> //</l>
</lg>

<lg xml:id="BrP_68.43">
<l><seg type="pāda" n="a">dṛśyante tatra siddhāś ca</seg> <seg type="pāda" n="b">bhāsayanti diśo daśa</seg> </l>
<l><seg type="pāda" n="c">paurṇamāsyāṃ sanakṣatro</seg> <seg type="pāda" n="d">yathā bhāti niśākaraḥ</seg> //</l>
</lg>

<lg xml:id="BrP_68.44">
<l><seg type="pāda" n="a">ārūḍhas tatra bhagavān</seg> <seg type="pāda" n="b">salakṣmīko janārdanaḥ</seg> </l>
<l><seg type="pāda" n="c">pītāmbaradharaḥ śyāmaḥ</seg> <seg type="pāda" n="d">śrīvatsalakṣmasaṃyutaḥ</seg> //</l>
</lg>

<lg xml:id="BrP_68.45">
<l><seg type="pāda" n="a">jvalat sudarśanaṃ cakraṃ</seg> <seg type="pāda" n="b">ghoraṃ sarvāstranāyakam</seg> </l>
<l><seg type="pāda" n="c">dadhāra dakṣiṇe haste</seg> <seg type="pāda" n="d">sarvatejomayaṃ hariḥ</seg> //</l>
</lg>

<lg xml:id="BrP_68.46">
<l><seg type="pāda" n="a">kundendurajataprakhyaṃ</seg> <seg type="pāda" n="b">hāragokṣīrasaṃnibham</seg> </l>
<l><seg type="pāda" n="c">ādāya taṃ muniśreṣṭhāḥ</seg> <seg type="pāda" n="d">savyahastena keśavaḥ</seg> //</l>
</lg>

<lg xml:id="BrP_68.47">
<l><seg type="pāda" n="a">yasya śabdena sakalaṃ</seg> <seg type="pāda" n="b">saṃkṣobhaṃ jāyate jagat</seg> </l>
<l><seg type="pāda" n="c">viśrutaṃ pāñcajanyeti</seg> <seg type="pāda" n="d">sahasrāvartabhūṣitam</seg> //</l>
</lg>

<lg xml:id="BrP_68.48">
<l><seg type="pāda" n="a">duṣkṛtāntakarīṃ raudrāṃ</seg> <seg type="pāda" n="b">daityadānavanāśinīm</seg> </l>
<l><seg type="pāda" n="c">jvaladvahniśikhākārāṃ</seg> <seg type="pāda" n="d">duḥsahāṃ tridaśair api</seg> //</l>
</lg>

<lg xml:id="BrP_68.49">
<l><seg type="pāda" n="a">kaumodakīṃ gadāṃ cāsau</seg> <seg type="pāda" n="b">dhṛtavān dakṣiṇe kare</seg> </l>
<l><seg type="pāda" n="c">vāme visphurati hy asya</seg> <seg type="pāda" n="d">śārṅgaṃ sūryasamaprabham</seg> //</l>
</lg>

<lg xml:id="BrP_68.50">
<l><seg type="pāda" n="a">śarair ādityasaṃkāśair</seg> <seg type="pāda" n="b">jvālāmālākulair varaiḥ</seg> </l>
<l><seg type="pāda" n="c">yo 'sau saṃharate devas</seg> <seg type="pāda" n="d">trailokyaṃ sacarācaram</seg> //</l>
</lg>

<lg xml:id="BrP_68.51">
<l><seg type="pāda" n="a">sarvānandakaraḥ śrīmān</seg> <seg type="pāda" n="b">sarvaśāstraviśāradaḥ</seg> </l>
<l><seg type="pāda" n="c">sarvalokagurur devaḥ</seg> <seg type="pāda" n="d">sarvair devair namaskṛtaḥ</seg> //</l>
</lg>

<lg xml:id="BrP_68.52">
<l><seg type="pāda" n="a">sahasramūrdhā deveśaḥ</seg> <seg type="pāda" n="b">sahasracaraṇekṣaṇaḥ</seg> </l>
<l><seg type="pāda" n="c">sahasrākhyaḥ sahasrāṅgaḥ</seg> <seg type="pāda" n="d">sahasrabhujavān prabhuḥ</seg> //</l>
</lg>

<lg xml:id="BrP_68.53">
<l><seg type="pāda" n="a">siṃhāsanagato devaḥ</seg> <seg type="pāda" n="b">padmapattrāyatekṣaṇaḥ</seg> </l>
<l><seg type="pāda" n="c">vidyudvispaṣṭasaṃkāśo</seg> <seg type="pāda" n="d">jagannātho jagadguruḥ</seg> //</l>
</lg>

<lg xml:id="BrP_68.54">
<l><seg type="pāda" n="a">parītaḥ surasiddhaiś ca</seg> <seg type="pāda" n="b">gandharvāpsarasāṃ gaṇaiḥ</seg> </l>
<l><seg type="pāda" n="c">yakṣavidyādharair nāgair</seg> <seg type="pāda" n="d">munisiddhaiḥ sacāraṇaiḥ</seg> //</l>
</lg>

<lg xml:id="BrP_68.55">
<l><seg type="pāda" n="a">suparṇair dānavair daityai</seg> <seg type="pāda" n="b">rākṣasair guhyakiṃnaraiḥ</seg> </l>
<l><seg type="pāda" n="c">anyair devagaṇair divyaiḥ</seg> <seg type="pāda" n="d">stūyamāno virājate</seg> //</l>
</lg>

<lg xml:id="BrP_68.56">
<l><seg type="pāda" n="a">tatrasthā satataṃ kīrtiḥ</seg> <seg type="pāda" n="b">prajñā medhā sarasvatī</seg> </l>
<l><seg type="pāda" n="c">buddhir matis tathā kṣāntiḥ</seg> <seg type="pāda" n="d">siddhimūrtis tathā dyutiḥ</seg> //</l>
</lg>

<lg xml:id="BrP_68.57">
<l><seg type="pāda" n="a">gāyatrī caiva sāvitrī</seg> <seg type="pāda" n="b">maṅgalā sarvamaṅgalā</seg> </l>
<l><seg type="pāda" n="c">prabhā matis tathā kāntis</seg> <seg type="pāda" n="d">tatra nārāyaṇī sthitā</seg> //</l>
</lg>

<lg xml:id="BrP_68.58">
<l><seg type="pāda" n="a">śraddhā ca kauśikī devī</seg> <seg type="pāda" n="b">vidyut saudāminī tathā</seg> </l>
<l><seg type="pāda" n="c">nidrā rātris tathā māyā</seg> <seg type="pāda" n="d">tathānyāmarayoṣitaḥ</seg> //</l>
</lg>

<lg xml:id="BrP_68.59">
<l><seg type="pāda" n="a">vāsudevasya sarvās tā</seg> <seg type="pāda" n="b">bhavane saṃpratiṣṭhitāḥ</seg> </l>
<l><seg type="pāda" n="c">atha kiṃ bahunoktena</seg> <seg type="pāda" n="d">sarvaṃ tatra pratiṣṭhitam</seg> //</l>
</lg>

<lg xml:id="BrP_68.60">
<l><seg type="pāda" n="a">ghṛtācī menakā rambhā</seg> <seg type="pāda" n="b">sahajanyā tilottamā</seg> </l>
<l><seg type="pāda" n="c">urvaśī caiva nimlocā</seg> <seg type="pāda" n="d">tathānyā vāmanā parā</seg> //</l>
</lg>

<lg xml:id="BrP_68.61">
<l><seg type="pāda" n="a">mandodarī ca subhagā</seg> <seg type="pāda" n="b">viśvācī vipulānanā</seg> </l>
<l><seg type="pāda" n="c">bhadrāṅgī citrasenā ca</seg> <seg type="pāda" n="d">pramlocā sumanoharā</seg> //</l>
</lg>

<lg xml:id="BrP_68.62">
<l><seg type="pāda" n="a">munisaṃmohinī rāmā</seg> <seg type="pāda" n="b">candramadhyā śubhānanā</seg> </l>
<l><seg type="pāda" n="c">sukeśī nīlakeśā ca</seg> <seg type="pāda" n="d">tathā manmathadīpinī</seg> //</l>
</lg>

<lg xml:id="BrP_68.63">
<l><seg type="pāda" n="a">alambuṣā miśrakeśī</seg> <seg type="pāda" n="b">tathānyā muñjikasthalā</seg> </l>
<l><seg type="pāda" n="c">kratusthalā varāṅgī ca</seg> <seg type="pāda" n="d">pūrvacittis tathā parā</seg> //</l>
</lg>

<lg xml:id="BrP_68.64">
<l><seg type="pāda" n="a">parāvatī mahārūpā</seg> <seg type="pāda" n="b">śaśilekhā śubhānanā</seg> </l>
<l><seg type="pāda" n="c">haṃsalīlānugāminyo</seg> <seg type="pāda" n="d">mattavāraṇagāminī</seg> //</l>
</lg>

<lg xml:id="BrP_68.65">
<l><seg type="pāda" n="a">bimbauṣṭhī navagarbhā ca</seg> <seg type="pāda" n="b">vikhyātāḥ surayoṣitaḥ</seg> </l>
<l><seg type="pāda" n="c">etāś cānyā apsaraso</seg> <seg type="pāda" n="d">rūpayauvanagarvitāḥ</seg> //</l>
</lg>

<lg xml:id="BrP_68.66">
<l><seg type="pāda" n="a">sumadhyāś cāruvadanāḥ</seg> <seg type="pāda" n="b">sarvālaṃkārabhūṣitāḥ</seg> </l>
<l><seg type="pāda" n="c">gītamādhuryasaṃyuktāḥ</seg> <seg type="pāda" n="d">sarvalakṣaṇasaṃyutāḥ</seg> //</l>
</lg>

<lg xml:id="BrP_68.67">
<l><seg type="pāda" n="a">gītavādye ca kuśalāḥ</seg> <seg type="pāda" n="b">suragandharvayoṣitaḥ</seg> </l>
<l><seg type="pāda" n="c">nṛtyanty anudinaṃ tatra</seg> <seg type="pāda" n="d">yatrāsau puruṣottamaḥ</seg> //</l>
</lg>

<lg xml:id="BrP_68.68">
<l><seg type="pāda" n="a">na tatra rogo no glānir</seg> <seg type="pāda" n="b">na mṛtyur na himātapau</seg> </l>
<l><seg type="pāda" n="c">na kṣut pipāsā na jarā</seg> <seg type="pāda" n="d">na vairūpyaṃ na cāsukham</seg> //</l>
</lg>

<lg xml:id="BrP_68.69">
<l><seg type="pāda" n="a">paramānandajananaṃ</seg> <seg type="pāda" n="b">sarvakāmaphalapradam</seg> </l>
<l><seg type="pāda" n="c">viṣṇulokāt paraṃ lokaṃ</seg> <seg type="pāda" n="d">nātra paśyāmi bho dvijāḥ</seg> //</l>
</lg>

<lg xml:id="BrP_68.70">
<l><seg type="pāda" n="a">ye lokāḥ svargaloke tu</seg> <seg type="pāda" n="b">śrūyante puṇyakarmaṇām</seg> </l>
<l><seg type="pāda" n="c">viṣṇulokasya te viprāḥ</seg> <seg type="pāda" n="d">kalāṃ nārhanti ṣoḍaśīm</seg> //</l>
</lg>

<lg xml:id="BrP_68.71">
<l><seg type="pāda" n="a">evaṃ hareḥ purasthānaṃ</seg> <seg type="pāda" n="b">sarvabhogaguṇānvitam</seg> </l>
<l><seg type="pāda" n="c">sarvasaukhyakaraṃ puṇyaṃ</seg> <seg type="pāda" n="d">sarvāścaryamayaṃ dvijāḥ</seg> //</l>
</lg>

<lg xml:id="BrP_68.72">
<l><seg type="pāda" n="a">na tatra nāstikā yānti</seg> <seg type="pāda" n="b">puruṣā viṣayātmakāḥ</seg> </l>
<l><seg type="pāda" n="c">na kṛtaghnā na piśunā</seg> <seg type="pāda" n="d">no stenā nājitendriyāḥ</seg> //</l>
</lg>

<lg xml:id="BrP_68.73">
<l><seg type="pāda" n="a">ye 'rcayanti sadā bhaktyā</seg> <seg type="pāda" n="b">vāsudevaṃ jagadgurum</seg> </l>
<l><seg type="pāda" n="c">te tatra vaiṣṇavā yānti</seg> <seg type="pāda" n="d">viṣṇulokaṃ na saṃśayaḥ</seg> //</l>
</lg>

<lg xml:id="BrP_68.74">
<l><seg type="pāda" n="a">dakṣiṇasyodadhes tīre</seg> <seg type="pāda" n="b">kṣetre paramadurlabhe</seg> </l>
<l><seg type="pāda" n="c">dṛṣṭvā kṛṣṇaṃ ca rāmaṃ ca</seg> <seg type="pāda" n="d">subhadrāṃ ca dvijottamāḥ</seg> //</l>
</lg>

<lg xml:id="BrP_68.75">
<l><seg type="pāda" n="a">kalpavṛkṣasamīpe tu</seg> <seg type="pāda" n="b">ye tyajanti kalevaram</seg> </l>
<l><seg type="pāda" n="c">te tatra manujā yānti</seg> <seg type="pāda" n="d">mṛtā ye puruṣottame</seg> //</l>
</lg>

<lg xml:id="BrP_68.76">
<l><seg type="pāda" n="a">vaṭasāgarayor madhye</seg> <seg type="pāda" n="b">yaḥ smaret puruṣottamam</seg> </l>
<l><seg type="pāda" n="c">te 'pi tatra narā yānti</seg> <seg type="pāda" n="d">ye mṛtāḥ puruṣottame</seg> //</l>
</lg>

<lg xml:id="BrP_68.77">
<l><seg type="pāda" n="a">te 'pi tatra paraṃ sthānaṃ</seg> <seg type="pāda" n="b">yānti nāsty atra saṃśayaḥ</seg> </l>
<l><seg type="pāda" n="c">evaṃ mayā muniśreṣṭhā</seg> <seg type="pāda" n="d">viṣṇulokaḥ sanātanaḥ</seg> </l>
<l><seg type="pāda" n="e">sarvānandakaraḥ prokto</seg> <seg type="pāda" n="f">bhuktimuktiphalapradaḥ</seg> //</l>
</lg>

<milestone unit="speaker" n="munaya ūcuḥ"/>

<lg xml:id="BrP_69.1">
<l><seg type="pāda" n="a">bahvāścaryas tvayā prokto</seg> <seg type="pāda" n="b">viṣṇuloko jagatpate</seg> </l>
<l><seg type="pāda" n="c">nityānandakaraḥ śrīmān</seg> <seg type="pāda" n="d">bhuktimuktiphalapradaḥ</seg> //</l>
</lg>

<lg xml:id="BrP_69.2">
<l><seg type="pāda" n="a">kṣetraṃ ca durlabhaṃ loke</seg> <seg type="pāda" n="b">kīrtitaṃ puruṣottamam</seg> </l>
<l><seg type="pāda" n="c">tyaktvā yatra naro dehaṃ</seg> <seg type="pāda" n="d">yāti sālokyatāṃ hareḥ</seg> //</l>
</lg>

<lg xml:id="BrP_69.3">
<l><seg type="pāda" n="a">samyak kṣetrasya māhātmyaṃ</seg> <seg type="pāda" n="b">tvayā samyak prakīrtitam</seg> </l>
<l><seg type="pāda" n="c">yatra svadehasaṃtyāgād</seg> <seg type="pāda" n="d">viṣṇulokaṃ vrajen naraḥ</seg> //</l>
</lg>

<lg xml:id="BrP_69.4">
<l><seg type="pāda" n="a">aho mokṣasya mārgo 'yaṃ</seg> <seg type="pāda" n="b">dehatyāgas tvayoditaḥ</seg> </l>
<l><seg type="pāda" n="c">narāṇām upakārāya</seg> <seg type="pāda" n="d">puruṣākhye na saṃśayaḥ</seg> //</l>
</lg>

<lg xml:id="BrP_69.5">
<l><seg type="pāda" n="a">anāyāsena deveśa</seg> <seg type="pāda" n="b">dehaṃ tyaktvā narottamāḥ</seg> </l>
<l><seg type="pāda" n="c">tasmin kṣetre paraṃ viṣṇoḥ</seg> <seg type="pāda" n="d">padaṃ yānti nirāmayam</seg> //</l>
</lg>

<lg xml:id="BrP_69.6">
<l><seg type="pāda" n="a">śrutvā kṣetrasya māhātmyaṃ</seg> <seg type="pāda" n="b">vismayo no mahān abhūt</seg> </l>
<l><seg type="pāda" n="c">prayāgapuṣkarādīni</seg> <seg type="pāda" n="d">kṣetrāṇy āyatanāni ca</seg> //</l>
</lg>

<lg xml:id="BrP_69.7">
<l><seg type="pāda" n="a">pṛthivyāṃ sarvatīrthāni</seg> <seg type="pāda" n="b">saritaś ca sarāṃsi ca</seg> </l>
<l><seg type="pāda" n="c">na tathā tāni sarvāṇi</seg> <seg type="pāda" n="d">praśaṃsasi surottama</seg> //</l>
</lg>

<lg xml:id="BrP_69.8">
<l><seg type="pāda" n="a">yathā praśaṃsasi kṣetraṃ</seg> <seg type="pāda" n="b">puruṣākhyaṃ punaḥ punaḥ</seg> </l>
<l><seg type="pāda" n="c">jñāto 'smābhir abhiprāyas</seg> <seg type="pāda" n="d">tavedānīṃ pitāmaha</seg> //</l>
</lg>

<lg xml:id="BrP_69.9">
<l><seg type="pāda" n="a">yena praśaṃsasi kṣetraṃ</seg> <seg type="pāda" n="b">muktidaṃ puruṣottamam</seg> </l>
<l><seg type="pāda" n="c">puruṣākhyasamaṃ nūnaṃ</seg> <seg type="pāda" n="d">kṣetraṃ nāsti mahītale</seg> </l>
<l><seg type="pāda" n="e">tena tvaṃ vibudhaśreṣṭha</seg> <seg type="pāda" n="f">praśaṃsasi punaḥ punaḥ</seg> //</l>
</lg>

<milestone unit="speaker" n="brahmovāca"/>

<lg xml:id="BrP_69.10">
<l><seg type="pāda" n="a">satyaṃ satyaṃ muniśreṣṭhā</seg> <seg type="pāda" n="b">bhavadbhiḥ samudāhṛtam</seg> </l>
<l><seg type="pāda" n="c">puruṣākhyasamaṃ kṣetraṃ</seg> <seg type="pāda" n="d">nāsty atra pṛthivītale</seg> //</l>
</lg>

<lg xml:id="BrP_69.11">
<l><seg type="pāda" n="a">santi yāni tu tīrthāni</seg> <seg type="pāda" n="b">puṇyāny āyatanāni ca</seg> </l>
<l><seg type="pāda" n="c">tāni śrīpuruṣākhyasya</seg> <seg type="pāda" n="d">kalāṃ nārhanti ṣoḍaśīm</seg> //</l>
</lg>

<lg xml:id="BrP_69.12">
<l><seg type="pāda" n="a">yathā sarveśvaro viṣṇuḥ</seg> <seg type="pāda" n="b">sarvalokottamottamaḥ</seg> </l>
<l><seg type="pāda" n="c">tathā samastatīrthānāṃ</seg> <seg type="pāda" n="d">variṣṭhaṃ puruṣottamam</seg> //</l>
</lg>

<lg xml:id="BrP_69.13">
<l><seg type="pāda" n="a">ādityānāṃ yathā viṣṇuḥ</seg> <seg type="pāda" n="b">śreṣṭhatve samudāhṛtaḥ</seg> </l>
<l><seg type="pāda" n="c">tathā samastatīrthānāṃ</seg> <seg type="pāda" n="d">variṣṭhaṃ puruṣottamam</seg> //</l>
</lg>

<lg xml:id="BrP_69.14">
<l><seg type="pāda" n="a">nakṣatrāṇāṃ yathā somaḥ</seg> <seg type="pāda" n="b">sarasāṃ sāgaro yathā</seg> </l>
<l><seg type="pāda" n="c">tathā samastatīrthānāṃ</seg> <seg type="pāda" n="d">variṣṭhaṃ puruṣottamam</seg> //</l>
</lg>

<lg xml:id="BrP_69.15">
<l><seg type="pāda" n="a">vasūnāṃ pāvako yadvad</seg> <seg type="pāda" n="b">rudrāṇāṃ śaṃkaro yathā</seg> </l>
<l><seg type="pāda" n="c">tathā samastatīrthānāṃ</seg> <seg type="pāda" n="d">variṣṭhaṃ puruṣottamam</seg> //</l>
</lg>

<lg xml:id="BrP_69.16">
<l><seg type="pāda" n="a">varṇānāṃ brāhmaṇo yadvad</seg> <seg type="pāda" n="b">vainateyaś ca pakṣiṇām</seg> </l>
<l><seg type="pāda" n="c">tathā samastatīrthānāṃ</seg> <seg type="pāda" n="d">variṣṭhaṃ puruṣottamam</seg> //</l>
</lg>

<lg xml:id="BrP_69.17">
<l><seg type="pāda" n="a">śikhariṇāṃ yathā meruḥ</seg> <seg type="pāda" n="b">parvatānāṃ himālayaḥ</seg> </l>
<l><seg type="pāda" n="c">tathā samastatīrthānāṃ</seg> <seg type="pāda" n="d">variṣṭhaṃ puruṣottamam</seg> //</l>
</lg>

<lg xml:id="BrP_69.18">
<l><seg type="pāda" n="a">pramadānāṃ yathā lakṣmīḥ</seg> <seg type="pāda" n="b">saritāṃ jāhnavī yathā</seg> </l>
<l><seg type="pāda" n="c">tathā samastatīrthānāṃ</seg> <seg type="pāda" n="d">variṣṭhaṃ puruṣottamam</seg> //</l>
</lg>

<lg xml:id="BrP_69.19">
<l><seg type="pāda" n="a">airāvato gajendrāṇāṃ</seg> <seg type="pāda" n="b">maharṣīṇāṃ bhṛgur yathā</seg> </l>
<l><seg type="pāda" n="c">tathā samastatīrthānāṃ</seg> <seg type="pāda" n="d">variṣṭhaṃ puruṣottamam</seg> //</l>
</lg>

<lg xml:id="BrP_69.20">
<l><seg type="pāda" n="a">senānīnāṃ yathā skandaḥ</seg> <seg type="pāda" n="b">siddhānāṃ kapilo yathā</seg> </l>
<l><seg type="pāda" n="c">tathā samastatīrthānāṃ</seg> <seg type="pāda" n="d">variṣṭhaṃ puruṣottamam</seg> //</l>
</lg>

<lg xml:id="BrP_69.21">
<l><seg type="pāda" n="a">uccaiḥśravā yathāśvānāṃ</seg> <seg type="pāda" n="b">kavīnām uśanā kaviḥ</seg> </l>
<l><seg type="pāda" n="c">tathā samastatīrthānāṃ</seg> <seg type="pāda" n="d">variṣṭhaṃ puruṣottamam</seg> //</l>
</lg>

<lg xml:id="BrP_69.22">
<l><seg type="pāda" n="a">munīnāṃ ca yathā vyāsaḥ</seg> <seg type="pāda" n="b">kubero yakṣarakṣasām</seg> </l>
<l><seg type="pāda" n="c">tathā samastatīrthānāṃ</seg> <seg type="pāda" n="d">variṣṭhaṃ puruṣottamam</seg> //</l>
</lg>

<lg xml:id="BrP_69.23">
<l><seg type="pāda" n="a">indriyāṇāṃ mano yadvad</seg> <seg type="pāda" n="b">bhūtānām avanī yathā</seg> </l>
<l><seg type="pāda" n="c">tathā samastatīrthānāṃ</seg> <seg type="pāda" n="d">variṣṭhaṃ puruṣottamam</seg> //</l>
</lg>

<lg xml:id="BrP_69.24">
<l><seg type="pāda" n="a">aśvatthaḥ sarvavṛkṣāṇāṃ</seg> <seg type="pāda" n="b">pavanaḥ plavatāṃ yathā</seg> </l>
<l><seg type="pāda" n="c">tathā samastatīrthānāṃ</seg> <seg type="pāda" n="d">variṣṭhaṃ puruṣottamam</seg> //</l>
</lg>

<lg xml:id="BrP_69.25">
<l><seg type="pāda" n="a">bhūṣaṇānāṃ tu sarveṣāṃ</seg> <seg type="pāda" n="b">yathā cūḍāmaṇir dvijāḥ</seg> </l>
<l><seg type="pāda" n="c">tathā samastatīrthānāṃ</seg> <seg type="pāda" n="d">variṣṭhaṃ puruṣottamam</seg> //</l>
</lg>

<lg xml:id="BrP_69.26">
<l><seg type="pāda" n="a">gandharvāṇāṃ citrarathaḥ</seg> <seg type="pāda" n="b">śastrāṇāṃ kuliśo yathā</seg> </l>
<l><seg type="pāda" n="c">tathā samastatīrthānāṃ</seg> <seg type="pāda" n="d">variṣṭhaṃ puruṣottamam</seg> //</l>
</lg>

<lg xml:id="BrP_69.27">
<l><seg type="pāda" n="a">akāraḥ sarvavarṇānāṃ</seg> <seg type="pāda" n="b">gāyatrī chandasāṃ yathā</seg> </l>
<l><seg type="pāda" n="c">tathā samastatīrthānāṃ</seg> <seg type="pāda" n="d">variṣṭhaṃ puruṣottamam</seg> //</l>
</lg>

<lg xml:id="BrP_69.28">
<l><seg type="pāda" n="a">sarvāṅgebhyo yathā śreṣṭham</seg> <seg type="pāda" n="b">uttamāṅgaṃ dvijottamāḥ</seg> </l>
<l><seg type="pāda" n="c">tathā samastatīrthānāṃ</seg> <seg type="pāda" n="d">variṣṭhaṃ puruṣottamam</seg> //</l>
</lg>

<lg xml:id="BrP_69.29">
<l><seg type="pāda" n="a">arundhatī yathā strīṇāṃ</seg> <seg type="pāda" n="b">satīnāṃ śreṣṭhatāṃ gatā</seg> </l>
<l><seg type="pāda" n="c">tathā samastatīrthānāṃ</seg> <seg type="pāda" n="d">śreṣṭhaṃ tat puruṣottamam</seg> //</l>
</lg>

<lg xml:id="BrP_69.30">
<l><seg type="pāda" n="a">yathā samastavidyānāṃ</seg> <seg type="pāda" n="b">mokṣavidyā parā smṛtā</seg> </l>
<l><seg type="pāda" n="c">tathā samastatīrthānāṃ</seg> <seg type="pāda" n="d">śreṣṭhaṃ tat puruṣottamam</seg> //</l>
</lg>

<lg xml:id="BrP_69.31">
<l><seg type="pāda" n="a">manuṣyāṇāṃ yathā rājā</seg> <seg type="pāda" n="b">dhenūnām api kāmadhuk</seg> </l>
<l><seg type="pāda" n="c">tathā samastatīrthānāṃ</seg> <seg type="pāda" n="d">variṣṭhaṃ puruṣottamam</seg> //</l>
</lg>

<lg xml:id="BrP_69.32">
<l><seg type="pāda" n="a">suvarṇaṃ sarvaratnānāṃ</seg> <seg type="pāda" n="b">sarpāṇāṃ vāsukir yathā</seg> </l>
<l><seg type="pāda" n="c">tathā samastatīrthānāṃ</seg> <seg type="pāda" n="d">variṣṭhaṃ puruṣottamam</seg> //</l>
</lg>

<lg xml:id="BrP_69.33">
<l><seg type="pāda" n="a">prahlādaḥ sarvadaityānāṃ</seg> <seg type="pāda" n="b">rāmaḥ śastrabhṛtāṃ yathā</seg> </l>
<l><seg type="pāda" n="c">tathā samastatīrthānāṃ</seg> <seg type="pāda" n="d">variṣṭhaṃ puruṣottamam</seg> //</l>
</lg>

<lg xml:id="BrP_69.34">
<l><seg type="pāda" n="a">jhaṣāṇāṃ makaro yadvan</seg> <seg type="pāda" n="b">mṛgāṇāṃ mṛgarāḍ yathā</seg> </l>
<l><seg type="pāda" n="c">tathā samastatīrthānāṃ</seg> <seg type="pāda" n="d">variṣṭhaṃ puruṣottamam</seg> //</l>
</lg>

<lg xml:id="BrP_69.35">
<l><seg type="pāda" n="a">samudrāṇāṃ yathā śreṣṭhaḥ</seg> <seg type="pāda" n="b">kṣīrodaḥ saritāṃ patiḥ</seg> </l>
<l><seg type="pāda" n="c">tathā samastatīrthānāṃ</seg> <seg type="pāda" n="d">variṣṭhaṃ puruṣottamam</seg> //</l>
</lg>

<lg xml:id="BrP_69.36">
<l><seg type="pāda" n="a">varuṇo yādasāṃ yadvad</seg> <seg type="pāda" n="b">yamaḥ saṃyamināṃ yathā</seg> </l>
<l><seg type="pāda" n="c">tathā samastatīrthānāṃ</seg> <seg type="pāda" n="d">variṣṭhaṃ puruṣottamam</seg> //</l>
</lg>

<lg xml:id="BrP_69.37">
<l><seg type="pāda" n="a">devarṣīṇāṃ yathā śreṣṭho</seg> <seg type="pāda" n="b">nārado munisattamāḥ</seg> </l>
<l><seg type="pāda" n="c">tathā samastatīrthānāṃ</seg> <seg type="pāda" n="d">variṣṭhaṃ puruṣottamam</seg> //</l>
</lg>

<lg xml:id="BrP_69.38">
<l><seg type="pāda" n="a">dhātūnāṃ kāñcanaṃ yadvat</seg> <seg type="pāda" n="b">pavitrāṇāṃ ca dakṣiṇā</seg> </l>
<l><seg type="pāda" n="c">tathā samastatīrthānāṃ</seg> <seg type="pāda" n="d">variṣṭhaṃ puruṣottamam</seg> //</l>
</lg>

<lg xml:id="BrP_69.39">
<l><seg type="pāda" n="a">prajāpatir yathā dakṣa</seg> <seg type="pāda" n="b">ṛṣīṇāṃ kaśyapo yathā</seg> </l>
<l><seg type="pāda" n="c">tathā samastatīrthānāṃ</seg> <seg type="pāda" n="d">variṣṭhaṃ puruṣottamam</seg> //</l>
</lg>

<lg xml:id="BrP_69.40">
<l><seg type="pāda" n="a">grahāṇāṃ bhāskaro yadvan</seg> <seg type="pāda" n="b">mantrāṇāṃ praṇavo yathā</seg> </l>
<l><seg type="pāda" n="c">tathā samastatīrthānāṃ</seg> <seg type="pāda" n="d">variṣṭhaṃ puruṣottamam</seg> //</l>
</lg>

<lg xml:id="BrP_69.41">
<l><seg type="pāda" n="a">aśvamedhas tu yajñānāṃ</seg> <seg type="pāda" n="b">yathā śreṣṭhaḥ prakīrtitaḥ</seg> </l>
<l><seg type="pāda" n="c">tathā samastatīrthānāṃ</seg> <seg type="pāda" n="d">kṣetraṃ ca tad dvijottamāḥ</seg> //</l>
</lg>

<lg xml:id="BrP_69.42">
<l><seg type="pāda" n="a">oṣadhīnāṃ yathā dhānyaṃ</seg> <seg type="pāda" n="b">tṛṇeṣu tṛṇarāḍ yathā</seg> </l>
<l><seg type="pāda" n="c">tathā samastatīrthānām</seg> <seg type="pāda" n="d">uttamaṃ puruṣottamam</seg> //</l>
</lg>

<lg xml:id="BrP_69.43">
<l><seg type="pāda" n="a">yathā samastatīrthānāṃ</seg> <seg type="pāda" n="b">dharmaḥ saṃsāratārakaḥ</seg> </l>
<l><seg type="pāda" n="c">tathā samastatīrthānāṃ</seg> <seg type="pāda" n="d">śreṣṭhaṃ tat puruṣottamam</seg> //</l>
</lg>

<milestone unit="speaker" n="brahmovāca"/>

<lg xml:id="BrP_70.1">
<l><seg type="pāda" n="a">sarveṣāṃ caiva tīrthānāṃ</seg> <seg type="pāda" n="b">kṣetrāṇāṃ ca dvijottamāḥ</seg> </l>
<l><seg type="pāda" n="c">japahomavratānāṃ ca</seg> <seg type="pāda" n="d">tapodānaphalāni ca</seg> //</l>
</lg>

<lg xml:id="BrP_70.2">
<l><seg type="pāda" n="a">na tat paśyāmi bho viprā</seg> <seg type="pāda" n="b">yat tena sadṛśaṃ bhuvi</seg> </l>
<l><seg type="pāda" n="c">kiṃ cātra bahunoktena</seg> <seg type="pāda" n="d">bhāṣitena punaḥ punaḥ</seg> //</l>
</lg>

<lg xml:id="BrP_70.3">
<l><seg type="pāda" n="a">satyaṃ satyaṃ punaḥ satyaṃ</seg> <seg type="pāda" n="b">kṣetraṃ tat paramaṃ mahat</seg> </l>
<l><seg type="pāda" n="c">puruṣākhyaṃ sakṛd dṛṣṭvā</seg> <seg type="pāda" n="d">sāgarāmbhaḥsamāplutam</seg> //</l>
</lg>

<lg xml:id="BrP_70.4">
<l><seg type="pāda" n="a">brahmavidyāṃ sakṛj jñātvā</seg> <seg type="pāda" n="b">garbhavāso na vidyate</seg> </l>
<l><seg type="pāda" n="c">hareḥ saṃnihite sthāna</seg> <seg type="pāda" n="d">uttame puruṣottame</seg> //</l>
</lg>

<lg xml:id="BrP_70.5">
<l><seg type="pāda" n="a">saṃvatsaram upāsīta</seg> <seg type="pāda" n="b">māsamātram athāpi vā</seg> </l>
<l><seg type="pāda" n="c">tena japtaṃ hutaṃ tena</seg> <seg type="pāda" n="d">tena taptaṃ tapo mahat</seg> //</l>
</lg>

<lg xml:id="BrP_70.6">
<l><seg type="pāda" n="a">sa yāti paramaṃ sthānaṃ</seg> <seg type="pāda" n="b">yatra yogeśvaro hariḥ</seg> </l>
<l><seg type="pāda" n="c">bhuktvā bhogān vicitrāṃś ca</seg> <seg type="pāda" n="d">devayoṣitsamanvitaḥ</seg> //</l>
</lg>

<lg xml:id="BrP_70.7">
<l><seg type="pāda" n="a">kalpānte punar āgatya</seg> <seg type="pāda" n="b">martyaloke narottamaḥ</seg> </l>
<l><seg type="pāda" n="c">jāyate yogināṃ viprā</seg> <seg type="pāda" n="d">jñānajñeyodyato gṛhe</seg> //</l>
</lg>

<lg xml:id="BrP_70.8">
<l><seg type="pāda" n="a">saṃprāpya vaiṣṇavaṃ yogaṃ</seg> <seg type="pāda" n="b">hareḥ svacchandatāṃ vrajet</seg> </l>
<l><seg type="pāda" n="c">kalpavṛkṣasya rāmasya</seg> <seg type="pāda" n="d">kṛṣṇasya bhadrayā saha</seg> //</l>
</lg>

<lg xml:id="BrP_70.9">
<l><seg type="pāda" n="a">mārkaṇḍeyendradyumnasya</seg> <seg type="pāda" n="b">māhātmyaṃ mādhavasya ca</seg> </l>
<l><seg type="pāda" n="c">svargadvārasya māhātmyaṃ</seg> <seg type="pāda" n="d">sāgarasya vidhiḥ kramāt</seg> //</l>
</lg>

<lg xml:id="BrP_70.10">
<l><seg type="pāda" n="a">mārjanasya yathākāle</seg> <seg type="pāda" n="b">bhāgīrathyāḥ samāgamam</seg> </l>
<l><seg type="pāda" n="c">sarvam etan mayā khyātaṃ</seg> <seg type="pāda" n="d">yat paraṃ śrotum icchatha</seg> //</l>
</lg>

<lg xml:id="BrP_70.11">
<l><seg type="pāda" n="a">indradyumnasya māhātmyam</seg> <seg type="pāda" n="b">etac ca kathitaṃ mayā</seg> </l>
<l><seg type="pāda" n="c">sarvāścaryaṃ samākhyātaṃ</seg> <seg type="pāda" n="d">rahasyaṃ puruṣottamam</seg> </l>
<l><seg type="pāda" n="e">purāṇaṃ paramaṃ guhyaṃ</seg> <seg type="pāda" n="f">dhanyaṃ saṃsāramocanam</seg> //</l>
</lg>

<milestone unit="speaker" n="munaya ūcuḥ"/>

<lg xml:id="BrP_70.12">
<l><seg type="pāda" n="a">nahi nas tṛptir astīha</seg> <seg type="pāda" n="b">śṛṇvatāṃ tīrthavistaram</seg> </l>
<l><seg type="pāda" n="c">punar eva paraṃ guhyaṃ</seg> <seg type="pāda" n="d">vaktum arhasy aśeṣataḥ</seg> </l>
<l><seg type="pāda" n="e">paraṃ tīrthasya māhātmyaṃ</seg> <seg type="pāda" n="f">sarvatīrthottamottamam</seg> //</l>
</lg>

<milestone unit="speaker" n="brahmovāca"/>

<lg xml:id="BrP_70.13">
<l><seg type="pāda" n="a">imam eva purā praśnaṃ</seg> <seg type="pāda" n="b">pṛṣṭo 'smi dvijasattamāḥ</seg> </l>
<l><seg type="pāda" n="c">nāradena prayatnena</seg> <seg type="pāda" n="d">tadā taṃ proktavān aham</seg> //</l>
</lg>

<milestone unit="speaker" n="nārada uvāca"/>

<lg xml:id="BrP_70.14">
<l><seg type="pāda" n="a">tapaso yajñadānānāṃ</seg> <seg type="pāda" n="b">tīrthānāṃ pāvanaṃ smṛtam</seg> </l>
<l><seg type="pāda" n="c">sarvaṃ śrutaṃ mayā tvatto</seg> <seg type="pāda" n="d">jagadyone jagatpate</seg> //</l>
</lg>

<lg xml:id="BrP_70.15">
<l><seg type="pāda" n="a">kiyanti santi tīrthāni</seg> <seg type="pāda" n="b">svargamartyarasātale</seg> </l>
<l><seg type="pāda" n="c">sarveṣām eva tīrthānāṃ</seg> <seg type="pāda" n="d">sarvadā kiṃ viśiṣyate</seg> //</l>
</lg>

<milestone unit="speaker" n="brahmovāca"/>

<lg xml:id="BrP_70.16">
<l><seg type="pāda" n="a">caturvidhāni tīrthāni</seg> <seg type="pāda" n="b">svarge martye rasātale</seg> </l>
<l><seg type="pāda" n="c">daivāni muniśārdūla</seg> <seg type="pāda" n="d">āsurāṇy āruṣāṇi ca</seg> //</l>
</lg>

<lg xml:id="BrP_70.17">
<l><seg type="pāda" n="a">mānuṣāṇi trilokeṣu</seg> <seg type="pāda" n="b">vikhyātāni surādibhiḥ</seg> </l>
<l><seg type="pāda" n="c">mānuṣebhyaś ca tīrthebhya</seg> <seg type="pāda" n="d">ārṣaṃ tīrtham anuttamam</seg> //</l>
</lg>

<lg xml:id="BrP_70.18">
<l><seg type="pāda" n="a">ārṣebhyaś caiva tīrthebhya</seg> <seg type="pāda" n="b">āsuraṃ bahupuṇyadam</seg> </l>
<l><seg type="pāda" n="c">āsurebhyas tathā puṇyaṃ</seg> <seg type="pāda" n="d">daivaṃ tat sārvakāmikam</seg> //</l>
</lg>

<lg xml:id="BrP_70.19">
<l><seg type="pāda" n="a">brahmaviṣṇuśivaiś caiva</seg> <seg type="pāda" n="b">nirmitaṃ daivam ucyate</seg> </l>
<l><seg type="pāda" n="c">tribhyo yad ekaṃ jāyeta</seg> <seg type="pāda" n="d">tasmān nātaḥ paraṃ viduḥ</seg> //</l>
</lg>

<lg xml:id="BrP_70.20">
<l><seg type="pāda" n="a">trayāṇām api lokānāṃ</seg> <seg type="pāda" n="b">tīrthaṃ medhyam udāhṛtam</seg> </l>
<l><seg type="pāda" n="c">tatrāpi jāmbavaṃ dvīpaṃ</seg> <seg type="pāda" n="d">tīrthaṃ bahuguṇodayam</seg> //</l>
</lg>

<lg xml:id="BrP_70.21">
<l><seg type="pāda" n="a">jāmbave bhārataṃ varṣaṃ</seg> <seg type="pāda" n="b">tīrthaṃ trailokyaviśrutam</seg> </l>
<l><seg type="pāda" n="c">karmabhūmir yataḥ putra</seg> <seg type="pāda" n="d">tasmāt tīrthaṃ tad ucyate</seg> //</l>
</lg>

<lg xml:id="BrP_70.22">
<l><seg type="pāda" n="a">tatraiva yāni tīrthāni</seg> <seg type="pāda" n="b">yāny uktāni mayā tava</seg> </l>
<l><seg type="pāda" n="c">himavadvindhyayor madhye</seg> <seg type="pāda" n="d">ṣaṇnadyo devasaṃbhavāḥ</seg> //</l>
</lg>

<lg xml:id="BrP_70.23">
<l><seg type="pāda" n="a">tathaiva devajā brahman</seg> <seg type="pāda" n="b">dakṣiṇārṇavavindhyayoḥ</seg> </l>
<l><seg type="pāda" n="c">etā dvādaśa nadyas tu</seg> <seg type="pāda" n="d">prādhānyena prakīrtitāḥ</seg> //</l>
</lg>

<lg xml:id="BrP_70.24">
<l><seg type="pāda" n="a">abhisaṃpūjitaṃ yasmād</seg> <seg type="pāda" n="b">bhārataṃ bahupuṇyadam</seg> </l>
<l><seg type="pāda" n="c">karmabhūmir ato devair</seg> <seg type="pāda" n="d">varṣaṃ tasmāt prakīrtitam</seg> //</l>
</lg>

<lg xml:id="BrP_70.25">
<l><seg type="pāda" n="a">ārṣāṇi caiva tīrthāni</seg> <seg type="pāda" n="b">devajāni kvacit kvacit</seg> </l>
<l><seg type="pāda" n="c">āsurair āvṛtāny āsaṃs</seg> <seg type="pāda" n="d">tad evāsuram ucyate</seg> //</l>
</lg>

<lg xml:id="BrP_70.26">
<l><seg type="pāda" n="a">daiveṣv eva pradeśeṣu</seg> <seg type="pāda" n="b">tapas taptvā maharṣayaḥ</seg> </l>
<l><seg type="pāda" n="c">daivaprabhāvāt tapasa</seg> <seg type="pāda" n="d">ārṣāṇy api ca tāny api</seg> //</l>
</lg>

<lg xml:id="BrP_70.27">
<l><seg type="pāda" n="a">ātmanaḥ śreyase muktyai</seg> <seg type="pāda" n="b">pūjāyai bhūtaye 'thavā</seg> </l>
<l><seg type="pāda" n="c">ātmanaḥ phalabhūtyarthaṃ</seg> <seg type="pāda" n="d">yaśaso 'vāptaye punaḥ</seg> //</l>
</lg>

<lg xml:id="BrP_70.28">
<l><seg type="pāda" n="a">mānuṣaiḥ kāritāny āhur</seg> <seg type="pāda" n="b">mānuṣāṇīti nārada</seg> </l>
<l><seg type="pāda" n="c">evaṃ caturvidho bhedas</seg> <seg type="pāda" n="d">tīrthānāṃ munisattama</seg> //</l>
</lg>

<lg xml:id="BrP_70.29">
<l><seg type="pāda" n="a">bhedaṃ na kaścij jānāti</seg> <seg type="pāda" n="b">śrotuṃ yukto 'si nārada</seg> </l>
<l><seg type="pāda" n="c">bahavaḥ paṇḍitaṃmanyāḥ</seg> <seg type="pāda" n="d">śṛṇvanti kathayanti ca</seg> </l>
<l><seg type="pāda" n="e">sukṛtī ko 'pi jānāti</seg> <seg type="pāda" n="f">vaktuṃ śrotuṃ nijair guṇaiḥ</seg> //</l>
</lg>

<milestone unit="speaker" n="nārada uvāca"/>

<lg xml:id="BrP_70.30">
<l><seg type="pāda" n="a">teṣāṃ svarūpaṃ bhedaṃ ca</seg> <seg type="pāda" n="b">śrotum icchāmi tattvataḥ</seg> </l>
<l><seg type="pāda" n="c">yac chrutvā sarvapāpebhyo</seg> <seg type="pāda" n="d">mucyate nātra saṃśayaḥ</seg> //</l>
</lg>

<lg xml:id="BrP_70.31">
<l><seg type="pāda" n="a">brahman kṛtayugādau tu</seg> <seg type="pāda" n="b">upāyo 'nyo na vidyate</seg> </l>
<l><seg type="pāda" n="c">tīrthasevāṃ vinā svalpā</seg><seg type="pāda" n="d">yāsenābhīṣṭadāyinīm</seg> //</l>
</lg>

<lg xml:id="BrP_70.32">
<l><seg type="pāda" n="a">na tvayā sadṛśo dhātar</seg> <seg type="pāda" n="b">vaktā jñātāthavā kvacit</seg> </l>
<l><seg type="pāda" n="c">tvaṃ nābhikamale viṣṇoḥ</seg> <seg type="pāda" n="d">saṃjāto 'khilapūrvajaḥ</seg> //</l>
</lg>

<milestone unit="speaker" n="brahmovāca"/>

<lg xml:id="BrP_70.33">
<l><seg type="pāda" n="a">godāvarī bhīmarathī</seg> <seg type="pāda" n="b">tuṅgabhadrā ca veṇikā</seg> </l>
<l><seg type="pāda" n="c">tāpī payouṣṇī vindhyasya</seg> <seg type="pāda" n="d">dakṣiṇe tu prakīrtitāḥ</seg> //</l>
</lg>

<lg xml:id="BrP_70.34">
<l><seg type="pāda" n="a">bhāgīrathī narmadā tu</seg> <seg type="pāda" n="b">yamunā ca sarasvatī</seg> </l>
<l><seg type="pāda" n="c">viśokā ca vitastā ca</seg> <seg type="pāda" n="d">himavatparvatāśritāḥ</seg> //</l>
</lg>

<lg xml:id="BrP_70.35">
<l><seg type="pāda" n="a">etā nadyaḥ puṇyatamā</seg> <seg type="pāda" n="b">devatīrthāny udāhṛtāḥ</seg> </l>
<l><seg type="pāda" n="c">gayaḥ kollāsuro vṛtras</seg> <seg type="pāda" n="d">tripuro hy andhakas tathā</seg> //</l>
</lg>

<lg xml:id="BrP_70.36">
<l><seg type="pāda" n="a">hayamūrdhā ca lavaṇo</seg> <seg type="pāda" n="b">namuciḥ śṛṅgakas tathā</seg> </l>
<l><seg type="pāda" n="c">yamaḥ pātālaketuś ca</seg> <seg type="pāda" n="d">mayaḥ puṣkara eva ca</seg> //</l>
</lg>

<lg xml:id="BrP_70.37">
<l><seg type="pāda" n="a">etair āvṛtatīrthāni</seg> <seg type="pāda" n="b">āsurāṇi śubhāni ca</seg> </l>
<l><seg type="pāda" n="c">prabhāso bhārgavo 'gastir</seg> <seg type="pāda" n="d">naranārāyaṇau tathā</seg> //</l>
</lg>

<lg xml:id="BrP_70.38">
<l><seg type="pāda" n="a">vasiṣṭhaś ca bharadvājo</seg> <seg type="pāda" n="b">gotamaḥ kaśyapo manuḥ</seg> </l>
<l><seg type="pāda" n="c">ityādimunijuṣṭāni</seg> <seg type="pāda" n="d">ṛṣitīrthāni nārada</seg> //</l>
</lg>

<lg xml:id="BrP_70.39">
<l><seg type="pāda" n="a">ambarīṣo hariścandro</seg> <seg type="pāda" n="b">māndhātā manur eva ca</seg> </l>
<l><seg type="pāda" n="c">kuruḥ kanakhalaś caiva</seg> <seg type="pāda" n="d">bhadrāśvaḥ sagaras tathā</seg> //</l>
</lg>

<lg xml:id="BrP_70.40">
<l><seg type="pāda" n="a">aśvayūpo nāciketā</seg> <seg type="pāda" n="b">vṛṣākapir ariṃdamaḥ</seg> </l>
<l><seg type="pāda" n="c">ityādimānuṣair vipra</seg> <seg type="pāda" n="d">nirmitāni śubhāni ca</seg> //</l>
</lg>

<lg xml:id="BrP_70.41">
<l><seg type="pāda" n="a">yaśasaḥ phalabhūtyarthaṃ</seg> <seg type="pāda" n="b">nirmitānīha nārada</seg> </l>
<l><seg type="pāda" n="c">svatoudbhūtāni daivāni</seg> <seg type="pāda" n="d">yatra kvāpi jagattraye</seg> </l>
<l><seg type="pāda" n="e">puṇyatīrthāni tāny āhus</seg> <seg type="pāda" n="f">tīrthabhedo mayoditaḥ</seg> //</l>
</lg>

<milestone unit="speaker" n="nārada uvāca"/>

<lg xml:id="BrP_71.1">
<l><seg type="pāda" n="a">tridaivatyaṃ tu yat tīrthaṃ</seg> <seg type="pāda" n="b">sarvebhyo hy uktam uttamam</seg> </l>
<l><seg type="pāda" n="c">tasya svarūpabhedaṃ ca</seg> <seg type="pāda" n="d">vistareṇa bravītu me</seg> //</l>
</lg>

<milestone unit="speaker" n="brahmovāca"/>

<lg xml:id="BrP_71.2">
<l><seg type="pāda" n="a">tāvad anyāni tīrthāni</seg> <seg type="pāda" n="b">tāvat tāḥ puṇyabhūmayaḥ</seg> </l>
<l><seg type="pāda" n="c">tāvad yajñādayo yāvat</seg> <seg type="pāda" n="d">tridaivatyaṃ na dṛśyate</seg> //</l>
</lg>

<lg xml:id="BrP_71.3">
<l><seg type="pāda" n="a">gaṅgeyaṃ saritāṃ śreṣṭhā</seg> <seg type="pāda" n="b">sarvakāmapradāyinī</seg> </l>
<l><seg type="pāda" n="c">tridaivatyā muniśreṣṭha</seg> <seg type="pāda" n="d">tadutpattim ataḥ śṛṇu</seg> //</l>
</lg>

<lg xml:id="BrP_71.4">
<l><seg type="pāda" n="a">varṣāṇām ayutāt pūrvaṃ</seg> <seg type="pāda" n="b">devakārya upasthite</seg> </l>
<l><seg type="pāda" n="c">tārako balavān āsīn</seg> <seg type="pāda" n="d">madvarād atigarvitaḥ</seg> //</l>
</lg>

<lg xml:id="BrP_71.5">
<l><seg type="pāda" n="a">devānāṃ paramaiśvaryaṃ</seg> <seg type="pāda" n="b">hṛtaṃ tena balīyasā</seg> </l>
<l><seg type="pāda" n="c">tatas te śaraṇaṃ jagmur</seg> <seg type="pāda" n="d">devāḥ sendrapurogamāḥ</seg> //</l>
</lg>

<lg xml:id="BrP_71.6">
<l><seg type="pāda" n="a">kṣīrodaśāyinaṃ devaṃ</seg> <seg type="pāda" n="b">jagatāṃ prapitāmaham</seg> </l>
<l><seg type="pāda" n="c">kṛtāñjalipuṭā devā</seg> <seg type="pāda" n="d">viṣṇum ūcur ananyagāḥ</seg> //</l>
</lg>

<milestone unit="speaker" n="devā ūcuḥ"/>

<lg xml:id="BrP_71.7">
<l><seg type="pāda" n="a">tvaṃ trātā jagatāṃ nātha</seg> <seg type="pāda" n="b">devānāṃ kīrtivardhana</seg> </l>
<l><seg type="pāda" n="c">sarveśvara jagadyone</seg> <seg type="pāda" n="d">trayīmūrte namo 'stu te</seg> //</l>
</lg>

<lg xml:id="BrP_71.8">
<l><seg type="pāda" n="a">lokasraṣṭāsurān hantā</seg> <seg type="pāda" n="b">tvam eva jagatāṃ patiḥ</seg> </l>
<l><seg type="pāda" n="c">sthityutpattivināśānāṃ</seg> <seg type="pāda" n="d">kāraṇaṃ tvaṃ jaganmaya</seg> //</l>
</lg>

<lg xml:id="BrP_71.9">
<l><seg type="pāda" n="a">trātā na kopy asti jagattraye 'pi</seg> <lb/><seg type="pāda" n="b">śarīriṇāṃ sarvavipadgatānām</seg></l>
<l><seg type="pāda" n="c">tvayā vinā vārijapattranetra</seg> <lb/><seg type="pāda" n="d">tāpatrayāṇāṃ śaraṇaṃ na cānyat</seg></l>
</lg>

<lg xml:id="BrP_71.10">
<l><seg type="pāda" n="a">pitā ca mātā jagato 'khilasya</seg> <lb/><seg type="pāda" n="b">tvam eva sevāsulabho 'si viṣṇo</seg></l>
<l><seg type="pāda" n="c">prasīda pāhīśa mahābhayebhyo</seg> <lb/><seg type="pāda" n="d">śmadārtihantā vada kas tvadanyaḥ</seg></l>
</lg>

<lg xml:id="BrP_71.11">
<l><seg type="pāda" n="a">ādikartā varāhas tvaṃ</seg> <seg type="pāda" n="b">matsyaḥ kūrmas tathaiva ca</seg> </l>
<l><seg type="pāda" n="c">ityādirūpabhedair no</seg> <seg type="pāda" n="d">rakṣase bhaya āgate</seg> //</l>
</lg>

<lg xml:id="BrP_71.12">
<l><seg type="pāda" n="a">hṛtasvāmyān suragaṇān</seg> <seg type="pāda" n="b">hṛtadārān gatāpadaḥ</seg> </l>
<l><seg type="pāda" n="c">kasmān na rakṣase deva</seg> <seg type="pāda" n="d">ananyaśaraṇān hare</seg> //</l>
</lg>

<milestone unit="speaker" n="brahmovāca"/>

<lg xml:id="BrP_71.13">
<l><seg type="pāda" n="a">tataḥ provāca bhagavāñ</seg> <seg type="pāda" n="b">śeṣaśāyī jagatpatiḥ</seg> </l>
<l><seg type="pāda" n="c">kasmāc ca bhayam āpannaṃ</seg> <seg type="pāda" n="d">tad bruvantu gatajvarāḥ</seg> </l>
<l><seg type="pāda" n="e">tataḥ śriyaḥ patiṃ prāhus</seg> <seg type="pāda" n="f">taṃ tārakavadhaṃ prati</seg> //</l>
</lg>

<milestone unit="speaker" n="devā ūcuḥ"/>

<lg xml:id="BrP_71.14">
<l><seg type="pāda" n="a">tārakād bhayam āpannaṃ</seg> <seg type="pāda" n="b">bhīṣaṇaṃ romaharṣaṇam</seg> </l>
<l><seg type="pāda" n="c">na yuddhais tapasā śāpair</seg> <seg type="pāda" n="d">hantuṃ naiva kṣamā vayam</seg> //</l>
</lg>

<lg xml:id="BrP_71.15">
<l><seg type="pāda" n="a">arvāgdaśāhād yo bālas</seg> <seg type="pāda" n="b">tasmān mṛtyum avāpsyati</seg> </l>
<l><seg type="pāda" n="c">tasmād deva na cānyebhyas</seg> <seg type="pāda" n="d">tatra nītir vidhīyatām</seg> //</l>
</lg>

<milestone unit="speaker" n="brahmovāca"/>

<lg xml:id="BrP_71.16">
<l><seg type="pāda" n="a">punar nārāyaṇaḥ prāha</seg> <seg type="pāda" n="b">nāhaṃ balotkaṭaḥ surāḥ</seg> </l>
<l><seg type="pāda" n="c">na matto madapatyāc ca</seg> <seg type="pāda" n="d">na devebhyo vadho bhavet</seg> //</l>
</lg>

<lg xml:id="BrP_71.17">
<l><seg type="pāda" n="a">īśvarād yadi jāyeta</seg> <seg type="pāda" n="b">apatyaṃ bahuśaktikam</seg> </l>
<l><seg type="pāda" n="c">tasmād vadham avāpnoti</seg> <seg type="pāda" n="d">tārako lokadāruṇaḥ</seg> //</l>
</lg>

<lg xml:id="BrP_71.18">
<l><seg type="pāda" n="a">tad gacchāmaḥ surāḥ sarve</seg> <seg type="pāda" n="b">yatitum ṛṣibhiḥ saha</seg> </l>
<l><seg type="pāda" n="c">bhāryārthaṃ prathamo yatnaḥ</seg> <seg type="pāda" n="d">kartavyaḥ prabhaviṣṇubhiḥ</seg> //</l>
</lg>

<lg xml:id="BrP_71.19">
<l><seg type="pāda" n="a">tathety uktvā suragaṇā</seg> <seg type="pāda" n="b">jagmus te ca nagottamam</seg> </l>
<l><seg type="pāda" n="c">himavantaṃ ratnamayaṃ</seg> <seg type="pāda" n="d">menāṃ ca himavatpriyām</seg> //</l>
</lg>

<lg xml:id="BrP_71.20">
<l><seg type="pāda" n="a">idam ūcuḥ sarva eva</seg> <seg type="pāda" n="b">sabhāryaṃ tuhinaṃ girim</seg> //</l>
</lg>

<milestone unit="speaker" n="devā ūcuḥ"/>

<lg xml:id="BrP_71.21">
<l><seg type="pāda" n="a">dākṣāyaṇī lokamātā</seg> <seg type="pāda" n="b">yā śaktiḥ saṃsthitā girau</seg> </l>
<l><seg type="pāda" n="c">buddhiḥ prajñā dhṛtir medhā</seg> <seg type="pāda" n="d">lajjā puṣṭiḥ sarasvatī</seg> //</l>
</lg>

<lg xml:id="BrP_71.22">
<l><seg type="pāda" n="a">evaṃ tv anekadhā loke</seg> <seg type="pāda" n="b">yā sthitā lokapāvanī</seg> </l>
<l><seg type="pāda" n="c">devānāṃ kāryasiddhyarthaṃ</seg> <seg type="pāda" n="d">yuvayor garbham āviśat</seg> //</l>
</lg>

<lg xml:id="BrP_71.23">
<l><seg type="pāda" n="a">samutpannā jaganmātā</seg> <seg type="pāda" n="b">śaṃbhoḥ patnī bhaviṣyati</seg> </l>
<l><seg type="pāda" n="c">asmākaṃ bhavatāṃ cāpi</seg> <seg type="pāda" n="d">pālanī ca bhaviṣyati</seg> //</l>
</lg>

<milestone unit="speaker" n="brahmovāca"/>

<lg xml:id="BrP_71.24">
<l><seg type="pāda" n="a">himavān api tad vākyaṃ</seg> <seg type="pāda" n="b">surāṇām abhinandya ca</seg> </l>
<l><seg type="pāda" n="c">menā cāpi mahotsāhā</seg> <seg type="pāda" n="d">astv ity evaṃ vaco 'bravīt</seg> //</l>
</lg>

<lg xml:id="BrP_71.25">
<l><seg type="pāda" n="a">tadotpannā jagaddhātrī</seg> <seg type="pāda" n="b">gaurī himavato gṛhe</seg> </l>
<l><seg type="pāda" n="c">śivadhyānaratā nityaṃ</seg> <seg type="pāda" n="d">tanniṣṭhā tanmanogatā</seg> //</l>
</lg>

<lg xml:id="BrP_71.26">
<l><seg type="pāda" n="a">tāṃ vai procuḥ suragaṇā</seg> <seg type="pāda" n="b">īśārthe tapa āviśa</seg> </l>
<l><seg type="pāda" n="c">tathā himavataḥ pṛṣṭhe</seg> <seg type="pāda" n="d">gaurī tepe tapo mahat</seg> //</l>
</lg>

<lg xml:id="BrP_71.27">
<l><seg type="pāda" n="a">punaḥ saṃmantrayām āsur</seg> <seg type="pāda" n="b">īśo dhyāyati tāṃ śivām</seg> </l>
<l><seg type="pāda" n="c">ātmānaṃ vā tathānyad vā</seg> <seg type="pāda" n="d">na jānīmaḥ kathaṃ bhavaḥ</seg> //</l>
</lg>

<lg xml:id="BrP_71.28">
<l><seg type="pāda" n="a">menakāyāḥ sutāyāṃ tu</seg> <seg type="pāda" n="b">cittaṃ dadhyāt sureśvaraḥ</seg> </l>
<l><seg type="pāda" n="c">tatra nītir vidhātavyā</seg> <seg type="pāda" n="d">tataḥ śraiṣṭhyam avāpsyatha</seg> </l>
<l><seg type="pāda" n="e">tataḥ prāha mahābuddhir</seg> <seg type="pāda" n="f">vācaspatir udāradhīḥ</seg> //</l>
</lg>

<milestone unit="speaker" n="bṛhaspatir uvāca"/>

<lg xml:id="BrP_71.29">
<l><seg type="pāda" n="a">yas tv ayaṃ madano dhīmān</seg> <seg type="pāda" n="b">kandarpaḥ puṣpacāpadhṛk</seg> </l>
<l><seg type="pāda" n="c">sa vidhyatu śivaṃ śāntaṃ</seg> <seg type="pāda" n="d">bāṇaiḥ puṣpamayaiḥ śubhaiḥ</seg> //</l>
</lg>

<lg xml:id="BrP_71.30">
<l><seg type="pāda" n="a">tena viddhas trinetro 'pi</seg> <seg type="pāda" n="b">īśāyāṃ buddhim ādadhet</seg> </l>
<l><seg type="pāda" n="c">pariṇeṣyaty asau nūnaṃ</seg> <seg type="pāda" n="d">tadā tāṃ girijāṃ haraḥ</seg> //</l>
</lg>

<lg xml:id="BrP_71.31">
<l><seg type="pāda" n="a">jayinaḥ pañcabāṇasya</seg> <seg type="pāda" n="b">na bāṇāḥ kvāpi kuṇṭhitāḥ</seg> </l>
<l><seg type="pāda" n="c">tathoḍhāyāṃ jagaddhātryāṃ</seg> <seg type="pāda" n="d">śaṃbhoḥ putro bhaviṣyati</seg> //</l>
</lg>

<lg xml:id="BrP_71.32">
<l><seg type="pāda" n="a">jātaḥ putras trinetrasya</seg> <seg type="pāda" n="b">tārakaṃ sa haniṣyati</seg> </l>
<l><seg type="pāda" n="c">vasantaṃ ca sahāyārthaṃ</seg> <seg type="pāda" n="d">śobhiṣṭhaṃ kusumākaram</seg> //</l>
</lg>

<lg xml:id="BrP_71.33">
<l><seg type="pāda" n="a">āhlādanaṃ ca manasā</seg> <seg type="pāda" n="b">kāmāyainaṃ prayacchatha</seg> //</l>
</lg>

<milestone unit="speaker" n="brahmovāca"/>

<lg xml:id="BrP_71.34">
<l><seg type="pāda" n="a">tathety uktvā suragaṇā</seg> <seg type="pāda" n="b">madanaṃ kusumākaram</seg> </l>
<l><seg type="pāda" n="c">preṣayām āsur avyagrāḥ</seg> <seg type="pāda" n="d">śivāntikam ariṃdamāḥ</seg> //</l>
</lg>

<lg xml:id="BrP_71.35">
<l><seg type="pāda" n="a">sa jagāma tvarā kāmo</seg> <seg type="pāda" n="b">dhṛtacāpo samādhavaḥ</seg> </l>
<l><seg type="pāda" n="c">ratyā ca sahitaḥ kāmaḥ</seg> <seg type="pāda" n="d">kartuṃ karma suduṣkaram</seg> //</l>
</lg>

<lg xml:id="BrP_71.36">
<l><seg type="pāda" n="a">gṛhītvā saśaraṃ cāpam</seg> <seg type="pāda" n="b">idaṃ tasya mano 'bhavat</seg> </l>
<l><seg type="pāda" n="c">mayā vedhyas tv avedhyo vai</seg> <seg type="pāda" n="d">śaṃbhur lokaguruḥ prabhuḥ</seg> //</l>
</lg>

<lg xml:id="BrP_71.37">
<l><seg type="pāda" n="a">trailokyajayino bāṇāḥ</seg> <seg type="pāda" n="b">śaṃbhau me kiṃ dṛḍhā na vā</seg> </l>
<l><seg type="pāda" n="c">tenāsau cāgninetreṇa</seg> <seg type="pāda" n="d">bhasmaśeṣas tadā kṛtaḥ</seg> //</l>
</lg>

<lg xml:id="BrP_71.38">
<l><seg type="pāda" n="a">tad eva karma sudṛḍham</seg> <seg type="pāda" n="b">īkṣituṃ surasattamāḥ</seg> </l>
<l><seg type="pāda" n="c">ājagmus tatra yad vṛttaṃ</seg> <seg type="pāda" n="d">śṛṇu vismayakārakam</seg> //</l>
</lg>

<lg xml:id="BrP_71.39">
<l><seg type="pāda" n="a">śaṃbhuṃ dṛṣṭvā suragaṇā</seg> <seg type="pāda" n="b">yāvat paśyanti manmatham</seg> </l>
<l><seg type="pāda" n="c">tāvac ca bhasmasādbhūtaṃ</seg> <seg type="pāda" n="d">kāmaṃ dṛṣṭvā bhayāturāḥ</seg> </l>
<l><seg type="pāda" n="e">tuṣṭuvus tridaśeśānaṃ</seg> <seg type="pāda" n="f">kṛtāñjalipuṭāḥ surāḥ</seg> //</l>
</lg>

<milestone unit="speaker" n="devā ūcuḥ"/>

<lg xml:id="BrP_71.40">
<l><seg type="pāda" n="a">tārakād bhayam āpannaṃ</seg> <seg type="pāda" n="b">kuru patnīṃ gireḥ sutām</seg> //</l>
</lg>

<milestone unit="speaker" n="brahmovāca"/>

<lg xml:id="BrP_71.41">
<l><seg type="pāda" n="a">viddhacitto haro 'py āśu</seg> <seg type="pāda" n="b">mene vākyaṃ suroditam</seg> </l>
<l><seg type="pāda" n="c">arundhatīṃ vasiṣṭhaṃ ca</seg> <seg type="pāda" n="d">māṃ tu cakradharaṃ tathā</seg> //</l>
</lg>

<lg xml:id="BrP_71.42">
<l><seg type="pāda" n="a">preṣayām āsur amarā</seg> <seg type="pāda" n="b">vivāhāya parasparam</seg> </l>
<l><seg type="pāda" n="c">saṃbandho 'pi tathāpy āsīd</seg> <seg type="pāda" n="d">dhimavallokanāthayoḥ</seg> //</l>
</lg>

<milestone unit="speaker" n="brahmovāca"/>

<lg xml:id="BrP_72.1">
<l><seg type="pāda" n="a">himavatparvate śreṣṭhe</seg> <seg type="pāda" n="b">nānāratnavicitrite</seg> </l>
<l><seg type="pāda" n="c">nānāvṛkṣalatākīrṇe</seg> <seg type="pāda" n="d">nānādvijaniṣevite</seg> //</l>
</lg>

<lg xml:id="BrP_72.2">
<l><seg type="pāda" n="a">nadīnadasaraḥkūpa</seg><seg type="pāda" n="b">taḍāgādibhir āvṛte</seg> </l>
<l><seg type="pāda" n="c">devagandharvayakṣādi</seg><seg type="pāda" n="d">siddhacāraṇasevite</seg> //</l>
</lg>

<lg xml:id="BrP_72.3">
<l><seg type="pāda" n="a">śubhamārutasaṃpanne</seg> <seg type="pāda" n="b">harṣotkarṣaikakāraṇe</seg> </l>
<l><seg type="pāda" n="c">merumandarakailāsa</seg><seg type="pāda" n="d">mainākādinagair vṛte</seg> //</l>
</lg>

<lg xml:id="BrP_72.4">
<l><seg type="pāda" n="a">vasiṣṭhāgastyapaulastya</seg><seg type="pāda" n="b">lomaśādibhir āvṛte</seg> </l>
<l><seg type="pāda" n="c">mahotsave vartamāne</seg> <seg type="pāda" n="d">vivāhaḥ samajāyata</seg> //</l>
</lg>

<lg xml:id="BrP_72.5">
<l><seg type="pāda" n="a">tatra vedī ratnamayī</seg> <seg type="pāda" n="b">śobhitā svarṇabhūṣitā</seg> </l>
<l><seg type="pāda" n="c">vajramāṇikyavaidūrya</seg><seg type="pāda" n="d">tanmayastambhaśobhitā</seg> //</l>
</lg>

<lg xml:id="BrP_72.6">
<l><seg type="pāda" n="a">jayālakṣmīśubhākṣānti</seg><seg type="pāda" n="b">kīrtipuṣṭyādisaṃvṛtā</seg> </l>
<l><seg type="pāda" n="c">merumandarakailāsa</seg><seg type="pāda" n="d">raivataiḥ pariśobhitaiḥ</seg> //</l>
</lg>

<lg xml:id="BrP_72.7">
<l><seg type="pāda" n="a">pūjito lokanāthena</seg> <seg type="pāda" n="b">viṣṇunā prabhaviṣṇunā</seg> </l>
<l><seg type="pāda" n="c">mainākaḥ parvataśreṣṭho</seg> <seg type="pāda" n="d">reje 'tīva hiraṇmayaḥ</seg> //</l>
</lg>

<lg xml:id="BrP_72.8">
<l><seg type="pāda" n="a">ṛṣayo lokapālāś ca</seg> <seg type="pāda" n="b">ādityāḥ samarudgaṇāḥ</seg> </l>
<l><seg type="pāda" n="c">vivāhe vedikāṃ cakrur</seg> <seg type="pāda" n="d">devadevasya śūlinaḥ</seg> //</l>
</lg>

<lg xml:id="BrP_72.9">
<l><seg type="pāda" n="a">viśvakarmā svayaṃ tvaṣṭā</seg> <seg type="pāda" n="b">vedīṃ cakre satoraṇām</seg> </l>
<l><seg type="pāda" n="c">surabhī nandinī nandā</seg> <seg type="pāda" n="d">sunandā kāmadohinī</seg> //</l>
</lg>

<lg xml:id="BrP_72.10">
<l><seg type="pāda" n="a">ābhis tu śobhiteśānyā</seg> <seg type="pāda" n="b">vivāhaḥ samajāyata</seg> </l>
<l><seg type="pāda" n="c">samudrāḥ sarito nāgā</seg> <seg type="pāda" n="d">oṣadhyo lokamātaraḥ</seg> //</l>
</lg>

<lg xml:id="BrP_72.11">
<l><seg type="pāda" n="a">savanaspatibījāś ca</seg> <seg type="pāda" n="b">sarve tatra samāyayuḥ</seg> </l>
<l><seg type="pāda" n="c">bhuvaḥ karma ilā cakre</seg> <seg type="pāda" n="d">oṣadhyas tv annakarma ca</seg> //</l>
</lg>

<lg xml:id="BrP_72.12">
<l><seg type="pāda" n="a">varuṇaḥ pānakarmāṇi</seg> <seg type="pāda" n="b">dānakarma dhanādhipaḥ</seg> </l>
<l><seg type="pāda" n="c">agniś cakāra tatrānnaṃ</seg> <seg type="pāda" n="d">yac ceṣṭaṃ lokanāthayoḥ</seg> //</l>
</lg>

<lg xml:id="BrP_72.13">
<l><seg type="pāda" n="a">tatra tatra pṛthak pūjāṃ</seg> <seg type="pāda" n="b">cakre viṣṇuḥ sanātanaḥ</seg> </l>
<l><seg type="pāda" n="c">vedāś ca sarahasyā vai</seg> <seg type="pāda" n="d">gāyanti ca hasanti ca</seg> //</l>
</lg>

<lg xml:id="BrP_72.14">
<l><seg type="pāda" n="a">nṛtyanty apsarasaḥ sarvā</seg> <seg type="pāda" n="b">jagur gandharvakiṃnarāḥ</seg> </l>
<l><seg type="pāda" n="c">lājādhṛk cāpi maināko</seg> <seg type="pāda" n="d">babhūva munisattama</seg> //</l>
</lg>

<lg xml:id="BrP_72.15">
<l><seg type="pāda" n="a">puṇyāhavācanaṃ vṛttam</seg> <seg type="pāda" n="b">antarveśmani nārada</seg> </l>
<l><seg type="pāda" n="c">vedikāyām upāviṣṭau</seg> <seg type="pāda" n="d">daṃpatī surasattamau</seg> //</l>
</lg>

<lg xml:id="BrP_72.16">
<l><seg type="pāda" n="a">pratiṣṭhāpyāgniṃ vidhivad</seg> <seg type="pāda" n="b">aśmānaṃ cāpi putraka</seg> </l>
<l><seg type="pāda" n="c">hutvā lājāṃś ca vidhivat</seg> <seg type="pāda" n="d">pradakṣiṇam athākarot</seg> //</l>
</lg>

<lg xml:id="BrP_72.17">
<l><seg type="pāda" n="a">aśmanaḥ sparśahetoś ca</seg> <seg type="pāda" n="b">devyaṅguṣṭhaṃ kare 'spṛśat</seg> </l>
<l><seg type="pāda" n="c">viṣṇunā preritaḥ śaṃbhur</seg> <seg type="pāda" n="d">dakṣiṇasya padasya ca</seg> //</l>
</lg>

<lg xml:id="BrP_72.18">
<l><seg type="pāda" n="a">tām adarśam ahaṃ tatra</seg> <seg type="pāda" n="b">homaṃ kurvan harāntike</seg> </l>
<l><seg type="pāda" n="c">dṛṣṭe 'ṅguṣṭhe duṣṭabuddhyā</seg> <seg type="pāda" n="d">vīryaṃ susrāva me tadā</seg> //</l>
</lg>

<lg xml:id="BrP_72.19">
<l><seg type="pāda" n="a">lajjayā kaluṣībhūtaḥ</seg> <seg type="pāda" n="b">skannaṃ vīryam acūrṇayam</seg> </l>
<l><seg type="pāda" n="c">madvīryāc cūrṇitāt sūkṣmād</seg> <seg type="pāda" n="d">vālakhilyās tu jajñire</seg> //</l>
</lg>

<lg xml:id="BrP_72.20">
<l><seg type="pāda" n="a">tato mahān abhūt tatra</seg> <seg type="pāda" n="b">hāhākāraḥ suroditaḥ</seg> </l>
<l><seg type="pāda" n="c">lajjayā paribhūto 'haṃ</seg> <seg type="pāda" n="d">nirgatas tu tadāsanāt</seg> //</l>
</lg>

<lg xml:id="BrP_72.21">
<l><seg type="pāda" n="a">paśyatsu devasaṃgheṣu</seg> <seg type="pāda" n="b">tūṣṇīṃbhūteṣu nārada</seg> </l>
<l><seg type="pāda" n="c">gacchantaṃ māṃ mahādevo</seg> <seg type="pāda" n="d">dṛṣṭvā nandinam abravīt</seg> //</l>
</lg>

<milestone unit="speaker" n="śiva uvāca"/>

<lg xml:id="BrP_72.22">
<l><seg type="pāda" n="a">brahmāṇam āhvayasveha</seg> <seg type="pāda" n="b">gatapāpaṃ karomy aham</seg> </l>
<l><seg type="pāda" n="c">kṛtāparādhe 'pi jane</seg> <seg type="pāda" n="d">santaḥ sakṛpamānasāḥ</seg> </l>
<l><seg type="pāda" n="e">mohayanty api vidvāṃsaṃ</seg> <seg type="pāda" n="f">viṣayāṇām iyaṃ sthitiḥ</seg> //</l>
</lg>

<milestone unit="speaker" n="brahmovāca"/>

<lg xml:id="BrP_72.23">
<l><seg type="pāda" n="a">evam uktvā sa bhagavān</seg> <seg type="pāda" n="b">umayā sahitaḥ śivaḥ</seg> </l>
<l><seg type="pāda" n="c">mamānukampayā caiva</seg> <seg type="pāda" n="d">lokānāṃ hitakāmyayā</seg> //</l>
</lg>

<lg xml:id="BrP_72.24">
<l><seg type="pāda" n="a">etac cakāra lokeśaḥ</seg> <seg type="pāda" n="b">śṛṇu nārada yatnataḥ</seg> </l>
<l><seg type="pāda" n="c">pāpināṃ pāpamokṣāya</seg> <seg type="pāda" n="d">bhūmir āpo bhaviṣyati</seg> //</l>
</lg>

<lg xml:id="BrP_72.25">
<l><seg type="pāda" n="a">tayoś ca sārasarvasvam</seg> <seg type="pāda" n="b">āhariṣyāmi pāvanam</seg> </l>
<l><seg type="pāda" n="c">evaṃ niścitya bhagavāṃs</seg> <seg type="pāda" n="d">tayoḥ sāraṃ samāharat</seg> //</l>
</lg>

<lg xml:id="BrP_72.26">
<l><seg type="pāda" n="a">bhūmiṃ kamaṇḍaluṃ kṛtvā</seg> <seg type="pāda" n="b">tatrāpaḥ saṃniveśya ca</seg> </l>
<l><seg type="pāda" n="c">pāvamānyādibhiḥ sūktair</seg> <seg type="pāda" n="d">abhimantrya ca yatnataḥ</seg> //</l>
</lg>

<lg xml:id="BrP_72.27">
<l><seg type="pāda" n="a">trijagatpāvanīṃ śaktiṃ</seg> <seg type="pāda" n="b">tatra sasmāra pāpahā</seg> </l>
<l><seg type="pāda" n="c">mām uvāca sa lokeśo</seg> <seg type="pāda" n="d">gṛhāṇemaṃ kamaṇḍalum</seg> //</l>
</lg>

<lg xml:id="BrP_72.28">
<l><seg type="pāda" n="a">āpo vai mātaro devyo</seg> <seg type="pāda" n="b">bhūmir mātā tathāparā</seg> </l>
<l><seg type="pāda" n="c">sthityutpattivināśānāṃ</seg> <seg type="pāda" n="d">hetutvam ubhayoḥ sthitam</seg> //</l>
</lg>

<lg xml:id="BrP_72.29">
<l><seg type="pāda" n="a">atra pratiṣṭhito dharmo</seg> <seg type="pāda" n="b">hy atra yajñaḥ sanātanaḥ</seg> </l>
<l><seg type="pāda" n="c">atra bhuktiś ca muktiś ca</seg> <seg type="pāda" n="d">sthāvaraṃ jaṅgamaṃ tathā</seg> //</l>
</lg>

<lg xml:id="BrP_72.30">
<l><seg type="pāda" n="a">smaraṇān mānasaṃ pāpaṃ</seg> <seg type="pāda" n="b">vacanād vācikaṃ tathā</seg> </l>
<l><seg type="pāda" n="c">snānapānābhiṣekāc ca</seg> <seg type="pāda" n="d">praṇaśyaty api kāyikam</seg> //</l>
</lg>

<lg xml:id="BrP_72.31">
<l><seg type="pāda" n="a">etad evāmṛtaṃ loke</seg> <seg type="pāda" n="b">naitasmāt pāvanaṃ param</seg> </l>
<l><seg type="pāda" n="c">mayābhimantritaṃ brahman</seg> <seg type="pāda" n="d">gṛhāṇemaṃ kamaṇḍalum</seg> //</l>
</lg>

<lg xml:id="BrP_72.32">
<l><seg type="pāda" n="a">atratyaṃ vāri yaḥ kaścit</seg> <seg type="pāda" n="b">smared api paṭhed api</seg> </l>
<l><seg type="pāda" n="c">sa sarvakāmān āpnoti</seg> <seg type="pāda" n="d">gṛhāṇemaṃ kamaṇḍalum</seg> //</l>
</lg>

<lg xml:id="BrP_72.33">
<l><seg type="pāda" n="a">bhūtebhyaś cāpi pañcabhya</seg> <seg type="pāda" n="b">āpo bhūtaṃ mahoditam</seg> </l>
<l><seg type="pāda" n="c">tāsām utkṛṣṭam etasmād</seg> <seg type="pāda" n="d">gṛhāṇemaṃ kamaṇḍalum</seg> //</l>
</lg>

<lg xml:id="BrP_72.34">
<l><seg type="pāda" n="a">atra yad vāri śobhiṣṭhaṃ</seg> <seg type="pāda" n="b">puṇyaṃ pāvanam eva ca</seg> </l>
<l><seg type="pāda" n="c">spṛṣṭvā smṛtvā ca dṛṣṭvā ca</seg> <seg type="pāda" n="d">brahman pāpād vimokṣyase</seg> //</l>
</lg>

<lg xml:id="BrP_72.35">
<l><seg type="pāda" n="a">evam uktvā mahādevaḥ</seg> <seg type="pāda" n="b">prādān mama kamaṇḍalum</seg> </l>
<l><seg type="pāda" n="c">tataḥ suragaṇāḥ sarve</seg> <seg type="pāda" n="d">bhaktyā procuḥ sureśvaram</seg> </l>
<l><seg type="pāda" n="e">āhlādaś ca mahāṃs tatra</seg> <seg type="pāda" n="f">jayaśabdo vyavartata</seg> //</l>
</lg>

<lg xml:id="BrP_72.38">
<l><seg type="pāda" n="a">devotsave mātur ajaḥ padāgraṃ</seg> <lb/><seg type="pāda" n="b">samīkṣya pāpāt patitatvam āpa</seg></l>
<l><seg type="pāda" n="c">prādāt kṛpāluḥ smaraṇāt pavitrāṃ</seg> <lb/><seg type="pāda" n="d">gaṅgāṃ pitā puṇyakamaṇḍalusthām</seg></l>
</lg>

<milestone unit="speaker" n="nārada uvāca"/>

<lg xml:id="BrP_73.1">
<l><seg type="pāda" n="a">kamaṇḍalusthitā devī</seg> <seg type="pāda" n="b">tava puṇyavivardhinī</seg> </l>
<l><seg type="pāda" n="c">yathā martyaṃ gatā nātha</seg> <seg type="pāda" n="d">tan me vistarato vada</seg> //</l>
</lg>

<milestone unit="speaker" n="brahmovāca"/>

<lg xml:id="BrP_73.2">
<l><seg type="pāda" n="a">balir nāma mahādaityo</seg> <seg type="pāda" n="b">devārir aparājitaḥ</seg> </l>
<l><seg type="pāda" n="c">dharmeṇa yaśasā caiva</seg> <seg type="pāda" n="d">prajāsaṃrakṣaṇena ca</seg> //</l>
</lg>

<lg xml:id="BrP_73.3">
<l><seg type="pāda" n="a">gurubhaktyā ca satyena</seg> <seg type="pāda" n="b">vīryeṇa ca balena ca</seg> </l>
<l><seg type="pāda" n="c">tyāgena kṣamayā caiva</seg> <seg type="pāda" n="d">trailokye nopamīyate</seg> //</l>
</lg>

<lg xml:id="BrP_73.4">
<l><seg type="pāda" n="a">tasyarddhim unnatāṃ dṛṣṭvā</seg> <seg type="pāda" n="b">devāś cintāparāyaṇāḥ</seg> </l>
<l><seg type="pāda" n="c">mithaḥ samūcur amarā</seg> <seg type="pāda" n="d">jeṣyāmo vai kathaṃ balim</seg> //</l>
</lg>

<lg xml:id="BrP_73.5">
<l><seg type="pāda" n="a">tasmiñ śāsati rājyaṃ tu</seg> <seg type="pāda" n="b">trailokyaṃ hatakaṇṭakam</seg> </l>
<l><seg type="pāda" n="c">nārayo vyādhayo vāpi</seg> <seg type="pāda" n="d">nādhayo vā kathaṃcana</seg> //</l>
</lg>

<lg xml:id="BrP_73.6">
<l><seg type="pāda" n="a">anāvṛṣṭir adharmo vā</seg> <seg type="pāda" n="b">nāstiśabdo na durjanaḥ</seg> </l>
<l><seg type="pāda" n="c">svapne 'pi naiva dṛśyeta</seg> <seg type="pāda" n="d">balau rājyaṃ praśāsati</seg> //</l>
</lg>

<lg xml:id="BrP_73.7">
<l><seg type="pāda" n="a">tasyonnatiśarair bhagnāḥ</seg> <seg type="pāda" n="b">kīrtikhaḍgadvidhākṛtāḥ</seg> </l>
<l><seg type="pāda" n="c">tasyājñāśaktibhinnāṅgā</seg> <seg type="pāda" n="d">devāḥ śarma na lebhire</seg> //</l>
</lg>

<lg xml:id="BrP_73.8">
<l><seg type="pāda" n="a">tataḥ saṃmantrayām āsuḥ</seg> <seg type="pāda" n="b">kṛtvā mātsaryam agrataḥ</seg> </l>
<l><seg type="pāda" n="c">tadyaśognipradīptāṅgā</seg> <seg type="pāda" n="d">viṣṇuṃ jagmuḥ suvihvalāḥ</seg> //</l>
</lg>

<milestone unit="speaker" n="devā ūcuḥ"/>

<lg xml:id="BrP_73.9">
<l><seg type="pāda" n="a">ārtāḥ sma gatasattvāḥ sma</seg> <seg type="pāda" n="b">śaṅkhacakragadādhara</seg> </l>
<l><seg type="pāda" n="c">asmadarthe bhavān nityam</seg> <seg type="pāda" n="d">āyudhāni bibharti ca</seg> //</l>
</lg>

<lg xml:id="BrP_73.10">
<l><seg type="pāda" n="a">tvayi nāthe jagannātha</seg> <seg type="pāda" n="b">asmākaṃ duḥkham īdṛśam</seg> </l>
<l><seg type="pāda" n="c">tvāṃ tu praṇamatī vāṇī</seg> <seg type="pāda" n="d">kathaṃ daityaṃ namasyati</seg> //</l>
</lg>

<lg xml:id="BrP_73.11">
<l><seg type="pāda" n="a">manasā karmaṇā vācā</seg> <seg type="pāda" n="b">tvām eva śaraṇaṃ gatāḥ</seg> </l>
<l><seg type="pāda" n="c">tvadaṅghriśaraṇāḥ santaḥ</seg> <seg type="pāda" n="d">kathaṃ daityaṃ namemahi</seg> //</l>
</lg>

<lg xml:id="BrP_73.12">
<l><seg type="pāda" n="a">yajāmas tvāṃ mahāyajñair</seg> <seg type="pāda" n="b">vadāmo vāgbhir acyuta</seg> </l>
<l><seg type="pāda" n="c">tvadekaśaraṇāḥ santaḥ</seg> <seg type="pāda" n="d">kathaṃ daityaṃ namemahi</seg> //</l>
</lg>

<lg xml:id="BrP_73.13">
<l><seg type="pāda" n="a">tvadvīryam āśritā nityaṃ</seg> <seg type="pāda" n="b">devāḥ sendrapurogamāḥ</seg> </l>
<l><seg type="pāda" n="c">tvayā dattaṃ padaṃ prāpya</seg> <seg type="pāda" n="d">kathaṃ daityaṃ namemahi</seg> //</l>
</lg>

<lg xml:id="BrP_73.14">
<l><seg type="pāda" n="a">sraṣṭā tvaṃ brahmamūrtyā tu</seg> <seg type="pāda" n="b">viṣṇur bhūtvā tu rakṣasi</seg> </l>
<l><seg type="pāda" n="c">saṃhartā rudraśaktyā tvaṃ</seg> <seg type="pāda" n="d">kathaṃ daityaṃ namemahi</seg> //</l>
</lg>

<lg xml:id="BrP_73.15">
<l><seg type="pāda" n="a">aiśvaryaṃ kāraṇaṃ loke</seg> <seg type="pāda" n="b">vinaiśvaryaṃ tu kiṃ phalam</seg> </l>
<l><seg type="pāda" n="c">hataiśvaryāḥ sureśāna</seg> <seg type="pāda" n="d">kathaṃ daityaṃ namemahi</seg> //</l>
</lg>

<lg xml:id="BrP_73.16">
<l><seg type="pāda" n="a">anādis tvaṃ jagaddhātar</seg> <seg type="pāda" n="b">anantas tvaṃ jagadguruḥ</seg> </l>
<l><seg type="pāda" n="c">antavantam amuṃ śatruṃ</seg> <seg type="pāda" n="d">kathaṃ daityaṃ namemahi</seg> //</l>
</lg>

<lg xml:id="BrP_73.17">
<l><seg type="pāda" n="a">tavaiśvaryeṇa puṣṭāṅgā</seg> <seg type="pāda" n="b">jitvā trailokyam ojasā</seg> </l>
<l><seg type="pāda" n="c">sthirāḥ syāmaḥ sureśāna</seg> <seg type="pāda" n="d">kathaṃ daityaṃ namemahi</seg> //</l>
</lg>

<milestone unit="speaker" n="brahmovāca"/>

<lg xml:id="BrP_73.18">
<l><seg type="pāda" n="a">ity etad eva vacanaṃ</seg> <seg type="pāda" n="b">śrutvā daiteyasūdanaḥ</seg> </l>
<l><seg type="pāda" n="c">uvāca sarvān amarān</seg> <seg type="pāda" n="d">devānāṃ kāryasiddhaye</seg> //</l>
</lg>

<milestone unit="speaker" n="śrībhagavān uvāca"/>

<lg xml:id="BrP_73.19">
<l><seg type="pāda" n="a">madbhakto 'sau balir daityo</seg> <seg type="pāda" n="b">hy avadhyo 'sau surāsuraiḥ</seg> </l>
<l><seg type="pāda" n="c">yathā bhavanto matpoṣyās</seg> <seg type="pāda" n="d">tathā poṣyo balir mama</seg> //</l>
</lg>

<lg xml:id="BrP_73.20">
<l><seg type="pāda" n="a">vinā tu saṃgaraṃ devā</seg> <seg type="pāda" n="b">hatvā rājyaṃ triviṣṭape</seg> </l>
<l><seg type="pāda" n="c">baliṃ nibadhya mantroktyā</seg> <seg type="pāda" n="d">rājyaṃ vaḥ pradadāmy aham</seg> //</l>
</lg>

<milestone unit="speaker" n="brahmovāca"/>

<lg xml:id="BrP_73.21">
<l><seg type="pāda" n="a">tathety uktvā suragaṇāḥ</seg> <seg type="pāda" n="b">saṃjagmur divam eva hi</seg> </l>
<l><seg type="pāda" n="c">bhagavān api deveśo</seg> <seg type="pāda" n="d">hy adityā garbham āviśat</seg> //</l>
</lg>

<lg xml:id="BrP_73.22">
<l><seg type="pāda" n="a">tasminn utpadyamāne tu</seg> <seg type="pāda" n="b">utsavāś ca babhūvire</seg> </l>
<l><seg type="pāda" n="c">jāto 'sau vāmano brahman</seg> <seg type="pāda" n="d">yajñeśo yajñapūruṣaḥ</seg> //</l>
</lg>

<lg xml:id="BrP_73.23">
<l><seg type="pāda" n="a">etasminn antare brahman</seg> <seg type="pāda" n="b">hayamedhāya dīkṣitaḥ</seg> </l>
<l><seg type="pāda" n="c">balir balavatāṃ śreṣṭha</seg> <seg type="pāda" n="d">ṛṣimukhyaiḥ samāhitaḥ</seg> //</l>
</lg>

<lg xml:id="BrP_73.24">
<l><seg type="pāda" n="a">purodhasā ca śukreṇa</seg> <seg type="pāda" n="b">vedavedāṅgavedinā</seg> </l>
<l><seg type="pāda" n="c">makhe tasmin vartamāne</seg> <seg type="pāda" n="d">yajamāne balau tathā</seg> //</l>
</lg>

<lg xml:id="BrP_73.25">
<l><seg type="pāda" n="a">ārtvijya ṛṣimukhye tu</seg> <seg type="pāda" n="b">śukre tatra purodhasi</seg> </l>
<l><seg type="pāda" n="c">havirbhāgārtham āsanna</seg><seg type="pāda" n="d">devagandharvapannage</seg> //</l>
</lg>

<lg xml:id="BrP_73.26">
<l><seg type="pāda" n="a">dīyatāṃ bhujyatāṃ pūjā</seg> <seg type="pāda" n="b">kriyatāṃ ca pṛthak pṛthak</seg> </l>
<l><seg type="pāda" n="c">paripūrṇaṃ punaḥ pūrṇam</seg> <seg type="pāda" n="d">evaṃ vākye pravartati</seg> //</l>
</lg>

<lg xml:id="BrP_73.27">
<l><seg type="pāda" n="a">śanais taddeśam abhyāgād</seg> <seg type="pāda" n="b">vāmanaḥ sāmagāyanaḥ</seg> </l>
<l><seg type="pāda" n="c">yajñavāṭam anuprāpto</seg> <seg type="pāda" n="d">vāmanaś citrakuṇḍalaḥ</seg> //</l>
</lg>

<lg xml:id="BrP_73.28">
<l><seg type="pāda" n="a">praśaṃsamānas taṃ yajñaṃ</seg> <seg type="pāda" n="b">vāmanaṃ prekṣya bhārgavaḥ</seg> </l>
<l><seg type="pāda" n="c">brahmarūpadharaṃ devaṃ</seg> <seg type="pāda" n="d">vāmanaṃ daityasūdanam</seg> //</l>
</lg>

<lg xml:id="BrP_73.29">
<l><seg type="pāda" n="a">dātāraṃ yajñatapasāṃ</seg> <seg type="pāda" n="b">phalaṃ hantāraṃ rakṣasām</seg> </l>
<l><seg type="pāda" n="c">jñātvā tvarann athovāca</seg> <seg type="pāda" n="d">rājānaṃ bhūritejasam</seg> //</l>
</lg>

<lg xml:id="BrP_73.30">
<l><seg type="pāda" n="a">jetāraṃ kṣatradharmeṇa</seg> <seg type="pāda" n="b">dātāraṃ bhaktito dhanam</seg> </l>
<l><seg type="pāda" n="c">baliṃ balavatāṃ śreṣṭhaṃ</seg> <seg type="pāda" n="d">sabhāryaṃ dīkṣitaṃ makhe</seg> //</l>
</lg>

<lg xml:id="BrP_73.31">
<l><seg type="pāda" n="a">dhyāyantaṃ yajñapuruṣam</seg> <seg type="pāda" n="b">utsṛjantaṃ haviḥ pṛthak</seg> </l>
<l><seg type="pāda" n="c">tam āha bhṛguśārdūlaḥ</seg> <seg type="pāda" n="d">śukraḥ paramabuddhimān</seg> //</l>
</lg>

<milestone unit="speaker" n="śukra uvāca"/>

<lg xml:id="BrP_73.32">
<l><seg type="pāda" n="a">yo 'sau tava makhaṃ prāpto</seg> <seg type="pāda" n="b">brāhmaṇo vāmanākṛtiḥ</seg> </l>
<l><seg type="pāda" n="c">nāsau vipro bale satyaṃ</seg> <seg type="pāda" n="d">yajñeśo yajñavāhanaḥ</seg> //</l>
</lg>

<lg xml:id="BrP_73.33">
<l><seg type="pāda" n="a">śiśus tvāṃ yācituṃ prāpto</seg> <seg type="pāda" n="b">nūnaṃ devahitāya hi</seg> </l>
<l><seg type="pāda" n="c">mayā ca saha saṃmantrya</seg> <seg type="pāda" n="d">paścād deyaṃ tvayā prabho</seg> //</l>
</lg>

<milestone unit="speaker" n="brahmovāca"/>

<lg xml:id="BrP_73.34">
<l><seg type="pāda" n="a">balis tu bhārgavaṃ prāha</seg> <seg type="pāda" n="b">purodhasam ariṃdamaḥ</seg> //</l>
</lg>

<milestone unit="speaker" n="balir uvāca"/>

<lg xml:id="BrP_73.35">
<l><seg type="pāda" n="a">dhanyo 'haṃ mama yajñeśo</seg> <seg type="pāda" n="b">gṛham āyāti mūrtimān</seg> </l>
<l><seg type="pāda" n="c">āgatya yācate kiṃcit</seg> <seg type="pāda" n="d">kiṃ mantryam avaśiṣyate</seg> //</l>
</lg>

<milestone unit="speaker" n="brahmovāca"/>

<lg xml:id="BrP_73.36">
<l><seg type="pāda" n="a">evam uktvā sabhāryo 'sau</seg> <seg type="pāda" n="b">śukreṇa ca purodhasā</seg> </l>
<l><seg type="pāda" n="c">jagāma yatra viprendro</seg> <seg type="pāda" n="d">vāmano 'ditinandanaḥ</seg> //</l>
</lg>

<lg xml:id="BrP_73.37">
<l><seg type="pāda" n="a">kṛtāñjalipuṭo bhūtvā</seg> <seg type="pāda" n="b">kenārthitvaṃ tad ucyatām</seg> </l>
<l><seg type="pāda" n="c">vāmano 'pi tadā prāha</seg> <seg type="pāda" n="d">padatrayamitāṃ bhuvam</seg> //</l>
</lg>

<lg xml:id="BrP_73.38">
<l><seg type="pāda" n="a">dehi rājendra nānyena</seg> <seg type="pāda" n="b">kāryam asti dhanena kim</seg> </l>
<l><seg type="pāda" n="c">tathety uktvā tu kalaśān</seg> <seg type="pāda" n="d">nānāratnavibhūṣitāt</seg> //</l>
</lg>

<lg xml:id="BrP_73.39">
<l><seg type="pāda" n="a">vāridhārāṃ puraskṛtya</seg> <seg type="pāda" n="b">vāmanāya bhuvaṃ dadau</seg> </l>
<l><seg type="pāda" n="c">paśyatsu ṛṣimukhyeṣu</seg> <seg type="pāda" n="d">śukre caiva purodhasi</seg> //</l>
</lg>

<lg xml:id="BrP_73.40">
<l><seg type="pāda" n="a">paśyatsu lokanātheṣu</seg> <seg type="pāda" n="b">vāmanāya bhuvaṃ dadau</seg> </l>
<l><seg type="pāda" n="c">paśyatsu daityasaṃgheṣu</seg> <seg type="pāda" n="d">jayaśabde pravartati</seg> //</l>
</lg>

<lg xml:id="BrP_73.41">
<l><seg type="pāda" n="a">śanais tu vāmanaḥ prāha</seg> <seg type="pāda" n="b">svasti rājan sukhī bhava</seg> </l>
<l><seg type="pāda" n="c">dehi me saṃmitāṃ bhūmiṃ</seg> <seg type="pāda" n="d">tripadām āśu gamyate</seg> //</l>
</lg>

<lg xml:id="BrP_73.42">
<l><seg type="pāda" n="a">tathety uvāca daityeśo</seg> <seg type="pāda" n="b">yāvat paśyati vāmanam</seg> </l>
<l><seg type="pāda" n="c">yajñeśo yajñapuruṣaś</seg> <seg type="pāda" n="d">candrādityau stanāntare</seg> //</l>
</lg>

<lg xml:id="BrP_73.43">
<l><seg type="pāda" n="a">yathā syātāṃ surā mūrdhni</seg> <seg type="pāda" n="b">vavṛdhe vikramākṛtiḥ</seg> </l>
<l><seg type="pāda" n="c">anantaś cācyuto devo</seg> <seg type="pāda" n="d">vikrānto vikramākṛtiḥ</seg> </l>
<l><seg type="pāda" n="e">taṃ dṛṣṭvā daityarāṭ prāha</seg> <seg type="pāda" n="f">sabhāryo vinayānvitaḥ</seg> //</l>
</lg>

<milestone unit="speaker" n="balir uvāca"/>

<lg xml:id="BrP_73.44">
<l><seg type="pāda" n="a">kramasva viṣṇo lokeśa</seg> <seg type="pāda" n="b">yāvacchaktyā jaganmaya</seg> </l>
<l><seg type="pāda" n="c">jitaṃ mayā sureśāna</seg> <seg type="pāda" n="d">sarvabhāvena viśvakṛt</seg> //</l>
</lg>

<milestone unit="speaker" n="brahmovāca"/>

<lg xml:id="BrP_73.45">
<l><seg type="pāda" n="a">tadvākyasamakālaṃ tu</seg> <seg type="pāda" n="b">viṣṇuḥ prāha mahākratuḥ</seg> //</l>
</lg>

<milestone unit="speaker" n="viṣṇur uvāca"/>

<lg xml:id="BrP_73.46">
<l><seg type="pāda" n="a">daityeśvara mahābāho</seg> <seg type="pāda" n="b">kramiṣye paśya daityarāṭ</seg> //</l>
</lg>

<milestone unit="speaker" n="brahmovāca"/>

<lg xml:id="BrP_73.47">
<l><seg type="pāda" n="a">evaṃ vadantaṃ sa prāha</seg> <seg type="pāda" n="b">krama viṣṇo punaḥ punaḥ</seg> //</l>
</lg>

<milestone unit="speaker" n="brahmovāca"/>

<lg xml:id="BrP_73.48">
<l><seg type="pāda" n="a">kūrmapṛṣṭhe padaṃ nyasya</seg> <seg type="pāda" n="b">baliyajñe padaṃ nyasat</seg> </l>
<l><seg type="pāda" n="c">dvitīyaṃ tu padaṃ prāpa</seg> <seg type="pāda" n="d">brahmalokaṃ sanātanam</seg> //</l>
</lg>

<lg xml:id="BrP_73.49">
<l><seg type="pāda" n="a">tṛtīyasya padasyātra</seg> <seg type="pāda" n="b">sthānaṃ nāsty asureśvara</seg> </l>
<l><seg type="pāda" n="c">kva kramiṣye bhuvaṃ dehi</seg> <seg type="pāda" n="d">baliṃ taṃ harir abravīt</seg> </l>
<l><seg type="pāda" n="e">vihasya balir apy āha</seg> <seg type="pāda" n="f">sabhāryaḥ sa kṛtāñjaliḥ</seg> //</l>
</lg>

<milestone unit="speaker" n="balir uvāca"/>

<lg xml:id="BrP_73.50">
<l><seg type="pāda" n="a">tvayā sṛṣṭaṃ jagat sarvaṃ</seg> <seg type="pāda" n="b">na sraṣṭāhaṃ sureśvara</seg> </l>
<l><seg type="pāda" n="c">tvaddoṣād alpam abhavat</seg> <seg type="pāda" n="d">kiṃ karomi jaganmaya</seg> //</l>
</lg>

<lg xml:id="BrP_73.51">
<l><seg type="pāda" n="a">tathāpi nānṛtapūrvaṃ</seg> <seg type="pāda" n="b">kadācid vacmi keśava</seg> </l>
<l><seg type="pāda" n="c">satyavākyaṃ ca māṃ kurvan</seg> <seg type="pāda" n="d">matpṛṣṭhe hi padaṃ nyasa</seg> //</l>
</lg>

<milestone unit="speaker" n="brahmovāca"/>

<lg xml:id="BrP_73.52">
<l><seg type="pāda" n="a">tataḥ prasanno bhagavāṃs</seg> <seg type="pāda" n="b">trayīmūrtiḥ surārcitaḥ</seg> //</l>
</lg>

<milestone unit="speaker" n="bhagavān uvāca"/>

<lg xml:id="BrP_73.53">
<l><seg type="pāda" n="a">varaṃ vṛṇīṣva bhadraṃ te</seg> <seg type="pāda" n="b">bhaktyā prīto 'smi daityarāṭ</seg> //</l>
</lg>

<milestone unit="speaker" n="brahmovāca"/>

<lg xml:id="BrP_73.54">
<l><seg type="pāda" n="a">sa tu prāha jagannāthaṃ</seg> <seg type="pāda" n="b">na yāce tvāṃ trivikramam</seg> </l>
<l><seg type="pāda" n="c">sa tu prādāt svayaṃ viṣṇuḥ</seg> <seg type="pāda" n="d">prītaḥ san manasepsitam</seg> //</l>
</lg>

<lg xml:id="BrP_73.55">
<l><seg type="pāda" n="a">rasātalapatitvaṃ ca</seg> <seg type="pāda" n="b">bhāvi cendrapadaṃ punaḥ</seg> </l>
<l><seg type="pāda" n="c">ātmādhipatyaṃ ca harir</seg> <seg type="pāda" n="d">avināśi yaśo vibhuḥ</seg> //</l>
</lg>

<lg xml:id="BrP_73.56">
<l><seg type="pāda" n="a">evaṃ dattvā baleḥ sarvaṃ</seg> <seg type="pāda" n="b">sasutaṃ bhāryayānvitam</seg> </l>
<l><seg type="pāda" n="c">rasātale hariḥ sthāpya</seg> <seg type="pāda" n="d">baliṃ tv amaravairiṇam</seg> //</l>
</lg>

<lg xml:id="BrP_73.57">
<l><seg type="pāda" n="a">śatakratos tathā prādāt</seg> <seg type="pāda" n="b">surarājyaṃ yathābhavam</seg> </l>
<l><seg type="pāda" n="c">etasminn antare tatra</seg> <seg type="pāda" n="d">padaṃ prāgāt surārcitam</seg> //</l>
</lg>

<lg xml:id="BrP_73.58">
<l><seg type="pāda" n="a">dvitīyaṃ tat padaṃ viṣṇoḥ</seg> <seg type="pāda" n="b">pitur mama mahāmate</seg> </l>
<l><seg type="pāda" n="c">yat padaṃ samanuprāptaṃ</seg> <seg type="pāda" n="d">gṛhaṃ dṛṣṭvāpy acintayam</seg> //</l>
</lg>

<lg xml:id="BrP_73.59">
<l><seg type="pāda" n="a">kiṃ kṛtyaṃ yac chubhaṃ me syāt</seg> <seg type="pāda" n="b">pade viṣṇoḥ samāgate</seg> </l>
<l><seg type="pāda" n="c">sarvasvaṃ ca samālokya</seg> <seg type="pāda" n="d">śreṣṭho me syāt kamaṇḍaluḥ</seg> //</l>
</lg>

<lg xml:id="BrP_73.60">
<l><seg type="pāda" n="a">tad vāri yat puṇyatamaṃ</seg> <seg type="pāda" n="b">dattaṃ ca tripurāriṇā</seg> </l>
<l><seg type="pāda" n="c">varaṃ vareṇyaṃ varadaṃ</seg> <seg type="pāda" n="d">varaṃ śāntikaraṃ param</seg> //</l>
</lg>

<lg xml:id="BrP_73.61">
<l><seg type="pāda" n="a">śubhaṃ ca śubhadaṃ nityaṃ</seg> <seg type="pāda" n="b">bhuktimuktipradāyakam</seg> </l>
<l><seg type="pāda" n="c">mātṛsvarūpaṃ lokānām</seg> <seg type="pāda" n="d">amṛtaṃ bheṣajaṃ śuci</seg> //</l>
</lg>

<lg xml:id="BrP_73.62">
<l><seg type="pāda" n="a">pavitraṃ pāvanaṃ pūjyaṃ</seg> <seg type="pāda" n="b">jyeṣṭhaṃ śreṣṭhaṃ guṇānvitam</seg> </l>
<l><seg type="pāda" n="c">smaraṇād eva lokānāṃ</seg> <seg type="pāda" n="d">pāvanaṃ kiṃ nu darśanāt</seg> //</l>
</lg>

<lg xml:id="BrP_73.63">
<l><seg type="pāda" n="a">tādṛg vāri śucir bhūtvā</seg> <seg type="pāda" n="b">kalpaye 'rghāya me pituḥ</seg> </l>
<l><seg type="pāda" n="c">iti saṃcintya tad vāri</seg> <seg type="pāda" n="d">gṛhītvārghāya kalpitam</seg> //</l>
</lg>

<lg xml:id="BrP_73.64">
<l><seg type="pāda" n="a">viṣṇoḥ pāde tu patitam</seg> <seg type="pāda" n="b">arghavāri sumantritam</seg> </l>
<l><seg type="pāda" n="c">tad vāri patitaṃ merau</seg> <seg type="pāda" n="d">caturdhā vyagamad bhuvam</seg> //</l>
</lg>

<lg xml:id="BrP_73.65">
<l><seg type="pāda" n="a">pūrve tu dakṣiṇe caiva</seg> <seg type="pāda" n="b">paścime cottare tathā</seg> </l>
<l><seg type="pāda" n="c">dakṣiṇe yat tu patitaṃ</seg> <seg type="pāda" n="d">jaṭābhiḥ śaṃkaro mune</seg> //</l>
</lg>

<lg xml:id="BrP_73.66">
<l><seg type="pāda" n="a">jagrāha paścime yat tu</seg> <seg type="pāda" n="b">punaḥ prāyāt kamaṇḍalum</seg> </l>
<l><seg type="pāda" n="c">uttare patitaṃ yat tu</seg> <seg type="pāda" n="d">viṣṇur jagrāha taj jalam</seg> //</l>
</lg>

<lg xml:id="BrP_73.67">
<l><seg type="pāda" n="a">pūrvasminn ṛṣayo devā</seg> <seg type="pāda" n="b">pitaro lokapālakāḥ</seg> </l>
<l><seg type="pāda" n="c">jagṛhuḥ śubhadaṃ vāri</seg> <seg type="pāda" n="d">tasmāc chreṣṭhaṃ tad ucyate</seg> //</l>
</lg>

<lg xml:id="BrP_73.68">
<l><seg type="pāda" n="a">yā dakṣiṇāṃ diśaṃ prāptā</seg> <seg type="pāda" n="b">āpo vai lokamātaraḥ</seg> </l>
<l><seg type="pāda" n="c">viṣṇupādaprasūtās tā</seg> <seg type="pāda" n="d">brahmaṇyā lokamātaraḥ</seg> //</l>
</lg>

<lg xml:id="BrP_73.69">
<l><seg type="pāda" n="a">maheśvarajaṭāsaṃsthāḥ</seg> <seg type="pāda" n="b">parvajātaśubhodayāḥ</seg> </l>
<l><seg type="pāda" n="c">tāsāṃ prabhāvasmaraṇāt</seg> <seg type="pāda" n="d">sarvakāmān avāpnuyāt</seg> //</l>
</lg>

<milestone unit="speaker" n="nārada uvāca"/>

<lg xml:id="BrP_74.1">
<l><seg type="pāda" n="a">kamaṇḍalusthitā devī</seg> <seg type="pāda" n="b">maheśvarajaṭāgatā</seg> </l>
<l><seg type="pāda" n="c">śrutā deva yathā martyam</seg> <seg type="pāda" n="d">āgatā tad bravītu me</seg> //</l>
</lg>

<milestone unit="speaker" n="brahmovāca"/>

<lg xml:id="BrP_74.2">
<l><seg type="pāda" n="a">maheśvarajaṭāsthā yā</seg> <seg type="pāda" n="b">āpo devyo mahāmate</seg> </l>
<l><seg type="pāda" n="c">tāsāṃ ca dvividho bheda</seg> <seg type="pāda" n="d">āhartur dvayakāraṇāt</seg> //</l>
</lg>

<lg xml:id="BrP_74.3">
<l><seg type="pāda" n="a">ekāṃśo brāhmaṇenātra</seg> <seg type="pāda" n="b">vratadānasamādhinā</seg> </l>
<l><seg type="pāda" n="c">gotamena śivaṃ pūjya</seg> <seg type="pāda" n="d">āhṛto lokaviśrutaḥ</seg> //</l>
</lg>

<lg xml:id="BrP_74.4">
<l><seg type="pāda" n="a">aparas tu mahāprājña</seg> <seg type="pāda" n="b">kṣatriyeṇa balīyasā</seg> </l>
<l><seg type="pāda" n="c">ārādhya śaṃkaraṃ devaṃ</seg> <seg type="pāda" n="d">tapobhir niyamais tathā</seg> //</l>
</lg>

<lg xml:id="BrP_74.5">
<l><seg type="pāda" n="a">bhagīrathena bhūpena</seg> <seg type="pāda" n="b">āhṛto 'ṃśo 'paras tathā</seg> </l>
<l><seg type="pāda" n="c">evaṃ dvairūpyam abhavad</seg> <seg type="pāda" n="d">gaṅgāyā munisattama</seg> //</l>
</lg>

<milestone unit="speaker" n="nārada uvāca"/>

<lg xml:id="BrP_74.6">
<l><seg type="pāda" n="a">maheśvarajaṭāsthā yā</seg> <seg type="pāda" n="b">hetunā kena gautamaḥ</seg> </l>
<l><seg type="pāda" n="c">āhartā kṣatriyeṇāpi</seg> <seg type="pāda" n="d">āhṛtā kena tad vada</seg> //</l>
</lg>

<milestone unit="speaker" n="brahmovāca"/>

<lg xml:id="BrP_74.7">
<l><seg type="pāda" n="a">yathānītā purā vatsa</seg> <seg type="pāda" n="b">brāhmaṇenetareṇa vā</seg> </l>
<l><seg type="pāda" n="c">tat sarvaṃ vistareṇāhaṃ</seg> <seg type="pāda" n="d">vadiṣye prītaye tava</seg> //</l>
</lg>

<lg xml:id="BrP_74.8">
<l><seg type="pāda" n="a">yasmin kāle sureśasya</seg> <seg type="pāda" n="b">umā patny abhavat priyā</seg> </l>
<l><seg type="pāda" n="c">tasminn evābhavad gaṅgā</seg> <seg type="pāda" n="d">priyā śaṃbhor mahāmate</seg> //</l>
</lg>

<lg xml:id="BrP_74.9">
<l><seg type="pāda" n="a">mama doṣāpanodāya</seg> <seg type="pāda" n="b">cintayānaḥ śivas tadā</seg> </l>
<l><seg type="pāda" n="c">umayā sahitaḥ śrīmān</seg> <seg type="pāda" n="d">devīṃ prekṣya viśeṣataḥ</seg> //</l>
</lg>

<lg xml:id="BrP_74.10">
<l><seg type="pāda" n="a">rasavṛttau sthito yasmān</seg> <seg type="pāda" n="b">nirmame rasam uttamam</seg> </l>
<l><seg type="pāda" n="c">rasikatvāt priyatvāc ca</seg> <seg type="pāda" n="d">straiṇatvāt pāvanatvataḥ</seg> //</l>
</lg>

<lg xml:id="BrP_74.12">
<l><seg type="pāda" n="a">sarvābhyo hy adhikaprītir</seg> <seg type="pāda" n="b">gaṅgābhūd dvijasattama</seg> </l>
<l><seg type="pāda" n="c">saivodbhūtā jaṭāmārgāt</seg> <seg type="pāda" n="d">kasmiṃścit kāraṇāntare</seg> </l>
<l><seg type="pāda" n="e">sa tu saṃgopayām āsa</seg> <seg type="pāda" n="f">gaṅgāṃ śaṃbhur jaṭāgatām</seg> //</l>
</lg>

<lg xml:id="BrP_74.13">
<l><seg type="pāda" n="a">śirasā ca dhṛtāṃ jñātvā</seg> <seg type="pāda" n="b">na śaśāka umā tadā</seg> </l>
<l><seg type="pāda" n="c">soḍhuṃ brahmañ jaṭājūṭe</seg> <seg type="pāda" n="d">sthitāṃ dṛṣṭvā punaḥ punaḥ</seg> //</l>
</lg>

<lg xml:id="BrP_74.14">
<l><seg type="pāda" n="a">amarṣeṇa bhavaṃ gorī</seg> <seg type="pāda" n="b">prerayasvety abhāṣata</seg> </l>
<l><seg type="pāda" n="c">naivāsau prairayac chaṃbhū</seg> <seg type="pāda" n="d">rasiko rasam uttamam</seg> //</l>
</lg>

<lg xml:id="BrP_74.15">
<l><seg type="pāda" n="a">jaṭāsv eva tadā devīṃ</seg> <seg type="pāda" n="b">gopāyantaṃ vimṛśya sā</seg> </l>
<l><seg type="pāda" n="c">vināyakaṃ jayāṃ skandaṃ</seg> <seg type="pāda" n="d">raho vacanam abravīt</seg> //</l>
</lg>

<lg xml:id="BrP_74.16">
<l><seg type="pāda" n="a">naivāyaṃ tridaśeśāno</seg> <seg type="pāda" n="b">gaṅgāṃ tyajati kāmukaḥ</seg> </l>
<l><seg type="pāda" n="c">sāpi priyā śivasyādya</seg> <seg type="pāda" n="d">kathaṃ tyajati tāṃ priyām</seg> //</l>
</lg>

<lg xml:id="BrP_74.17">
<l><seg type="pāda" n="a">evaṃ vimṛśya bahuśo</seg> <seg type="pāda" n="b">gaurī cāha vināyakam</seg> //</l>
</lg>

<milestone unit="speaker" n="pārvaty uvāca"/>

<lg xml:id="BrP_74.18">
<l><seg type="pāda" n="a">na devair nāsurair yakṣair</seg> <seg type="pāda" n="b">na siddhair bhavatāpi ca</seg> </l>
<l><seg type="pāda" n="c">na rājabhir athānyair vā</seg> <seg type="pāda" n="d">na gaṅgāṃ tyajati prabhuḥ</seg> //</l>
</lg>

<lg xml:id="BrP_74.19">
<l><seg type="pāda" n="a">punas tapsyāmi vā gatvā</seg> <seg type="pāda" n="b">himavantaṃ nagottamam</seg> </l>
<l><seg type="pāda" n="c">athavā brāhmaṇaiḥ puṇyais</seg> <seg type="pāda" n="d">tapobhir hatakalmaṣaiḥ</seg> //</l>
</lg>

<lg xml:id="BrP_74.20">
<l><seg type="pāda" n="a">tair vā jaṭāsthitā gaṅgā</seg> <seg type="pāda" n="b">prārthitā bhuvam āpnuyāt</seg> //</l>
</lg>

<milestone unit="speaker" n="brahmovāca"/>

<lg xml:id="BrP_74.21">
<l><seg type="pāda" n="a">etac chrutvā mātṛvākyaṃ</seg> <seg type="pāda" n="b">mātaraṃ prāha vighnarāṭ</seg> </l>
<l><seg type="pāda" n="c">bhrātrā skandena jayayā</seg> <seg type="pāda" n="d">saṃmantryeha ca yujyate</seg> //</l>
</lg>

<lg xml:id="BrP_74.22">
<l><seg type="pāda" n="a">tat kurmo mastakād gaṅgāṃ</seg> <seg type="pāda" n="b">yathā tyajati me pitā</seg> </l>
<l><seg type="pāda" n="c">etasminn antare brahmann</seg> <seg type="pāda" n="d">anāvṛṣṭir ajāyata</seg> //</l>
</lg>

<lg xml:id="BrP_74.23">
<l><seg type="pāda" n="a">dvir dvādaśa samā martye</seg> <seg type="pāda" n="b">sarvaprāṇibhayāvahā</seg> </l>
<l><seg type="pāda" n="c">tato vinaṣṭam abhavaj</seg> <seg type="pāda" n="d">jagat sthāvarajaṅgamam</seg> //</l>
</lg>

<lg xml:id="BrP_74.24">
<l><seg type="pāda" n="a">vinā tu gautamaṃ puṇyam</seg> <seg type="pāda" n="b">āśramaṃ sarvakāmadam</seg> </l>
<l><seg type="pāda" n="c">sraṣṭukāmaḥ purā putra</seg> <seg type="pāda" n="d">sthāvaraṃ jaṅgamaṃ tathā</seg> //</l>
</lg>

<lg xml:id="BrP_74.25">
<l><seg type="pāda" n="a">kṛto yajño mayā pūrvaṃ</seg> <seg type="pāda" n="b">sa devayajano giriḥ</seg> </l>
<l><seg type="pāda" n="c">mannāmā tatra vikhyātas</seg> <seg type="pāda" n="d">tato brahmagiriḥ sadā</seg> //</l>
</lg>

<lg xml:id="BrP_74.26">
<l><seg type="pāda" n="a">tam āśritya nagaśreṣṭhaṃ</seg> <seg type="pāda" n="b">sarvadāste sa gautamaḥ</seg> </l>
<l><seg type="pāda" n="c">tasyāśrame mahāpuṇye</seg> <seg type="pāda" n="d">śreṣṭhe brahmagirau śubhe</seg> //</l>
</lg>

<lg xml:id="BrP_74.27">
<l><seg type="pāda" n="a">ādhayo vyādhayo vāpi</seg> <seg type="pāda" n="b">durbhikṣaṃ vāpy avarṣaṇam</seg> </l>
<l><seg type="pāda" n="c">bhayaśokau ca dāridryaṃ</seg> <seg type="pāda" n="d">na śrūyante kadācana</seg> //</l>
</lg>

<lg xml:id="BrP_74.28">
<l><seg type="pāda" n="a">tadāśramaṃ vinānyatra</seg> <seg type="pāda" n="b">havyaṃ vā kavyam eva ca</seg> </l>
<l><seg type="pāda" n="c">nāsti putra tathā dātā</seg> <seg type="pāda" n="d">hotā yaṣṭā tathaiva ca</seg> //</l>
</lg>

<lg xml:id="BrP_74.29">
<l><seg type="pāda" n="a">yadaiva gautamo vipro</seg> <seg type="pāda" n="b">dadāti ca juhoti ca</seg> </l>
<l><seg type="pāda" n="c">tadaivāpy ayanaṃ svarge</seg> <seg type="pāda" n="d">surāṇām api nānyataḥ</seg> //</l>
</lg>

<lg xml:id="BrP_74.30">
<l><seg type="pāda" n="a">devaloke 'pi martye vā</seg> <seg type="pāda" n="b">śrūyate gautamo muniḥ</seg> </l>
<l><seg type="pāda" n="c">hotā dātā ca bhoktā ca</seg> <seg type="pāda" n="d">sa eveti janā viduḥ</seg> //</l>
</lg>

<lg xml:id="BrP_74.31">
<l><seg type="pāda" n="a">tac chrutvā munayaḥ sarve</seg> <seg type="pāda" n="b">nānāśramanivāsinaḥ</seg> </l>
<l><seg type="pāda" n="c">gautamāśramam āpṛcchann</seg> <seg type="pāda" n="d">āgacchantas tapodhanāḥ</seg> //</l>
</lg>

<lg xml:id="BrP_74.32">
<l><seg type="pāda" n="a">teṣāṃ munīnāṃ sarveṣām</seg> <seg type="pāda" n="b">āgatānāṃ sa gautamaḥ</seg> </l>
<l><seg type="pāda" n="c">śiṣyavat putravad bhaktyā</seg> <seg type="pāda" n="d">pitṛvat poṣako 'bhavat</seg> //</l>
</lg>

<lg xml:id="BrP_74.33">
<l><seg type="pāda" n="a">yasya yathepsitaṃ kāmaṃ</seg> <seg type="pāda" n="b">yathāyogyaṃ yathākramam</seg> </l>
<l><seg type="pāda" n="c">yathānurūpaṃ sarveṣāṃ</seg> <seg type="pāda" n="d">śuśrūṣām akaron muniḥ</seg> //</l>
</lg>

<lg xml:id="BrP_74.34">
<l><seg type="pāda" n="a">ājñayā gautamasyāsann</seg> <seg type="pāda" n="b">oṣadhyo lokamātaraḥ</seg> </l>
<l><seg type="pāda" n="c">ārādhitāḥ punas tena</seg> <seg type="pāda" n="d">brahmaviṣṇumaheśvarāḥ</seg> //</l>
</lg>

<lg xml:id="BrP_74.35">
<l><seg type="pāda" n="a">jāyante ca tadauṣadhyo</seg> <seg type="pāda" n="b">lūyante ca tadaiva hi</seg> </l>
<l><seg type="pāda" n="c">saṃpatsyante tadopyante</seg> <seg type="pāda" n="d">gautamasya tapobalāt</seg> //</l>
</lg>

<lg xml:id="BrP_74.36">
<l><seg type="pāda" n="a">sarvāḥ samṛddhayas tasya</seg> <seg type="pāda" n="b">saṃsidhyante manogatāḥ</seg> </l>
<l><seg type="pāda" n="c">pratyahaṃ vakti vinayād</seg> <seg type="pāda" n="d">gautamas tv āgatān munīn</seg> //</l>
</lg>

<lg xml:id="BrP_74.37">
<l><seg type="pāda" n="a">putravac chiṣyavac caiva</seg> <seg type="pāda" n="b">preṣyavat karavāṇi kim</seg> </l>
<l><seg type="pāda" n="c">pitṛvat poṣayām āsa</seg> <seg type="pāda" n="d">saṃvatsaragaṇān bahūn</seg> //</l>
</lg>

<lg xml:id="BrP_74.38">
<l><seg type="pāda" n="a">evaṃ vasatsu muniṣu</seg> <seg type="pāda" n="b">trailokye khyātir āśrayāt</seg> </l>
<l><seg type="pāda" n="c">tato vināyakaḥ prāha</seg> <seg type="pāda" n="d">mātaraṃ bhrātaraṃ jayām</seg> //</l>
</lg>

<milestone unit="speaker" n="vināyaka uvāca"/>

<lg xml:id="BrP_74.39">
<l><seg type="pāda" n="a">devānāṃ sadane mātar</seg> <seg type="pāda" n="b">gīyate gautamo dvijaḥ</seg> </l>
<l><seg type="pāda" n="c">yan na sādhyaṃ suragaṇair</seg> <seg type="pāda" n="d">gautamaḥ kṛtavān iti</seg> //</l>
</lg>

<lg xml:id="BrP_74.40">
<l><seg type="pāda" n="a">evaṃ śrutaṃ mayā devi</seg> <seg type="pāda" n="b">brāhmaṇasya tapobalam</seg> </l>
<l><seg type="pāda" n="c">sa vipraś cālayed enāṃ</seg> <seg type="pāda" n="d">mātar gaṅgāṃ jaṭāgatām</seg> //</l>
</lg>

<lg xml:id="BrP_74.41">
<l><seg type="pāda" n="a">tapasā vānyato vāpi</seg> <seg type="pāda" n="b">pūjayitvā trilocanam</seg> </l>
<l><seg type="pāda" n="c">sa eva cyāvayed enāṃ</seg> <seg type="pāda" n="d">jaṭāsthāṃ me pitṛpriyām</seg> //</l>
</lg>

<lg xml:id="BrP_74.42">
<l><seg type="pāda" n="a">tatra nītir vidhātavyā</seg> <seg type="pāda" n="b">tāṃ vipro yācayed yathā</seg> </l>
<l><seg type="pāda" n="c">tatprabhāvāt saricchreṣṭhā</seg> <seg type="pāda" n="d">śiraso 'vataraty api</seg> //</l>
</lg>

<milestone unit="speaker" n="brahmovāca"/>

<lg xml:id="BrP_74.43">
<l><seg type="pāda" n="a">ity uktvā mātaraṃ bhrātrā</seg> <seg type="pāda" n="b">jayayā saha vighnarāṭ</seg> </l>
<l><seg type="pāda" n="c">jagāma gautamo yatra</seg> <seg type="pāda" n="d">brahmasūtradharaḥ kṛśaḥ</seg> //</l>
</lg>

<lg xml:id="BrP_74.44">
<l><seg type="pāda" n="a">vasan katipayāhaḥsu</seg> <seg type="pāda" n="b">gautamāśramamaṇḍale</seg> </l>
<l><seg type="pāda" n="c">uvāca brāhmaṇān sarvāṃs</seg> <seg type="pāda" n="d">tatra tatra ca vighnarāṭ</seg> //</l>
</lg>

<lg xml:id="BrP_74.45">
<l><seg type="pāda" n="a">gacchāmaḥ svam adhiṣṭhānam</seg> <seg type="pāda" n="b">āśramāṇi śucīni ca</seg> </l>
<l><seg type="pāda" n="c">puṣṭāḥ sma gautamānnena</seg> <seg type="pāda" n="d">pṛcchāmo gautamaṃ munim</seg> //</l>
</lg>

<lg xml:id="BrP_74.46">
<l><seg type="pāda" n="a">iti saṃmantrya pṛcchanti</seg> <seg type="pāda" n="b">munayo munisattamāḥ</seg> </l>
<l><seg type="pāda" n="c">sa tān nivārayām āsa</seg> <seg type="pāda" n="d">snehabuddhyā munīn pṛthak</seg> //</l>
</lg>

<milestone unit="speaker" n="gautama uvāca"/>

<lg xml:id="BrP_74.47">
<l><seg type="pāda" n="a">kṛtāñjaliḥ savinayam</seg> <seg type="pāda" n="b">āsadhvam iha caiva hi</seg> </l>
<l><seg type="pāda" n="c">yuṣmaccaraṇaśuśrūṣāṃ</seg> <seg type="pāda" n="d">karomi munipuṃgavāḥ</seg> //</l>
</lg>

<lg xml:id="BrP_74.48">
<l><seg type="pāda" n="a">śuśrūṣau putravan nityaṃ</seg> <seg type="pāda" n="b">mayi tiṣṭhati nocitam</seg> </l>
<l><seg type="pāda" n="c">bhavatāṃ bhūmidevānām</seg> <seg type="pāda" n="d">āśramāntarasevanam</seg> //</l>
</lg>

<lg xml:id="BrP_74.49">
<l><seg type="pāda" n="a">idam evāśramaṃ puṇyaṃ</seg> <seg type="pāda" n="b">sarveṣām iti me matiḥ</seg> </l>
<l><seg type="pāda" n="c">alam anyena munaya</seg> <seg type="pāda" n="d">āśrameṇa gatena vā</seg> //</l>
</lg>

<milestone unit="speaker" n="brahmovāca"/>

<lg xml:id="BrP_74.50">
<l><seg type="pāda" n="a">iti śrutvā muner vākyaṃ</seg> <seg type="pāda" n="b">vighnakṛtyam anusmaran</seg> </l>
<l><seg type="pāda" n="c">uvāca prāñjalir bhūtvā</seg> <seg type="pāda" n="d">brāhmaṇān sa gaṇādhipaḥ</seg> //</l>
</lg>

<milestone unit="speaker" n="gaṇādhipa uvāca"/>

<lg xml:id="BrP_74.51">
<l><seg type="pāda" n="a">annakrītā vayaṃ kiṃ no</seg> <seg type="pāda" n="b">nivārayata gautamaḥ</seg> </l>
<l><seg type="pāda" n="c">sāmnā naiva vayaṃ śaktā</seg> <seg type="pāda" n="d">gantuṃ svaṃ svaṃ niveśanam</seg> //</l>
</lg>

<lg xml:id="BrP_74.52">
<l><seg type="pāda" n="a">nāyam arhati daṇḍaṃ vā</seg> <seg type="pāda" n="b">upakārī dvijottamaḥ</seg> </l>
<l><seg type="pāda" n="c">tasmād buddhyā vyavasyāmi</seg> <seg type="pāda" n="d">tat sarvair anumanyatām</seg> //</l>
</lg>

<milestone unit="speaker" n="brahmovāca"/>

<lg xml:id="BrP_74.53">
<l><seg type="pāda" n="a">tataḥ sarve dvijaśreṣṭhāḥ</seg> <seg type="pāda" n="b">kriyatām ity anubruvan</seg> </l>
<l><seg type="pāda" n="c">etasya tūpakārāya</seg> <seg type="pāda" n="d">lokānāṃ hitakāmyayā</seg> //</l>
</lg>

<lg xml:id="BrP_74.54">
<l><seg type="pāda" n="a">brāhmaṇānāṃ ca sarveṣāṃ</seg> <seg type="pāda" n="b">śreyo yat syāt tathā kuru</seg> </l>
<l><seg type="pāda" n="c">brāhmaṇānāṃ vacaḥ śrutvā</seg> <seg type="pāda" n="d">mene vākyaṃ gaṇādhipaḥ</seg> //</l>
</lg>

<milestone unit="speaker" n="vināyaka uvāca"/>

<lg xml:id="BrP_74.55">
<l><seg type="pāda" n="a">kriyate guṇarūpaṃ yad</seg> <seg type="pāda" n="b">gautamasya viśeṣataḥ</seg> //</l>
</lg>

<milestone unit="speaker" n="brahmovāca"/>

<lg xml:id="BrP_74.56">
<l><seg type="pāda" n="a">anumānya dvijān sarvān</seg> <seg type="pāda" n="b">punaḥ punar udāradhīḥ</seg> </l>
<l><seg type="pāda" n="c">svayaṃ ca brāhmaṇo bhūtvā</seg> <seg type="pāda" n="d">praṇamya brāhmaṇān punaḥ</seg> </l>
<l><seg type="pāda" n="e">mātur mate sthito vidvāñ</seg> <seg type="pāda" n="f">jayāṃ prāha gaṇeśvaraḥ</seg> //</l>
</lg>

<milestone unit="speaker" n="vināyaka uvāca"/>

<lg xml:id="BrP_74.57">
<l><seg type="pāda" n="a">yathā nānyo vijānīte</seg> <seg type="pāda" n="b">tathā kuru śubhānane</seg> </l>
<l><seg type="pāda" n="c">gorūpadhāriṇī gaccha</seg> <seg type="pāda" n="d">gautamo yatra tiṣṭhati</seg> //</l>
</lg>

<lg xml:id="BrP_74.58">
<l><seg type="pāda" n="a">śālīn khāda vināśyātha</seg> <seg type="pāda" n="b">vikāraṃ kuru bhāmini</seg> </l>
<l><seg type="pāda" n="c">kṛte prahāre huṃkāre</seg> <seg type="pāda" n="d">prekṣite cāpi kiṃcana</seg> </l>
<l><seg type="pāda" n="e">pata dīnaṃ svanaṃ kṛtvā</seg> <seg type="pāda" n="f">na mriyasva na jīva ca</seg> //</l>
</lg>

<milestone unit="speaker" n="brahmovāca"/>

<lg xml:id="BrP_74.59">
<l><seg type="pāda" n="a">tathā cakāra vijayā</seg> <seg type="pāda" n="b">vighneśvaramate sthitā</seg> </l>
<l><seg type="pāda" n="c">yatrāsīd gautamo vipro</seg> <seg type="pāda" n="d">jayā gorūpadhāriṇī</seg> //</l>
</lg>

<lg xml:id="BrP_74.60">
<l><seg type="pāda" n="a">jagāma śālīn khādantī</seg> <seg type="pāda" n="b">tāṃ dadarśa sa gautamaḥ</seg> </l>
<l><seg type="pāda" n="c">gāṃ dṛṣṭvā vikṛtāṃ vipras</seg> <seg type="pāda" n="d">tāṃ tṛṇena nyavārayat</seg> //</l>
</lg>

<lg xml:id="BrP_74.61">
<l><seg type="pāda" n="a">nivāryamāṇā sā tena</seg> <seg type="pāda" n="b">svanaṃ kṛtvā papāta gauḥ</seg> </l>
<l><seg type="pāda" n="c">tasyāṃ tu patitāyāṃ ca</seg> <seg type="pāda" n="d">hāhākāro mahān abhūt</seg> //</l>
</lg>

<lg xml:id="BrP_74.62">
<l><seg type="pāda" n="a">svanaṃ śrutvā ca dṛṣṭvā ca</seg> <seg type="pāda" n="b">gautamasya viceṣṭitam</seg> </l>
<l><seg type="pāda" n="c">vyathitā brāhmaṇāḥ prāhur</seg> <seg type="pāda" n="d">vighnarājapuraskṛtāḥ</seg> //</l>
</lg>

<milestone unit="speaker" n="brāhmaṇā ūcuḥ"/>

<lg xml:id="BrP_74.63">
<l><seg type="pāda" n="a">ito gacchāmahe sarve</seg> <seg type="pāda" n="b">na sthātavyaṃ tavāśrame</seg> </l>
<l><seg type="pāda" n="c">putravat poṣitāḥ sarve</seg> <seg type="pāda" n="d">pṛṣṭo 'si munipuṃgava</seg> //</l>
</lg>

<milestone unit="speaker" n="brahmovāca"/>

<lg xml:id="BrP_74.64">
<l><seg type="pāda" n="a">iti śrutvā munir vākyaṃ</seg> <seg type="pāda" n="b">viprāṇāṃ gacchatāṃ tadā</seg> </l>
<l><seg type="pāda" n="c">vajrāhata ivāsīt sa</seg> <seg type="pāda" n="d">viprāṇāṃ purato 'patat</seg> //</l>
</lg>

<lg xml:id="BrP_74.65">
<l><seg type="pāda" n="a">tam ūcur brāhmaṇāḥ sarve</seg> <seg type="pāda" n="b">paśyemāṃ patitāṃ bhuvi</seg> </l>
<l><seg type="pāda" n="c">rudrāṇāṃ mātaraṃ devīṃ</seg> <seg type="pāda" n="d">jagatāṃ pāvanīṃ priyām</seg> //</l>
</lg>

<lg xml:id="BrP_74.66">
<l><seg type="pāda" n="a">tīrthadevasvarūpiṇyām</seg> <seg type="pāda" n="b">asyāṃ gavi vidher balāt</seg> </l>
<l><seg type="pāda" n="c">patitāyāṃ muniśreṣṭha</seg> <seg type="pāda" n="d">gantavyam avaśiṣyate</seg> //</l>
</lg>

<lg xml:id="BrP_74.67">
<l><seg type="pāda" n="a">cīrṇaṃ vrataṃ kṣayaṃ yāti</seg> <seg type="pāda" n="b">yathā vāsas tvadāśrame</seg> </l>
<l><seg type="pāda" n="c">vayaṃ nānyadhanā brahman</seg> <seg type="pāda" n="d">kevalaṃ tu tapodhanāḥ</seg> //</l>
</lg>

<milestone unit="speaker" n="brahmovāca"/>

<lg xml:id="BrP_74.68">
<l><seg type="pāda" n="a">viprāṇāṃ purataḥ sthitvā</seg> <seg type="pāda" n="b">vinītaḥ prāha gautamaḥ</seg> //</l>
</lg>

<milestone unit="speaker" n="gautama uvāca"/>

<lg xml:id="BrP_74.69">
<l><seg type="pāda" n="a">bhavanta eva śaraṇaṃ</seg> <seg type="pāda" n="b">pūtaṃ māṃ kartum arhatha</seg> //</l>
</lg>

<milestone unit="speaker" n="brahmovāca"/>

<lg xml:id="BrP_74.70">
<l><seg type="pāda" n="a">tataḥ provāca bhagavān</seg> <seg type="pāda" n="b">vighnarāḍ brāhmaṇair vṛtaḥ</seg> //</l>
</lg>

<milestone unit="speaker" n="vighnarāja uvāca"/>

<lg xml:id="BrP_74.71">
<l><seg type="pāda" n="a">naiveyaṃ mriyate tatra</seg> <seg type="pāda" n="b">naiva jīvati tatra kim</seg> </l>
<l><seg type="pāda" n="c">vadāmo 'smin susaṃdigdhe</seg> <seg type="pāda" n="d">niṣkṛtiṃ gatim eva vā</seg> //</l>
</lg>

<milestone unit="speaker" n="gautama uvāca"/>

<lg xml:id="BrP_74.72">
<l><seg type="pāda" n="a">katham utthāsyatīyaṃ gaur</seg> <seg type="pāda" n="b">atha cāsmiṃś ca niṣkṛtim</seg> </l>
<l><seg type="pāda" n="c">vaktum arhatha tat sarvaṃ</seg> <seg type="pāda" n="d">kariṣye 'ham asaṃśayam</seg> //</l>
</lg>

<milestone unit="speaker" n="brāhmaṇā ūcuḥ"/>

<lg xml:id="BrP_74.73">
<l><seg type="pāda" n="a">sarveṣāṃ ca matenāyaṃ</seg> <seg type="pāda" n="b">vadiṣyati ca buddhimān</seg> </l>
<l><seg type="pāda" n="c">etad vākyam athāsmākaṃ</seg> <seg type="pāda" n="d">pramāṇaṃ tava gautama</seg> //</l>
</lg>

<milestone unit="speaker" n="brahmovāca"/>

<lg xml:id="BrP_74.74">
<l><seg type="pāda" n="a">brāhmaṇaiḥ preryamāṇo 'sau</seg> <seg type="pāda" n="b">gautamena balīyasā</seg> </l>
<l><seg type="pāda" n="c">vighnakṛd brahmavapuṣā</seg> <seg type="pāda" n="d">prāha sarvān idaṃ vacaḥ</seg> //</l>
</lg>

<milestone unit="speaker" n="vighnarāja uvāca"/>

<lg xml:id="BrP_74.75">
<l><seg type="pāda" n="a">sarveṣāṃ ca matenāhaṃ</seg> <seg type="pāda" n="b">vadiṣyāmi yathārthavat</seg> </l>
<l><seg type="pāda" n="c">anumanyantu munayo</seg> <seg type="pāda" n="d">madvākyaṃ gautamo 'pi ca</seg> //</l>
</lg>

<lg xml:id="BrP_74.76">
<l><seg type="pāda" n="a">maheśvarajaṭājūṭe</seg> <seg type="pāda" n="b">brahmaṇo 'vyaktajanmanaḥ</seg> </l>
<l><seg type="pāda" n="c">kamaṇḍalusthitaṃ vāri</seg> <seg type="pāda" n="d">tiṣṭhatīti hi śuśruma</seg> //</l>
</lg>

<lg xml:id="BrP_74.77">
<l><seg type="pāda" n="a">tad ānayasva tarasā</seg> <seg type="pāda" n="b">tapasā niyamena ca</seg> </l>
<l><seg type="pāda" n="c">tenābhiṣiñca gām etāṃ</seg> <seg type="pāda" n="d">bhagavan bhuvam āśritām</seg> </l>
<l><seg type="pāda" n="e">tato vatsyāmahe sarve</seg> <seg type="pāda" n="f">pūrvavat tava veśmani</seg> //</l>
</lg>

<milestone unit="speaker" n="brahmovāca"/>

<lg xml:id="BrP_74.78">
<l><seg type="pāda" n="a">ity uktavati viprendre</seg> <seg type="pāda" n="b">brāhmaṇānāṃ ca saṃsadi</seg> </l>
<l><seg type="pāda" n="c">tatrāpatat puṣpavṛṣṭir</seg> <seg type="pāda" n="d">jayaśabdo vyavardhata</seg> </l>
<l><seg type="pāda" n="e">tataḥ kṛtāñjalir namro</seg> <seg type="pāda" n="f">gautamo vākyam abravīt</seg> //</l>
</lg>

<milestone unit="speaker" n="gautama uvāca"/>

<lg xml:id="BrP_74.79">
<l><seg type="pāda" n="a">tapasāgniprasādena</seg> <seg type="pāda" n="b">devabrahmaprasādataḥ</seg> </l>
<l><seg type="pāda" n="c">bhavatāṃ ca prasādena</seg> <seg type="pāda" n="d">matsaṃkalpo 'nusidhyatām</seg> //</l>
</lg>

<milestone unit="speaker" n="brahmovāca"/>

<lg xml:id="BrP_74.80">
<l><seg type="pāda" n="a">evam astv iti taṃ viprā</seg> <seg type="pāda" n="b">āpṛcchan munipuṃgavam</seg> </l>
<l><seg type="pāda" n="c">svāni sthānāni te jagmuḥ</seg> <seg type="pāda" n="d">samṛddhāny annavāribhiḥ</seg> //</l>
</lg>

<lg xml:id="BrP_74.81">
<l><seg type="pāda" n="a">yāteṣu teṣu vipreṣu</seg> <seg type="pāda" n="b">bhrātrā saha gaṇeśvaraḥ</seg> </l>
<l><seg type="pāda" n="c">jayayā saha suprītaḥ</seg> <seg type="pāda" n="d">kṛtakṛtyo nyavartata</seg> //</l>
</lg>

<lg xml:id="BrP_74.82">
<l><seg type="pāda" n="a">gateṣu brahmavṛndeṣu</seg> <seg type="pāda" n="b">gaṇeśe ca gate tathā</seg> </l>
<l><seg type="pāda" n="c">gautamo 'pi muniśreṣṭhas</seg> <seg type="pāda" n="d">tapasā hatakalmaṣaḥ</seg> //</l>
</lg>

<lg xml:id="BrP_74.83">
<l><seg type="pāda" n="a">dhyāyaṃs tadarthaṃ sa muniḥ</seg> <seg type="pāda" n="b">kim idaṃ mama saṃsthitam</seg> </l>
<l><seg type="pāda" n="c">ity evaṃ bahuśo dhyāyañ</seg> <seg type="pāda" n="d">jñānena jñātavān dvija</seg> //</l>
</lg>

<lg xml:id="BrP_74.84">
<l><seg type="pāda" n="a">niścitya devakāryārtham</seg> <seg type="pāda" n="b">ātmanaḥ kilbiṣāṃ gatim</seg> </l>
<l><seg type="pāda" n="c">lokānām upakāraṃ ca</seg> <seg type="pāda" n="d">śaṃbhoḥ prīṇanam eva ca</seg> //</l>
</lg>

<lg xml:id="BrP_74.85">
<l><seg type="pāda" n="a">umāyāḥ prīṇanaṃ cāpi</seg> <seg type="pāda" n="b">gaṅgānayanam eva ca</seg> </l>
<l><seg type="pāda" n="c">sarvaṃ śreyaskaraṃ manye</seg> <seg type="pāda" n="d">mayi naiva ca kilbiṣam</seg> //</l>
</lg>

<lg xml:id="BrP_74.86">
<l><seg type="pāda" n="a">ity evaṃ manasā dhyāyan</seg> <seg type="pāda" n="b">suprīto 'bhūd dvijottamaḥ</seg> </l>
<l><seg type="pāda" n="c">ārādhya jagatām īśaṃ</seg> <seg type="pāda" n="d">trinetraṃ vṛṣabhadhvajam</seg> //</l>
</lg>

<lg xml:id="BrP_74.87">
<l><seg type="pāda" n="a">ānayiṣye saricchreṣṭhāṃ</seg> <seg type="pāda" n="b">prītā 'stu girijā mama</seg> </l>
<l><seg type="pāda" n="c">sapatnī jagadambāyā</seg> <seg type="pāda" n="d">maheśvarajaṭāsthitā</seg> //</l>
</lg>

<lg xml:id="BrP_74.88">
<l><seg type="pāda" n="a">evaṃ hi saṃkalpya munipravīraḥ</seg> <lb/><seg type="pāda" n="b">sa gautamo brahmagirer jagāma</seg></l>
<l><seg type="pāda" n="c">kailāsam ādhiṣṭhitam ugradhanvanā</seg> <lb/><seg type="pāda" n="d">surārcitaṃ priyayā brahmavṛndaiḥ</seg></l>
</lg>

<milestone unit="speaker" n="nārada uvāca"/>

<lg xml:id="BrP_75.1">
<l><seg type="pāda" n="a">kailāsaśikharaṃ gatvā</seg> <seg type="pāda" n="b">gautamo bhagavān ṛṣiḥ</seg> </l>
<l><seg type="pāda" n="c">kiṃ cakāra tapo vāpi</seg> <seg type="pāda" n="d">kāṃ cakre stutim uttamām</seg> //</l>
</lg>

<milestone unit="speaker" n="brahmovāca"/>

<lg xml:id="BrP_75.2">
<l><seg type="pāda" n="a">giriṃ gatvā tato vatsa</seg> <seg type="pāda" n="b">vācaṃ saṃyamya gautamaḥ</seg> </l>
<l><seg type="pāda" n="c">āstīrya sa kuśān prājñaḥ</seg> <seg type="pāda" n="d">kailāse parvatottame</seg> //</l>
</lg>

<lg xml:id="BrP_75.3">
<l><seg type="pāda" n="a">upaviśya śucir bhūtvā</seg> <seg type="pāda" n="b">stotraṃ cedaṃ tato jagau</seg> </l>
<l><seg type="pāda" n="c">apatat puṣpavṛṣṭiś ca</seg> <seg type="pāda" n="d">stūyamāne maheśvare</seg> //</l>
</lg>

<milestone unit="speaker" n="gautama uvāca"/>

<lg xml:id="BrP_75.4">
<l><seg type="pāda" n="a">bhogārthināṃ bhogam abhīpsitaṃ ca</seg> <lb/><seg type="pāda" n="b">dātuṃ mahānty aṣṭavapūṃṣi dhatte</seg></l>
<l><seg type="pāda" n="c">somo janānāṃ guṇavanti nityaṃ</seg> <lb/><seg type="pāda" n="d">devaṃ mahādevam iti stuvanti</seg></l>
</lg>

<lg xml:id="BrP_75.5">
<l><seg type="pāda" n="a">kartuṃ svakīyair viṣayaiḥ sukhāni</seg> <lb/><seg type="pāda" n="b">bhartuṃ samastaṃ sacarācaraṃ ca</seg></l>
<l><seg type="pāda" n="c">saṃpattaye hy asya vivṛddhaye ca</seg> <lb/><seg type="pāda" n="d">mahīmayaṃ rūpam itīśvarasya</seg></l>
</lg>

<lg xml:id="BrP_75.6">
<l><seg type="pāda" n="a">sṛṣṭeḥ sthiteḥ saṃharaṇāya bhūmer</seg> <lb/><seg type="pāda" n="b">ādhāram ādhātum apāṃ svarūpam</seg></l>
<l><seg type="pāda" n="c">bheje śivaḥ śāntatanur janānāṃ</seg> <lb/><seg type="pāda" n="d">sukhāya dharmāya jagat pratiṣṭhitam</seg></l>
</lg>

<lg xml:id="BrP_75.7">
<l><seg type="pāda" n="a">kālavyavasthām amṛtasravaṃ ca</seg> <lb/><seg type="pāda" n="b">jīvasthitiṃ sṛṣṭim atho vināśanam</seg></l>
<l><seg type="pāda" n="c">mudaṃ prajānāṃ sukham unnatiṃ ca</seg> <lb/><seg type="pāda" n="d">cakre 'rkacandrāgnimayaṃ śarīram</seg></l>
</lg>

<lg xml:id="BrP_75.8">
<l><seg type="pāda" n="a">vṛddhiṃ gatiṃ śaktim athākṣarāṇi</seg> <lb/><seg type="pāda" n="b">jīvavyavasthāṃ mudam apy anekām</seg></l>
<l><seg type="pāda" n="c">sraṣṭuṃ kṛtaṃ vāyur itīśarūpaṃ</seg> <lb/><seg type="pāda" n="d">tvaṃ vetsi nūnaṃ bhagavan bhavantam</seg></l>
</lg>

<lg xml:id="BrP_75.9">
<l><seg type="pāda" n="a">bhedair vinā naiva kṛtir na dharmo</seg> <lb/><seg type="pāda" n="b">nātmīyam anyan na diśo 'ntarikṣam</seg></l>
<l><seg type="pāda" n="c">dyāvāpṛthivyau na ca bhuktimuktī</seg> <lb/><seg type="pāda" n="d">tasmād idaṃ vyomavapus taveśa</seg></l>
</lg>

<lg xml:id="BrP_75.10">
<l><seg type="pāda" n="a">dharmaṃ vyavasthāpayituṃ vyavasya</seg> <lb/><seg type="pāda" n="b">ṛksāmaśāstrāṇi yajuś ca śākhāḥ</seg></l>
<l><seg type="pāda" n="c">loke ca gāthāḥ smṛtayaḥ purāṇam</seg> <lb/><seg type="pāda" n="d">ityādiśabdātmakatām upaiti</seg></l>
</lg>

<lg xml:id="BrP_75.11">
<l><seg type="pāda" n="a">yaṣṭā kratur yāny api sādhanāni</seg> <lb/><seg type="pāda" n="b">ṛtvikpradeśaṃ phaladeśakālāḥ</seg></l>
<l><seg type="pāda" n="c">tvam eva śaṃbho paramārthatattvaṃ</seg> <lb/><seg type="pāda" n="d">vadanti yajñāṅgamayaṃ vapus te</seg></l>
</lg>

<lg xml:id="BrP_75.12">
<l><seg type="pāda" n="a">kartā pradātā pratibhūḥ pradānaṃ</seg> <lb/><seg type="pāda" n="b">sarvajñasākṣī puruṣaḥ paraś ca</seg></l>
<l><seg type="pāda" n="c">pratyātmabhūtaḥ paramārtharūpas</seg> <lb/><seg type="pāda" n="d">tvam eva sarvaṃ kim u vāgvilāsaiḥ</seg></l>
</lg>

<lg xml:id="BrP_75.13">
<l><seg type="pāda" n="a">na vedaśāstrair gurubhiḥ pradiṣṭo</seg> <lb/><seg type="pāda" n="b">na nāsi buddhyādibhir apradhṛṣyaḥ</seg></l>
<l><seg type="pāda" n="c">ajo 'prameyaḥ śivaśabdavācyas</seg> <lb/><seg type="pāda" n="d">tvam asti satyaṃ bhagavan namas te</seg></l>
</lg>

<lg xml:id="BrP_75.14">
<l><seg type="pāda" n="a">ātmaikatāṃ svaprakṛtiṃ kadācid</seg> <lb/><seg type="pāda" n="b">aikṣac chivaḥ saṃpad iyaṃ mameti</seg></l>
<l><seg type="pāda" n="c">pṛthak tadaivābhavad apratarkya</seg> <lb/><seg type="pāda" n="d">acintyaprabhāvo bahuviśvamūrtiḥ</seg></l>
</lg>

<lg xml:id="BrP_75.15">
<l><seg type="pāda" n="a">bhāve 'bhivṛddhā ca bhave bhave ca</seg> <lb/><seg type="pāda" n="b">svakāraṇaṃ kāraṇam āsthitā ca</seg></l>
<l><seg type="pāda" n="c">nityā śivā sarvasulakṣaṇā vā</seg> <lb/><seg type="pāda" n="d">vilakṣaṇā viśvakarasya śaktiḥ</seg></l>
</lg>

<lg xml:id="BrP_75.16">
<l><seg type="pāda" n="a">utpādanaṃ saṃsthitir annavṛddhi</seg> <lb/><seg type="pāda" n="b">layāḥ satāṃ yatra sanātanās te</seg></l>
<l><seg type="pāda" n="c">ekaiva mūrtir na samasti kiṃcid</seg> <lb/><seg type="pāda" n="d">asādhyam asyā dayitā harasya</seg></l>
</lg>

<lg xml:id="BrP_75.17">
<l><seg type="pāda" n="a">yadartham annāni dhanāni jīvā</seg> <lb/><seg type="pāda" n="b">yacchanti kurvanti tapāṃsi dharmān</seg></l>
<l><seg type="pāda" n="c">sāpīyam ambā jagato janitrī</seg> <lb/><seg type="pāda" n="d">priyā tu somasya mahāsukīrtiḥ</seg></l>
</lg>

<lg xml:id="BrP_75.18">
<l><seg type="pāda" n="a">yad īkṣitaṃ kāṅkṣati vāsavo 'pi</seg> <lb/><seg type="pāda" n="b">yannāmato maṅgalam āpnuyāc ca</seg></l>
<l><seg type="pāda" n="c">yā vyāpya viśvaṃ vimalīkaroti</seg> <lb/><seg type="pāda" n="d">somā sadā somasamānarūpā</seg></l>
</lg>

<lg xml:id="BrP_75.19">
<l><seg type="pāda" n="a">brahmādijīvasya carācarasya</seg> <lb/><seg type="pāda" n="b">buddhyakṣicaitanyamanaḥsukhāni</seg></l>
<l><seg type="pāda" n="c">yasyāḥ prasādāt phalavanti nityaṃ</seg> <lb/><seg type="pāda" n="d">vāgīśvarī lokaguroḥ suramyā</seg></l>
</lg>

<lg xml:id="BrP_75.20">
<l><seg type="pāda" n="a">caturmukhasyāpi mano malīnaṃ</seg> <lb/><seg type="pāda" n="b">kim anyajantor iti cintya mātā</seg></l>
<l><seg type="pāda" n="c">gaṅgāvatāraṃ vividhair upāyaiḥ</seg> <lb/><seg type="pāda" n="d">sarvaṃ jagat pāvayituṃ cakāra</seg></l>
</lg>

<lg xml:id="BrP_75.21">
<l><seg type="pāda" n="a">śrutīḥ samālakṣya haraprabhutvaṃ</seg> <lb/><seg type="pāda" n="b">viśvasya lokaḥ sakalaiḥ pramāṇaiḥ</seg></l>
<l><seg type="pāda" n="c">kṛtvā ca dharmān bubhuje ca bhogān</seg> <lb/><seg type="pāda" n="d">vibhūtir eṣā tu sadāśivasya</seg></l>
</lg>

<lg xml:id="BrP_75.22">
<l><seg type="pāda" n="a">kāryakriyākārakasādhanānāṃ</seg> <lb/><seg type="pāda" n="b">vedoditānām atha laukikānām</seg></l>
<l><seg type="pāda" n="c">yat sādhyam utkṛṣṭatamaṃ priyaṃ ca</seg> <lb/><seg type="pāda" n="d">proktā ca sā siddhir anādikartuḥ</seg></l>
</lg>

<lg xml:id="BrP_75.23">
<l><seg type="pāda" n="a">dhyātvā varaṃ brahma paraṃ pradhānaṃ</seg> <lb/><seg type="pāda" n="b">yat sārabhūtaṃ yad upāsitavyam</seg></l>
<l><seg type="pāda" n="c">yat prāpya muktā na punar bhavanti</seg> <lb/><seg type="pāda" n="d">sadyogino muktir umāpatiḥ saḥ</seg></l>
</lg>

<lg xml:id="BrP_75.24">
<l><seg type="pāda" n="a">yathā yathā śaṃbhur ameyamāyā</seg> <lb/><seg type="pāda" n="b">rūpāṇi dhatte jagato hitāya</seg></l>
<l><seg type="pāda" n="c">tadyogayogyāni tathaiva dhatse</seg> <lb/><seg type="pāda" n="d">pativratātvaṃ tvayi mātar evam</seg></l>
</lg>

<milestone unit="speaker" n="brahmovāca"/>

<lg xml:id="BrP_75.25">
<l><seg type="pāda" n="a">ity evaṃ stuvatas tasya</seg> <seg type="pāda" n="b">purastād vṛṣabhadhvajaḥ</seg> </l>
<l><seg type="pāda" n="c">umayā sahitaḥ śrīmān</seg> <seg type="pāda" n="d">gaṇeśādigaṇair vṛtaḥ</seg> //</l>
</lg>

<lg xml:id="BrP_75.26">
<l><seg type="pāda" n="a">sākṣād āgatya taṃ śaṃbhuḥ</seg> <seg type="pāda" n="b">prasanno vākyam abravīt</seg> //</l>
</lg>

<milestone unit="speaker" n="śiva uvāca"/>

<lg xml:id="BrP_75.27">
<l><seg type="pāda" n="a">kiṃ te gautama dāsyāmi</seg> <seg type="pāda" n="b">bhaktistotravrataiḥ śubhaiḥ</seg> </l>
<l><seg type="pāda" n="c">parituṣṭo 'smi yācasva</seg> <seg type="pāda" n="d">devānām api duṣkaram</seg> //</l>
</lg>

<milestone unit="speaker" n="brahmovāca"/>

<lg xml:id="BrP_75.28">
<l><seg type="pāda" n="a">iti śrutvā jaganmūrter</seg> <seg type="pāda" n="b">vākyaṃ vākyaviśāradaḥ</seg> </l>
<l><seg type="pāda" n="c">harṣabāṣpaparītāṅgo</seg> <seg type="pāda" n="d">gautamaḥ paryacintayat</seg> //</l>
</lg>

<lg xml:id="BrP_75.29">
<l><seg type="pāda" n="a">aho daivam aho dharmo</seg> <seg type="pāda" n="b">hy aho vai viprapūjanam</seg> </l>
<l><seg type="pāda" n="c">aho lokagatiś citrā</seg> <seg type="pāda" n="d">aho dhātar namo 'stu te</seg> //</l>
</lg>

<milestone unit="speaker" n="gautama uvāca"/>

<lg xml:id="BrP_75.30">
<l><seg type="pāda" n="a">jaṭāsthitāṃ śubhāṃ gaṅgāṃ</seg> <seg type="pāda" n="b">dehi me tridaśārcita</seg> </l>
<l><seg type="pāda" n="c">yadi tuṣṭo 'si deveśa</seg> <seg type="pāda" n="d">trayīdhāma namo 'stu te</seg> //</l>
</lg>

<milestone unit="speaker" n="īśvara uvāca"/>

<lg xml:id="BrP_75.31">
<l><seg type="pāda" n="a">trayāṇām upakārārthaṃ</seg> <seg type="pāda" n="b">lokānāṃ yācitaṃ tvayā</seg> </l>
<l><seg type="pāda" n="c">ātmanas tūpakārāya</seg> <seg type="pāda" n="d">tad yācasvākutobhayaḥ</seg> //</l>
</lg>

<milestone unit="speaker" n="gautama uvāca"/>

<lg xml:id="BrP_75.32">
<l><seg type="pāda" n="a">stotreṇānena ye bhaktās</seg> <seg type="pāda" n="b">tvāṃ ca devīṃ stuvanti vai</seg> </l>
<l><seg type="pāda" n="c">sarvakāmasamṛddhāḥ syur</seg> <seg type="pāda" n="d">etad dhi varayāmy aham</seg> //</l>
</lg>

<milestone unit="speaker" n="brahmovāca"/>

<lg xml:id="BrP_75.33">
<l><seg type="pāda" n="a">evam astv iti deveśaḥ</seg> <seg type="pāda" n="b">parituṣṭo 'bravīd vacaḥ</seg> </l>
<l><seg type="pāda" n="c">anyān api varān matto</seg> <seg type="pāda" n="d">yācasva vigatajvaraḥ</seg> //</l>
</lg>

<lg xml:id="BrP_75.34">
<l><seg type="pāda" n="a">evam uktas tu harṣeṇa</seg> <seg type="pāda" n="b">gautamaḥ prāha śaṃkaram</seg> //</l>
</lg>

<milestone unit="speaker" n="gautama uvāca"/>

<lg xml:id="BrP_75.35">
<l><seg type="pāda" n="a">imāṃ devīṃ jaṭāsaṃsthāṃ</seg> <seg type="pāda" n="b">pāvanīṃ lokapāvanīm</seg> </l>
<l><seg type="pāda" n="c">tava priyāṃ jagannātha</seg> <seg type="pāda" n="d">utsṛja brahmaṇo girau</seg> //</l>
</lg>

<lg xml:id="BrP_75.36">
<l><seg type="pāda" n="a">sarvāsāṃ tīrthabhūtā tu</seg> <seg type="pāda" n="b">yāvad gacchati sāgaram</seg> </l>
<l><seg type="pāda" n="c">brahmahatyādipāpāni</seg> <seg type="pāda" n="d">manovākkāyikāni ca</seg> //</l>
</lg>

<lg xml:id="BrP_75.37">
<l><seg type="pāda" n="a">snānamātreṇa sarvāṇi</seg> <seg type="pāda" n="b">vilayaṃ yāntu śaṃkara</seg> </l>
<l><seg type="pāda" n="c">candrasūryoparāge ca</seg> <seg type="pāda" n="d">ayane viṣuve tathā</seg> //</l>
</lg>

<lg xml:id="BrP_75.38">
<l><seg type="pāda" n="a">saṃkrāntau vaidhṛtau puṇya</seg><seg type="pāda" n="b">tīrtheṣv anyeṣu yat phalam</seg> </l>
<l><seg type="pāda" n="c">asyās tu smaraṇād eva</seg> <seg type="pāda" n="d">tat puṇyaṃ jāyatāṃ hara</seg> //</l>
</lg>

<lg xml:id="BrP_75.39">
<l><seg type="pāda" n="a">ślāghyaṃ kṛte tapaḥ proktaṃ</seg> <seg type="pāda" n="b">tretāyāṃ yajñakarma ca</seg> </l>
<l><seg type="pāda" n="c">dvāpare yajñadāne ca</seg> <seg type="pāda" n="d">dānam eva kalau yuge</seg> //</l>
</lg>

<lg xml:id="BrP_75.40">
<l><seg type="pāda" n="a">yugadharmāś ca ye sarve</seg> <seg type="pāda" n="b">deśadharmās tathaiva ca</seg> </l>
<l><seg type="pāda" n="c">deśakālādisaṃyoge</seg> <seg type="pāda" n="d">yo dharmo yatra śasyate</seg> //</l>
</lg>

<lg xml:id="BrP_75.41">
<l><seg type="pāda" n="a">yad anyatra kṛtaṃ puṇyaṃ</seg> <seg type="pāda" n="b">snānadānādisaṃyamaiḥ</seg> </l>
<l><seg type="pāda" n="c">asyās tu smaraṇād eva</seg> <seg type="pāda" n="d">tat puṇyaṃ jāyatāṃ hara</seg> //</l>
</lg>

<lg xml:id="BrP_75.42">
<l><seg type="pāda" n="a">yatra yatra tv iyaṃ yāti</seg> <seg type="pāda" n="b">yāvat sāgaragāminī</seg> </l>
<l><seg type="pāda" n="c">tatra tatra tvayā bhāvyam</seg> <seg type="pāda" n="d">eṣa cāstu varo varaḥ</seg> //</l>
</lg>

<lg xml:id="BrP_75.43">
<l><seg type="pāda" n="a">yojanānāṃ tūpari tu</seg> <seg type="pāda" n="b">daśa yāvac ca saṃkhyayā</seg> </l>
<l><seg type="pāda" n="c">tadantarapraviṣṭānāṃ</seg> <seg type="pāda" n="d">mahāpātakinām api</seg> //</l>
</lg>

<lg xml:id="BrP_75.44">
<l><seg type="pāda" n="a">tat pitṝṇāṃ ca teṣāṃ ca</seg> <seg type="pāda" n="b">snānāyāgacchatāṃ śiva</seg> </l>
<l><seg type="pāda" n="c">snāne cāpy antare mṛtyor</seg> <seg type="pāda" n="d">muktibhājo bhavantu vai</seg> //</l>
</lg>

<lg xml:id="BrP_75.45">
<l><seg type="pāda" n="a">ekataḥ sarvatīrthāni</seg> <seg type="pāda" n="b">svargamartyarasātale</seg> </l>
<l><seg type="pāda" n="c">eṣā tebhyo viśiṣṭā tu</seg> <seg type="pāda" n="d">alaṃ śaṃbho namo 'stu te</seg> //</l>
</lg>

<milestone unit="speaker" n="brahmovāca"/>

<lg xml:id="BrP_75.46">
<l><seg type="pāda" n="a">tad gautamavacaḥ śrutvā</seg> <seg type="pāda" n="b">tathāstv ity abravīc chivaḥ</seg> </l>
<l><seg type="pāda" n="c">asyāḥ parataraṃ tīrthaṃ</seg> <seg type="pāda" n="d">na bhūtaṃ na bhaviṣyati</seg> //</l>
</lg>

<lg xml:id="BrP_75.47">
<l><seg type="pāda" n="a">satyaṃ satyaṃ punaḥ satyaṃ</seg> <seg type="pāda" n="b">vede ca pariniṣṭhitam</seg> </l>
<l><seg type="pāda" n="c">sarveṣāṃ gautamī puṇyā</seg> <seg type="pāda" n="d">ity uktvāntaradhīyata</seg> //</l>
</lg>

<lg xml:id="BrP_75.48">
<l><seg type="pāda" n="a">tato gate bhagavati lokapūjite</seg> <lb/><seg type="pāda" n="b">tadājñayā pūrṇabalaḥ sa gautamaḥ</seg></l>
<l><seg type="pāda" n="c">jaṭāṃ samādāya saridvarāṃ tāṃ</seg> <lb/><seg type="pāda" n="d">surair vṛto brahmagiriṃ viveśa</seg></l>
</lg>

<lg xml:id="BrP_75.49">
<l><seg type="pāda" n="a">tatas tu gautame prāpte</seg> <seg type="pāda" n="b">jaṭām ādāya nārada</seg> </l>
<l><seg type="pāda" n="c">puṣpavṛṣṭir abhūt tatra</seg> <seg type="pāda" n="d">samājagmuḥ sureśvarāḥ</seg> //</l>
</lg>

<lg xml:id="BrP_75.50">
<l><seg type="pāda" n="a">ṛṣayaś ca mahābhāgā</seg> <seg type="pāda" n="b">brāhmaṇāḥ kṣatriyās tathā</seg> </l>
<l><seg type="pāda" n="c">jayaśabdena taṃ vipraṃ</seg> <seg type="pāda" n="d">pūjayanto mudānvitāḥ</seg> //</l>
</lg>

<milestone unit="speaker" n="nārada uvāca"/>

<lg xml:id="BrP_76.1">
<l><seg type="pāda" n="a">maheśvarajaṭājuṭād</seg> <seg type="pāda" n="b">gaṅgām ādāya gautamaḥ</seg> </l>
<l><seg type="pāda" n="c">āgatya brahmaṇaḥ puṇye</seg> <seg type="pāda" n="d">tataḥ kim akarod girau</seg> //</l>
</lg>

<milestone unit="speaker" n="brahmovāca"/>

<lg xml:id="BrP_76.2">
<l><seg type="pāda" n="a">ādāya gautamo gaṅgāṃ</seg> <seg type="pāda" n="b">śuciḥ prayatamānasaḥ</seg> </l>
<l><seg type="pāda" n="c">pūjito devagandharvais</seg> <seg type="pāda" n="d">tathā girinivāsibhiḥ</seg> //</l>
</lg>

<lg xml:id="BrP_76.3">
<l><seg type="pāda" n="a">girer mūrdhni jaṭāṃ sthāpya</seg> <seg type="pāda" n="b">smaran devaṃ trilocanam</seg> </l>
<l><seg type="pāda" n="c">uvāca prāñjalir bhūtvā</seg> <seg type="pāda" n="d">gaṅgāṃ sa dvijasattamaḥ</seg> //</l>
</lg>

<milestone unit="speaker" n="gautama uvāca"/>

<lg xml:id="BrP_76.4">
<l><seg type="pāda" n="a">trilocanajaṭodbhūte</seg> <seg type="pāda" n="b">sarvakāmapradāyini</seg> </l>
<l><seg type="pāda" n="c">kṣamasva mātaḥ śāntāsi</seg> <seg type="pāda" n="d">sukhaṃ yāhi hitaṃ kuru</seg> //</l>
</lg>

<milestone unit="speaker" n="brahmovāca"/>

<lg xml:id="BrP_76.5">
<l><seg type="pāda" n="a">evam uktā gautamena</seg> <seg type="pāda" n="b">gaṅgā provāca gautamam</seg> </l>
<l><seg type="pāda" n="c">divyarūpadharā devī</seg> <seg type="pāda" n="d">divyasraganulepanā</seg> //</l>
</lg>

<milestone unit="speaker" n="gaṅgovāca"/>

<lg xml:id="BrP_76.6">
<l><seg type="pāda" n="a">gaccheyaṃ devasadanam</seg> <seg type="pāda" n="b">athavāpi kamaṇḍalum</seg> </l>
<l><seg type="pāda" n="c">rasātalaṃ vā gaccheyaṃ</seg> <seg type="pāda" n="d">jātas tvaṃ satyavāg asi</seg> //</l>
</lg>

<milestone unit="speaker" n="gautama uvāca"/>

<lg xml:id="BrP_76.7">
<l><seg type="pāda" n="a">trayāṇām upakārārthaṃ</seg> <seg type="pāda" n="b">lokānāṃ yācitā mayā</seg> </l>
<l><seg type="pāda" n="c">śaṃbhunā ca tathā dattā</seg> <seg type="pāda" n="d">devi tan nānyathā bhavet</seg> //</l>
</lg>

<milestone unit="speaker" n="brahmovāca"/>

<lg xml:id="BrP_76.8">
<l><seg type="pāda" n="a">tad gautamavacaḥ śrutvā</seg> <seg type="pāda" n="b">gaṅgā mene dvijeritam</seg> </l>
<l><seg type="pāda" n="c">tredhātmānaṃ vibhajyātha</seg> <seg type="pāda" n="d">svargamartyarasātale</seg> //</l>
</lg>

<lg xml:id="BrP_76.9">
<l><seg type="pāda" n="a">svarge caturdhā vyagamat</seg> <seg type="pāda" n="b">saptadhā martyamaṇḍale</seg> </l>
<l><seg type="pāda" n="c">rasātale caturdhaiva</seg> <seg type="pāda" n="d">saivaṃ pañcadaśākṛtiḥ</seg> //</l>
</lg>

<lg xml:id="BrP_76.10">
<l><seg type="pāda" n="a">sarvatra sarvabhūtaiva</seg> <seg type="pāda" n="b">sarvapāpavināśinī</seg> </l>
<l><seg type="pāda" n="c">sarvakāmapradā nityaṃ</seg> <seg type="pāda" n="d">saiva vede pragīyate</seg> //</l>
</lg>

<lg xml:id="BrP_76.11">
<l><seg type="pāda" n="a">martyā martyagatām eva</seg> <seg type="pāda" n="b">paśyanti na talaṃ gatām</seg> </l>
<l><seg type="pāda" n="c">naiva svargagatāṃ martyāḥ</seg> <seg type="pāda" n="d">paśyanty ajñānabuddhayaḥ</seg> //</l>
</lg>

<lg xml:id="BrP_76.12">
<l><seg type="pāda" n="a">yāvat sāgaragā devī</seg> <seg type="pāda" n="b">tāvad devamayī smṛtā</seg> </l>
<l><seg type="pāda" n="c">utsṛṣṭā gautamenaiva</seg> <seg type="pāda" n="d">prāyāt pūrvārṇavaṃ prati</seg> //</l>
</lg>

<lg xml:id="BrP_76.13">
<l><seg type="pāda" n="a">tato devarṣibhir juṣṭāṃ</seg> <seg type="pāda" n="b">mātaraṃ jagataḥ śubhām</seg> </l>
<l><seg type="pāda" n="c">gautamo muniśārdūlaḥ</seg> <seg type="pāda" n="d">pradakṣiṇam athākarot</seg> //</l>
</lg>

<lg xml:id="BrP_76.14">
<l><seg type="pāda" n="a">trilocanaṃ sureśānaṃ</seg> <seg type="pāda" n="b">prathamaṃ pūjya gautamaḥ</seg> </l>
<l><seg type="pāda" n="c">ubhayos tīrayoḥ snānaṃ</seg> <seg type="pāda" n="d">karomīti dadhe matim</seg> //</l>
</lg>

<lg xml:id="BrP_76.15">
<l><seg type="pāda" n="a">smṛtamātras tadā tatrā</seg><seg type="pāda" n="b">virāsīt karuṇārṇavaḥ</seg> </l>
<l><seg type="pāda" n="c">tatra snānaṃ kathaṃ sidhyed</seg> <seg type="pāda" n="d">ity evaṃ śarvam abravīt</seg> //</l>
</lg>

<lg xml:id="BrP_76.16">
<l><seg type="pāda" n="a">kṛtāñjalipuṭo bhūtvā</seg> <seg type="pāda" n="b">bhaktinamras trilocanam</seg> //</l>
</lg>

<milestone unit="speaker" n="gautama uvāca"/>

<lg xml:id="BrP_76.17">
<l><seg type="pāda" n="a">devadeva maheśāna</seg> <seg type="pāda" n="b">tīrthasnānavidhiṃ mama</seg> </l>
<l><seg type="pāda" n="c">brūhi samyaṅ maheśāna</seg> <seg type="pāda" n="d">lokānāṃ hitakāmyayā</seg> //</l>
</lg>

<milestone unit="speaker" n="śiva uvāca"/>

<lg xml:id="BrP_76.18">
<l><seg type="pāda" n="a">maharṣe śṛṇu sarvaṃ ca</seg> <seg type="pāda" n="b">vidhiṃ godāvarībhavam</seg> </l>
<l><seg type="pāda" n="c">pūrvaṃ nāndīmukhaṃ kṛtvā</seg> <seg type="pāda" n="d">dehaśuddhiṃ vidhāya ca</seg> //</l>
</lg>

<lg xml:id="BrP_76.19">
<l><seg type="pāda" n="a">brāhmaṇān bhojayitvā ca</seg> <seg type="pāda" n="b">teṣām ājñāṃ pragṛhya ca</seg> </l>
<l><seg type="pāda" n="c">brahmacaryeṇa gacchanti</seg> <seg type="pāda" n="d">patitālāpavarjitāḥ</seg> //</l>
</lg>

<lg xml:id="BrP_76.20">
<l><seg type="pāda" n="a">yasya hastau ca pādau ca</seg> <seg type="pāda" n="b">manaś caiva susaṃyatam</seg> </l>
<l><seg type="pāda" n="c">vidyā tapaś ca kīrtiś ca</seg> <seg type="pāda" n="d">sa tīrthaphalam aśnute</seg> //</l>
</lg>

<lg xml:id="BrP_76.21">
<l><seg type="pāda" n="a">bhāvaduṣṭiṃ parityajya</seg> <seg type="pāda" n="b">svadharmapariniṣṭhitaḥ</seg> </l>
<l><seg type="pāda" n="c">śrāntasaṃvāhanaṃ kurvan</seg> <seg type="pāda" n="d">dadyād annaṃ yathocitam</seg> //</l>
</lg>

<lg xml:id="BrP_76.22">
<l><seg type="pāda" n="a">akiṃcanebhyaḥ sādhubhyo</seg> <seg type="pāda" n="b">dadyād vastrāṇi kambalān</seg> </l>
<l><seg type="pāda" n="c">śṛṇvan harikathāṃ divyāṃ</seg> <seg type="pāda" n="d">tathā gaṅgāsamudbhavām</seg> </l>
<l><seg type="pāda" n="e">anena vidhinā gacchan</seg> <seg type="pāda" n="f">samyak tīrthaphalaṃ labhet</seg> //</l>
</lg>

<milestone unit="speaker" n="brahmovāca"/>

<lg xml:id="BrP_77.1">
<l><seg type="pāda" n="a">tryambakaś ca iti prāha</seg> <seg type="pāda" n="b">gautamaṃ munibhir vṛtam</seg> //</l>
</lg>

<milestone unit="speaker" n="śiva uvāca"/>

<lg xml:id="BrP_77.2">
<l><seg type="pāda" n="a">dvihastamātre tīrthāni</seg> <seg type="pāda" n="b">saṃbhaviṣyanti gautama</seg> </l>
<l><seg type="pāda" n="c">sarvatrāhaṃ saṃnihitaḥ</seg> <seg type="pāda" n="d">sarvakāmapradas tathā</seg> //</l>
</lg>

<milestone unit="speaker" n="brahmovāca"/>

<lg xml:id="BrP_7.3">
<l><seg type="pāda" n="a">gaṅgādvāre prayāge ca</seg> <seg type="pāda" n="b">tathā sāgarasaṃgame</seg> </l>
<l><seg type="pāda" n="c">eteṣu puṇyadā puṃsāṃ</seg> <seg type="pāda" n="d">muktidā sā bhagīrathī</seg> //</l>
</lg>

<lg xml:id="BrP_77.4">
<l><seg type="pāda" n="a">narmadā tu saricchreṣṭhā</seg> <seg type="pāda" n="b">parvate 'marakaṇṭake</seg> </l>
<l><seg type="pāda" n="c">yamunā saṃgatā tatra</seg> <seg type="pāda" n="d">prabhāse tu sarasvatī</seg> //</l>
</lg>

<lg xml:id="BrP_77.5">
<l><seg type="pāda" n="a">kṛṣṇā bhīmarathī caiva</seg> <seg type="pāda" n="b">tuṅgabhadrā tu nārada</seg> </l>
<l><seg type="pāda" n="c">tisṛṇāṃ saṃgamo yatra</seg> <seg type="pāda" n="d">tat tīrthaṃ muktidaṃ nṛṇām</seg> //</l>
</lg>

<lg xml:id="BrP_77.6">
<l><seg type="pāda" n="a">payouṣṇī saṃgatā yatra</seg> <seg type="pāda" n="b">tatratyā tac ca muktidam</seg> </l>
<l><seg type="pāda" n="c">iyaṃ tu gautamī vatsa</seg> <seg type="pāda" n="d">yatra kvāpi mamājñayā</seg> //</l>
</lg>

<lg xml:id="BrP_77.7">
<l><seg type="pāda" n="a">sarveṣāṃ sarvadā nṝṇāṃ</seg> <seg type="pāda" n="b">snānān muktiṃ pradāsyati</seg> </l>
<l><seg type="pāda" n="c">kiṃcitkāle puṇyatamaṃ</seg> <seg type="pāda" n="d">kiṃcittīrthaṃ surāgame</seg> //</l>
</lg>

<lg xml:id="BrP_77.8">
<l><seg type="pāda" n="a">sarveṣāṃ sarvadā tīrthaṃ</seg> <seg type="pāda" n="b">gautamī nātra saṃśayaḥ</seg> </l>
<l><seg type="pāda" n="c">tisraḥ koṭyo 'rdhakoṭī ca</seg> <seg type="pāda" n="d">yojanānāṃ śatadvaye</seg> //</l>
</lg>

<lg xml:id="BrP_77.9">
<l><seg type="pāda" n="a">tīrthāni muniśārdūla</seg> <seg type="pāda" n="b">saṃbhaviṣyanti gautama</seg> </l>
<l><seg type="pāda" n="c">iyaṃ māheśvarī gaṅgā</seg> <seg type="pāda" n="d">gautamī vaiṣṇavīti ca</seg> //</l>
</lg>

<lg xml:id="BrP_77.10">
<l><seg type="pāda" n="a">brāhmī godāvarī nandā</seg> <seg type="pāda" n="b">sunandā kāmadāyinī</seg> </l>
<l><seg type="pāda" n="c">brahmatejaḥsamānītā</seg> <seg type="pāda" n="d">sarvapāpapraṇāśanī</seg> //</l>
</lg>

<lg xml:id="BrP_77.11">
<l><seg type="pāda" n="a">smaraṇād eva pāpaugha</seg><seg type="pāda" n="b">hantrī mama sadā priyā</seg> </l>
<l><seg type="pāda" n="c">pañcānām api bhūtānām</seg> <seg type="pāda" n="d">āpaḥ śreṣṭhatvam āgatāḥ</seg> //</l>
</lg>

<lg xml:id="BrP_77.12">
<l><seg type="pāda" n="a">tatrāpi tīrthabhūtās tu</seg> <seg type="pāda" n="b">tasmād āpaḥ parāḥ smṛtāḥ</seg> </l>
<l><seg type="pāda" n="c">tāsāṃ bhāgīrathī śreṣṭhā</seg> <seg type="pāda" n="d">tābhyo 'pi gautamī tathā</seg> //</l>
</lg>

<lg xml:id="BrP_77.13">
<l><seg type="pāda" n="a">ānītā sajaṭā gaṅgā</seg> <seg type="pāda" n="b">asyā nānyac chubhāvaham</seg> </l>
<l><seg type="pāda" n="c">svarge bhuvi tale vāpi</seg> <seg type="pāda" n="d">tīrthaṃ sarvārthadaṃ mune</seg> //</l>
</lg>

<milestone unit="speaker" n="brahmovāca"/>

<lg xml:id="BrP_77.14">
<l><seg type="pāda" n="a">ity etat kathitaṃ putra</seg> <seg type="pāda" n="b">gautamāya mahātmane</seg> </l>
<l><seg type="pāda" n="c">sākṣād dhareṇa tuṣṭena</seg> <seg type="pāda" n="d">mayā tava niveditam</seg> //</l>
</lg>

<lg xml:id="BrP_77.15">
<l><seg type="pāda" n="a">evaṃ sā gautamī gaṅgā</seg> <seg type="pāda" n="b">sarvebhyo 'py adhikā matā</seg> </l>
<l><seg type="pāda" n="c">tatsvarūpaṃ ca kathitaṃ</seg> <seg type="pāda" n="d">kuto 'nyā śravaṇaspṛhā</seg> //</l>
</lg>

<milestone unit="speaker" n="nārada uvāca"/>

<lg xml:id="BrP_78.1">
<l><seg type="pāda" n="a">dvividhā saiva gaditā</seg> <seg type="pāda" n="b">ekāpi surasattama</seg> </l>
<l><seg type="pāda" n="c">eko bhedas tu kathito</seg> <seg type="pāda" n="d">brāhmaṇenāhṛto yataḥ</seg> //</l>
</lg>

<lg xml:id="BrP_78.2">
<l><seg type="pāda" n="a">kṣatriyeṇāparo 'py aṃśo</seg> <seg type="pāda" n="b">jaṭāsv eva vyavasthitaḥ</seg> </l>
<l><seg type="pāda" n="c">bhavasya devadevasya</seg> <seg type="pāda" n="d">āhṛtas tad vadasva me</seg> //</l>
</lg>

<milestone unit="speaker" n="brahmovāca"/>

<lg xml:id="BrP_78.3">
<l><seg type="pāda" n="a">vaivasvatānvaye jāta</seg> <seg type="pāda" n="b">ikṣvākukulasaṃbhavaḥ</seg> </l>
<l><seg type="pāda" n="c">purā vai sagaro nāma</seg> <seg type="pāda" n="d">rājāsīd atidhārmikaḥ</seg> //</l>
</lg>

<lg xml:id="BrP_78.4">
<l><seg type="pāda" n="a">yajvā dānaparo nityaṃ</seg> <seg type="pāda" n="b">dharmācāravicāravān</seg> </l>
<l><seg type="pāda" n="c">tasya bhāryādvayaṃ cāsīt</seg> <seg type="pāda" n="d">patibhaktiparāyaṇam</seg> //</l>
</lg>

<lg xml:id="BrP_78.5">
<l><seg type="pāda" n="a">tasya vai saṃtatir nābhūd</seg> <seg type="pāda" n="b">iti cintāparo 'bhavat</seg> </l>
<l><seg type="pāda" n="c">vasiṣṭhaṃ gṛham āhūya</seg> <seg type="pāda" n="d">saṃpūjya vidhivat tataḥ</seg> //</l>
</lg>

<lg xml:id="BrP_78.6">
<l><seg type="pāda" n="a">uvāca vacanaṃ rājā</seg> <seg type="pāda" n="b">saṃtateḥ kāraṇaṃ prati</seg> </l>
<l><seg type="pāda" n="c">iti tadvacanaṃ śrutvā</seg> <seg type="pāda" n="d">dhyātvā rājānam abravīt</seg> //</l>
</lg>

<milestone unit="speaker" n="vasiṣṭha uvāca"/>

<lg xml:id="BrP_78.7">
<l><seg type="pāda" n="a">sapatnīkaḥ sadā rājann</seg> <seg type="pāda" n="b">ṛṣipūjāparo bhava</seg> //</l>
</lg>

<milestone unit="speaker" n="brahmovāca"/>

<lg xml:id="BrP_78.8">
<l><seg type="pāda" n="a">ity uktvā sa munir vipra</seg> <seg type="pāda" n="b">yathāsthānaṃ jagāma ha</seg> </l>
<l><seg type="pāda" n="c">ekadā tasya rājarṣer</seg> <seg type="pāda" n="d">gṛham āgāt taponidhiḥ</seg> //</l>
</lg>

<lg xml:id="BrP_78.9">
<l><seg type="pāda" n="a">tasyarṣeḥ pūjanaṃ cakre</seg> <seg type="pāda" n="b">sa saṃtuṣṭo 'bravīd vacam</seg> </l>
<l><seg type="pāda" n="c">varaṃ brūhi mahābhāgety</seg> <seg type="pāda" n="d">ukte putrān sa cāvṛṇot</seg> //</l>
</lg>

<lg xml:id="BrP_78.10">
<l><seg type="pāda" n="a">sa muniḥ prāha rājānam</seg> <seg type="pāda" n="b">ekasyāṃ vaṃśadhārakaḥ</seg> </l>
<l><seg type="pāda" n="c">putro bhūyāt tathānyasyāṃ</seg> <seg type="pāda" n="d">ṣaṣṭisāhasrakaṃ sutāḥ</seg> //</l>
</lg>

<lg xml:id="BrP_78.11">
<l><seg type="pāda" n="a">varaṃ dattvā munau yāte</seg> <seg type="pāda" n="b">putrā jātāḥ sahasraśaḥ</seg> </l>
<l><seg type="pāda" n="c">sa yajñān subahūṃś cakre</seg> <seg type="pāda" n="d">hayamedhān sudakṣiṇān</seg> //</l>
</lg>

<lg xml:id="BrP_78.12">
<l><seg type="pāda" n="a">ekasmin hayamedhe vai</seg> <seg type="pāda" n="b">dīkṣito vidhivan nṛpaḥ</seg> </l>
<l><seg type="pāda" n="c">putrān nyayojayad rājā</seg> <seg type="pāda" n="d">sasainyān hayarakṣaṇe</seg> //</l>
</lg>

<lg xml:id="BrP_78.13">
<l><seg type="pāda" n="a">kvacid antaram āsādya</seg> <seg type="pāda" n="b">hayaṃ jahre śatakratuḥ</seg> </l>
<l><seg type="pāda" n="c">mārgamāṇāś ca te putrā</seg> <seg type="pāda" n="d">naivāpaśyan hayaṃ tadā</seg> //</l>
</lg>

<lg xml:id="BrP_78.14">
<l><seg type="pāda" n="a">sahasrāṇāṃ tathā ṣaṣṭir</seg> <seg type="pāda" n="b">nānāyuddhaviśāradāḥ</seg> </l>
<l><seg type="pāda" n="c">teṣu paśyatsu rakṣāṃsi</seg> <seg type="pāda" n="d">putreṣu sagarasya hi</seg> //</l>
</lg>

<lg xml:id="BrP_78.15">
<l><seg type="pāda" n="a">prokṣitaṃ tad dhayaṃ nītvā</seg> <seg type="pāda" n="b">te rasātalam āgaman</seg> </l>
<l><seg type="pāda" n="c">rākṣasān māyayā yuktān</seg> <seg type="pāda" n="d">naivāpaśyanta sāgarāḥ</seg> //</l>
</lg>

<lg xml:id="BrP_78.16">
<l><seg type="pāda" n="a">na dṛṣṭvā te hayaṃ putrāḥ</seg> <seg type="pāda" n="b">sagarasya balīyasaḥ</seg> </l>
<l><seg type="pāda" n="c">itaś cetaś carantas te</seg> <seg type="pāda" n="d">naivāpaśyan hayaṃ tadā</seg> //</l>
</lg>

<lg xml:id="BrP_78.17">
<l><seg type="pāda" n="a">devalokaṃ tadā jagmuḥ</seg> <seg type="pāda" n="b">parvatāṃś ca sarāṃsi ca</seg> </l>
<l><seg type="pāda" n="c">vanāni ca vicinvanto</seg> <seg type="pāda" n="d">naivāpaśyan hayaṃ tadā</seg> //</l>
</lg>

<lg xml:id="BrP_78.18">
<l><seg type="pāda" n="a">kṛtasvastyayano rājā</seg> <seg type="pāda" n="b">ṛtvigbhiḥ kṛtamaṅgalaḥ</seg> </l>
<l><seg type="pāda" n="c">adṛṣṭvā tu paśuṃ ramyaṃ</seg> <seg type="pāda" n="d">rājā cintām upeyivān</seg> //</l>
</lg>

<lg xml:id="BrP_78.19">
<l><seg type="pāda" n="a">aṭantaḥ sāgarāḥ sarve</seg> <seg type="pāda" n="b">devalokam upāgaman</seg> </l>
<l><seg type="pāda" n="c">hayaṃ tam anucinvantas</seg> <seg type="pāda" n="d">tatrāpi na hayo 'bhavat</seg> //</l>
</lg>

<lg xml:id="BrP_78.20">
<l><seg type="pāda" n="a">tato mahīṃ samājagmuḥ</seg> <seg type="pāda" n="b">parvatāṃś ca vanāni ca</seg> </l>
<l><seg type="pāda" n="c">tatrāpi ca hayaṃ naiva</seg> <seg type="pāda" n="d">dṛṣṭavanto nṛpātmajāḥ</seg> //</l>
</lg>

<lg xml:id="BrP_78.21">
<l><seg type="pāda" n="a">etasminn antare tatra</seg> <seg type="pāda" n="b">daivī vāg abhavat tadā</seg> </l>
<l><seg type="pāda" n="c">rasātale hayo baddha</seg> <seg type="pāda" n="d">āste nānyatra sāgarāḥ</seg> //</l>
</lg>

<lg xml:id="BrP_78.22">
<l><seg type="pāda" n="a">iti śrutvā tato vākyaṃ</seg> <seg type="pāda" n="b">gantukāmā rasātalam</seg> </l>
<l><seg type="pāda" n="c">akhanan pṛthivīṃ sarvāṃ</seg> <seg type="pāda" n="d">paritaḥ sāgarās tataḥ</seg> //</l>
</lg>

<lg xml:id="BrP_78.23">
<l><seg type="pāda" n="a">te kṣudhārtā mṛdaṃ śuṣkāṃ</seg> <seg type="pāda" n="b">bhakṣayantas tv aharniśam</seg> </l>
<l><seg type="pāda" n="c">nyakhanaṃś cāpi jagmuś ca</seg> <seg type="pāda" n="d">satvarās te rasātalam</seg> //</l>
</lg>

<lg xml:id="BrP_78.24">
<l><seg type="pāda" n="a">tān āgatān bhūpasutān</seg> <seg type="pāda" n="b">sāgarān balinaḥ kṛtīn</seg> </l>
<l><seg type="pāda" n="c">śrutvā rakṣāṃsi saṃtrastā</seg> <seg type="pāda" n="d">vyagaman kapilāntikam</seg> //</l>
</lg>

<lg xml:id="BrP_78.25">
<l><seg type="pāda" n="a">kapilo 'pi mahāprājñas</seg> <seg type="pāda" n="b">tatra śete rasātale</seg> </l>
<l><seg type="pāda" n="c">purā ca sādhitaṃ tena</seg> <seg type="pāda" n="d">devānāṃ kāryam uttamam</seg> //</l>
</lg>

<lg xml:id="BrP_78.26">
<l><seg type="pāda" n="a">vinidreṇa tataḥ śrāntaḥ</seg> <seg type="pāda" n="b">siddhe kārye surān prati</seg> </l>
<l><seg type="pāda" n="c">abravīt kapilaḥ śrīmān</seg> <seg type="pāda" n="d">nidrāsthānaṃ prayacchatha</seg> //</l>
</lg>

<lg xml:id="BrP_78.27">
<l><seg type="pāda" n="a">rasātalaṃ dadus tasmai</seg> <seg type="pāda" n="b">punar āha surān muniḥ</seg> </l>
<l><seg type="pāda" n="c">yo mām utthāpayen mando</seg> <seg type="pāda" n="d">bhasmī bhūyāc ca satvaram</seg> //</l>
</lg>

<lg xml:id="BrP_78.28">
<l><seg type="pāda" n="a">tataḥ śaye talagato</seg> <seg type="pāda" n="b">no cen na svapna eva hi</seg> </l>
<l><seg type="pāda" n="c">tathety uktaḥ suragaṇais</seg> <seg type="pāda" n="d">tatra śete rasātale</seg> //</l>
</lg>

<lg xml:id="BrP_78.29">
<l><seg type="pāda" n="a">tasya prabhāvaṃ te jñātvā</seg> <seg type="pāda" n="b">rākṣasā māyayā yutāḥ</seg> </l>
<l><seg type="pāda" n="c">sāgarāṇāṃ ca sarveṣāṃ</seg> <seg type="pāda" n="d">vadhopāyaṃ pracakrire</seg> //</l>
</lg>

<lg xml:id="BrP_78.30">
<l><seg type="pāda" n="a">vinā yuddhena te bhītā</seg> <seg type="pāda" n="b">rākṣasāḥ satvarās tadā</seg> </l>
<l><seg type="pāda" n="c">āgatya yatra sa muniḥ</seg> <seg type="pāda" n="d">kapilaḥ kopano mahān</seg> //</l>
</lg>

<lg xml:id="BrP_78.31">
<l><seg type="pāda" n="a">śirodeśe hayaṃ te vai</seg> <seg type="pāda" n="b">baddhvātha tvarayānvitāḥ</seg> </l>
<l><seg type="pāda" n="c">dūre sthitvā mauninaś ca</seg> <seg type="pāda" n="d">prekṣantaḥ kiṃ bhaved iti</seg> //</l>
</lg>

<lg xml:id="BrP_78.32">
<l><seg type="pāda" n="a">tatas tu sāgarāḥ sarve</seg> <seg type="pāda" n="b">nirviśanto rasātalam</seg> </l>
<l><seg type="pāda" n="c">dadṛśus te hayaṃ baddhaṃ</seg> <seg type="pāda" n="d">śayānaṃ puruṣaṃ tathā</seg> //</l>
</lg>

<lg xml:id="BrP_78.33">
<l><seg type="pāda" n="a">taṃ menire ca hartāraṃ</seg> <seg type="pāda" n="b">kratuhantāram eva ca</seg> </l>
<l><seg type="pāda" n="c">enaṃ hatvā mahāpāpaṃ</seg> <seg type="pāda" n="d">nayāmo 'śvaṃ nṛpāntikam</seg> //</l>
</lg>

<lg xml:id="BrP_78.34">
<l><seg type="pāda" n="a">kecid ūcuḥ paśuṃ baddhaṃ</seg> <seg type="pāda" n="b">nayāmo 'nena kiṃ phalam</seg> </l>
<l><seg type="pāda" n="c">tadāhur apare śūrā</seg> <seg type="pāda" n="d">rājānaḥ śāsakā vayam</seg> //</l>
</lg>

<lg xml:id="BrP_78.35">
<l><seg type="pāda" n="a">utthāpyainaṃ mahāpāpaṃ</seg> <seg type="pāda" n="b">hanmaḥ kṣātreṇa varcasā</seg> </l>
<l><seg type="pāda" n="c">te taṃ jaghnur muniṃ pādair</seg> <seg type="pāda" n="d">bruvanto niṣṭhurāṇi ca</seg> //</l>
</lg>

<lg xml:id="BrP_78.36">
<l><seg type="pāda" n="a">tataḥ kopena mahatā</seg> <seg type="pāda" n="b">kapilo munisattamaḥ</seg> </l>
<l><seg type="pāda" n="c">sāgarān īkṣayām āsa</seg> <seg type="pāda" n="d">tān kopād bhasmasāt karot</seg> //</l>
</lg>

<lg xml:id="BrP_78.37">
<l><seg type="pāda" n="a">jajvalus te tatas tatra</seg> <seg type="pāda" n="b">sāgarāḥ sarva eva hi</seg> </l>
<l><seg type="pāda" n="c">tat tu sarvaṃ na jānāti</seg> <seg type="pāda" n="d">dīkṣitaḥ sagaro nṛpaḥ</seg> //</l>
</lg>

<lg xml:id="BrP_78.38">
<l><seg type="pāda" n="a">nāradaḥ kathayām āsa</seg> <seg type="pāda" n="b">sagarāya mahātmane</seg> </l>
<l><seg type="pāda" n="c">kapilasya tu saṃsthānaṃ</seg> <seg type="pāda" n="d">hayasyāpi tu saṃsthitim</seg> //</l>
</lg>

<lg xml:id="BrP_78.39">
<l><seg type="pāda" n="a">rākṣasānāṃ tu vikṛtiṃ</seg> <seg type="pāda" n="b">sāgarāṇāṃ ca nāśanam</seg> </l>
<l><seg type="pāda" n="c">tataś cintāparo rājā</seg> <seg type="pāda" n="d">kartavyaṃ nāvabudhyata</seg> //</l>
</lg>

<lg xml:id="BrP_78.40">
<l><seg type="pāda" n="a">aparo 'pi sutaś cāsīd</seg> <seg type="pāda" n="b">asamañjā iti śrutaḥ</seg> </l>
<l><seg type="pāda" n="c">sa tu bālāṃs tathā paurān</seg> <seg type="pāda" n="d">maurkhyāt kṣipati cāmbhasi</seg> //</l>
</lg>

<lg xml:id="BrP_78.41">
<l><seg type="pāda" n="a">sagaro 'py atha vijñaptaḥ</seg> <seg type="pāda" n="b">pauraiḥ saṃmilitais tadā</seg> </l>
<l><seg type="pāda" n="c">durnayaṃ tasya taṃ jñātvā</seg> <seg type="pāda" n="d">tataḥ kruddho 'bravīn nṛpaḥ</seg> //</l>
</lg>

<lg xml:id="BrP_78.42">
<l><seg type="pāda" n="a">svān amātyāṃs tadā rājā</seg> <seg type="pāda" n="b">deśatyāgaṃ karotv ayam</seg> </l>
<l><seg type="pāda" n="c">asamañjāḥ kṣatradharma</seg><seg type="pāda" n="d">tyāgī vai bālaghātakaḥ</seg> //</l>
</lg>

<lg xml:id="BrP_78.43">
<l><seg type="pāda" n="a">sagarasya tu tad vākyaṃ</seg> <seg type="pāda" n="b">śrutvāmātyās tvarānvitāḥ</seg> </l>
<l><seg type="pāda" n="c">tatyajur nṛpateḥ putram</seg> <seg type="pāda" n="d">asamañjā gato vanam</seg> //</l>
</lg>

<lg xml:id="BrP_78.44">
<l><seg type="pāda" n="a">sāgarā brahmaśāpena</seg> <seg type="pāda" n="b">naṣṭāḥ sarve rasātale</seg> </l>
<l><seg type="pāda" n="c">eko 'pi ca vanaṃ prāpta</seg> <seg type="pāda" n="d">idānīṃ kā gatir mama</seg> //</l>
</lg>

<lg xml:id="BrP_78.45">
<l><seg type="pāda" n="a">aṃśumān iti vikhyātaḥ</seg> <seg type="pāda" n="b">putras tasyāsamañjasaḥ</seg> </l>
<l><seg type="pāda" n="c">ānāyya bālakaṃ rājā</seg> <seg type="pāda" n="d">kāryaṃ tasmai nyavedayat</seg> //</l>
</lg>

<lg xml:id="BrP_78.46">
<l><seg type="pāda" n="a">kapilaṃ ca samārādhya</seg> <seg type="pāda" n="b">aṃśumān api bālakaḥ</seg> </l>
<l><seg type="pāda" n="c">sagarāya hayaṃ prādāt</seg> <seg type="pāda" n="d">tataḥ pūrṇo 'bhavat kratuḥ</seg> //</l>
</lg>

<lg xml:id="BrP_78.47">
<l><seg type="pāda" n="a">tasyāpi putras tejasvī</seg> <seg type="pāda" n="b">dilīpa iti dhārmikaḥ</seg> </l>
<l><seg type="pāda" n="c">tasyāpi putro matimān</seg> <seg type="pāda" n="d">bhagīratha iti śrutaḥ</seg> //</l>
</lg>

<lg xml:id="BrP_78.48">
<l><seg type="pāda" n="a">pitāmahānāṃ sarveṣāṃ</seg> <seg type="pāda" n="b">gatiṃ śrutvā suduḥkhitaḥ</seg> </l>
<l><seg type="pāda" n="c">sagaraṃ nṛpaśārdūlaṃ</seg> <seg type="pāda" n="d">papraccha vinayānvitaḥ</seg> //</l>
</lg>

<lg xml:id="BrP_78.49">
<l><seg type="pāda" n="a">sāgarāṇāṃ tu sarveṣāṃ</seg> <seg type="pāda" n="b">niṣkṛtis tu kathaṃ bhavet</seg> </l>
<l><seg type="pāda" n="c">bhagīrathaṃ nṛpaḥ prāha</seg> <seg type="pāda" n="d">kapilo vetti putraka</seg> //</l>
</lg>

<lg xml:id="BrP_78.50">
<l><seg type="pāda" n="a">tasya tad vacanaṃ śrutvā</seg> <seg type="pāda" n="b">bālaḥ prāyād rasātalam</seg> </l>
<l><seg type="pāda" n="c">kapilaṃ ca namaskṛtvā</seg> <seg type="pāda" n="d">sarvaṃ tasmai nyavedayat</seg> //</l>
</lg>

<lg xml:id="BrP_78.51">
<l><seg type="pāda" n="a">sa munis tu ciraṃ dhyātvā</seg> <seg type="pāda" n="b">tapasārādhya śaṃkaram</seg> </l>
<l><seg type="pāda" n="c">jaṭājalena svapitṝn</seg> <seg type="pāda" n="d">āplāvya nṛpasattama</seg> //</l>
</lg>

<lg xml:id="BrP_78.52">
<l><seg type="pāda" n="a">tataḥ kṛtārtho bhavitā</seg> <seg type="pāda" n="b">tvaṃ ca te pitaras tathā</seg> </l>
<l><seg type="pāda" n="c">tathā karomīti muniṃ</seg> <seg type="pāda" n="d">praṇamya punar abravīt</seg> //</l>
</lg>

<lg xml:id="BrP_78.53">
<l><seg type="pāda" n="a">kva gacche 'haṃ muniśreṣṭha</seg> <seg type="pāda" n="b">kartavyaṃ cāpi tad vada</seg> //</l>
</lg>

<milestone unit="speaker" n="kapila uvāca"/>

<lg xml:id="BrP_78.54">
<l><seg type="pāda" n="a">kailāsaṃ taṃ naraśreṣṭha</seg> <seg type="pāda" n="b">gatvā stuhi maheśvaram</seg> </l>
<l><seg type="pāda" n="c">tapaḥ kuru yathāśakti</seg> <seg type="pāda" n="d">tataś cepsitam āpsyasi</seg> //</l>
</lg>

<milestone unit="speaker" n="brahmovāca"/>

<lg xml:id="BrP_78.55">
<l><seg type="pāda" n="a">tac chrutvā sa muner vākyaṃ</seg> <seg type="pāda" n="b">muniṃ natvā tv agān nagam</seg> </l>
<l><seg type="pāda" n="c">kailāsaṃ sa śucir bhūtvā</seg> <seg type="pāda" n="d">bālo bālakriyānvitaḥ</seg> </l>
<l><seg type="pāda" n="e">tapase niścayaṃ kṛtvā</seg> <seg type="pāda" n="f">uvāca sa bhagīrathaḥ</seg> //</l>
</lg>

<milestone unit="speaker" n="bhagīratha uvāca"/>

<lg xml:id="BrP_78.56">
<l><seg type="pāda" n="a">bālo 'haṃ bālabuddhiś ca</seg> <seg type="pāda" n="b">bālacandradhara prabho</seg> </l>
<l><seg type="pāda" n="c">nāhaṃ kimapi jānāmi</seg> <seg type="pāda" n="d">tataḥ prīto bhava prabho</seg> //</l>
</lg>

<lg xml:id="BrP_78.57">
<l><seg type="pāda" n="a">vāgbhir manobhiḥ kṛtibhiḥ kadācin</seg> <lb/><seg type="pāda" n="b">mamopakurvanti hite ratā ye</seg></l>
<l><seg type="pāda" n="c">tebhyo hitārthaṃ tv iha cāmareśa</seg> <lb/><seg type="pāda" n="d">somaṃ namasyāmi surādipūjyam</seg></l>
</lg>

<lg xml:id="BrP_78.58">
<l><seg type="pāda" n="a">utpādito yair abhivardhitaś ca</seg> <lb/><seg type="pāda" n="b">samānagotraś ca samānadharmā</seg></l>
<l><seg type="pāda" n="c">teṣām abhīṣṭāni śivaḥ karotu</seg> <lb/><seg type="pāda" n="d">bālendumauliṃ praṇato 'smi nityam</seg></l>
</lg>

<milestone unit="speaker" n="brahmovāca"/>

<lg xml:id="BrP_78.59">
<l><seg type="pāda" n="a">evaṃ tu bruvatas tasya</seg> <seg type="pāda" n="b">purastād abhavac chivaḥ</seg> </l>
<l><seg type="pāda" n="c">vareṇa cchandayāno vai</seg> <seg type="pāda" n="d">bhagīratham uvāca ha</seg> //</l>
</lg>

<milestone unit="speaker" n="śiva uvāca"/>

<lg xml:id="BrP_78.60">
<l><seg type="pāda" n="a">yan na sādhyaṃ suragaṇair</seg> <seg type="pāda" n="b">deyaṃ tat te mayā dhruvam</seg> </l>
<l><seg type="pāda" n="c">vadasva nirbhayo bhūtvā</seg> <seg type="pāda" n="d">bhagīratha mahāmate</seg> //</l>
</lg>

<milestone unit="speaker" n="brahmovāca"/>

<lg xml:id="BrP_78.61">
<l><seg type="pāda" n="a">bhagīrathaḥ praṇamyeśaṃ</seg> <seg type="pāda" n="b">hṛṣṭaḥ provāca śaṃkaram</seg> //</l>
</lg>

<milestone unit="speaker" n="bhagīratha uvāca"/>

<lg xml:id="BrP_78.62">
<l><seg type="pāda" n="a">jaṭāsthitāṃ pitṝṇāṃ me</seg> <seg type="pāda" n="b">pāvanāya saridvarām</seg> </l>
<l><seg type="pāda" n="c">tām eva dehi deveśa</seg> <seg type="pāda" n="d">sarvam āptaṃ tato bhavet</seg> //</l>
</lg>

<milestone unit="speaker" n="brahmovāca"/>

<lg xml:id="BrP_78.63">
<l><seg type="pāda" n="a">maheśo 'pi vihasyātha</seg> <seg type="pāda" n="b">bhagīratham uvāca ha</seg> //</l>
</lg>

<milestone unit="speaker" n="śiva uvāca"/>

<lg xml:id="BrP_78.64">
<l><seg type="pāda" n="a">dattā mayeyaṃ te putra</seg> <seg type="pāda" n="b">punas tāṃ stuhi suvrata</seg> //</l>
</lg>

<milestone unit="speaker" n="brahmovāca"/>

<lg xml:id="BrP_78.65">
<l><seg type="pāda" n="a">tad devavacanaṃ śrutvā</seg> <seg type="pāda" n="b">tadarthaṃ tu tapo mahat</seg> </l>
<l><seg type="pāda" n="c">stutiṃ cakāra gaṅgāyā</seg> <seg type="pāda" n="d">bhaktyā prayatamānasaḥ</seg> //</l>
</lg>

<lg xml:id="BrP_78.66">
<l><seg type="pāda" n="a">tasyā api prasādaṃ ca</seg> <seg type="pāda" n="b">prāpya bālo 'py abālavat</seg> </l>
<l><seg type="pāda" n="c">gaṅgāṃ maheśvarāt prāptām</seg> <seg type="pāda" n="d">ādāyāgād rasātalam</seg> //</l>
</lg>

<lg xml:id="BrP_78.67">
<l><seg type="pāda" n="a">nyavedayat sa munaye</seg> <seg type="pāda" n="b">kapilāya mahātmane</seg> </l>
<l><seg type="pāda" n="c">yathoditaprakāreṇa</seg> <seg type="pāda" n="d">gaṅgāṃ saṃsthāpya yatnataḥ</seg> //</l>
</lg>

<lg xml:id="BrP_78.68">
<l><seg type="pāda" n="a">pradakṣiṇam athāvartya</seg> <seg type="pāda" n="b">kṛtāñjalipuṭo 'bravīt</seg> //</l>
</lg>

<milestone unit="speaker" n="bhagīratha uvāca"/>

<lg xml:id="BrP_78.69">
<l><seg type="pāda" n="a">devi me pitaraḥ śāpāt</seg> <seg type="pāda" n="b">kapilasya mahāmuneḥ</seg> </l>
<l><seg type="pāda" n="c">prāptās te vigatiṃ mātas</seg> <seg type="pāda" n="d">tasmāt tān pātum arhasi</seg> //</l>
</lg>

<milestone unit="speaker" n="brahmovāca"/>

<lg xml:id="BrP_78.70">
<l><seg type="pāda" n="a">tathety uktvā suranadī</seg> <seg type="pāda" n="b">sarveṣām upakārikā</seg> </l>
<l><seg type="pāda" n="c">lokānām upakārārthaṃ</seg> <seg type="pāda" n="d">pitṝṇāṃ pāvanāya ca</seg> //</l>
</lg>

<lg xml:id="BrP_78.71">
<l><seg type="pāda" n="a">agastyapītasyāmbhodheḥ</seg> <seg type="pāda" n="b">pūraṇāya viśeṣataḥ</seg> </l>
<l><seg type="pāda" n="c">smaraṇād eva pāpānāṃ</seg> <seg type="pāda" n="d">nāśāya suranimnagā</seg> //</l>
</lg>

<lg xml:id="BrP_78.72">
<l><seg type="pāda" n="a">bhagīrathoditaṃ cakre</seg> <seg type="pāda" n="b">rasātalatale sthitān</seg> </l>
<l><seg type="pāda" n="c">bhasmībhūtān nṛpasutān</seg> <seg type="pāda" n="d">sāgarāṃś ca viśeṣataḥ</seg> //</l>
</lg>

<lg xml:id="BrP_78.73">
<l><seg type="pāda" n="a">vinirdagdhān athāplāvya</seg> <seg type="pāda" n="b">khātapūram athākarot</seg> </l>
<l><seg type="pāda" n="c">tato meruṃ samāplāvya</seg> <seg type="pāda" n="d">sthitāṃ bālo 'bravīn nṛpaḥ</seg> //</l>
</lg>

<lg xml:id="BrP_78.74">
<l><seg type="pāda" n="a">karmabhūmau tvayā bhāvyaṃ</seg> <seg type="pāda" n="b">tathety āgād dhimālayam</seg> </l>
<l><seg type="pāda" n="c">himavatparvatāt puṇyād</seg> <seg type="pāda" n="d">bhārataṃ varṣam abhyagāt</seg> //</l>
</lg>

<lg xml:id="BrP_78.75">
<l><seg type="pāda" n="a">tanmadhyataḥ puṇyanadī</seg> <seg type="pāda" n="b">prāyāt pūrvārṇavaṃ prati</seg> </l>
<l><seg type="pāda" n="c">evam eṣāpi te proktā</seg> <seg type="pāda" n="d">gaṅgā kṣātrā mahāmune</seg> //</l>
</lg>

<lg xml:id="BrP_78.76">
<l><seg type="pāda" n="a">māheśvarī vaiṣṇavī ca</seg> <seg type="pāda" n="b">saiva brāhmī ca pāvanī</seg> </l>
<l><seg type="pāda" n="c">bhāgīrathī devanadī</seg> <seg type="pāda" n="d">himavacchikharāśrayā</seg> //</l>
</lg>

<lg xml:id="BrP_78.77">
<l><seg type="pāda" n="a">maheśvarajaṭāvāri</seg> <seg type="pāda" n="b">evaṃ dvaividhyam āgatam</seg> </l>
<l><seg type="pāda" n="c">vindhyasya dakṣiṇe gaṅgā</seg> <seg type="pāda" n="d">gautamī sā nigadyate</seg> </l>
<l><seg type="pāda" n="e">uttare sāpi vindhyasya</seg> <seg type="pāda" n="f">bhāgīrathy abhidhīyate</seg> //</l>
</lg>

<milestone unit="speaker" n="nārada uvāca"/>

<lg xml:id="BrP_79.1">
<l><seg type="pāda" n="a">na manas tṛptim ādhatte</seg> <seg type="pāda" n="b">kathāḥ śṛṇvat tvayeritāḥ</seg> </l>
<l><seg type="pāda" n="c">pṛthak tīrthaphalaṃ śrotuṃ</seg> <seg type="pāda" n="d">pravṛttaṃ mama mānasam</seg> //</l>
</lg>

<lg xml:id="BrP_79.2">
<l><seg type="pāda" n="a">kramaśo brāhmaṇānītāṃ</seg> <seg type="pāda" n="b">gaṅgāṃ me prathamaṃ vada</seg> </l>
<l><seg type="pāda" n="c">pṛthak tīrthaphalaṃ puṇyaṃ</seg> <seg type="pāda" n="d">setihāsaṃ yathākramam</seg> //</l>
</lg>

<milestone unit="speaker" n="brahmovāca"/>

<lg xml:id="BrP_79.3">
<l><seg type="pāda" n="a">tīrthānāṃ ca pṛthag bhāvaṃ</seg> <seg type="pāda" n="b">phalaṃ māhātmyam eva ca</seg> </l>
<l><seg type="pāda" n="c">sarvaṃ vaktuṃ na śaknomi</seg> <seg type="pāda" n="d">na ca tvaṃ śravaṇe kṣamaḥ</seg> //</l>
</lg>

<lg xml:id="BrP_79.4">
<l><seg type="pāda" n="a">tathāpi kiṃcid vakṣyāmi</seg> <seg type="pāda" n="b">śṛṇu nārada yatnataḥ</seg> </l>
<l><seg type="pāda" n="c">yāny uktāni ca tīrthāni</seg> <seg type="pāda" n="d">śrutivākyāni yāni ca</seg> //</l>
</lg>

<lg xml:id="BrP_79.5">
<l><seg type="pāda" n="a">tāni vakṣyāmi saṃkṣepān</seg> <seg type="pāda" n="b">namaskṛtvā trilocanam</seg> </l>
<l><seg type="pāda" n="c">yatrāsau bhagavān āsīt</seg> <seg type="pāda" n="d">pratyakṣas tryambako mune</seg> //</l>
</lg>

<lg xml:id="BrP_79.6">
<l><seg type="pāda" n="a">tryambakaṃ nāma tat tīrthaṃ</seg> <seg type="pāda" n="b">bhuktimuktipradāyakam</seg> </l>
<l><seg type="pāda" n="c">vārāham aparaṃ tīrthaṃ</seg> <seg type="pāda" n="d">triṣu lokeṣu viśrutam</seg> //</l>
</lg>

<lg xml:id="BrP_79.7">
<l><seg type="pāda" n="a">tasya rūpaṃ pravakṣyāmi</seg> <seg type="pāda" n="b">nāma viṣṇor yathābhavat</seg> </l>
<l><seg type="pāda" n="c">purā devān parābhūya</seg> <seg type="pāda" n="d">yajñam ādāya rākṣasaḥ</seg> //</l>
</lg>

<lg xml:id="BrP_79.8">
<l><seg type="pāda" n="a">rasātalam anuprāptaḥ</seg> <seg type="pāda" n="b">sindhusena iti śrutaḥ</seg> </l>
<l><seg type="pāda" n="c">yajñe talam anuprāpte</seg> <seg type="pāda" n="d">niryajñā hy abhavan mahī</seg> //</l>
</lg>

<lg xml:id="BrP_79.9">
<l><seg type="pāda" n="a">nāyaṃ loko 'sti na paro</seg> <seg type="pāda" n="b">yajñe naṣṭa itītvarāḥ</seg> </l>
<l><seg type="pāda" n="c">surās tam eva viviśū</seg> <seg type="pāda" n="d">rasātalam anudviṣam</seg> //</l>
</lg>

<lg xml:id="BrP_79.10">
<l><seg type="pāda" n="a">nāśaknuvaṃs tu taṃ jetuṃ</seg> <seg type="pāda" n="b">devā indrapurogamāḥ</seg> </l>
<l><seg type="pāda" n="c">viṣṇuṃ purāṇapuruṣaṃ</seg> <seg type="pāda" n="d">gatvā tasmai nyavedayan</seg> //</l>
</lg>

<lg xml:id="BrP_79.11">
<l><seg type="pāda" n="a">rākṣasasya tu tat karma</seg> <seg type="pāda" n="b">yajñabhraṃśam aśeṣataḥ</seg> </l>
<l><seg type="pāda" n="c">tataḥ provāca bhagavān</seg> <seg type="pāda" n="d">vārāhaṃ vapur āsthitaḥ</seg> //</l>
</lg>

<lg xml:id="BrP_79.12">
<l><seg type="pāda" n="a">śaṅkhacakragadāpāṇir</seg> <seg type="pāda" n="b">gatvā caiva rasātalam</seg> </l>
<l><seg type="pāda" n="c">ānayiṣye makhaṃ puṇyaṃ</seg> <seg type="pāda" n="d">hatvā rākṣasapuṃgavān</seg> //</l>
</lg>

<lg xml:id="BrP_79.13">
<l><seg type="pāda" n="a">svaḥ prayāntu surāḥ sarve</seg> <seg type="pāda" n="b">vyetu vo mānaso jvaraḥ</seg> </l>
<l><seg type="pāda" n="c">yena gaṅgā talaṃ prāptā</seg> <seg type="pāda" n="d">pathā tenaiva cakradhṛk</seg> //</l>
</lg>

<lg xml:id="BrP_79.14">
<l><seg type="pāda" n="a">jagāma tarasā putra</seg> <seg type="pāda" n="b">bhuvaṃ bhittvā rasātalam</seg> </l>
<l><seg type="pāda" n="c">sa varāhavapuḥ śrīmān</seg> <seg type="pāda" n="d">rasātalanivāsinaḥ</seg> //</l>
</lg>

<lg xml:id="BrP_79.15">
<l><seg type="pāda" n="a">rākṣasān dānavān hatvā</seg> <seg type="pāda" n="b">mukhe dhṛtvā mahādhvaram</seg> </l>
<l><seg type="pāda" n="c">vārāharūpī bhagavān</seg> <seg type="pāda" n="d">makham ādāya yajñabhuk</seg> //</l>
</lg>

<lg xml:id="BrP_79.16">
<l><seg type="pāda" n="a">yena prāpa talaṃ viṣṇuḥ</seg> <seg type="pāda" n="b">pathā tenaiva śatrujit</seg> </l>
<l><seg type="pāda" n="c">mukhe nyasya mahāyajñaṃ</seg> <seg type="pāda" n="d">niścakrāma rasātalāt</seg> //</l>
</lg>

<lg xml:id="BrP_79.17">
<l><seg type="pāda" n="a">tatra brahmagirau devāḥ</seg> <seg type="pāda" n="b">pratīkṣāṃ cakrire hareḥ</seg> </l>
<l><seg type="pāda" n="c">pathas tasmād viniḥsṛtya</seg> <seg type="pāda" n="d">gaṅgāsravaṇam abhyagāt</seg> //</l>
</lg>

<lg xml:id="BrP_79.18">
<l><seg type="pāda" n="a">prākṣālayac ca svāṅgāni</seg> <seg type="pāda" n="b">asṛgliptāni nārada</seg> </l>
<l><seg type="pāda" n="c">gaṅgāmbhasā tatra kuṇḍaṃ</seg> <seg type="pāda" n="d">vārāham abhavat tataḥ</seg> //</l>
</lg>

<lg xml:id="BrP_79.19">
<l><seg type="pāda" n="a">mukhe nyastaṃ mahāyajñaṃ</seg> <seg type="pāda" n="b">devānāṃ purato hariḥ</seg> </l>
<l><seg type="pāda" n="c">dattavāṃs tridaśaśreṣṭho</seg> <seg type="pāda" n="d">mukhād yajño 'bhyajāyata</seg> //</l>
</lg>

<lg xml:id="BrP_79.20">
<l><seg type="pāda" n="a">tataḥ prabhṛti yajñāṅgaṃ</seg> <seg type="pāda" n="b">pradhānaṃ sruva ucyate</seg> </l>
<l><seg type="pāda" n="c">vārāharūpam abhavad</seg> <seg type="pāda" n="d">evaṃ vai kāraṇāntarāt</seg> //</l>
</lg>

<lg xml:id="BrP_79.21">
<l><seg type="pāda" n="a">tasmāt puṇyatamaṃ tīrthaṃ</seg> <seg type="pāda" n="b">vārāhaṃ sarvakāmadam</seg> </l>
<l><seg type="pāda" n="c">tatra snānaṃ ca dānaṃ ca</seg> <seg type="pāda" n="d">sarvakratuphalapradam</seg> //</l>
</lg>

<lg xml:id="BrP_79.22">
<l><seg type="pāda" n="a">tatra sthito 'pi yaḥ kaścit</seg> <seg type="pāda" n="b">pitṝn smarati puṇyakṛt</seg> </l>
<l><seg type="pāda" n="c">vimuktāḥ sarvapāpebhyaḥ</seg> <seg type="pāda" n="d">pitaraḥ svargam āpnuyuḥ</seg> //</l>
</lg>

<milestone unit="speaker" n="brahmovāca"/>

<lg xml:id="BrP_80.1">
<l><seg type="pāda" n="a">kuśāvartasya māhātmyam</seg> <seg type="pāda" n="b">ahaṃ vaktuṃ na te kṣamaḥ</seg> </l>
<l><seg type="pāda" n="c">tasya smaraṇamātreṇa</seg> <seg type="pāda" n="d">kṛtakṛtyo bhaven naraḥ</seg> //</l>
</lg>

<lg xml:id="BrP_80.2">
<l><seg type="pāda" n="a">kuśāvartam iti khyātaṃ</seg> <seg type="pāda" n="b">narāṇāṃ sarvakāmadam</seg> </l>
<l><seg type="pāda" n="c">kuśenāvartitaṃ yatra</seg> <seg type="pāda" n="d">gautamena mahātmanā</seg> //</l>
</lg>

<lg xml:id="BrP_80.3">
<l><seg type="pāda" n="a">kuśenāvartayitvā tu</seg> <seg type="pāda" n="b">ānayām āsa tāṃ muniḥ</seg> </l>
<l><seg type="pāda" n="c">tatra snānaṃ ca dānaṃ ca</seg> <seg type="pāda" n="d">pitṝṇāṃ tṛptidāyakam</seg> //</l>
</lg>

<lg xml:id="BrP_80.4">
<l><seg type="pāda" n="a">nīlagaṅgā saricchreṣṭhā</seg> <seg type="pāda" n="b">niḥsṛtā nīlaparvatāt</seg> </l>
<l><seg type="pāda" n="c">tatra snānādi yat kiṃcit</seg> <seg type="pāda" n="d">karoti prayato naraḥ</seg> //</l>
</lg>

<lg xml:id="BrP_80.5">
<l><seg type="pāda" n="a">sarvaṃ tad akṣayaṃ vidyāt</seg> <seg type="pāda" n="b">pitṝṇāṃ tṛptidāyakam</seg> </l>
<l><seg type="pāda" n="c">viśrutaṃ triṣu lokeṣu</seg> <seg type="pāda" n="d">kapotaṃ tīrtham uttamam</seg> //</l>
</lg>

<lg xml:id="BrP_80.6">
<l><seg type="pāda" n="a">tasya rūpaṃ ca vakṣyāmi</seg> <seg type="pāda" n="b">mune śṛṇu mahāphalam</seg> </l>
<l><seg type="pāda" n="c">tatra brahmagirau kaścid</seg> <seg type="pāda" n="d">vyādhaḥ paramadāruṇaḥ</seg> //</l>
</lg>

<lg xml:id="BrP_80.7">
<l><seg type="pāda" n="a">hinasti brāhmaṇān sādhūn</seg> <seg type="pāda" n="b">yatīn gopakṣiṇo mṛgān</seg> </l>
<l><seg type="pāda" n="c">evaṃbhūtaḥ sa pāpātmā</seg> <seg type="pāda" n="d">krodhano 'nṛtabhāṣaṇaḥ</seg> //</l>
</lg>

<lg xml:id="BrP_80.8">
<l><seg type="pāda" n="a">bhīṣaṇākṛtir atyugro</seg> <seg type="pāda" n="b">nīlākṣo hrasvabāhukaḥ</seg> </l>
<l><seg type="pāda" n="c">danturo naṣṭanāsākṣo</seg> <seg type="pāda" n="d">hrasvapāt pṛthukukṣikaḥ</seg> //</l>
</lg>

<lg xml:id="BrP_80.9">
<l><seg type="pāda" n="a">hrasvodaro hrasvabhujo</seg> <seg type="pāda" n="b">vikṛto gardabhasvanaḥ</seg> </l>
<l><seg type="pāda" n="c">pāśahastaḥ pāpacittaḥ</seg> <seg type="pāda" n="d">pāpiṣṭhaḥ sadhanuḥ sadā</seg> //</l>
</lg>

<lg xml:id="BrP_80.10">
<l><seg type="pāda" n="a">tasya bhāryā tathābhūtā</seg> <seg type="pāda" n="b">apatyāny api nārada</seg> </l>
<l><seg type="pāda" n="c">tayā tu preryamāṇo 'sau</seg> <seg type="pāda" n="d">viveśa gahanaṃ vanam</seg> //</l>
</lg>

<lg xml:id="BrP_80.11">
<l><seg type="pāda" n="a">sa jaghāna mṛgān pāpaḥ</seg> <seg type="pāda" n="b">pakṣiṇo bahurūpiṇaḥ</seg> </l>
<l><seg type="pāda" n="c">pañjare prākṣipat kāṃścij</seg> <seg type="pāda" n="d">jīvamānāṃs tathetarān</seg> //</l>
</lg>

<lg xml:id="BrP_80.12">
<l><seg type="pāda" n="a">kṣudhayā paritaptāṅgo</seg> <seg type="pāda" n="b">vihvalas tṛṣayā tathā</seg> </l>
<l><seg type="pāda" n="c">bhrāntadeśo bahutaraṃ</seg> <seg type="pāda" n="d">nyavartata gṛhaṃ prati</seg> //</l>
</lg>

<lg xml:id="BrP_80.13">
<l><seg type="pāda" n="a">tato 'parāhṇe saṃprāpte</seg> <seg type="pāda" n="b">nivṛtte madhumādhave</seg> </l>
<l><seg type="pāda" n="c">kṣaṇāt taḍid garjitaṃ ca</seg> <seg type="pāda" n="d">sābhraṃ caivābhavat tadā</seg> //</l>
</lg>

<lg xml:id="BrP_80.14">
<l><seg type="pāda" n="a">vavau vāyuḥ sāśmavarṣo</seg> <seg type="pāda" n="b">vāridhārātibhīṣaṇaḥ</seg> </l>
<l><seg type="pāda" n="c">sa gacchaṃl lubdhakaḥ śrāntaḥ</seg> <seg type="pāda" n="d">panthānaṃ nāvabudhyata</seg> //</l>
</lg>

<lg xml:id="BrP_80.15">
<l><seg type="pāda" n="a">jalaṃ sthalaṃ gartam atho</seg> <seg type="pāda" n="b">panthānam athavā diśaḥ</seg> </l>
<l><seg type="pāda" n="c">na bubodha tadā pāpaḥ</seg> <seg type="pāda" n="d">śrāntaḥ śaraṇam apy atha</seg> //</l>
</lg>

<lg xml:id="BrP_80.16">
<l><seg type="pāda" n="a">kva gacchāmi kva tiṣṭheyaṃ</seg> <seg type="pāda" n="b">kiṃ karomīty acintayat</seg> </l>
<l><seg type="pāda" n="c">sarveṣāṃ prāṇināṃ prāṇān</seg> <seg type="pāda" n="d">āhartāhaṃ yathāntakaḥ</seg> //</l>
</lg>

<lg xml:id="BrP_80.17">
<l><seg type="pāda" n="a">mamāpy antakaraṃ bhūtaṃ</seg> <seg type="pāda" n="b">saṃprāptaṃ cāśmavarṣaṇam</seg> </l>
<l><seg type="pāda" n="c">trātāraṃ naiva paśyāmi</seg> <seg type="pāda" n="d">śilāṃ vā vṛkṣam antike</seg> //</l>
</lg>

<lg xml:id="BrP_80.18">
<l><seg type="pāda" n="a">evaṃ bahuvidhaṃ vyādho</seg> <seg type="pāda" n="b">vicintyāpaśyad antike</seg> </l>
<l><seg type="pāda" n="c">vane vanaspatim iva</seg> <seg type="pāda" n="d">nakṣatrāṇāṃ yathātrijam</seg> //</l>
</lg>

<lg xml:id="BrP_80.19">
<l><seg type="pāda" n="a">mṛgāṇāṃ ca yathā siṃham</seg> <seg type="pāda" n="b">āśramāṇāṃ gṛhādhipam</seg> </l>
<l><seg type="pāda" n="c">indriyāṇāṃ mana iva</seg> <seg type="pāda" n="d">trātāraṃ prāṇināṃ nagam</seg> //</l>
</lg>

<lg xml:id="BrP_80.20">
<l><seg type="pāda" n="a">śreṣṭhaṃ viṭapinaṃ śubhraṃ</seg> <seg type="pāda" n="b">śākhāpallavamaṇḍitam</seg> </l>
<l><seg type="pāda" n="c">tam āśrityopaviṣṭo 'bhūt</seg> <seg type="pāda" n="d">klinnavāsā sa lubdhakaḥ</seg> //</l>
</lg>

<lg xml:id="BrP_80.21">
<l><seg type="pāda" n="a">smaran bhāryām apatyāni</seg> <seg type="pāda" n="b">jīveyur athavā na vā</seg> </l>
<l><seg type="pāda" n="c">etasminn antare tatra</seg> <seg type="pāda" n="d">cāstaṃ prāpto divākaraḥ</seg> //</l>
</lg>

<lg xml:id="BrP_80.22">
<l><seg type="pāda" n="a">tam eva nagam āśritya</seg> <seg type="pāda" n="b">kapoto bhāryayā saha</seg> </l>
<l><seg type="pāda" n="c">putrapautraiḥ parivṛto</seg> <seg type="pāda" n="d">hy āste tatra nagottame</seg> //</l>
</lg>

<lg xml:id="BrP_80.23">
<l><seg type="pāda" n="a">sukhena nirbhayo bhūtvā</seg> <seg type="pāda" n="b">sutṛptaḥ prīta eva ca</seg> </l>
<l><seg type="pāda" n="c">bahavo vatsarā yātā</seg> <seg type="pāda" n="d">vasatas tasya pakṣiṇaḥ</seg> //</l>
</lg>

<lg xml:id="BrP_80.24">
<l><seg type="pāda" n="a">pativratā tasya bhāryā</seg> <seg type="pāda" n="b">suprītā tena caiva hi</seg> </l>
<l><seg type="pāda" n="c">koṭare tannage śreṣṭhe</seg> <seg type="pāda" n="d">jalavāyvagnivarjite</seg> //</l>
</lg>

<lg xml:id="BrP_80.25">
<l><seg type="pāda" n="a">bhāryāputraiḥ parivṛtaḥ</seg> <seg type="pāda" n="b">sarvadāste kapotakaḥ</seg> </l>
<l><seg type="pāda" n="c">tasmin dine daivavaśāt</seg> <seg type="pāda" n="d">kapotaś ca kapotakī</seg> //</l>
</lg>

<lg xml:id="BrP_80.26">
<l><seg type="pāda" n="a">bhakṣyārthaṃ tu ubhau yātau</seg> <seg type="pāda" n="b">kapoto nagam abhyagāt</seg> </l>
<l><seg type="pāda" n="c">sāpi daivavaśāt putra</seg> <seg type="pāda" n="d">pañjarasthaiva vartate</seg> //</l>
</lg>

<lg xml:id="BrP_80.27">
<l><seg type="pāda" n="a">gṛhītā lubdhakenātha</seg> <seg type="pāda" n="b">jīvamāneva vartate</seg> </l>
<l><seg type="pāda" n="c">kapotako 'py apatyāni</seg> <seg type="pāda" n="d">mātṛhīnāny udīkṣya ca</seg> //</l>
</lg>

<lg xml:id="BrP_80.28">
<l><seg type="pāda" n="a">varṣaṃ ca bhīṣaṇaṃ prāptam</seg> <seg type="pāda" n="b">astaṃ yāto divākaraḥ</seg> </l>
<l><seg type="pāda" n="c">svakoṭaraṃ tayā hīnam</seg> <seg type="pāda" n="d">ālokya vilalāpa saḥ</seg> //</l>
</lg>

<lg xml:id="BrP_80.29">
<l><seg type="pāda" n="a">tāṃ baddhāṃ pañjarasthāṃ vā</seg> <seg type="pāda" n="b">na bubodha kapotarāṭ</seg> </l>
<l><seg type="pāda" n="c">anvārebhe kapoto vai</seg> <seg type="pāda" n="d">priyāyā guṇakīrtanam</seg> //</l>
</lg>

<lg xml:id="BrP_80.30">
<l><seg type="pāda" n="a">nādyāpy āyāti kalyāṇī</seg> <seg type="pāda" n="b">mama harṣavivardhinī</seg> </l>
<l><seg type="pāda" n="c">mama dharmasya jananī</seg> <seg type="pāda" n="d">mama dehasya ceśvarī</seg> //</l>
</lg>

<lg xml:id="BrP_80.31">
<l><seg type="pāda" n="a">dharmārthakāmamokṣāṇāṃ</seg> <seg type="pāda" n="b">saiva nityaṃ sahāyinī</seg> </l>
<l><seg type="pāda" n="c">tuṣṭe hasantī ruṣṭe ca</seg> <seg type="pāda" n="d">mama duḥkhapramārjanī</seg> //</l>
</lg>

<lg xml:id="BrP_80.32">
<l><seg type="pāda" n="a">sakhī mantreṣu sā nityaṃ</seg> <seg type="pāda" n="b">mama vākyaratā sadā</seg> </l>
<l><seg type="pāda" n="c">nādyāpy āyāti kalyāṇī</seg> <seg type="pāda" n="d">saṃprayāte 'pi bhāskare</seg> //</l>
</lg>

<lg xml:id="BrP_80.33">
<l><seg type="pāda" n="a">na jānāti vrataṃ mantraṃ</seg> <seg type="pāda" n="b">daivaṃ dharmārtham eva ca</seg> </l>
<l><seg type="pāda" n="c">pativratā patiprāṇā</seg> <seg type="pāda" n="d">patimantrā patipriyā</seg> //</l>
</lg>

<lg xml:id="BrP_80.34">
<l><seg type="pāda" n="a">nādyāpy āyāti kalyāṇī</seg> <seg type="pāda" n="b">kiṃ karomi kva yāmi vā</seg> </l>
<l><seg type="pāda" n="c">kiṃ me gṛhaṃ kānanaṃ ca</seg> <seg type="pāda" n="d">tayā hīnaṃ hi dṛśyate</seg> //</l>
</lg>

<lg xml:id="BrP_80.35">
<l><seg type="pāda" n="a">tayā yuktaṃ śriyā yuktaṃ</seg> <seg type="pāda" n="b">bhīṣaṇaṃ vāpi śobhanam</seg> </l>
<l><seg type="pāda" n="c">nādyāpy āyāti me kāntā</seg> <seg type="pāda" n="d">yayā gṛham udīritam</seg> //</l>
</lg>

<lg xml:id="BrP_80.36">
<l><seg type="pāda" n="a">vinānayā na jīviṣye</seg> <seg type="pāda" n="b">tyaje vāpi priyāṃ tanum</seg> </l>
<l><seg type="pāda" n="c">kiṃ kurvantu tv apatyāni</seg> <seg type="pāda" n="d">luptadharmas tv ahaṃ punaḥ</seg> //</l>
</lg>

<lg xml:id="BrP_80.37">
<l><seg type="pāda" n="a">evaṃ vilapatas tasya</seg> <seg type="pāda" n="b">bhartur vākyaṃ niśamya sā</seg> </l>
<l><seg type="pāda" n="c">pañjarasthaiva sā vākyaṃ</seg> <seg type="pāda" n="d">bhartāram idam abravīt</seg> //</l>
</lg>

<milestone unit="speaker" n="kapotaky uvāca"/>

<lg xml:id="BrP_80.38">
<l><seg type="pāda" n="a">atrāham asmi baddhaiva</seg> <seg type="pāda" n="b">vivaśāsmi khagottama</seg> </l>
<l><seg type="pāda" n="c">ānītāhaṃ lubdhakena</seg> <seg type="pāda" n="d">baddhā pāśair mahāmate</seg> //</l>
</lg>

<lg xml:id="BrP_80.39">
<l><seg type="pāda" n="a">dhanyāsmy anugṛhītāsmi</seg> <seg type="pāda" n="b">patir vakti guṇān mama</seg> </l>
<l><seg type="pāda" n="c">sato vāpy asato vāpi</seg> <seg type="pāda" n="d">kṛtārthāhaṃ na saṃśayaḥ</seg> //</l>
</lg>

<lg xml:id="BrP_80.40">
<l><seg type="pāda" n="a">tuṣṭe bhartari nārīṇāṃ</seg> <seg type="pāda" n="b">tuṣṭāḥ syuḥ sarvadevatāḥ</seg> </l>
<l><seg type="pāda" n="c">viparyaye tu nārīṇām</seg> <seg type="pāda" n="d">avaśyaṃ nāśam āpnuyāt</seg> //</l>
</lg>

<lg xml:id="BrP_80.41">
<l><seg type="pāda" n="a">tvaṃ daivaṃ tvaṃ prabhur mahyaṃ</seg> <seg type="pāda" n="b">tvaṃ suhṛt tvaṃ parāyaṇam</seg> </l>
<l><seg type="pāda" n="c">tvaṃ vrataṃ tvaṃ paraṃ brahma</seg> <seg type="pāda" n="d">svargo mokṣas tvam eva ca</seg> //</l>
</lg>

<lg xml:id="BrP_80.43">
<l><seg type="pāda" n="a">mā cintāṃ kuru kalyāṇa</seg> <seg type="pāda" n="b">dharme buddhiṃ sthirāṃ kuru</seg> </l>
<l><seg type="pāda" n="c">tvatprasādāc ca bhuktā hi</seg> <seg type="pāda" n="d">bhogāś ca vividhā mayā</seg> </l>
<l><seg type="pāda" n="e">alaṃ khedena majjena</seg> <seg type="pāda" n="f">dharme buddhiṃ kuru sthirām</seg> //</l>
</lg>

<milestone unit="speaker" n="brahmovāca"/>

<lg xml:id="BrP_80.44">
<l><seg type="pāda" n="a">iti śrutvā priyāvākyam</seg> <seg type="pāda" n="b">uttatāra nagottamāt</seg> </l>
<l><seg type="pāda" n="c">yatra sā pañjarasthā tu</seg> <seg type="pāda" n="d">kapotī vartate tvaram</seg> //</l>
</lg>

<lg xml:id="BrP_80.45">
<l><seg type="pāda" n="a">tām āgatya priyāṃ dṛṣṭvā</seg> <seg type="pāda" n="b">mṛtavac cāpi lubdhakam</seg> </l>
<l><seg type="pāda" n="c">mocayāmīti tām āha</seg> <seg type="pāda" n="d">niśceṣṭo lubdhako 'dhunā</seg> //</l>
</lg>

<lg xml:id="BrP_80.46">
<l><seg type="pāda" n="a">mā muñcasva mahābhāga</seg> <seg type="pāda" n="b">jñātvā saṃbandham asthiram</seg> </l>
<l><seg type="pāda" n="c">lubdhānāṃ khecarā hy annaṃ</seg> <seg type="pāda" n="d">jīvo jīvasya cāśanam</seg> //</l>
</lg>

<lg xml:id="BrP_80.47">
<l><seg type="pāda" n="a">nāparādhaṃ smarāmy asya</seg> <seg type="pāda" n="b">dharmabuddhiṃ sthirāṃ kuru</seg> </l>
<l><seg type="pāda" n="c">gurur agnir dvijātīnāṃ</seg> <seg type="pāda" n="d">varṇānāṃ brāhmaṇo guruḥ</seg> //</l>
</lg>

<lg xml:id="BrP_80.48">
<l><seg type="pāda" n="a">patir eva guruḥ strīṇāṃ</seg> <seg type="pāda" n="b">sarvasyābhyāgato guruḥ</seg> </l>
<l><seg type="pāda" n="c">abhyāgatam anuprāptaṃ</seg> <seg type="pāda" n="d">vacanais toṣayanti ye</seg> //</l>
</lg>

<lg xml:id="BrP_80.49">
<l><seg type="pāda" n="a">teṣāṃ vāgīśvarī devī</seg> <seg type="pāda" n="b">tṛptā bhavati niścitam</seg> </l>
<l><seg type="pāda" n="c">tasyānnasya pradānena</seg> <seg type="pāda" n="d">śakras tṛptim avāpnuyāt</seg> //</l>
</lg>

<lg xml:id="BrP_80.50">
<l><seg type="pāda" n="a">pitaraḥ pādaśaucena</seg> <seg type="pāda" n="b">annādyena prajāpatiḥ</seg> </l>
<l><seg type="pāda" n="c">tasyopacārād vai lakṣmīr</seg> <seg type="pāda" n="d">viṣṇunā prītim āpnuyāt</seg> //</l>
</lg>

<lg xml:id="BrP_80.51">
<l><seg type="pāda" n="a">śayane sarvadevās tu</seg> <seg type="pāda" n="b">tasmāt pūjyatamo 'tithiḥ</seg> </l>
<l><seg type="pāda" n="c">abhyāgatam anuśrāntaṃ</seg> <seg type="pāda" n="d">sūryoḍhaṃ gṛham āgatam</seg> </l>
<l><seg type="pāda" n="e">taṃ vidyād devarūpeṇa</seg> <seg type="pāda" n="f">sarvakratuphalo hy asau</seg> //</l>
</lg>

<lg xml:id="BrP_80.52">
<l><seg type="pāda" n="a">abhyāgataṃ śrāntam anuvrajanti</seg> <lb/><seg type="pāda" n="b">devāś ca sarve pitaro 'gnayaś ca</seg></l>
<l><seg type="pāda" n="c">tasmin hi tṛpte mudam āpnuvanti</seg> <lb/><seg type="pāda" n="d">gate nirāśe 'pi ca te nirāśāḥ</seg></l>
</lg>

<lg xml:id="BrP_80.53">
<l><seg type="pāda" n="a">tasmāt sarvātmanā kānta</seg> <seg type="pāda" n="b">duḥkhaṃ tyaktvā śamaṃ vraja</seg> </l>
<l><seg type="pāda" n="c">kṛtvā tiṣṭha śubhāṃ buddhiṃ</seg> <seg type="pāda" n="d">dharmakṛtyaṃ samācara</seg> //</l>
</lg>

<lg xml:id="BrP_80.54">
<l><seg type="pāda" n="a">upakāro 'pakāraś ca</seg> <seg type="pāda" n="b">pravarāv iti saṃmatau</seg> </l>
<l><seg type="pāda" n="c">upakāriṣu sarvo 'pi</seg> <seg type="pāda" n="d">karoty upakṛtiṃ punaḥ</seg> //</l>
</lg>

<lg xml:id="BrP_80.55">
<l><seg type="pāda" n="a">apakāriṣu yaḥ sādhuḥ</seg> <seg type="pāda" n="b">puṇyabhāk sa udāhṛtaḥ</seg> //</l>
</lg>

<milestone unit="speaker" n="kapota uvāca"/>

<lg xml:id="BrP_80.56">
<l><seg type="pāda" n="a">āvayor anurūpaṃ ca</seg> <seg type="pāda" n="b">tvayoktaṃ sādhu manyase</seg> </l>
<l><seg type="pāda" n="c">kiṃtu vaktavyam apy asti</seg> <seg type="pāda" n="d">tac chṛṇuṣva varānane</seg> //</l>
</lg>

<lg xml:id="BrP_80.57">
<l><seg type="pāda" n="a">sahasraṃ bharate kaścic</seg> <seg type="pāda" n="b">chatam anyo daśāparaḥ</seg> </l>
<l><seg type="pāda" n="c">ātmānaṃ ca sukhenānyo</seg> <seg type="pāda" n="d">vayaṃ kaṣṭodaraṃbharāḥ</seg> //</l>
</lg>

<lg xml:id="BrP_80.58">
<l><seg type="pāda" n="a">gartadhānyadhanāḥ kecit</seg> <seg type="pāda" n="b">kuśūladhanino 'pare</seg> </l>
<l><seg type="pāda" n="c">ghaṭakṣiptadhanāḥ kecic</seg> <seg type="pāda" n="d">cañcukṣiptadhanā vayam</seg> //</l>
</lg>

<lg xml:id="BrP_80.59">
<l><seg type="pāda" n="a">pūjayāmi kathaṃ śrāntam</seg> <seg type="pāda" n="b">abhyāgatam imaṃ śubhe</seg> //</l>
</lg>

<milestone unit="speaker" n="kapoty uvāca"/>

<lg xml:id="BrP_80.60">
<l><seg type="pāda" n="a">agnir āpaḥ śubhā vāṇī</seg> <seg type="pāda" n="b">tṛṇakāṣṭhādikaṃ ca yat</seg> </l>
<l><seg type="pāda" n="c">etad apy arthine deyaṃ</seg> <seg type="pāda" n="d">śītārto lubdhakas tv ayam</seg> //</l>
</lg>

<milestone unit="speaker" n="brahmovāca"/>

<lg xml:id="BrP_80.61">
<l><seg type="pāda" n="a">etac chrutvā priyāvākyaṃ</seg> <seg type="pāda" n="b">vṛkṣam āruhya pakṣirāṭ</seg> </l>
<l><seg type="pāda" n="c">ālokayām āsa tadā</seg> <seg type="pāda" n="d">vahniṃ dūraṃ dadarśa ha</seg> //</l>
</lg>

<lg xml:id="BrP_80.62">
<l><seg type="pāda" n="a">sa tu gatvā vahnideśaṃ</seg> <seg type="pāda" n="b">cañcunolmukam āharat</seg> </l>
<l><seg type="pāda" n="c">puro 'gniṃ jvālayām āsa</seg> <seg type="pāda" n="d">lubdhakasya kapotakaḥ</seg> //</l>
</lg>

<lg xml:id="BrP_80.63">
<l><seg type="pāda" n="a">śuṣkakāṣṭhāni parṇāni</seg> <seg type="pāda" n="b">tṛṇāni ca punaḥ punaḥ</seg> </l>
<l><seg type="pāda" n="c">agnau nikṣepayām āsa</seg> <seg type="pāda" n="d">niśīthe sa kapotarāṭ</seg> //</l>
</lg>

<lg xml:id="BrP_80.64">
<l><seg type="pāda" n="a">tam agniṃ jvalitaṃ dṛṣṭvā</seg> <seg type="pāda" n="b">lubdhakaḥ śītaduḥkhitaḥ</seg> </l>
<l><seg type="pāda" n="c">avaśāni svakāṅgāni</seg> <seg type="pāda" n="d">pratāpya sukham āptavān</seg> //</l>
</lg>

<lg xml:id="BrP_80.65">
<l><seg type="pāda" n="a">kṣudhāgninā dahyamānaṃ</seg> <seg type="pāda" n="b">vyādhaṃ dṛṣṭvā kapotakī</seg> </l>
<l><seg type="pāda" n="c">mā muñcasva mahābhāga</seg> <seg type="pāda" n="d">iti bhartāram abravīt</seg> //</l>
</lg>

<lg xml:id="BrP_80.66">
<l><seg type="pāda" n="a">svaśarīreṇa duḥkhārtaṃ</seg> <seg type="pāda" n="b">lubdhakaṃ prīṇayāmi tam</seg> </l>
<l><seg type="pāda" n="c">iṣṭātithīnāṃ ye lokās</seg> <seg type="pāda" n="d">tāṃs tvaṃ prāpnuhi suvrata</seg> //</l>
</lg>

<milestone unit="speaker" n="kapota uvāca"/>

<lg xml:id="BrP_80.67">
<l><seg type="pāda" n="a">mayi tiṣṭhati naivāyaṃ</seg> <seg type="pāda" n="b">tava dharmo vidhīyate</seg> </l>
<l><seg type="pāda" n="c">iṣṭātithir bhavāmīha</seg> <seg type="pāda" n="d">anujānīhi māṃ śubhe</seg> //</l>
</lg>

<milestone unit="speaker" n="brahmovāca"/>

<lg xml:id="BrP_80.68">
<l><seg type="pāda" n="a">ity uktvāgniṃ trir āvartya</seg> <seg type="pāda" n="b">smaran devaṃ caturbhujam</seg> </l>
<l><seg type="pāda" n="c">viśvātmakaṃ mahāviṣṇuṃ</seg> <seg type="pāda" n="d">śaraṇyaṃ bhaktavatsalam</seg> //</l>
</lg>

<lg xml:id="BrP_80.69">
<l><seg type="pāda" n="a">yathāsukhaṃ juṣasveti</seg> <seg type="pāda" n="b">vadann agniṃ tathāviśat</seg> </l>
<l><seg type="pāda" n="c">taṃ dṛṣṭvāgnau kṣiptajīvaṃ</seg> <seg type="pāda" n="d">lubdhako vākyam abravīt</seg> //</l>
</lg>

<milestone unit="speaker" n="lubdhaka uvāca"/>

<lg xml:id="BrP_80.70">
<l><seg type="pāda" n="a">aho mānuṣadehasya</seg> <seg type="pāda" n="b">dhig jīvitam idaṃ mama</seg> </l>
<l><seg type="pāda" n="c">yad idaṃ pakṣirājena</seg> <seg type="pāda" n="d">madarthe sāhasaṃ kṛtam</seg> //</l>
</lg>

<milestone unit="speaker" n="brahmovāca"/>

<lg xml:id="BrP_80.71">
<l><seg type="pāda" n="a">evaṃ bruvantaṃ taṃ lubdhaṃ</seg> <seg type="pāda" n="b">pakṣiṇī vākyam abravīt</seg> //</l>
</lg>

<milestone unit="speaker" n="kapotaky uvāca"/>

<lg xml:id="BrP_80.72">
<l><seg type="pāda" n="a">māṃ tvaṃ muñca mahābhāga</seg> <seg type="pāda" n="b">dūraṃ yāty eṣa me patiḥ</seg> //</l>
</lg>

<milestone unit="speaker" n="brahmovāca"/>

<lg xml:id="BrP_80.73">
<l><seg type="pāda" n="a">tasyās tad vacanaṃ śrutvā</seg> <seg type="pāda" n="b">pañjarasthāṃ kapotakīm</seg> </l>
<l><seg type="pāda" n="c">lubdhako mocayām āsa</seg> <seg type="pāda" n="d">tarasā bhītavat tadā</seg> //</l>
</lg>

<lg xml:id="BrP_80.74">
<l><seg type="pāda" n="a">sāpi pradakṣiṇaṃ kṛtvā</seg> <seg type="pāda" n="b">patim agniṃ tadā jagau</seg> //</l>
</lg>

<milestone unit="speaker" n="kapoty uvāca"/>

<lg xml:id="BrP_80.75">
<l><seg type="pāda" n="a">strīṇām ayaṃ paro dharmo</seg> <seg type="pāda" n="b">yad bhartur anuveśanam</seg> </l>
<l><seg type="pāda" n="c">vede ca vihito mārgaḥ</seg> <seg type="pāda" n="d">sarvalokeṣu pūjitaḥ</seg> //</l>
</lg>

<lg xml:id="BrP_80.76">
<l><seg type="pāda" n="a">vyālagrāhī yathā vyālaṃ</seg> <seg type="pāda" n="b">bilād uddharate balāt</seg> </l>
<l><seg type="pāda" n="c">evaṃ tv anugatā nārī</seg> <seg type="pāda" n="d">saha bhartrā divaṃ vrajet</seg> //</l>
</lg>

<lg xml:id="BrP_80.77">
<l><seg type="pāda" n="a">tisraḥ koṭyo 'rdhakoṭī ca</seg> <seg type="pāda" n="b">yāni romāṇi mānuṣe</seg> </l>
<l><seg type="pāda" n="c">tāvatkālaṃ vaset svarge</seg> <seg type="pāda" n="d">bhartāraṃ yānugacchati</seg> //</l>
</lg>

<lg xml:id="BrP_80.78">
<l><seg type="pāda" n="a">namaskṛtvā bhuvaṃ devān</seg> <seg type="pāda" n="b">gaṅgāṃ cāpi vanaspatīn</seg> </l>
<l><seg type="pāda" n="c">āśvāsya tāny apatyāni</seg> <seg type="pāda" n="d">lubdhakaṃ vākyam abravīt</seg> //</l>
</lg>

<milestone unit="speaker" n="kapoty uvāca"/>

<lg xml:id="BrP_80.79">
<l><seg type="pāda" n="a">tvatprasādān mahābhāga</seg> <seg type="pāda" n="b">upapannaṃ mamedṛśam</seg> </l>
<l><seg type="pāda" n="c">apatyānāṃ kṣamasveha</seg> <seg type="pāda" n="d">bhartrā yāmi triviṣṭapam</seg> //</l>
</lg>

<milestone unit="speaker" n="brahmovāca"/>

<lg xml:id="BrP_80.80">
<l><seg type="pāda" n="a">ity uktvā pakṣiṇī sādhvī</seg> <seg type="pāda" n="b">praviveśa hutāśanam</seg> </l>
<l><seg type="pāda" n="c">praviṣṭāyāṃ hutavahe</seg> <seg type="pāda" n="d">jayaśabdo nyavartata</seg> //</l>
</lg>

<lg xml:id="BrP_80.81">
<l><seg type="pāda" n="a">gagane sūryasaṃkāśaṃ</seg> <seg type="pāda" n="b">vimānam atiśobhanam</seg> </l>
<l><seg type="pāda" n="c">tadārūḍhau suranibhau</seg> <seg type="pāda" n="d">daṃpatī dadṛśe tataḥ</seg> //</l>
</lg>

<lg xml:id="BrP_80.82">
<l><seg type="pāda" n="a">harṣeṇa procatur ubhau</seg> <seg type="pāda" n="b">lubdhakaṃ vismayānvitam</seg> //</l>
</lg>

<milestone unit="speaker" n="daṃpatī ūcatuḥ"/>

<lg xml:id="BrP_80.83">
<l><seg type="pāda" n="a">gacchāvas tridaśasthānam</seg> <seg type="pāda" n="b">āpṛṣṭo 'si mahāmate</seg> </l>
<l><seg type="pāda" n="c">āvayoḥ svargasopānam</seg> <seg type="pāda" n="d">atithis tvaṃ namo 'stu te</seg> //</l>
</lg>

<milestone unit="speaker" n="brahmovāca"/>

<lg xml:id="BrP_80.84">
<l><seg type="pāda" n="a">vimānavaram ārūḍhau</seg> <seg type="pāda" n="b">tau dṛṣṭvā lubdhako 'pi saḥ</seg> </l>
<l><seg type="pāda" n="c">sadhanuḥ pañjaraṃ tyaktvā</seg> <seg type="pāda" n="d">kṛtāñjalir abhāṣata</seg> //</l>
</lg>

<milestone unit="speaker" n="lubdhaka uvāca"/>

<lg xml:id="BrP_80.85">
<l><seg type="pāda" n="a">na tyaktavyo mahābhāgau</seg> <seg type="pāda" n="b">deyaṃ kiṃcid ajānate</seg> </l>
<l><seg type="pāda" n="c">aham atrātithir mānyo</seg> <seg type="pāda" n="d">niṣkṛtiṃ vaktum arhathaḥ</seg> //</l>
</lg>

<milestone unit="speaker" n="daṃpatī ūcatuḥ"/>

<lg xml:id="BrP_80.86">
<l><seg type="pāda" n="a">gautamīṃ gaccha bhadraṃ te</seg> <seg type="pāda" n="b">tasyāḥ pāpaṃ nivedaya</seg> </l>
<l><seg type="pāda" n="c">tatraivāplavanāt pakṣaṃ</seg> <seg type="pāda" n="d">sarvapāpair vimokṣyase</seg> //</l>
</lg>

<lg xml:id="BrP_80.87">
<l><seg type="pāda" n="a">muktapāpaḥ punas tatra</seg> <seg type="pāda" n="b">gaṅgāyām avagāhane</seg> </l>
<l><seg type="pāda" n="c">aśvamedhaphalaṃ puṇyaṃ</seg> <seg type="pāda" n="d">prāpya puṇyo bhaviṣyasi</seg> //</l>
</lg>

<lg xml:id="BrP_80.88">
<l><seg type="pāda" n="a">saridvarāyāṃ gautamyāṃ</seg> <seg type="pāda" n="b">brahmaviṣṇvīśasaṃbhuvi</seg> </l>
<l><seg type="pāda" n="c">punar āplavanād eva</seg> <seg type="pāda" n="d">tyaktvā dehaṃ malīmasam</seg> //</l>
</lg>

<lg xml:id="BrP_80.89">
<l><seg type="pāda" n="a">vimānavaram ārūḍhaḥ</seg> <seg type="pāda" n="b">svargaṃ gantāsy asaṃśayam</seg> //</l>
</lg>

<milestone unit="speaker" n="brahmovāca"/>

<lg xml:id="BrP_80.90">
<l><seg type="pāda" n="a">tac chrutvā vacanaṃ tābhyāṃ</seg> <seg type="pāda" n="b">tathā cakre sa lubdhakaḥ</seg> </l>
<l><seg type="pāda" n="c">vimānavaram ārūḍho</seg> <seg type="pāda" n="d">divyarūpadharo 'bhavat</seg> //</l>
</lg>

<lg xml:id="BrP_80.91">
<l><seg type="pāda" n="a">divyamālyāmbaradharaḥ</seg> <seg type="pāda" n="b">pūjyamāno 'psarogaṇaiḥ</seg> </l>
<l><seg type="pāda" n="c">kapotaś ca kapotī ca</seg> <seg type="pāda" n="d">tṛtīyo lubdhakas tathā</seg> </l>
<l><seg type="pāda" n="e">gaṅgāyāś ca prabhāveṇa</seg> <seg type="pāda" n="f">sarve vai divam ākraman</seg> //</l>
</lg>

<lg xml:id="BrP_80.92">
<l><seg type="pāda" n="a">tataḥ prabhṛti tat tīrthaṃ</seg> <seg type="pāda" n="b">kāpotam iti viśrutam</seg> </l>
<l><seg type="pāda" n="c">tatra snānaṃ ca dānaṃ ca</seg> <seg type="pāda" n="d">pitṛpūjanam eva ca</seg> //</l>
</lg>

<lg xml:id="BrP_80.93">
<l><seg type="pāda" n="a">japayajñādikaṃ karma</seg> <seg type="pāda" n="b">tad ānantyāya kalpate</seg> //</l>
</lg>

<milestone unit="speaker" n="brahmovāca"/>

<lg xml:id="BrP_81.1">
<l><seg type="pāda" n="a">kārttikeyaṃ paraṃ tīrthaṃ</seg> <seg type="pāda" n="b">kaumāram iti viśrutam</seg> </l>
<l><seg type="pāda" n="c">yannāmaśravaṇād eva</seg> <seg type="pāda" n="d">kulavān rūpavān bhavet</seg> //</l>
</lg>

<lg xml:id="BrP_81.2">
<l><seg type="pāda" n="a">nihate tārake daitye</seg> <seg type="pāda" n="b">svasthe jāte triviṣṭape</seg> </l>
<l><seg type="pāda" n="c">kārttikeyaṃ sutaṃ jyeṣṭhaṃ</seg> <seg type="pāda" n="d">prītyā provāca pārvatī</seg> //</l>
</lg>

<lg xml:id="BrP_81.3">
<l><seg type="pāda" n="a">yathāsukhaṃ bhuṅkṣva bhogāṃs</seg> <seg type="pāda" n="b">trailokye manasaḥ priyān</seg> </l>
<l><seg type="pāda" n="c">mamājñayā prītamanāḥ</seg> <seg type="pāda" n="d">pituś caiva prasādataḥ</seg> //</l>
</lg>

<lg xml:id="BrP_81.4">
<l><seg type="pāda" n="a">evam uktaḥ sa vai mātrā</seg> <seg type="pāda" n="b">viśākho devatāstriyaḥ</seg> </l>
<l><seg type="pāda" n="c">yathāsukhaṃ balād reme</seg> <seg type="pāda" n="d">devapatnyo 'pi remire</seg> //</l>
</lg>

<lg xml:id="BrP_81.5">
<l><seg type="pāda" n="a">tataḥ saṃbhujyamānāsu</seg> <seg type="pāda" n="b">devapatnīṣu nārada</seg> </l>
<l><seg type="pāda" n="c">nāśaknuvan vārayituṃ</seg> <seg type="pāda" n="d">kārttikeyaṃ divaukasaḥ</seg> //</l>
</lg>

<lg xml:id="BrP_81.6">
<l><seg type="pāda" n="a">tato nivedayām āsuḥ</seg> <seg type="pāda" n="b">pārvatyai putrakarma tat</seg> </l>
<l><seg type="pāda" n="c">asakṛd vāryamāṇo 'pi</seg> <seg type="pāda" n="d">mātrā devaiḥ sa śaktidhṛk</seg> //</l>
</lg>

<lg xml:id="BrP_81.7">
<l><seg type="pāda" n="a">naivāsāv akarod vākyaṃ</seg> <seg type="pāda" n="b">strīṣv āsaktas tu ṣaṇmukhaḥ</seg> </l>
<l><seg type="pāda" n="c">abhiśāpabhayād bhītā</seg> <seg type="pāda" n="d">pārvatī paryacintayat</seg> //</l>
</lg>

<lg xml:id="BrP_81.8">
<l><seg type="pāda" n="a">putrasnehāt tathaiveśā</seg> <seg type="pāda" n="b">devānāṃ kāryasiddhaye</seg> </l>
<l><seg type="pāda" n="c">devapatnyaś ciraṃ rakṣyā</seg> <seg type="pāda" n="d">iti matvā punaḥ punaḥ</seg> //</l>
</lg>

<lg xml:id="BrP_81.9">
<l><seg type="pāda" n="a">yasyāṃ tu ramate skandaḥ</seg> <seg type="pāda" n="b">pārvatī tv api tādṛśī</seg> </l>
<l><seg type="pāda" n="c">tadrūpam ātmanaḥ kṛtvā</seg> <seg type="pāda" n="d">vartayām āsa pārvatī</seg> //</l>
</lg>

<lg xml:id="BrP_81.10">
<l><seg type="pāda" n="a">indrasya varuṇasyāpi</seg> <seg type="pāda" n="b">bhāryām āhūya ṣaṇmukhaḥ</seg> </l>
<l><seg type="pāda" n="c">yāvat paśyati tasyāṃ tu</seg> <seg type="pāda" n="d">mātṛrūpam apaśyata</seg> //</l>
</lg>

<lg xml:id="BrP_81.11">
<l><seg type="pāda" n="a">tām apāsya namasyātha</seg> <seg type="pāda" n="b">punar anyām athāhvayat</seg> </l>
<l><seg type="pāda" n="c">tasyāṃ tu mātṛrūpaṃ sa</seg> <seg type="pāda" n="d">prekṣya lajjām upeyivān</seg> //</l>
</lg>

<lg xml:id="BrP_81.12">
<l><seg type="pāda" n="a">evaṃ bahvīṣu tad rūpaṃ</seg> <seg type="pāda" n="b">dṛṣṭvā mātṛmayaṃ jagat</seg> </l>
<l><seg type="pāda" n="c">iti saṃcintya gāṅgeyo</seg> <seg type="pāda" n="d">vairāgyam agamat tadā</seg> //</l>
</lg>

<lg xml:id="BrP_81.13">
<l><seg type="pāda" n="a">sa tu mātṛkṛtaṃ jñātvā</seg> <seg type="pāda" n="b">pravṛttasya nivartanam</seg> </l>
<l><seg type="pāda" n="c">nivāryaś ced ahaṃ bhogāt</seg> <seg type="pāda" n="d">kiṃtu pūrvaṃ pravartitaḥ</seg> //</l>
</lg>

<lg xml:id="BrP_81.14">
<l><seg type="pāda" n="a">tasmān mātṛkṛtaṃ sarvaṃ</seg> <seg type="pāda" n="b">mama hāsyāspadaṃ tv iti</seg> </l>
<l><seg type="pāda" n="c">lajjayā parayā yukto</seg> <seg type="pāda" n="d">gautamīm agamat tadā</seg> //</l>
</lg>

<lg xml:id="BrP_81.15">
<l><seg type="pāda" n="a">iyaṃ ca mātṛrūpā me</seg> <seg type="pāda" n="b">śṛṇotu mama bhāṣitam</seg> </l>
<l><seg type="pāda" n="c">itaḥ strīnāmadheyaṃ yan</seg> <seg type="pāda" n="d">mama mātṛsamaṃ matam</seg> //</l>
</lg>

<lg xml:id="BrP_81.16">
<l><seg type="pāda" n="a">evaṃ jñātvā lokanāthaḥ</seg> <seg type="pāda" n="b">pārvatyā saha śaṃkaraḥ</seg> </l>
<l><seg type="pāda" n="c">putraṃ nivārayām āsa</seg> <seg type="pāda" n="d">vṛttam ity abravīd guruḥ</seg> //</l>
</lg>

<lg xml:id="BrP_81.17">
<l><seg type="pāda" n="a">tataḥ surapatiḥ prītaḥ</seg> <seg type="pāda" n="b">kiṃ dadāmīti cintayan</seg> </l>
<l><seg type="pāda" n="c">kṛtāñjalipuṭaḥ skandaḥ</seg> <seg type="pāda" n="d">pitaraṃ punar abravīt</seg> //</l>
</lg>

<milestone unit="speaker" n="skanda uvāca"/>

<lg xml:id="BrP_81.18">
<l><seg type="pāda" n="a">senāpatiḥ surapatis</seg> <seg type="pāda" n="b">tava putro 'ham ity api</seg> </l>
<l><seg type="pāda" n="c">alam etena deveśa</seg> <seg type="pāda" n="d">kiṃ varaiḥ surapūjita</seg> //</l>
</lg>

<lg xml:id="BrP_81.19">
<l><seg type="pāda" n="a">athavā dātukāmo 'si</seg> <seg type="pāda" n="b">lokānāṃ hitakāmyayā</seg> </l>
<l><seg type="pāda" n="c">yāce 'haṃ nātmanā deva</seg> <seg type="pāda" n="d">tad anujñātum arhasi</seg> //</l>
</lg>

<lg xml:id="BrP_81.20">
<l><seg type="pāda" n="a">mahāpātakinaḥ kecid</seg> <seg type="pāda" n="b">gurudārābhigāminaḥ</seg> </l>
<l><seg type="pāda" n="c">atrāplavanamātreṇa</seg> <seg type="pāda" n="d">dhautapāpā bhavantu te</seg> //</l>
</lg>

<lg xml:id="BrP_81.21">
<l><seg type="pāda" n="a">āpnuvantūttamāṃ jātiṃ</seg> <seg type="pāda" n="b">tiryañco 'pi sureśvara</seg> </l>
<l><seg type="pāda" n="c">kurūpo rūpasaṃpattim</seg> <seg type="pāda" n="d">atra snānād avāpnuyāt</seg> //</l>
</lg>

<milestone unit="speaker" n="brahmovāca"/>

<lg xml:id="BrP_81.22">
<l><seg type="pāda" n="a">evam astv iti taṃ śaṃbhuḥ</seg> <seg type="pāda" n="b">pratyanandat suteritam</seg> </l>
<l><seg type="pāda" n="c">tataḥ prabhṛti tat tīrthaṃ</seg> <seg type="pāda" n="d">kārttikeyam iti śrutam</seg> </l>
<l><seg type="pāda" n="e">tatra snānaṃ ca dānaṃ ca</seg> <seg type="pāda" n="f">sarvakratuphalapradam</seg> //</l>
</lg>

<milestone unit="speaker" n="brahmovāca"/>

<lg xml:id="BrP_82.1">
<l><seg type="pāda" n="a">yat khyātaṃ kṛttikātīrthaṃ</seg> <seg type="pāda" n="b">kārttikeyād anantaram</seg> </l>
<l><seg type="pāda" n="c">tasya śravaṇamātreṇa</seg> <seg type="pāda" n="d">somapānaphalaṃ labhet</seg> //</l>
</lg>

<lg xml:id="BrP_82.2">
<l><seg type="pāda" n="a">purā tārakanāśāya</seg> <seg type="pāda" n="b">bhavareto 'pibat kaviḥ</seg> </l>
<l><seg type="pāda" n="c">retogarbhaṃ kaviṃ dṛṣṭvā</seg> <seg type="pāda" n="d">ṛṣipatnyo 'spṛhan mune</seg> //</l>
</lg>

<lg xml:id="BrP_82.3">
<l><seg type="pāda" n="a">saptarṣīṇām ṛtusnātāṃ</seg> <seg type="pāda" n="b">varjayitvā tv arundhatīm</seg> </l>
<l><seg type="pāda" n="c">tāsu garbhaḥ samabhavat</seg> <seg type="pāda" n="d">ṣaṭsu strīṣu tadāgnitaḥ</seg> //</l>
</lg>

<lg xml:id="BrP_82.4">
<l><seg type="pāda" n="a">tapyamānās tu śobhiṣṭhā</seg> <seg type="pāda" n="b">ṛtusnātās tu tā mune</seg> </l>
<l><seg type="pāda" n="c">kiṃ kurmaḥ kva nu gacchāmaḥ</seg> <seg type="pāda" n="d">kiṃ kṛtvā sukṛtaṃ bhavet</seg> //</l>
</lg>

<lg xml:id="BrP_82.5">
<l><seg type="pāda" n="a">ity uktvā tā mitho gaṅgāṃ</seg> <seg type="pāda" n="b">vyagrā gatvā vyapīḍayan</seg> </l>
<l><seg type="pāda" n="c">tābhyas te niḥsṛtā garbhāḥ</seg> <seg type="pāda" n="d">phenarūpās tadāmbhasi</seg> //</l>
</lg>

<lg xml:id="BrP_82.6">
<l><seg type="pāda" n="a">ambhasā tv ekatāṃ prāptā</seg> <seg type="pāda" n="b">vāyunā sarva eva hi</seg> </l>
<l><seg type="pāda" n="c">ekarūpas tadā tābhyaḥ</seg> <seg type="pāda" n="d">ṣaṇmukhaḥ samajāyata</seg> //</l>
</lg>

<lg xml:id="BrP_82.7">
<l><seg type="pāda" n="a">srāvayitvā tu tān garbhān</seg> <seg type="pāda" n="b">ṛṣipatnyo gṛhān yayuḥ</seg> </l>
<l><seg type="pāda" n="c">tāsāṃ vikṛtarūpāṇi</seg> <seg type="pāda" n="d">dṛṣṭvā te ṛṣayo 'bruvan</seg> //</l>
</lg>

<lg xml:id="BrP_82.8">
<l><seg type="pāda" n="a">gamyatāṃ gamyatāṃ śīghraṃ</seg> <seg type="pāda" n="b">svairī vṛttir na yujyate</seg> </l>
<l><seg type="pāda" n="c">strīṇām iti tato vatsa</seg> <seg type="pāda" n="d">nirastāḥ patibhis tu tāḥ</seg> //</l>
</lg>

<lg xml:id="BrP_82.9">
<l><seg type="pāda" n="a">tato duḥkhaṃ samāviṣṭās</seg> <seg type="pāda" n="b">tyaktāḥ svapatibhiś ca ṣaṭ</seg> </l>
<l><seg type="pāda" n="c">tā dṛṣṭvā nāradaḥ prāha</seg> <seg type="pāda" n="d">kārttikeyo harodbhavaḥ</seg> //</l>
</lg>

<lg xml:id="BrP_82.10">
<l><seg type="pāda" n="a">gāṅgeyo 'gnibhavaś ceti</seg> <seg type="pāda" n="b">vikhyātas tārakāntakaḥ</seg> </l>
<l><seg type="pāda" n="c">taṃ yāntu na cirād eva</seg> <seg type="pāda" n="d">prīto bhogaṃ pradāsyati</seg> //</l>
</lg>

<lg xml:id="BrP_82.11">
<l><seg type="pāda" n="a">devarṣer vacanād eva</seg> <seg type="pāda" n="b">samabhyetya ca ṣaṇmukham</seg> </l>
<l><seg type="pāda" n="c">kṛttikāḥ svayam evaitad</seg> <seg type="pāda" n="d">yathāvṛttaṃ nyavedayat</seg> //</l>
</lg>

<lg xml:id="BrP_82.12">
<l><seg type="pāda" n="a">tābhyo vākyaṃ kṛttikābhyaḥ</seg> <seg type="pāda" n="b">kārttikeyo 'numanya ca</seg> </l>
<l><seg type="pāda" n="c">gautamīṃ yāntu sarvāś ca</seg> <seg type="pāda" n="d">snātvāpūjya maheśvaram</seg> //</l>
</lg>

<lg xml:id="BrP_82.13">
<l><seg type="pāda" n="a">eṣyāmi cāhaṃ tatraiva</seg> <seg type="pāda" n="b">yāsyāmi suramandiram</seg> </l>
<l><seg type="pāda" n="c">tathety uktvā kṛttikāś ca</seg> <seg type="pāda" n="d">snātvā gaṅgāṃ ca gautamīm</seg> //</l>
</lg>

<lg xml:id="BrP_82.14">
<l><seg type="pāda" n="a">deveśvaraṃ ca saṃpūjya</seg> <seg type="pāda" n="b">kārttikeyānuśāsanāt</seg> </l>
<l><seg type="pāda" n="c">deveśvaraprasādena</seg> <seg type="pāda" n="d">prayayuḥ suramandiram</seg> //</l>
</lg>

<lg xml:id="BrP_82.15">
<l><seg type="pāda" n="a">tataḥ prabhṛti tat tīrthaṃ</seg> <seg type="pāda" n="b">kṛttikātīrtham ucyate</seg> </l>
<l><seg type="pāda" n="c">kārttikyāṃ kṛttikāyoge</seg> <seg type="pāda" n="d">tatra yaḥ snānam ācaret</seg> //</l>
</lg>

<lg xml:id="BrP_82.16">
<l><seg type="pāda" n="a">sarvakratuphalaṃ prāpya</seg> <seg type="pāda" n="b">rājā bhavati dhārmikaḥ</seg> </l>
<l><seg type="pāda" n="c">tattīrthasmaraṇaṃ vāpi</seg> <seg type="pāda" n="d">yaḥ karoti śṛṇoti ca</seg> </l>
<l><seg type="pāda" n="e">sarvapāpavinirmukto</seg> <seg type="pāda" n="f">dīrgham āyur avāpnuyāt</seg> //</l>
</lg>

<milestone unit="speaker" n="brahmovāca"/>

<lg xml:id="BrP_83.1">
<l><seg type="pāda" n="a">daśāśvamedhikaṃ tīrthaṃ</seg> <seg type="pāda" n="b">tac chṛṇuṣva mahāmune</seg> </l>
<l><seg type="pāda" n="c">yasya śravaṇamātreṇa</seg> <seg type="pāda" n="d">hayamedhaphalaṃ labhet</seg> //</l>
</lg>

<lg xml:id="BrP_83.2">
<l><seg type="pāda" n="a">viśvakarmasutaḥ śrīmān</seg> <seg type="pāda" n="b">viśvarūpo mahābalaḥ</seg> </l>
<l><seg type="pāda" n="c">tasyāpi prathamaḥ putras</seg> <seg type="pāda" n="d">tatputro bhauvano vibhuḥ</seg> //</l>
</lg>

<lg xml:id="BrP_83.3">
<l><seg type="pāda" n="a">purodhāḥ kaśyapas tasya</seg> <seg type="pāda" n="b">sarvajñānaviśāradaḥ</seg> </l>
<l><seg type="pāda" n="c">tam apṛcchan mahābāhur</seg> <seg type="pāda" n="d">bhauvanaḥ sārvabhauvanaḥ</seg> //</l>
</lg>

<lg xml:id="BrP_83.4">
<l><seg type="pāda" n="a">yakṣye 'haṃ hayamedhaiś ca</seg> <seg type="pāda" n="b">yugapad daśabhir mune</seg> </l>
<l><seg type="pāda" n="c">ity apṛcchad guruṃ vipraṃ</seg> <seg type="pāda" n="d">kva yakṣyāmi surān iti</seg> //</l>
</lg>

<lg xml:id="BrP_83.5">
<l><seg type="pāda" n="a">so 'vadad devayajanaṃ</seg> <seg type="pāda" n="b">tatra tatra nṛpottama</seg> </l>
<l><seg type="pāda" n="c">yatra yatra dvijaśreṣṭhāḥ</seg> <seg type="pāda" n="d">prāvartanta mahākratūn</seg> //</l>
</lg>

<lg xml:id="BrP_83.6">
<l><seg type="pāda" n="a">tatrābhavann ṛṣigaṇā</seg> <seg type="pāda" n="b">ārtvijye makhamaṇḍale</seg> </l>
<l><seg type="pāda" n="c">yugapad daśamedhāni</seg> <seg type="pāda" n="d">pravṛttāni purodhasā</seg> //</l>
</lg>

<lg xml:id="BrP_83.7">
<l><seg type="pāda" n="a">pūrṇatāṃ nāyayus tāni</seg> <seg type="pāda" n="b">dṛṣṭvā cintāparo nṛpaḥ</seg> </l>
<l><seg type="pāda" n="c">vihāya devayajanaṃ</seg> <seg type="pāda" n="d">punar anyatra tān kratūn</seg> //</l>
</lg>

<lg xml:id="BrP_83.8">
<l><seg type="pāda" n="a">upākrāmat tathā tatra</seg> <seg type="pāda" n="b">vighnadoṣās tam āyayuḥ</seg> </l>
<l><seg type="pāda" n="c">dṛṣṭvāpūrṇāṃs tato yajñān</seg> <seg type="pāda" n="d">rājā gurum abhāṣata</seg> //</l>
</lg>

<milestone unit="speaker" n="rājovāca"/>

<lg xml:id="BrP_83.9">
<l><seg type="pāda" n="a">deśadoṣāt kāladoṣān</seg> <seg type="pāda" n="b">mama doṣāt tavāpi vā</seg> </l>
<l><seg type="pāda" n="c">pūrṇatāṃ nāpnuvanti sma</seg> <seg type="pāda" n="d">daśamedhāni vājinaḥ</seg> //</l>
</lg>

<milestone unit="speaker" n="brahmovāca"/>

<lg xml:id="BrP_83.10">
<l><seg type="pāda" n="a">tataś ca duḥkhito rājā</seg> <seg type="pāda" n="b">kaśyapena purodhasā</seg> </l>
<l><seg type="pāda" n="c">gīṣpater bhrātaraṃ jyeṣṭhaṃ</seg> <seg type="pāda" n="d">gatvā saṃvartam ūcatuḥ</seg> //</l>
</lg>

<milestone unit="speaker" n="kaśyapabhauvanāv ūcatuḥ"/>

<lg xml:id="BrP_83.11">
<l><seg type="pāda" n="a">bhagavan yugapat kāryāṇy</seg> <seg type="pāda" n="b">aśvamedhāni mānada</seg> </l>
<l><seg type="pāda" n="c">daśa saṃpūrṇatāṃ yānti</seg> <seg type="pāda" n="d">taṃ deśaṃ taṃ guruṃ vada</seg> //</l>
</lg>

<milestone unit="speaker" n="brahmovāca"/>

<lg xml:id="BrP_83.12">
<l><seg type="pāda" n="a">tato dhyātvā ṛṣiśreṣṭhaḥ</seg> <seg type="pāda" n="b">saṃvarto bhauvanaṃ tadā</seg> </l>
<l><seg type="pāda" n="c">abravīd gaccha brahmāṇaṃ</seg> <seg type="pāda" n="d">guruṃ deśaṃ vadiṣyati</seg> //</l>
</lg>

<lg xml:id="BrP_83.13">
<l><seg type="pāda" n="a">bhauvano 'pi mahāprājñaḥ</seg> <seg type="pāda" n="b">kaśyapena mahātmanā</seg> </l>
<l><seg type="pāda" n="c">āgatya mām abravīc ca</seg> <seg type="pāda" n="d">guruṃ deśādikaṃ ca yat</seg> //</l>
</lg>

<lg xml:id="BrP_83.14">
<l><seg type="pāda" n="a">tato 'ham abravaṃ putra</seg> <seg type="pāda" n="b">bhauvanaṃ kaśyapaṃ tathā</seg> </l>
<l><seg type="pāda" n="c">gautamīṃ gaccha rājendra</seg> <seg type="pāda" n="d">sa deśaḥ kratupuṇyavān</seg> //</l>
</lg>

<lg xml:id="BrP_83.15">
<l><seg type="pāda" n="a">ayam eva guruḥ śreṣṭhaḥ</seg> <seg type="pāda" n="b">kaśyapo vedapāragaḥ</seg> </l>
<l><seg type="pāda" n="c">guror asya prasādena</seg> <seg type="pāda" n="d">gautamyāś ca prasādataḥ</seg> //</l>
</lg>

<lg xml:id="BrP_83.16">
<l><seg type="pāda" n="a">ekena hayamedhena</seg> <seg type="pāda" n="b">tatra snānena vā punaḥ</seg> </l>
<l><seg type="pāda" n="c">setsyanti tatra yajñāś ca</seg> <seg type="pāda" n="d">daśamedhāni vājinaḥ</seg> //</l>
</lg>

<lg xml:id="BrP_83.17">
<l><seg type="pāda" n="a">tac chrutvā bhauvano rājā</seg> <seg type="pāda" n="b">gautamītīram abhyagāt</seg> </l>
<l><seg type="pāda" n="c">kaśyapena sahāyena</seg> <seg type="pāda" n="d">hayamedhāya dīkṣitaḥ</seg> //</l>
</lg>

<lg xml:id="BrP_83.18">
<l><seg type="pāda" n="a">tataḥ pravṛtte yajñeśe</seg> <seg type="pāda" n="b">hayamedhe mahākratau</seg> </l>
<l><seg type="pāda" n="c">saṃpūrṇe tu tadā rājā</seg> <seg type="pāda" n="d">pṛthivīṃ dātum udyataḥ</seg> //</l>
</lg>

<lg xml:id="BrP_83.19">
<l><seg type="pāda" n="a">tato 'ntarikṣe vāg uccair</seg> <seg type="pāda" n="b">uvāca nṛpasattamam</seg> </l>
<l><seg type="pāda" n="c">pūjayitvā sthitaṃ viprān</seg> <seg type="pāda" n="d">ṛtvijo 'tha sadaspatīn</seg> //</l>
</lg>

<milestone unit="speaker" n="ākāśavāg uvāca"/>

<lg xml:id="BrP_83.20">
<l><seg type="pāda" n="a">purodhase kaśyapāya</seg> <seg type="pāda" n="b">saśailavanakānanām</seg> </l>
<l><seg type="pāda" n="c">pṛthivīṃ dātukāmena</seg> <seg type="pāda" n="d">dattaṃ sarvaṃ tvayā nṛpa</seg> //</l>
</lg>

<lg xml:id="BrP_83.21">
<l><seg type="pāda" n="a">bhūmidānaspṛhāṃ tyaktvā</seg> <seg type="pāda" n="b">annaṃ dehi mahāphalam</seg> </l>
<l><seg type="pāda" n="c">nānnadānasamaṃ puṇyaṃ</seg> <seg type="pāda" n="d">triṣu lokeṣu vidyate</seg> //</l>
</lg>

<lg xml:id="BrP_83.22">
<l><seg type="pāda" n="a">viśeṣatas tu gaṅgāyāḥ</seg> <seg type="pāda" n="b">śraddhayā puline mune</seg> </l>
<l><seg type="pāda" n="c">tvayā tu hayamedho 'yaṃ</seg> <seg type="pāda" n="d">kṛtaḥ sabahudakṣiṇaḥ</seg> </l>
<l><seg type="pāda" n="e">kṛtakṛtyo 'si bhadraṃ te</seg> <seg type="pāda" n="f">nātra kāryā vicāraṇā</seg> //</l>
</lg>

<milestone unit="speaker" n="brahmovāca"/>

<lg xml:id="BrP_83.23">
<l><seg type="pāda" n="a">tathāpi dātukāmaṃ taṃ</seg> <seg type="pāda" n="b">mahī provāca bhauvanam</seg> //</l>
</lg>

<milestone unit="speaker" n="pṛthivy uvāca"/>

<lg xml:id="BrP_83.24">
<l><seg type="pāda" n="a">viśvakarmaja sārvabhauma</seg> <seg type="pāda" n="b">mā māṃ dehi punaḥ punaḥ</seg> </l>
<l><seg type="pāda" n="c">nimajje 'haṃ salilasya</seg> <seg type="pāda" n="d">madhye tasmān na dīyatām</seg> //</l>
</lg>

<milestone unit="speaker" n="brahmovāca"/>

<lg xml:id="BrP_83.25">
<l><seg type="pāda" n="a">tataś ca bhauvano bhītaḥ</seg> <seg type="pāda" n="b">kiṃ deyam iti cābravīt</seg> </l>
<l><seg type="pāda" n="c">punaś covāca sā pṛthvī</seg> <seg type="pāda" n="d">bhauvanaṃ brāhmaṇair vṛtam</seg> //</l>
</lg>

<milestone unit="speaker" n="bhūmy uvāca"/>

<lg xml:id="BrP_83.26">
<l><seg type="pāda" n="a">tilā gāvo dhanaṃ dhānyaṃ</seg> <seg type="pāda" n="b">yat kiṃcid gautamītaṭe</seg> </l>
<l><seg type="pāda" n="c">sarvaṃ tad akṣayaṃ dānaṃ</seg> <seg type="pāda" n="d">kiṃ māṃ bhauvana dāsyasi</seg> //</l>
</lg>

<lg xml:id="BrP_83.27">
<l><seg type="pāda" n="a">gaṅgātīraṃ samāśritya</seg> <seg type="pāda" n="b">grāsam ekaṃ dadāti yaḥ</seg> </l>
<l><seg type="pāda" n="c">tenāhaṃ sakalā dattā</seg> <seg type="pāda" n="d">kiṃ māṃ bhauvana dāsyasi</seg> //</l>
</lg>

<milestone unit="speaker" n="brahmovāca"/>

<lg xml:id="BrP_83.28">
<l><seg type="pāda" n="a">tad bhuvo vacanaṃ śrutvā</seg> <seg type="pāda" n="b">bhauvanaḥ sārvabhauvanaḥ</seg> </l>
<l><seg type="pāda" n="c">tatheti matvā viprebhyo</seg> <seg type="pāda" n="d">hy annaṃ prādāt suvistaram</seg> //</l>
</lg>

<lg xml:id="BrP_83.29">
<l><seg type="pāda" n="a">tataḥ prabhṛti tat tīrthaṃ</seg> <seg type="pāda" n="b">daśāśvamedhikaṃ viduḥ</seg> </l>
<l><seg type="pāda" n="c">daśānām aśvamedhānāṃ</seg> <seg type="pāda" n="d">phalaṃ snānād avāpyate</seg> //</l>
</lg>

<milestone unit="speaker" n="brahmovāca"/>

<lg xml:id="BrP_84.1">
<l><seg type="pāda" n="a">paiśācaṃ tīrtham aparaṃ</seg> <seg type="pāda" n="b">pūjitaṃ brahmavādibhiḥ</seg> </l>
<l><seg type="pāda" n="c">tasya svarūpaṃ vakṣyāmi</seg> <seg type="pāda" n="d">gautamyā dakṣiṇe taṭe</seg> //</l>
</lg>

<lg xml:id="BrP_84.2">
<l><seg type="pāda" n="a">girir brahmagireḥ pārśve</seg> <seg type="pāda" n="b">añjano nāma nārada</seg> </l>
<l><seg type="pāda" n="c">tasmiñ śaile munivara</seg> <seg type="pāda" n="d">śāpabhraṣṭā varāpsarā</seg> //</l>
</lg>

<lg xml:id="BrP_84.3">
<l><seg type="pāda" n="a">añjanā nāma tatrāsīd</seg> <seg type="pāda" n="b">uttamāṅgena vānarī</seg> </l>
<l><seg type="pāda" n="c">kesarī nāma tadbhartā</seg> <seg type="pāda" n="d">adriketi tathāparā</seg> //</l>
</lg>

<lg xml:id="BrP_84.4">
<l><seg type="pāda" n="a">sāpi kesariṇo bhāryā</seg> <seg type="pāda" n="b">śāpabhraṣṭā varāpsarā</seg> </l>
<l><seg type="pāda" n="c">uttamāṅgena mārjārī</seg> <seg type="pāda" n="d">sāpy āste 'ñjanaparvate</seg> //</l>
</lg>

<lg xml:id="BrP_84.5">
<l><seg type="pāda" n="a">dakṣiṇārṇavam abhyāgāt</seg> <seg type="pāda" n="b">kesarī lokaviśrutaḥ</seg> </l>
<l><seg type="pāda" n="c">etasminn antare 'gastyo</seg> <seg type="pāda" n="d">'ñjanaṃ parvatam abhyagāt</seg> //</l>
</lg>

<lg xml:id="BrP_84.6">
<l><seg type="pāda" n="a">añjanā cādrikā caiva</seg> <seg type="pāda" n="b">agastyam ṛṣisattamam</seg> </l>
<l><seg type="pāda" n="c">pūjayām āsatur ubhe</seg> <seg type="pāda" n="d">yathānyāyaṃ yathāsukham</seg> //</l>
</lg>

<lg xml:id="BrP_84.7">
<l><seg type="pāda" n="a">tataḥ prasanno bhagavān</seg> <seg type="pāda" n="b">āhobhe vriyatāṃ varaḥ</seg> </l>
<l><seg type="pāda" n="c">te āhatur ubhe 'gastyaṃ</seg> <seg type="pāda" n="d">putrau dehi munīśvara</seg> //</l>
</lg>

<lg xml:id="BrP_84.8">
<l><seg type="pāda" n="a">sarvebhyo balinau śreṣṭhau</seg> <seg type="pāda" n="b">sarvalokopakārakau</seg> </l>
<l><seg type="pāda" n="c">tathety uktvā muniśreṣṭho</seg> <seg type="pāda" n="d">jagāmāśāṃ sa dakṣiṇām</seg> //</l>
</lg>

<lg xml:id="BrP_84.9">
<l><seg type="pāda" n="a">tataḥ kadācit te kāle</seg> <seg type="pāda" n="b">añjanā cādrikā tathā</seg> </l>
<l><seg type="pāda" n="c">gītaṃ nṛtyaṃ ca hāsyaṃ ca</seg> <seg type="pāda" n="d">kurvatyau girimūrdhani</seg> //</l>
</lg>

<lg xml:id="BrP_84.10">
<l><seg type="pāda" n="a">vāyuś ca nirṛtiś cāpi</seg> <seg type="pāda" n="b">te dṛṣṭvā sasmitau surau</seg> </l>
<l><seg type="pāda" n="c">kāmākrāntadhiyau cobhau</seg> <seg type="pāda" n="d">tadā satvaram īyatuḥ</seg> //</l>
</lg>

<lg xml:id="BrP_84.11">
<l><seg type="pāda" n="a">bhārye bhavetām ubhayor</seg> <seg type="pāda" n="b">āvāṃ devau varapradau</seg> </l>
<l><seg type="pāda" n="c">te apy ūcatur astv etad</seg> <seg type="pāda" n="d">remāte girimūrdhani</seg> //</l>
</lg>

<lg xml:id="BrP_84.12">
<l><seg type="pāda" n="a">añjanāyāṃ tathā vāyor</seg> <seg type="pāda" n="b">hanumān samajāyata</seg> </l>
<l><seg type="pāda" n="c">adrikāyāṃ ca nirṛter</seg> <seg type="pāda" n="d">adrir nāma piśācarāṭ</seg> //</l>
</lg>

<lg xml:id="BrP_84.13">
<l><seg type="pāda" n="a">punas te āhatur ubhe</seg> <seg type="pāda" n="b">putrau jātau muner varāt</seg> </l>
<l><seg type="pāda" n="c">āvayor vikṛtaṃ rūpam</seg> <seg type="pāda" n="d">uttamāṅgena dūṣitam</seg> //</l>
</lg>

<lg xml:id="BrP_84.14">
<l><seg type="pāda" n="a">śāpāc chacīpates tatra</seg> <seg type="pāda" n="b">yuvām ājñātum arhathaḥ</seg> </l>
<l><seg type="pāda" n="c">tataḥ provāca bhagavān</seg> <seg type="pāda" n="d">vāyuś ca nirṛtis tathā</seg> //</l>
</lg>

<lg xml:id="BrP_84.15">
<l><seg type="pāda" n="a">gautamyāṃ snānadānābhyāṃ</seg> <seg type="pāda" n="b">śāpamokṣo bhaviṣyati</seg> </l>
<l><seg type="pāda" n="c">ity uktvā tāv ubhau prītau</seg> <seg type="pāda" n="d">tatraivāntaradhīyatām</seg> //</l>
</lg>

<lg xml:id="BrP_84.16">
<l><seg type="pāda" n="a">tato 'ñjanāṃ samādāya</seg> <seg type="pāda" n="b">adriḥ paiśācamūrtimān</seg> </l>
<l><seg type="pāda" n="c">bhrātur hanumataḥ prītyai</seg> <seg type="pāda" n="d">snāpayām āsa mātaram</seg> //</l>
</lg>

<lg xml:id="BrP_84.17">
<l><seg type="pāda" n="a">tathaiva hanumān gaṅgām</seg> <seg type="pāda" n="b">ādāyādrim atitvaran</seg> </l>
<l><seg type="pāda" n="c">mārjārarūpiṇīṃ nītvā</seg> <seg type="pāda" n="d">gautamyās tīram āptavān</seg> //</l>
</lg>

<lg xml:id="BrP_84.18">
<l><seg type="pāda" n="a">tataḥ prabhṛti tat tīrthaṃ</seg> <seg type="pāda" n="b">paiśācaṃ cāñjanaṃ tathā</seg> </l>
<l><seg type="pāda" n="c">brahmaṇo girim āsādya</seg> <seg type="pāda" n="d">sarvakāmapradaṃ śubham</seg> //</l>
</lg>

<lg xml:id="BrP_84.19">
<l><seg type="pāda" n="a">yojanānāṃ tripañcāśan</seg> <seg type="pāda" n="b">mārjāraṃ pūrvato bhavet</seg> </l>
<l><seg type="pāda" n="c">mārjārasaṃjñitāt tasmād</seg> <seg type="pāda" n="d">dhanūmantaṃ vṛṣākapim</seg> //</l>
</lg>

<lg xml:id="BrP_84.20">
<l><seg type="pāda" n="a">phenāsaṃgamam ākhyātaṃ</seg> <seg type="pāda" n="b">sarvakāmapradaṃ śubham</seg> </l>
<l><seg type="pāda" n="c">tasya svarūpaṃ vyuṣṭiś ca</seg> <seg type="pāda" n="d">tatraiva procyate śubhā</seg> //</l>
</lg>

<milestone unit="speaker" n="brahmovāca"/>

<lg xml:id="BrP_85.1">
<l><seg type="pāda" n="a">kṣudhātīrtham iti khyātaṃ</seg> <seg type="pāda" n="b">śṛṇu nārada tanmanāḥ</seg> </l>
<l><seg type="pāda" n="c">kathyamānaṃ mahāpuṇyaṃ</seg> <seg type="pāda" n="d">sarvakāmapradaṃ nṛṇām</seg> //</l>
</lg>

<lg xml:id="BrP_85.2">
<l><seg type="pāda" n="a">ṛṣir āsīt purā kaṇvas</seg> <seg type="pāda" n="b">tapasvī vedavittamaḥ</seg> </l>
<l><seg type="pāda" n="c">paribhramann āśramāṇi</seg> <seg type="pāda" n="d">kṣudhayā paripīḍitaḥ</seg> //</l>
</lg>

<lg xml:id="BrP_85.3">
<l><seg type="pāda" n="a">gautamasyāśramaṃ puṇyaṃ</seg> <seg type="pāda" n="b">samṛddhaṃ cānnavāriṇā</seg> </l>
<l><seg type="pāda" n="c">ātmānaṃ ca kṣudhāyuktaṃ</seg> <seg type="pāda" n="d">samṛddhaṃ cāpi gautamam</seg> //</l>
</lg>

<lg xml:id="BrP_85.4">
<l><seg type="pāda" n="a">vīkṣya kaṇvo 'tha vaiṣamyaṃ</seg> <seg type="pāda" n="b">vairāgyam agamat tadā</seg> </l>
<l><seg type="pāda" n="c">gautamo 'pi dvijaśreṣṭho</seg> <seg type="pāda" n="d">hy ahaṃ tapasi niṣṭhitaḥ</seg> //</l>
</lg>

<lg xml:id="BrP_85.5">
<l><seg type="pāda" n="a">samena yācñāyuktā syāt</seg> <seg type="pāda" n="b">tasmād gautamaveśmani</seg> </l>
<l><seg type="pāda" n="c">na bhokṣye 'haṃ kṣudhārto 'pi</seg> <seg type="pāda" n="d">pīḍite 'pi kalevare</seg> //</l>
</lg>

<lg xml:id="BrP_85.6">
<l><seg type="pāda" n="a">gaccheyaṃ gautamīṃ gaṅgām</seg> <seg type="pāda" n="b">arjayeyaṃ ca saṃpadam</seg> </l>
<l><seg type="pāda" n="c">iti niścitya medhāvī</seg> <seg type="pāda" n="d">gatvā gaṅgāṃ ca pāvanīm</seg> //</l>
</lg>

<lg xml:id="BrP_85.7">
<l><seg type="pāda" n="a">snātvā śucir yatamanā</seg> <seg type="pāda" n="b">upaviśya kuśāsane</seg> </l>
<l><seg type="pāda" n="c">tuṣṭāva gautamīṃ gaṅgāṃ</seg> <seg type="pāda" n="d">kṣudhāṃ ca paramāpadam</seg> //</l>
</lg>

<milestone unit="speaker" n="kaṇva uvāca"/>

<lg xml:id="BrP_85.8">
<l><seg type="pāda" n="a">namo 'stu gaṅge paramārtihāriṇi</seg> <lb/><seg type="pāda" n="b">namaḥ kṣudhe sarvajanārtikāriṇi</seg></l>
<l><seg type="pāda" n="c">namo maheśānajaṭodbhave śubhe</seg> <lb/><seg type="pāda" n="d">namo mahāmṛtyumukhād vinisṛte</seg></l>
</lg>

<lg xml:id="BrP_85.9">
<l><seg type="pāda" n="a">puṇyātmanāṃ śāntarūpe</seg> <seg type="pāda" n="b">krodharūpe durātmanām</seg> </l>
<l><seg type="pāda" n="c">saridrūpeṇa sarveṣāṃ</seg> <seg type="pāda" n="d">tāpapāpāpahāriṇi</seg> //</l>
</lg>

<lg xml:id="BrP_85.10">
<l><seg type="pāda" n="a">kṣudhārūpeṇa sarveṣāṃ</seg> <seg type="pāda" n="b">tāpapāpaprade namaḥ</seg> </l>
<l><seg type="pāda" n="c">namaḥ śreyaskari devi</seg> <seg type="pāda" n="d">namaḥ pāpapratardini</seg> </l>
<l><seg type="pāda" n="e">namaḥ śāntikari devi</seg> <seg type="pāda" n="f">namo dāridryanāśini</seg> //</l>
</lg>

<milestone unit="speaker" n="brahmovāca"/>

<lg xml:id="BrP_85.11">
<l><seg type="pāda" n="a">ity evaṃ stuvatas tasya</seg> <seg type="pāda" n="b">purastād abhavad dvayam</seg> </l>
<l><seg type="pāda" n="c">ekaṃ gāṅgaṃ manohāri</seg> <seg type="pāda" n="d">hy aparaṃ bhīṣaṇākṛti</seg> </l>
<l><seg type="pāda" n="e">punaḥ kṛtāñjalir bhūtvā</seg> <seg type="pāda" n="f">namaskṛtvā dvijottamaḥ</seg> //</l>
</lg>

<milestone unit="speaker" n="kaṇva uvāca"/>

<lg xml:id="BrP_85.12">
<l><seg type="pāda" n="a">sarvamaṅgalamāṅgalye</seg> <seg type="pāda" n="b">brāhmi māheśvari śubhe</seg> </l>
<l><seg type="pāda" n="c">vaiṣṇavi tryambake devi</seg> <seg type="pāda" n="d">godāvari namo 'stu te</seg> //</l>
</lg>

<lg xml:id="BrP_85.13">
<l><seg type="pāda" n="a">tryambakasya jaṭodbhūte</seg> <seg type="pāda" n="b">gautamasyāghanāśini</seg> </l>
<l><seg type="pāda" n="c">saptadhā sāgaraṃ yānti</seg> <seg type="pāda" n="d">godāvari namo 'stu te</seg> //</l>
</lg>

<lg xml:id="BrP_85.14">
<l><seg type="pāda" n="a">sarvapāpakṛtāṃ pāpe</seg> <seg type="pāda" n="b">dharmakāmārthanāśini</seg> </l>
<l><seg type="pāda" n="c">duḥkhalobhamayi devi</seg> <seg type="pāda" n="d">kṣudhe tubhyaṃ namo namaḥ</seg> //</l>
</lg>

<milestone unit="speaker" n="brahmovāca"/>

<lg xml:id="BrP_85.15">
<l><seg type="pāda" n="a">tat kaṇvavacanaṃ śrutvā</seg> <seg type="pāda" n="b">suprīte āhatur dvijam</seg> //</l>
</lg>

<milestone unit="speaker" n="gaṅgākṣudhe ūcatuḥ"/>

<lg xml:id="BrP_85.16">
<l><seg type="pāda" n="a">abhīṣṭaṃ vada kalyāṇa</seg> <seg type="pāda" n="b">varān varaya suvrata</seg> //</l>
</lg>

<milestone unit="speaker" n="brahmovāca"/>

<lg xml:id="BrP_85.17">
<l><seg type="pāda" n="a">provāca praṇato gaṅgāṃ</seg> <seg type="pāda" n="b">kaṇvaḥ kṣudhāṃ yathākramam</seg> //</l>
</lg>

<milestone unit="speaker" n="kaṇva uvāca"/>

<lg xml:id="BrP_85.18">
<l><seg type="pāda" n="a">dehi devi manojñāni</seg> <seg type="pāda" n="b">kāmāni vibhavaṃ mama</seg> </l>
<l><seg type="pāda" n="c">āyur vittaṃ ca bhuktiṃ ca</seg> <seg type="pāda" n="d">muktiṃ gaṅge prayaccha me</seg> //</l>
</lg>

<milestone unit="speaker" n="brahmovāca"/>

<lg xml:id="BrP_85.19">
<l><seg type="pāda" n="a">ity uktvā gautamīṃ gaṅgāṃ</seg> <seg type="pāda" n="b">kṣudhāṃ cāha dvijottamaḥ</seg> //</l>
</lg>

<milestone unit="speaker" n="kaṇva uvāca"/>

<lg xml:id="BrP_85.20">
<l><seg type="pāda" n="a">mayi madvaṃśaje cāpi</seg> <seg type="pāda" n="b">kṣudhe tṛṣṇe daridriṇi</seg> </l>
<l><seg type="pāda" n="c">yāhi pāpatare rūkṣe</seg> <seg type="pāda" n="d">na bhūyās tvaṃ kadācana</seg> //</l>
</lg>

<lg xml:id="BrP_85.21">
<l><seg type="pāda" n="a">anena stavena ye vai</seg> <seg type="pāda" n="b">tvāṃ stuvanti kṣudhāturāḥ</seg> </l>
<l><seg type="pāda" n="c">teṣāṃ dāridryaduḥkhāni</seg> <seg type="pāda" n="d">na bhaveyur varo 'paraḥ</seg> //</l>
</lg>

<lg xml:id="BrP_85.22">
<l><seg type="pāda" n="a">asmiṃs tīrthe mahāpuṇye</seg> <seg type="pāda" n="b">snānadānajapādikam</seg> </l>
<l><seg type="pāda" n="c">ye kurvanti narā bhaktyā</seg> <seg type="pāda" n="d">lakṣmībhājo bhavantu te</seg> //</l>
</lg>

<lg xml:id="BrP_85.23">
<l><seg type="pāda" n="a">yas tv idaṃ paṭhate stotraṃ</seg> <seg type="pāda" n="b">tīrthe vā yadi vā gṛhe</seg> </l>
<l><seg type="pāda" n="c">tasya dāridryaduḥkhebhyo</seg> <seg type="pāda" n="d">na bhayaṃ syād varo 'paraḥ</seg> //</l>
</lg>

<milestone unit="speaker" n="brahmovāca"/>

<lg xml:id="BrP_85.25">
<l><seg type="pāda" n="a">evam astv iti coktvā te</seg> <seg type="pāda" n="b">kaṇvaṃ yāte svam ālayam</seg> </l>
<l><seg type="pāda" n="c">tataḥ prabhṛti tat tīrthaṃ</seg> <seg type="pāda" n="d">kāṇvaṃ gāṅgaṃ kṣudhābhidham</seg> </l>
<l><seg type="pāda" n="e">sarvapāpaharaṃ vatsa</seg> <seg type="pāda" n="f">pitṝṇāṃ prītivardhanam</seg> //</l>
</lg>

<milestone unit="speaker" n="brahmovāca"/>

<lg xml:id="BrP_86.1">
<l><seg type="pāda" n="a">asti brahman mahātīrthaṃ</seg> <seg type="pāda" n="b">cakratīrtham iti śrutam</seg> </l>
<l><seg type="pāda" n="c">tatra snānān naro bhaktyā</seg> <seg type="pāda" n="d">harer lokam avāpnuyāt</seg> //</l>
</lg>

<lg xml:id="BrP_86.2">
<l><seg type="pāda" n="a">ekādaśyāṃ tu śuklāyām</seg> <seg type="pāda" n="b">upoṣya pṛthivīpate</seg> </l>
<l><seg type="pāda" n="c">gaṇikāsaṃgame snātvā</seg> <seg type="pāda" n="d">prāpnuyād akṣayaṃ padam</seg> //</l>
</lg>

<lg xml:id="BrP_86.3">
<l><seg type="pāda" n="a">purā tatra yathā vṛttaṃ</seg> <seg type="pāda" n="b">tan me nigadataḥ śṛṇu</seg> </l>
<l><seg type="pāda" n="c">āsīd viśvadharo nāma</seg> <seg type="pāda" n="d">vaiśyo bahudhanānvitaḥ</seg> //</l>
</lg>

<lg xml:id="BrP_86.4">
<l><seg type="pāda" n="a">uttare vayasi śreṣṭhas</seg> <seg type="pāda" n="b">tasya putro 'bhavad ṛṣe</seg> </l>
<l><seg type="pāda" n="c">guṇavān rūpasaṃpanno</seg> <seg type="pāda" n="d">vilāsī śubhadarśanaḥ</seg> //</l>
</lg>

<lg xml:id="BrP_86.5">
<l><seg type="pāda" n="a">prāṇebhyo 'pi priyaḥ putraḥ</seg> <seg type="pāda" n="b">kāle pañcatvam āgataḥ</seg> </l>
<l><seg type="pāda" n="c">tathā dṛṣṭvā tu taṃ putraṃ</seg> <seg type="pāda" n="d">daṃpatī duḥkhapīḍitau</seg> //</l>
</lg>

<lg xml:id="BrP_86.6">
<l><seg type="pāda" n="a">kurvāte sma tadā tena</seg> <seg type="pāda" n="b">sahaiva maraṇe matim</seg> </l>
<l><seg type="pāda" n="c">hā putra hanta kālena</seg> <seg type="pāda" n="d">pāpena sudurātmanā</seg> //</l>
</lg>

<lg xml:id="BrP_86.7">
<l><seg type="pāda" n="a">yauvane vartamāno 'pi</seg> <seg type="pāda" n="b">nīto 'si guṇasāgara</seg> </l>
<l><seg type="pāda" n="c">āvayoś ca tathaiva tvaṃ</seg> <seg type="pāda" n="d">prāṇebhyo 'pi sudurlabhaḥ</seg> //</l>
</lg>

<lg xml:id="BrP_86.8">
<l><seg type="pāda" n="a">itthaṃ tu ruditaṃ śrutvā</seg> <seg type="pāda" n="b">daṃpatyoḥ karuṇaṃ yamaḥ</seg> </l>
<l><seg type="pāda" n="c">tyaktvā nijapuraṃ tūrṇaṃ</seg> <seg type="pāda" n="d">kṛpayāviṣṭamānasaḥ</seg> //</l>
</lg>

<lg xml:id="BrP_86.9">
<l><seg type="pāda" n="a">godāvaryāḥ śubhe tīre</seg> <seg type="pāda" n="b">sthito dhyāyañ janārdanam</seg> </l>
<l><seg type="pāda" n="c">api svalpena kālena</seg> <seg type="pāda" n="d">prajā vṛddhāḥ samantataḥ</seg> //</l>
</lg>

<lg xml:id="BrP_86.10">
<l><seg type="pāda" n="a">iyata iti me pṛthvī</seg> <seg type="pāda" n="b">kathyatāṃ kena pūritā</seg> </l>
<l><seg type="pāda" n="c">na kaścin mriyate jantur</seg> <seg type="pāda" n="d">bhārākrāntā vasuṃdharā</seg> //</l>
</lg>

<lg xml:id="BrP_86.11">
<l><seg type="pāda" n="a">tato devī gatā tūrṇaṃ</seg> <seg type="pāda" n="b">vasudhā munisattama</seg> </l>
<l><seg type="pāda" n="c">yatrāsti surasaṃyuktaḥ</seg> <seg type="pāda" n="d">śakraḥ parapuraṃjayaḥ</seg> </l>
<l><seg type="pāda" n="e">dṛṣṭvā vasuṃdharām indraḥ</seg> <seg type="pāda" n="f">praṇipatyedam abravīt</seg> //</l>
</lg>

<milestone unit="speaker" n="indra uvāca"/>

<lg xml:id="BrP_86.12">
<l><seg type="pāda" n="a">kim āgamanakāryaṃ ta</seg> <seg type="pāda" n="b">iti me pṛthvi kathyatām</seg> //</l>
</lg>

<milestone unit="speaker" n="dharovāca"/>

<lg xml:id="BrP_86.13">
<l><seg type="pāda" n="a">bhāreṇa guruṇā śakra</seg> <seg type="pāda" n="b">pīḍitāhaṃ vinā vadham</seg> </l>
<l><seg type="pāda" n="c">kāraṇaṃ praṣṭum āyātā</seg> <seg type="pāda" n="d">kim idaṃ kathyatāṃ mama</seg> //</l>
</lg>

<milestone unit="speaker" n="brahmovāca"/>

<lg xml:id="BrP_86.14">
<l><seg type="pāda" n="a">iti śrutvā mahīvākyam</seg> <seg type="pāda" n="b">indro vacanam abravīt</seg> //</l>
</lg>

<milestone unit="speaker" n="indra uvāca"/>

<lg xml:id="BrP_86.15">
<l><seg type="pāda" n="a">kāraṇaṃ yadi nāma syāt</seg> <seg type="pāda" n="b">tadānīṃ jñāyate mayā</seg> </l>
<l><seg type="pāda" n="c">surāṇāṃ hi patir yasmād</seg> <seg type="pāda" n="d">ahaṃ sarvāsu medini</seg> //</l>
</lg>

<milestone unit="speaker" n="brahmovāca"/>

<lg xml:id="BrP_86.16">
<l><seg type="pāda" n="a">atha pṛthvī tadā vākyaṃ</seg> <seg type="pāda" n="b">śrutvā cāha śacīpatim</seg> </l>
<l><seg type="pāda" n="c">yama ādiśyatāṃ tarhi</seg> <seg type="pāda" n="d">yathā saṃharate prajāḥ</seg> //</l>
</lg>

<lg xml:id="BrP_86.17">
<l><seg type="pāda" n="a">iti śrutvā vaco mahyā</seg> <seg type="pāda" n="b">ādiṣṭāḥ siddhakiṃnarāḥ</seg> </l>
<l><seg type="pāda" n="c">yamasyānayane śīghraṃ</seg> <seg type="pāda" n="d">mahendreṇa mahāmune</seg> //</l>
</lg>

<lg xml:id="BrP_86.18">
<l><seg type="pāda" n="a">tatas te satvaraṃ yātāḥ</seg> <seg type="pāda" n="b">sarve vaivasvataṃ puram</seg> </l>
<l><seg type="pāda" n="c">naivāpaśyan yamaṃ tatra</seg> <seg type="pāda" n="d">te siddhāḥ saha kiṃnaraiḥ</seg> </l>
<l><seg type="pāda" n="e">tathāgatya punar vegād</seg> <seg type="pāda" n="f">vārttā śakre niveditā</seg> //</l>
</lg>

<milestone unit="speaker" n="siddhakiṃnarā ūcuḥ"/>

<lg xml:id="BrP_86.19">
<l><seg type="pāda" n="a">yamo yamapure nātha</seg> <seg type="pāda" n="b">asmābhir nāvalokitaḥ</seg> </l>
<l><seg type="pāda" n="c">mahatāpi suyatnena</seg> <seg type="pāda" n="d">vīkṣyamāṇaḥ samantataḥ</seg> //</l>
</lg>

<milestone unit="speaker" n="brahmovāca"/>

<lg xml:id="BrP_86.20">
<l><seg type="pāda" n="a">iti śrutvā vacas teṣāṃ</seg> <seg type="pāda" n="b">pṛṣṭaḥ śakreṇa vai tadā</seg> </l>
<l><seg type="pāda" n="c">savitā sa pitā tasya</seg> <seg type="pāda" n="d">yamaḥ kutrāsta ity atha</seg> //</l>
</lg>

<milestone unit="speaker" n="sūrya uvāca"/>

<lg xml:id="BrP_86.21">
<l><seg type="pāda" n="a">śakra godāvarītīre</seg> <seg type="pāda" n="b">kṛtānto vartate 'dhunā</seg> </l>
<l><seg type="pāda" n="c">caraṃs tatra tapas tīvraṃ</seg> <seg type="pāda" n="d">na jāne kiṃ nu kāraṇam</seg> //</l>
</lg>

<milestone unit="speaker" n="brahmovāca"/>

<lg xml:id="BrP_86.22">
<l><seg type="pāda" n="a">iti śrutvā vaco bhānoḥ</seg> <seg type="pāda" n="b">śakraḥ śaṅkām upāviśat</seg> //</l>
</lg>

<milestone unit="speaker" n="śakra uvāca"/>

<lg xml:id="BrP_86.23">
<l><seg type="pāda" n="a">aho kaṣṭaṃ mahākaṣṭaṃ</seg> <seg type="pāda" n="b">naṣṭā me suranāthatā</seg> </l>
<l><seg type="pāda" n="c">godāvaryāṃ tapaḥ kuryād</seg> <seg type="pāda" n="d">yamo vai duṣṭaceṣṭitaḥ</seg> </l>
<l><seg type="pāda" n="e">jighṛkṣur matpadaṃ nūnaṃ</seg> <seg type="pāda" n="f">devā iti matir mama</seg> //</l>
</lg>

<milestone unit="speaker" n="brahmovāca"/>

<lg xml:id="BrP_86.24">
<l><seg type="pāda" n="a">ity uktvā sahasendreṇa</seg> <seg type="pāda" n="b">āhūtaś cāpsarogaṇaḥ</seg> //</l>
</lg>

<milestone unit="speaker" n="indra uvāca"/>

<lg xml:id="BrP_86.25">
<l><seg type="pāda" n="a">kā bhavatīṣu kālasya</seg> <seg type="pāda" n="b">sthitasya tapasi dviṣaḥ</seg> </l>
<l><seg type="pāda" n="c">tapaḥpraṇāśane śaktā</seg> <seg type="pāda" n="d">iti me śīghram ucyatām</seg> //</l>
</lg>

<milestone unit="speaker" n="brahmovāca"/>

<lg xml:id="BrP_86.26">
<l><seg type="pāda" n="a">iti śakravacaḥ śrutvā</seg> <seg type="pāda" n="b">noce kāpi mahāmune</seg> </l>
<l><seg type="pāda" n="c">atha śakraḥ prakopeṇa</seg> <seg type="pāda" n="d">pratyuvācāpsarogaṇam</seg> //</l>
</lg>

<milestone unit="speaker" n="indra uvāca"/>

<lg xml:id="BrP_86.27">
<l><seg type="pāda" n="a">uttaraṃ nābravīt kiṃcid</seg> <seg type="pāda" n="b">yāmas tarhi vayaṃ svayam</seg> </l>
<l><seg type="pāda" n="c">sajjā bhavantu vibudhāḥ</seg> <seg type="pāda" n="d">sainyair āyāntu mā ciram</seg> </l>
<l><seg type="pāda" n="e">ghātayāmo vayaṃ śatruṃ</seg> <seg type="pāda" n="f">tapasā svargakāmukam</seg> //</l>
</lg>

<milestone unit="speaker" n="brahmovāca"/>

<lg xml:id="BrP_86.28">
<l><seg type="pāda" n="a">ity ukte sati devānāṃ</seg> <seg type="pāda" n="b">senā prādurbabhūva ha</seg> </l>
<l><seg type="pāda" n="c">itīndrahṛdayaṃ jñātvā</seg> <seg type="pāda" n="d">hariṇā lokadhāriṇā</seg> //</l>
</lg>

<lg xml:id="BrP_86.29">
<l><seg type="pāda" n="a">preṣitaṃ cakriṇā cakraṃ</seg> <seg type="pāda" n="b">rakṣaṇāya yamasya hi</seg> </l>
<l><seg type="pāda" n="c">cakraṃ yatrābhavat tatra</seg> <seg type="pāda" n="d">cakratīrtham anuttamam</seg> //</l>
</lg>

<lg xml:id="BrP_86.30">
<l><seg type="pāda" n="a">athendraṃ menakā prāha</seg> <seg type="pāda" n="b">śaṅkiteti vacas tadā</seg> //</l>
</lg>

<milestone unit="speaker" n="menakovāca"/>

<lg xml:id="BrP_86.31">
<l><seg type="pāda" n="a">kālāvalokane nālaṃ</seg> <seg type="pāda" n="b">kācid asti sureśvara</seg> </l>
<l><seg type="pāda" n="c">maraṇaṃ ca varaṃ deva</seg> <seg type="pāda" n="d">bhavato na yamāt punaḥ</seg> //</l>
</lg>

<lg xml:id="BrP_86.32">
<l><seg type="pāda" n="a">rūpayauvanamatteyaṃ</seg> <seg type="pāda" n="b">gaṇikāyācanaṃ prabho</seg> </l>
<l><seg type="pāda" n="c">preṣaṇaṃ tat prayacchaiṣā</seg> <seg type="pāda" n="d">svāmitvaṃ manyate tvayā</seg> //</l>
</lg>

<milestone unit="speaker" n="brahmovāca"/>

<lg xml:id="BrP_86.33">
<l><seg type="pāda" n="a">iti śrutvā vacas tasyāḥ</seg> <seg type="pāda" n="b">śakraḥ suravareśvaraḥ</seg> </l>
<l><seg type="pāda" n="c">ādideśābalāṃ kṣāmāṃ</seg> <seg type="pāda" n="d">satkṛtya gaṇikāṃ tathā</seg> //</l>
</lg>

<milestone unit="speaker" n="śakra uvāca"/>

<lg xml:id="BrP_86.34">
<l><seg type="pāda" n="a">gaṇike gaccha me kāryaṃ</seg> <seg type="pāda" n="b">kuru sundari mā ciram</seg> </l>
<l><seg type="pāda" n="c">kṛtakṛtyāgatā bhūyo</seg> <seg type="pāda" n="d">vallabhā me yathā śacī</seg> //</l>
</lg>

<milestone unit="speaker" n="brahmovāca"/>

<lg xml:id="BrP_86.35">
<l><seg type="pāda" n="a">ity ākarṇya vacaḥ śakrād</seg> <seg type="pāda" n="b">utpatya gaṇikā diśaḥ</seg> </l>
<l><seg type="pāda" n="c">kṣaṇena yamasāṃnidhyam</seg> <seg type="pāda" n="d">āyātā cārurūpiṇī</seg> //</l>
</lg>

<lg xml:id="BrP_86.36">
<l><seg type="pāda" n="a">yamāntikam anuprāptā</seg> <seg type="pāda" n="b">dyotayantī diśo daśa</seg> </l>
<l><seg type="pāda" n="c">salīlaṃ lalitaṃ bālā</seg> <seg type="pāda" n="d">jagau hindolakaṅkalam</seg> //</l>
</lg>

<lg xml:id="BrP_86.37">
<l><seg type="pāda" n="a">tataś cacāla kālasya</seg> <seg type="pāda" n="b">mano lolaṃ calācalam</seg> </l>
<l><seg type="pāda" n="c">athonmīlya yamo netre</seg> <seg type="pāda" n="d">kāmapāvakapūrite</seg> //</l>
</lg>

<lg xml:id="BrP_86.38">
<l><seg type="pāda" n="a">tasyāṃ vyāpārayām āsa</seg> <seg type="pāda" n="b">śreyaḥśatrau mahāmune</seg> </l>
<l><seg type="pāda" n="c">tato vilīya sā sadyaḥ</seg> <seg type="pāda" n="d">sarittvam agamat tadā</seg> //</l>
</lg>

<lg xml:id="BrP_86.39">
<l><seg type="pāda" n="a">gautamyāṃ tu samāgamya</seg> <seg type="pāda" n="b">gaṇikāgaṇakiṃkaraiḥ</seg> </l>
<l><seg type="pāda" n="c">gīyamānā gatā svarge</seg> <seg type="pāda" n="d">tasya tīrthaprabhāvataḥ</seg> //</l>
</lg>

<lg xml:id="BrP_86.40">
<l><seg type="pāda" n="a">gacchantīṃ gaṇikāṃ dṛṣṭvā</seg> <seg type="pāda" n="b">vimānasthāṃ divaṃ prati</seg> </l>
<l><seg type="pāda" n="c">vismayaṃ paramaṃ prāptaḥ</seg> <seg type="pāda" n="d">kālas taralalocanaḥ</seg> </l>
<l><seg type="pāda" n="e">athādityena cāgatya</seg> <seg type="pāda" n="f">evam ukto yamas tadā</seg> //</l>
</lg>

<milestone unit="speaker" n="sūrya uvāca"/>

<lg xml:id="BrP_86.41">
<l><seg type="pāda" n="a">kuru putra nijaṃ karma</seg> <seg type="pāda" n="b">prajānāṃ tvaṃ parikṣayam</seg> </l>
<l><seg type="pāda" n="c">paśya vātaṃ sadā vāntaṃ</seg> <seg type="pāda" n="d">sṛjantaṃ vedhasaṃ prajāḥ</seg> </l>
<l><seg type="pāda" n="e">paryaṭantaṃ trilokīṃ māṃ</seg> <seg type="pāda" n="f">vahantīṃ vasudhāṃ prajāḥ</seg> //</l>
</lg>

<milestone unit="speaker" n="brahmovāca"/>

<lg xml:id="BrP_86.42">
<l><seg type="pāda" n="a">iti śrutvā yamo vākyaṃ</seg> <seg type="pāda" n="b">pitur vacanam abravīt</seg> //</l>
</lg>

<milestone unit="speaker" n="yama uvāca"/>

<lg xml:id="BrP_86.43">
<l><seg type="pāda" n="a">etan na garhitaṃ karma</seg> <seg type="pāda" n="b">kuryām aham idaṃ dhruvam</seg> </l>
<l><seg type="pāda" n="c">karmaṇy asmin mahākrūre</seg> <seg type="pāda" n="d">samādeṣṭuṃ na vārhasi</seg> //</l>
</lg>

<lg xml:id="BrP_86.44">
<l><seg type="pāda" n="a">iti śrutvā ca tad vākyaṃ</seg> <seg type="pāda" n="b">bhānur vacanam abravīt</seg> </l>
<l><seg type="pāda" n="c">kiṃ nāma garhitaṃ karma</seg> <seg type="pāda" n="d">tava kartum alaṃ yama</seg> //</l>
</lg>

<lg xml:id="BrP_86.45">
<l><seg type="pāda" n="a">kiṃ na dṛṣṭā tvayā yāntī</seg> <seg type="pāda" n="b">gaṇikā gaṇakiṃkaraiḥ</seg> </l>
<l><seg type="pāda" n="c">gīyamānā divaṃ sadyo</seg> <seg type="pāda" n="d">gautamītoyam āplutā</seg> //</l>
</lg>

<lg xml:id="BrP_86.46">
<l><seg type="pāda" n="a">tvayā cātra tapas tīvraṃ</seg> <seg type="pāda" n="b">kṛtaṃ putra suduṣkaram</seg> </l>
<l><seg type="pāda" n="c">naivāntaṃ tasya paśyāmi</seg> <seg type="pāda" n="d">tasmād gaccha nijaṃ puram</seg> //</l>
</lg>

<lg xml:id="BrP_86.47">
<l><seg type="pāda" n="a">ity uktvā bhagavān bhānus</seg> <seg type="pāda" n="b">tatra snātvā gato divam</seg> </l>
<l><seg type="pāda" n="c">yamo 'pi saṃgame snātvā</seg> <seg type="pāda" n="d">tato nijapuraṃ yayau</seg> //</l>
</lg>

<lg xml:id="BrP_86.48">
<l><seg type="pāda" n="a">bhūtahāpi tataḥ śaṅkāṃ</seg> <seg type="pāda" n="b">tatyāja ca mahāmune</seg> </l>
<l><seg type="pāda" n="c">tathā dṛṣṭvā yamaṃ yāntaṃ</seg> <seg type="pāda" n="d">cakre cakraṃ prayāṇakam</seg> //</l>
</lg>

<lg xml:id="BrP_86.49">
<l><seg type="pāda" n="a">bhagavān yatra govindo</seg> <seg type="pāda" n="b">vanamālāvibhūṣitaḥ</seg> </l>
<l><seg type="pāda" n="c">iti yaḥ śṛṇuyān martyaḥ</seg> <seg type="pāda" n="d">paṭhed vāpi samāhitaḥ</seg> //</l>
</lg>

<lg xml:id="BrP_86.50">
<l><seg type="pāda" n="a">āpadas tasya naśyanti</seg> <seg type="pāda" n="b">dīrgham āyur avāpnuyāt</seg> //</l>
</lg>

<milestone unit="speaker" n="brahmovāca"/>

<lg xml:id="BrP_87.1">
<l><seg type="pāda" n="a">ahalyāsaṃgamaṃ ceha</seg> <seg type="pāda" n="b">tīrthaṃ trailokyapāvanam</seg> </l>
<l><seg type="pāda" n="c">śṛṇu samyaṅ muniśreṣṭha</seg> <seg type="pāda" n="d">tatra vṛttam idaṃ yathā</seg> //</l>
</lg>

<lg xml:id="BrP_87.2">
<l><seg type="pāda" n="a">kautukenātimahatā</seg> <seg type="pāda" n="b">mayā pūrvaṃ munīśvara</seg> </l>
<l><seg type="pāda" n="c">sṛṣṭā kanyā bahuvidhā</seg> <seg type="pāda" n="d">rūpavatyo guṇānvitāḥ</seg> //</l>
</lg>

<lg xml:id="BrP_87.3">
<l><seg type="pāda" n="a">tāsām ekāṃ śreṣṭhatamāṃ</seg> <seg type="pāda" n="b">nirmame śubhalakṣaṇām</seg> </l>
<l><seg type="pāda" n="c">tāṃ bālāṃ cārusarvāṅgīṃ</seg> <seg type="pāda" n="d">dṛṣṭvā rūpaguṇānvitām</seg> //</l>
</lg>

<lg xml:id="BrP_87.4">
<l><seg type="pāda" n="a">ko vāsyāḥ poṣaṇe śakta</seg> <seg type="pāda" n="b">iti me buddhir āviśat</seg> </l>
<l><seg type="pāda" n="c">na daityānāṃ surāṇāṃ ca</seg> <seg type="pāda" n="d">na munīnāṃ tathaiva ca</seg> //</l>
</lg>

<lg xml:id="BrP_87.5">
<l><seg type="pāda" n="a">nāsty asyāḥ poṣaṇe śaktir</seg> <seg type="pāda" n="b">iti me buddhir anvabhūt</seg> </l>
<l><seg type="pāda" n="c">guṇajyeṣṭhāya viprāya</seg> <seg type="pāda" n="d">tapoyuktāya dhīmate</seg> //</l>
</lg>

<lg xml:id="BrP_87.6">
<l><seg type="pāda" n="a">sarvalakṣaṇayuktāya</seg> <seg type="pāda" n="b">vedavedāṅgavedine</seg> </l>
<l><seg type="pāda" n="c">gautamāya mahāprājñām</seg> <seg type="pāda" n="d">adadāṃ poṣaṇāya tām</seg> //</l>
</lg>

<lg xml:id="BrP_87.7">
<l><seg type="pāda" n="a">pālayasva muniśreṣṭha</seg> <seg type="pāda" n="b">yāvad āpsyati yauvanam</seg> </l>
<l><seg type="pāda" n="c">yauvanasthāṃ punaḥ sādhvīm</seg> <seg type="pāda" n="d">ānayethā mamāntikam</seg> //</l>
</lg>

<lg xml:id="BrP_87.8">
<l><seg type="pāda" n="a">evam uktvā gautamāya</seg> <seg type="pāda" n="b">prādāṃ kanyāṃ sumadhyamām</seg> </l>
<l><seg type="pāda" n="c">tām ādāya muniśreṣṭha</seg> <seg type="pāda" n="d">tapasā hatakalmaṣaḥ</seg> //</l>
</lg>

<lg xml:id="BrP_87.9">
<l><seg type="pāda" n="a">tāṃ poṣayitvā vidhivad</seg> <seg type="pāda" n="b">alaṃkṛtya mamāntikam</seg> </l>
<l><seg type="pāda" n="c">nirvikāro muniśreṣṭho</seg> <seg type="pāda" n="d">hy ahalyām ānayat tadā</seg> //</l>
</lg>

<lg xml:id="BrP_87.10">
<l><seg type="pāda" n="a">tāṃ dṛṣṭvā vibudhāḥ sarve</seg> <seg type="pāda" n="b">śakrāgnivaruṇādayaḥ</seg> </l>
<l><seg type="pāda" n="c">mama deyā sureśāna</seg> <seg type="pāda" n="d">ity ūcus te pṛthak pṛthak</seg> //</l>
</lg>

<lg xml:id="BrP_87.11">
<l><seg type="pāda" n="a">tathaiva munayaḥ sādhyā</seg> <seg type="pāda" n="b">dānavā yakṣarākṣasāḥ</seg> </l>
<l><seg type="pāda" n="c">tān sarvān āgatān dṛṣṭvā</seg> <seg type="pāda" n="d">kanyārtham atha saṃgatān</seg> //</l>
</lg>

<lg xml:id="BrP_87.12">
<l><seg type="pāda" n="a">indrasya tu viśeṣeṇa</seg> <seg type="pāda" n="b">mahāṃś cābhūt tadā grahaḥ</seg> </l>
<l><seg type="pāda" n="c">gautamasya tu māhātmyaṃ</seg> <seg type="pāda" n="d">gāmbhīryaṃ dhairyam eva ca</seg> //</l>
</lg>

<lg xml:id="BrP_87.13">
<l><seg type="pāda" n="a">smṛtvā suvismito bhūtvā</seg> <seg type="pāda" n="b">mamaivam abhavat sudhīḥ</seg> </l>
<l><seg type="pāda" n="c">deyeyaṃ gautamāyaiva</seg> <seg type="pāda" n="d">nānyayogyā śubhānanā</seg> //</l>
</lg>

<lg xml:id="BrP_87.14">
<l><seg type="pāda" n="a">tasmāai eva tu tāṃ dāsye</seg> <seg type="pāda" n="b">tathāpy evam acintayam</seg> </l>
<l><seg type="pāda" n="c">sarveṣāṃ ca matir dhairyaṃ</seg> <seg type="pāda" n="d">mathitaṃ bālayānayā</seg> //</l>
</lg>

<lg xml:id="BrP_87.15">
<l><seg type="pāda" n="a">ahalyeti suraiḥ proktaṃ</seg> <seg type="pāda" n="b">mayā ca ṛṣibhis tadā</seg> </l>
<l><seg type="pāda" n="c">devān ṛṣīṃs tadā vīkṣya</seg> <seg type="pāda" n="d">mayā tatroktam uccakaiḥ</seg> //</l>
</lg>

<lg xml:id="BrP_87.16">
<l><seg type="pāda" n="a">tasmai sā dīyate subhrūr</seg> <seg type="pāda" n="b">yaḥ pṛthivyāḥ pradakṣiṇām</seg> </l>
<l><seg type="pāda" n="c">kṛtvopatiṣṭhate pūrvaṃ</seg> <seg type="pāda" n="d">na cānyasmai punaḥ punaḥ</seg> //</l>
</lg>

<lg xml:id="BrP_87.17">
<l><seg type="pāda" n="a">tataḥ sarve suragaṇāḥ</seg> <seg type="pāda" n="b">śrutvā vākyaṃ mayeritam</seg> </l>
<l><seg type="pāda" n="c">ahalyārthaṃ surā jagmuḥ</seg> <seg type="pāda" n="d">pṛthivyāś ca pradakṣiṇe</seg> //</l>
</lg>

<lg xml:id="BrP_87.18">
<l><seg type="pāda" n="a">gateṣu surasaṃgheṣu</seg> <seg type="pāda" n="b">gautamo 'pi munīśvara</seg> </l>
<l><seg type="pāda" n="c">prayatnam akarot kiṃcid</seg> <seg type="pāda" n="d">ahalyārtham imaṃ tathā</seg> //</l>
</lg>

<lg xml:id="BrP_87.19">
<l><seg type="pāda" n="a">etasminn antare brahman</seg> <seg type="pāda" n="b">surabhiḥ sarvakāmadhuk</seg> </l>
<l><seg type="pāda" n="c">ardhaprasūtā hy abhavat</seg> <seg type="pāda" n="d">tāṃ dadarśa sa gautamaḥ</seg> //</l>
</lg>

<lg xml:id="BrP_87.20">
<l><seg type="pāda" n="a">tasyāḥ pradakṣiṇaṃ cakre</seg> <seg type="pāda" n="b">iyam urvīti saṃsmaran</seg> </l>
<l><seg type="pāda" n="c">liṅgasya ca sureśasya</seg> <seg type="pāda" n="d">pradakṣiṇam athākarot</seg> //</l>
</lg>

<lg xml:id="BrP_87.21">
<l><seg type="pāda" n="a">tayoḥ pradakṣiṇaṃ kṛtvā</seg> <seg type="pāda" n="b">gautamo munisattamaḥ</seg> </l>
<l><seg type="pāda" n="c">sarveṣāṃ caiva devānām</seg> <seg type="pāda" n="d">ekaṃ cāpi pradakṣiṇam</seg> //</l>
</lg>

<lg xml:id="BrP_87.22">
<l><seg type="pāda" n="a">naivābhavad bhuvo gantuḥ</seg> <seg type="pāda" n="b">saṃjātaṃ dvitayaṃ mama</seg> </l>
<l><seg type="pāda" n="c">evaṃ niścitya sa munir</seg> <seg type="pāda" n="d">mamāntikam athābhyagāt</seg> //</l>
</lg>

<lg xml:id="BrP_87.23">
<l><seg type="pāda" n="a">namaskṛtvābravīd vākyaṃ</seg> <seg type="pāda" n="b">gautamo māṃ mahāmatiḥ</seg> </l>
<l><seg type="pāda" n="c">kamalāsana viśvātman</seg> <seg type="pāda" n="d">namas te 'stu punaḥ punaḥ</seg> //</l>
</lg>

<lg xml:id="BrP_87.24">
<l><seg type="pāda" n="a">pradakṣiṇīkṛtā brahman</seg> <seg type="pāda" n="b">mayeyaṃ vasudhākhilā</seg> </l>
<l><seg type="pāda" n="c">yad atra yuktaṃ deveśa</seg> <seg type="pāda" n="d">jānīte tad bhavān svayam</seg> //</l>
</lg>

<lg xml:id="BrP_87.25">
<l><seg type="pāda" n="a">mayā tu dhyānayogena</seg> <seg type="pāda" n="b">jñātvā gautamam abravam</seg> </l>
<l><seg type="pāda" n="c">tavaiva dīyate subhrūḥ</seg> <seg type="pāda" n="d">pradakṣiṇam idaṃ kṛtam</seg> //</l>
</lg>

<lg xml:id="BrP_87.26">
<l><seg type="pāda" n="a">dharmaṃ jānīhi viprarṣe</seg> <seg type="pāda" n="b">durjñeyaṃ nigamair api</seg> </l>
<l><seg type="pāda" n="c">ardhaprasūtā surabhiḥ</seg> <seg type="pāda" n="d">saptadvīpavatī mahī</seg> //</l>
</lg>

<lg xml:id="BrP_87.27">
<l><seg type="pāda" n="a">kṛtā pradakṣiṇā tasyāḥ</seg> <seg type="pāda" n="b">pṛthivyāḥ sā kṛtā bhavet</seg> </l>
<l><seg type="pāda" n="c">liṅgaṃ pradakṣiṇīkṛtya</seg> <seg type="pāda" n="d">tad eva phalam āpnuyāt</seg> //</l>
</lg>

<lg xml:id="BrP_87.28">
<l><seg type="pāda" n="a">tasmāt sarvaprayatnena</seg> <seg type="pāda" n="b">mune gautama suvrata</seg> </l>
<l><seg type="pāda" n="c">tuṣṭo 'haṃ tava dhairyeṇa</seg> <seg type="pāda" n="d">jñānena tapasā tathā</seg> //</l>
</lg>

<lg xml:id="BrP_87.29">
<l><seg type="pāda" n="a">datteyam ṛṣiśārdūla</seg> <seg type="pāda" n="b">kanyā lokavarā mayā</seg> </l>
<l><seg type="pāda" n="c">ity uktvāhaṃ gautamāya</seg> <seg type="pāda" n="d">ahalyām adadāṃ mune</seg> //</l>
</lg>

<lg xml:id="BrP_87.30">
<l><seg type="pāda" n="a">jāte vivāhe te devāḥ</seg> <seg type="pāda" n="b">kṛtvelāyāḥ pradakṣiṇam</seg> </l>
<l><seg type="pāda" n="c">śanaiḥ śanair athāgatya</seg> <seg type="pāda" n="d">dadṛśuḥ sarva eva te</seg> //</l>
</lg>

<lg xml:id="BrP_87.31">
<l><seg type="pāda" n="a">taṃ gautamam ahalyāṃ ca</seg> <seg type="pāda" n="b">dāṃpatyaṃ prītivardhanam</seg> </l>
<l><seg type="pāda" n="c">te cāgatyātha paśyanto</seg> <seg type="pāda" n="d">vismitāś cābhavan surāḥ</seg> //</l>
</lg>

<lg xml:id="BrP_87.32">
<l><seg type="pāda" n="a">atikrānte vivāhe tu</seg> <seg type="pāda" n="b">surāḥ sarve divaṃ yayuḥ</seg> </l>
<l><seg type="pāda" n="c">samatsaraḥ śacībhartā</seg> <seg type="pāda" n="d">tām īkṣya ca divaṃ yayau</seg> //</l>
</lg>

<lg xml:id="BrP_87.33">
<l><seg type="pāda" n="a">tataḥ prītamanās tasmai</seg> <seg type="pāda" n="b">gautamāya mahātmane</seg> </l>
<l><seg type="pāda" n="c">prādāṃ brahmagiriṃ puṇyaṃ</seg> <seg type="pāda" n="d">sarvakāmapradaṃ śubham</seg> //</l>
</lg>

<lg xml:id="BrP_87.34">
<l><seg type="pāda" n="a">ahalyāyāṃ muniśreṣṭho</seg> <seg type="pāda" n="b">reme tatra sa gautamaḥ</seg> </l>
<l><seg type="pāda" n="c">gautamasya kathāṃ puṇyāṃ</seg> <seg type="pāda" n="d">śrutvā śakras triviṣṭape</seg> //</l>
</lg>

<lg xml:id="BrP_87.35">
<l><seg type="pāda" n="a">tam āśramaṃ taṃ ca muniṃ</seg> <seg type="pāda" n="b">tasya bhāryām aninditām</seg> </l>
<l><seg type="pāda" n="c">bhūtvā brāhmaṇaveṣeṇa</seg> <seg type="pāda" n="d">draṣṭum āgāc chatakratuḥ</seg> //</l>
</lg>

<lg xml:id="BrP_87.36">
<l><seg type="pāda" n="a">sa dṛṣṭvā bhavanaṃ tasya</seg> <seg type="pāda" n="b">bhāryāṃ ca vibhavaṃ tathā</seg> </l>
<l><seg type="pāda" n="c">pāpīyasīṃ matiṃ kṛtvā</seg> <seg type="pāda" n="d">ahalyāṃ samudaikṣata</seg> //</l>
</lg>

<lg xml:id="BrP_87.37">
<l><seg type="pāda" n="a">nātmānaṃ na paraṃ deśaṃ</seg> <seg type="pāda" n="b">kālaṃ śāpād ṛṣer bhayam</seg> </l>
<l><seg type="pāda" n="c">na bubodha tadā vatsa</seg> <seg type="pāda" n="d">kāmākṛṣṭaḥ śatakratuḥ</seg> //</l>
</lg>

<lg xml:id="BrP_87.38">
<l><seg type="pāda" n="a">taddhyānaparamo nityaṃ</seg> <seg type="pāda" n="b">surarājyena garvitaḥ</seg> </l>
<l><seg type="pāda" n="c">saṃtaptāṅgaḥ kathaṃ kuryāṃ</seg> <seg type="pāda" n="d">praveśo me kathaṃ bhavet</seg> //</l>
</lg>

<lg xml:id="BrP_87.39">
<l><seg type="pāda" n="a">evaṃ vasan viprarūpo</seg> <seg type="pāda" n="b">nāntaraṃ tv adhyagacchata</seg> </l>
<l><seg type="pāda" n="c">sa kadācin mahāprājñaḥ</seg> <seg type="pāda" n="d">kṛtvā paurvāhṇikīṃ kriyām</seg> //</l>
</lg>

<lg xml:id="BrP_87.40">
<l><seg type="pāda" n="a">sahito gautamaḥ śiṣyair</seg> <seg type="pāda" n="b">nirgataś cāśramād bahiḥ</seg> </l>
<l><seg type="pāda" n="c">āśramaṃ gautamīṃ viprān</seg> <seg type="pāda" n="d">dhānyāni vividhāni ca</seg> //</l>
</lg>

<lg xml:id="BrP_87.41">
<l><seg type="pāda" n="a">draṣṭuṃ gato munivara</seg> <seg type="pāda" n="b">indras taṃ samudaikṣata</seg> </l>
<l><seg type="pāda" n="c">idam antaram ity uktvā</seg> <seg type="pāda" n="d">cakre kāryaṃ manaḥpriyam</seg> //</l>
</lg>

<lg xml:id="BrP_87.42">
<l><seg type="pāda" n="a">rūpaṃ kṛtvā gautamasya</seg> <seg type="pāda" n="b">priyepsuḥ sa śatakratuḥ</seg> </l>
<l><seg type="pāda" n="c">tāṃ dṛṣṭvā cārusarvāṅgīm</seg> <seg type="pāda" n="d">ahalyāṃ vākyam abravīt</seg> //</l>
</lg>

<milestone unit="speaker" n="indra uvāca"/>

<lg xml:id="BrP_87.43">
<l><seg type="pāda" n="a">ākṛṣṭo 'haṃ tava guṇai</seg> <seg type="pāda" n="b">rūpaṃ smṛtvā skhalatpadaḥ</seg> </l>
<l><seg type="pāda" n="c">iti bruvan hasan hastam</seg> <seg type="pāda" n="d">ādāyāntaḥ samāviśat</seg> //</l>
</lg>

<lg xml:id="BrP_87.44">
<l><seg type="pāda" n="a">na bubodha tv ahalyā taṃ</seg> <seg type="pāda" n="b">jāraṃ mene tu gautamam</seg> </l>
<l><seg type="pāda" n="c">ramamāṇā yathāsaukhyaṃ</seg> <seg type="pāda" n="d">prāgāc chiṣyaiḥ sa gautamaḥ</seg> //</l>
</lg>

<lg xml:id="BrP_87.45">
<l><seg type="pāda" n="a">āgacchantaṃ nityam eva</seg> <seg type="pāda" n="b">ahalyā priyavādinī</seg> </l>
<l><seg type="pāda" n="c">pratiyāti priyaṃ vakti</seg> <seg type="pāda" n="d">toṣayantī ca taṃ guṇaiḥ</seg> //</l>
</lg>

<lg xml:id="BrP_87.46">
<l><seg type="pāda" n="a">tām adṛṣṭvā mahāprājño</seg> <seg type="pāda" n="b">mene tan mahad adbhutam</seg> </l>
<l><seg type="pāda" n="c">dvārasthitaṃ muniśreṣṭhaṃ</seg> <seg type="pāda" n="d">sarve paśyanti nārada</seg> //</l>
</lg>

<lg xml:id="BrP_87.47">
<l><seg type="pāda" n="a">agnihotrasya śālāyā</seg> <seg type="pāda" n="b">rakṣiṇo gṛhakarmiṇaḥ</seg> </l>
<l><seg type="pāda" n="c">ūcur munivaraṃ bhītā</seg> <seg type="pāda" n="d">gautamaṃ vismayānvitāḥ</seg> //</l>
</lg>

<milestone unit="speaker" n="rakṣiṇa ūcuḥ"/>

<lg xml:id="BrP_87.48">
<l><seg type="pāda" n="a">bhagavan kim idaṃ citraṃ</seg> <seg type="pāda" n="b">bahir antaś ca dṛśyase</seg> </l>
<l><seg type="pāda" n="c">priyayāntaḥ praviṣṭo 'si</seg> <seg type="pāda" n="d">tathaiva ca bahir bhavān</seg> </l>
<l><seg type="pāda" n="e">aho tapaḥprabhāvo 'yaṃ</seg> <seg type="pāda" n="f">nānārūpadharo bhavān</seg> //</l>
</lg>

<milestone unit="speaker" n="brahmovāca"/>

<lg xml:id="BrP_87.50">
<l><seg type="pāda" n="a">tac chrutvā vismitas tv antaḥ</seg> <seg type="pāda" n="b">praviṣṭaḥ ko nu tiṣṭhati</seg> </l>
<l><seg type="pāda" n="c">priye ahalye bhavati</seg> <seg type="pāda" n="d">kiṃ māṃ na pratibhāṣase</seg> </l>
<l><seg type="pāda" n="e">ity ṛṣer vacanaṃ śrutvā</seg> <seg type="pāda" n="f">ahalyā jāram abravīt</seg> //</l>
</lg>

<milestone unit="speaker" n="ahalyovāca"/>

<lg xml:id="BrP_87.51">
<l><seg type="pāda" n="a">ko bhavān munirūpeṇa</seg> <seg type="pāda" n="b">pāpaṃ tvaṃ kṛtavān asi</seg> </l>
<l><seg type="pāda" n="c">iti bruvatī śayanād</seg> <seg type="pāda" n="d">utthitā satvaraṃ bhayāt</seg> //</l>
</lg>

<lg xml:id="BrP_87.52">
<l><seg type="pāda" n="a">sa cāpi pāpakṛc chakro</seg> <seg type="pāda" n="b">biḍālo 'bhūn muner bhayāt</seg> </l>
<l><seg type="pāda" n="c">trastāṃ ca vikṛtāṃ dṛṣṭvā</seg> <seg type="pāda" n="d">svapriyāṃ dūṣitāṃ tadā</seg> //</l>
</lg>

<lg xml:id="BrP_87.53">
<l><seg type="pāda" n="a">uvāca sa muniḥ kopāt</seg> <seg type="pāda" n="b">kim idaṃ sāhasaṃ kṛtam</seg> </l>
<l><seg type="pāda" n="c">iti bruvantaṃ bhartāraṃ</seg> <seg type="pāda" n="d">sāpi novāca lajjitā</seg> //</l>
</lg>

<lg xml:id="BrP_87.54">
<l><seg type="pāda" n="a">anveṣayaṃs tu taṃ jāraṃ</seg> <seg type="pāda" n="b">biḍālaṃ dadṛśe muniḥ</seg> </l>
<l><seg type="pāda" n="c">ko bhavān iti taṃ prāha</seg> <seg type="pāda" n="d">bhasmīkuryāṃ mṛṣāvadan</seg> //</l>
</lg>

<milestone unit="speaker" n="indra uvāca"/>

<lg xml:id="BrP_87.55">
<l><seg type="pāda" n="a">kṛtāñjalipuṭo bhūtvā</seg> <seg type="pāda" n="b">caivam āha śacīpatiḥ</seg> </l>
<l><seg type="pāda" n="c">śacībhartā purāṃ bhettā</seg> <seg type="pāda" n="d">tapodhana puruṣṭutaḥ</seg> //</l>
</lg>

<lg xml:id="BrP_87.56">
<l><seg type="pāda" n="a">mamedaṃ pāpam āpannaṃ</seg> <seg type="pāda" n="b">satyam uktaṃ mayānagha</seg> </l>
<l><seg type="pāda" n="c">mahadvigarhitaṃ karma</seg> <seg type="pāda" n="d">kṛtavān asmy ahaṃ mune</seg> //</l>
</lg>

<lg xml:id="BrP_87.57">
<l><seg type="pāda" n="a">smarasāyakanirbhinna</seg><seg type="pāda" n="b">hṛdayāḥ kiṃ na kurvate</seg> </l>
<l><seg type="pāda" n="c">brahman mayi mahāpāpe</seg> <seg type="pāda" n="d">kṣamasva karuṇānidhe</seg> //</l>
</lg>

<lg xml:id="BrP_87.58">
<l><seg type="pāda" n="a">santaḥ kṛtāparādhe 'pi</seg> <seg type="pāda" n="b">na raukṣyaṃ jātu kurvate</seg> </l>
<l><seg type="pāda" n="c">niśamya tad vaco vipro</seg> <seg type="pāda" n="d">harim āha ruṣānvitaḥ</seg> //</l>
</lg>

<milestone unit="speaker" n="gautama uvāca"/>

<lg xml:id="BrP_87.59">
<l><seg type="pāda" n="a">bhagabhaktyā kṛtaṃ pāpaṃ</seg> <seg type="pāda" n="b">sahasrabhagavān bhava</seg> </l>
<l><seg type="pāda" n="c">tām apy āha muniḥ kopāt</seg> <seg type="pāda" n="d">tvaṃ ca śuṣkanadī bhava</seg> //</l>
</lg>

<lg xml:id="BrP_87.60">
<l><seg type="pāda" n="a">tataḥ prasādayām āsa</seg> <seg type="pāda" n="b">kathayantī tadākṛtim</seg> //</l>
</lg>

<milestone unit="speaker" n="ahalyovāca"/>

<lg xml:id="BrP_87.61">
<l><seg type="pāda" n="a">manasāpy anyapuruṣaṃ</seg> <seg type="pāda" n="b">pāpiṣṭhāḥ kāmayanti yāḥ</seg> </l>
<l><seg type="pāda" n="c">akṣayān yānti narakāṃs</seg> <seg type="pāda" n="d">tāsāṃ sarve 'pi pūrvajāḥ</seg> //</l>
</lg>

<lg xml:id="BrP_87.62">
<l><seg type="pāda" n="a">bhūtvā prasanno bhagavann</seg> <seg type="pāda" n="b">avadhāraya madvacaḥ</seg> </l>
<l><seg type="pāda" n="c">tava rūpeṇa cāgatya</seg> <seg type="pāda" n="d">mām agāt sākṣiṇas tv ime</seg> //</l>
</lg>

<lg xml:id="BrP_87.63">
<l><seg type="pāda" n="a">tatheti rakṣiṇaḥ procur</seg> <seg type="pāda" n="b">ahalyā satyavādinī</seg> </l>
<l><seg type="pāda" n="c">dhyānenāpi munir jñātvā</seg> <seg type="pāda" n="d">śāntaḥ prāha pativratām</seg> //</l>
</lg>

<milestone unit="speaker" n="gautama uvāca"/>

<lg xml:id="BrP_87.64">
<l><seg type="pāda" n="a">yadā tu saṃgatā bhadre</seg> <seg type="pāda" n="b">gautamyā saridīśayā</seg> </l>
<l><seg type="pāda" n="c">nadī bhūtvā punā rūpaṃ</seg> <seg type="pāda" n="d">prāpsyase priyakṛn mama</seg> //</l>
</lg>

<lg xml:id="BrP_87.65">
<l><seg type="pāda" n="a">ity ṛṣer vacanaṃ śrutvā</seg> <seg type="pāda" n="b">tathā cakre pativratā</seg> </l>
<l><seg type="pāda" n="c">tayā tu saṃgatā devyā</seg> <seg type="pāda" n="d">ahalyā gautamapriyā</seg> //</l>
</lg>

<lg xml:id="BrP_87.66">
<l><seg type="pāda" n="a">punas tad rūpam abhavad</seg> <seg type="pāda" n="b">yan mayā nirmitaṃ purā</seg> </l>
<l><seg type="pāda" n="c">tataḥ kṛtāñjalipuṭaḥ</seg> <seg type="pāda" n="d">surarāṭ prāha gautamam</seg> //</l>
</lg>

<milestone unit="speaker" n="indra uvāca"/>

<lg xml:id="BrP_87.67">
<l><seg type="pāda" n="a">māṃ pāhi muniśārdūla</seg> <seg type="pāda" n="b">pāpiṣṭhaṃ gṛham āgatam</seg> </l>
<l><seg type="pāda" n="c">pādayoḥ patitaṃ dṛṣṭvā</seg> <seg type="pāda" n="d">kṛpayā prāha gautamaḥ</seg> //</l>
</lg>

<milestone unit="speaker" n="gautama uvāca"/>

<lg xml:id="BrP_87.68">
<l><seg type="pāda" n="a">gautamīṃ gaccha bhadraṃ te</seg> <seg type="pāda" n="b">snānaṃ kuru puraṃdara</seg> </l>
<l><seg type="pāda" n="c">kṣaṇān nirdhūtapāpas tvaṃ</seg> <seg type="pāda" n="d">sahasrākṣo bhaviṣyasi</seg> //</l>
</lg>

<lg xml:id="BrP_87.69">
<l><seg type="pāda" n="a">ubhayaṃ vismayakaraṃ</seg> <seg type="pāda" n="b">dṛṣṭavān asmi nārada</seg> </l>
<l><seg type="pāda" n="c">ahalyāyāḥ punarbhāvaṃ</seg> <seg type="pāda" n="d">śacībhartā sahasradṛk</seg> //</l>
</lg>

<lg xml:id="BrP_87.70">
<l><seg type="pāda" n="a">tataḥ prabhṛti tat tīrtham</seg> <seg type="pāda" n="b">ahalyāsaṃgamaṃ śubham</seg> </l>
<l><seg type="pāda" n="c">indratīrtham iti khyātaṃ</seg> <seg type="pāda" n="d">sarvakāmapradaṃ nṛṇām</seg> //</l>
</lg>

<milestone unit="speaker" n="brahmovāca"/>

<lg xml:id="BrP_88.1">
<l><seg type="pāda" n="a">tasmād apy aparaṃ tīrthaṃ</seg> <seg type="pāda" n="b">janasthānam iti śrutam</seg> </l>
<l><seg type="pāda" n="c">caturyojanavistīrṇaṃ</seg> <seg type="pāda" n="d">smaraṇān muktidaṃ nṛṇām</seg> //</l>
</lg>

<lg xml:id="BrP_88.2">
<l><seg type="pāda" n="a">vaivasvatānvaye jāto</seg> <seg type="pāda" n="b">rājābhūj janakaḥ purā</seg> </l>
<l><seg type="pāda" n="c">so 'pāṃpates tu tanujām</seg> <seg type="pāda" n="d">upayeme guṇārṇavām</seg> //</l>
</lg>

<lg xml:id="BrP_88.3">
<l><seg type="pāda" n="a">dharmārthakāmamokṣāṇāṃ</seg> <seg type="pāda" n="b">janakāṃ janako nṛpaḥ</seg> </l>
<l><seg type="pāda" n="c">anurūpaguṇatvāc ca</seg> <seg type="pāda" n="d">tasya bhāryā guṇārṇavā</seg> //</l>
</lg>

<lg xml:id="BrP_88.4">
<l><seg type="pāda" n="a">yājñavalkyaś ca viprendras</seg> <seg type="pāda" n="b">tasya rājñaḥ purohitaḥ</seg> </l>
<l><seg type="pāda" n="c">tam apṛcchan nṛpaśreṣṭho</seg> <seg type="pāda" n="d">yājñavalkyaṃ purohitam</seg> //</l>
</lg>

<milestone unit="speaker" n="janaka uvāca"/>

<lg xml:id="BrP_88.5">
<l><seg type="pāda" n="a">bhuktimuktī ubhe śreṣṭhe</seg> <seg type="pāda" n="b">nirṇīte munisattamaiḥ</seg> </l>
<l><seg type="pāda" n="c">dāsīdāsebhaturaga</seg><seg type="pāda" n="d">rathādyair bhuktir uttamā</seg> //</l>
</lg>

<lg xml:id="BrP_88.6">
<l><seg type="pāda" n="a">kiṃtv antavirasā bhuktir</seg> <seg type="pāda" n="b">muktir ekā niratyayā</seg> </l>
<l><seg type="pāda" n="c">bhukter muktiḥ śreṣṭhatamā</seg> <seg type="pāda" n="d">bhuktyā muktiṃ kathaṃ vrajet</seg> //</l>
</lg>

<lg xml:id="BrP_88.7">
<l><seg type="pāda" n="a">sarvasaṅgaparityāgān</seg> <seg type="pāda" n="b">muktiprāptiḥ suduḥkhataḥ</seg> </l>
<l><seg type="pāda" n="c">tad brūhi dvijaśārdūla</seg> <seg type="pāda" n="d">sukhān muktiḥ kathaṃ bhavet</seg> //</l>
</lg>

<milestone unit="speaker" n="yājñavalkya uvāca"/>

<lg xml:id="BrP_88.8">
<l><seg type="pāda" n="a">apāṃpatis tava guruḥ</seg> <seg type="pāda" n="b">śvaśuraḥ priyakṛt tathā</seg> </l>
<l><seg type="pāda" n="c">taṃ gatvā pṛccha nṛpate</seg> <seg type="pāda" n="d">upadekṣyati te hitam</seg> //</l>
</lg>

<lg xml:id="BrP_88.9">
<l><seg type="pāda" n="a">yājñavalkyaś ca janako</seg> <seg type="pāda" n="b">rājānaṃ varuṇaṃ tadā</seg> </l>
<l><seg type="pāda" n="c">gatvā cocatur avyagrau</seg> <seg type="pāda" n="d">muktimārgaṃ yathākramam</seg> //</l>
</lg>

<milestone unit="speaker" n="varuṇa uvāca"/>

<lg xml:id="BrP_88.10">
<l><seg type="pāda" n="a">dvidhā tu saṃsthitā muktiḥ</seg> <seg type="pāda" n="b">karmadvāre 'py akarmaṇi</seg> </l>
<l><seg type="pāda" n="c">vede ca niścito mārgaḥ</seg> <seg type="pāda" n="d">karma jyāyo hy akarmaṇaḥ</seg> //</l>
</lg>

<lg xml:id="BrP_88.11">
<l><seg type="pāda" n="a">sarvaṃ ca karmaṇā baddhaṃ</seg> <seg type="pāda" n="b">puruṣārthacatuṣṭayam</seg> </l>
<l><seg type="pāda" n="c">akarmaṇaivāpyata iti</seg> <seg type="pāda" n="d">muktimārgo mṛṣocyate</seg> //</l>
</lg>

<lg xml:id="BrP_88.12">
<l><seg type="pāda" n="a">karmaṇā sarvadhānyāni</seg> <seg type="pāda" n="b">setsyanti nṛpasattama</seg> </l>
<l><seg type="pāda" n="c">tasmāt sarvātmanā karma</seg> <seg type="pāda" n="d">kartavyaṃ vaidikaṃ nṛbhiḥ</seg> //</l>
</lg>

<lg xml:id="BrP_88.13">
<l><seg type="pāda" n="a">tena bhuktiṃ ca muktiṃ ca</seg> <seg type="pāda" n="b">prāpnuvantīha mānavāḥ</seg> </l>
<l><seg type="pāda" n="c">akarmaṇaḥ karma puṇyaṃ</seg> <seg type="pāda" n="d">karma cāpy āśrameṣu ca</seg> //</l>
</lg>

<lg xml:id="BrP_88.14">
<l><seg type="pāda" n="a">jātyāśritaṃ ca rājendra</seg> <seg type="pāda" n="b">tatrāpi śṛṇu dharmavit</seg> </l>
<l><seg type="pāda" n="c">āśramāṇi ca catvāri</seg> <seg type="pāda" n="d">karmadvārāṇi mānada</seg> //</l>
</lg>

<lg xml:id="BrP_88.15">
<l><seg type="pāda" n="a">caturṇām āśramāṇāṃ ca</seg> <seg type="pāda" n="b">gārhasthyaṃ puṇyadaṃ smṛtam</seg> </l>
<l><seg type="pāda" n="c">tasmād bhuktiś ca muktiś ca</seg> <seg type="pāda" n="d">bhavatīti matir mama</seg> //</l>
</lg>

<milestone unit="speaker" n="brahmovāca"/>

<lg xml:id="BrP_88.16">
<l><seg type="pāda" n="a">etac chrutvā tu janako</seg> <seg type="pāda" n="b">yājñavalkyaś ca buddhimān</seg> </l>
<l><seg type="pāda" n="c">varuṇaṃ pūjayitvā tu</seg> <seg type="pāda" n="d">punar vacanam ūcatuḥ</seg> //</l>
</lg>

<lg xml:id="BrP_88.17">
<l><seg type="pāda" n="a">ko deśaḥ kiṃ ca tīrthaṃ syād</seg> <seg type="pāda" n="b">bhuktimuktipradāyakam</seg> </l>
<l><seg type="pāda" n="c">tad vadasva suraśreṣṭha</seg> <seg type="pāda" n="d">sarvajño 'si namo 'stu te</seg> //</l>
</lg>

<milestone unit="speaker" n="varuṇa uvāca"/>

<lg xml:id="BrP_88.18">
<l><seg type="pāda" n="a">pṛthivyāṃ bhārataṃ varṣaṃ</seg> <seg type="pāda" n="b">daṇḍakaṃ tatra puṇyadam</seg> </l>
<l><seg type="pāda" n="c">tasmin kṣetre kṛtaṃ karma</seg> <seg type="pāda" n="d">bhuktimuktipradaṃ nṛṇām</seg> //</l>
</lg>

<lg xml:id="BrP_88.19">
<l><seg type="pāda" n="a">tīrthānāṃ gautamī gaṅgā</seg> <seg type="pāda" n="b">śreṣṭhā muktipradā nṛṇām</seg> </l>
<l><seg type="pāda" n="c">tatra yajñena dānena</seg> <seg type="pāda" n="d">bhogān muktim avāpsyati</seg> //</l>
</lg>

<milestone unit="speaker" n="brahmovāca"/>

<lg xml:id="BrP_88.20">
<l><seg type="pāda" n="a">yājñavalkyaś ca janako</seg> <seg type="pāda" n="b">vācaṃ śrutvā hy apāṃpateḥ</seg> </l>
<l><seg type="pāda" n="c">varuṇena hy anujñātau</seg> <seg type="pāda" n="d">svapurīṃ jagmatus tadā</seg> //</l>
</lg>

<lg xml:id="BrP_88.21">
<l><seg type="pāda" n="a">aśvamedhādikaṃ karma</seg> <seg type="pāda" n="b">cakāra janako nṛpaḥ</seg> </l>
<l><seg type="pāda" n="c">yājayām āsa viprendro</seg> <seg type="pāda" n="d">yājñavalkyaś ca taṃ nṛpam</seg> //</l>
</lg>

<lg xml:id="BrP_88.22">
<l><seg type="pāda" n="a">gaṅgātīraṃ samāśritya</seg> <seg type="pāda" n="b">yajñān muktim avāpa rāṭ</seg> </l>
<l><seg type="pāda" n="c">tathā janakarājāno</seg> <seg type="pāda" n="d">bahavas tatra karmaṇā</seg> //</l>
</lg>

<lg xml:id="BrP_88.23">
<l><seg type="pāda" n="a">muktiṃ prāpur mahābhāgā</seg> <seg type="pāda" n="b">gautamyāś ca prasādataḥ</seg> </l>
<l><seg type="pāda" n="c">tataḥ prabhṛti tat tīrthaṃ</seg> <seg type="pāda" n="d">janasthāneti viśrutam</seg> //</l>
</lg>

<lg xml:id="BrP_88.24">
<l><seg type="pāda" n="a">janakānāṃ yajñasado</seg> <seg type="pāda" n="b">janasthānaṃ prakīrtitam</seg> </l>
<l><seg type="pāda" n="c">caturyojanavistīrṇaṃ</seg> <seg type="pāda" n="d">smaraṇāt sarvapāpanut</seg> //</l>
</lg>

<lg xml:id="BrP_88.25">
<l><seg type="pāda" n="a">tatra snānena dānena</seg> <seg type="pāda" n="b">pitṝṇāṃ tarpaṇena tu</seg> </l>
<l><seg type="pāda" n="c">tīrthasya smaraṇād vāpi</seg> <seg type="pāda" n="d">gamanād bhaktisevanāt</seg> //</l>
</lg>

<lg xml:id="BrP_88.26">
<l><seg type="pāda" n="a">sarvān kāmān avāpnoti</seg> <seg type="pāda" n="b">muktiṃ ca samavāpnuyāt</seg> //</l>
</lg>

<milestone unit="speaker" n="brahmovāca"/>

<lg xml:id="BrP_89.1">
<l><seg type="pāda" n="a">aruṇā varuṇā caiva</seg> <seg type="pāda" n="b">nadyau puṇyatare śubhe</seg> </l>
<l><seg type="pāda" n="c">tayoś ca saṃgamaḥ puṇyo</seg> <seg type="pāda" n="d">gaṅgāyāṃ munisattama</seg> //</l>
</lg>

<lg xml:id="BrP_89.2">
<l><seg type="pāda" n="a">tadutpattiṃ śṛṇuṣveha</seg> <seg type="pāda" n="b">sarvapāpavināśinīm</seg> </l>
<l><seg type="pāda" n="c">kaśyapasya suto jyeṣṭha</seg> <seg type="pāda" n="d">ādityo lokaviśrutaḥ</seg> //</l>
</lg>

<lg xml:id="BrP_89.3">
<l><seg type="pāda" n="a">trailokyacakṣus tīkṣṇāṃśuḥ</seg> <seg type="pāda" n="b">saptāśvo lokapūjitaḥ</seg> </l>
<l><seg type="pāda" n="c">tasya patnī uṣā khyātā</seg> <seg type="pāda" n="d">tvāṣṭrī trailokyasundarī</seg> //</l>
</lg>

<lg xml:id="BrP_89.4">
<l><seg type="pāda" n="a">bhartuḥ pratāpatīvratvam</seg> <seg type="pāda" n="b">asahantī sumadhyamā</seg> </l>
<l><seg type="pāda" n="c">cintayām āsa kiṃ kṛtyaṃ</seg> <seg type="pāda" n="d">mama syād iti bhāminī</seg> //</l>
</lg>

<lg xml:id="BrP_89.5">
<l><seg type="pāda" n="a">tasyāḥ putrau mahārājñau</seg> <seg type="pāda" n="b">manur vaivasvato yamaḥ</seg> </l>
<l><seg type="pāda" n="c">yamunā ca nadī puṇyā</seg> <seg type="pāda" n="d">śṛṇu vismayakāraṇam</seg> //</l>
</lg>

<lg xml:id="BrP_89.6">
<l><seg type="pāda" n="a">sākarod ātmanaś chāyām</seg> <seg type="pāda" n="b">ātmarūpeṇa yatnataḥ</seg> </l>
<l><seg type="pāda" n="c">tām abravīt tataś coṣā</seg> <seg type="pāda" n="d">tvaṃ ca matsadṛśī bhava</seg> //</l>
</lg>

<lg xml:id="BrP_89.7">
<l><seg type="pāda" n="a">bhartāraṃ tvam apatyāni</seg> <seg type="pāda" n="b">pālayasva mamājñayā</seg> </l>
<l><seg type="pāda" n="c">yāvad āgamanaṃ me syāt</seg> <seg type="pāda" n="d">patyus tāvat priyā bhava</seg> //</l>
</lg>

<lg xml:id="BrP_89.8">
<l><seg type="pāda" n="a">nākhyātavyaṃ tvayā kvāpi</seg> <seg type="pāda" n="b">apatyānāṃ tathā priye</seg> </l>
<l><seg type="pāda" n="c">tathety āha ca sā chāyā</seg> <seg type="pāda" n="d">nirjagāma gṛhād uṣā</seg> //</l>
</lg>

<lg xml:id="BrP_89.9">
<l><seg type="pāda" n="a">ity uktvā sā jagāmāśu</seg> <seg type="pāda" n="b">śāntaṃ rūpam abhīpsatī</seg> </l>
<l><seg type="pāda" n="c">sā gatvoṣā gṛhaṃ tvaṣṭuḥ</seg> <seg type="pāda" n="d">pitre sarvaṃ nyavedayat</seg> </l>
<l><seg type="pāda" n="e">tvaṣṭāpi cakitaḥ prāha</seg> <seg type="pāda" n="f">tāṃ sutāṃ sutavatsalaḥ</seg> //</l>
</lg>

<milestone unit="speaker" n="tvaṣṭovāca"/>

<lg xml:id="BrP_89.10">
<l><seg type="pāda" n="a">naitad yuktaṃ bhartṛmatyā</seg> <seg type="pāda" n="b">yat svaireṇa pravartanam</seg> </l>
<l><seg type="pāda" n="c">apatyānāṃ kathaṃ vṛttir</seg> <seg type="pāda" n="d">bhartur vā savitus tava</seg> </l>
<l><seg type="pāda" n="e">bibhemi bhadre śiṣṭo 'haṃ</seg> <seg type="pāda" n="f">bhartur gehaṃ punar vraja</seg> //</l>
</lg>

<milestone unit="speaker" n="brahmovāca"/>

<lg xml:id="BrP_89.11">
<l><seg type="pāda" n="a">evam uktā tu pitrā sā</seg> <seg type="pāda" n="b">nety uktvā vai punaḥ punaḥ</seg> </l>
<l><seg type="pāda" n="c">uttaraṃ ca kuror deśaṃ</seg> <seg type="pāda" n="d">jagāma tapase tvarā</seg> //</l>
</lg>

<lg xml:id="BrP_89.12">
<l><seg type="pāda" n="a">tatra tepe tapas tīvraṃ</seg> <seg type="pāda" n="b">vaḍavārūpadhāriṇī</seg> </l>
<l><seg type="pāda" n="c">duṣprekṣaṃ taṃ svakaṃ kāntaṃ</seg> <seg type="pāda" n="d">dhyāyantī niścalā uṣā</seg> //</l>
</lg>

<lg xml:id="BrP_89.13">
<l><seg type="pāda" n="a">etasminn antare tāta</seg> <seg type="pāda" n="b">chāyā coṣāsvarūpiṇī</seg> </l>
<l><seg type="pāda" n="c">patyau sā vartayām āsa</seg> <seg type="pāda" n="d">apatyāny atha jajñire</seg> //</l>
</lg>

<lg xml:id="BrP_89.14">
<l><seg type="pāda" n="a">sāvarṇiś ca śaniś caiva</seg> <seg type="pāda" n="b">viṣṭir yā duṣṭakanyakā</seg> </l>
<l><seg type="pāda" n="c">sā chāyā vartayām āsa</seg> <seg type="pāda" n="d">vaiṣamyeṇaiva nityaśaḥ</seg> //</l>
</lg>

<lg xml:id="BrP_89.15">
<l><seg type="pāda" n="a">sveṣv apatyeṣu coṣāyā</seg> <seg type="pāda" n="b">yamas tatra cukopa ha</seg> </l>
<l><seg type="pāda" n="c">vaiṣamyeṇātha vartantīṃ</seg> <seg type="pāda" n="d">chāyāṃ tāṃ mātaraṃ tadā</seg> //</l>
</lg>

<lg xml:id="BrP_89.16">
<l><seg type="pāda" n="a">tāḍayām āsa pādena</seg> <seg type="pāda" n="b">dakṣiṇāśāpatir yamaḥ</seg> </l>
<l><seg type="pāda" n="c">putradaurjanyasaṃkṣobhāc</seg> <seg type="pāda" n="d">chāyā vaivasvataṃ yamam</seg> //</l>
</lg>

<lg xml:id="BrP_89.17">
<l><seg type="pāda" n="a">śaśāpa pāpa te pādo</seg> <seg type="pāda" n="b">viśīryatu mamājñayā</seg> </l>
<l><seg type="pāda" n="c">viśīrṇacaraṇo duḥkhād</seg> <seg type="pāda" n="d">rudan pitaram abhyagāt</seg> </l>
<l><seg type="pāda" n="e">savitre taṃ tu vṛttāntaṃ</seg> <seg type="pāda" n="f">nyavedayad aśeṣataḥ</seg> //</l>
</lg>

<milestone unit="speaker" n="yama uvāca"/>

<lg xml:id="BrP_89.18">
<l><seg type="pāda" n="a">neyaṃ mātā suraśreṣṭha</seg> <seg type="pāda" n="b">yayā śapto 'ham īdṛśaḥ</seg> </l>
<l><seg type="pāda" n="c">apatyeṣu viruddheṣu</seg> <seg type="pāda" n="d">jananī naiva kupyate</seg> //</l>
</lg>

<lg xml:id="BrP_89.19">
<l><seg type="pāda" n="a">yad bālyād abravaṃ kiṃcid</seg> <seg type="pāda" n="b">athavā duṣkṛtaṃ kṛtam</seg> </l>
<l><seg type="pāda" n="c">naiva kupyati sā mātā</seg> <seg type="pāda" n="d">tasmān neyaṃ mamāmbikā</seg> //</l>
</lg>

<lg xml:id="BrP_89.20">
<l><seg type="pāda" n="a">yad apatyakṛtaṃ kiṃcit</seg> <seg type="pāda" n="b">sādhv asādhu yathā tathā</seg> </l>
<l><seg type="pāda" n="c">māty asyāṃ sarvam apy etat</seg> <seg type="pāda" n="d">tasmān māteti gīyate</seg> //</l>
</lg>

<lg xml:id="BrP_89.21">
<l><seg type="pāda" n="a">pradhakṣyantīva māṃ tāta</seg> <seg type="pāda" n="b">nityaṃ paśyati cakṣuṣā</seg> </l>
<l><seg type="pāda" n="c">vakty agnikālasadṛśā</seg> <seg type="pāda" n="d">vācā neyaṃ madambikā</seg> //</l>
</lg>

<milestone unit="speaker" n="brahmovāca"/>

<lg xml:id="BrP_89.22">
<l><seg type="pāda" n="a">tat putravacanaṃ śrutvā</seg> <seg type="pāda" n="b">savitācintayat tataḥ</seg> </l>
<l><seg type="pāda" n="c">iyaṃ chāyā nāsya mātā</seg> <seg type="pāda" n="d">uṣā mātā tu sānyataḥ</seg> //</l>
</lg>

<lg xml:id="BrP_89.23">
<l><seg type="pāda" n="a">mama śāntim abhīpsantī</seg> <seg type="pāda" n="b">deśe 'nyasmiṃs taporatā</seg> </l>
<l><seg type="pāda" n="c">uttare ca kurau tvāṣṭrī</seg> <seg type="pāda" n="d">vaḍavārūpadhāriṇī</seg> //</l>
</lg>

<lg xml:id="BrP_89.24">
<l><seg type="pāda" n="a">tatrāste sā iti jñātvā</seg> <seg type="pāda" n="b">jagāmeśo divākaraḥ</seg> </l>
<l><seg type="pāda" n="c">yatra sā vartate kāntā</seg> <seg type="pāda" n="d">aśvarūpaḥ svayaṃ tadā</seg> //</l>
</lg>

<lg xml:id="BrP_89.25">
<l><seg type="pāda" n="a">tāṃ dṛṣṭvā vaḍavārūpāṃ</seg> <seg type="pāda" n="b">paryadhāvad dhayākṛtiḥ</seg> </l>
<l><seg type="pāda" n="c">kāmāturaṃ hayaṃ dṛṣṭvā</seg> <seg type="pāda" n="d">śrutvā vai heṣitasvanam</seg> //</l>
</lg>

<lg xml:id="BrP_89.26">
<l><seg type="pāda" n="a">uṣā pativratopetā</seg> <seg type="pāda" n="b">patidhyānaparāyaṇā</seg> </l>
<l><seg type="pāda" n="c">hayadharṣaṇasaṃbhītā</seg> <seg type="pāda" n="d">ko nv ayaṃ cety ajānatī</seg> //</l>
</lg>

<lg xml:id="BrP_89.27">
<l><seg type="pāda" n="a">apalāyat patau prāpte</seg> <seg type="pāda" n="b">dakṣiṇābhimukhī tvarā</seg> </l>
<l><seg type="pāda" n="c">ko nu me rakṣako 'tra syād</seg> <seg type="pāda" n="d">ṛṣayo vāthavā surāḥ</seg> //</l>
</lg>

<lg xml:id="BrP_89.28">
<l><seg type="pāda" n="a">dhāvantīṃ tāṃ priyām aśvām</seg> <seg type="pāda" n="b">aśvarūpadharaḥ svayam</seg> </l>
<l><seg type="pāda" n="c">paryadhāvad yato yāti</seg> <seg type="pāda" n="d">uṣā bhānus tatas tataḥ</seg> //</l>
</lg>

<lg xml:id="BrP_89.29">
<l><seg type="pāda" n="a">smaragrahavaśe jātaḥ</seg> <seg type="pāda" n="b">ko duśceṣṭaṃ na ceṣṭate</seg> </l>
<l><seg type="pāda" n="c">bhāgīrathīṃ nadīś cānyā</seg> <seg type="pāda" n="d">vanāny upavanāni ca</seg> //</l>
</lg>

<lg xml:id="BrP_89.30">
<l><seg type="pāda" n="a">narmadāṃ cātha vindhyaṃ ca</seg> <seg type="pāda" n="b">dakṣiṇābhimukhāv ubhau</seg> </l>
<l><seg type="pāda" n="c">atikramya bhayodvignā</seg> <seg type="pāda" n="d">tvāṣṭry abhyagāc ca gautamīm</seg> //</l>
</lg>

<lg xml:id="BrP_89.31">
<l><seg type="pāda" n="a">trātāraḥ santi munayo</seg> <seg type="pāda" n="b">janasthāna iti śrutam</seg> </l>
<l><seg type="pāda" n="c">ṛṣīṇām āśramaṃ sāśvā</seg> <seg type="pāda" n="d">praviṣṭā gautamīṃ tathā</seg> //</l>
</lg>

<lg xml:id="BrP_89.32">
<l><seg type="pāda" n="a">anuprāptas tathā cāśvo</seg> <seg type="pāda" n="b">bhānus tadrūpavāṃs tataḥ</seg> </l>
<l><seg type="pāda" n="c">aśvaṃ nivārayām āsur</seg> <seg type="pāda" n="d">janasthā munidārakāḥ</seg> </l>
<l><seg type="pāda" n="e">tataḥ kopād ṛṣīṃs tāṃś ca</seg> <seg type="pāda" n="f">śaśāpoṣāpatiḥ prabhuḥ</seg> //</l>
</lg>

<milestone unit="speaker" n="bhānur uvāca"/>

<lg xml:id="BrP_89.33">
<l><seg type="pāda" n="a">nivārayatha māṃ yasmād</seg> <seg type="pāda" n="b">vaṭā yūyaṃ bhaviṣyatha</seg> //</l>
</lg>

<milestone unit="speaker" n="brahmovāca"/>

<lg xml:id="BrP_89.34">
<l><seg type="pāda" n="a">jñānadṛṣṭyā tu munayo</seg> <seg type="pāda" n="b">menire 'śvam uṣāpatim</seg> </l>
<l><seg type="pāda" n="c">stuvanto devadeveśaṃ</seg> <seg type="pāda" n="d">bhānuṃ taṃ munayo mudā</seg> //</l>
</lg>

<lg xml:id="BrP_89.35">
<l><seg type="pāda" n="a">stūyamāno munigaṇair</seg> <seg type="pāda" n="b">aśvāṃ bhānur athāgamat</seg> </l>
<l><seg type="pāda" n="c">vaḍavāyā mukhe lagnaṃ</seg> <seg type="pāda" n="d">mukhaṃ cāśvasvarūpiṇam</seg> //</l>
</lg>

<lg xml:id="BrP_89.36">
<l><seg type="pāda" n="a">jñātvā tvāṣṭrī ca bhartāraṃ</seg> <seg type="pāda" n="b">mukhād vīryaṃ prasusruve</seg> </l>
<l><seg type="pāda" n="c">tayor vīryeṇa gaṅgāyām</seg> <seg type="pāda" n="d">aśvinau samajāyatām</seg> //</l>
</lg>

<lg xml:id="BrP_89.37">
<l><seg type="pāda" n="a">tatrāgacchan suragaṇāḥ</seg> <seg type="pāda" n="b">siddhāś ca munayas tathā</seg> </l>
<l><seg type="pāda" n="c">nadyo gāvas tathauṣadhyo</seg> <seg type="pāda" n="d">devā jyotirgaṇās tathā</seg> //</l>
</lg>

<lg xml:id="BrP_89.38">
<l><seg type="pāda" n="a">saptāśvaś ca rathaḥ puṇyo</seg> <seg type="pāda" n="b">hy aruṇo bhānusārathiḥ</seg> </l>
<l><seg type="pāda" n="c">yamo manuś ca varuṇaḥ</seg> <seg type="pāda" n="d">śanir vaivasvatas tathā</seg> //</l>
</lg>

<lg xml:id="BrP_89.39">
<l><seg type="pāda" n="a">yamunā ca nadī puṇyā</seg> <seg type="pāda" n="b">tāpī caiva mahānadī</seg> </l>
<l><seg type="pāda" n="c">tattadrūpaṃ samāsthāya</seg> <seg type="pāda" n="d">nadyas tā vismayān mune</seg> //</l>
</lg>

<lg xml:id="BrP_89.40">
<l><seg type="pāda" n="a">draṣṭuṃ te vismayāviṣṭā</seg> <seg type="pāda" n="b">ājagmuḥ śvaśuras tathā</seg> </l>
<l><seg type="pāda" n="c">abhiprāyaṃ viditvā tu</seg> <seg type="pāda" n="d">śvaśuraṃ bhānur abravīt</seg> //</l>
</lg>

<milestone unit="speaker" n="bhānur uvāca"/>

<lg xml:id="BrP_89.41">
<l><seg type="pāda" n="a">uṣāyāḥ prītaye tvaṣṭaḥ</seg> <seg type="pāda" n="b">kurvatyās tapa uttamam</seg> </l>
<l><seg type="pāda" n="c">yantrārūḍhaṃ ca māṃ kṛtvā</seg> <seg type="pāda" n="d">chindhi tejāṃsy anekaśaḥ</seg> </l>
<l><seg type="pāda" n="e">yāvat saukhyaṃ bhaved asyās</seg> <seg type="pāda" n="f">tāvac chindhi prajāpate</seg> //</l>
</lg>

<milestone unit="speaker" n="brahmovāca"/>

<lg xml:id="BrP_89.42">
<l><seg type="pāda" n="a">tathety uktvā tatas tvaṣṭā</seg> <seg type="pāda" n="b">somanāthasya saṃnidhau</seg> </l>
<l><seg type="pāda" n="c">tejasāṃ chedanaṃ cakre</seg> <seg type="pāda" n="d">prabhāsaṃ tu tato viduḥ</seg> //</l>
</lg>

<lg xml:id="BrP_89.43">
<l><seg type="pāda" n="a">bhartrā ca saṃgatā yatra</seg> <seg type="pāda" n="b">gautamyām aśvarūpiṇī</seg> </l>
<l><seg type="pāda" n="c">aśvinor yatra cotpattir</seg> <seg type="pāda" n="d">aśvatīrthaṃ tad ucyate</seg> //</l>
</lg>

<lg xml:id="BrP_89.44">
<l><seg type="pāda" n="a">bhānutīrthaṃ tad ākhyātaṃ</seg> <seg type="pāda" n="b">tathā pañcavaṭāśramaḥ</seg> </l>
<l><seg type="pāda" n="c">tāpī ca yamunā caiva</seg> <seg type="pāda" n="d">pitaraṃ draṣṭum āgate</seg> //</l>
</lg>

<lg xml:id="BrP_89.45">
<l><seg type="pāda" n="a">aruṇāvaruṇānadyor</seg> <seg type="pāda" n="b">gaṅgāyāṃ saṃgamaḥ śubhaḥ</seg> </l>
<l><seg type="pāda" n="c">devānāṃ tatra tīrthānām</seg> <seg type="pāda" n="d">āgatānāṃ pṛthak pṛthak</seg> //</l>
</lg>

<lg xml:id="BrP_89.46">
<l><seg type="pāda" n="a">nava trīṇi sahasrāṇi</seg> <seg type="pāda" n="b">tīrthāni guṇavanti ca</seg> </l>
<l><seg type="pāda" n="c">tatra snānaṃ ca dānaṃ ca</seg> <seg type="pāda" n="d">sarvam akṣayapuṇyadam</seg> //</l>
</lg>

<lg xml:id="BrP_89.47">
<l><seg type="pāda" n="a">smaraṇāt paṭhanād vāpi</seg> <seg type="pāda" n="b">śravaṇād api nārada</seg> </l>
<l><seg type="pāda" n="c">sarvapāpavinirmukto</seg> <seg type="pāda" n="d">dharmavān sa sukhī bhavet</seg> //</l>
</lg>

<milestone unit="speaker" n="brahmovāca"/>

<lg xml:id="BrP_90.1">
<l><seg type="pāda" n="a">gāruḍaṃ nāma yat tīrthaṃ</seg> <seg type="pāda" n="b">sarvavighnapraśāntidam</seg> </l>
<l><seg type="pāda" n="c">tasya prabhāvaṃ vakṣyāmi</seg> <seg type="pāda" n="d">śṛṇu nārada yatnataḥ</seg> //</l>
</lg>

<lg xml:id="BrP_90.2">
<l><seg type="pāda" n="a">maṇināga iti tv āsīc</seg> <seg type="pāda" n="b">cheṣaputro mahābalaḥ</seg> </l>
<l><seg type="pāda" n="c">garuḍasya bhayād bhaktyā</seg> <seg type="pāda" n="d">toṣayām āsa śaṃkaram</seg> //</l>
</lg>

<lg xml:id="BrP_90.3">
<l><seg type="pāda" n="a">tataḥ prasanno bhagavān</seg> <seg type="pāda" n="b">parameṣṭhī maheśvaraḥ</seg> </l>
<l><seg type="pāda" n="c">tam uvāca mahānāgaṃ</seg> <seg type="pāda" n="d">varaṃ varaya pannaga</seg> //</l>
</lg>

<lg xml:id="BrP_90.4">
<l><seg type="pāda" n="a">nāgaḥ prāha prabho mahyaṃ</seg> <seg type="pāda" n="b">dehi me garuḍābhayam</seg> </l>
<l><seg type="pāda" n="c">tathety āha ca taṃ śaṃbhur</seg> <seg type="pāda" n="d">garuḍād abhayaṃ bhavet</seg> //</l>
</lg>

<lg xml:id="BrP_90.5">
<l><seg type="pāda" n="a">nirgato nirbhayo nāgo</seg> <seg type="pāda" n="b">garuḍād aruṇānujāt</seg> </l>
<l><seg type="pāda" n="c">kṣīrodaśāyī yatrāste</seg> <seg type="pāda" n="d">kṣīrārṇavasamīpataḥ</seg> //</l>
</lg>

<lg xml:id="BrP_90.6">
<l><seg type="pāda" n="a">itaś cetaś ca carati</seg> <seg type="pāda" n="b">nāgo 'sau sukhaśītale</seg> </l>
<l><seg type="pāda" n="c">garuḍo 'pi ca yatrāste</seg> <seg type="pāda" n="d">taṃ deśam api yāty asau</seg> //</l>
</lg>

<lg xml:id="BrP_90.7">
<l><seg type="pāda" n="a">garuḍaḥ pannagaṃ dṛṣṭvā</seg> <seg type="pāda" n="b">carantaṃ nirbhayena tu</seg> </l>
<l><seg type="pāda" n="c">taṃ gṛhītvā mahānāgaṃ</seg> <seg type="pāda" n="d">prākṣipat svasya veśmani</seg> //</l>
</lg>

<lg xml:id="BrP_90.8">
<l><seg type="pāda" n="a">taṃ baddhvā gāruḍaiḥ pāśair</seg> <seg type="pāda" n="b">garuḍo nāgasattamam</seg> </l>
<l><seg type="pāda" n="c">etasminn antare nandī</seg> <seg type="pāda" n="d">provāceśaṃ jagatprabhum</seg> //</l>
</lg>

<milestone unit="speaker" n="nandikeśvara uvāca"/>

<lg xml:id="BrP_90.9">
<l><seg type="pāda" n="a">nūnaṃ nāgo na cāyāti</seg> <seg type="pāda" n="b">bhakṣito baddha eva vā</seg> </l>
<l><seg type="pāda" n="c">garuḍena sureśāna</seg> <seg type="pāda" n="d">jīvan nāgo na saṃvrajet</seg> //</l>
</lg>

<milestone unit="speaker" n="brahmovāca"/>

<lg xml:id="BrP_90.10">
<l><seg type="pāda" n="a">nandino vacanaṃ śrutvā</seg> <seg type="pāda" n="b">jñātvā śaṃbhur athābravīt</seg> //</l>
</lg>

<milestone unit="speaker" n="śiva uvāca"/>

<lg xml:id="BrP_90.11">
<l><seg type="pāda" n="a">garuḍasya gṛhe nāgo</seg> <seg type="pāda" n="b">baddhas tiṣṭhati satvaram</seg> </l>
<l><seg type="pāda" n="c">gatvā taṃ jagatām īśaṃ</seg> <seg type="pāda" n="d">viṣṇuṃ stuhi janārdanam</seg> //</l>
</lg>

<lg xml:id="BrP_90.12">
<l><seg type="pāda" n="a">baddhaṃ nāgaṃ kāśyapena</seg> <seg type="pāda" n="b">madvākyād ānaya svayam</seg> </l>
<l><seg type="pāda" n="c">tat prabhor vacanaṃ śrutvā</seg> <seg type="pāda" n="d">nandī gatvā śriyaḥ patim</seg> //</l>
</lg>

<lg xml:id="BrP_90.13">
<l><seg type="pāda" n="a">vyajñāpayat svayaṃ vākyaṃ</seg> <seg type="pāda" n="b">viṣṇuṃ lokaparāyaṇam</seg> </l>
<l><seg type="pāda" n="c">nārāyaṇaḥ prītamanā</seg> <seg type="pāda" n="d">garuḍaṃ vākyam abravīt</seg> //</l>
</lg>

<milestone unit="speaker" n="viṣṇur uvāca"/>

<lg xml:id="BrP_90.14">
<l><seg type="pāda" n="a">vinatātmaja me vākyān</seg> <seg type="pāda" n="b">nandine dehi pannagam</seg> </l>
<l><seg type="pāda" n="c">kampamānas tad ākarṇya</seg> <seg type="pāda" n="d">nety uvāca vihaṃgamaḥ</seg> </l>
<l><seg type="pāda" n="e">viṣṇum apy abravīt kopāt</seg> <seg type="pāda" n="f">suparṇo nandino 'ntike</seg> //</l>
</lg>

<milestone unit="speaker" n="garuḍa uvāca"/>

<lg xml:id="BrP_90.15">
<l><seg type="pāda" n="a">yad yat priyatamaṃ kiṃcid</seg> <seg type="pāda" n="b">bhṛtyebhyaḥ prabhaviṣṇavaḥ</seg> </l>
<l><seg type="pāda" n="c">dāsyanty anye bhavān naiva</seg> <seg type="pāda" n="d">mayānītaṃ hariṣyati</seg> //</l>
</lg>

<lg xml:id="BrP_90.16">
<l><seg type="pāda" n="a">paśya devaṃ trinayanaṃ</seg> <seg type="pāda" n="b">nāgaṃ mokṣyati nandinā</seg> </l>
<l><seg type="pāda" n="c">mayopapāditaṃ nāgaṃ</seg> <seg type="pāda" n="d">tvaṃ tu dāsyasi nandine</seg> //</l>
</lg>

<lg xml:id="BrP_90.17">
<l><seg type="pāda" n="a">tvāṃ vahāmi sadā svāmin</seg> <seg type="pāda" n="b">mama deyaṃ sadā tvayā</seg> </l>
<l><seg type="pāda" n="c">mayopapāditaṃ nāgaṃ</seg> <seg type="pāda" n="d">vaktuṃ dehīti nocitam</seg> //</l>
</lg>

<lg xml:id="BrP_90.18">
<l><seg type="pāda" n="a">satāṃ prabhūṇāṃ neyaṃ syād</seg> <seg type="pāda" n="b">vṛttiḥ sadvṛttikāriṇām</seg> </l>
<l><seg type="pāda" n="c">santo dāsyanti bhṛtyebhyo</seg> <seg type="pāda" n="d">madupāttaharo bhavān</seg> //</l>
</lg>

<lg xml:id="BrP_90.19">
<l><seg type="pāda" n="a">daityāñ jayasi saṃgrāme</seg> <seg type="pāda" n="b">madbalenaiva keśava</seg> </l>
<l><seg type="pāda" n="c">ahaṃ mahābalīty evaṃ</seg> <seg type="pāda" n="d">mudhaiva ślāghate bhavān</seg> //</l>
</lg>

<milestone unit="speaker" n="brahmovāca"/>

<lg xml:id="BrP_90.20">
<l><seg type="pāda" n="a">garuḍasyeti tad vākyaṃ</seg> <seg type="pāda" n="b">śrutvā cakragadādharaḥ</seg> </l>
<l><seg type="pāda" n="c">vihasya nandinaḥ pārśve</seg> <seg type="pāda" n="d">paśyadbhir lokapālakaiḥ</seg> //</l>
</lg>

<lg xml:id="BrP_90.21">
<l><seg type="pāda" n="a">idam āha mahābuddhir</seg> <seg type="pāda" n="b">māṃ samuhya kṛśo bhavān</seg> </l>
<l><seg type="pāda" n="c">tvadbalād asurān sarvāñ</seg> <seg type="pāda" n="d">jeṣye 'haṃ khagasattama</seg> //</l>
</lg>

<lg xml:id="BrP_90.22">
<l><seg type="pāda" n="a">ity uktvā śrīpatir brahmañ</seg> <seg type="pāda" n="b">śāntakopo 'bravīd idam</seg> </l>
<l><seg type="pāda" n="c">vahāṅguliṃ karasyāśu</seg> <seg type="pāda" n="d">kaniṣṭhāṃ nandino 'ntike</seg> //</l>
</lg>

<lg xml:id="BrP_90.23">
<l><seg type="pāda" n="a">garuḍasya tato mūrdhni</seg> <seg type="pāda" n="b">nyasyedaṃ punar abravīt</seg> </l>
<l><seg type="pāda" n="c">satyaṃ māṃ vahase nityaṃ</seg> <seg type="pāda" n="d">paśya dharmaṃ vihaṃgama</seg> //</l>
</lg>

<lg xml:id="BrP_90.24">
<l><seg type="pāda" n="a">nyastāyāṃ ca tato 'ṅgulyāṃ</seg> <seg type="pāda" n="b">śiraḥ kukṣau samāviśat</seg> </l>
<l><seg type="pāda" n="c">kukṣiś ca caraṇasyāntaḥ</seg> <seg type="pāda" n="d">prāviśac cūrṇito 'bhavat</seg> </l>
<l><seg type="pāda" n="e">tataḥ kṛtāñjalir dīno</seg> <seg type="pāda" n="f">vyathito lajjayānvitaḥ</seg> //</l>
</lg>

<milestone unit="speaker" n="garuḍa uvāca"/>

<lg xml:id="BrP_90.25">
<l><seg type="pāda" n="a">trāhi trāhi jagannātha</seg> <seg type="pāda" n="b">bhṛtyaṃ mām aparādhinam</seg> </l>
<l><seg type="pāda" n="c">tvaṃ prabhuḥ sarvalokānāṃ</seg> <seg type="pāda" n="d">dhartā dhāryas tvam eva ca</seg> //</l>
</lg>

<lg xml:id="BrP_90.26">
<l><seg type="pāda" n="a">aparādhasahasrāṇi</seg> <seg type="pāda" n="b">kṣamante prabhaviṣṇavaḥ</seg> </l>
<l><seg type="pāda" n="c">kṛtāparādhe 'pi jane</seg> <seg type="pāda" n="d">mahatī yasya vai kṛpā</seg> //</l>
</lg>

<lg xml:id="BrP_90.27">
<l><seg type="pāda" n="a">vadanti munayaḥ sarve</seg> <seg type="pāda" n="b">tvām eva karuṇākaram</seg> </l>
<l><seg type="pāda" n="c">rakṣasvārtaṃ jaganmātar</seg> <seg type="pāda" n="d">mām ambujanivāsini</seg> </l>
<l><seg type="pāda" n="e">kamale bālakaṃ dīnam</seg> <seg type="pāda" n="f">ārtaṃ tanayavatsale</seg> //</l>
</lg>

<milestone unit="speaker" n="brahmovāca"/>

<lg xml:id="BrP_90.28">
<l><seg type="pāda" n="a">tataḥ kṛpānvitā devī</seg> <seg type="pāda" n="b">śrīr apy āha janārdanam</seg> //</l>
</lg>

<milestone unit="speaker" n="kamalovāca"/>

<lg xml:id="BrP_90.29">
<l><seg type="pāda" n="a">rakṣa nātha svakaṃ bhṛtyaṃ</seg> <seg type="pāda" n="b">garuḍaṃ vipadaṃ gatam</seg> </l>
<l><seg type="pāda" n="c">janārdana uvācedaṃ</seg> <seg type="pāda" n="d">nandinaṃ śaṃbhuvāhanam</seg> //</l>
</lg>

<milestone unit="speaker" n="viṣṇur uvāca"/>

<lg xml:id="BrP_90.30">
<l><seg type="pāda" n="a">naya nāgaṃ sagaruḍaṃ</seg> <seg type="pāda" n="b">śaṃbhor antikam eva ca</seg> </l>
<l><seg type="pāda" n="c">tatprasādāc ca garuḍo</seg> <seg type="pāda" n="d">maheśvaranirīkṣitaḥ</seg> </l>
<l><seg type="pāda" n="e">ātmīyaṃ ca punā rūpaṃ</seg> <seg type="pāda" n="f">garuḍaḥ samavāpsyati</seg> //</l>
</lg>

<milestone unit="speaker" n="brahmovāca"/>

<lg xml:id="BrP_90.31">
<l><seg type="pāda" n="a">tathety uktvā ca vṛṣabho</seg> <seg type="pāda" n="b">nāgena garuḍena ca</seg> </l>
<l><seg type="pāda" n="c">śanaiḥ sa śaṃkaraṃ gatvā</seg> <seg type="pāda" n="d">sarvaṃ tasmai nyavedayat</seg> </l>
<l><seg type="pāda" n="e">śaṃkaro 'pi garutmantaṃ</seg> <seg type="pāda" n="f">provāca śaśiśekharaḥ</seg> //</l>
</lg>

<milestone unit="speaker" n="śiva uvāca"/>

<lg xml:id="BrP_90.32">
<l><seg type="pāda" n="a">yāhi gaṅgāṃ mahābāho</seg> <seg type="pāda" n="b">gautamīṃ lokapāvanīm</seg> </l>
<l><seg type="pāda" n="c">sarvakāmapradāṃ śāntāṃ</seg> <seg type="pāda" n="d">tām āplutya punar vapuḥ</seg> //</l>
</lg>

<lg xml:id="BrP_90.33">
<l><seg type="pāda" n="a">prāpsyase sarvakāmāṃś ca</seg> <seg type="pāda" n="b">śatadhātha sahasradhā</seg> </l>
<l><seg type="pāda" n="c">sarvapāpopataptā ye</seg> <seg type="pāda" n="d">durdaivonmūlitodyamāḥ</seg> </l>
<l><seg type="pāda" n="e">prāṇino 'bhīṣṭadā teṣāṃ</seg> <seg type="pāda" n="f">śaraṇaṃ khaga gautamī</seg> //</l>
</lg>

<milestone unit="speaker" n="brahmovāca"/>

<lg xml:id="BrP_90.34">
<l><seg type="pāda" n="a">tadvākyaṃ praṇato bhūtvā</seg> <seg type="pāda" n="b">śrutvā tu garuḍo 'bhyagāt</seg> </l>
<l><seg type="pāda" n="c">gaṅgām āplutya garuḍaḥ</seg> <seg type="pāda" n="d">śivaṃ viṣṇuṃ nanāma saḥ</seg> //</l>
</lg>

<lg xml:id="BrP_90.35">
<l><seg type="pāda" n="a">tataḥ svarṇamayaḥ pakṣī</seg> <seg type="pāda" n="b">vajradeho mahābalaḥ</seg> </l>
<l><seg type="pāda" n="c">vegī bhavan muniśreṣṭha</seg> <seg type="pāda" n="d">punar viṣṇum iyāt sudhīḥ</seg> //</l>
</lg>

<lg xml:id="BrP_90.36">
<l><seg type="pāda" n="a">tataḥ prabhṛti tat tīrthaṃ</seg> <seg type="pāda" n="b">gāruḍaṃ sarvakāmadam</seg> </l>
<l><seg type="pāda" n="c">tatra snānādi yat kiṃcit</seg> <seg type="pāda" n="d">karoti prayato naraḥ</seg> </l>
<l><seg type="pāda" n="e">sarvaṃ tad akṣayaṃ vatsa</seg> <seg type="pāda" n="f">śivaviṣṇupriyāvaham</seg> //</l>
</lg>

<milestone unit="speaker" n="brahmovāca"/>

<lg xml:id="BrP_91.1">
<l><seg type="pāda" n="a">tato govardhanaṃ tīrthaṃ</seg> <seg type="pāda" n="b">sarvapāpapraṇāśanam</seg> </l>
<l><seg type="pāda" n="c">pitṝṇāṃ puṇyajananaṃ</seg> <seg type="pāda" n="d">smaraṇād api pāpanut</seg> //</l>
</lg>

<lg xml:id="BrP_91.2">
<l><seg type="pāda" n="a">tasya prabhāva eṣa syān</seg> <seg type="pāda" n="b">mayā dṛṣṭas tu nārada</seg> </l>
<l><seg type="pāda" n="c">brāhmaṇaḥ karṣakaḥ kaścij</seg> <seg type="pāda" n="d">jābālir iti viśrutaḥ</seg> //</l>
</lg>

<lg xml:id="BrP_91.3">
<l><seg type="pāda" n="a">na vimuñcaty anaḍvāhau</seg> <seg type="pāda" n="b">madhyaṃ yāte 'pi bhāskare</seg> </l>
<l><seg type="pāda" n="c">pratodena pratudati</seg> <seg type="pāda" n="d">pṛṣṭhato 'pi ca pārśvayoḥ</seg> //</l>
</lg>

<lg xml:id="BrP_91.4">
<l><seg type="pāda" n="a">tau gāvāv aśrupūrṇākṣau</seg> <seg type="pāda" n="b">dṛṣṭvā gauḥ kāmadohinī</seg> </l>
<l><seg type="pāda" n="c">surabhir jagatāṃ mātā</seg> <seg type="pāda" n="d">nandine sarvam abravīt</seg> //</l>
</lg>

<lg xml:id="BrP_91.5">
<l><seg type="pāda" n="a">sa cāpi vyathito bhūtvā</seg> <seg type="pāda" n="b">śaṃbhave tan nyavedayat</seg> </l>
<l><seg type="pāda" n="c">śaṃbhuś ca vṛṣabhaṃ prāha</seg> <seg type="pāda" n="d">sarvaṃ sidhyatu te vacaḥ</seg> //</l>
</lg>

<lg xml:id="BrP_91.6">
<l><seg type="pāda" n="a">śivājñāsahito nandī</seg> <seg type="pāda" n="b">gojātaṃ sarvam āharat</seg> </l>
<l><seg type="pāda" n="c">naṣṭeṣu goṣu sarveṣu</seg> <seg type="pāda" n="d">svarge martye tatas tvarā</seg> //</l>
</lg>

<lg xml:id="BrP_91.7">
<l><seg type="pāda" n="a">mām avocan suragaṇā</seg> <seg type="pāda" n="b">vinā gobhir na jīvyate</seg> </l>
<l><seg type="pāda" n="c">tān avocaṃ surān sarvāñ</seg> <seg type="pāda" n="d">śaṃkaraṃ yāta yācata</seg> //</l>
</lg>

<lg xml:id="BrP_91.8">
<l><seg type="pāda" n="a">tathaiveśaṃ tu te sarve</seg> <seg type="pāda" n="b">stutvā kāryaṃ nyavedayan</seg> </l>
<l><seg type="pāda" n="c">īśo 'pi vibudhān āha</seg> <seg type="pāda" n="d">jānāti vṛṣabho mama</seg> //</l>
</lg>

<lg xml:id="BrP_91.9">
<l><seg type="pāda" n="a">te vṛṣaṃ procur amarā</seg> <seg type="pāda" n="b">dehi gā upakāriṇaḥ</seg> </l>
<l><seg type="pāda" n="c">vṛṣo 'pi vibudhān āha</seg> <seg type="pāda" n="d">gosavaḥ kriyatāṃ kratuḥ</seg> //</l>
</lg>

<lg xml:id="BrP_91.10">
<l><seg type="pāda" n="a">tataḥ prāpsyatha gāḥ sarvā</seg> <seg type="pāda" n="b">yā divyā yāś ca mānuṣāḥ</seg> </l>
<l><seg type="pāda" n="c">tataḥ pravartate yajño</seg> <seg type="pāda" n="d">gosavo devanirmitaḥ</seg> //</l>
</lg>

<lg xml:id="BrP_91.11">
<l><seg type="pāda" n="a">gautamyāś ca śubhe pārśve</seg> <seg type="pāda" n="b">gāvo vavṛdhire tataḥ</seg> </l>
<l><seg type="pāda" n="c">govardhanaṃ tu tat tīrthaṃ</seg> <seg type="pāda" n="d">devānāṃ prītivardhanam</seg> //</l>
</lg>

<lg xml:id="BrP_91.12">
<l><seg type="pāda" n="a">tatra snānaṃ muniśreṣṭha</seg> <seg type="pāda" n="b">gosahasraphalapradam</seg> </l>
<l><seg type="pāda" n="c">kiṃcid dānādinā yat syāt</seg> <seg type="pāda" n="d">phalaṃ tat tu na vidmahe</seg> //</l>
</lg>

<milestone unit="speaker" n="brahmovāca"/>

<lg xml:id="BrP_92.1">
<l><seg type="pāda" n="a">pāpapraṇāśanaṃ nāma</seg> <seg type="pāda" n="b">tīrthaṃ pāpabhayāpaham</seg> </l>
<l><seg type="pāda" n="c">nāmadheyaṃ pravakṣyāmi</seg> <seg type="pāda" n="d">śṛṇu nārada yatnataḥ</seg> //</l>
</lg>

<lg xml:id="BrP_92.2">
<l><seg type="pāda" n="a">dhṛtavrata iti khyāto</seg> <seg type="pāda" n="b">brāhmaṇo lokaviśrutaḥ</seg> </l>
<l><seg type="pāda" n="c">tasya bhāryā mahī nāma</seg> <seg type="pāda" n="d">taruṇī lokasundarī</seg> //</l>
</lg>

<lg xml:id="BrP_92.3">
<l><seg type="pāda" n="a">tasya putraḥ sūryanibhaḥ</seg> <seg type="pāda" n="b">sanājjāta iti śrutaḥ</seg> </l>
<l><seg type="pāda" n="c">dhṛtavrataṃ tathākarṣan</seg> <seg type="pāda" n="d">mṛtyuḥ kālerito mune</seg> //</l>
</lg>

<lg xml:id="BrP_92.4">
<l><seg type="pāda" n="a">tataḥ sā bālavidhavā</seg> <seg type="pāda" n="b">bālaputrā surūpiṇī</seg> </l>
<l><seg type="pāda" n="c">trātāraṃ naiva paśyantī</seg> <seg type="pāda" n="d">gālavāśramam abhyagāt</seg> //</l>
</lg>

<lg xml:id="BrP_92.5">
<l><seg type="pāda" n="a">tasmai putraṃ nivedyātha</seg> <seg type="pāda" n="b">svairiṇī pāpamohitā</seg> </l>
<l><seg type="pāda" n="c">sā babhrāma bahūn deśān</seg> <seg type="pāda" n="d">puṃskāmā kāmacāriṇī</seg> //</l>
</lg>

<lg xml:id="BrP_92.6">
<l><seg type="pāda" n="a">tatputro gālavagṛhe</seg> <seg type="pāda" n="b">vedavedāṅgapāragaḥ</seg> </l>
<l><seg type="pāda" n="c">jāto 'pi mātṛdoṣeṇa</seg> <seg type="pāda" n="d">veśyeritamatis tv abhūt</seg> //</l>
</lg>

<lg xml:id="BrP_92.7">
<l><seg type="pāda" n="a">janasthānam iti khyātaṃ</seg> <seg type="pāda" n="b">nānājātisamāvṛtam</seg> </l>
<l><seg type="pāda" n="c">tatrāsau paṇyaveṣeṇa</seg> <seg type="pāda" n="d">adhyāste ca mahī tathā</seg> //</l>
</lg>

<lg xml:id="BrP_92.8">
<l><seg type="pāda" n="a">tatsuto 'pi bahūn deśān</seg> <seg type="pāda" n="b">paribabhrāma kāmukaḥ</seg> </l>
<l><seg type="pāda" n="c">so 'pi kālavaśāt tatra</seg> <seg type="pāda" n="d">janasthāne 'vasat tadā</seg> //</l>
</lg>

<lg xml:id="BrP_92.9">
<l><seg type="pāda" n="a">striyam ākāṅkṣate veśyāṃ</seg> <seg type="pāda" n="b">dhṛtavratasuto dvijaḥ</seg> </l>
<l><seg type="pāda" n="c">mahī cāpi dhanaṃ dātṝn</seg> <seg type="pāda" n="d">puruṣān samapekṣate</seg> //</l>
</lg>

<lg xml:id="BrP_92.10">
<l><seg type="pāda" n="a">mene na putram ātmīyaṃ</seg> <seg type="pāda" n="b">sa cāpi na tu mātaram</seg> </l>
<l><seg type="pāda" n="c">tayoḥ samāgamaś cāsīd</seg> <seg type="pāda" n="d">vidhinā mātṛputrayoḥ</seg> //</l>
</lg>

<lg xml:id="BrP_92.11">
<l><seg type="pāda" n="a">evaṃ bahutithe kāle</seg> <seg type="pāda" n="b">putre mātari gacchati</seg> </l>
<l><seg type="pāda" n="c">tayoḥ parasparaṃ jñānaṃ</seg> <seg type="pāda" n="d">naivāsīn mātṛputrayoḥ</seg> //</l>
</lg>

<lg xml:id="BrP_92.12">
<l><seg type="pāda" n="a">evaṃ pravartamānasya</seg> <seg type="pāda" n="b">pitṛdharmeṇa sanmatiḥ</seg> </l>
<l><seg type="pāda" n="c">āsīt tasyāpy asadvṛtteḥ</seg> <seg type="pāda" n="d">śṛṇu nārada citravat</seg> //</l>
</lg>

<lg xml:id="BrP_92.13">
<l><seg type="pāda" n="a">svairasthityā vartamāno</seg> <seg type="pāda" n="b">nedaṃ sa parihātavān</seg> </l>
<l><seg type="pāda" n="c">brāhmīṃ saṃdhyām anuṣṭhāya</seg> <seg type="pāda" n="d">tad ūrdhvaṃ tu dhanārjanam</seg> //</l>
</lg>

<lg xml:id="BrP_92.14">
<l><seg type="pāda" n="a">vidyābalena vittāni</seg> <seg type="pāda" n="b">bahūny ārjya dadāty asau</seg> </l>
<l><seg type="pāda" n="c">tathā sa prātar utthāya</seg> <seg type="pāda" n="d">gaṅgāṃ gatvā yathāvidhi</seg> //</l>
</lg>

<lg xml:id="BrP_92.15">
<l><seg type="pāda" n="a">śaucādi snānasaṃdhyādi</seg> <seg type="pāda" n="b">sarvaṃ kāryaṃ yathākramam</seg> </l>
<l><seg type="pāda" n="c">kṛtvā tu brāhmaṇān natvā</seg> <seg type="pāda" n="d">tato 'bhyeti svakarmasu</seg> //</l>
</lg>

<lg xml:id="BrP_92.16">
<l><seg type="pāda" n="a">prātaḥkāle gautamīṃ tu</seg> <seg type="pāda" n="b">yadā yāti virūpavān</seg> </l>
<l><seg type="pāda" n="c">kuṣṭhasarvāṅgaśithilaḥ</seg> <seg type="pāda" n="d">pūyaśoṇitaniḥsravaḥ</seg> //</l>
</lg>

<lg xml:id="BrP_92.17">
<l><seg type="pāda" n="a">snātvā tu gautamīṃ gaṅgāṃ</seg> <seg type="pāda" n="b">yadā yāti surūpadhṛk</seg> </l>
<l><seg type="pāda" n="c">śāntaḥ sūryāgnisadṛśo</seg> <seg type="pāda" n="d">mūrtimān iva bhāskaraḥ</seg> //</l>
</lg>

<lg xml:id="BrP_92.18">
<l><seg type="pāda" n="a">etad rūpadvayaṃ svasya</seg> <seg type="pāda" n="b">naiva paśyati sa dvijaḥ</seg> </l>
<l><seg type="pāda" n="c">gālavo yatra bhagavāṃs</seg> <seg type="pāda" n="d">tapojñānaparāyaṇaḥ</seg> //</l>
</lg>

<lg xml:id="BrP_92.19">
<l><seg type="pāda" n="a">āśritya gautamīṃ devīṃ</seg> <seg type="pāda" n="b">āste ca munibhir vṛtaḥ</seg> </l>
<l><seg type="pāda" n="c">brāhmaṇo 'pi ca tatraiva</seg> <seg type="pāda" n="d">nityaṃ tīrthaṃ sametya ca</seg> //</l>
</lg>

<lg xml:id="BrP_92.20">
<l><seg type="pāda" n="a">gālavaṃ ca namasyātha</seg> <seg type="pāda" n="b">tato yāti svamandiram</seg> </l>
<l><seg type="pāda" n="c">gaṅgāyāḥ sevanāt pūrvaṃ</seg> <seg type="pāda" n="d">sanājjātasya yad vapuḥ</seg> //</l>
</lg>

<lg xml:id="BrP_92.21">
<l><seg type="pāda" n="a">snānasaṃdhyottare kāle</seg> <seg type="pāda" n="b">punar yad api tad dvije</seg> </l>
<l><seg type="pāda" n="c">ubhayaṃ tasya tad rūpaṃ</seg> <seg type="pāda" n="d">gālavo nityam eva ca</seg> //</l>
</lg>

<lg xml:id="BrP_92.22">
<l><seg type="pāda" n="a">dṛṣṭvā savismayo mene</seg> <seg type="pāda" n="b">kiṃcid asty atra kāraṇam</seg> </l>
<l><seg type="pāda" n="c">evaṃ savismayo bhūtvā</seg> <seg type="pāda" n="d">gālavaḥ prāha taṃ dvijam</seg> //</l>
</lg>

<lg xml:id="BrP_92.23">
<l><seg type="pāda" n="a">gacchantaṃ tu namasyātha</seg> <seg type="pāda" n="b">sanājjātaṃ gurur gṛham</seg> </l>
<l><seg type="pāda" n="c">āhūya yatnato dhīmān</seg> <seg type="pāda" n="d">kṛpayā vismayena ca</seg> //</l>
</lg>

<milestone unit="speaker" n="gālava uvāca"/>

<lg xml:id="BrP_92.24">
<l><seg type="pāda" n="a">ko bhavān kva ca gantāsi</seg> <seg type="pāda" n="b">kiṃ karoṣi kva bhokṣyasi</seg> </l>
<l><seg type="pāda" n="c">kiṃnāmā tvaṃ kva śayyā te</seg> <seg type="pāda" n="d">kā te bhāryā vadasva me</seg> //</l>
</lg>

<milestone unit="speaker" n="brahmovāca"/>

<lg xml:id="BrP_92.25">
<l><seg type="pāda" n="a">gālavasya vacaḥ śrutvā</seg> <seg type="pāda" n="b">brāhmaṇo 'py āha taṃ munim</seg> //</l>
</lg>

<milestone unit="speaker" n="brāhmaṇa uvāca"/>

<lg xml:id="BrP_92.26">
<l><seg type="pāda" n="a">śvaḥ kathyate mayā sarvaṃ</seg> <seg type="pāda" n="b">jñātvā kāryavinirṇayam</seg> //</l>
</lg>

<milestone unit="speaker" n="brahmovāca"/>

<lg xml:id="BrP_92.27">
<l><seg type="pāda" n="a">evam uktvā gālavaṃ taṃ</seg> <seg type="pāda" n="b">sanājjāto gṛhaṃ yayau</seg> </l>
<l><seg type="pāda" n="c">bhuktvā rātrau tayā samyak</seg> <seg type="pāda" n="d">śayyām āsādya bandhakīm</seg> </l>
<l><seg type="pāda" n="e">uvāca cakitaḥ smṛtvā</seg> <seg type="pāda" n="f">gālavasya tu yad vacaḥ</seg> //</l>
</lg>

<milestone unit="speaker" n="brāhmaṇa uvāca"/>

<lg xml:id="BrP_92.28">
<l><seg type="pāda" n="a">tvaṃ tu sarvaguṇopetā</seg> <seg type="pāda" n="b">bandhaky api pativratā</seg> </l>
<l><seg type="pāda" n="c">āvayoḥ sadṛśī prītir</seg> <seg type="pāda" n="d">yāvajjīvaṃ pravartatām</seg> //</l>
</lg>

<lg xml:id="BrP_92.29">
<l><seg type="pāda" n="a">tathāpi kiṃcit pṛcchāmi</seg> <seg type="pāda" n="b">kiṃnāmnī tvaṃ kva vā kulam</seg> </l>
<l><seg type="pāda" n="c">kiṃ nu sthānaṃ kva vā bandhur</seg> <seg type="pāda" n="d">mama sarvaṃ nivedyatām</seg> //</l>
</lg>

<milestone unit="speaker" n="bandhaky uvāca"/>

<lg xml:id="BrP_92.30">
<l><seg type="pāda" n="a">dhṛtavrata iti khyāto</seg> <seg type="pāda" n="b">brāhmaṇo dīkṣitaḥ śuciḥ</seg> </l>
<l><seg type="pāda" n="c">tasya bhāryā mahī cāhaṃ</seg> <seg type="pāda" n="d">matputro gālavāśrame</seg> //</l>
</lg>

<lg xml:id="BrP_92.31">
<l><seg type="pāda" n="a">utsṛṣṭo matimān bālaḥ</seg> <seg type="pāda" n="b">sanājjāta iti śrutaḥ</seg> </l>
<l><seg type="pāda" n="c">ahaṃ tu pūrvadoṣeṇa</seg> <seg type="pāda" n="d">tyaktvā dharmaṃ kulāgatam</seg> </l>
<l><seg type="pāda" n="e">svairiṇī tv iha varte 'haṃ</seg> <seg type="pāda" n="f">viddhi māṃ brāhmaṇīṃ dvija</seg> //</l>
</lg>

<milestone unit="speaker" n="brahmovāca"/>

<lg xml:id="BrP_92.32">
<l><seg type="pāda" n="a">tasyās tad vacanaṃ śrutvā</seg> <seg type="pāda" n="b">marmaviddha ivābhavat</seg> </l>
<l><seg type="pāda" n="c">papāta sahasā bhūmau</seg> <seg type="pāda" n="d">veśyā taṃ vākyam abravīt</seg> //</l>
</lg>

<milestone unit="speaker" n="veśyovāca"/>

<lg xml:id="BrP_92.33">
<l><seg type="pāda" n="a">kiṃ tu jātaṃ dvijaśreṣṭha</seg> <seg type="pāda" n="b">kva ca prītir gatā tava</seg> </l>
<l><seg type="pāda" n="c">kiṃ tu vākyaṃ mayā coktaṃ</seg> <seg type="pāda" n="d">tava cittavirodhakṛt</seg> //</l>
</lg>

<lg xml:id="BrP_92.34">
<l><seg type="pāda" n="a">ātmānam ātmanāśvāsya</seg> <seg type="pāda" n="b">brāhmaṇo vākyam abravīt</seg> //</l>
</lg>

<milestone unit="speaker" n="brāhmaṇa uvāca"/>

<lg xml:id="BrP_92.35">
<l><seg type="pāda" n="a">dhṛtavrataḥ pitā vipras</seg> <seg type="pāda" n="b">tatputro 'haṃ sanādyataḥ</seg> </l>
<l><seg type="pāda" n="c">mātā mahī mama iyaṃ</seg> <seg type="pāda" n="d">mama daivād upāgatā</seg> //</l>
</lg>

<milestone unit="speaker" n="brahmovāca"/>

<lg xml:id="BrP_92.36">
<l><seg type="pāda" n="a">etac chrutvā tasya vākyaṃ</seg> <seg type="pāda" n="b">sāpy abhūd atiduḥkhitā</seg> </l>
<l><seg type="pāda" n="c">tayos tu śocatoḥ paścāt</seg> <seg type="pāda" n="d">prabhāte vimale ravau</seg> </l>
<l><seg type="pāda" n="e">gālavaṃ muniśārdūlaṃ</seg> <seg type="pāda" n="f">gatvā vipro nyavedayat</seg> //</l>
</lg>

<milestone unit="speaker" n="brāhmaṇa uvāca"/>

<lg xml:id="BrP_92.37">
<l><seg type="pāda" n="a">dhṛtavratasuto brahmaṃs</seg> <seg type="pāda" n="b">tvayā pūrvaṃ tu pālitaḥ</seg> </l>
<l><seg type="pāda" n="c">upanītas tvayā caiva</seg> <seg type="pāda" n="d">mahī mātā mama prabho</seg> //</l>
</lg>

<lg xml:id="BrP_92.38">
<l><seg type="pāda" n="a">kiṃ karomi ca kiṃ kṛtvā</seg> <seg type="pāda" n="b">niṣkṛtir mama vai bhavet</seg> //</l>
</lg>

<milestone unit="speaker" n="brahmovāca"/>

<lg xml:id="BrP_92.39">
<l><seg type="pāda" n="a">tad vipravacanaṃ śrutvā</seg> <seg type="pāda" n="b">gālavaḥ prāha mā śucaḥ</seg> </l>
<l><seg type="pāda" n="c">tavedaṃ dvividhaṃ rūpaṃ</seg> <seg type="pāda" n="d">nityaṃ paśyāmy apūrvavat</seg> //</l>
</lg>

<lg xml:id="BrP_92.40">
<l><seg type="pāda" n="a">tataḥ pṛṣṭo 'si vṛttāntaṃ</seg> <seg type="pāda" n="b">śrutaṃ jñātaṃ mayā yathā</seg> </l>
<l><seg type="pāda" n="c">yat kṛtyaṃ tava tat sarvaṃ</seg> <seg type="pāda" n="d">gaṅgāyāṃ pratyagāt kṣayam</seg> //</l>
</lg>

<lg xml:id="BrP_92.41">
<l><seg type="pāda" n="a">asya tīrthasya māhātmyād</seg> <seg type="pāda" n="b">asyā devyāḥ prasādataḥ</seg> </l>
<l><seg type="pāda" n="c">pūto 'si pratyahaṃ vatsa</seg> <seg type="pāda" n="d">nātra kāryā vicāraṇā</seg> //</l>
</lg>

<lg xml:id="BrP_92.42">
<l><seg type="pāda" n="a">prabhāte tava rūpāṇi</seg> <seg type="pāda" n="b">sapāpāni tv aharniśam</seg> </l>
<l><seg type="pāda" n="c">paśye 'haṃ punar apy eva</seg> <seg type="pāda" n="d">rūpaṃ tava guṇottamam</seg> //</l>
</lg>

<lg xml:id="BrP_92.43">
<l><seg type="pāda" n="a">āgacchantaṃ tv āgoyuktaṃ</seg> <seg type="pāda" n="b">gacchantaṃ tvām anāgasam</seg> </l>
<l><seg type="pāda" n="c">paśyāmi nityaṃ tasmāt tvaṃ</seg> <seg type="pāda" n="d">pūto devyā kṛto 'dhunā</seg> //</l>
</lg>

<lg xml:id="BrP_92.44">
<l><seg type="pāda" n="a">tasmān na kāryaṃ te kiṃcid</seg> <seg type="pāda" n="b">avaśiṣṭaṃ bhaviṣyati</seg> </l>
<l><seg type="pāda" n="c">iyaṃ ca mātā te vipra</seg> <seg type="pāda" n="d">jñātā yā caiva bandhakī</seg> //</l>
</lg>

<lg xml:id="BrP_92.45">
<l><seg type="pāda" n="a">paścāttāpaṃ gatātyantaṃ</seg> <seg type="pāda" n="b">nivṛttā tv atha pātakāt</seg> </l>
<l><seg type="pāda" n="c">bhūtānāṃ viṣaye prītir</seg> <seg type="pāda" n="d">vatsa svābhāvikī yataḥ</seg> //</l>
</lg>

<lg xml:id="BrP_92.46">
<l><seg type="pāda" n="a">satsaṅgato mahāpuṇyān</seg> <seg type="pāda" n="b">nivṛttir daivato bhavet</seg> </l>
<l><seg type="pāda" n="c">atyartham anutapteyaṃ</seg> <seg type="pāda" n="d">prāgācaritapuṇyataḥ</seg> //</l>
</lg>

<lg xml:id="BrP_92.47">
<l><seg type="pāda" n="a">snānaṃ kṛtvā cātra tīrthe</seg> <seg type="pāda" n="b">tataḥ pūtā bhaviṣyati</seg> </l>
<l><seg type="pāda" n="c">tathā tau cakratur ubhau</seg> <seg type="pāda" n="d">mātāputrau ca nārada</seg> //</l>
</lg>

<lg xml:id="BrP_92.48">
<l><seg type="pāda" n="a">snānād babhūvatur ubhau</seg> <seg type="pāda" n="b">gatapāpāv asaṃśayam</seg> </l>
<l><seg type="pāda" n="c">tataḥ prabhṛti tat tīrthaṃ</seg> <seg type="pāda" n="d">dhautapāpaṃ pracakṣate</seg> //</l>
</lg>

<lg xml:id="BrP_92.49">
<l><seg type="pāda" n="a">pāpapraṇāśanaṃ nāma</seg> <seg type="pāda" n="b">gālavaṃ ceti viśrutam</seg> </l>
<l><seg type="pāda" n="c">mahāpātakam alpaṃ vā</seg> <seg type="pāda" n="d">tathā yac copapātakam</seg> </l>
<l><seg type="pāda" n="e">tat sarvaṃ nāśayed etad</seg> <seg type="pāda" n="f">dhautapāpaṃ supuṇyadam</seg> //</l>
</lg>

<milestone unit="speaker" n="brahmovāca"/>

<lg xml:id="BrP_93.1">
<l><seg type="pāda" n="a">yatra dāśarathī rāmaḥ</seg> <seg type="pāda" n="b">sītayā sahito dvija</seg> </l>
<l><seg type="pāda" n="c">pitṝn saṃtarpayām āsa</seg> <seg type="pāda" n="d">pitṛtīrthaṃ tato viduḥ</seg> //</l>
</lg>

<lg xml:id="BrP_93.2">
<l><seg type="pāda" n="a">tatra snānaṃ ca dānaṃ ca</seg> <seg type="pāda" n="b">pitṝṇāṃ tarpaṇaṃ tathā</seg> </l>
<l><seg type="pāda" n="c">sarvam akṣayatām eti</seg> <seg type="pāda" n="d">nātra kāryā vicāraṇā</seg> //</l>
</lg>

<lg xml:id="BrP_93.3">
<l><seg type="pāda" n="a">yatra dāśarathī rāmo</seg> <seg type="pāda" n="b">viśvāmitraṃ mahāmunim</seg> </l>
<l><seg type="pāda" n="c">pūjayām āsa rājendro</seg> <seg type="pāda" n="d">munibhis tattvadarśibhiḥ</seg> //</l>
</lg>

<lg xml:id="BrP_93.4">
<l><seg type="pāda" n="a">viśvāmitraṃ tu tat tīrtham</seg> <seg type="pāda" n="b">ṛṣijuṣṭaṃ supuṇyadam</seg> </l>
<l><seg type="pāda" n="c">tatsvarūpaṃ ca vakṣyāmi</seg> <seg type="pāda" n="d">paṭhitaṃ vedavādibhiḥ</seg> //</l>
</lg>

<lg xml:id="BrP_93.5">
<l><seg type="pāda" n="a">anāvṛṣṭir abhūt pūrvaṃ</seg> <seg type="pāda" n="b">prajānām atibhīṣaṇā</seg> </l>
<l><seg type="pāda" n="c">viśvāmitro mahāprājñaḥ</seg> <seg type="pāda" n="d">saśiṣyo gautamīm agāt</seg> //</l>
</lg>

<lg xml:id="BrP_93.6">
<l><seg type="pāda" n="a">śiṣyān putrāṃś ca jāyāṃ ca</seg> <seg type="pāda" n="b">kṛśān dṛṣṭvā kṣudhāturān</seg> </l>
<l><seg type="pāda" n="c">vyathitaḥ kauśikaḥ śrīmāñ</seg> <seg type="pāda" n="d">śiṣyān idam uvāca ha</seg> //</l>
</lg>

<milestone unit="speaker" n="viśvāmitra uvāca"/>

<lg xml:id="BrP_93.7">
<l><seg type="pāda" n="a">yathā kathaṃcid yat kiṃcid</seg> <seg type="pāda" n="b">yatra kvāpi yathā tathā</seg> </l>
<l><seg type="pāda" n="c">ānīyatāṃ kiṃtu bhakṣyaṃ</seg> <seg type="pāda" n="d">bhojyaṃ vā mā vilambyatām</seg> </l>
<l><seg type="pāda" n="e">idānīm eva gantavyam</seg> <seg type="pāda" n="f">ānetavyaṃ kṣaṇena tu</seg> //</l>
</lg>

<milestone unit="speaker" n="brahmovāca"/>

<lg xml:id="BrP_93.8">
<l><seg type="pāda" n="a">ṛṣes tad vacanāc chiṣyāḥ</seg> <seg type="pāda" n="b">kṣudhitās tvarayā yayuḥ</seg> </l>
<l><seg type="pāda" n="c">aṭamānā itaś ceto</seg> <seg type="pāda" n="d">mṛtaṃ dadṛśire śunam</seg> //</l>
</lg>

<lg xml:id="BrP_93.9">
<l><seg type="pāda" n="a">tam ādāya tvarāyuktā</seg> <seg type="pāda" n="b">ācāryāya nyavedayan</seg> </l>
<l><seg type="pāda" n="c">so 'pi taṃ bhadram ity uktvā</seg> <seg type="pāda" n="d">pratijagrāha pāṇinā</seg> //</l>
</lg>

<lg xml:id="BrP_93.10">
<l><seg type="pāda" n="a">viśasadhvaṃ śvamāṃsaṃ ca</seg> <seg type="pāda" n="b">kṣālayadhvaṃ ca vāriṇā</seg> </l>
<l><seg type="pāda" n="c">pacadhvaṃ mantravac cāpi</seg> <seg type="pāda" n="d">hutvāgnau tu yathāvidhi</seg> //</l>
</lg>

<lg xml:id="BrP_93.11">
<l><seg type="pāda" n="a">devān ṛṣīn pitṝn anyāṃs</seg> <seg type="pāda" n="b">tarpayitvātithīn gurūn</seg> </l>
<l><seg type="pāda" n="c">sarve bhokṣyāmahe śeṣam</seg> <seg type="pāda" n="d">ity uvāca sa kauśikaḥ</seg> //</l>
</lg>

<lg xml:id="BrP_93.12">
<l><seg type="pāda" n="a">viśvāmitravacaḥ śrutvā</seg> <seg type="pāda" n="b">śiṣyāś cakrus tathaiva tat</seg> </l>
<l><seg type="pāda" n="c">pacyamāne śvamāṃse tu</seg> <seg type="pāda" n="d">devadūto 'gnir abhyagāt</seg> </l>
<l><seg type="pāda" n="e">devānāṃ sadane sarvaṃ</seg> <seg type="pāda" n="f">devebhyas tan nyavedayat</seg> //</l>
</lg>

<milestone unit="speaker" n="agnir uvāca"/>

<lg xml:id="BrP_93.13">
<l><seg type="pāda" n="a">devaiḥ śvamāṃsaṃ bhoktavyam</seg> <seg type="pāda" n="b">āpannam ṛṣikalpitam</seg> //</l>
</lg>

<milestone unit="speaker" n="brahmovāca"/>

<lg xml:id="BrP_93.14">
<l><seg type="pāda" n="a">agnes tadvacanād indraḥ</seg> <seg type="pāda" n="b">śyeno bhūtvā vihāyasi</seg> </l>
<l><seg type="pāda" n="c">sthālīm athāharat pūrṇāṃ</seg> <seg type="pāda" n="d">māṃsena pihitāṃ tadā</seg> //</l>
</lg>

<lg xml:id="BrP_93.15">
<l><seg type="pāda" n="a">tat karma dṛṣṭvā śiṣyās te</seg> <seg type="pāda" n="b">ṛṣeḥ śyenaṃ nyavedayan</seg> </l>
<l><seg type="pāda" n="c">hṛtā sthālī muniśreṣṭha</seg> <seg type="pāda" n="d">śyenenākṛtabuddhinā</seg> //</l>
</lg>

<lg xml:id="BrP_93.16">
<l><seg type="pāda" n="a">tataś cukopa bhagavāñ</seg> <seg type="pāda" n="b">śaptukāmas tadā harim</seg> </l>
<l><seg type="pāda" n="c">tato jñātvā surapatiḥ</seg> <seg type="pāda" n="d">sthālīṃ cakre madhuplutām</seg> //</l>
</lg>

<lg xml:id="BrP_93.17">
<l><seg type="pāda" n="a">punar niveśayām āsa</seg> <seg type="pāda" n="b">ulkāsv eva khago hariḥ</seg> </l>
<l><seg type="pāda" n="c">madhunā tu samāyuktāṃ</seg> <seg type="pāda" n="d">viśvāmitraś cukopa ha</seg> </l>
<l><seg type="pāda" n="e">sthālīṃ vīkṣya tataḥ kopād</seg> <seg type="pāda" n="f">idam āha sa kauśikaḥ</seg> //</l>
</lg>

<milestone unit="speaker" n="viśvāmitra uvāca"/>

<lg xml:id="BrP_93.18">
<l><seg type="pāda" n="a">śvamāṃsam eva no dehi</seg> <seg type="pāda" n="b">tvaṃ harāmṛtam uttamam</seg> </l>
<l><seg type="pāda" n="c">no cet tvāṃ bhasmasāt kuryām</seg> <seg type="pāda" n="d">indro bhītas tadābravīt</seg> //</l>
</lg>

<milestone unit="speaker" n="indra uvāca"/>

<lg xml:id="BrP_93.19">
<l><seg type="pāda" n="a">madhu hutvā yathānyāyaṃ</seg> <seg type="pāda" n="b">piba putraiḥ samanvitaḥ</seg> </l>
<l><seg type="pāda" n="c">kim anena śvamāṃsena</seg> <seg type="pāda" n="d">amedhyena mahāmune</seg> //</l>
</lg>

<milestone unit="speaker" n="brahmovāca"/>

<lg xml:id="BrP_93.20">
<l><seg type="pāda" n="a">viśvāmitro 'pi nety āha</seg> <seg type="pāda" n="b">bhuktenaikena kiṃ phalam</seg> </l>
<l><seg type="pāda" n="c">prajāḥ sarvāś ca sīdanti</seg> <seg type="pāda" n="d">kiṃ tena madhunā hare</seg> //</l>
</lg>

<lg xml:id="BrP_93.21">
<l><seg type="pāda" n="a">sarveṣām amṛtaṃ cet syād</seg> <seg type="pāda" n="b">bhokṣye 'ham amṛtaṃ śuci</seg> </l>
<l><seg type="pāda" n="c">athavā devapitaro</seg> <seg type="pāda" n="d">bhokṣyantīdaṃ śvamāṃsakam</seg> //</l>
</lg>

<lg xml:id="BrP_93.22">
<l><seg type="pāda" n="a">paścād ahaṃ tac ca māṃsaṃ</seg> <seg type="pāda" n="b">bhokṣye nānṛtam asti me</seg> </l>
<l><seg type="pāda" n="c">tato bhītaḥ sahasrākṣo</seg> <seg type="pāda" n="d">meghān āhūya tatkṣaṇāt</seg> //</l>
</lg>

<lg xml:id="BrP_93.23">
<l><seg type="pāda" n="a">vavarṣa cāmṛtaṃ vāri</seg> <seg type="pāda" n="b">hy amṛtenārpitāḥ prajāḥ</seg> </l>
<l><seg type="pāda" n="c">paścāt tad amṛtaṃ puṇyaṃ</seg> <seg type="pāda" n="d">haridattaṃ yathāvidhi</seg> //</l>
</lg>

<lg xml:id="BrP_93.24">
<l><seg type="pāda" n="a">tarpayitvā surān ādau</seg> <seg type="pāda" n="b">tarpayitvā jagattrayam</seg> </l>
<l><seg type="pāda" n="c">vipraḥ saṃbhuktavāñ śiṣyair</seg> <seg type="pāda" n="d">viśvāmitraḥ svabhāryayā</seg> //</l>
</lg>

<lg xml:id="BrP_93.25">
<l><seg type="pāda" n="a">tataḥ prabhṛti tat tīrtham</seg> <seg type="pāda" n="b">ākhyātaṃ cātipuṇyadam</seg> </l>
<l><seg type="pāda" n="c">yatrāgataḥ surapatir</seg> <seg type="pāda" n="d">lokānām amṛtārpaṇam</seg> //</l>
</lg>

<lg xml:id="BrP_93.26">
<l><seg type="pāda" n="a">saṃjātaṃ māṃsavarjaṃ tu</seg> <seg type="pāda" n="b">tat tīrthaṃ puṇyadaṃ nṛṇām</seg> </l>
<l><seg type="pāda" n="c">tatra snānaṃ ca dānaṃ ca</seg> <seg type="pāda" n="d">sarvakratuphalapradam</seg> //</l>
</lg>

<lg xml:id="BrP_93.27">
<l><seg type="pāda" n="a">tataḥ prabhṛti tat tīrthaṃ</seg> <seg type="pāda" n="b">viśvāmitram iti smṛtam</seg> </l>
<l><seg type="pāda" n="c">madhutīrtham athaindraṃ ca</seg> <seg type="pāda" n="d">śyenaṃ parjanyam eva ca</seg> //</l>
</lg>

<milestone unit="speaker" n="brahmovāca"/>

<lg xml:id="BrP_94.1">
<l><seg type="pāda" n="a">śvetatīrtham iti khyātaṃ</seg> <seg type="pāda" n="b">trailokye viśrutaṃ śubham</seg> </l>
<l><seg type="pāda" n="c">tasya śravaṇamātreṇa</seg> <seg type="pāda" n="d">sarvapāpaiḥ pramucyate</seg> //</l>
</lg>

<lg xml:id="BrP_94.2">
<l><seg type="pāda" n="a">śveto nāma purā vipro</seg> <seg type="pāda" n="b">gautamasya priyaḥ sakhā</seg> </l>
<l><seg type="pāda" n="c">ātithyapūjānirato</seg> <seg type="pāda" n="d">gautamītīram āśritaḥ</seg> //</l>
</lg>

<lg xml:id="BrP_94.3">
<l><seg type="pāda" n="a">manasā karmaṇā vācā</seg> <seg type="pāda" n="b">śivabhaktiparāyaṇaḥ</seg> </l>
<l><seg type="pāda" n="c">dhyāyantaṃ taṃ dvijaśreṣṭhaṃ</seg> <seg type="pāda" n="d">pūjayantaṃ sadā śivam</seg> //</l>
</lg>

<lg xml:id="BrP_94.4">
<l><seg type="pāda" n="a">pūrṇāyuṣaṃ dvijavaraṃ</seg> <seg type="pāda" n="b">śivabhaktiparāyaṇam</seg> </l>
<l><seg type="pāda" n="c">netuṃ dūtāḥ samājagmur</seg> <seg type="pāda" n="d">dakṣiṇāśāpates tadā</seg> //</l>
</lg>

<lg xml:id="BrP_94.5">
<l><seg type="pāda" n="a">nāśaknuvan gṛhaṃ tasya</seg> <seg type="pāda" n="b">praveṣṭum api nārada</seg> </l>
<l><seg type="pāda" n="c">tadā kāle vyatikrānte</seg> <seg type="pāda" n="d">citrako mṛtyum abravīt</seg> //</l>
</lg>

<milestone unit="speaker" n="citraka uvāca"/>

<lg xml:id="BrP_94.6">
<l><seg type="pāda" n="a">kiṃ nāyāti kṣīṇajīvo</seg> <seg type="pāda" n="b">mṛtyo śvetaḥ kathaṃ tv iti</seg> </l>
<l><seg type="pāda" n="c">nādyāpy āyānti dūtās te</seg> <seg type="pāda" n="d">mṛtyor naivocitaṃ tu te</seg> //</l>
</lg>

<milestone unit="speaker" n="brahmovāca"/>

<lg xml:id="BrP_94.7">
<l><seg type="pāda" n="a">tataś ca kupito mṛtyuḥ</seg> <seg type="pāda" n="b">prāyāc chvetagṛhaṃ svayam</seg> </l>
<l><seg type="pāda" n="c">bahiḥsthitāṃs tadā paśyan</seg> <seg type="pāda" n="d">mṛtyur dūtān bhayārditān</seg> </l>
<l><seg type="pāda" n="e">provāca kim idaṃ dūtā</seg> <seg type="pāda" n="f">mṛtyum ūcuś ca dūtakāḥ</seg> //</l>
</lg>

<milestone unit="speaker" n="dūtā ūcuḥ"/>

<lg xml:id="BrP_94.8">
<l><seg type="pāda" n="a">śivena rakṣitaṃ śvetaṃ</seg> <seg type="pāda" n="b">vayaṃ no vīkṣituṃ kṣamāḥ</seg> </l>
<l><seg type="pāda" n="c">yeṣāṃ prasanno giriśas</seg> <seg type="pāda" n="d">teṣāṃ kā nāma bhītayaḥ</seg> //</l>
</lg>

<milestone unit="speaker" n="brahmovāca"/>

<lg xml:id="BrP_94.9">
<l><seg type="pāda" n="a">pāśapāṇis tadā mṛtyuḥ</seg> <seg type="pāda" n="b">prāviśad yatra sa dvijaḥ</seg> </l>
<l><seg type="pāda" n="c">nāsau vipro vijānāti</seg> <seg type="pāda" n="d">mṛtyuṃ vā yamakiṃkarān</seg> //</l>
</lg>

<lg xml:id="BrP_94.10">
<l><seg type="pāda" n="a">śivaṃ pūjayate bhaktyā</seg> <seg type="pāda" n="b">śvetasya tu samīpataḥ</seg> </l>
<l><seg type="pāda" n="c">mṛtyuṃ pāśadharaṃ dṛṣṭvā</seg> <seg type="pāda" n="d">daṇḍī provāca vismitaḥ</seg> //</l>
</lg>

<milestone unit="speaker" n="daṇḍy uvāca"/>

<lg xml:id="BrP_94.11">
<l><seg type="pāda" n="a">kim atra vīkṣase mṛtyo</seg> <seg type="pāda" n="b">daṇḍinaṃ mṛtyur abravīt</seg> //</l>
</lg>

<milestone unit="speaker" n="mṛtyur uvāca"/>

<lg xml:id="BrP_94.12">
<l><seg type="pāda" n="a">śvetaṃ netum ihāyātas</seg> <seg type="pāda" n="b">tasmād vīkṣe dvijottamam</seg> //</l>
</lg>

<milestone unit="speaker" n="brahmovāca"/>

<lg xml:id="BrP_94.13">
<l><seg type="pāda" n="a">tvaṃ gacchety abravīd daṇḍī</seg> <seg type="pāda" n="b">mṛtyuḥ pāśān athākṣipat</seg> </l>
<l><seg type="pāda" n="c">śvetāya muniśārdūla</seg> <seg type="pāda" n="d">tato daṇḍī cukopa ha</seg> //</l>
</lg>

<lg xml:id="BrP_94.14">
<l><seg type="pāda" n="a">śivadattena daṇḍena</seg> <seg type="pāda" n="b">daṇḍī mṛtyum atāḍayat</seg> </l>
<l><seg type="pāda" n="c">tataḥ pāśadharo mṛtyuḥ</seg> <seg type="pāda" n="d">papāta dharaṇītale</seg> //</l>
</lg>

<lg xml:id="BrP_94.15">
<l><seg type="pāda" n="a">tatas te satvaraṃ dūtā</seg> <seg type="pāda" n="b">hataṃ mṛtyum avekṣya ca</seg> </l>
<l><seg type="pāda" n="c">yamāya sarvam avadan</seg> <seg type="pāda" n="d">vadhaṃ mṛtyos tu daṇḍinā</seg> //</l>
</lg>

<lg xml:id="BrP_94.16">
<l><seg type="pāda" n="a">tataś ca kupito dharmo</seg> <seg type="pāda" n="b">yamo mahiṣavāhanaḥ</seg> </l>
<l><seg type="pāda" n="c">citraguptaṃ bahubalaṃ</seg> <seg type="pāda" n="d">yamadaṇḍaṃ ca rakṣakam</seg> //</l>
</lg>

<lg xml:id="BrP_94.17">
<l><seg type="pāda" n="a">mahiṣaṃ bhūtavetālān</seg> <seg type="pāda" n="b">ādhivyādhīṃs tathaiva ca</seg> </l>
<l><seg type="pāda" n="c">akṣirogān kukṣirogān</seg> <seg type="pāda" n="d">karṇaśūlaṃ tathaiva ca</seg> //</l>
</lg>

<lg xml:id="BrP_94.18">
<l><seg type="pāda" n="a">jvaraṃ ca trividhaṃ pāpaṃ</seg> <seg type="pāda" n="b">narakāṇi pṛthak pṛthak</seg> </l>
<l><seg type="pāda" n="c">tvarantām iti tān uktvā</seg> <seg type="pāda" n="d">jagāma tvarito yamaḥ</seg> //</l>
</lg>

<lg xml:id="BrP_94.19">
<l><seg type="pāda" n="a">etair anyaiḥ parivṛto</seg> <seg type="pāda" n="b">yatra śveto dvijottamaḥ</seg> </l>
<l><seg type="pāda" n="c">tam āyāntaṃ yamaṃ dṛṣṭvā</seg> <seg type="pāda" n="d">nandī provāca sāyudhaḥ</seg> //</l>
</lg>

<lg xml:id="BrP_94.20">
<l><seg type="pāda" n="a">vināyakaṃ tathā skandaṃ</seg> <seg type="pāda" n="b">bhūtanāthaṃ tu daṇḍinam</seg> </l>
<l><seg type="pāda" n="c">tatra tad yuddham abhavat</seg> <seg type="pāda" n="d">sarvalokabhayāvaham</seg> //</l>
</lg>

<lg xml:id="BrP_94.21">
<l><seg type="pāda" n="a">kārttikeyaḥ svayaṃ śaktyā</seg> <seg type="pāda" n="b">bibheda yamakiṃkarān</seg> </l>
<l><seg type="pāda" n="c">dakṣiṇāśāpatiṃ cāpi</seg> <seg type="pāda" n="d">nijaghāna balānvitam</seg> //</l>
</lg>

<lg xml:id="BrP_94.22">
<l><seg type="pāda" n="a">hatāvaśiṣṭā yāmyās te</seg> <seg type="pāda" n="b">ādityāya nyavedayan</seg> </l>
<l><seg type="pāda" n="c">ādityo 'pi suraiḥ sārdhaṃ</seg> <seg type="pāda" n="d">śrutvā tan mahad adbhutam</seg> //</l>
</lg>

<lg xml:id="BrP_94.23">
<l><seg type="pāda" n="a">lokapālair anuvṛto</seg> <seg type="pāda" n="b">mamāntikam upāgamat</seg> </l>
<l><seg type="pāda" n="c">ahaṃ viṣṇuś ca bhagavān</seg> <seg type="pāda" n="d">indro 'gnir varuṇas tathā</seg> //</l>
</lg>

<lg xml:id="BrP_94.24">
<l><seg type="pāda" n="a">candrādityāv aśvinau ca</seg> <seg type="pāda" n="b">lokapālā marudgaṇāḥ</seg> </l>
<l><seg type="pāda" n="c">ete cānye ca bahavo</seg> <seg type="pāda" n="d">vayaṃ yātā yamāntikam</seg> //</l>
</lg>

<lg xml:id="BrP_94.25">
<l><seg type="pāda" n="a">mṛta āste dakṣiṇeśo</seg> <seg type="pāda" n="b">gaṅgātīre balānvitaḥ</seg> </l>
<l><seg type="pāda" n="c">samudrāś ca nadā nāgā</seg> <seg type="pāda" n="d">nānābhūtāny anekaśaḥ</seg> //</l>
</lg>

<lg xml:id="BrP_94.26">
<l><seg type="pāda" n="a">tatrājagmuḥ sureśānaṃ</seg> <seg type="pāda" n="b">draṣṭuṃ vaivasvataṃ yamam</seg> </l>
<l><seg type="pāda" n="c">taṃ dṛṣṭvā hatasainyaṃ ca</seg> <seg type="pāda" n="d">yamaṃ devā bhayārditāḥ</seg> </l>
<l><seg type="pāda" n="e">kṛtāñjalipuṭāḥ śaṃbhum</seg> <seg type="pāda" n="f">ūcuḥ sarve punaḥ punaḥ</seg> //</l>
</lg>

<milestone unit="speaker" n="devā ūcuḥ"/>

<lg xml:id="BrP_94.27">
<l><seg type="pāda" n="a">bhaktipriyatvaṃ te nityaṃ</seg> <seg type="pāda" n="b">duṣṭahantṛtvam eva ca</seg> </l>
<l><seg type="pāda" n="c">ādikartar namas tubhyaṃ</seg> <seg type="pāda" n="d">nīlakaṇṭha namo 'stu te</seg> </l>
<l><seg type="pāda" n="e">brahmapriya namas te 'stu</seg> <seg type="pāda" n="f">devapriya namo 'stu te</seg> //</l>
</lg>

<lg xml:id="BrP_94.28">
<l><seg type="pāda" n="a">śvetaṃ dvijaṃ bhaktam anāyuṣaṃ te</seg> <lb/><seg type="pāda" n="b">netuṃ yamādiḥ sakalo 'samarthaḥ</seg></l>
<l><seg type="pāda" n="c">saṃtoṣam āptāḥ paramaṃ samīkṣya</seg> <lb/><seg type="pāda" n="d">bhaktapriyatvaṃ tvayi nātha satyam</seg></l>
</lg>

<lg xml:id="BrP_94.29">
<l><seg type="pāda" n="a">ye tvāṃ prapannāḥ śaraṇaṃ kṛpāluṃ</seg> <lb/><seg type="pāda" n="b">nālaṃ kṛtānto 'py anuvīkṣituṃ tān</seg></l>
<l><seg type="pāda" n="c">evaṃ viditvā śiva eva sarve</seg> <lb/><seg type="pāda" n="d">tvām eva bhaktyā parayā bhajante</seg></l>
</lg>

<lg xml:id="BrP_94.30">
<l><seg type="pāda" n="a">tvam eva jagatāṃ nātha</seg> <seg type="pāda" n="b">kiṃ na smarasi śaṃkara</seg> </l>
<l><seg type="pāda" n="c">tvāṃ vinā kaḥ samartho 'tra</seg> <seg type="pāda" n="d">vyavasthāṃ kartum īśvaraḥ</seg> //</l>
</lg>

<milestone unit="speaker" n="brahmovāca"/>

<lg xml:id="BrP_94.31">
<l><seg type="pāda" n="a">evaṃ tu stuvatāṃ teṣāṃ</seg> <seg type="pāda" n="b">purastād abhavac chivaḥ</seg> </l>
<l><seg type="pāda" n="c">kiṃ dadāmīti tān āha</seg> <seg type="pāda" n="d">idam ūcuḥ surā api</seg> //</l>
</lg>

<milestone unit="speaker" n="devā ūcuḥ"/>

<lg xml:id="BrP_94.32">
<l><seg type="pāda" n="a">ayaṃ vaivasvato dharmo</seg> <seg type="pāda" n="b">niyantā sarvadehinām</seg> </l>
<l><seg type="pāda" n="c">dharmādharmavyavasthāyāṃ</seg> <seg type="pāda" n="d">sthāpito lokapālakaḥ</seg> //</l>
</lg>

<lg xml:id="BrP_94.33">
<l><seg type="pāda" n="a">nāyaṃ vadham avāpnoti</seg> <seg type="pāda" n="b">nāparādhī na pāpakṛt</seg> </l>
<l><seg type="pāda" n="c">vinā tena jagaddhātur</seg> <seg type="pāda" n="d">naiva kiṃcid bhaviṣyati</seg> //</l>
</lg>

<lg xml:id="BrP_94.34">
<l><seg type="pāda" n="a">tasmāj jīvaya deveśa</seg> <seg type="pāda" n="b">yamaṃ sabalavāhanam</seg> </l>
<l><seg type="pāda" n="c">prārthanā saphalā nātha</seg> <seg type="pāda" n="d">mahatsu na vṛthā bhavet</seg> //</l>
</lg>

<milestone unit="speaker" n="brahmovāca"/>

<lg xml:id="BrP_94.35">
<l><seg type="pāda" n="a">tataḥ provāca bhagavāñ</seg> <seg type="pāda" n="b">jīvayeyam asaṃśayam</seg> </l>
<l><seg type="pāda" n="c">yamaṃ yadi vaco me 'dya</seg> <seg type="pāda" n="d">anumanyanti devatāḥ</seg> //</l>
</lg>

<lg xml:id="BrP_94.36">
<l><seg type="pāda" n="a">tataḥ procuḥ surāḥ sarve</seg> <seg type="pāda" n="b">kurmo vākyaṃ tvayoditam</seg> </l>
<l><seg type="pāda" n="c">haribrahmādisahitaṃ</seg> <seg type="pāda" n="d">vaśe yasyākhilaṃ jagat</seg> //</l>
</lg>

<lg xml:id="BrP_94.37">
<l><seg type="pāda" n="a">tataḥ provāca bhagavān</seg> <seg type="pāda" n="b">amarān samupāgatān</seg> </l>
<l><seg type="pāda" n="c">madbhakto na mṛtiṃ yātu</seg> <seg type="pāda" n="d">nety ūcur amarāḥ punaḥ</seg> //</l>
</lg>

<lg xml:id="BrP_94.38">
<l><seg type="pāda" n="a">amarāḥ syus tato deva</seg> <seg type="pāda" n="b">sarvalokāś carācarāḥ</seg> </l>
<l><seg type="pāda" n="c">amartyamartyabhedo 'yaṃ</seg> <seg type="pāda" n="d">na syād deva jaganmaya</seg> //</l>
</lg>

<lg xml:id="BrP_94.39">
<l><seg type="pāda" n="a">punar apy āha tāñ śaṃbhuḥ</seg> <seg type="pāda" n="b">śṛṇvantu mama bhāṣitam</seg> </l>
<l><seg type="pāda" n="c">madbhaktānāṃ vaiṣṇavānāṃ</seg> <seg type="pāda" n="d">gautamīm anusevatām</seg> //</l>
</lg>

<lg xml:id="BrP_94.40">
<l><seg type="pāda" n="a">vayaṃ tu svāmino nityaṃ</seg> <seg type="pāda" n="b">na mṛtyuḥ svāmyam arhati</seg> </l>
<l><seg type="pāda" n="c">vārttāpy eṣāṃ na kartavyā</seg> <seg type="pāda" n="d">yamena tu kadācana</seg> //</l>
</lg>

<lg xml:id="BrP_94.41">
<l><seg type="pāda" n="a">ādhivyādhyādibhir jātu</seg> <seg type="pāda" n="b">kāryo nābhibhavaḥ kvacit</seg> </l>
<l><seg type="pāda" n="c">ye śivaṃ śaraṇaṃ yātās</seg> <seg type="pāda" n="d">te muktās tatkṣaṇād api</seg> //</l>
</lg>

<lg xml:id="BrP_94.42">
<l><seg type="pāda" n="a">sānugasya yamasyāto</seg> <seg type="pāda" n="b">namasyāḥ sarva eva te</seg> </l>
<l><seg type="pāda" n="c">tathety ūcuḥ suragaṇā</seg> <seg type="pāda" n="d">devadevaṃ śivaṃ prati</seg> //</l>
</lg>

<lg xml:id="BrP_94.43">
<l><seg type="pāda" n="a">tataś ca bhagavān nātho</seg> <seg type="pāda" n="b">nandinaṃ prāha vāhanam</seg> //</l>
</lg>

<milestone unit="speaker" n="śiva uvāca"/>

<lg xml:id="BrP_94.44">
<l><seg type="pāda" n="a">gautamyā udakena tvam</seg> <seg type="pāda" n="b">abhiṣiñca mṛtaṃ yamam</seg> //</l>
</lg>

<milestone unit="speaker" n="brahmovāca"/>

<lg xml:id="BrP_94.45">
<l><seg type="pāda" n="a">tato yamādayaḥ sarve</seg> <seg type="pāda" n="b">abhiṣiktās tu nandinā</seg> </l>
<l><seg type="pāda" n="c">utthitāś ca sajīvās te</seg> <seg type="pāda" n="d">dakṣiṇāśāṃ tato gatāḥ</seg> //</l>
</lg>

<lg xml:id="BrP_94.46">
<l><seg type="pāda" n="a">uttare gautamītīre</seg> <seg type="pāda" n="b">viṣṇvādyāḥ sarvadaivatāḥ</seg> </l>
<l><seg type="pāda" n="c">sthitā āsan pūjayanto</seg> <seg type="pāda" n="d">devadevaṃ maheśvaram</seg> //</l>
</lg>

<lg xml:id="BrP_94.47">
<l><seg type="pāda" n="a">tatrāsann ayutāny aṣṭa</seg> <seg type="pāda" n="b">sahasrāṇi caturdaśa</seg> </l>
<l><seg type="pāda" n="c">tathā ṣaṭ ca sahasrāṇi</seg> <seg type="pāda" n="d">punaḥ ṣaṭ ca tathaiva ca</seg> //</l>
</lg>

<lg xml:id="BrP_94.48">
<l><seg type="pāda" n="a">ṣaḍ dakṣiṇe tathā tīre</seg> <seg type="pāda" n="b">tīrthānām ayutatrayam</seg> </l>
<l><seg type="pāda" n="c">puṇyam ākhyānam etad dhi</seg> <seg type="pāda" n="d">śvetatīrthasya nārada</seg> //</l>
</lg>

<lg xml:id="BrP_94.49">
<l><seg type="pāda" n="a">yatrāsau patito mṛtyur</seg> <seg type="pāda" n="b">mṛtyutīrthaṃ tad ucyate</seg> </l>
<l><seg type="pāda" n="c">tasya śravaṇamātreṇa</seg> <seg type="pāda" n="d">sahasraṃ jīvate samāḥ</seg> //</l>
</lg>

<lg xml:id="BrP_94.50">
<l><seg type="pāda" n="a">tatra snānaṃ ca dānaṃ ca</seg> <seg type="pāda" n="b">sarvapāpapraṇāśanam</seg> </l>
<l><seg type="pāda" n="c">śravaṇaṃ paṭhanaṃ cāpi</seg> <seg type="pāda" n="d">smaraṇaṃ ca malakṣayam</seg> </l>
<l><seg type="pāda" n="e">karoti sarvalokānāṃ</seg> <seg type="pāda" n="f">bhuktimuktipradāyakam</seg> //</l>
</lg>

<milestone unit="speaker" n="brahmovāca"/>

<lg xml:id="BrP_95.1">
<l><seg type="pāda" n="a">śukratīrtham iti khyātaṃ</seg> <seg type="pāda" n="b">sarvasiddhikaraṃ nṛṇām</seg> </l>
<l><seg type="pāda" n="c">sarvapāpapraśamanaṃ</seg> <seg type="pāda" n="d">sarvavyādhivināśanam</seg> //</l>
</lg>

<lg xml:id="BrP_95.2">
<l><seg type="pāda" n="a">aṅgirāś ca bhṛguś caiva</seg> <seg type="pāda" n="b">ṛṣī paramadhārmikau</seg> </l>
<l><seg type="pāda" n="c">tayoḥ putrau mahāprājñau</seg> <seg type="pāda" n="d">rūpabuddhivilāsinau</seg> //</l>
</lg>

<lg xml:id="BrP_95.3">
<l><seg type="pāda" n="a">jīvaḥ kavir iti khyātau</seg> <seg type="pāda" n="b">mātāpitror vaśe ratau</seg> </l>
<l><seg type="pāda" n="c">upanītau sutau dṛṣṭvā</seg> <seg type="pāda" n="d">pitarāv ūcatur mithaḥ</seg> //</l>
</lg>

<milestone unit="speaker" n="ṛṣī ūcatuḥ"/>

<lg xml:id="BrP_95.4">
<l><seg type="pāda" n="a">āvayor eka evāstu</seg> <seg type="pāda" n="b">śāstā nityaṃ ca putrayoḥ</seg> </l>
<l><seg type="pāda" n="c">tasmād ekaḥ śāsitā syāt</seg> <seg type="pāda" n="d">tiṣṭhatv eko yathāsukham</seg> //</l>
</lg>

<milestone unit="speaker" n="brahmovāca"/>

<lg xml:id="BrP_95.5">
<l><seg type="pāda" n="a">etac chrutvā tataḥ śīghram</seg> <seg type="pāda" n="b">aṅgirāḥ prāha bhārgavam</seg> </l>
<l><seg type="pāda" n="c">adhyāpayiṣye sadṛśaṃ</seg> <seg type="pāda" n="d">sukhaṃ tiṣṭhatu bhārgavaḥ</seg> //</l>
</lg>

<lg xml:id="BrP_95.6">
<l><seg type="pāda" n="a">etac chrutvā cāṅgiraso</seg> <seg type="pāda" n="b">vākyaṃ bhṛgukulodvahaḥ</seg> </l>
<l><seg type="pāda" n="c">tatheti matvāṅgirase</seg> <seg type="pāda" n="d">śukraṃ tasmai nyavedayat</seg> //</l>
</lg>

<lg xml:id="BrP_95.7">
<l><seg type="pāda" n="a">ubhāv api sutau nityam</seg> <seg type="pāda" n="b">adhyāpayati vai pṛthak</seg> </l>
<l><seg type="pāda" n="c">vaiṣamyabuddhyā tau bālau</seg> <seg type="pāda" n="d">cirāc chukro 'bravīd idam</seg> //</l>
</lg>

<milestone unit="speaker" n="śukra uvāca"/>

<lg xml:id="BrP_95.8">
<l><seg type="pāda" n="a">vaiṣamyeṇa guro māṃ tvam</seg> <seg type="pāda" n="b">adhyāpayasi nityaśaḥ</seg> </l>
<l><seg type="pāda" n="c">gurūṇāṃ nedam ucitaṃ</seg> <seg type="pāda" n="d">vaiṣamyaṃ putraśiṣyayoḥ</seg> //</l>
</lg>

<lg xml:id="BrP_95.9">
<l><seg type="pāda" n="a">vaiṣamyeṇa ca vartante</seg> <seg type="pāda" n="b">mūḍhāḥ śiṣyeṣu deśikāḥ</seg> </l>
<l><seg type="pāda" n="c">naiṣā viṣamabuddhīnāṃ</seg> <seg type="pāda" n="d">saṃkhyā pāpasya vidyate</seg> //</l>
</lg>

<lg xml:id="BrP_95.10">
<l><seg type="pāda" n="a">ācārya samyag jñāto 'si</seg> <seg type="pāda" n="b">namasye 'haṃ punaḥ punaḥ</seg> </l>
<l><seg type="pāda" n="c">gaccheyaṃ gurum anyaṃ vai</seg> <seg type="pāda" n="d">mām anujñātum arhasi</seg> //</l>
</lg>

<lg xml:id="BrP_95.11">
<l><seg type="pāda" n="a">gaccheyaṃ pitaraṃ brahman</seg> <seg type="pāda" n="b">yady asau viṣamo bhavet</seg> </l>
<l><seg type="pāda" n="c">tato vānyatra gacchāmi</seg> <seg type="pāda" n="d">svāmin pṛṣṭo 'si gamyate</seg> //</l>
</lg>

<milestone unit="speaker" n="brahmovāca"/>

<lg xml:id="BrP_95.12">
<l><seg type="pāda" n="a">guruṃ bṛhaspatiṃ dṛṣṭvā</seg> <seg type="pāda" n="b">anujñātas tv agāt tataḥ</seg> </l>
<l><seg type="pāda" n="c">avāptavidyaḥ pitaraṃ</seg> <seg type="pāda" n="d">gaccheyaṃ cety acintayat</seg> //</l>
</lg>

<lg xml:id="BrP_95.13">
<l><seg type="pāda" n="a">tasmāt kam anupṛccheyam</seg> <seg type="pāda" n="b">utkṛṣṭaḥ ko gurur bhavet</seg> </l>
<l><seg type="pāda" n="c">iti smaran mahāprājñam</seg> <seg type="pāda" n="d">apṛcchad vṛddhagautamam</seg> //</l>
</lg>

<milestone unit="speaker" n="śukra uvāca"/>

<lg xml:id="BrP_95.14">
<l><seg type="pāda" n="a">ko guruḥ syān muniśreṣṭha</seg> <seg type="pāda" n="b">mama brūhi gurur bhavet</seg> </l>
<l><seg type="pāda" n="c">trayāṇām api lokānāṃ</seg> <seg type="pāda" n="d">yo gurus taṃ vrajāmy aham</seg> //</l>
</lg>

<milestone unit="speaker" n="brahmovāca"/>

<lg xml:id="BrP_95.15">
<l><seg type="pāda" n="a">sa prāha jagatām īśaṃ</seg> <seg type="pāda" n="b">śaṃbhuṃ devaṃ jagadgurum</seg> </l>
<l><seg type="pāda" n="c">kvārādhayāmi giriśam</seg> <seg type="pāda" n="d">ity uktaḥ prāha gautamaḥ</seg> //</l>
</lg>

<milestone unit="speaker" n="gautama uvāca"/>

<lg xml:id="BrP_95.16">
<l><seg type="pāda" n="a">gautamyāṃ tu śucir bhūtvā</seg> <seg type="pāda" n="b">stotrais toṣaya śaṃkaram</seg> </l>
<l><seg type="pāda" n="c">tatas tuṣṭo jagannāthaḥ</seg> <seg type="pāda" n="d">sa te vidyāṃ pradāsyati</seg> //</l>
</lg>

<milestone unit="speaker" n="brahmovāca"/>

<lg xml:id="BrP_95.17">
<l><seg type="pāda" n="a">gautamasya tu tadvākyāt</seg> <seg type="pāda" n="b">prāgād gaṅgāṃ sa bhārgavaḥ</seg> </l>
<l><seg type="pāda" n="c">snātvā bhūtvā śuciḥ samyak</seg> <seg type="pāda" n="d">stutiṃ cakre sa bālakaḥ</seg> //</l>
</lg>

<milestone unit="speaker" n="śukra uvāca"/>

<lg xml:id="BrP_95.18">
<l><seg type="pāda" n="a">bālo 'haṃ bālabuddhiś ca</seg> <seg type="pāda" n="b">bālacandradhara prabho</seg> </l>
<l><seg type="pāda" n="c">nāhaṃ jānāmi te kiṃcit</seg> <seg type="pāda" n="d">stutiṃ kartuṃ namo 'stu te</seg> //</l>
</lg>

<lg xml:id="BrP_95.19">
<l><seg type="pāda" n="a">parityaktasya guruṇā</seg> <seg type="pāda" n="b">na mamāsti suhṛt sakhā</seg> </l>
<l><seg type="pāda" n="c">tvaṃ prabhuḥ sarvabhāvena</seg> <seg type="pāda" n="d">jagannātha namo 'stu te</seg> //</l>
</lg>

<lg xml:id="BrP_95.20">
<l><seg type="pāda" n="a">gurur gurumatāṃ deva</seg> <seg type="pāda" n="b">mahatāṃ ca mahān asi</seg> </l>
<l><seg type="pāda" n="c">aham alpataro bālo</seg> <seg type="pāda" n="d">jaganmaya namo 'stu te</seg> //</l>
</lg>

<lg xml:id="BrP_95.21">
<l><seg type="pāda" n="a">vidyārthaṃ hi sureśāna</seg> <seg type="pāda" n="b">nāhaṃ vedmi bhavadgatim</seg> </l>
<l><seg type="pāda" n="c">māṃ tvaṃ ca kṛpayā paśya</seg> <seg type="pāda" n="d">lokasākṣin namo 'stu te</seg> //</l>
</lg>

<milestone unit="speaker" n="brahmovāca"/>

<lg xml:id="BrP_95.22">
<l><seg type="pāda" n="a">evaṃ tu stuvatas tasya</seg> <seg type="pāda" n="b">prasanno 'bhūt sureśvaraḥ</seg> //</l>
</lg>

<milestone unit="speaker" n="śiva uvāca"/>

<lg xml:id="BrP_95.23">
<l><seg type="pāda" n="a">kāmaṃ varaya bhadraṃ te</seg> <seg type="pāda" n="b">yac cāpi suradurlabham</seg> //</l>
</lg>

<milestone unit="speaker" n="brahmovāca"/>

<lg xml:id="BrP_95.24">
<l><seg type="pāda" n="a">kavir apy āha deveśaṃ</seg> <seg type="pāda" n="b">kṛtāñjalir udāradhīḥ</seg> //</l>
</lg>

<milestone unit="speaker" n="śukra uvāca"/>

<lg xml:id="BrP_95.25">
<l><seg type="pāda" n="a">brahmādibhiś ca ṛṣibhir</seg> <seg type="pāda" n="b">yā vidyā naiva gocarā</seg> </l>
<l><seg type="pāda" n="c">tāṃ vidyāṃ nātha yāciṣye</seg> <seg type="pāda" n="d">tvaṃ gurur mama daivatam</seg> //</l>
</lg>

<milestone unit="speaker" n="brahmovāca"/>

<lg xml:id="BrP_95.26">
<l><seg type="pāda" n="a">mṛtasaṃjīvinīṃ vidyām</seg> <seg type="pāda" n="b">ajñātāṃ tridaśair api</seg> </l>
<l><seg type="pāda" n="c">tāṃ dattavān suraśreṣṭhas</seg> <seg type="pāda" n="d">tasmai śukrāya yācate</seg> //</l>
</lg>

<lg xml:id="BrP_95.27">
<l><seg type="pāda" n="a">itarā laukikī vidyā</seg> <seg type="pāda" n="b">vaidikī cānyagocarā</seg> </l>
<l><seg type="pāda" n="c">kiṃ punaḥ śaṃkare tuṣṭe</seg> <seg type="pāda" n="d">vicāryam avaśiṣyate</seg> //</l>
</lg>

<lg xml:id="BrP_95.28">
<l><seg type="pāda" n="a">sa tu labdhvā mahāvidyāṃ</seg> <seg type="pāda" n="b">prāyāt svapitaraṃ gurum</seg> </l>
<l><seg type="pāda" n="c">daityānāṃ ca guruś cāsīd</seg> <seg type="pāda" n="d">vidyayā pūjitaḥ kaviḥ</seg> //</l>
</lg>

<lg xml:id="BrP_95.29">
<l><seg type="pāda" n="a">tataḥ kadācit tāṃ vidyāṃ</seg> <seg type="pāda" n="b">kasmiṃścit kāraṇāntare</seg> </l>
<l><seg type="pāda" n="c">kaco bṛhaspatisuto</seg> <seg type="pāda" n="d">vidyāṃ prāptaḥ kaves tu tām</seg> //</l>
</lg>

<lg xml:id="BrP_95.30">
<l><seg type="pāda" n="a">kacād bṛhaspatiś cāpi</seg> <seg type="pāda" n="b">tato devāḥ pṛthak pṛthak</seg> </l>
<l><seg type="pāda" n="c">avāpur mahatīṃ vidyāṃ</seg> <seg type="pāda" n="d">yām āhur mṛtajīvinīm</seg> //</l>
</lg>

<lg xml:id="BrP_95.31">
<l><seg type="pāda" n="a">yatra sā kavinā prāptā</seg> <seg type="pāda" n="b">vidyāpūjya maheśvaram</seg> </l>
<l><seg type="pāda" n="c">gautamyā uttare pāre</seg> <seg type="pāda" n="d">śukratīrthaṃ tad ucyate</seg> //</l>
</lg>

<lg xml:id="BrP_95.32">
<l><seg type="pāda" n="a">mṛtasaṃjīvinītīrtham</seg> <seg type="pāda" n="b">āyurārogyavardhanam</seg> </l>
<l><seg type="pāda" n="c">snānaṃ dānaṃ ca yat kiṃcit</seg> <seg type="pāda" n="d">sarvam akṣayapuṇyadam</seg> //</l>
</lg>

<milestone unit="speaker" n="brahmovāca"/>

<lg xml:id="BrP_96.1">
<l><seg type="pāda" n="a">indratīrtham iti khyātaṃ</seg> <seg type="pāda" n="b">brahmahatyāvināśanam</seg> </l>
<l><seg type="pāda" n="c">smaraṇād api pāpaugha</seg><seg type="pāda" n="d">kleśasaṃghavināśanam</seg> //</l>
</lg>

<lg xml:id="BrP_96.2">
<l><seg type="pāda" n="a">purā vṛtravadhe vṛtte</seg> <seg type="pāda" n="b">brahmahatyā tu nārada</seg> </l>
<l><seg type="pāda" n="c">śacīpatiṃ cānugatā</seg> <seg type="pāda" n="d">tāṃ dṛṣṭvā bhītavad dhariḥ</seg> //</l>
</lg>

<lg xml:id="BrP_96.3">
<l><seg type="pāda" n="a">indras tato vṛtrahantā</seg> <seg type="pāda" n="b">itaś cetaś ca dhāvati</seg> </l>
<l><seg type="pāda" n="c">yatra yatra tv asau yāti</seg> <seg type="pāda" n="d">hatyā sāpīndragāminī</seg> //</l>
</lg>

<lg xml:id="BrP_96.4">
<l><seg type="pāda" n="a">sa mahat sara āviśya</seg> <seg type="pāda" n="b">padmanālam upāgamat</seg> </l>
<l><seg type="pāda" n="c">tatrāsau tantuvad bhūtvā</seg> <seg type="pāda" n="d">vāsaṃ cakre śacīpatiḥ</seg> //</l>
</lg>

<lg xml:id="BrP_96.5">
<l><seg type="pāda" n="a">sarastīre 'pi hatyāsīd</seg> <seg type="pāda" n="b">divyaṃ varṣasahasrakam</seg> </l>
<l><seg type="pāda" n="c">etasminn antare devā</seg> <seg type="pāda" n="d">nirindrā hy abhavan mune</seg> //</l>
</lg>

<lg xml:id="BrP_96.6">
<l><seg type="pāda" n="a">mantrayām āsur avyagrāḥ</seg> <seg type="pāda" n="b">katham indro bhaved iti</seg> </l>
<l><seg type="pāda" n="c">tatrāham avadaṃ devān</seg> <seg type="pāda" n="d">hatyāsthānaṃ prakalpya ca</seg> //</l>
</lg>

<lg xml:id="BrP_96.7">
<l><seg type="pāda" n="a">indrasya pāvanārthāya</seg> <seg type="pāda" n="b">gautamyām abhiṣicyatām</seg> </l>
<l><seg type="pāda" n="c">yatrābhiṣiktaḥ pūtātmā</seg> <seg type="pāda" n="d">punar indro bhaviṣyati</seg> //</l>
</lg>

<lg xml:id="BrP_96.8">
<l><seg type="pāda" n="a">tathā te niścayaṃ kṛtvā</seg> <seg type="pāda" n="b">gautamīṃ śīghram āgaman</seg> </l>
<l><seg type="pāda" n="c">tatra snātaṃ surapatiṃ</seg> <seg type="pāda" n="d">devāś ca ṛṣayas tathā</seg> //</l>
</lg>

<lg xml:id="BrP_96.9">
<l><seg type="pāda" n="a">abhiṣektukāmās te sarve</seg> <seg type="pāda" n="b">śacīkāntaṃ ca tasthire</seg> </l>
<l><seg type="pāda" n="c">abhiṣicyamānam indraṃ taṃ</seg> <seg type="pāda" n="d">prakopād gautamo 'bravīt</seg> //</l>
</lg>

<milestone unit="speaker" n="gautama uvāca"/>

<lg xml:id="BrP_96.10">
<l><seg type="pāda" n="a">abhiṣekṣyanti pāpiṣṭhaṃ</seg> <seg type="pāda" n="b">mahendraṃ gurutalpagam</seg> </l>
<l><seg type="pāda" n="c">tān sarvān bhasmasāt kuryāṃ</seg> <seg type="pāda" n="d">śīghraṃ yāntv asurārayaḥ</seg> //</l>
</lg>

<milestone unit="speaker" n="brahmovāca"/>

<lg xml:id="BrP_96.11">
<l><seg type="pāda" n="a">tad ṛṣer vacanaṃ śrutvā</seg> <seg type="pāda" n="b">parihṛtya ca gautamīm</seg> </l>
<l><seg type="pāda" n="c">narmadām agaman sarva</seg> <seg type="pāda" n="d">indram ādāya satvarāḥ</seg> //</l>
</lg>

<lg xml:id="BrP_96.12">
<l><seg type="pāda" n="a">uttare narmadātīre</seg> <seg type="pāda" n="b">abhiṣekāya tasthire</seg> </l>
<l><seg type="pāda" n="c">abhiṣekṣyamāṇam indraṃ taṃ</seg> <seg type="pāda" n="d">māṇḍavyo bhagavān ṛṣiḥ</seg> //</l>
</lg>

<lg xml:id="BrP_96.13">
<l><seg type="pāda" n="a">abravīd bhasmasāt kuryāṃ</seg> <seg type="pāda" n="b">yadi syād abhiṣecanam</seg> </l>
<l><seg type="pāda" n="c">pūjayām āsur amarā</seg> <seg type="pāda" n="d">māṇḍavyaṃ yuktibhiḥ stavaiḥ</seg> //</l>
</lg>

<milestone unit="speaker" n="devā ūcuḥ"/>

<lg xml:id="BrP_96.14">
<l><seg type="pāda" n="a">ayam indraḥ sahasrākṣo</seg> <seg type="pāda" n="b">yasmin deśe 'bhiṣicyate</seg> </l>
<l><seg type="pāda" n="c">tatrātidāruṇaṃ vighnaṃ</seg> <seg type="pāda" n="d">mune samupajāyate</seg> //</l>
</lg>

<lg xml:id="BrP_96.15">
<l><seg type="pāda" n="a">tacchāntiṃ kuru kalyāṇa</seg> <seg type="pāda" n="b">prasīda varado bhava</seg> </l>
<l><seg type="pāda" n="c">malaniryātanaṃ yasmin</seg> <seg type="pāda" n="d">kurmas tasmin varān bahūn</seg> //</l>
</lg>

<lg xml:id="BrP_96.16">
<l><seg type="pāda" n="a">deśe dāsyāmahe sarve</seg> <seg type="pāda" n="b">tad anujñātum arhasi</seg> </l>
<l><seg type="pāda" n="c">yasmin deśe surendrasya</seg> <seg type="pāda" n="d">abhiṣeko bhaviṣyati</seg> //</l>
</lg>

<lg xml:id="BrP_96.17">
<l><seg type="pāda" n="a">sa sarvakāmadaḥ puṃsāṃ</seg> <seg type="pāda" n="b">dhānyavṛkṣaphalair yutaḥ</seg> </l>
<l><seg type="pāda" n="c">nānāvṛṣṭir na durbhikṣaṃ</seg> <seg type="pāda" n="d">bhaved atra kadācana</seg> //</l>
</lg>

<milestone unit="speaker" n="brahmovāca"/>

<lg xml:id="BrP_96.18">
<l><seg type="pāda" n="a">mene tato muniśreṣṭho</seg> <seg type="pāda" n="b">māṇḍavyo lokapūjitaḥ</seg> </l>
<l><seg type="pāda" n="c">abhiṣekaḥ kṛtas tatra</seg> <seg type="pāda" n="d">malaniryātanaṃ tathā</seg> //</l>
</lg>

<lg xml:id="BrP_96.19">
<l><seg type="pāda" n="a">devais tadokto munibhiḥ</seg> <seg type="pāda" n="b">sa deśo mālavas tataḥ</seg> </l>
<l><seg type="pāda" n="c">abhiṣikte surapatau</seg> <seg type="pāda" n="d">jāte ca vimale tadā</seg> //</l>
</lg>

<lg xml:id="BrP_96.20">
<l><seg type="pāda" n="a">ānīya gautamīṃ gaṅgāṃ</seg> <seg type="pāda" n="b">taṃ puṇyāyābhiṣecire</seg> </l>
<l><seg type="pāda" n="c">surāś ca ṛṣayaś caiva</seg> <seg type="pāda" n="d">ahaṃ viṣṇus tathaiva ca</seg> //</l>
</lg>

<lg xml:id="BrP_96.21">
<l><seg type="pāda" n="a">vasiṣṭho gautamaś cāpi</seg> <seg type="pāda" n="b">agastyo 'triś ca kaśyapaḥ</seg> </l>
<l><seg type="pāda" n="c">ete cānye ca ṛṣayo</seg> <seg type="pāda" n="d">devā yakṣāḥ sapannagāḥ</seg> //</l>
</lg>

<lg xml:id="BrP_96.22">
<l><seg type="pāda" n="a">snānaṃ tatpuṇyatoyena</seg> <seg type="pāda" n="b">akurvann abhiṣecanam</seg> </l>
<l><seg type="pāda" n="c">mayā punaḥ śacībhartā</seg> <seg type="pāda" n="d">kamaṇḍalubhavena ca</seg> //</l>
</lg>

<lg xml:id="BrP_96.23">
<l><seg type="pāda" n="a">vāriṇāpy abhiṣiktaś ca</seg> <seg type="pāda" n="b">tatra puṇyābhavan nadī</seg> </l>
<l><seg type="pāda" n="c">siktā ceti ca tatrāsīt</seg> <seg type="pāda" n="d">te gaṅgāyāṃ ca saṃgate</seg> //</l>
</lg>

<lg xml:id="BrP_96.24">
<l><seg type="pāda" n="a">saṃgamau tatra vikhyātau</seg> <seg type="pāda" n="b">sarvadā munisevitau</seg> </l>
<l><seg type="pāda" n="c">tataḥ prabhṛti tat tīrthaṃ</seg> <seg type="pāda" n="d">puṇyāsaṃgamam ucyate</seg> //</l>
</lg>

<lg xml:id="BrP_96.25">
<l><seg type="pāda" n="a">siktāyāḥ saṃgame puṇyam</seg> <seg type="pāda" n="b">aindraṃ tad abhidhīyate</seg> </l>
<l><seg type="pāda" n="c">tatra sapta sahasrāṇi</seg> <seg type="pāda" n="d">tīrthāny āsañ śubhāni ca</seg> //</l>
</lg>

<lg xml:id="BrP_96.26">
<l><seg type="pāda" n="a">teṣu snānaṃ ca dānaṃ ca</seg> <seg type="pāda" n="b">viśeṣeṇa tu saṃgame</seg> </l>
<l><seg type="pāda" n="c">sarvaṃ tad akṣayaṃ vidyān</seg> <seg type="pāda" n="d">nātra kāryā vicāraṇā</seg> //</l>
</lg>

<lg xml:id="BrP_96.27">
<l><seg type="pāda" n="a">yad etat puṇyam ākhyānaṃ</seg> <seg type="pāda" n="b">yaḥ paṭhec ca śṛṇoti vā</seg> </l>
<l><seg type="pāda" n="c">sarvapāpaiḥ sa mucyeta</seg> <seg type="pāda" n="d">manovākkāyakarmajaiḥ</seg> //</l>
</lg>

<milestone unit="speaker" n="brahmovāca"/>

<lg xml:id="BrP_97.1">
<l><seg type="pāda" n="a">paulastyaṃ tīrtham ākhyātaṃ</seg> <seg type="pāda" n="b">sarvasiddhipradaṃ nṛṇām</seg> </l>
<l><seg type="pāda" n="c">prabhāvaṃ tasya vakṣyāmi</seg> <seg type="pāda" n="d">bhraṣṭarājyapradāyakam</seg> //</l>
</lg>

<lg xml:id="BrP_97.2">
<l><seg type="pāda" n="a">uttarāśāpatiḥ pūrvam</seg> <seg type="pāda" n="b">ṛddhisiddhisamanvitaḥ</seg> </l>
<l><seg type="pāda" n="c">purā laṅkāpatiś cāsīj</seg> <seg type="pāda" n="d">jyeṣṭho viśravasaḥ sutaḥ</seg> //</l>
</lg>

<lg xml:id="BrP_97.3">
<l><seg type="pāda" n="a">tasyaite bhrātaraś cāsan</seg> <seg type="pāda" n="b">balavanto 'mitaprabhāḥ</seg> </l>
<l><seg type="pāda" n="c">sāpatnā rāvaṇaś caiva</seg> <seg type="pāda" n="d">kumbhakarṇo vibhīṣaṇaḥ</seg> //</l>
</lg>

<lg xml:id="BrP_97.4">
<l><seg type="pāda" n="a">te 'pi viśravasaḥ putrā</seg> <seg type="pāda" n="b">rākṣasyāṃ rākṣasās tu te</seg> </l>
<l><seg type="pāda" n="c">maddattena vimānena</seg> <seg type="pāda" n="d">dhanado bhrātṛbhiḥ saha</seg> //</l>
</lg>

<lg xml:id="BrP_97.5">
<l><seg type="pāda" n="a">mamāntikaṃ bhaktiyukto</seg> <seg type="pāda" n="b">nityam eti tu yāti ca</seg> </l>
<l><seg type="pāda" n="c">rāvaṇasya tu yā mātā</seg> <seg type="pāda" n="d">kupitā sābravīt sutān</seg> //</l>
</lg>

<milestone unit="speaker" n="rāvaṇamātovāca"/>

<lg xml:id="BrP_97.6">
<l><seg type="pāda" n="a">mariṣye na ca jīviṣye</seg> <seg type="pāda" n="b">putrā vairūpyakāraṇāt</seg> </l>
<l><seg type="pāda" n="c">devāś ca dānavāś cāsan</seg> <seg type="pāda" n="d">sāpatnā bhrātaro mithaḥ</seg> //</l>
</lg>

<lg xml:id="BrP_97.7">
<l><seg type="pāda" n="a">anyonyavadham īpsante</seg> <seg type="pāda" n="b">jayaiśvaryavaśānugāḥ</seg> </l>
<l><seg type="pāda" n="c">tadbhavanto na puruṣā</seg> <seg type="pāda" n="d">na śaktā na jayaiṣiṇaḥ</seg> </l>
<l><seg type="pāda" n="e">sāpatnyaṃ yo 'numanyate</seg> <seg type="pāda" n="f">tasya jīvo nirarthakaḥ</seg> //</l>
</lg>

<milestone unit="speaker" n="brahmovāca"/>

<lg xml:id="BrP_97.8">
<l><seg type="pāda" n="a">tan mātṛvacanaṃ śrutvā</seg> <seg type="pāda" n="b">bhrātaras te trayo mune</seg> </l>
<l><seg type="pāda" n="c">jagmus te tapase 'raṇyaṃ</seg> <seg type="pāda" n="d">kṛtavantas tapo mahat</seg> //</l>
</lg>

<lg xml:id="BrP_97.9">
<l><seg type="pāda" n="a">matto varān avāpuś ca</seg> <seg type="pāda" n="b">traya ete ca rākṣasāḥ</seg> </l>
<l><seg type="pāda" n="c">mātulena marīcena</seg> <seg type="pāda" n="d">tathā mātāmahena tu</seg> //</l>
</lg>

<lg xml:id="BrP_97.10">
<l><seg type="pāda" n="a">tanmātṛvacanāc cāpi</seg> <seg type="pāda" n="b">tato laṅkām ayācata</seg> </l>
<l><seg type="pāda" n="c">rakṣobhāvān mātṛdoṣād</seg> <seg type="pāda" n="d">bhrātror vairam abhūn mahat</seg> //</l>
</lg>

<lg xml:id="BrP_97.11">
<l><seg type="pāda" n="a">tatas tad abhavad yuddhaṃ</seg> <seg type="pāda" n="b">devadānavayor iva</seg> </l>
<l><seg type="pāda" n="c">yuddhe jitvāgrajaṃ śāntaṃ</seg> <seg type="pāda" n="d">dhanadaṃ bhrātaraṃ tathā</seg> //</l>
</lg>

<lg xml:id="BrP_97.12">
<l><seg type="pāda" n="a">puṣpakaṃ ca purīṃ laṅkāṃ</seg> <seg type="pāda" n="b">sarvaṃ caiva vyapāharat</seg> </l>
<l><seg type="pāda" n="c">rāvaṇo ghoṣayām āsa</seg> <seg type="pāda" n="d">trailokye sacarācare</seg> //</l>
</lg>

<lg xml:id="BrP_97.13">
<l><seg type="pāda" n="a">yo dadyād āśrayaṃ bhrātuḥ</seg> <seg type="pāda" n="b">sa ca vadhyo bhaven mama</seg> </l>
<l><seg type="pāda" n="c">bhrātrā nirasto vaiśravaṇo</seg> <seg type="pāda" n="d">naiva prāpāśrayaṃ kvacit</seg> </l>
<l><seg type="pāda" n="e">pitāmahaṃ pulastyaṃ taṃ</seg> <seg type="pāda" n="f">gatvā natvābravīd vacaḥ</seg> //</l>
</lg>

<milestone unit="speaker" n="dhanada uvāca"/>

<lg xml:id="BrP_97.14">
<l><seg type="pāda" n="a">bhrātrā nirasto duṣṭena</seg> <seg type="pāda" n="b">kiṃ karomi vadasva me</seg> </l>
<l><seg type="pāda" n="c">āśrayaḥ śaraṇaṃ yat syād</seg> <seg type="pāda" n="d">daivaṃ vā tīrtham eva ca</seg> //</l>
</lg>

<milestone unit="speaker" n="brahmovāca"/>

<lg xml:id="BrP_97.15">
<l><seg type="pāda" n="a">tat pautravacanaṃ śrutvā</seg> <seg type="pāda" n="b">pulastyo vākyam abravīt</seg> //</l>
</lg>

<milestone unit="speaker" n="pulastya uvāca"/>

<lg xml:id="BrP_97.16">
<l><seg type="pāda" n="a">gautamīṃ gaccha putra tvaṃ</seg> <seg type="pāda" n="b">stuhi devaṃ maheśvaram</seg> </l>
<l><seg type="pāda" n="c">tatra nāsya praveśaḥ syād</seg> <seg type="pāda" n="d">gaṅgāyā jalamadhyataḥ</seg> //</l>
</lg>

<lg xml:id="BrP_97.17">
<l><seg type="pāda" n="a">siddhiṃ prāpsyasi kalyāṇīṃ</seg> <seg type="pāda" n="b">tathā kuru mayā saha</seg> //</l>
</lg>

<milestone unit="speaker" n="brahmovāca"/>

<lg xml:id="BrP_97.18">
<l><seg type="pāda" n="a">tathety uktvā jagāmāsau</seg> <seg type="pāda" n="b">sabhāryo dhanadas tathā</seg> </l>
<l><seg type="pāda" n="c">pitrā mātrā ca vṛddhena</seg> <seg type="pāda" n="d">pulastyena dhaneśvaraḥ</seg> //</l>
</lg>

<lg xml:id="BrP_97.19">
<l><seg type="pāda" n="a">gatvā tu gautamīṃ gaṅgāṃ</seg> <seg type="pāda" n="b">śuciḥ snātvā yatavrataḥ</seg> </l>
<l><seg type="pāda" n="c">tuṣṭāva devadeveśaṃ</seg> <seg type="pāda" n="d">bhuktimuktipradaṃ śivam</seg> //</l>
</lg>

<milestone unit="speaker" n="dhanada uvāca"/>

<lg xml:id="BrP_97.20">
<l><seg type="pāda" n="a">svāmī tvam evāsya carācarasya</seg> <lb/><seg type="pāda" n="b">viśvasya śaṃbho na paro 'sti kaścit</seg></l>
<l><seg type="pāda" n="c">tvām apy avajñāya yadīha mohāt</seg> <lb/><seg type="pāda" n="d">pragalbhate kopi sa śocya eva</seg></l>
</lg>

<lg xml:id="BrP_97.21">
<l><seg type="pāda" n="a">tvam aṣṭamūrtyā sakalaṃ bibharṣi</seg> <lb/><seg type="pāda" n="b">tvadājñayā vartata eva sarvam</seg></l>
<l><seg type="pāda" n="c">tathāpi vedeti budho bhavantaṃ</seg> <lb/><seg type="pāda" n="d">na jātv avidvān mahimā purātanam</seg></l>
</lg>

<lg xml:id="BrP_97.22">
<l><seg type="pāda" n="a">malaprasūtaṃ yad avocad ambā</seg> <lb/><seg type="pāda" n="b">hāsyāt suto 'yaṃ tava deva śūraḥ</seg></l>
<l><seg type="pāda" n="c">tvatprekṣitād yaḥ sa ca vighnarājo</seg> <lb/><seg type="pāda" n="d">jajñe tv aho ceṣṭitam īśadṛṣṭeḥ</seg></l>
</lg>

<lg xml:id="BrP_97.23">
<l><seg type="pāda" n="a">aśruplutāṅgī girijā samīkṣya</seg> <lb/><seg type="pāda" n="b">viyuktadāṃpatyam itīśam ūce</seg></l>
<l><seg type="pāda" n="c">manobhavo 'bhūn madano ratiś ca</seg> <lb/><seg type="pāda" n="d">saubhāgyapūrvatvam avāpa somāt</seg></l>
</lg>

<milestone unit="speaker" n="brahmovāca"/>

<lg xml:id="BrP_97.24">
<l><seg type="pāda" n="a">ityādi stuvatas tasya</seg> <seg type="pāda" n="b">purato 'bhūt trilocanaḥ</seg> </l>
<l><seg type="pāda" n="c">vareṇa cchandayām āsa</seg> <seg type="pāda" n="d">harṣān novāca kiṃcana</seg> //</l>
</lg>

<lg xml:id="BrP_97.25">
<l><seg type="pāda" n="a">tūṣṇīṃbhūte tu dhanade</seg> <seg type="pāda" n="b">pulastye ca maheśvare</seg> </l>
<l><seg type="pāda" n="c">punaḥ punar varasveti</seg> <seg type="pāda" n="d">śive vādini harṣite</seg> //</l>
</lg>

<lg xml:id="BrP_97.26">
<l><seg type="pāda" n="a">etasminn antare tatra</seg> <seg type="pāda" n="b">vāg uvācāśarīriṇī</seg> </l>
<l><seg type="pāda" n="c">prāptavyaṃ dhanapālatvaṃ</seg> <seg type="pāda" n="d">vadantīdaṃ maheśvaram</seg> //</l>
</lg>

<lg xml:id="BrP_97.27">
<l><seg type="pāda" n="a">pulastyasya tu yac cittaṃ</seg> <seg type="pāda" n="b">pitur vaiśravaṇasya tu</seg> </l>
<l><seg type="pāda" n="c">viditveva tadā vāṇī</seg> <seg type="pāda" n="d">śubham artham udīrayat</seg> //</l>
</lg>

<lg xml:id="BrP_97.28">
<l><seg type="pāda" n="a">bhūtavad bhavitavyaṃ syād</seg> <seg type="pāda" n="b">dāsyamānaṃ tu dattavat</seg> </l>
<l><seg type="pāda" n="c">prāptavyaṃ prāptavat tatra</seg> <seg type="pāda" n="d">daivī vāg abhavac chubhā</seg> //</l>
</lg>

<lg xml:id="BrP_97.29">
<l><seg type="pāda" n="a">prabhūtaśatruḥ paribhūtaduḥkhaḥ</seg> <lb/><seg type="pāda" n="b">saṃpūjya someśvaram āpa liṅgam</seg></l>
<l><seg type="pāda" n="c">digīśvaratvaṃ draviṇaprabhutvam</seg> <lb/><seg type="pāda" n="d">apāradātṛtvakalatraputrān</seg></l>
</lg>

<lg xml:id="BrP_97.30">
<l><seg type="pāda" n="a">tāṃ vācaṃ dhanadaḥ śrutvā</seg> <seg type="pāda" n="b">devadevaṃ triśūlinam</seg> </l>
<l><seg type="pāda" n="c">evaṃ bhavatu nāmeti</seg> <seg type="pāda" n="d">dhanado vākyam abravīt</seg> //</l>
</lg>

<lg xml:id="BrP_97.31">
<l><seg type="pāda" n="a">tathaivāstv iti deveśo</seg> <seg type="pāda" n="b">daivīṃ vācam amanyata</seg> </l>
<l><seg type="pāda" n="c">pulastyaṃ ca varaiḥ puṇyais</seg> <seg type="pāda" n="d">tathā viśravasaṃ munim</seg> //</l>
</lg>

<lg xml:id="BrP_97.32">
<l><seg type="pāda" n="a">dhanapālaṃ ca deveśo</seg> <seg type="pāda" n="b">hy abhinandya yayau śivaḥ</seg> </l>
<l><seg type="pāda" n="c">tataḥ prabhṛti tat tīrthaṃ</seg> <seg type="pāda" n="d">paulastyaṃ dhanadaṃ viduḥ</seg> //</l>
</lg>

<lg xml:id="BrP_97.33">
<l><seg type="pāda" n="a">tathā vaiśravasaṃ puṇyaṃ</seg> <seg type="pāda" n="b">sarvakāmapradaṃ śubham</seg> </l>
<l><seg type="pāda" n="c">teṣu snānādi yat kiṃcit</seg> <seg type="pāda" n="d">tat sarvaṃ bahupuṇyadam</seg> //</l>
</lg>

<milestone unit="speaker" n="brahmovāca"/>

<lg xml:id="BrP_98.1">
<l><seg type="pāda" n="a">agnitīrtham iti khyātaṃ</seg> <seg type="pāda" n="b">sarvakratuphalapradam</seg> </l>
<l><seg type="pāda" n="c">sarvavighnopaśamanaṃ</seg> <seg type="pāda" n="d">tattīrthasya phalaṃ śṛṇu</seg> //</l>
</lg>

<lg xml:id="BrP_98.2">
<l><seg type="pāda" n="a">jātavedā iti khyāto</seg> <seg type="pāda" n="b">agner bhrātā sa havyavāṭ</seg> </l>
<l><seg type="pāda" n="c">havyaṃ vahantaṃ devānāṃ</seg> <seg type="pāda" n="d">gautamyās tīra eva tu</seg> //</l>
</lg>

<lg xml:id="BrP_98.3">
<l><seg type="pāda" n="a">ṛṣīṇāṃ sattrasadane</seg> <seg type="pāda" n="b">agner bhrātaram uttamam</seg> </l>
<l><seg type="pāda" n="c">bhrātuḥ priyaṃ tathā dakṣaṃ</seg> <seg type="pāda" n="d">madhur ditisuto balī</seg> //</l>
</lg>

<lg xml:id="BrP_98.4">
<l><seg type="pāda" n="a">jaghāna ṛṣimukhyeṣu</seg> <seg type="pāda" n="b">paśyatsu ca sureṣv api</seg> </l>
<l><seg type="pāda" n="c">havyaṃ devā naiva cāpur</seg> <seg type="pāda" n="d">mṛte vai jātavedasi</seg> //</l>
</lg>

<lg xml:id="BrP_98.5">
<l><seg type="pāda" n="a">mṛte bhrātari sa tv agniḥ</seg> <seg type="pāda" n="b">priye vai jātavedasi</seg> </l>
<l><seg type="pāda" n="c">kopena mahatāviṣṭo</seg> <seg type="pāda" n="d">gāṅgam ambhaḥ samāviśat</seg> //</l>
</lg>

<lg xml:id="BrP_98.6">
<l><seg type="pāda" n="a">gaṅgāmbhasi samāviṣṭe</seg> <seg type="pāda" n="b">hy agnau devāś ca mānuṣāḥ</seg> </l>
<l><seg type="pāda" n="c">jīvam utsarjayām āsur</seg> <seg type="pāda" n="d">agnijīvā yato matāḥ</seg> //</l>
</lg>

<lg xml:id="BrP_98.7">
<l><seg type="pāda" n="a">yatrāgnir jalam āviṣṭas</seg> <seg type="pāda" n="b">taṃ deśaṃ sarva eva te</seg> </l>
<l><seg type="pāda" n="c">ājagmur vibudhāḥ sarva</seg> <seg type="pāda" n="d">ṛṣayaḥ pitaras tathā</seg> //</l>
</lg>

<lg xml:id="BrP_98.8">
<l><seg type="pāda" n="a">vināgninā na jīvāmaḥ</seg> <seg type="pāda" n="b">stuvanto 'gniṃ viśeṣataḥ</seg> </l>
<l><seg type="pāda" n="c">agniṃ jalagataṃ dṛṣṭvā</seg> <seg type="pāda" n="d">priyaṃ cocur divaukasaḥ</seg> //</l>
</lg>

<milestone unit="speaker" n="devā ūcuḥ"/>

<lg xml:id="BrP_98.9">
<l><seg type="pāda" n="a">devāñ jīvaya havyena</seg> <seg type="pāda" n="b">kavyena ca pitṝṃs tathā</seg> </l>
<l><seg type="pāda" n="c">mānuṣān annapākena</seg> <seg type="pāda" n="d">bījānāṃ kledanena ca</seg> //</l>
</lg>

<milestone unit="speaker" n="brahmovāca"/>

<lg xml:id="BrP_98.10">
<l><seg type="pāda" n="a">agnir apy āha tān devāñ</seg> <seg type="pāda" n="b">śakto yo me gato 'nujaḥ</seg> </l>
<l><seg type="pāda" n="c">kriyamāṇe bhavatkārye</seg> <seg type="pāda" n="d">yā gatir jātavedasaḥ</seg> //</l>
</lg>

<lg xml:id="BrP_98.11">
<l><seg type="pāda" n="a">sā vāpi syān mama surā</seg> <seg type="pāda" n="b">notsahe kāryasādhane</seg> </l>
<l><seg type="pāda" n="c">kāryaṃ tu sarvatas tasya</seg> <seg type="pāda" n="d">bhavatāṃ jātavedasaḥ</seg> //</l>
</lg>

<lg xml:id="BrP_98.12">
<l><seg type="pāda" n="a">imāṃ sthitim anuprāpto</seg> <seg type="pāda" n="b">na jāne me kathaṃ bhavet</seg> </l>
<l><seg type="pāda" n="c">iha cāmutra ca vyāptau</seg> <seg type="pāda" n="d">śaktir apy atra no bhavet</seg> //</l>
</lg>

<lg xml:id="BrP_98.13">
<l><seg type="pāda" n="a">athāpi kriyamāṇe vai</seg> <seg type="pāda" n="b">kārye saiva gatir mama</seg> </l>
<l><seg type="pāda" n="c">devās tam ūcur bhāvena</seg> <seg type="pāda" n="d">sarveṇa ṛṣayas tathā</seg> //</l>
</lg>

<lg xml:id="BrP_98.14">
<l><seg type="pāda" n="a">āyuḥ karmaṇi ca prītir</seg> <seg type="pāda" n="b">vyāptau śaktiś ca dīyate</seg> </l>
<l><seg type="pāda" n="c">prayājān anuyājāṃś ca</seg> <seg type="pāda" n="d">dāsyāmo havyavāhana</seg> //</l>
</lg>

<lg xml:id="BrP_98.15">
<l><seg type="pāda" n="a">devānāṃ tvaṃ mukhaṃ śreṣṭham</seg> <seg type="pāda" n="b">āhutyaḥ prathamās tava</seg> </l>
<l><seg type="pāda" n="c">tvayā dattaṃ tu yad dravyaṃ</seg> <seg type="pāda" n="d">bhokṣyāmaḥ surasattama</seg> //</l>
</lg>

<milestone unit="speaker" n="brahmovāca"/>

<lg xml:id="BrP_98.16">
<l><seg type="pāda" n="a">tatas tuṣṭo 'bhavad vahnir</seg> <seg type="pāda" n="b">devavākyād yathākramam</seg> </l>
<l><seg type="pāda" n="c">iha cāmutra ca vyāptau</seg> <seg type="pāda" n="d">havye vā laukike tathā</seg> //</l>
</lg>

<lg xml:id="BrP_98.17">
<l><seg type="pāda" n="a">sarvatra vahnir abhayaḥ</seg> <seg type="pāda" n="b">samartho 'bhūt surājñayā</seg> </l>
<l><seg type="pāda" n="c">jātavedā bṛhadbhānuḥ</seg> <seg type="pāda" n="d">saptārcir nīlalohitaḥ</seg> //</l>
</lg>

<lg xml:id="BrP_98.18">
<l><seg type="pāda" n="a">jalagarbhaḥ śamīgarbho</seg> <seg type="pāda" n="b">yajñagarbhaḥ sa ucyate</seg> </l>
<l><seg type="pāda" n="c">jalād ākṛṣya vibudhā</seg> <seg type="pāda" n="d">abhiṣicya vibhāvasum</seg> //</l>
</lg>

<lg xml:id="BrP_98.19">
<l><seg type="pāda" n="a">ubhayatra pade vāsaḥ</seg> <seg type="pāda" n="b">sarvago 'gnis tato 'bhavat</seg> </l>
<l><seg type="pāda" n="c">yathāgataṃ surā jagmur</seg> <seg type="pāda" n="d">vahnitīrthaṃ tad ucyate</seg> //</l>
</lg>

<lg xml:id="BrP_98.20">
<l><seg type="pāda" n="a">tatra sapta śatāny āsaṃs</seg> <seg type="pāda" n="b">tīrthāni guṇavanti ca</seg> </l>
<l><seg type="pāda" n="c">teṣu snānaṃ ca dānaṃ ca</seg> <seg type="pāda" n="d">yaḥ karoti jitātmavān</seg> //</l>
</lg>

<lg xml:id="BrP_98.21">
<l><seg type="pāda" n="a">aśvamedhaphalaṃ sāgraṃ</seg> <seg type="pāda" n="b">prāpnoty avikalaṃ śubham</seg> </l>
<l><seg type="pāda" n="c">devatīrthaṃ ca tatraiva</seg> <seg type="pāda" n="d">āgneyaṃ jātavedasam</seg> //</l>
</lg>

<lg xml:id="BrP_98.22">
<l><seg type="pāda" n="a">agnipratiṣṭhitaṃ liṅgaṃ</seg> <seg type="pāda" n="b">tatrāste 'nekavarṇavat</seg> </l>
<l><seg type="pāda" n="c">taddevadarśanād eva</seg> <seg type="pāda" n="d">sarvakratuphalaṃ labhet</seg> //</l>
</lg>

<milestone unit="speaker" n="brahmovāca"/>

<lg xml:id="BrP_99.1">
<l><seg type="pāda" n="a">ṛṇapramocanaṃ nāma</seg> <seg type="pāda" n="b">tīrthaṃ vedavido viduḥ</seg> </l>
<l><seg type="pāda" n="c">tasya svarūpaṃ vakṣyāmi</seg> <seg type="pāda" n="d">śṛṇu nārada tanmanāḥ</seg> //</l>
</lg>

<lg xml:id="BrP_99.2">
<l><seg type="pāda" n="a">āsīt pṛthuśravā nāma</seg> <seg type="pāda" n="b">priyaḥ kakṣīvataḥ sutaḥ</seg> </l>
<l><seg type="pāda" n="c">na dārasaṃgrahaṃ lebhe</seg> <seg type="pāda" n="d">vairāgyān nāgnipūjanam</seg> //</l>
</lg>

<lg xml:id="BrP_99.3">
<l><seg type="pāda" n="a">kanīyāṃs tu samartho 'pi</seg> <seg type="pāda" n="b">parivittibhayān mune</seg> </l>
<l><seg type="pāda" n="c">nākarod dārakarmādi</seg> <seg type="pāda" n="d">naivāgnīnām upāsanam</seg> //</l>
</lg>

<lg xml:id="BrP_99.4">
<l><seg type="pāda" n="a">tataḥ procuḥ pitṛgaṇāḥ</seg> <seg type="pāda" n="b">putraṃ kakṣīvataḥ śubham</seg> </l>
<l><seg type="pāda" n="c">jyeṣṭhaṃ caiva kaniṣṭhaṃ ca</seg> <seg type="pāda" n="d">pṛthak pṛthag idaṃ vacaḥ</seg> //</l>
</lg>

<milestone unit="speaker" n="pitara ūcuḥ"/>

<lg xml:id="BrP_99.5">
<l><seg type="pāda" n="a">ṛṇatrayāpanodāya</seg> <seg type="pāda" n="b">kriyatāṃ dārasaṃgrahaḥ</seg> //</l>
</lg>

<milestone unit="speaker" n="brahmovāca"/>

<lg xml:id="BrP_99.6">
<l><seg type="pāda" n="a">nety uvāca tato jyeṣṭhaḥ</seg> <seg type="pāda" n="b">kim ṛṇaṃ kena yujyate</seg> </l>
<l><seg type="pāda" n="c">kanīyāṃs tu pitṝn prāha</seg> <seg type="pāda" n="d">na yogyo dārasaṃgrahaḥ</seg> //</l>
</lg>

<lg xml:id="BrP_99.7">
<l><seg type="pāda" n="a">jyeṣṭhe sati mahāprājñaḥ</seg> <seg type="pāda" n="b">parivittibhayād iti</seg> </l>
<l><seg type="pāda" n="c">tāv ubhau punar apy evam</seg> <seg type="pāda" n="d">ūcus te vai pitāmahāḥ</seg> //</l>
</lg>

<milestone unit="speaker" n="pitara ūcuḥ"/>

<lg xml:id="BrP_99.8">
<l><seg type="pāda" n="a">yātām ubhau gautamīṃ tu</seg> <seg type="pāda" n="b">puṇyāṃ kakṣīvataḥ sutau</seg> </l>
<l><seg type="pāda" n="c">kurutāṃ gautamīsnānaṃ</seg> <seg type="pāda" n="d">sarvābhīṣṭapradāyakam</seg> //</l>
</lg>

<lg xml:id="BrP_99.9">
<l><seg type="pāda" n="a">gacchatāṃ gautamīṃ gaṅgāṃ</seg> <seg type="pāda" n="b">lokatritayapāvanīm</seg> </l>
<l><seg type="pāda" n="c">snānaṃ ca tarpaṇaṃ tasyāṃ</seg> <seg type="pāda" n="d">kurutāṃ śraddhayānvitau</seg> //</l>
</lg>

<lg xml:id="BrP_99.10">
<l><seg type="pāda" n="a">dṛṣṭāvanāmitā dhyātā</seg> <seg type="pāda" n="b">gautamī sarvakāmadā</seg> </l>
<l><seg type="pāda" n="c">na deśakālajātyādi</seg><seg type="pāda" n="d">niyamo 'trāvagāhane</seg> </l>
<l><seg type="pāda" n="e">jyeṣṭho 'nṛṇas tato bhūyāt</seg> <seg type="pāda" n="f">parivittir na cetaraḥ</seg> //</l>
</lg>

<milestone unit="speaker" n="brahmovāca"/>

<lg xml:id="BrP_99.11">
<l><seg type="pāda" n="a">tataḥ pṛthuśravā jyeṣṭhaḥ</seg> <seg type="pāda" n="b">kṛtvā snānaṃ satarpaṇam</seg> </l>
<l><seg type="pāda" n="c">trayāṇām api lokānāṃ</seg> <seg type="pāda" n="d">kākṣīvato 'nṛṇo 'bhavat</seg> //</l>
</lg>

<lg xml:id="BrP_99.12">
<l><seg type="pāda" n="a">tataḥ prabhṛti tat tīrtham</seg> <seg type="pāda" n="b">ṛṇamocanam ucyate</seg> </l>
<l><seg type="pāda" n="c">śrautasmārta-ṛṇebhyaś ca</seg> <seg type="pāda" n="d">itarebhyaś ca nārada</seg> </l>
<l><seg type="pāda" n="e">tatra snānena dānena</seg> <seg type="pāda" n="f">ṛṇī muktaḥ sukhī bhavet</seg> //</l>
</lg>

<milestone unit="speaker" n="brahmovāca"/>

<lg xml:id="BrP_100.1">
<l><seg type="pāda" n="a">suparṇāsaṃgamaṃ nāma</seg> <seg type="pāda" n="b">kādravāsaṃgamaṃ tathā</seg> </l>
<l><seg type="pāda" n="c">maheśvaro yatra devo</seg> <seg type="pāda" n="d">gaṅgāpulinam āśritaḥ</seg> //</l>
</lg>

<lg xml:id="BrP_100.2">
<l><seg type="pāda" n="a">agnikuṇḍaṃ ca tatraiva</seg> <seg type="pāda" n="b">raudraṃ vaiṣṇavam eva ca</seg> </l>
<l><seg type="pāda" n="c">sauraṃ saumyaṃ tathā brāhmaṃ</seg> <seg type="pāda" n="d">kaumāraṃ vāruṇaṃ tathā</seg> //</l>
</lg>

<lg xml:id="BrP_100.3">
<l><seg type="pāda" n="a">apsarā ca nadī yatra</seg> <seg type="pāda" n="b">saṃgatā gaṅgayā tathā</seg> </l>
<l><seg type="pāda" n="c">tattīrthasmaraṇād eva</seg> <seg type="pāda" n="d">kṛtakṛtyo bhaven naraḥ</seg> //</l>
</lg>

<lg xml:id="BrP_100.4">
<l><seg type="pāda" n="a">sarvapāpapraśamanaṃ</seg> <seg type="pāda" n="b">śṛṇu yatnena nārada</seg> </l>
<l><seg type="pāda" n="c">indreṇa hiṃsitāḥ pūrvaṃ</seg> <seg type="pāda" n="d">vālakhilyā maharṣayaḥ</seg> </l>
<l><seg type="pāda" n="e">dattārdhatapasaḥ sarve</seg> <seg type="pāda" n="f">procus te kāśyapaṃ munim</seg> //</l>
</lg>

<milestone unit="speaker" n="vālakhilyā ūcuḥ"/>

<lg xml:id="BrP_100.5">
<l><seg type="pāda" n="a">putram utpādayānena</seg> <seg type="pāda" n="b">indradarpaharaṃ śubham</seg> </l>
<l><seg type="pāda" n="c">tapaso 'rdhaṃ tu dāsyāmas</seg> <seg type="pāda" n="d">tathety āha munis tu tān</seg> //</l>
</lg>

<lg xml:id="BrP_100.6">
<l><seg type="pāda" n="a">suparṇāyāṃ tato garbham</seg> <seg type="pāda" n="b">ādadhe sa prajāpatiḥ</seg> </l>
<l><seg type="pāda" n="c">kadrvāṃ caiva śanair brahman</seg> <seg type="pāda" n="d">sarpāṇāṃ sarpamātari</seg> //</l>
</lg>

<lg xml:id="BrP_100.7">
<l><seg type="pāda" n="a">te garbhiṇyāv ubhe āha</seg> <seg type="pāda" n="b">gantukāmaḥ prajāpatiḥ</seg> </l>
<l><seg type="pāda" n="c">aparādho na ca kvāpi</seg> <seg type="pāda" n="d">kāryo gamanam eva ca</seg> //</l>
</lg>

<lg xml:id="BrP_100.8">
<l><seg type="pāda" n="a">anyatra gamanāc chāpo</seg> <seg type="pāda" n="b">bhaviṣyati na saṃśayaḥ</seg> //</l>
</lg>

<milestone unit="speaker" n="brahmovāca"/>

<lg xml:id="BrP_100.9">
<l><seg type="pāda" n="a">ity uktvā sa yayau patnyau</seg> <seg type="pāda" n="b">gate bhartari te ubhe</seg> </l>
<l><seg type="pāda" n="c">tadaiva jagmatuḥ sattram</seg> <seg type="pāda" n="d">ṛṣīṇāṃ bhāvitātmanām</seg> //</l>
</lg>

<lg xml:id="BrP_100.10">
<l><seg type="pāda" n="a">brahmavṛndasamākīrṇaṃ</seg> <seg type="pāda" n="b">gaṅgātīrasamāśritam</seg> </l>
<l><seg type="pāda" n="c">unmatte te ubhe nityaṃ</seg> <seg type="pāda" n="d">vayaḥsaṃpattigarvite</seg> //</l>
</lg>

<lg xml:id="BrP_100.11">
<l><seg type="pāda" n="a">nivāryamāṇe bahuśo</seg> <seg type="pāda" n="b">munibhis tattvadarśibhiḥ</seg> </l>
<l><seg type="pāda" n="c">vikurvatyau tatra sattre</seg> <seg type="pāda" n="d">samāni ca havīṃṣi ca</seg> //</l>
</lg>

<lg xml:id="BrP_100.12">
<l><seg type="pāda" n="a">yoṣitāṃ durvilasitaṃ</seg> <seg type="pāda" n="b">kaḥ saṃvaritum īśvaraḥ</seg> </l>
<l><seg type="pāda" n="c">te dṛṣṭvā cukṣubhur viprā</seg> <seg type="pāda" n="d">apamārgarate ubhe</seg> //</l>
</lg>

<lg xml:id="BrP_100.13">
<l><seg type="pāda" n="a">apamārgasthite yasmād</seg> <seg type="pāda" n="b">āpage hi bhaviṣyathaḥ</seg> </l>
<l><seg type="pāda" n="c">suparṇā caiva kadrūś ca</seg> <seg type="pāda" n="d">nadyau te saṃbabhūvatuḥ</seg> //</l>
</lg>

<lg xml:id="BrP_100.14">
<l><seg type="pāda" n="a">sa kadācid gṛhaṃ prāyāt</seg> <seg type="pāda" n="b">kaśyapo 'tha prajāpatiḥ</seg> </l>
<l><seg type="pāda" n="c">ṛṣibhyas tatra vṛttāntaṃ</seg> <seg type="pāda" n="d">śāpaṃ tābhyāṃ savistaram</seg> //</l>
</lg>

<lg xml:id="BrP_100.15">
<l><seg type="pāda" n="a">śrutvā tu vismayāviṣṭaḥ</seg> <seg type="pāda" n="b">kiṃ karomīty acintayat</seg> </l>
<l><seg type="pāda" n="c">ṛṣibhyaḥ kathayām āsa</seg> <seg type="pāda" n="d">vālakhilyā iti śrutāḥ</seg> //</l>
</lg>

<lg xml:id="BrP_100.16">
<l><seg type="pāda" n="a">ta ūcuḥ kaśyapaṃ vipraṃ</seg> <seg type="pāda" n="b">gatvā gaṅgāṃ tu gautamīm</seg> </l>
<l><seg type="pāda" n="c">tatra stuhi maheśānaṃ</seg> <seg type="pāda" n="d">punar bhārye bhaviṣyataḥ</seg> //</l>
</lg>

<lg xml:id="BrP_100.17">
<l><seg type="pāda" n="a">brahmahatyābhayād eva</seg> <seg type="pāda" n="b">yatra devo maheśvaraḥ</seg> </l>
<l><seg type="pāda" n="c">gaṅgāmadhye sadā hy āste</seg> <seg type="pāda" n="d">madhyameśvarasaṃjñayā</seg> //</l>
</lg>

<lg xml:id="BrP_100.18">
<l><seg type="pāda" n="a">tathety uktvā kaśyapo 'pi</seg> <seg type="pāda" n="b">snātvā gaṅgāṃ jitavrataḥ</seg> </l>
<l><seg type="pāda" n="c">tuṣṭāva stavanaiḥ puṇyair</seg> <seg type="pāda" n="d">devadevaṃ maheśvaram</seg> //</l>
</lg>

<milestone unit="speaker" n="kaśyapa uvāca"/>

<lg xml:id="BrP_100.19">
<l><seg type="pāda" n="a">lokatrayaikādhipater na yasya</seg> <lb/><seg type="pāda" n="b">kutrāpi vastuny abhimānaleśaḥ</seg></l>
<l><seg type="pāda" n="c">sa siddhanātho 'khilaviśvakartā</seg> <lb/><seg type="pāda" n="d">bhartā śivāyā bhavatu prasannaḥ</seg></l>
</lg>

<lg xml:id="BrP_100.20">
<l><seg type="pāda" n="a">tāpatrayoṣṇadyutitāpitānām</seg> <lb/><seg type="pāda" n="b">itas tato vai paridhāvatāṃ ca</seg></l>
<l><seg type="pāda" n="c">śarīriṇāṃ sthāvarajaṅgamānāṃ</seg> <lb/><seg type="pāda" n="d">tvam eva duḥkhavyapanodadakṣaḥ</seg></l>
</lg>

<lg xml:id="BrP_100.21">
<l><seg type="pāda" n="a">sattvādiyogas trividho 'pi yasya</seg> <lb/><seg type="pāda" n="b">śakrādibhir vaktum aśakya eva</seg></l>
<l><seg type="pāda" n="c">vicitravṛttiṃ paricintya somaṃ</seg> <lb/><seg type="pāda" n="d">sukhī sadā dānaparo vareṇyaḥ</seg></l>
</lg>

<milestone unit="speaker" n="brahmovāca"/>

<lg xml:id="BrP_100.22">
<l><seg type="pāda" n="a">ityādistutibhir devaḥ</seg> <seg type="pāda" n="b">stuto gaurīpatiḥ śivaḥ</seg> </l>
<l><seg type="pāda" n="c">prasanno hy adadāc chaṃbhuḥ</seg> <seg type="pāda" n="d">kaśyapāya varān bahūn</seg> //</l>
</lg>

<lg xml:id="BrP_100.23">
<l><seg type="pāda" n="a">bhāryārthinaṃ tu taṃ prāha</seg> <seg type="pāda" n="b">syātāṃ bhārye ubhe tu te</seg> </l>
<l><seg type="pāda" n="c">nadīsvarūpe patnyau ye</seg> <seg type="pāda" n="d">gaṅgāṃ prāpya saridvarām</seg> //</l>
</lg>

<lg xml:id="BrP_100.24">
<l><seg type="pāda" n="a">tatsaṃgamanamātreṇa</seg> <seg type="pāda" n="b">tābhyāṃ bhūyāt svakaṃ vapuḥ</seg> </l>
<l><seg type="pāda" n="c">te garbhiṇyau punar jāte</seg> <seg type="pāda" n="d">gaṅgāyāś ca prasādataḥ</seg> //</l>
</lg>

<lg xml:id="BrP_100.25">
<l><seg type="pāda" n="a">tataḥ prajāpatiḥ prīto</seg> <seg type="pāda" n="b">bhārye prāpya mahāmanāḥ</seg> </l>
<l><seg type="pāda" n="c">āhvayām āsa tān viprān</seg> <seg type="pāda" n="d">gautamītīram āśritān</seg> //</l>
</lg>

<lg xml:id="BrP_100.26">
<l><seg type="pāda" n="a">sīmantonnayanaṃ cakre</seg> <seg type="pāda" n="b">tābhyāṃ prītaḥ prajāpatiḥ</seg> </l>
<l><seg type="pāda" n="c">brāhmaṇān pūjayām āsa</seg> <seg type="pāda" n="d">vidhidṛṣṭena karmaṇā</seg> //</l>
</lg>

<lg xml:id="BrP_100.27">
<l><seg type="pāda" n="a">bhuktavatsv atha vipreṣu</seg> <seg type="pāda" n="b">kaśyapasyātha mandire</seg> </l>
<l><seg type="pāda" n="c">bhartṛsamīpopaviṣṭā</seg> <seg type="pāda" n="d">kadrūr viprān nirīkṣya ca</seg> //</l>
</lg>

<lg xml:id="BrP_100.28">
<l><seg type="pāda" n="a">tataḥ kadrūr ṛṣīn akṣṇā</seg> <seg type="pāda" n="b">prāhasat te ca cukṣubhuḥ</seg> </l>
<l><seg type="pāda" n="c">yenākṣṇā hasitā pāpe</seg> <seg type="pāda" n="d">bhajyatāṃ te 'kṣi pāpavat</seg> //</l>
</lg>

<lg xml:id="BrP_100.29">
<l><seg type="pāda" n="a">kāṇābhavat tataḥ kadrūḥ</seg> <seg type="pāda" n="b">sarpamāteti yocyate</seg> </l>
<l><seg type="pāda" n="c">tataḥ prasādayām āsa</seg> <seg type="pāda" n="d">kaśyapo bhagavān ṛṣīn</seg> //</l>
</lg>

<lg xml:id="BrP_100.30">
<l><seg type="pāda" n="a">tataḥ prasannās te procur</seg> <seg type="pāda" n="b">gautamī saritāṃ varā</seg> </l>
<l><seg type="pāda" n="c">aparādhasahasrebhyo</seg> <seg type="pāda" n="d">rakṣiṣyati ca sevanāt</seg> //</l>
</lg>

<lg xml:id="BrP_100.31">
<l><seg type="pāda" n="a">bhāryānvitas tathā cakre</seg> <seg type="pāda" n="b">kaśyapo munisattamaḥ</seg> </l>
<l><seg type="pāda" n="c">tataḥ prabhṛti tat tīrtham</seg> <seg type="pāda" n="d">ubhayoḥ saṃgamaṃ viduḥ</seg> </l>
<l><seg type="pāda" n="e">sarvapāpapraśamanaṃ</seg> <seg type="pāda" n="f">sarvakratuphalapradam</seg> //</l>
</lg>

<milestone unit="speaker" n="brahmovāca"/>

<lg xml:id="BrP_101.1">
<l><seg type="pāda" n="a">purūravasam ākhyātaṃ</seg> <seg type="pāda" n="b">tīrthaṃ vedavido viduḥ</seg> </l>
<l><seg type="pāda" n="c">smaraṇād eva pāpānāṃ</seg> <seg type="pāda" n="d">nāśanaṃ kiṃ tu darśanāt</seg> //</l>
</lg>

<lg xml:id="BrP_101.2">
<l><seg type="pāda" n="a">purūravā brahmasadaḥ</seg> <seg type="pāda" n="b">prāpya tatra sarasvatīm</seg> </l>
<l><seg type="pāda" n="c">yadṛcchayā devanadīṃ</seg> <seg type="pāda" n="d">hasantīṃ brahmaṇo 'ntike</seg> </l>
<l><seg type="pāda" n="e">tāṃ dṛṣṭvā rūpasaṃpannām</seg> <seg type="pāda" n="f">urvaśīṃ prāha bhūpatiḥ</seg> //</l>
</lg>

<milestone unit="speaker" n="rājovāca"/>

<lg xml:id="BrP_101.3">
<l><seg type="pāda" n="a">keyaṃ rūpavatī sādhvī</seg> <seg type="pāda" n="b">sthiteyaṃ brahmaṇo 'ntike</seg> </l>
<l><seg type="pāda" n="c">sarvāsām uttamā yoṣid</seg> <seg type="pāda" n="d">dīpayantī sabhām imām</seg> //</l>
</lg>

<milestone unit="speaker" n="brahmovāca"/>

<lg xml:id="BrP_101.4">
<l><seg type="pāda" n="a">urvaśī prāha rājānam</seg> <seg type="pāda" n="b">iyaṃ devanadī śubhā</seg> </l>
<l><seg type="pāda" n="c">sarasvatī brahmasutā</seg> <seg type="pāda" n="d">nityam eti ca yāti ca</seg> </l>
<l><seg type="pāda" n="e">tac chrutvā vismito rājā</seg> <seg type="pāda" n="f">ānayemāṃ mamāntikam</seg> //</l>
</lg>

<milestone unit="speaker" n="brahmovāca"/>

<lg xml:id="BrP_101.5">
<l><seg type="pāda" n="a">urvaśī punar apy āha</seg> <seg type="pāda" n="b">rājānaṃ bhūridakṣiṇam</seg> //</l>
</lg>

<milestone unit="speaker" n="urvaśy uvāca"/>

<lg xml:id="BrP_101.6">
<l><seg type="pāda" n="a">ānīyate mahārāja</seg> <seg type="pāda" n="b">tasyāḥ sarvaṃ nivedya ca</seg> //</l>
</lg>

<milestone unit="speaker" n="brahmovāca"/>

<lg xml:id="BrP_101.7">
<l><seg type="pāda" n="a">tatas tāṃ prāhiṇot tatra</seg> <seg type="pāda" n="b">rājā prītyā tadorvaśīm</seg> </l>
<l><seg type="pāda" n="c">sā gatvā rājavacanaṃ</seg> <seg type="pāda" n="d">nyavedayad athorvaśī</seg> //</l>
</lg>

<lg xml:id="BrP_101.8">
<l><seg type="pāda" n="a">sarasvaty api tan mene</seg> <seg type="pāda" n="b">urvaśyā yan niveditam</seg> </l>
<l><seg type="pāda" n="c">sā tatheti pratijñāya</seg> <seg type="pāda" n="d">prāyād yatra purūravāḥ</seg> //</l>
</lg>

<lg xml:id="BrP_101.9">
<l><seg type="pāda" n="a">sarasvatyās tatas tīre</seg> <seg type="pāda" n="b">sa reme bahulāḥ samāḥ</seg> </l>
<l><seg type="pāda" n="c">sarasvān abhavat putro</seg> <seg type="pāda" n="d">yasya putro bṛhadrathaḥ</seg> //</l>
</lg>

<lg xml:id="BrP_101.10">
<l><seg type="pāda" n="a">tāṃ gacchantīṃ nṛpagṛhaṃ</seg> <seg type="pāda" n="b">nityam eva sarasvatīm</seg> </l>
<l><seg type="pāda" n="c">sarasvantaṃ tato lakṣma</seg> <seg type="pāda" n="d">jñātvānyeṣu tathā kṛtam</seg> //</l>
</lg>

<lg xml:id="BrP_101.11">
<l><seg type="pāda" n="a">tasyai dadāv ahaṃ śāpaṃ</seg> <seg type="pāda" n="b">bhūyā iti mahānadī</seg> </l>
<l><seg type="pāda" n="c">macchāpabhītā vāgīśā</seg> <seg type="pāda" n="d">prāgād devīṃ ca gautamīm</seg> //</l>
</lg>

<lg xml:id="BrP_101.12">
<l><seg type="pāda" n="a">kamaṇḍalubhavāṃ pūtāṃ</seg> <seg type="pāda" n="b">mātaraṃ lokapāvanīm</seg> </l>
<l><seg type="pāda" n="c">tāpatrayopaśamanīm</seg> <seg type="pāda" n="d">aihikāmuṣmikapradām</seg> //</l>
</lg>

<lg xml:id="BrP_101.13">
<l><seg type="pāda" n="a">sā gatvā gautamīṃ devīṃ</seg> <seg type="pāda" n="b">prāha macchāpam āditaḥ</seg> </l>
<l><seg type="pāda" n="c">gaṅgāpi mām uvācedaṃ</seg> <seg type="pāda" n="d">viśāpāṃ kartum arhasi</seg> //</l>
</lg>

<lg xml:id="BrP_101.14">
<l><seg type="pāda" n="a">na yuktaṃ yat sarasvatyāḥ</seg> <seg type="pāda" n="b">śāpaṃ tvaṃ dattavān asi</seg> </l>
<l><seg type="pāda" n="c">strīṇām eṣa svabhāvo vai</seg> <seg type="pāda" n="d">puṃskāmā yoṣito yataḥ</seg> //</l>
</lg>

<lg xml:id="BrP_101.15">
<l><seg type="pāda" n="a">svabhāvacapalā brahman</seg> <seg type="pāda" n="b">yoṣitaḥ sakalā api</seg> </l>
<l><seg type="pāda" n="c">tvaṃ kathaṃ tu na jānīṣe</seg> <seg type="pāda" n="d">jagatsraṣṭāmbujāsana</seg> //</l>
</lg>

<lg xml:id="BrP_101.16">
<l><seg type="pāda" n="a">viḍambayati kaṃ vā na</seg> <seg type="pāda" n="b">kāmo vāpi svabhāvataḥ</seg> </l>
<l><seg type="pāda" n="c">tato viśāpam avadaṃ</seg> <seg type="pāda" n="d">dṛśyāpi syāt sarasvatī</seg> //</l>
</lg>

<lg xml:id="BrP_101.17">
<l><seg type="pāda" n="a">tasmāc chāpān nadī martye</seg> <seg type="pāda" n="b">dṛśyādṛśyā sarasvatī</seg> </l>
<l><seg type="pāda" n="c">yatraiṣā saṃgatā devī</seg> <seg type="pāda" n="d">gaṅgāyāṃ śāpavihvalā</seg> //</l>
</lg>

<lg xml:id="BrP_101.18">
<l><seg type="pāda" n="a">tatra prāyān nṛpavaro</seg> <seg type="pāda" n="b">dhārmikaḥ sa purūravāḥ</seg> </l>
<l><seg type="pāda" n="c">tapas taptvā samārādhya</seg> <seg type="pāda" n="d">devaṃ siddheśvaraṃ haram</seg> //</l>
</lg>

<lg xml:id="BrP_101.19">
<l><seg type="pāda" n="a">sarvān kāmān athāvāpa</seg> <seg type="pāda" n="b">gaṅgāyāś ca prasādataḥ</seg> </l>
<l><seg type="pāda" n="c">tataḥ prabhṛti tat tīrthaṃ</seg> <seg type="pāda" n="d">purūravasam ucyate</seg> //</l>
</lg>

<lg xml:id="BrP_101.20">
<l><seg type="pāda" n="a">sarasvatīsaṃgamaṃ ca</seg> <seg type="pāda" n="b">brahmatīrthaṃ tad ucyate</seg> </l>
<l><seg type="pāda" n="c">siddheśvaro yatra devaḥ</seg> <seg type="pāda" n="d">sarvakāmapradaṃ tu tat</seg> //</l>
</lg>

<milestone unit="speaker" n="brahmovāca"/>

<lg xml:id="BrP_102.1">
<l><seg type="pāda" n="a">sāvitrī caiva gāyatrī</seg> <seg type="pāda" n="b">śraddhā medhā sarasvatī</seg> </l>
<l><seg type="pāda" n="c">etāni pañca tīrthāni</seg> <seg type="pāda" n="d">puṇyāni munayo viduḥ</seg> //</l>
</lg>

<lg xml:id="BrP_102.2">
<l><seg type="pāda" n="a">tatra snātvā tu pītvā tu</seg> <seg type="pāda" n="b">mucyate sarvakalmaṣāt</seg> </l>
<l><seg type="pāda" n="c">sāvitrī caiva gāyatrī</seg> <seg type="pāda" n="d">śraddhā medhā sarasvatī</seg> //</l>
</lg>

<lg xml:id="BrP_102.3">
<l><seg type="pāda" n="a">etā mama sutā jyeṣṭhā</seg> <seg type="pāda" n="b">dharmasaṃsthānahetavaḥ</seg> </l>
<l><seg type="pāda" n="c">sarvāsām uttamāṃ kāṃcin</seg> <seg type="pāda" n="d">nirmame lokasundarīm</seg> //</l>
</lg>

<lg xml:id="BrP_102.4">
<l><seg type="pāda" n="a">tāṃ dṛṣṭvā vikṛtā buddhir</seg> <seg type="pāda" n="b">mamāsīn munisattama</seg> </l>
<l><seg type="pāda" n="c">gṛhyamāṇā mayā bālā</seg> <seg type="pāda" n="d">sā māṃ dṛṣṭvā palāyitā</seg> //</l>
</lg>

<lg xml:id="BrP_102.5">
<l><seg type="pāda" n="a">mṛgībhūtā tu sā bālā</seg> <seg type="pāda" n="b">mṛgo 'ham abhavaṃ tadā</seg> </l>
<l><seg type="pāda" n="c">mṛgavyādho 'bhavac chaṃbhur</seg> <seg type="pāda" n="d">dharmasaṃrakṣaṇāya ca</seg> //</l>
</lg>

<lg xml:id="BrP_102.6">
<l><seg type="pāda" n="a">tā madbhītāḥ pañca sutā</seg> <seg type="pāda" n="b">gaṅgām īyur mahānadīm</seg> </l>
<l><seg type="pāda" n="c">tato maheśvaraḥ prāyād</seg> <seg type="pāda" n="d">dharmasaṃrakṣaṇāya saḥ</seg> //</l>
</lg>

<lg xml:id="BrP_102.7">
<l><seg type="pāda" n="a">dhanur gṛhītvā saśaram</seg> <seg type="pāda" n="b">īśo 'pi mṛgarūpiṇam</seg> </l>
<l><seg type="pāda" n="c">mām uvāca vadhiṣye tvāṃ</seg> <seg type="pāda" n="d">mṛgavyādhas tadā haraḥ</seg> //</l>
</lg>

<lg xml:id="BrP_102.8">
<l><seg type="pāda" n="a">tatkarmaṇo nivṛtto 'haṃ</seg> <seg type="pāda" n="b">prādāṃ kanyāṃ vivasvate</seg> </l>
<l><seg type="pāda" n="c">sāvitryādyāḥ pañca sutā</seg> <seg type="pāda" n="d">nadīrūpeṇa saṃgatāḥ</seg> //</l>
</lg>

<lg xml:id="BrP_102.9">
<l><seg type="pāda" n="a">tā āgatāḥ punaś cāpi</seg> <seg type="pāda" n="b">svargaṃ lokaṃ mamāntikam</seg> </l>
<l><seg type="pāda" n="c">yatra tāḥ saṃgatā devyā</seg> <seg type="pāda" n="d">pañca tīrthāni nārada</seg> //</l>
</lg>

<lg xml:id="BrP_102.10">
<l><seg type="pāda" n="a">saṃgatāni ca puṇyāni</seg> <seg type="pāda" n="b">pañca nadyaḥ sarasvatī</seg> </l>
<l><seg type="pāda" n="c">teṣu snānaṃ tathā dānaṃ</seg> <seg type="pāda" n="d">yat kiṃcit kurute naraḥ</seg> //</l>
</lg>

<lg xml:id="BrP_102.11">
<l><seg type="pāda" n="a">sarvakāmapradaṃ tat syān</seg> <seg type="pāda" n="b">naiṣkarmyān muktidaṃ smṛtam</seg> </l>
<l><seg type="pāda" n="c">tatrābhavan mṛgavyādhaṃ</seg> <seg type="pāda" n="d">tīrthaṃ sarvārthadaṃ nṛṇām</seg> </l>
<l><seg type="pāda" n="e">svargamokṣaphalaṃ cānyad</seg> <seg type="pāda" n="f">brahmatīrthaphalaṃ smṛtam</seg> //</l>
</lg>

<milestone unit="speaker" n="brahmovāca"/>

<lg xml:id="BrP_103.1">
<l><seg type="pāda" n="a">śamītīrtham iti khyātaṃ</seg> <seg type="pāda" n="b">sarvapāpopaśāntidam</seg> </l>
<l><seg type="pāda" n="c">tasyākhyānaṃ pravakṣyāmi</seg> <seg type="pāda" n="d">śṛṇu yatnena nārada</seg> //</l>
</lg>

<lg xml:id="BrP_103.2">
<l><seg type="pāda" n="a">āsīt priyavrato nāma</seg> <seg type="pāda" n="b">kṣatriyo jayatāṃ varaḥ</seg> </l>
<l><seg type="pāda" n="c">gautamyā dakṣiṇe tīre</seg> <seg type="pāda" n="d">dīkṣāṃ cakre purodhasā</seg> //</l>
</lg>

<lg xml:id="BrP_103.3">
<l><seg type="pāda" n="a">hayamedha upakrānte</seg> <seg type="pāda" n="b">ṛtvigbhir ṛṣibhir vṛte</seg> </l>
<l><seg type="pāda" n="c">tasya rājño mahābāhor</seg> <seg type="pāda" n="d">vasiṣṭhas tu purohitaḥ</seg> //</l>
</lg>

<lg xml:id="BrP_103.4">
<l><seg type="pāda" n="a">tadyajñavāṭam agamad</seg> <seg type="pāda" n="b">dānavo 'tha hiraṇyakaḥ</seg> </l>
<l><seg type="pāda" n="c">taṃ dānavam abhiprekṣya</seg> <seg type="pāda" n="d">devās tv indrapurogamāḥ</seg> //</l>
</lg>

<lg xml:id="BrP_103.5">
<l><seg type="pāda" n="a">bhītāḥ kecid divaṃ jagmur</seg> <seg type="pāda" n="b">havyavāṭ śamim āviśat</seg> </l>
<l><seg type="pāda" n="c">aśvatthaṃ viṣṇur agamad</seg> <seg type="pāda" n="d">bhānur arkaṃ vaṭaṃ śivaḥ</seg> //</l>
</lg>

<lg xml:id="BrP_103.6">
<l><seg type="pāda" n="a">somaḥ palāśam agamad</seg> <seg type="pāda" n="b">gaṅgāmbho havyavāhanaḥ</seg> </l>
<l><seg type="pāda" n="c">aśvinau tu hayaṃ gṛhya</seg> <seg type="pāda" n="d">vāyaso 'bhūd yamaḥ svayam</seg> //</l>
</lg>

<lg xml:id="BrP_103.7">
<l><seg type="pāda" n="a">etasminn antare tatra</seg> <seg type="pāda" n="b">vasiṣṭho bhagavān ṛṣiḥ</seg> </l>
<l><seg type="pāda" n="c">yaṣṭim ādāya daiteyān</seg> <seg type="pāda" n="d">nyavārayad athājñayā</seg> //</l>
</lg>

<lg xml:id="BrP_103.8">
<l><seg type="pāda" n="a">tataḥ pravṛttaḥ punar eva yajño</seg> <lb/><seg type="pāda" n="b">daityo gataḥ svena balena yuktaḥ</seg></l>
<l><seg type="pāda" n="c">imāni tīrthāni tataḥ śubhāni</seg> <lb/><seg type="pāda" n="d">daśāśvamedhasya phalāni dadyuḥ</seg></l>
</lg>

<lg xml:id="BrP_103.9">
<l><seg type="pāda" n="a">prathamaṃ tu śamītīrthaṃ</seg> <seg type="pāda" n="b">dvitīyaṃ vaiṣṇavaṃ viduḥ</seg> </l>
<l><seg type="pāda" n="c">ārkaṃ śaivaṃ ca saumyaṃ ca</seg> <seg type="pāda" n="d">vāsiṣṭhaṃ sarvakāmadam</seg> //</l>
</lg>

<lg xml:id="BrP_103.10">
<l><seg type="pāda" n="a">devāś ca ṛṣayaḥ sarve</seg> <seg type="pāda" n="b">nivṛtte makhavistare</seg> </l>
<l><seg type="pāda" n="c">tuṣṭāḥ procur vasiṣṭhaṃ taṃ</seg> <seg type="pāda" n="d">yajamānaṃ priyavratam</seg> //</l>
</lg>

<lg xml:id="BrP_103.11">
<l><seg type="pāda" n="a">tāṃś ca vṛkṣāṃs tāṃ ca gaṅgāṃ</seg> <seg type="pāda" n="b">mudā yuktāḥ punaḥ punaḥ</seg> </l>
<l><seg type="pāda" n="c">hayamedhasya niṣpattyai</seg> <seg type="pāda" n="d">ete yātā itas tataḥ</seg> //</l>
</lg>

<lg xml:id="BrP_103.12">
<l><seg type="pāda" n="a">hayamedhaphalaṃ dadyus</seg> <seg type="pāda" n="b">tīrthānīty avadan surāḥ</seg> </l>
<l><seg type="pāda" n="c">tasmāt snānena dānena</seg> <seg type="pāda" n="d">teṣu tīrtheṣu nārada</seg> </l>
<l><seg type="pāda" n="e">hayamedhaphalaṃ puṇyaṃ</seg> <seg type="pāda" n="f">prāpnoti na mṛṣā vacaḥ</seg> //</l>
</lg>

<milestone unit="speaker" n="brahmovāca"/>

<lg xml:id="BrP_104.1">
<l><seg type="pāda" n="a">viśvāmitraṃ hariścandraṃ</seg> <seg type="pāda" n="b">śunaḥśepaṃ ca rohitam</seg> </l>
<l><seg type="pāda" n="c">vāruṇaṃ brāhmam āgneyam</seg> <seg type="pāda" n="d">aindram aindavam aiśvaram</seg> //</l>
</lg>

<lg xml:id="BrP_104.2">
<l><seg type="pāda" n="a">maitraṃ ca vaiṣṇavaṃ caiva</seg> <seg type="pāda" n="b">yāmyam āśvinam auśanam</seg> </l>
<l><seg type="pāda" n="c">eteṣāṃ puṇyatīrthānāṃ</seg> <seg type="pāda" n="d">nāmadheyaṃ śṛṇuṣva me</seg> //</l>
</lg>

<lg xml:id="BrP_104.3">
<l><seg type="pāda" n="a">hariścandra iti tv āsīd</seg> <seg type="pāda" n="b">ikṣvākuprabhavo nṛpaḥ</seg> </l>
<l><seg type="pāda" n="c">tasya gṛhe munī prāptau</seg> <seg type="pāda" n="d">nāradaḥ parvatas tathā</seg> </l>
<l><seg type="pāda" n="e">kṛtvātithyaṃ tayoḥ samyag</seg> <seg type="pāda" n="f">ghariścandro 'bravīd ṛṣī</seg> //</l>
</lg>

<milestone unit="speaker" n="hariścandra uvāca"/>

<lg xml:id="BrP_104.4">
<l><seg type="pāda" n="a">putrārthaṃ kliśyate lokaḥ</seg> <seg type="pāda" n="b">kiṃ putreṇa bhaviṣyati</seg> </l>
<l><seg type="pāda" n="c">jñānī vāpy athavājñānī</seg> <seg type="pāda" n="d">uttamo madhyamo 'thavā</seg> </l>
<l><seg type="pāda" n="e">etaṃ me saṃśayaṃ nityaṃ</seg> <seg type="pāda" n="f">brūtām ṛṣivarāv ubhau</seg> //</l>
</lg>

<milestone unit="speaker" n="brahmovāca"/>

<lg xml:id="BrP_104.5">
<l><seg type="pāda" n="a">tāv ūcatur hariścandraṃ</seg> <seg type="pāda" n="b">parvato nāradas tathā</seg> //</l>
</lg>

<milestone unit="speaker" n="nāradaparvatāv ūcatuḥ"/>

<lg xml:id="BrP_104.6">
<l><seg type="pāda" n="a">ekadhā daśadhā rājañ</seg> <seg type="pāda" n="b">śatadhā ca sahasradhā</seg> </l>
<l><seg type="pāda" n="c">uttaraṃ vidyate samyak</seg> <seg type="pāda" n="d">tathāpy etad udīryate</seg> //</l>
</lg>

<lg xml:id="BrP_104.7">
<l><seg type="pāda" n="a">nāputrasya paro loko</seg> <seg type="pāda" n="b">vidyate nṛpasattama</seg> </l>
<l><seg type="pāda" n="c">jāte putre pitā snānaṃ</seg> <seg type="pāda" n="d">yaḥ karoti janādhipa</seg> //</l>
</lg>

<lg xml:id="BrP_104.8">
<l><seg type="pāda" n="a">daśānām aśvamedhānām</seg> <seg type="pāda" n="b">abhiṣekaphalaṃ labhet</seg> </l>
<l><seg type="pāda" n="c">ātmapratiṣṭhā putrāt syāj</seg> <seg type="pāda" n="d">jāyate cāmarottamaḥ</seg> //</l>
</lg>

<lg xml:id="BrP_104.9">
<l><seg type="pāda" n="a">amṛtenāmarā devāḥ</seg> <seg type="pāda" n="b">putreṇa brāhmaṇādayaḥ</seg> </l>
<l><seg type="pāda" n="c">triṛṇān mocayet putraḥ</seg> <seg type="pāda" n="d">pitaraṃ ca pitāmahān</seg> //</l>
</lg>

<lg xml:id="BrP_104.10">
<l><seg type="pāda" n="a">kiṃ tu mūlaṃ kim u jalaṃ</seg> <seg type="pāda" n="b">kiṃ tu śmaśrūṇi kiṃ tapaḥ</seg> </l>
<l><seg type="pāda" n="c">vinā putreṇa rājendra</seg> <seg type="pāda" n="d">svargo muktiḥ sutāt smṛtāḥ</seg> //</l>
</lg>

<lg xml:id="BrP_104.11">
<l><seg type="pāda" n="a">putra eva paro loko</seg> <seg type="pāda" n="b">dharmaḥ kāmo 'rtha eva ca</seg> </l>
<l><seg type="pāda" n="c">putro muktiḥ paraṃ jyotis</seg> <seg type="pāda" n="d">tārakaḥ sarvadehinām</seg> //</l>
</lg>

<lg xml:id="BrP_104.12">
<l><seg type="pāda" n="a">vinā putreṇa rājendra</seg> <seg type="pāda" n="b">svargamokṣau sudurlabhau</seg> </l>
<l><seg type="pāda" n="c">putra eva paro loke</seg> <seg type="pāda" n="d">dharmakāmārthasiddhaye</seg> //</l>
</lg>

<lg xml:id="BrP_104.13">
<l><seg type="pāda" n="a">vinā putreṇa yad dattaṃ</seg> <seg type="pāda" n="b">vinā putreṇa yad dhutam</seg> </l>
<l><seg type="pāda" n="c">vinā putreṇa yaj janma</seg> <seg type="pāda" n="d">vyarthaṃ tad avabhāti me</seg> //</l>
</lg>

<lg xml:id="BrP_104.14">
<l><seg type="pāda" n="a">tasmāt putrasamaṃ kiṃcit</seg> <seg type="pāda" n="b">kāmyaṃ nāsti jagattraye</seg> </l>
<l><seg type="pāda" n="c">tac chrutvā vismayavāṃs tāv</seg> <seg type="pāda" n="d">uvāca nṛpaḥ punaḥ</seg> //</l>
</lg>

<milestone unit="speaker" n="hariścandra uvāca"/>

<lg xml:id="BrP_104.15">
<l><seg type="pāda" n="a">kathaṃ me syāt suto brūtāṃ</seg> <seg type="pāda" n="b">yatra kvāpi yathātatham</seg> </l>
<l><seg type="pāda" n="c">yena kenāpy upāyena</seg> <seg type="pāda" n="d">kṛtvā kiṃcit tu pauruṣam</seg> </l>
<l><seg type="pāda" n="e">mantreṇa yāgadānābhyām</seg> <seg type="pāda" n="f">utpādyo 'sau suto mayā</seg> //</l>
</lg>

<milestone unit="speaker" n="brahmovāca"/>

<lg xml:id="BrP_104.16">
<l><seg type="pāda" n="a">tāv ūcatur nṛpaśreṣṭhaṃ</seg> <seg type="pāda" n="b">hariścandraṃ sutārthinam</seg> </l>
<l><seg type="pāda" n="c">dhyātvā kṣaṇaṃ tathā samyag</seg> <seg type="pāda" n="d">gautamīṃ yāhi mānada</seg> //</l>
</lg>

<lg xml:id="BrP_104.17">
<l><seg type="pāda" n="a">tatrāpāṃpatir utkṛṣṭaṃ</seg> <seg type="pāda" n="b">dadāti manasīpsitam</seg> </l>
<l><seg type="pāda" n="c">varuṇaḥ sarvadātā vai</seg> <seg type="pāda" n="d">munibhiḥ parikīrtitaḥ</seg> //</l>
</lg>

<lg xml:id="BrP_104.18">
<l><seg type="pāda" n="a">sa tu prītaḥ śanaiḥ kāle</seg> <seg type="pāda" n="b">tava putraṃ pradāsyati</seg> </l>
<l><seg type="pāda" n="c">etac chrutvā nṛpaśreṣṭho</seg> <seg type="pāda" n="d">munivākyaṃ tathākarot</seg> //</l>
</lg>

<lg xml:id="BrP_104.19">
<l><seg type="pāda" n="a">toṣayām āsa varuṇaṃ</seg> <seg type="pāda" n="b">gautamītīram āśritaḥ</seg> </l>
<l><seg type="pāda" n="c">tataś ca tuṣṭo varuṇo</seg> <seg type="pāda" n="d">hariścandram uvāca ha</seg> //</l>
</lg>

<milestone unit="speaker" n="varuṇa uvāca"/>

<lg xml:id="BrP_104.20">
<l><seg type="pāda" n="a">putraṃ dāsyāmi te rājaṃl</seg> <seg type="pāda" n="b">lokatrayavibhūṣaṇam</seg> </l>
<l><seg type="pāda" n="c">yadi yakṣyasi tenaiva</seg> <seg type="pāda" n="d">tava putro bhaved dhruvam</seg> //</l>
</lg>

<milestone unit="speaker" n="brahmovāca"/>

<lg xml:id="BrP_104.21">
<l><seg type="pāda" n="a">hariścandro 'pi varuṇaṃ</seg> <seg type="pāda" n="b">yakṣye tenety avocata</seg> </l>
<l><seg type="pāda" n="c">tato gatvā hariścandraś</seg> <seg type="pāda" n="d">caruṃ kṛtvā tu vāruṇam</seg> //</l>
</lg>

<lg xml:id="BrP_104.22">
<l><seg type="pāda" n="a">bhāryāyai nṛpatiḥ prādāt</seg> <seg type="pāda" n="b">tato jātaḥ suto nṛpāt</seg> </l>
<l><seg type="pāda" n="c">jāte putre apām īśaḥ</seg> <seg type="pāda" n="d">provāca vadatāṃ varaḥ</seg> //</l>
</lg>

<milestone unit="speaker" n="varuṇa uvāca"/>

<lg xml:id="BrP_104.23">
<l><seg type="pāda" n="a">adyaiva putro yaṣṭavyaḥ</seg> <seg type="pāda" n="b">smarase vacanaṃ purā</seg> //</l>
</lg>

<milestone unit="speaker" n="brahmovāca"/>

<lg xml:id="BrP_104.24">
<l><seg type="pāda" n="a">hariścandro 'pi varuṇaṃ</seg> <seg type="pāda" n="b">provācedaṃ kramāgatam</seg> //</l>
</lg>

<milestone unit="speaker" n="hariścandra uvāca"/>

<lg xml:id="BrP_104.25">
<l><seg type="pāda" n="a">nirdaśo medhyatāṃ yāti</seg> <seg type="pāda" n="b">paśur yakṣye tato hy aham</seg> //</l>
</lg>

<milestone unit="speaker" n="brahmovāca"/>

<lg xml:id="BrP_104.26">
<l><seg type="pāda" n="a">tac chrutvā vacanaṃ rājño</seg> <seg type="pāda" n="b">varuṇo 'gāt svam ālayam</seg> </l>
<l><seg type="pāda" n="c">nirdaśe punar abhyetya</seg> <seg type="pāda" n="d">yajasvety āha taṃ nṛpam</seg> //</l>
</lg>

<lg xml:id="BrP_104.27">
<l><seg type="pāda" n="a">rājāpi varuṇaṃ prāha</seg> <seg type="pāda" n="b">nirdanto niṣphalaḥ paśuḥ</seg> </l>
<l><seg type="pāda" n="c">paśor danteṣu jāteṣu</seg> <seg type="pāda" n="d">ehi gacchādhunāppate</seg> //</l>
</lg>

<lg xml:id="BrP_104.28">
<l><seg type="pāda" n="a">tac chrutvā rājavacanaṃ</seg> <seg type="pāda" n="b">punaḥ prāyād apāṃpatiḥ</seg> </l>
<l><seg type="pāda" n="c">jāteṣu caiva danteṣu</seg> <seg type="pāda" n="d">saptavarṣeṣu nārada</seg> //</l>
</lg>

<lg xml:id="BrP_104.29">
<l><seg type="pāda" n="a">punar apy āha rājānaṃ</seg> <seg type="pāda" n="b">yajasveti tato 'bravīt</seg> </l>
<l><seg type="pāda" n="c">rājāpi varuṇaṃ prāha</seg> <seg type="pāda" n="d">patsyantīme apāṃpate</seg> //</l>
</lg>

<lg xml:id="BrP_104.30">
<l><seg type="pāda" n="a">saṃpatsyanti tathā cānye</seg> <seg type="pāda" n="b">tato yakṣye vrajādhunā</seg> </l>
<l><seg type="pāda" n="c">punaḥ prāyāt sa varuṇaḥ</seg> <seg type="pāda" n="d">punardanteṣu nārada</seg> </l>
<l><seg type="pāda" n="e">yajasveti nṛpaṃ prāha</seg> <seg type="pāda" n="f">rājā prāha tv apāṃpatim</seg> //</l>
</lg>

<milestone unit="speaker" n="rājovāca"/>

<lg xml:id="BrP_104.31">
<l><seg type="pāda" n="a">yadā tu kṣatriyo yajñe</seg> <seg type="pāda" n="b">paśur bhavati vāripa</seg> </l>
<l><seg type="pāda" n="c">dhanurvedaṃ yadā vetti</seg> <seg type="pāda" n="d">tadā syāt paśur uttamaḥ</seg> //</l>
</lg>

<milestone unit="speaker" n="brahmovāca"/>

<lg xml:id="BrP_104.32">
<l><seg type="pāda" n="a">tac chrutvā rājavacanaṃ</seg> <seg type="pāda" n="b">varuṇo 'gāt svam ālayam</seg> </l>
<l><seg type="pāda" n="c">yadāstreṣu ca śastreṣu</seg> <seg type="pāda" n="d">samartho 'bhūt sa rohitaḥ</seg> //</l>
</lg>

<lg xml:id="BrP_104.33">
<l><seg type="pāda" n="a">sarvavedeṣu śāstreṣu</seg> <seg type="pāda" n="b">vettābhūt sa tv ariṃdamaḥ</seg> </l>
<l><seg type="pāda" n="c">yuvarājyam anuprāpte</seg> <seg type="pāda" n="d">rohite ṣoḍaśābdike</seg> //</l>
</lg>

<lg xml:id="BrP_104.34">
<l><seg type="pāda" n="a">prītimān agamat tatra</seg> <seg type="pāda" n="b">yatra rājā sarohitaḥ</seg> </l>
<l><seg type="pāda" n="c">āgatya varuṇaḥ prāha</seg> <seg type="pāda" n="d">yajasvādya sutaṃ svakam</seg> //</l>
</lg>

<lg xml:id="BrP_104.35">
<l><seg type="pāda" n="a">om ity uktvā nṛpavara</seg> <seg type="pāda" n="b">ṛtvijaḥ prāha bhūpatiḥ</seg> </l>
<l><seg type="pāda" n="c">rohitaṃ ca sutaṃ jyeṣṭhaṃ</seg> <seg type="pāda" n="d">śṛṇvato varuṇasya ca</seg> //</l>
</lg>

<milestone unit="speaker" n="hariścandra uvāca"/>

<lg xml:id="BrP_104.36">
<l><seg type="pāda" n="a">ehi putra mahāvīra</seg> <seg type="pāda" n="b">yakṣye tvāṃ varuṇāya hi</seg> //</l>
</lg>

<milestone unit="speaker" n="brahmovāca"/>

<lg xml:id="BrP_104.37">
<l><seg type="pāda" n="a">kim etad ity athovāca</seg> <seg type="pāda" n="b">rohitaḥ pitaraṃ prati</seg> </l>
<l><seg type="pāda" n="c">pitāpi tad yathāvṛttam</seg> <seg type="pāda" n="d">ācacakṣe savistaram</seg> </l>
<l><seg type="pāda" n="e">rohitaḥ pitaraṃ prāha</seg> <seg type="pāda" n="f">śṛṇvato varuṇasya ca</seg> //</l>
</lg>

<milestone unit="speaker" n="rohita uvāca"/>

<lg xml:id="BrP_104.38">
<l><seg type="pāda" n="a">ahaṃ pūrvaṃ mahārāja</seg> <seg type="pāda" n="b">ṛtvigbhiḥ sapurohitaḥ</seg> </l>
<l><seg type="pāda" n="c">viṣṇave lokanāthāya</seg> <seg type="pāda" n="d">yakṣye 'haṃ tvaritaṃ śuciḥ</seg> </l>
<l><seg type="pāda" n="e">paśunā varuṇenātha</seg> <seg type="pāda" n="f">tad anujñātum arhasi</seg> //</l>
</lg>

<milestone unit="speaker" n="brahmovāca"/>

<lg xml:id="BrP_104.39">
<l><seg type="pāda" n="a">rohitasya tu tad vākyaṃ</seg> <seg type="pāda" n="b">śrutvā vārīśvaras tadā</seg> </l>
<l><seg type="pāda" n="c">kopena mahatāviṣṭo</seg> <seg type="pāda" n="d">jalodaram athākarot</seg> //</l>
</lg>

<lg xml:id="BrP_104.40">
<l><seg type="pāda" n="a">hariścandrasya nṛpate</seg> <seg type="pāda" n="b">rohitaḥ sa vanaṃ yayau</seg> </l>
<l><seg type="pāda" n="c">gṛhītvā sa dhanur divyaṃ</seg> <seg type="pāda" n="d">rathārūḍho gatavyathaḥ</seg> //</l>
</lg>

<lg xml:id="BrP_104.41">
<l><seg type="pāda" n="a">yatra cārādhya varuṇaṃ</seg> <seg type="pāda" n="b">hariścandro janeśvaraḥ</seg> </l>
<l><seg type="pāda" n="c">gaṅgāyāṃ prāptavān putraṃ</seg> <seg type="pāda" n="d">tatrāgāt so 'pi rohitaḥ</seg> //</l>
</lg>

<lg xml:id="BrP_104.42">
<l><seg type="pāda" n="a">vyatītāny atha varṣāṇi</seg> <seg type="pāda" n="b">pañca ṣaṣṭhe pravartati</seg> </l>
<l><seg type="pāda" n="c">tatra sthitvā nṛpasutaḥ</seg> <seg type="pāda" n="d">śuśrāva nṛpate rujam</seg> //</l>
</lg>

<lg xml:id="BrP_104.43">
<l><seg type="pāda" n="a">mayā putreṇa jātena</seg> <seg type="pāda" n="b">pitur vai kleśakāriṇā</seg> </l>
<l><seg type="pāda" n="c">kiṃ phalaṃ kiṃ nu kṛtyaṃ syād</seg> <seg type="pāda" n="d">ity evaṃ paryacintayat</seg> //</l>
</lg>

<lg xml:id="BrP_104.44">
<l><seg type="pāda" n="a">tasyās tīre ṛṣīn puṇyān</seg> <seg type="pāda" n="b">apaśyan nṛpateḥ sutaḥ</seg> </l>
<l><seg type="pāda" n="c">gaṅgātīre vartamānam</seg> <seg type="pāda" n="d">apaśyad ṛṣisattamam</seg> //</l>
</lg>

<lg xml:id="BrP_104.45">
<l><seg type="pāda" n="a">ajīgartam iti khyātam</seg> <seg type="pāda" n="b">ṛṣes tu vayasaḥ sutam</seg> </l>
<l><seg type="pāda" n="c">tribhiḥ putrair anuvṛtaṃ</seg> <seg type="pāda" n="d">bhāryayā kṣīṇavṛttikam</seg> </l>
<l><seg type="pāda" n="e">taṃ dṛṣṭvā nṛpateḥ putro</seg> <seg type="pāda" n="f">namasyedaṃ vaco 'bravīt</seg> //</l>
</lg>

<milestone unit="speaker" n="rohita uvāca"/>

<lg xml:id="BrP_104.46">
<l><seg type="pāda" n="a">kṣīṇavṛttiḥ kṛśaḥ kasmād</seg> <seg type="pāda" n="b">durmanā iva lakṣyase</seg> //</l>
</lg>

<milestone unit="speaker" n="brahmovāca"/>

<lg xml:id="BrP_104.47">
<l><seg type="pāda" n="a">ajīgarto 'pi covāca</seg> <seg type="pāda" n="b">rohitaṃ nṛpateḥ sutam</seg> //</l>
</lg>

<milestone unit="speaker" n="ajīgarta uvāca"/>

<lg xml:id="BrP_104.48">
<l><seg type="pāda" n="a">vartanaṃ nāsti dehasya</seg> <seg type="pāda" n="b">bhoktāro bahavaś ca me</seg> </l>
<l><seg type="pāda" n="c">vinānnena mariṣyāmo</seg> <seg type="pāda" n="d">brūhi kiṃ karavāmahe</seg> //</l>
</lg>

<milestone unit="speaker" n="brahmovāca"/>

<lg xml:id="BrP_104.49">
<l><seg type="pāda" n="a">tac chrutvā punar apy āha</seg> <seg type="pāda" n="b">nṛpaputra ṛṣiṃ tadā</seg> //</l>
</lg>

<milestone unit="speaker" n="rohita uvāca"/>

<lg xml:id="BrP_104.50">
<l><seg type="pāda" n="a">tava kiṃ vartate citte</seg> <seg type="pāda" n="b">tad brūhi vadatāṃ vara</seg> //</l>
</lg>

<milestone unit="speaker" n="ajīgarta uvāca"/>

<lg xml:id="BrP_104.51">
<l><seg type="pāda" n="a">hiraṇyaṃ rajataṃ gāvo</seg> <seg type="pāda" n="b">dhānyaṃ vastrādikaṃ na me</seg> </l>
<l><seg type="pāda" n="c">vidyate nṛpaśārdūla</seg> <seg type="pāda" n="d">vartanaṃ nāsti me tataḥ</seg> //</l>
</lg>

<lg xml:id="BrP_104.52">
<l><seg type="pāda" n="a">sutā me santi bhāryā ca</seg> <seg type="pāda" n="b">ahaṃ vai pañcamas tathā</seg> </l>
<l><seg type="pāda" n="c">naiteṣāṃ katamasyāpi</seg> <seg type="pāda" n="d">kretānnena nṛpottama</seg> //</l>
</lg>

<milestone unit="speaker" n="rohita uvāca"/>

<lg xml:id="BrP_104.53">
<l><seg type="pāda" n="a">kiṃ krīṇāsi mahābuddhe</seg> <seg type="pāda" n="b">'jīgarta satyam eva me</seg> </l>
<l><seg type="pāda" n="c">vada nānyac ca vaktavyaṃ</seg> <seg type="pāda" n="d">viprā vai satyavādinaḥ</seg> //</l>
</lg>

<milestone unit="speaker" n="ajīgarta uvāca"/>

<lg xml:id="BrP_104.54">
<l><seg type="pāda" n="a">trayāṇām api putrāṇām</seg> <seg type="pāda" n="b">ekaṃ vā māṃ tathaiva ca</seg> </l>
<l><seg type="pāda" n="c">bhāryāṃ vāpi gṛhāṇemāṃ</seg> <seg type="pāda" n="d">krītvā jīvāmahe vayam</seg> //</l>
</lg>

<milestone unit="speaker" n="rohita uvāca"/>

<lg xml:id="BrP_104.55">
<l><seg type="pāda" n="a">kiṃ bhāryayā mahābuddhe</seg> <seg type="pāda" n="b">kiṃ tvayā vṛddharūpiṇā</seg> </l>
<l><seg type="pāda" n="c">yuvānaṃ dehi putraṃ me</seg> <seg type="pāda" n="d">putrāṇāṃ yaṃ tvam icchasi</seg> //</l>
</lg>

<milestone unit="speaker" n="ajīgarta uvāca"/>

<lg xml:id="BrP_104.56">
<l><seg type="pāda" n="a">jyeṣṭhaputraṃ śunaḥpucchaṃ</seg> <seg type="pāda" n="b">nāhaṃ krīṇāmi rohita</seg> </l>
<l><seg type="pāda" n="c">mātā kanīyasaṃ cāpi</seg> <seg type="pāda" n="d">na krīṇāti tato 'nayoḥ</seg> </l>
<l><seg type="pāda" n="e">madhyamaṃ tu śunaḥśepaṃ</seg> <seg type="pāda" n="f">krīṇāmi vada taddhanam</seg> //</l>
</lg>

<milestone unit="speaker" n="rohita uvāca"/>

<lg xml:id="BrP_104.57">
<l><seg type="pāda" n="a">varuṇāya paśuḥ kalpyaḥ</seg> <seg type="pāda" n="b">puruṣo guṇavattaraḥ</seg> </l>
<l><seg type="pāda" n="c">yadi krīṇāsi mūlyaṃ tvaṃ</seg> <seg type="pāda" n="d">vada satyaṃ mahāmune</seg> //</l>
</lg>

<milestone unit="speaker" n="brahmovāca"/>

<lg xml:id="BrP_104.58">
<l><seg type="pāda" n="a">tathety uktvā tv ajīgartaḥ</seg> <seg type="pāda" n="b">putramūlyam akalpayat</seg> </l>
<l><seg type="pāda" n="c">gavāṃ sahasraṃ dhānyānāṃ</seg> <seg type="pāda" n="d">niṣkānāṃ cāpi vāsasām</seg> </l>
<l><seg type="pāda" n="e">rājaputra varaṃ dehi</seg> <seg type="pāda" n="f">dāsyāmi svasutaṃ tava</seg> //</l>
</lg>

<milestone unit="speaker" n="brahmovāca"/>

<lg xml:id="BrP_104.59">
<l><seg type="pāda" n="a">tathety uktvā rohito 'pi</seg> <seg type="pāda" n="b">prādāt savasanaṃ dhanam</seg> </l>
<l><seg type="pāda" n="c">dattvā jagāma pitaram</seg> <seg type="pāda" n="d">ṛṣiputreṇa rohitaḥ</seg> </l>
<l><seg type="pāda" n="e">pitre nivedayām āsa</seg> <seg type="pāda" n="f">krayakrītam ṛṣeḥ sutam</seg> //</l>
</lg>

<milestone unit="speaker" n="rohita uvāca"/>

<lg xml:id="BrP_104.60">
<l><seg type="pāda" n="a">varuṇāya yajasva tvaṃ</seg> <seg type="pāda" n="b">paśunā tvam arug bhava</seg> //</l>
</lg>

<milestone unit="speaker" n="brahmovāca"/>

<lg xml:id="BrP_104.61">
<l><seg type="pāda" n="a">tathovāca hariścandraḥ</seg> <seg type="pāda" n="b">putravākyād anantaram</seg> //</l>
</lg>

<milestone unit="speaker" n="hariścandra uvāca"/>

<lg xml:id="BrP_104.62">
<l><seg type="pāda" n="a">brāhmaṇāḥ kṣatriyā vaiśyā</seg> <seg type="pāda" n="b">rājñā pālyā iti śrutiḥ</seg> </l>
<l><seg type="pāda" n="c">viśeṣatas tu varṇānāṃ</seg> <seg type="pāda" n="d">guravo hi dvijottamāḥ</seg> //</l>
</lg>

<lg xml:id="BrP_104.63">
<l><seg type="pāda" n="a">viṣṇor api hi ye pūjyā</seg> <seg type="pāda" n="b">mādṛśāḥ kuta eva hi</seg> </l>
<l><seg type="pāda" n="c">avajñayāpi yeṣāṃ syān</seg> <seg type="pāda" n="d">nṛpāṇāṃ svakulakṣayaḥ</seg> //</l>
</lg>

<lg xml:id="BrP_104.64">
<l><seg type="pāda" n="a">tān paśūn kṛtvā kṛpaṇaṃ</seg> <seg type="pāda" n="b">kathaṃ rakṣitum utsahe</seg> </l>
<l><seg type="pāda" n="c">ahaṃ ca brāhmaṇaṃ kuryāṃ</seg> <seg type="pāda" n="d">paśuṃ naitad dhi yujyate</seg> //</l>
</lg>

<lg xml:id="BrP_104.65">
<l><seg type="pāda" n="a">varaṃ hi jātu maraṇaṃ</seg> <seg type="pāda" n="b">na kathaṃcid dvijaṃ paśum</seg> </l>
<l><seg type="pāda" n="c">karomi tasmāt putra tvaṃ</seg> <seg type="pāda" n="d">brāhmaṇena sukhaṃ vraja</seg> //</l>
</lg>

<milestone unit="speaker" n="brahmovāca"/>

<lg xml:id="BrP_104.66">
<l><seg type="pāda" n="a">etasminn antare tatra</seg> <seg type="pāda" n="b">vāg uvācāśarīriṇī</seg> //</l>
</lg>

<milestone unit="speaker" n="ākāśavāg uvāca"/>

<lg xml:id="BrP_104.67">
<l><seg type="pāda" n="a">gautamīṃ gaccha rājendra</seg> <seg type="pāda" n="b">ṛtvigbhiḥ sapurohitaḥ</seg> </l>
<l><seg type="pāda" n="c">paśunā vipraputreṇa</seg> <seg type="pāda" n="d">rohitena sutena ca</seg> //</l>
</lg>

<lg xml:id="BrP_104.68">
<l><seg type="pāda" n="a">tvayā kāryaḥ kratuś caiva</seg> <seg type="pāda" n="b">śunaḥśepavadhaṃ vinā</seg> </l>
<l><seg type="pāda" n="c">kratuḥ pūrṇo bhavet tatra</seg> <seg type="pāda" n="d">tasmād yāhi mahāmate</seg> //</l>
</lg>

<milestone unit="speaker" n="brahmovāca"/>

<lg xml:id="BrP_104.69">
<l><seg type="pāda" n="a">tac chrutvā vacanaṃ śīghraṃ</seg> <seg type="pāda" n="b">gaṅgām agān nṛpottamaḥ</seg> </l>
<l><seg type="pāda" n="c">viśvāmitreṇa ṛṣiṇā</seg> <seg type="pāda" n="d">vasiṣṭhena purodhasā</seg> //</l>
</lg>

<lg xml:id="BrP_104.70">
<l><seg type="pāda" n="a">vāmadevena ṛṣiṇā</seg> <seg type="pāda" n="b">tathānyair munibhiḥ saha</seg> </l>
<l><seg type="pāda" n="c">prāpya gaṅgāṃ gautamīṃ tāṃ</seg> <seg type="pāda" n="d">naramedhāya dīkṣitaḥ</seg> //</l>
</lg>

<lg xml:id="BrP_104.71">
<l><seg type="pāda" n="a">vedimaṇḍapakuṇḍādi</seg> <seg type="pāda" n="b">yūpapaśvādi cākarot</seg> </l>
<l><seg type="pāda" n="c">kṛtvā sarvaṃ yathānyāyaṃ</seg> <seg type="pāda" n="d">tasmin yajñe pravartite</seg> //</l>
</lg>

<lg xml:id="BrP_104.72">
<l><seg type="pāda" n="a">śunaḥśepaṃ paśuṃ yūpe</seg> <seg type="pāda" n="b">nibadhyātha samantrakam</seg> </l>
<l><seg type="pāda" n="c">vāribhiḥ prokṣitaṃ dṛṣṭvā</seg> <seg type="pāda" n="d">viśvāmitro 'bravīd idam</seg> //</l>
</lg>

<milestone unit="speaker" n="viśvāmitra uvāca"/>

<lg xml:id="BrP_104.73">
<l><seg type="pāda" n="a">devān ṛṣīn hariścandraṃ</seg> <seg type="pāda" n="b">rohitaṃ ca viśeṣataḥ</seg> </l>
<l><seg type="pāda" n="c">anujānantv imaṃ sarve</seg> <seg type="pāda" n="d">śunaḥśepaṃ dvijottamam</seg> //</l>
</lg>

<lg xml:id="BrP_104.74">
<l><seg type="pāda" n="a">yebhyas tv ayaṃ havir deyo</seg> <seg type="pāda" n="b">devebhyo 'yaṃ pṛthak pṛthak</seg> </l>
<l><seg type="pāda" n="c">anujānantu te sarve</seg> <seg type="pāda" n="d">śunaḥśepaṃ viśeṣataḥ</seg> //</l>
</lg>

<lg xml:id="BrP_104.75">
<l><seg type="pāda" n="a">vasābhir lomabhis tvagbhir</seg> <seg type="pāda" n="b">māṃsaiḥ sanmantritair makhe</seg> </l>
<l><seg type="pāda" n="c">agnau hoṣyaḥ paśuś cāyaṃ</seg> <seg type="pāda" n="d">śunaḥśepo dvijottamaḥ</seg> //</l>
</lg>

<lg xml:id="BrP_104.76">
<l><seg type="pāda" n="a">upāsitāḥ syur viprendrās</seg> <seg type="pāda" n="b">te sarve tv anumanya mām</seg> </l>
<l><seg type="pāda" n="c">gautamīṃ yāntu viprendrāḥ</seg> <seg type="pāda" n="d">snātvā devān pṛthak pṛthak</seg> //</l>
</lg>

<lg xml:id="BrP_104.77">
<l><seg type="pāda" n="a">mantraiḥ stotraiḥ stuvantas te</seg> <seg type="pāda" n="b">mudaṃ yāntu śive ratāḥ</seg> </l>
<l><seg type="pāda" n="c">enaṃ rakṣantu munayo</seg> <seg type="pāda" n="d">devāś ca haviṣo bhujaḥ</seg> //</l>
</lg>

<milestone unit="speaker" n="brahmovāca"/>

<lg xml:id="BrP_104.78">
<l><seg type="pāda" n="a">tathety ūcuś ca munayo</seg> <seg type="pāda" n="b">mene ca nṛpasattamaḥ</seg> </l>
<l><seg type="pāda" n="c">tato gatvā śunaḥśepo</seg> <seg type="pāda" n="d">gaṅgāṃ trailokyapāvanīm</seg> //</l>
</lg>

<lg xml:id="BrP_104.79">
<l><seg type="pāda" n="a">snātvā tuṣṭāva tān devān</seg> <seg type="pāda" n="b">ye tatra haviṣo bhujaḥ</seg> </l>
<l><seg type="pāda" n="c">tatas tuṣṭāḥ suragaṇāḥ</seg> <seg type="pāda" n="d">śunaḥśepaṃ ca te mune</seg> </l>
<l><seg type="pāda" n="e">avadanta surāḥ sarve</seg> <seg type="pāda" n="f">viśvāmitrasya śṛṇvataḥ</seg> //</l>
</lg>

<milestone unit="speaker" n="surā ūcuḥ"/>

<lg xml:id="BrP_104.80">
<l><seg type="pāda" n="a">kratuḥ pūrṇo bhavatv eṣa</seg> <seg type="pāda" n="b">śunaḥśepavadhaṃ vinā</seg> //</l>
</lg>

<milestone unit="speaker" n="brahmovāca"/>

<lg xml:id="BrP_104.81">
<l><seg type="pāda" n="a">viśeṣeṇātha varuṇaś</seg> <seg type="pāda" n="b">cāvadan nṛpasattamam</seg> </l>
<l><seg type="pāda" n="c">tataḥ pūrṇo 'bhavad rājño</seg> <seg type="pāda" n="d">nṛmedho lokaviśrutaḥ</seg> //</l>
</lg>

<lg xml:id="BrP_104.82">
<l><seg type="pāda" n="a">devānāṃ ca prasādena</seg> <seg type="pāda" n="b">munīnāṃ ca prasādataḥ</seg> </l>
<l><seg type="pāda" n="c">tīrthasya tu prasādena</seg> <seg type="pāda" n="d">rājñaḥ pūrṇo 'bhavat kratuḥ</seg> //</l>
</lg>

<lg xml:id="BrP_104.83">
<l><seg type="pāda" n="a">viśvāmitraḥ śunaḥśepaṃ</seg> <seg type="pāda" n="b">pūjayām āsa saṃsadi</seg> </l>
<l><seg type="pāda" n="c">akarod ātmanaḥ putraṃ</seg> <seg type="pāda" n="d">pūjayitvā surāntike</seg> //</l>
</lg>

<lg xml:id="BrP_104.84">
<l><seg type="pāda" n="a">jyeṣṭhaṃ cakāra putrāṇām</seg> <seg type="pāda" n="b">ātmanaḥ sa tu kauśikaḥ</seg> </l>
<l><seg type="pāda" n="c">na menire ye ca putrā</seg> <seg type="pāda" n="d">viśvāmitrasya dhīmataḥ</seg> //</l>
</lg>

<lg xml:id="BrP_104.85">
<l><seg type="pāda" n="a">śunaḥśepasya ca jyaiṣṭhyaṃ</seg> <seg type="pāda" n="b">tāñ śaśāpa sa kauśikaḥ</seg> </l>
<l><seg type="pāda" n="c">jyaiṣṭhyaṃ ye menire putrāḥ</seg> <seg type="pāda" n="d">pūjayām āsa tān sutān</seg> //</l>
</lg>

<lg xml:id="BrP_104.86">
<l><seg type="pāda" n="a">vareṇa muniśārdūlas</seg> <seg type="pāda" n="b">tad etat kathitaṃ mayā</seg> </l>
<l><seg type="pāda" n="c">etat sarvaṃ yatra jātaṃ</seg> <seg type="pāda" n="d">gautamyā dakṣiṇe taṭe</seg> //</l>
</lg>

<lg xml:id="BrP_104.87">
<l><seg type="pāda" n="a">tatra tīrthāni puṇyāni</seg> <seg type="pāda" n="b">vikhyātāni surādibhiḥ</seg> </l>
<l><seg type="pāda" n="c">bahūni teṣāṃ nāmāni</seg> <seg type="pāda" n="d">mattaḥ śṛṇu mahāmate</seg> //</l>
</lg>

<lg xml:id="BrP_104.88">
<l><seg type="pāda" n="a">hariścandraṃ śunaḥśepaṃ</seg> <seg type="pāda" n="b">viśvāmitraṃ sarohitam</seg> </l>
<l><seg type="pāda" n="c">ityādy aṣṭa sahasrāṇi</seg> <seg type="pāda" n="d">tīrthāny atha caturdaśa</seg> //</l>
</lg>

<lg xml:id="BrP_104.89">
<l><seg type="pāda" n="a">teṣu snānaṃ ca dānaṃ ca</seg> <seg type="pāda" n="b">naramedhaphalapradam</seg> </l>
<l><seg type="pāda" n="c">ākhyātaṃ cāsya māhātmyaṃ</seg> <seg type="pāda" n="d">tīrthasya munisattama</seg> //</l>
</lg>

<lg xml:id="BrP_104.90">
<l><seg type="pāda" n="a">yaḥ paṭhet pāṭhayed vāpi</seg> <seg type="pāda" n="b">śṛṇuyād vāpi bhaktitaḥ</seg> </l>
<l><seg type="pāda" n="c">aputraḥ putram āpnoti</seg> <seg type="pāda" n="d">yac cānyan manasaḥ priyam</seg> //</l>
</lg>

<milestone unit="speaker" n="brahmovāca"/>

<lg xml:id="BrP_105.1">
<l><seg type="pāda" n="a">somatīrtham iti khyātaṃ</seg> <seg type="pāda" n="b">pitṝṇāṃ prītivardhanam</seg> </l>
<l><seg type="pāda" n="c">tatra vṛttaṃ mahāpuṇyaṃ</seg> <seg type="pāda" n="d">śṛṇu yatnena nārada</seg> //</l>
</lg>

<lg xml:id="BrP_105.2">
<l><seg type="pāda" n="a">somo rājāmṛtamayo</seg> <seg type="pāda" n="b">gandharvāṇāṃ purābhavat</seg> </l>
<l><seg type="pāda" n="c">na devānāṃ tadā devā</seg> <seg type="pāda" n="d">mām abhyetyedam abruvan</seg> //</l>
</lg>

<milestone unit="speaker" n="devā ūcuḥ"/>

<lg xml:id="BrP_105.3">
<l><seg type="pāda" n="a">gandharvair āhṛtaḥ somo</seg> <seg type="pāda" n="b">devānāṃ prāṇadaḥ purā</seg> </l>
<l><seg type="pāda" n="c">tam adhyāyan suragaṇā</seg> <seg type="pāda" n="d">ṛṣayas tv atiduḥkhitāḥ</seg> </l>
<l><seg type="pāda" n="e">yathā syāt somo hy asmākaṃ</seg> <seg type="pāda" n="f">tathā nītir vidhīyatām</seg> //</l>
</lg>

<milestone unit="speaker" n="brahmovāca"/>

<lg xml:id="BrP_105.4">
<l><seg type="pāda" n="a">tatra vāg vibudhān āha</seg> <seg type="pāda" n="b">gandharvāḥ strīṣu kāmukāḥ</seg> </l>
<l><seg type="pāda" n="c">tebhyo dattvātha māṃ devāḥ</seg> <seg type="pāda" n="d">somam āhartum arhatha</seg> //</l>
</lg>

<lg xml:id="BrP_105.5">
<l><seg type="pāda" n="a">vācaṃ pratyūcur amarās</seg> <seg type="pāda" n="b">tvāṃ dātuṃ na kṣamā vayam</seg> </l>
<l><seg type="pāda" n="c">vinā tenāpi na sthātuṃ</seg> <seg type="pāda" n="d">śakyaṃ naiva tvayā vinā</seg> //</l>
</lg>

<lg xml:id="BrP_105.6">
<l><seg type="pāda" n="a">punar vāg abravīd devān</seg> <seg type="pāda" n="b">punar eṣyāmy ahaṃ tv iha</seg> </l>
<l><seg type="pāda" n="c">atra buddhir vidhātavyā</seg> <seg type="pāda" n="d">kriyatāṃ kratur uttamaḥ</seg> //</l>
</lg>

<lg xml:id="BrP_105.7">
<l><seg type="pāda" n="a">gautamyā dakṣiṇe tīre</seg> <seg type="pāda" n="b">bhaved devāgamo yadi</seg> </l>
<l><seg type="pāda" n="c">makhaṃ tu viṣayaṃ kṛtvā</seg> <seg type="pāda" n="d">āyāntu surasattamāḥ</seg> //</l>
</lg>

<lg xml:id="BrP_105.8">
<l><seg type="pāda" n="a">gandharvāḥ strīpriyā nityaṃ</seg> <seg type="pāda" n="b">paṇadhvaṃ taṃ mayā saha</seg> </l>
<l><seg type="pāda" n="c">tathety uktvā suragaṇāḥ</seg> <seg type="pāda" n="d">sarasvatyā vacaḥsthitāḥ</seg> //</l>
</lg>

<lg xml:id="BrP_105.9">
<l><seg type="pāda" n="a">devadūtaiḥ pṛthag devān</seg> <seg type="pāda" n="b">yakṣān gandharvapannagān</seg> </l>
<l><seg type="pāda" n="c">āhvānaṃ cakrire tatra</seg> <seg type="pāda" n="d">puṇye devagirau tadā</seg> //</l>
</lg>

<lg xml:id="BrP_105.10">
<l><seg type="pāda" n="a">tato devagirir nāma</seg> <seg type="pāda" n="b">parvatasyābhavan mune</seg> </l>
<l><seg type="pāda" n="c">tatrāgaman suragaṇā</seg> <seg type="pāda" n="d">gandharvā yakṣakiṃnarāḥ</seg> //</l>
</lg>

<lg xml:id="BrP_105.11">
<l><seg type="pāda" n="a">devāḥ siddhāś ca ṛṣayas</seg> <seg type="pāda" n="b">tathāṣṭau devayonayaḥ</seg> </l>
<l><seg type="pāda" n="c">ṛṣibhir gautamītīre</seg> <seg type="pāda" n="d">kriyamāṇe mahādhvare</seg> //</l>
</lg>

<lg xml:id="BrP_105.12">
<l><seg type="pāda" n="a">tatra devaiḥ parivṛtaḥ</seg> <seg type="pāda" n="b">sahasrākṣo 'bhyabhāṣata</seg> //</l>
</lg>

<milestone unit="speaker" n="indra uvāca"/>

<lg xml:id="BrP_105.13">
<l><seg type="pāda" n="a">gandharvān atha saṃpūjya</seg> <seg type="pāda" n="b">sarasvatyāḥ samīpataḥ</seg> </l>
<l><seg type="pāda" n="c">sarasvatyā paṇadhvaṃ no</seg> <seg type="pāda" n="d">yuṣmākam amṛtātmanā</seg> //</l>
</lg>

<milestone unit="speaker" n="brahmovāca"/>

<lg xml:id="BrP_105.14">
<l><seg type="pāda" n="a">tac chakravacanāt te vai</seg> <seg type="pāda" n="b">gandharvāḥ strīṣu kāmukāḥ</seg> </l>
<l><seg type="pāda" n="c">somaṃ dattvā surebhyas tu</seg> <seg type="pāda" n="d">jagṛhus tāṃ sarasvatīm</seg> //</l>
</lg>

<lg xml:id="BrP_105.15">
<l><seg type="pāda" n="a">somo 'bhavac cāmarāṇāṃ</seg> <seg type="pāda" n="b">gandharvāṇāṃ sarasvatī</seg> </l>
<l><seg type="pāda" n="c">avasat tatra vāgīśā</seg> <seg type="pāda" n="d">tathāpi ca surāntike</seg> //</l>
</lg>

<lg xml:id="BrP_105.16">
<l><seg type="pāda" n="a">āyāti ca raho nityam</seg> <seg type="pāda" n="b">upāṃśu kriyatām iti</seg> </l>
<l><seg type="pāda" n="c">ata eva hi somasya</seg> <seg type="pāda" n="d">krayo bhavati nārada</seg> //</l>
</lg>

<lg xml:id="BrP_105.17">
<l><seg type="pāda" n="a">upāṃśunā vartitavyaṃ</seg> <seg type="pāda" n="b">somakrayaṇa eva hi</seg> </l>
<l><seg type="pāda" n="c">tato 'bhavad devatānāṃ</seg> <seg type="pāda" n="d">somaś cāpi sarasvatī</seg> //</l>
</lg>

<lg xml:id="BrP_105.18">
<l><seg type="pāda" n="a">gandharvāṇāṃ naiva somo</seg> <seg type="pāda" n="b">naivāsīc ca sarasvatī</seg> </l>
<l><seg type="pāda" n="c">tatrāgaman sarva eva</seg> <seg type="pāda" n="d">somārthaṃ gautamītaṭam</seg> //</l>
</lg>

<lg xml:id="BrP_105.19">
<l><seg type="pāda" n="a">gāvo devāḥ parvatā yakṣarakṣāḥ</seg> <lb/><seg type="pāda" n="b">siddhāḥ sādhyā munayo guhyakāś</seg></l>
<l><seg type="pāda" n="c">gandharvās te marutaḥ pannagāś</seg> <lb/><seg type="pāda" n="d">sarvauṣadhyo mātaro lokapālāḥ</seg></l>
</lg>

rudrādityā vasavaś cāśvinau ca BrP_105.19e
ye 'nye devā yajñabhāgasya yogyāḥ BrP_105.19f
<lg xml:id="BrP_105.20">
<l><seg type="pāda" n="a">pañcaviṃśatinadyas tu</seg> <seg type="pāda" n="b">gaṅgāyāṃ saṃgatā mune</seg> </l>
<l><seg type="pāda" n="c">pūrṇāhutir yatra dattā</seg> <seg type="pāda" n="d">pūrṇākhyānaṃ tad ucyate</seg> //</l>
</lg>

<lg xml:id="BrP_105.21">
<l><seg type="pāda" n="a">gautamyāṃ saṃgatā yās tu</seg> <seg type="pāda" n="b">sarvāś cāpi yathoditāḥ</seg> </l>
<l><seg type="pāda" n="c">tannāmadheyatīrthāni</seg> <seg type="pāda" n="d">saṃkṣepāc chṛṇu nārada</seg> //</l>
</lg>

<lg xml:id="BrP_105.22">
<l><seg type="pāda" n="a">somatīrthaṃ ca gāndharvaṃ</seg> <seg type="pāda" n="b">devatīrtham ataḥ param</seg> </l>
<l><seg type="pāda" n="c">pūrṇātīrthaṃ tataḥ śālaṃ</seg> <seg type="pāda" n="d">śrīparṇāsaṃgamaṃ tathā</seg> //</l>
</lg>

<lg xml:id="BrP_105.23">
<l><seg type="pāda" n="a">svāgatāsaṃgamaṃ puṇyaṃ</seg> <seg type="pāda" n="b">kusumāyāś ca saṃgamam</seg> </l>
<l><seg type="pāda" n="c">puṣṭisaṃgamam ākhyātaṃ</seg> <seg type="pāda" n="d">karṇikāsaṃgamaṃ śubham</seg> //</l>
</lg>

<lg xml:id="BrP_105.24">
<l><seg type="pāda" n="a">vaiṇavīsaṃgamaś caiva</seg> <seg type="pāda" n="b">kṛśarāsaṃgamas tathā</seg> </l>
<l><seg type="pāda" n="c">vāsavīsaṃgamaś caiva</seg> <seg type="pāda" n="d">śivaśaryā tathā śikhī</seg> //</l>
</lg>

<lg xml:id="BrP_105.25">
<l><seg type="pāda" n="a">kusumbhikā upārathyā</seg> <seg type="pāda" n="b">śāntijā devajā tadā</seg> </l>
<l><seg type="pāda" n="c">ajo vṛddhaḥ suro bhadro</seg> <seg type="pāda" n="d">gautamyā saha saṃgatāḥ</seg> //</l>
</lg>

<lg xml:id="BrP_105.26">
<l><seg type="pāda" n="a">ete cānye ca bahavo</seg> <seg type="pāda" n="b">nadīnadasahāyagāḥ</seg> </l>
<l><seg type="pāda" n="c">pṛthivyāṃ yāni tīrthāni</seg> <seg type="pāda" n="d">hy agaman devaparvate</seg> //</l>
</lg>

<lg xml:id="BrP_105.27">
<l><seg type="pāda" n="a">somārthaṃ vai tathā cānye</seg> <seg type="pāda" n="b">'py āgaman makhamaṇḍapam</seg> </l>
<l><seg type="pāda" n="c">tāni tīrthāni gaṅgāyāṃ</seg> <seg type="pāda" n="d">saṃgatāni yathākramam</seg> //</l>
</lg>

<lg xml:id="BrP_105.28">
<l><seg type="pāda" n="a">nadīrūpeṇa kāny eva</seg> <seg type="pāda" n="b">nadarūpeṇa kānicit</seg> </l>
<l><seg type="pāda" n="c">sarorūpeṇa kāny atra</seg> <seg type="pāda" n="d">stavarūpeṇa kānicit</seg> //</l>
</lg>

<lg xml:id="BrP_105.29">
<l><seg type="pāda" n="a">tāny eva sarvatīrthāni</seg> <seg type="pāda" n="b">vikhyātāni pṛthak pṛthak</seg> </l>
<l><seg type="pāda" n="c">teṣu snānaṃ japo homaḥ</seg> <seg type="pāda" n="d">pitṛtarpaṇam eva ca</seg> //</l>
</lg>

<lg xml:id="BrP_105.30">
<l><seg type="pāda" n="a">sarvakāmapradaṃ puṃsāṃ</seg> <seg type="pāda" n="b">bhuktidaṃ muktibhājanam</seg> </l>
<l><seg type="pāda" n="c">eteṣāṃ paṭhanaṃ cāpi</seg> <seg type="pāda" n="d">smaraṇaṃ vā karoti yaḥ</seg> </l>
<l><seg type="pāda" n="e">sarvapāpavinirmukto</seg> <seg type="pāda" n="f">yāti viṣṇupuraṃ janaḥ</seg> //</l>
</lg>

<milestone unit="speaker" n="brahmovāca"/>

<lg xml:id="BrP_106.1">
<l><seg type="pāda" n="a">pravarāsaṃgamo nāma</seg> <seg type="pāda" n="b">śreṣṭhā caiva mahānadī</seg> </l>
<l><seg type="pāda" n="c">yatra siddheśvaro devaḥ</seg> <seg type="pāda" n="d">sarvalokopakārakṛt</seg> //</l>
</lg>

<lg xml:id="BrP_106.2">
<l><seg type="pāda" n="a">devānāṃ dānavānāṃ ca</seg> <seg type="pāda" n="b">saṃgamo 'bhūt sudāruṇaḥ</seg> </l>
<l><seg type="pāda" n="c">teṣāṃ parasparaṃ vāpi</seg> <seg type="pāda" n="d">prītiś cābhūn mahāmune</seg> //</l>
</lg>

<lg xml:id="BrP_106.3">
<l><seg type="pāda" n="a">te 'py evaṃ mantrayām āsur</seg> <seg type="pāda" n="b">devā vai dānavā mithaḥ</seg> </l>
<l><seg type="pāda" n="c">meruparvatam āsādya</seg> <seg type="pāda" n="d">parasparahitaiṣiṇaḥ</seg> //</l>
</lg>

<milestone unit="speaker" n="devadaityā ūcuḥ"/>

<lg xml:id="BrP_106.4">
<l><seg type="pāda" n="a">amṛtenāmaratvaṃ syād</seg> <seg type="pāda" n="b">utpādyāmṛtam uttamam</seg> </l>
<l><seg type="pāda" n="c">pibāmaḥ sarva evaite</seg> <seg type="pāda" n="d">bhavāmaś cāmarā vayam</seg> //</l>
</lg>

<lg xml:id="BrP_106.5">
<l><seg type="pāda" n="a">ekībhūtvā vayaṃ lokān</seg> <seg type="pāda" n="b">pālayāmaḥ sukhāni ca</seg> </l>
<l><seg type="pāda" n="c">prāpsyāmaḥ saṃgaraṃ hitvā</seg> <seg type="pāda" n="d">saṃgaro duḥkhakāraṇam</seg> //</l>
</lg>

<lg xml:id="BrP_106.6">
<l><seg type="pāda" n="a">prītyā caivārjitān arthān</seg> <seg type="pāda" n="b">bhokṣyāmo gatamatsarāḥ</seg> </l>
<l><seg type="pāda" n="c">yataḥ snehena vṛttir yā</seg> <seg type="pāda" n="d">sāsmākaṃ sukhadā sadā</seg> //</l>
</lg>

<lg xml:id="BrP_106.7">
<l><seg type="pāda" n="a">vaiparītyaṃ tu yad vṛttaṃ</seg> <seg type="pāda" n="b">na smartavyaṃ kadācana</seg> </l>
<l><seg type="pāda" n="c">na ca trailokyarājye 'pi</seg> <seg type="pāda" n="d">kaivalye vā sukhaṃ manāk</seg> </l>
<l><seg type="pāda" n="e">tad ūrdhvam api vā yat tu</seg> <seg type="pāda" n="f">nirvairatvād avāpyate</seg> //</l>
</lg>

<milestone unit="speaker" n="brahmovāca"/>

<lg xml:id="BrP_106.8">
<l><seg type="pāda" n="a">evaṃ parasparaṃ prītāḥ</seg> <seg type="pāda" n="b">santo devāś ca dānavāḥ</seg> </l>
<l><seg type="pāda" n="c">ekībhūtāś ca suprītā</seg> <seg type="pāda" n="d">vimathya varuṇālayam</seg> //</l>
</lg>

<lg xml:id="BrP_106.9">
<l><seg type="pāda" n="a">manthānaṃ mandaraṃ kṛtvā</seg> <seg type="pāda" n="b">rajjuṃ kṛtvā tu vāsukim</seg> </l>
<l><seg type="pāda" n="c">devāś ca dānavāḥ sarve</seg> <seg type="pāda" n="d">mamanthur varuṇālayam</seg> //</l>
</lg>

<lg xml:id="BrP_106.10">
<l><seg type="pāda" n="a">utpannaṃ ca tataḥ puṇyam</seg> <seg type="pāda" n="b">amṛtaṃ suravallabham</seg> </l>
<l><seg type="pāda" n="c">niṣpanne cāmṛte puṇye</seg> <seg type="pāda" n="d">te ca procuḥ parasparam</seg> //</l>
</lg>

<lg xml:id="BrP_106.11">
<l><seg type="pāda" n="a">yāmaḥ svaṃ svam adhiṣṭhānaṃ</seg> <seg type="pāda" n="b">kṛtakāryāḥ śramaṃ gatāḥ</seg> </l>
<l><seg type="pāda" n="c">sarve samaṃ ca sarvebhyo</seg> <seg type="pāda" n="d">yathāyogyaṃ vibhajyatām</seg> //</l>
</lg>

<lg xml:id="BrP_106.12">
<l><seg type="pāda" n="a">yadā sarvāgamo yatra</seg> <seg type="pāda" n="b">yasmiṃl lagne śubhāvahe</seg> </l>
<l><seg type="pāda" n="c">vibhajyatām idaṃ puṇyam</seg> <seg type="pāda" n="d">amṛtaṃ surasattamāḥ</seg> //</l>
</lg>

<lg xml:id="BrP_106.13">
<l><seg type="pāda" n="a">ity uktvā te yayuḥ sarve</seg> <seg type="pāda" n="b">daityadānavarākṣasāḥ</seg> </l>
<l><seg type="pāda" n="c">gateṣu daityasaṃgheṣu</seg> <seg type="pāda" n="d">devāḥ sarve 'nvamantrayan</seg> //</l>
</lg>

<milestone unit="speaker" n="devā ūcuḥ"/>

<lg xml:id="BrP_106.14">
<l><seg type="pāda" n="a">gatās te ripavo 'smākaṃ</seg> <seg type="pāda" n="b">daivayogād ariṃdamāḥ</seg> </l>
<l><seg type="pāda" n="c">ripūṇām amṛtaṃ naiva</seg> <seg type="pāda" n="d">deyaṃ bhavati sarvathā</seg> //</l>
</lg>

<milestone unit="speaker" n="brahmovāca"/>

<lg xml:id="BrP_106.15">
<l><seg type="pāda" n="a">bṛhaspatis tathety āha</seg> <seg type="pāda" n="b">punar āha surān idam</seg> //</l>
</lg>

<milestone unit="speaker" n="bṛhaspatir uvāca"/>

<lg xml:id="BrP_106.16">
<l><seg type="pāda" n="a">na jānanti yathā pāpā</seg> <seg type="pāda" n="b">pibadhvaṃ ca tathāmṛtam</seg> </l>
<l><seg type="pāda" n="c">ayam evocito mantro</seg> <seg type="pāda" n="d">yac chatrūṇāṃ parābhavaḥ</seg> //</l>
</lg>

<lg xml:id="BrP_106.17">
<l><seg type="pāda" n="a">dveṣyāḥ sarvātmanā dveṣyā</seg> <seg type="pāda" n="b">iti nītivido viduḥ</seg> </l>
<l><seg type="pāda" n="c">na viśvāsyā na cākhyeyā</seg> <seg type="pāda" n="d">naiva mantryāś ca śatravaḥ</seg> //</l>
</lg>

<lg xml:id="BrP_106.18">
<l><seg type="pāda" n="a">tebhyo na deyam amṛtaṃ</seg> <seg type="pāda" n="b">bhaveyur amarās tataḥ</seg> </l>
<l><seg type="pāda" n="c">amareṣu ca jāteṣu</seg> <seg type="pāda" n="d">teṣu daityeṣu śatruṣu</seg> </l>
<l><seg type="pāda" n="e">tāñ jetuṃ naiva śakṣyāmo</seg> <seg type="pāda" n="f">na deyam amṛtaṃ tataḥ</seg> //</l>
</lg>

<milestone unit="speaker" n="brahmovāca"/>

<lg xml:id="BrP_106.19">
<l><seg type="pāda" n="a">iti saṃmantrya te devā</seg> <seg type="pāda" n="b">vācaspatim athābruvan</seg> //</l>
</lg>

<milestone unit="speaker" n="devā ūcuḥ"/>

<lg xml:id="BrP_106.20">
<l><seg type="pāda" n="a">kva yāmaḥ kutra mantraḥ syāt</seg> <seg type="pāda" n="b">kva pibāmaḥ kva saṃsthitiḥ</seg> </l>
<l><seg type="pāda" n="c">kurmas tad eva prathamaṃ</seg> <seg type="pāda" n="d">vada vācaspate tathā</seg> //</l>
</lg>

<milestone unit="speaker" n="bṛhaspatir uvāca"/>

<lg xml:id="BrP_106.21">
<l><seg type="pāda" n="a">yāntu brahmāṇam amarāḥ</seg> <seg type="pāda" n="b">pṛcchantv atra gatiṃ parām</seg> </l>
<l><seg type="pāda" n="c">sa tu jñātā ca vaktā ca</seg> <seg type="pāda" n="d">dātā caiva pitāmahaḥ</seg> //</l>
</lg>

<milestone unit="speaker" n="brahmovāca"/>

<lg xml:id="BrP_106.22">
<l><seg type="pāda" n="a">bṛhaspater vacaḥ śrutvā</seg> <seg type="pāda" n="b">madantikam athāgaman</seg> </l>
<l><seg type="pāda" n="c">namasya māṃ surāḥ sarve</seg> <seg type="pāda" n="d">yad vṛttaṃ tan nyavedayan</seg> //</l>
</lg>

<lg xml:id="BrP_106.23">
<l><seg type="pāda" n="a">tad devavacanāt putra</seg> <seg type="pāda" n="b">taiḥ surair agamaṃ harim</seg> </l>
<l><seg type="pāda" n="c">viṣṇave kathitaṃ sarvaṃ</seg> <seg type="pāda" n="d">śaṃbhave viṣahāriṇe</seg> //</l>
</lg>

<lg xml:id="BrP_106.24">
<l><seg type="pāda" n="a">ahaṃ viṣṇuś ca śaṃbhuś ca</seg> <seg type="pāda" n="b">devagandharvakiṃnaraiḥ</seg> </l>
<l><seg type="pāda" n="c">merukandaram āgatya</seg> <seg type="pāda" n="d">na jānanti yathāsurāḥ</seg> //</l>
</lg>

<lg xml:id="BrP_106.25">
<l><seg type="pāda" n="a">rakṣakaṃ ca hariṃ kṛtvā</seg> <seg type="pāda" n="b">somapānāya tasthire</seg> </l>
<l><seg type="pāda" n="c">ādityas tatra vijñātā</seg> <seg type="pāda" n="d">somabhojyān athetarān</seg> //</l>
</lg>

<lg xml:id="BrP_106.26">
<l><seg type="pāda" n="a">somo dātāmṛtaṃ bhāgaṃ</seg> <seg type="pāda" n="b">cakradhṛg rakṣakas tathā</seg> </l>
<l><seg type="pāda" n="c">naiva jānanti tad daityā</seg> <seg type="pāda" n="d">danujā rākṣasās tathā</seg> //</l>
</lg>

<lg xml:id="BrP_106.27">
<l><seg type="pāda" n="a">vinā rāhuṃ mahāprājñaṃ</seg> <seg type="pāda" n="b">saiṃhikeyaṃ ca somapam</seg> </l>
<l><seg type="pāda" n="c">kāmarūpadharo rāhur</seg> <seg type="pāda" n="d">marutāṃ madhyam āviśat</seg> //</l>
</lg>

<lg xml:id="BrP_106.28">
<l><seg type="pāda" n="a">marudrūpaṃ samāsthāya</seg> <seg type="pāda" n="b">pānapātradharas tathā</seg> </l>
<l><seg type="pāda" n="c">jñātvā divākaro daityaṃ</seg> <seg type="pāda" n="d">taṃ somāya nyavedayat</seg> //</l>
</lg>

<lg xml:id="BrP_106.29">
<l><seg type="pāda" n="a">tadā tad amṛtaṃ tasmai</seg> <seg type="pāda" n="b">daityāyādaityarūpiṇe</seg> </l>
<l><seg type="pāda" n="c">dattvā somaṃ tadā somo</seg> <seg type="pāda" n="d">viṣṇave tan nyavedayat</seg> //</l>
</lg>

<lg xml:id="BrP_106.30">
<l><seg type="pāda" n="a">viṣṇuḥ pītāmṛtaṃ daityaṃ</seg> <seg type="pāda" n="b">cakreṇodyamya tacchiraḥ</seg> </l>
<l><seg type="pāda" n="c">ciccheda tarasā vatsa</seg> <seg type="pāda" n="d">tacchiras tv amaraṃ tv abhūt</seg> //</l>
</lg>

<lg xml:id="BrP_106.31">
<l><seg type="pāda" n="a">śiromātravihīnaṃ yad</seg> <seg type="pāda" n="b">dehaṃ tad apatad bhuvi</seg> </l>
<l><seg type="pāda" n="c">dehaṃ tad amṛtaspṛṣṭaṃ</seg> <seg type="pāda" n="d">patitaṃ dakṣiṇe taṭe</seg> //</l>
</lg>

<lg xml:id="BrP_106.32">
<l><seg type="pāda" n="a">gautamyā muniśārdūla</seg> <seg type="pāda" n="b">kampayad vasudhātalam</seg> </l>
<l><seg type="pāda" n="c">dehaṃ cāpy amaraṃ putra</seg> <seg type="pāda" n="d">tad adbhutam ivābhavat</seg> //</l>
</lg>

<lg xml:id="BrP_106.33">
<l><seg type="pāda" n="a">dehaṃ ca śiraso 'pekṣi</seg> <seg type="pāda" n="b">śiro deham apekṣate</seg> </l>
<l><seg type="pāda" n="c">ubhayaṃ cāmaraṃ jātaṃ</seg> <seg type="pāda" n="d">daityaś cāyaṃ mahābalaḥ</seg> //</l>
</lg>

<lg xml:id="BrP_106.34">
<l><seg type="pāda" n="a">śiraḥ kāye samāviṣṭaṃ</seg> <seg type="pāda" n="b">sarvān bhakṣayate surān</seg> </l>
<l><seg type="pāda" n="c">tasmād deham idaṃ pūrvaṃ</seg> <seg type="pāda" n="d">nāśayāmo mahīgatam</seg> </l>
<l><seg type="pāda" n="e">tatas te śaṃkaraṃ prāhur</seg> <seg type="pāda" n="f">devāḥ sarve sasaṃbhramāḥ</seg> //</l>
</lg>

<milestone unit="speaker" n="devā ūcuḥ"/>

<lg xml:id="BrP_106.35">
<l><seg type="pāda" n="a">mahīgataṃ daityadehaṃ</seg> <seg type="pāda" n="b">nāśayasva surottama</seg> </l>
<l><seg type="pāda" n="c">tvaṃ deva karuṇāsindhuḥ</seg> <seg type="pāda" n="d">śaraṇāgatarakṣakaḥ</seg> //</l>
</lg>

<lg xml:id="BrP_106.36">
<l><seg type="pāda" n="a">śirasā naiva yujyeta</seg> <seg type="pāda" n="b">daityadehaṃ tathā kuru</seg> //</l>
</lg>

<milestone unit="speaker" n="brahmovāca"/>

<lg xml:id="BrP_106.37">
<l><seg type="pāda" n="a">preṣayām āsa ceśo 'pi</seg> <seg type="pāda" n="b">śreṣṭhāṃ śaktiṃ tadātmanaḥ</seg> </l>
<l><seg type="pāda" n="c">mātṛbhiḥ sahitāṃ devīṃ</seg> <seg type="pāda" n="d">mātaraṃ lokapālinīm</seg> //</l>
</lg>

<lg xml:id="BrP_106.38">
<l><seg type="pāda" n="a">īśāyudhadharā devī</seg> <seg type="pāda" n="b">īśaśaktisamanvitā</seg> </l>
<l><seg type="pāda" n="c">mahīgataṃ yatra dehaṃ</seg> <seg type="pāda" n="d">tatrāgād bhakṣyakāṅkṣiṇī</seg> //</l>
</lg>

<lg xml:id="BrP_106.39">
<l><seg type="pāda" n="a">śiromātraṃ surāḥ sarve</seg> <seg type="pāda" n="b">merau tatraiva sāntvayan</seg> </l>
<l><seg type="pāda" n="c">deho devyā punas tatra</seg> <seg type="pāda" n="d">yuyudhe bahavaḥ samāḥ</seg> //</l>
</lg>

<lg xml:id="BrP_106.40">
<l><seg type="pāda" n="a">rāhus tatra surān āha</seg> <seg type="pāda" n="b">bhittvā dehaṃ purā mama</seg> </l>
<l><seg type="pāda" n="c">atrāste rasam utkṛṣṭaṃ</seg> <seg type="pāda" n="d">tad ākṛṣya śarīrataḥ</seg> //</l>
</lg>

<lg xml:id="BrP_106.41">
<l><seg type="pāda" n="a">pṛthakbhūte rase dehaṃ</seg> <seg type="pāda" n="b">pravare 'mṛtam uttamam</seg> </l>
<l><seg type="pāda" n="c">bhasmībhūyāt kṣaṇenaiva</seg> <seg type="pāda" n="d">tasmāt kurvantu tat purā</seg> //</l>
</lg>

<milestone unit="speaker" n="brahmovāca"/>

<lg xml:id="BrP_106.42">
<l><seg type="pāda" n="a">etad rāhuvacaḥ śrutvā</seg> <seg type="pāda" n="b">prītāḥ sarve 'surārayaḥ</seg> </l>
<l><seg type="pāda" n="c">abhyaṣiñcan grahāṇāṃ tvaṃ</seg> <seg type="pāda" n="d">graho bhūyā mudānvitaḥ</seg> //</l>
</lg>

<lg xml:id="BrP_106.43">
<l><seg type="pāda" n="a">taddevavacanāc chaktir</seg> <seg type="pāda" n="b">īśvarī yā nigadyate</seg> </l>
<l><seg type="pāda" n="c">dehaṃ bhittvā daityapateḥ</seg> <seg type="pāda" n="d">suraśaktisamanvitā</seg> //</l>
</lg>

<lg xml:id="BrP_106.44">
<l><seg type="pāda" n="a">ākṛṣya śīghram utkṛṣṭaṃ</seg> <seg type="pāda" n="b">pravaraṃ cāmṛtaṃ bahiḥ</seg> </l>
<l><seg type="pāda" n="c">sthāpayitvā tu tad dehaṃ</seg> <seg type="pāda" n="d">bhakṣayām āsa cāmbikā</seg> //</l>
</lg>

<lg xml:id="BrP_106.45">
<l><seg type="pāda" n="a">kālarātrir bhadrakālī</seg> <seg type="pāda" n="b">procyate yā mahābalā</seg> </l>
<l><seg type="pāda" n="c">sthāpitaṃ rasam utkṛṣṭaṃ</seg> <seg type="pāda" n="d">rasānāṃ pravaraṃ rasam</seg> //</l>
</lg>

<lg xml:id="BrP_106.46">
<l><seg type="pāda" n="a">vyasravat sthāpitaṃ tat tu</seg> <seg type="pāda" n="b">pravarā sābhavan nadī</seg> </l>
<l><seg type="pāda" n="c">ākṛṣṭam amṛtaṃ caiva</seg> <seg type="pāda" n="d">sthāpitaṃ sāpy abhakṣayat</seg> //</l>
</lg>

<lg xml:id="BrP_106.47">
<l><seg type="pāda" n="a">tataḥ śreṣṭhā nadī jātā</seg> <seg type="pāda" n="b">pravarā cāmṛtā śubhā</seg> </l>
<l><seg type="pāda" n="c">rāhudehasamudbhūtā</seg> <seg type="pāda" n="d">rudraśaktisamanvitā</seg> //</l>
</lg>

<lg xml:id="BrP_106.48">
<l><seg type="pāda" n="a">nadīnāṃ pravarā ramyā</seg> <seg type="pāda" n="b">cāmṛtā preritā tahā</seg> </l>
<l><seg type="pāda" n="c">tatra pañca sahasrāṇi</seg> <seg type="pāda" n="d">tīrthāni guṇavanti ca</seg> //</l>
</lg>

<lg xml:id="BrP_106.49">
<l><seg type="pāda" n="a">tatra śaṃbhuḥ svayaṃ tasthau</seg> <seg type="pāda" n="b">sarvadā surapūjitaḥ</seg> </l>
<l><seg type="pāda" n="c">tasyai tuṣṭāḥ surāḥ sarve</seg> <seg type="pāda" n="d">devyai nadyai pṛthak pṛthak</seg> //</l>
</lg>

<lg xml:id="BrP_106.50">
<l><seg type="pāda" n="a">varān dadur mudā yuktā</seg> <seg type="pāda" n="b">yathā pūjām avāpsyati</seg> </l>
<l><seg type="pāda" n="c">śaṃbhuḥ surapatir loke</seg> <seg type="pāda" n="d">tathā pūjām avāpsyasi</seg> //</l>
</lg>

<lg xml:id="BrP_106.51">
<l><seg type="pāda" n="a">nivāsaṃ kuru devi tvaṃ</seg> <seg type="pāda" n="b">lokānāṃ hitakāmyayā</seg> </l>
<l><seg type="pāda" n="c">sadā tiṣṭha raseśāni</seg> <seg type="pāda" n="d">sarveṣāṃ sarvasiddhidā</seg> //</l>
</lg>

<lg xml:id="BrP_106.52">
<l><seg type="pāda" n="a">stavanāt kīrtanād dhyānāt</seg> <seg type="pāda" n="b">sarvakāmapradāyinī</seg> </l>
<l><seg type="pāda" n="c">tvāṃ namasyanti ye bhaktyā</seg> <seg type="pāda" n="d">kiṃcid āpekṣya sarvadā</seg> //</l>
</lg>

<lg xml:id="BrP_106.53">
<l><seg type="pāda" n="a">teṣāṃ sarvāṇi kāryāṇi</seg> <seg type="pāda" n="b">bhaveyur devatājñayā</seg> </l>
<l><seg type="pāda" n="c">śivaśaktyor yatas tasmin</seg> <seg type="pāda" n="d">nivāso 'bhūt sanātanaḥ</seg> //</l>
</lg>

<lg xml:id="BrP_106.54">
<l><seg type="pāda" n="a">ato vadanti munayo</seg> <seg type="pāda" n="b">nivāsapuram ity adaḥ</seg> </l>
<l><seg type="pāda" n="c">pravarāyāḥ purā devāḥ</seg> <seg type="pāda" n="d">suprītās te varān daduḥ</seg> //</l>
</lg>

<lg xml:id="BrP_106.55">
<l><seg type="pāda" n="a">gaṅgāyāḥ saṃgamo yas te</seg> <seg type="pāda" n="b">vikhyātaḥ suravallabhaḥ</seg> </l>
<l><seg type="pāda" n="c">tatrāplutānāṃ sarveṣāṃ</seg> <seg type="pāda" n="d">bhuktir vā muktir eva ca</seg> //</l>
</lg>

<lg xml:id="BrP_106.56">
<l><seg type="pāda" n="a">yad vāpi manasaḥ kāmyaṃ</seg> <seg type="pāda" n="b">devānām api durlabham</seg> </l>
<l><seg type="pāda" n="c">syāt teṣāṃ sarvam eveha</seg> <seg type="pāda" n="d">evaṃ dattvā surā yayuḥ</seg> //</l>
</lg>

<lg xml:id="BrP_106.57">
<l><seg type="pāda" n="a">tataḥ prabhṛti tat tīrthaṃ</seg> <seg type="pāda" n="b">pravarāsaṃgamaṃ viduḥ</seg> </l>
<l><seg type="pāda" n="c">preritā devadevena</seg> <seg type="pāda" n="d">śaktir yā preritā tu sā</seg> //</l>
</lg>

<lg xml:id="BrP_106.58">
<l><seg type="pāda" n="a">amṛtā saiva vikhyātā</seg> <seg type="pāda" n="b">pravaraivaṃ mahānadī</seg> //</l>
</lg>

<milestone unit="speaker" n="brahmovāca"/>

<lg xml:id="BrP_107.1">
<l><seg type="pāda" n="a">vṛddhāsaṃgamam ākhyātaṃ</seg> <seg type="pāda" n="b">yatra vṛddheśvaraḥ śivaḥ</seg> </l>
<l><seg type="pāda" n="c">tasyākhyānaṃ pravakṣyāmi</seg> <seg type="pāda" n="d">śṛṇu pāpapraṇāśanam</seg> //</l>
</lg>

<lg xml:id="BrP_107.2">
<l><seg type="pāda" n="a">gautamo vṛddha ity ukto</seg> <seg type="pāda" n="b">munir āsīn mahātapāḥ</seg> </l>
<l><seg type="pāda" n="c">yadā purābhavad bālo</seg> <seg type="pāda" n="d">gautamasya suto dvijaḥ</seg> //</l>
</lg>

<lg xml:id="BrP_107.3">
<l><seg type="pāda" n="a">anāsaḥ sa purotpannas</seg> <seg type="pāda" n="b">tasmād vikṛtarūpadhṛk</seg> </l>
<l><seg type="pāda" n="c">sa vairāgyāj jagāmātha</seg> <seg type="pāda" n="d">deśaṃ tīrtham itas tataḥ</seg> //</l>
</lg>

<lg xml:id="BrP_107.4">
<l><seg type="pāda" n="a">upādhyāyena naivāsīl</seg> <seg type="pāda" n="b">lajjitasya samāgamaḥ</seg> </l>
<l><seg type="pāda" n="c">śiṣyair anyaiḥ sahādhyāyo</seg> <seg type="pāda" n="d">lajjitasya ca nābhavat</seg> //</l>
</lg>

<lg xml:id="BrP_107.5">
<l><seg type="pāda" n="a">upanītaḥ kathaṃcic ca</seg> <seg type="pāda" n="b">pitrā vai gautamena saḥ</seg> </l>
<l><seg type="pāda" n="c">etāvatā gautamo 'pi</seg> <seg type="pāda" n="d">vyagamac carituṃ bahiḥ</seg> //</l>
</lg>

<lg xml:id="BrP_107.6">
<l><seg type="pāda" n="a">evaṃ bahutithe kāle</seg> <seg type="pāda" n="b">brahmamātrā dhṛte dvije</seg> </l>
<l><seg type="pāda" n="c">naiva cādhyayanaṃ tasya</seg> <seg type="pāda" n="d">saṃjātaṃ gautamasya hi</seg> //</l>
</lg>

<lg xml:id="BrP_107.7">
<l><seg type="pāda" n="a">naiva śāstrasya cābhyāso</seg> <seg type="pāda" n="b">gautamasyābhavat tadā</seg> </l>
<l><seg type="pāda" n="c">agnikāryaṃ tataś cakre</seg> <seg type="pāda" n="d">nityam eva yatavrataḥ</seg> //</l>
</lg>

<lg xml:id="BrP_107.8">
<l><seg type="pāda" n="a">gāyatryabhyāsamātreṇa</seg> <seg type="pāda" n="b">brāhmaṇo nāmadhārakaḥ</seg> </l>
<l><seg type="pāda" n="c">agnyupāsanamātraṃ ca</seg> <seg type="pāda" n="d">gāyatryabhyasanaṃ tathā</seg> //</l>
</lg>

<lg xml:id="BrP_107.9">
<l><seg type="pāda" n="a">etāvatā brāhmaṇatvaṃ</seg> <seg type="pāda" n="b">gautamasyābhavan mune</seg> </l>
<l><seg type="pāda" n="c">upāsato 'gniṃ vidhivad</seg> <seg type="pāda" n="d">gāyatrīṃ ca mahātmanaḥ</seg> //</l>
</lg>

<lg xml:id="BrP_107.10">
<l><seg type="pāda" n="a">tasyāyur vavṛdhe putra</seg> <seg type="pāda" n="b">gautamasya cirāyuṣaḥ</seg> </l>
<l><seg type="pāda" n="c">na dārasaṃgrahaṃ lebhe</seg> <seg type="pāda" n="d">naiva dātāsti kanyakām</seg> //</l>
</lg>

<lg xml:id="BrP_107.11">
<l><seg type="pāda" n="a">tathā caraṃs tīrthadeśe</seg> <seg type="pāda" n="b">vaneṣu vividheṣu ca</seg> </l>
<l><seg type="pāda" n="c">āśrameṣu ca puṇyeṣu</seg> <seg type="pāda" n="d">aṭann āste sa gautamaḥ</seg> //</l>
</lg>

<lg xml:id="BrP_107.12">
<l><seg type="pāda" n="a">evaṃ bhramañ śītagirim</seg> <seg type="pāda" n="b">āśrityāste sa gautamaḥ</seg> </l>
<l><seg type="pāda" n="c">tatrāpaśyad guhāṃ ramyāṃ</seg> <seg type="pāda" n="d">vallīviṭapamālinīm</seg> //</l>
</lg>

<lg xml:id="BrP_107.13">
<l><seg type="pāda" n="a">tatropaviśya viprendro</seg> <seg type="pāda" n="b">vastuṃ samakaron matim</seg> </l>
<l><seg type="pāda" n="c">cintayaṃs tu praviṣṭo 'sāv</seg> <seg type="pāda" n="d">apaśyat striyam uttamām</seg> //</l>
</lg>

<lg xml:id="BrP_107.14">
<l><seg type="pāda" n="a">śithilāṅgīm atha kṛśāṃ</seg> <seg type="pāda" n="b">vṛddhāṃ ca tapasi sthitām</seg> </l>
<l><seg type="pāda" n="c">brahmacaryeṇa vartantīṃ</seg> <seg type="pāda" n="d">virāgāṃ rahasi sthitām</seg> //</l>
</lg>

<lg xml:id="BrP_107.15">
<l><seg type="pāda" n="a">sa tāṃ dṛṣṭvā muniśreṣṭho</seg> <seg type="pāda" n="b">namaskārāya tasthivān</seg> </l>
<l><seg type="pāda" n="c">namasyantaṃ muniśreṣṭhaṃ</seg> <seg type="pāda" n="d">taṃ gautamam avārayat</seg> //</l>
</lg>

<milestone unit="speaker" n="vṛddhovāca"/>

<lg xml:id="BrP_107.16">
<l><seg type="pāda" n="a">gurus tvaṃ bhavitā mahyaṃ</seg> <seg type="pāda" n="b">na māṃ vanditum arhasi</seg> </l>
<l><seg type="pāda" n="c">āyur vidyā dhanaṃ kīrtir</seg> <seg type="pāda" n="d">dharmaḥ svargādikaṃ ca yat</seg> </l>
<l><seg type="pāda" n="e">tasya naśyati vai sarvaṃ</seg> <seg type="pāda" n="f">yaṃ namasyati vai guruḥ</seg> //</l>
</lg>

<milestone unit="speaker" n="brahmovāca"/>

<lg xml:id="BrP_107.17">
<l><seg type="pāda" n="a">kṛtāñjalipuṭas tāṃ vai</seg> <seg type="pāda" n="b">gautamaḥ prāha vismitaḥ</seg> //</l>
</lg>

<milestone unit="speaker" n="gautama uvāca"/>

<lg xml:id="BrP_107.18">
<l><seg type="pāda" n="a">tapasvinī tvaṃ vṛddhā ca</seg> <seg type="pāda" n="b">guṇajyeṣṭhā ca bhāminī</seg> </l>
<l><seg type="pāda" n="c">alpavidyas tv alpavayā</seg> <seg type="pāda" n="d">ahaṃ tava guruḥ katham</seg> //</l>
</lg>

<milestone unit="speaker" n="vṛddhovāca"/>

<lg xml:id="BrP_107.19">
<l><seg type="pāda" n="a">ārṣṭiṣeṇapriyaputra</seg> <seg type="pāda" n="b">ṛtadhvaja iti śrutaḥ</seg> </l>
<l><seg type="pāda" n="c">guṇavān matimāñ śūraḥ</seg> <seg type="pāda" n="d">kṣatradharmaparāyaṇaḥ</seg> //</l>
</lg>

<lg xml:id="BrP_107.20">
<l><seg type="pāda" n="a">sa kadācid vanaṃ prāyān</seg> <seg type="pāda" n="b">mṛgayākṛṣṭacetanaḥ</seg> </l>
<l><seg type="pāda" n="c">viśrāmam akarod asyāṃ</seg> <seg type="pāda" n="d">guhāyāṃ sa ṛtadhvajaḥ</seg> //</l>
</lg>

<lg xml:id="BrP_107.21">
<l><seg type="pāda" n="a">yuvā sa matimān dakṣo</seg> <seg type="pāda" n="b">balena mahatā vṛtaḥ</seg> </l>
<l><seg type="pāda" n="c">taṃ viśrāntaṃ nṛpavaram</seg> <seg type="pāda" n="d">apsarā dadṛśe tataḥ</seg> //</l>
</lg>

<lg xml:id="BrP_107.22">
<l><seg type="pāda" n="a">gandharvarājasya sutā</seg> <seg type="pāda" n="b">suśyāmā iti viśrutā</seg> </l>
<l><seg type="pāda" n="c">tāṃ dṛṣṭvā cakame rājā</seg> <seg type="pāda" n="d">rājānaṃ cakame ca sā</seg> //</l>
</lg>

<lg xml:id="BrP_107.23">
<l><seg type="pāda" n="a">iti krīḍā samabhavat</seg> <seg type="pāda" n="b">tayā rājño mahāmate</seg> </l>
<l><seg type="pāda" n="c">nivṛttakāmo rājendras</seg> <seg type="pāda" n="d">tām āpṛcchyāgamad gṛham</seg> //</l>
</lg>

<lg xml:id="BrP_107.24">
<l><seg type="pāda" n="a">utpannāhaṃ tatas tasyāṃ</seg> <seg type="pāda" n="b">suśyāmāyāṃ mahāmate</seg> </l>
<l><seg type="pāda" n="c">gacchantī māṃ tadā mātā</seg> <seg type="pāda" n="d">idam āha tapodhana</seg> //</l>
</lg>

<milestone unit="speaker" n="suśyāmovāca"/>

<lg xml:id="BrP_107.25">
<l><seg type="pāda" n="a">yas tv asyāṃ praviśed bhadre</seg> <seg type="pāda" n="b">sa te bhartā bhaviṣyati</seg> //</l>
</lg>

<milestone unit="speaker" n="vṛddhovāca"/>

<lg xml:id="BrP_107.26">
<l><seg type="pāda" n="a">ity uktvā sā jagamātha</seg> <seg type="pāda" n="b">mātā mama mahāmate</seg> </l>
<l><seg type="pāda" n="c">tasmād atra praviṣṭas tvaṃ</seg> <seg type="pāda" n="d">pumān nānyaḥ kadācana</seg> //</l>
</lg>

<lg xml:id="BrP_107.27">
<l><seg type="pāda" n="a">sahasrāṇi tathāśītiṃ</seg> <seg type="pāda" n="b">kṛtvā rājyaṃ pitā mama</seg> </l>
<l><seg type="pāda" n="c">atraiva ca tapas taptvā</seg> <seg type="pāda" n="d">tataḥ svargam upeyivān</seg> //</l>
</lg>

<lg xml:id="BrP_107.28">
<l><seg type="pāda" n="a">svargaṃ yāte 'pi pitari</seg> <seg type="pāda" n="b">sahasrāṇi tathā daśa</seg> </l>
<l><seg type="pāda" n="c">varṣāṇi muniśārdūla</seg> <seg type="pāda" n="d">rājyaṃ kṛtvā tathā paraḥ</seg> //</l>
</lg>

<lg xml:id="BrP_107.29">
<l><seg type="pāda" n="a">svarge yāto mama bhrātā</seg> <seg type="pāda" n="b">aham atraiva saṃsthitā</seg> </l>
<l><seg type="pāda" n="c">ahaṃ brahman nānyavṛttā</seg> <seg type="pāda" n="d">na mātā na pitā mama</seg> //</l>
</lg>

<lg xml:id="BrP_107.30">
<l><seg type="pāda" n="a">aham ātmeśvarī brahman</seg> <seg type="pāda" n="b">niviṣṭā kṣatrakanyakā</seg> </l>
<l><seg type="pāda" n="c">tasmād bhajasva māṃ brahman</seg> <seg type="pāda" n="d">vratasthāṃ puruṣārthinīm</seg> //</l>
</lg>

<milestone unit="speaker" n="gautama uvāca"/>

<lg xml:id="BrP_107.31">
<l><seg type="pāda" n="a">sahasrāyur ahaṃ bhadre</seg> <seg type="pāda" n="b">mattas tvaṃ vayasādhikā</seg> </l>
<l><seg type="pāda" n="c">ahaṃ bālas tvaṃ tu vṛddhā</seg> <seg type="pāda" n="d">naivāyaṃ ghaṭate mithaḥ</seg> //</l>
</lg>

<milestone unit="speaker" n="vṛddhovāca"/>

<lg xml:id="BrP_107.32">
<l><seg type="pāda" n="a">tvaṃ bhartā me purā diṣṭo</seg> <seg type="pāda" n="b">nānyo bhartā mato mama</seg> </l>
<l><seg type="pāda" n="c">dhātrā dattas tatas tvaṃ māṃ</seg> <seg type="pāda" n="d">na nirākartum arhasi</seg> //</l>
</lg>

<lg xml:id="BrP_107.33">
<l><seg type="pāda" n="a">athavā necchasi māṃ tvam</seg> <seg type="pāda" n="b">apraduṣṭām anuvratām</seg> </l>
<l><seg type="pāda" n="c">tatas tyakṣyāmi jīvaṃ me</seg> <seg type="pāda" n="d">idānīṃ tava paśyataḥ</seg> //</l>
</lg>

<lg xml:id="BrP_107.34">
<l><seg type="pāda" n="a">apekṣitāprāptito hi</seg> <seg type="pāda" n="b">dehināṃ maraṇaṃ varam</seg> </l>
<l><seg type="pāda" n="c">anuraktajanatyāge</seg> <seg type="pāda" n="d">pātakānto na vidyate</seg> //</l>
</lg>

<milestone unit="speaker" n="brahmovāca"/>

<lg xml:id="BrP_107.35">
<l><seg type="pāda" n="a">vṛddhāyās tad vacaḥ śrutvā</seg> <seg type="pāda" n="b">gautamo vākyam abravīt</seg> //</l>
</lg>

<milestone unit="speaker" n="gautama uvāca"/>

<lg xml:id="BrP_107.36">
<l><seg type="pāda" n="a">ahaṃ tapovirahito</seg> <seg type="pāda" n="b">vidyāhīno hy akiṃcanaḥ</seg> </l>
<l><seg type="pāda" n="c">nāhaṃ varo hi yogyas te</seg> <seg type="pāda" n="d">kurūpo bhogavarjitaḥ</seg> //</l>
</lg>

<lg xml:id="BrP_107.37">
<l><seg type="pāda" n="a">anāso 'haṃ kiṃ karomi</seg> <seg type="pāda" n="b">atapovidya eva ca</seg> </l>
<l><seg type="pāda" n="c">tasmāt surūpaṃ suvidyām</seg> <seg type="pāda" n="d">āpādya prathamaṃ śubhe</seg> </l>
<l><seg type="pāda" n="e">paścāt te vacanaṃ kāryaṃ</seg> <seg type="pāda" n="f">tato vṛddhābravīd dvijam</seg> //</l>
</lg>

<milestone unit="speaker" n="vṛddhovāca"/>

<lg xml:id="BrP_107.38">
<l><seg type="pāda" n="a">mayā sarasvatī devī</seg> <seg type="pāda" n="b">toṣitā tapasā dvija</seg> </l>
<l><seg type="pāda" n="c">tathaivāpo rūpavatyo</seg> <seg type="pāda" n="d">rūpadātāgnir eva ca</seg> //</l>
</lg>

<lg xml:id="BrP_107.39">
<l><seg type="pāda" n="a">tasmād vāgīśvarī devī</seg> <seg type="pāda" n="b">sā te vidyāṃ pradāsyati</seg> </l>
<l><seg type="pāda" n="c">agniś ca rūpavān devas</seg> <seg type="pāda" n="d">tava rūpaṃ pradāsyati</seg> //</l>
</lg>

<milestone unit="speaker" n="brahmovāca"/>

<lg xml:id="BrP_107.40">
<l><seg type="pāda" n="a">evam uktvā gautamaṃ taṃ</seg> <seg type="pāda" n="b">vṛddhovāca vibhāvasum</seg> </l>
<l><seg type="pāda" n="c">prārthayitvā suvidyaṃ taṃ</seg> <seg type="pāda" n="d">surūpaṃ cākaron munim</seg> //</l>
</lg>

<lg xml:id="BrP_107.41">
<l><seg type="pāda" n="a">tataḥ suvidyaḥ subhagaḥ sukānto</seg> <lb/><seg type="pāda" n="b">vṛddhāṃ sa patnīm akarot prītiyuktaḥ</seg></l>
<l><seg type="pāda" n="c">tayā sa reme bahulā manojñayā</seg> <lb/><seg type="pāda" n="d">samāḥ sukhaṃ prītamanā guhāyām</seg></l>
</lg>

<lg xml:id="BrP_107.42">
<l><seg type="pāda" n="a">kadācit tatra vasator</seg> <seg type="pāda" n="b">daṃpatyor mudator girau</seg> </l>
<l><seg type="pāda" n="c">guhāyāṃ muniśārdūla</seg> <seg type="pāda" n="d">ājagmur munayo 'malāḥ</seg> //</l>
</lg>

<lg xml:id="BrP_107.43">
<l><seg type="pāda" n="a">vasiṣṭhavāmadevādyā</seg> <seg type="pāda" n="b">ye cānye ca maharṣayaḥ</seg> </l>
<l><seg type="pāda" n="c">bhramantaḥ puṇyatīrthāni</seg> <seg type="pāda" n="d">prāpnuvaṃs tasya tāṃ guhām</seg> //</l>
</lg>

<lg xml:id="BrP_107.44">
<l><seg type="pāda" n="a">āgatāṃs tān ṛṣīñ jñātvā</seg> <seg type="pāda" n="b">gautamaḥ saha bhāryayā</seg> </l>
<l><seg type="pāda" n="c">satkāram akarot teṣāṃ</seg> <seg type="pāda" n="d">jahasus taṃ ca kecana</seg> //</l>
</lg>

<lg xml:id="BrP_107.45">
<l><seg type="pāda" n="a">ye bālā yauvanonmattā</seg> <seg type="pāda" n="b">vayasā ye ca madhyamāḥ</seg> </l>
<l><seg type="pāda" n="c">vṛddhāṃ ca gautamaṃ prekṣya</seg> <seg type="pāda" n="d">jahasus tatra kecana</seg> //</l>
</lg>

<milestone unit="speaker" n="ṛṣaya ūcuḥ"/>

<lg xml:id="BrP_107.46">
<l><seg type="pāda" n="a">putro 'yaṃ tava pautro vā</seg> <seg type="pāda" n="b">vṛddhe ko gautamo 'bhavat</seg> </l>
<l><seg type="pāda" n="c">satyaṃ vadasva kalyāṇi</seg> <seg type="pāda" n="d">ity evaṃ jahasur dvijāḥ</seg> //</l>
</lg>

<lg xml:id="BrP_107.47">
<l><seg type="pāda" n="a">viṣaṃ vṛddhasya yuvatī</seg> <seg type="pāda" n="b">vṛddhāyā amṛtaṃ yuvā</seg> </l>
<l><seg type="pāda" n="c">iṣṭāniṣṭasamāyogo</seg> <seg type="pāda" n="d">dṛṣṭo 'smābhir aho cirāt</seg> //</l>
</lg>

<milestone unit="speaker" n="brahmovāca"/>

<lg xml:id="BrP_107.48">
<l><seg type="pāda" n="a">ity evam ūcire kecid</seg> <seg type="pāda" n="b">daṃpatyoḥ śṛṇvatos tadā</seg> </l>
<l><seg type="pāda" n="c">evam uktvā kṛtātithyā</seg> <seg type="pāda" n="d">yayuḥ sarve maharṣayaḥ</seg> //</l>
</lg>

<lg xml:id="BrP_107.49">
<l><seg type="pāda" n="a">ṛṣīṇāṃ vacanaṃ śrutvā</seg> <seg type="pāda" n="b">ubhāv api suduḥkhitau</seg> </l>
<l><seg type="pāda" n="c">lajjitau ca mahāprājñau</seg> <seg type="pāda" n="d">gautamo bhāryayā saha</seg> </l>
<l><seg type="pāda" n="e">papraccha muniśārdūlam</seg> <seg type="pāda" n="f">agastyam ṛṣisattamam</seg> //</l>
</lg>

<milestone unit="speaker" n="gautama uvāca"/>

<lg xml:id="BrP_107.50">
<l><seg type="pāda" n="a">ko deśaḥ kim u tīrthaṃ vā</seg> <seg type="pāda" n="b">yatra śreyaḥ samāpyate</seg> </l>
<l><seg type="pāda" n="c">śīghram eva mahāprājña</seg> <seg type="pāda" n="d">bhuktimuktipradāyakam</seg> //</l>
</lg>

<milestone unit="speaker" n="agastya uvāca"/>

<lg xml:id="BrP_107.51">
<l><seg type="pāda" n="a">vadadbhir munibhir brahman</seg> <seg type="pāda" n="b">mayā śrutam idaṃ vacaḥ</seg> </l>
<l><seg type="pāda" n="c">sarve kāmās tatra pūrṇā</seg> <seg type="pāda" n="d">gautamyāṃ nātra saṃśayaḥ</seg> //</l>
</lg>

<lg xml:id="BrP_107.52">
<l><seg type="pāda" n="a">tasmād gaccha mahābuddhe</seg> <seg type="pāda" n="b">gautamīṃ pāpanāśinīm</seg> </l>
<l><seg type="pāda" n="c">ahaṃ tvām anuyāsyāmi</seg> <seg type="pāda" n="d">yathecchasi tathā kuru</seg> //</l>
</lg>

<milestone unit="speaker" n="brahmovāca"/>

<lg xml:id="BrP_107.53">
<l><seg type="pāda" n="a">etac chrutvāgastyavākyaṃ</seg> <seg type="pāda" n="b">vṛddhayā gautamo 'bhyagāt</seg> </l>
<l><seg type="pāda" n="c">tatra tepe tapas tīvraṃ</seg> <seg type="pāda" n="d">patnyā sa bhagavān ṛṣiḥ</seg> //</l>
</lg>

<lg xml:id="BrP_107.54">
<l><seg type="pāda" n="a">stutiṃ cakāra devasya</seg> <seg type="pāda" n="b">śaṃbhor viṣṇos tathaiva ca</seg> </l>
<l><seg type="pāda" n="c">gaṅgāṃ ca toṣayām āsa</seg> <seg type="pāda" n="d">bhāryārthaṃ bhagavān ṛṣiḥ</seg> //</l>
</lg>

<milestone unit="speaker" n="gautama uvāca"/>

<lg xml:id="BrP_107.55">
<l><seg type="pāda" n="a">khinnātmanām atra bhave</seg> <seg type="pāda" n="b">tvam eva śaraṇaṃ śivaḥ</seg> </l>
<l><seg type="pāda" n="c">marubhūmāv adhvagānāṃ</seg> <seg type="pāda" n="d">viṭapīva priyāyutaḥ</seg> //</l>
</lg>

<lg xml:id="BrP_107.56">
<l><seg type="pāda" n="a">uccāvacānāṃ bhūtānāṃ</seg> <seg type="pāda" n="b">sarvathā pāpanodanaḥ</seg> </l>
<l><seg type="pāda" n="c">sasyānāṃ ghanavat kṛṣṇa</seg> <seg type="pāda" n="d">tvam avagrahaśoṣiṇām</seg> //</l>
</lg>

<lg xml:id="BrP_107.57">
<l><seg type="pāda" n="a">vaikuṇṭhadurganiḥśreṇis</seg> <seg type="pāda" n="b">tvaṃ pīyūṣataraṃgiṇī</seg> </l>
<l><seg type="pāda" n="c">adhogatānāṃ taptānāṃ</seg> <seg type="pāda" n="d">śaraṇaṃ bhava gautami</seg> //</l>
</lg>

<milestone unit="speaker" n="brahmovāca"/>

<lg xml:id="BrP_107.58">
<l><seg type="pāda" n="a">tatas tuṣṭāvadad vākyaṃ</seg> <seg type="pāda" n="b">gautamaṃ vṛddhayā yutam</seg> </l>
<l><seg type="pāda" n="c">śaraṇāgatadīnārtaṃ</seg> <seg type="pāda" n="d">śaraṇyā gautamī mudā</seg> //</l>
</lg>

<milestone unit="speaker" n="gautamy uvāca"/>

<lg xml:id="BrP_107.59">
<l><seg type="pāda" n="a">abhiṣiñcasva bhāryāṃ tvaṃ</seg> <seg type="pāda" n="b">majjalair mantrasaṃyutaiḥ</seg> </l>
<l><seg type="pāda" n="c">kalaśair upacāraiś ca</seg> <seg type="pāda" n="d">tataḥ patnī tava priyā</seg> //</l>
</lg>

<lg xml:id="BrP_107.60">
<l><seg type="pāda" n="a">surūpā cārusarvāṅgī</seg> <seg type="pāda" n="b">subhagā cārulocanā</seg> </l>
<l><seg type="pāda" n="c">sarvalakṣaṇasaṃpūrṇā</seg> <seg type="pāda" n="d">ramyarūpam avāpsyati</seg> //</l>
</lg>

<lg xml:id="BrP_107.61">
<l><seg type="pāda" n="a">rūpavatyā punas tvaṃ vai</seg> <seg type="pāda" n="b">bhāryayā cābhiṣecitaḥ</seg> </l>
<l><seg type="pāda" n="c">sarvalakṣaṇasaṃpūrṇaḥ</seg> <seg type="pāda" n="d">kāntaṃ rūpam avāpsyasi</seg> //</l>
</lg>

<milestone unit="speaker" n="brahmovāca"/>

<lg xml:id="BrP_107.62">
<l><seg type="pāda" n="a">tatheti gāṅgavacanād</seg> <seg type="pāda" n="b">yathoktaṃ tau ca cakratuḥ</seg> </l>
<l><seg type="pāda" n="c">surūpatām ubhau prāptau</seg> <seg type="pāda" n="d">gautamyāś ca prasādataḥ</seg> //</l>
</lg>

<lg xml:id="BrP_107.63">
<l><seg type="pāda" n="a">abhiṣekodakaṃ yac ca</seg> <seg type="pāda" n="b">sā nadī samajāyata</seg> </l>
<l><seg type="pāda" n="c">tasyā nāmnā tu vikhyātā</seg> <seg type="pāda" n="d">vṛddhāyā munisattama</seg> //</l>
</lg>

<lg xml:id="BrP_107.64">
<l><seg type="pāda" n="a">vṛddhā nadīti vikhyātā</seg> <seg type="pāda" n="b">gautamo 'pi tathocyate</seg> </l>
<l><seg type="pāda" n="c">vṛddhagautama ity ukta</seg> <seg type="pāda" n="d">ṛṣibhiḥ samavāsibhiḥ</seg> </l>
<l><seg type="pāda" n="e">vṛddhā tu gautamīṃ prāha</seg> <seg type="pāda" n="f">gaṅgāṃ pratyakṣarūpiṇīm</seg> //</l>
</lg>

<milestone unit="speaker" n="vṛddhovāca"/>

<lg xml:id="BrP_107.65">
<l><seg type="pāda" n="a">mannāmnīyaṃ nadī devi</seg> <seg type="pāda" n="b">vṛddhā cety abhidhīyatām</seg> </l>
<l><seg type="pāda" n="c">tvayā ca saṃgamas tasyās</seg> <seg type="pāda" n="d">tasyās tīrtham anuttamam</seg> //</l>
</lg>

<lg xml:id="BrP_107.66">
<l><seg type="pāda" n="a">rūpasaubhāgyasaṃpatti</seg><seg type="pāda" n="b">putrapautrapravardhanam</seg> </l>
<l><seg type="pāda" n="c">āyurārogyakalyāṇaṃ</seg> <seg type="pāda" n="d">jayaprītivivardhanam</seg> </l>
<l><seg type="pāda" n="e">snānadānādihomaiś ca</seg> <seg type="pāda" n="f">pitṝṇāṃ pāvanaṃ param</seg> //</l>
</lg>

<milestone unit="speaker" n="brahmovāca"/>

<lg xml:id="BrP_107.67">
<l><seg type="pāda" n="a">astv ity āha ca tāṃ gaṅgā</seg> <seg type="pāda" n="b">suvṛddhāṃ gautamapriyām</seg> </l>
<l><seg type="pāda" n="c">gautamasthāpitaṃ liṅgaṃ</seg> <seg type="pāda" n="d">vṛddhānāmnaiva kīrtitam</seg> //</l>
</lg>

<lg xml:id="BrP_107.68">
<l><seg type="pāda" n="a">tatraiva ca mudaṃ prāpto</seg> <seg type="pāda" n="b">vṛddhayā munisattamaḥ</seg> </l>
<l><seg type="pāda" n="c">tatra snānaṃ ca dānaṃ ca</seg> <seg type="pāda" n="d">sarvābhīṣṭapradāyakam</seg> //</l>
</lg>

<lg xml:id="BrP_107.69">
<l><seg type="pāda" n="a">tataḥ prabhṛti tat tīrthaṃ</seg> <seg type="pāda" n="b">vṛddhāsaṃgamam ucyate</seg> //</l>
</lg>

<milestone unit="speaker" n="brahmovāca"/>

<lg xml:id="BrP_108.1">
<l><seg type="pāda" n="a">ilātīrtham iti khyātaṃ</seg> <seg type="pāda" n="b">sarvasiddhikaraṃ nṛṇām</seg> </l>
<l><seg type="pāda" n="c">brahmahatyādipāpānāṃ</seg> <seg type="pāda" n="d">pāvanaṃ sarvakāmadam</seg> //</l>
</lg>

<lg xml:id="BrP_108.2">
<l><seg type="pāda" n="a">vaivasvatānvaye jāta</seg> <seg type="pāda" n="b">ilo nāma janeśvaraḥ</seg> </l>
<l><seg type="pāda" n="c">mahatyā senayā sārdhaṃ</seg> <seg type="pāda" n="d">jagāma mṛgayāvanam</seg> //</l>
</lg>

<lg xml:id="BrP_108.3">
<l><seg type="pāda" n="a">paribabhrāma gahanaṃ</seg> <seg type="pāda" n="b">bahuvyālasamākulam</seg> </l>
<l><seg type="pāda" n="c">nānākāradvijayutaṃ</seg> <seg type="pāda" n="d">viṭapaiḥ pariśobhitam</seg> //</l>
</lg>

<lg xml:id="BrP_108.4">
<l><seg type="pāda" n="a">vanecaraṃ nṛpaśreṣṭho</seg> <seg type="pāda" n="b">mṛgayāgatamānasaḥ</seg> </l>
<l><seg type="pāda" n="c">tatraiva matim ādhatta</seg> <seg type="pāda" n="d">ilo 'mātyān athābravīt</seg> //</l>
</lg>

<milestone unit="speaker" n="ila uvāca"/>

<lg xml:id="BrP_108.5">
<l><seg type="pāda" n="a">gacchantu nagaraṃ sarve</seg> <seg type="pāda" n="b">mama putreṇa pālitam</seg> </l>
<l><seg type="pāda" n="c">deśaṃ kośaṃ balaṃ rājyaṃ</seg> <seg type="pāda" n="d">pālayantu punaś ca tam</seg> //</l>
</lg>

<lg xml:id="BrP_108.6">
<l><seg type="pāda" n="a">vasiṣṭho 'pi tathā yātu</seg> <seg type="pāda" n="b">ādāyāgnīn piteva naḥ</seg> </l>
<l><seg type="pāda" n="c">patnībhiḥ sahito dhīmān</seg> <seg type="pāda" n="d">araṇye 'haṃ vasāmy atha</seg> //</l>
</lg>

<lg xml:id="BrP_108.7">
<l><seg type="pāda" n="a">araṇyabhogabhugbhiś ca</seg> <seg type="pāda" n="b">vājivāraṇamānuṣaiḥ</seg> </l>
<l><seg type="pāda" n="c">mṛgayāśīlibhiḥ kaiścid</seg> <seg type="pāda" n="d">yāntu sarva itaḥ purīm</seg> //</l>
</lg>

<milestone unit="speaker" n="brahmovāca"/>

<lg xml:id="BrP_108.8">
<l><seg type="pāda" n="a">tathety uktvā yayus te 'pi</seg> <seg type="pāda" n="b">svayaṃ prāyāc chanair girim</seg> </l>
<l><seg type="pāda" n="c">himavantaṃ ratnamayaṃ</seg> <seg type="pāda" n="d">vasaṃs tatra ilo nṛpaḥ</seg> //</l>
</lg>

<lg xml:id="BrP_108.9">
<l><seg type="pāda" n="a">dadarśa kandaraṃ tatra</seg> <seg type="pāda" n="b">nānāratnavicitritam</seg> </l>
<l><seg type="pāda" n="c">tatra yakṣeśvaraḥ kaścit</seg> <seg type="pāda" n="d">samanyur iti viśrutaḥ</seg> //</l>
</lg>

<lg xml:id="BrP_108.10">
<l><seg type="pāda" n="a">tasya bhāryā samānāmnī</seg> <seg type="pāda" n="b">bhartṛvrataparāyaṇā</seg> </l>
<l><seg type="pāda" n="c">tasmin vasaty asau yakṣo</seg> <seg type="pāda" n="d">ramaṇīye nagottame</seg> //</l>
</lg>

<lg xml:id="BrP_108.11">
<l><seg type="pāda" n="a">mṛgarūpeṇa vyacarad</seg> <seg type="pāda" n="b">bhāryayā sa mahāmatiḥ</seg> </l>
<l><seg type="pāda" n="c">svecchayā svavane yakṣaḥ</seg> <seg type="pāda" n="d">krīḍate nṛtyagītakaiḥ</seg> //</l>
</lg>

<lg xml:id="BrP_108.12">
<l><seg type="pāda" n="a">itthaṃ sa yakṣo jānāti</seg> <seg type="pāda" n="b">mṛgarūpadharo 'pi ca</seg> </l>
<l><seg type="pāda" n="c">ilas tu taṃ na jānāti</seg> <seg type="pāda" n="d">kandaraṃ yakṣapālitam</seg> //</l>
</lg>

<lg xml:id="BrP_108.13">
<l><seg type="pāda" n="a">yakṣasya gehaṃ vipulaṃ</seg> <seg type="pāda" n="b">nānāratnavicitritam</seg> </l>
<l><seg type="pāda" n="c">tatropaviṣṭo nṛpatir</seg> <seg type="pāda" n="d">mahatyā senayā vṛtaḥ</seg> //</l>
</lg>

<lg xml:id="BrP_108.14">
<l><seg type="pāda" n="a">vāsaṃ cakre sa tatraiva</seg> <seg type="pāda" n="b">gehe yakṣasya dhīmataḥ</seg> </l>
<l><seg type="pāda" n="c">sa yakṣo 'dharmakopena</seg> <seg type="pāda" n="d">bhāryayā mṛgarūpadhṛk</seg> //</l>
</lg>

<lg xml:id="BrP_108.15">
<l><seg type="pāda" n="a">ilaṃ jetuṃ na śaknomi</seg> <seg type="pāda" n="b">yācito na dadāti ca</seg> </l>
<l><seg type="pāda" n="c">hṛtaṃ gehaṃ mamānena</seg> <seg type="pāda" n="d">kiṃ karomīty acintayat</seg> //</l>
</lg>

<lg xml:id="BrP_108.16">
<l><seg type="pāda" n="a">yudhi mattaṃ kathaṃ hanyāṃ</seg> <seg type="pāda" n="b">ceti sthitvā sa yakṣarāṭ</seg> </l>
<l><seg type="pāda" n="c">ātmīyān preṣayām āsa</seg> <seg type="pāda" n="d">yakṣāñ śūrān dhanurdharān</seg> //</l>
</lg>

<milestone unit="speaker" n="yakṣa uvāca"/>

<lg xml:id="BrP_108.17">
<l><seg type="pāda" n="a">yuddhe jitvā ca rājānam</seg> <seg type="pāda" n="b">ilam uddhatadantinam</seg> </l>
<l><seg type="pāda" n="c">gṛhād yathānyato yāti</seg> <seg type="pāda" n="d">mama tat kartum arhatha</seg> //</l>
</lg>

<milestone unit="speaker" n="brahmovāca"/>

<lg xml:id="BrP_108.18">
<l><seg type="pāda" n="a">yakṣeśvarasya tad vākyād</seg> <seg type="pāda" n="b">yakṣās te yuddhadurmadāḥ</seg> </l>
<l><seg type="pāda" n="c">ilaṃ gatvābruvan sarve</seg> <seg type="pāda" n="d">nirgacchāsmād guhālayāt</seg> //</l>
</lg>

<lg xml:id="BrP_108.19">
<l><seg type="pāda" n="a">na ced yuddhāt paribhraṣṭaḥ</seg> <seg type="pāda" n="b">palāyya kva gamiṣyasi</seg> </l>
<l><seg type="pāda" n="c">tad yakṣavacanāt kopād</seg> <seg type="pāda" n="d">yuddhaṃ cakre sa rājarāṭ</seg> //</l>
</lg>

<lg xml:id="BrP_108.20">
<l><seg type="pāda" n="a">jitvā yakṣān bahuvidhān</seg> <seg type="pāda" n="b">uvāsa daśa śarvarīḥ</seg> </l>
<l><seg type="pāda" n="c">yakṣeśvaro mṛgo bhūtvā</seg> <seg type="pāda" n="d">bhāryayāpi vane vasan</seg> //</l>
</lg>

<lg xml:id="BrP_108.21">
<l><seg type="pāda" n="a">hṛtageho vanaṃ prāpto</seg> <seg type="pāda" n="b">hṛtabhṛtyaḥ sa yakṣiṇīm</seg> </l>
<l><seg type="pāda" n="c">prāha cintāparo bhūtvā</seg> <seg type="pāda" n="d">mṛgīrūpadharāṃ priyām</seg> //</l>
</lg>

<milestone unit="speaker" n="yakṣa uvāca"/>

<lg xml:id="BrP_108.22">
<l><seg type="pāda" n="a">rājā 'yaṃ durmanāḥ kānte</seg> <seg type="pāda" n="b">vyasanāsaktamānasaḥ</seg> </l>
<l><seg type="pāda" n="c">katham āyāti vipadaṃ</seg> <seg type="pāda" n="d">tatropāyo vicintyatām</seg> //</l>
</lg>

<lg xml:id="BrP_108.23">
<l><seg type="pāda" n="a">pāparddhivyasanāntāni</seg> <seg type="pāda" n="b">rājyāny akhilabhūbhujām</seg> </l>
<l><seg type="pāda" n="c">prāpayomāvanaṃ subhrūr</seg> <seg type="pāda" n="d">mṛgī bhūtvā manoharā</seg> //</l>
</lg>

<lg xml:id="BrP_108.24">
<l><seg type="pāda" n="a">praviśet tatra rājāyaṃ</seg> <seg type="pāda" n="b">strī bhaviṣyaty asaṃśayam</seg> </l>
<l><seg type="pāda" n="c">karaṇīyaṃ tvayā bhadre</seg> <seg type="pāda" n="d">na caitad yujyate mama</seg> </l>
<l><seg type="pāda" n="e">ahaṃ tu puruṣo yena</seg> <seg type="pāda" n="f">tvaṃ punaḥ strī ca yakṣiṇī</seg> //</l>
</lg>

<milestone unit="speaker" n="yakṣiṇy uvāca"/>

<lg xml:id="BrP_108.25">
<l><seg type="pāda" n="a">kathaṃ tvayā na gantavyam</seg> <seg type="pāda" n="b">umāvanam anuttamam</seg> </l>
<l><seg type="pāda" n="c">gate 'pi tvayi ko doṣas</seg> <seg type="pāda" n="d">tan me kathaya tattvataḥ</seg> //</l>
</lg>

<milestone unit="speaker" n="yakṣa uvāca"/>

<lg xml:id="BrP_108.26">
<l><seg type="pāda" n="a">himavatparvataśreṣṭha</seg> <seg type="pāda" n="b">umayā sahitaḥ śivaḥ</seg> </l>
<l><seg type="pāda" n="c">devair gaṇair anuvṛto</seg> <seg type="pāda" n="d">vicacāra yathāsukham</seg> </l>
<l><seg type="pāda" n="e">pārvatī śaṃkaraṃ prāha</seg> <seg type="pāda" n="f">kadācid rahasi sthitam</seg> //</l>
</lg>

<milestone unit="speaker" n="pārvaty uvāca"/>

<lg xml:id="BrP_108.27">
<l><seg type="pāda" n="a">strīṇām eṣa svabhāvo 'sti</seg> <seg type="pāda" n="b">rataṃ gopāyitaṃ bhavet</seg> </l>
<l><seg type="pāda" n="c">tasmān me niyataṃ deśam</seg> <seg type="pāda" n="d">ājñayā rakṣitaṃ tava</seg> //</l>
</lg>

<lg xml:id="BrP_108.28">
<l><seg type="pāda" n="a">dehi me tridaśeśāna</seg> <seg type="pāda" n="b">umāvanam iti śrutam</seg> </l>
<l><seg type="pāda" n="c">vinā tvayā gaṇeśena</seg> <seg type="pāda" n="d">kārttikeyena nandinā</seg> //</l>
</lg>

<lg xml:id="BrP_108.29">
<l><seg type="pāda" n="a">yas tv atra praviśen nātha</seg> <seg type="pāda" n="b">strītvaṃ tasya bhaved iti</seg> //</l>
</lg>

<milestone unit="speaker" n="yakṣa uvāca"/>

<lg xml:id="BrP_108.30">
<l><seg type="pāda" n="a">ity ājñomāvane dattā</seg> <seg type="pāda" n="b">prasannenendumaulinā</seg> </l>
<l><seg type="pāda" n="c">kiṃ karomi pumān kānte</seg> <seg type="pāda" n="d">tvayā praṇayanārditaḥ</seg> </l>
<l><seg type="pāda" n="e">tasmān mayā na gantavyam</seg> <seg type="pāda" n="f">umāyā vanam uttamam</seg> //</l>
</lg>

<milestone unit="speaker" n="brahmovāca"/>

<lg xml:id="BrP_108.31">
<l><seg type="pāda" n="a">tad bhartṛvacanaṃ śrutvā</seg> <seg type="pāda" n="b">yakṣiṇī kāmarūpiṇī</seg> </l>
<l><seg type="pāda" n="c">mṛgī bhūtvā viśālākṣī</seg> <seg type="pāda" n="d">ilasya purato 'bhavat</seg> //</l>
</lg>

<lg xml:id="BrP_108.32">
<l><seg type="pāda" n="a">yakṣas tu saṃsthitas tatra</seg> <seg type="pāda" n="b">dadarśelo mṛgīṃ tadā</seg> </l>
<l><seg type="pāda" n="c">mṛgayāsaktacitto vai</seg> <seg type="pāda" n="d">mṛgīṃ dṛṣṭvā viśeṣataḥ</seg> //</l>
</lg>

<lg xml:id="BrP_108.33">
<l><seg type="pāda" n="a">eka eva hayārūḍho</seg> <seg type="pāda" n="b">niryayau tāṃ mṛgīm anu</seg> </l>
<l><seg type="pāda" n="c">sākarṣata śanais taṃ tu</seg> <seg type="pāda" n="d">rājānaṃ mṛgayākulam</seg> //</l>
</lg>

<lg xml:id="BrP_108.34">
<l><seg type="pāda" n="a">śanair jagāma sā tatra</seg> <seg type="pāda" n="b">yad umāvanam ucyate</seg> </l>
<l><seg type="pāda" n="c">adṛśyā tu mṛgī tasmai</seg> <seg type="pāda" n="d">darśayantī kvacit kvacit</seg> //</l>
</lg>

<lg xml:id="BrP_108.35">
<l><seg type="pāda" n="a">tiṣṭhantī caiva gacchantī</seg> <seg type="pāda" n="b">dhāvantī ca vibhītavat</seg> </l>
<l><seg type="pāda" n="c">hariṇī capalākṣī sā</seg> <seg type="pāda" n="d">tam ākarṣad umāvanam</seg> //</l>
</lg>

<lg xml:id="BrP_108.36">
<l><seg type="pāda" n="a">anuprāpto hayārūḍhas</seg> <seg type="pāda" n="b">tat prāpa sa umāvanam</seg> </l>
<l><seg type="pāda" n="c">umāvanaṃ praviṣṭaṃ taṃ</seg> <seg type="pāda" n="d">jñātvā sā yakṣiṇī tadā</seg> //</l>
</lg>

<lg xml:id="BrP_108.37">
<l><seg type="pāda" n="a">mṛgīrūpaṃ parityajya</seg> <seg type="pāda" n="b">yakṣiṇī kāmarūpiṇī</seg> </l>
<l><seg type="pāda" n="c">divyarūpaṃ samāsthāya</seg> <seg type="pāda" n="d">cāśokatarusaṃnidhau</seg> //</l>
</lg>

<lg xml:id="BrP_108.38">
<l><seg type="pāda" n="a">tacchākhālambitakarā</seg> <seg type="pāda" n="b">divyagandhānulepanā</seg> </l>
<l><seg type="pāda" n="c">divyarūpadharā tanvī</seg> <seg type="pāda" n="d">kṛtakāryā samā tadā</seg> //</l>
</lg>

<lg xml:id="BrP_108.39">
<l><seg type="pāda" n="a">hasantī nṛpatiṃ prekṣya</seg> <seg type="pāda" n="b">śrāntaṃ hayagataṃ tadā</seg> </l>
<l><seg type="pāda" n="c">mṛgīm ālokayantaṃ taṃ</seg> <seg type="pāda" n="d">capalākṣam ilaṃ tadā</seg> //</l>
</lg>

<lg xml:id="BrP_108.40">
<l><seg type="pāda" n="a">bhartṛvākyam aśeṣeṇa</seg> <seg type="pāda" n="b">smarantī prāha bhūmipam</seg> //</l>
</lg>

<milestone unit="speaker" n="samovāca"/>

<lg xml:id="BrP_108.41">
<l><seg type="pāda" n="a">hayārūḍhābalā tanvi</seg> <seg type="pāda" n="b">kva ekaiva tu gacchasi</seg> </l>
<l><seg type="pāda" n="c">puruṣasya ca veṣeṇa</seg> <seg type="pāda" n="d">ile kam anuyāsyasi</seg> //</l>
</lg>

<milestone unit="speaker" n="brahmovāca"/>

<lg xml:id="BrP_108.42">
<l><seg type="pāda" n="a">ileti vacanaṃ śrutvā</seg> <seg type="pāda" n="b">rājāsau krodhamūrchitaḥ</seg> </l>
<l><seg type="pāda" n="c">yakṣiṇīṃ bhartsayitvāsau</seg> <seg type="pāda" n="d">tām apṛcchan mṛgīṃ punaḥ</seg> //</l>
</lg>

<lg xml:id="BrP_108.43">
<l><seg type="pāda" n="a">tathāpi yakṣiṇī prāha</seg> <seg type="pāda" n="b">ile kim anuvīkṣase</seg> </l>
<l><seg type="pāda" n="c">ileti vacanaṃ śrutvā</seg> <seg type="pāda" n="d">dhṛtacāpo hayasthitaḥ</seg> //</l>
</lg>

<lg xml:id="BrP_108.44">
<l><seg type="pāda" n="a">kupito darśayām āsa</seg> <seg type="pāda" n="b">trailokyavijayī dhanuḥ</seg> </l>
<l><seg type="pāda" n="c">punaḥ sā prāha nṛpatiṃ</seg> <seg type="pāda" n="d">mahātmānam ile svayam</seg> //</l>
</lg>

<lg xml:id="BrP_108.45">
<l><seg type="pāda" n="a">prekṣasva paścān māṃ brūhi</seg> <seg type="pāda" n="b">asatyāṃ satyavādinīm</seg> </l>
<l><seg type="pāda" n="c">tadā cālokayad rājā</seg> <seg type="pāda" n="d">stanau tuṅgau bhujāntare</seg> //</l>
</lg>

<lg xml:id="BrP_108.46">
<l><seg type="pāda" n="a">kim idaṃ mama saṃjātam</seg> <seg type="pāda" n="b">ity evaṃ cakito 'bhavat</seg> //</l>
</lg>

<milestone unit="speaker" n="ilovāca"/>

<lg xml:id="BrP_108.47">
<l><seg type="pāda" n="a">kim idaṃ mama saṃjātaṃ</seg> <seg type="pāda" n="b">jānīte bhavatī sphuṭam</seg> </l>
<l><seg type="pāda" n="c">vada sarvaṃ yathātathyaṃ</seg> <seg type="pāda" n="d">tvaṃ kā vā vada suvrate</seg> //</l>
</lg>

<milestone unit="speaker" n="yakṣiṇy uvāca"/>

<lg xml:id="BrP_108.48">
<l><seg type="pāda" n="a">himavatkandaraśreṣṭhe</seg> <seg type="pāda" n="b">samanyur vasate patiḥ</seg> </l>
<l><seg type="pāda" n="c">yakṣāṇām adhipaḥ śrīmāṃs</seg> <seg type="pāda" n="d">tadbhāryāhaṃ tu yakṣiṇī</seg> //</l>
</lg>

<lg xml:id="BrP_108.49">
<l><seg type="pāda" n="a">yatkandare bhavān rājā</seg> <seg type="pāda" n="b">tūpaviṣṭaḥ suśītale</seg> </l>
<l><seg type="pāda" n="c">yasya yakṣā hatā mohāt</seg> <seg type="pāda" n="d">tvayā hi saṃgaraṃ vinā</seg> //</l>
</lg>

<lg xml:id="BrP_108.50">
<l><seg type="pāda" n="a">tato 'haṃ nirgamārthaṃ te</seg> <seg type="pāda" n="b">mṛgī bhūtvā umāvanam</seg> </l>
<l><seg type="pāda" n="c">praviṣṭā tvaṃ praviṣṭo 'si</seg> <seg type="pāda" n="d">purā prāha maheśvaraḥ</seg> //</l>
</lg>

<lg xml:id="BrP_108.51">
<l><seg type="pāda" n="a">yas tv atra praviśen mandaḥ</seg> <seg type="pāda" n="b">pumān strītvam avāpsyati</seg> </l>
<l><seg type="pāda" n="c">tasmāt strītvam avāpto 'si</seg> <seg type="pāda" n="d">na tvaṃ duḥkhitum arhasi</seg> </l>
<l><seg type="pāda" n="e">prauḍho 'pi ko 'tra jānāti</seg> <seg type="pāda" n="f">vicitrabhavitavyatām</seg> //</l>
</lg>

<milestone unit="speaker" n="brahmovāca"/>

<lg xml:id="BrP_108.52">
<l><seg type="pāda" n="a">yakṣiṇīvacanaṃ śrutvā</seg> <seg type="pāda" n="b">hayārūḍhas tadāpatat</seg> </l>
<l><seg type="pāda" n="c">tam āśvāsya punaḥ saiva</seg> <seg type="pāda" n="d">yakṣiṇī vākyam abravīt</seg> //</l>
</lg>

<milestone unit="speaker" n="yakṣiṇy uvāca"/>

<lg xml:id="BrP_108.53">
<l><seg type="pāda" n="a">strītvaṃ jātaṃ jātam eva</seg> <seg type="pāda" n="b">na puṃstvaṃ kartum arhasi</seg> </l>
<l><seg type="pāda" n="c">gṛhāṇa vidyāṃ strīyogyāṃ</seg> <seg type="pāda" n="d">nṛtyaṃ gītam alaṃkṛtim</seg> </l>
<l><seg type="pāda" n="e">strīlālityaṃ strīvilāsaṃ</seg> <seg type="pāda" n="f">strīkṛtyaṃ sarvam eva tat</seg> //</l>
</lg>

<milestone unit="speaker" n="brahmovāca"/>

<lg xml:id="BrP_108.54">
<l><seg type="pāda" n="a">ilā sarvam athāvāpya</seg> <seg type="pāda" n="b">yakṣiṇīṃ vākyam abravīt</seg> //</l>
</lg>

<milestone unit="speaker" n="ilovāca"/>

<lg xml:id="BrP_108.55">
<l><seg type="pāda" n="a">ko vā bhartā kiṃ tu kṛtyaṃ</seg> <seg type="pāda" n="b">punaḥ puṃstvaṃ kathaṃ bhavet</seg> </l>
<l><seg type="pāda" n="c">etad vadasva kalyāṇī</seg> <seg type="pāda" n="d">duḥkhārtāyā viśeṣataḥ</seg> </l>
<l><seg type="pāda" n="e">ārtānām ārtiśamanāc</seg> <seg type="pāda" n="f">chreyo nābhyadhikaṃ kvacit</seg> //</l>
</lg>

<milestone unit="speaker" n="yakṣiṇy uvāca"/>

<lg xml:id="BrP_108.56">
<l><seg type="pāda" n="a">budhaḥ somasuto nāma</seg> <seg type="pāda" n="b">vanād asmāc ca pūrvataḥ</seg> </l>
<l><seg type="pāda" n="c">āśramas tasya subhage</seg> <seg type="pāda" n="d">pitaraṃ nityam eṣyati</seg> //</l>
</lg>

<lg xml:id="BrP_108.57">
<l><seg type="pāda" n="a">anenaiva pathā somaṃ</seg> <seg type="pāda" n="b">pitaraṃ sa budho grahaḥ</seg> </l>
<l><seg type="pāda" n="c">draṣṭuṃ yāti tato nityaṃ</seg> <seg type="pāda" n="d">namaskartuṃ tathaiva ca</seg> //</l>
</lg>

<lg xml:id="BrP_108.58">
<l><seg type="pāda" n="a">yadā yāti budhaḥ śāntas</seg> <seg type="pāda" n="b">tadātmānaṃ ca darśaya</seg> </l>
<l><seg type="pāda" n="c">taṃ dṛṣṭvā tvaṃ tu subhage</seg> <seg type="pāda" n="d">sarvakāmān avāpsyasi</seg> //</l>
</lg>

<milestone unit="speaker" n="brahmovāca"/>

<lg xml:id="BrP_108.59">
<l><seg type="pāda" n="a">tām āśvāsya tataḥ subhrūr</seg> <seg type="pāda" n="b">yakṣiṇy antaradhīyata</seg> </l>
<l><seg type="pāda" n="c">yakṣiṇī sā tam ācaṣṭa</seg> <seg type="pāda" n="d">yakṣo 'pi sukham āptavān</seg> //</l>
</lg>

<lg xml:id="BrP_108.60">
<l><seg type="pāda" n="a">ilasainyaṃ ca tatrāsīt</seg> <seg type="pāda" n="b">tad gataṃ ca yathāsukham</seg> </l>
<l><seg type="pāda" n="c">umāvanasthitā celā</seg> <seg type="pāda" n="d">gāyantī nṛtyatī punaḥ</seg> //</l>
</lg>

<lg xml:id="BrP_108.61">
<l><seg type="pāda" n="a">strībhāvam anuceṣṭantī</seg> <seg type="pāda" n="b">smarantī karmaṇo gatim</seg> </l>
<l><seg type="pāda" n="c">kadācit kriyamāṇe tu</seg> <seg type="pāda" n="d">ilayā nṛtyakarmaṇi</seg> //</l>
</lg>

<lg xml:id="BrP_108.62">
<l><seg type="pāda" n="a">tām apaśyad budho dhīmān</seg> <seg type="pāda" n="b">pitaraṃ gantum udyataḥ</seg> </l>
<l><seg type="pāda" n="c">ilāṃ dṛṣṭvā gatiṃ tyaktvā</seg> <seg type="pāda" n="d">tām āgatyābravīd budhaḥ</seg> //</l>
</lg>

<milestone unit="speaker" n="budha uvāca"/>

<lg xml:id="BrP_108.63">
<l><seg type="pāda" n="a">bhāryā bhava mama svasthā</seg> <seg type="pāda" n="b">sarvābhyas tvaṃ priyā bhava</seg> //</l>
</lg>

<milestone unit="speaker" n="brahmovāca"/>

<lg xml:id="BrP_108.64">
<l><seg type="pāda" n="a">budhavākyam ilā bhaktyā</seg> <seg type="pāda" n="b">tv abhinandya tathākarot</seg> </l>
<l><seg type="pāda" n="c">smṛtvā ca yakṣiṇīvākyaṃ</seg> <seg type="pāda" n="d">tatas tuṣṭābhavan mune</seg> //</l>
</lg>

<lg xml:id="BrP_108.65">
<l><seg type="pāda" n="a">budho reme tayā prītyā</seg> <seg type="pāda" n="b">nītvā svasthānam uttamam</seg> </l>
<l><seg type="pāda" n="c">sā cāpi sarvabhāvena</seg> <seg type="pāda" n="d">toṣayām āsa taṃ patim</seg> </l>
<l><seg type="pāda" n="e">tato bahutithe kāle</seg> <seg type="pāda" n="f">budhas tuṣṭo 'vadat priyām</seg> //</l>
</lg>

<milestone unit="speaker" n="budha uvāca"/>

<lg xml:id="BrP_108.66">
<l><seg type="pāda" n="a">kiṃ te deyaṃ mayā bhadre</seg> <seg type="pāda" n="b">priyaṃ yan manasi sthitam</seg> //</l>
</lg>

<milestone unit="speaker" n="brahmovāca"/>

<lg xml:id="BrP_108.67">
<l><seg type="pāda" n="a">tadvākyasamakālaṃ tu</seg> <seg type="pāda" n="b">putraṃ dehīty abhāṣata</seg> </l>
<l><seg type="pāda" n="c">ilā budhaṃ somasutaṃ</seg> <seg type="pāda" n="d">prītimantaṃ priyaṃ tathā</seg> //</l>
</lg>

<milestone unit="speaker" n="budha uvāca"/>

<lg xml:id="BrP_108.68">
<l><seg type="pāda" n="a">amogham etan madvīryaṃ</seg> <seg type="pāda" n="b">tathā prītisamudbhavam</seg> </l>
<l><seg type="pāda" n="c">putras te bhavitā tasmāt</seg> <seg type="pāda" n="d">kṣatriyo lokaviśrutaḥ</seg> //</l>
</lg>

<lg xml:id="BrP_108.69">
<l><seg type="pāda" n="a">somavaṃśakaraḥ śrīmān</seg> <seg type="pāda" n="b">āditya iva tejasā</seg> </l>
<l><seg type="pāda" n="c">buddhyā bṛhaspatisamaḥ</seg> <seg type="pāda" n="d">kṣamayā pṛthivīsamaḥ</seg> //</l>
</lg>

<lg xml:id="BrP_108.70">
<l><seg type="pāda" n="a">vīryeṇājau harir iva</seg> <seg type="pāda" n="b">kopena hutabhug yathā</seg> //</l>
</lg>

<milestone unit="speaker" n="brahmovāca"/>

<lg xml:id="BrP_108.71">
<l><seg type="pāda" n="a">tasminn utpadyamāne tu</seg> <seg type="pāda" n="b">budhaputre mahātmani</seg> </l>
<l><seg type="pāda" n="c">jayaśabdaś ca sarvatra</seg> <seg type="pāda" n="d">tv āsīc ca suraveśmani</seg> //</l>
</lg>

<lg xml:id="BrP_108.72">
<l><seg type="pāda" n="a">budhaputre samutpanne</seg> <seg type="pāda" n="b">tatrājagmuḥ sureśvarāḥ</seg> </l>
<l><seg type="pāda" n="c">aham apy āgamaṃ tatra</seg> <seg type="pāda" n="d">mudā yukto mahāmate</seg> //</l>
</lg>

<lg xml:id="BrP_108.73">
<l><seg type="pāda" n="a">jātamātraḥ suto rāvam</seg> <seg type="pāda" n="b">akarot sa pṛthusvaram</seg> </l>
<l><seg type="pāda" n="c">tena sarve 'py avocan vai</seg> <seg type="pāda" n="d">saṃgatā ṛṣayaḥ surāḥ</seg> //</l>
</lg>

<lg xml:id="BrP_108.74">
<l><seg type="pāda" n="a">yasmāt purū ravo 'syeti</seg> <seg type="pāda" n="b">tasmād eṣa purūravāḥ</seg> </l>
<l><seg type="pāda" n="c">syād ity evaṃ nāma cakruḥ</seg> <seg type="pāda" n="d">sarve saṃtuṣṭamānasāḥ</seg> //</l>
</lg>

<lg xml:id="BrP_108.75">
<l><seg type="pāda" n="a">budho 'py adhyāpayām āsa</seg> <seg type="pāda" n="b">kṣātravidyāṃ sutaṃ śubhām</seg> </l>
<l><seg type="pāda" n="c">dhanurvedaṃ saprayogaṃ</seg> <seg type="pāda" n="d">budhaḥ prādāt tadātmaje</seg> //</l>
</lg>

<lg xml:id="BrP_108.76">
<l><seg type="pāda" n="a">sa śīghraṃ vṛddhim agamac</seg> <seg type="pāda" n="b">chuklapakṣe yathā śaśī</seg> </l>
<l><seg type="pāda" n="c">sa mātaraṃ duḥkhayutāṃ</seg> <seg type="pāda" n="d">samīkṣyelāṃ mahāmatiḥ</seg> </l>
<l><seg type="pāda" n="e">namasyātha vinītātmā</seg> <seg type="pāda" n="f">ilām ailo 'bravīd idam</seg> //</l>
</lg>

<milestone unit="speaker" n="aila uvāca"/>

<lg xml:id="BrP_108.77">
<l><seg type="pāda" n="a">budho mātar mama pitā</seg> <seg type="pāda" n="b">tava bhartā priyas tathā</seg> </l>
<l><seg type="pāda" n="c">ahaṃ ca putraḥ karmaṇyaḥ</seg> <seg type="pāda" n="d">kasmāt te mānaso jvaraḥ</seg> //</l>
</lg>

<milestone unit="speaker" n="ilovāca"/>

<lg xml:id="BrP_108.78">
<l><seg type="pāda" n="a">satyaṃ putra budho bhartā</seg> <seg type="pāda" n="b">tvaṃ ca putro guṇākaraḥ</seg> </l>
<l><seg type="pāda" n="c">bhartṛputrakṛtā cintā</seg> <seg type="pāda" n="d">na mamāsti kadācana</seg> //</l>
</lg>

<lg xml:id="BrP_108.79">
<l><seg type="pāda" n="a">tathāpi pūrvajaṃ kiṃcid</seg> <seg type="pāda" n="b">duḥkhaṃ smṛtvā punaḥ punaḥ</seg> </l>
<l><seg type="pāda" n="c">cintayeyaṃ mahābuddhe</seg> <seg type="pāda" n="d">tato mātaram abravīt</seg> //</l>
</lg>

<milestone unit="speaker" n="aila uvāca"/>

<lg xml:id="BrP_108.80">
<l><seg type="pāda" n="a">nivedayasva me mātas</seg> <seg type="pāda" n="b">tad eva prathamaṃ mama</seg> //</l>
</lg>

<milestone unit="speaker" n="brahmovāca"/>

<lg xml:id="BrP_108.81">
<l><seg type="pāda" n="a">ilā cainam uvācedaṃ</seg> <seg type="pāda" n="b">rahovācaṃ kathaṃ vade</seg> </l>
<l><seg type="pāda" n="c">tathāpi putra te vacmi</seg> <seg type="pāda" n="d">pitroḥ putro yato gatiḥ</seg> </l>
<l><seg type="pāda" n="e">magnānāṃ duḥkhapāthobdhau</seg> <seg type="pāda" n="f">putraḥ pravahaṇaṃ param</seg> //</l>
</lg>

<milestone unit="speaker" n="brahmovāca"/>

<lg xml:id="BrP_108.82">
<l><seg type="pāda" n="a">tan mātṛvacanaṃ śrutvā</seg> <seg type="pāda" n="b">vinītaḥ prāha mātaram</seg> </l>
<l><seg type="pāda" n="c">pādayoḥ patitaś cāpi</seg> <seg type="pāda" n="d">vada mātar yathā tathā</seg> //</l>
</lg>

<milestone unit="speaker" n="brahmovāca"/>

<lg xml:id="BrP_108.83">
<l><seg type="pāda" n="a">sā purūravasaṃ prāha</seg> <seg type="pāda" n="b">ikṣvākūṇāṃ tathā kulam</seg> </l>
<l><seg type="pāda" n="c">tatrotpattiṃ svasya nāma</seg> <seg type="pāda" n="d">rājyaprāptiṃ priyān sutān</seg> //</l>
</lg>

<lg xml:id="BrP_108.84">
<l><seg type="pāda" n="a">purodhasaṃ vasiṣṭhaṃ ca</seg> <seg type="pāda" n="b">priyāṃ bhāryāṃ svakaṃ padam</seg> </l>
<l><seg type="pāda" n="c">vananiryāṇam evātha</seg> <seg type="pāda" n="d">amātyānāṃ purodhasaḥ</seg> //</l>
</lg>

<lg xml:id="BrP_108.85">
<l><seg type="pāda" n="a">preṣaṇaṃ ca nagaryāṃ tāṃ</seg> <seg type="pāda" n="b">mṛgayāsaktim eva ca</seg> </l>
<l><seg type="pāda" n="c">himavatkandaragatiṃ</seg> <seg type="pāda" n="d">yakṣeśvaragṛhe gatim</seg> //</l>
</lg>

<lg xml:id="BrP_108.86">
<l><seg type="pāda" n="a">umāvanapraveśaṃ ca</seg> <seg type="pāda" n="b">strītvaprāptim aśeṣataḥ</seg> </l>
<l><seg type="pāda" n="c">maheśvarājñayā tatra</seg> <seg type="pāda" n="d">cāpraveśaṃ narasya tu</seg> //</l>
</lg>

<lg xml:id="BrP_108.87">
<l><seg type="pāda" n="a">yakṣiṇīvākyam apy asya</seg> <seg type="pāda" n="b">varadānaṃ tathaiva ca</seg> </l>
<l><seg type="pāda" n="c">budhaprāptiṃ tathā prītiṃ</seg> <seg type="pāda" n="d">putrotpattyādy aśeṣataḥ</seg> //</l>
</lg>

<lg xml:id="BrP_108.88">
<l><seg type="pāda" n="a">kathayām āsa tat sarvaṃ</seg> <seg type="pāda" n="b">śrutvā mātaram abravīt</seg> </l>
<l><seg type="pāda" n="c">purūravāḥ kiṃ karomi</seg> <seg type="pāda" n="d">kiṃ kṛtvā sukṛtaṃ bhavet</seg> //</l>
</lg>

<lg xml:id="BrP_108.89">
<l><seg type="pāda" n="a">etāvatā te tṛptiś ced</seg> <seg type="pāda" n="b">alam etena cāmbike</seg> </l>
<l><seg type="pāda" n="c">yad apy anyan manovarti</seg> <seg type="pāda" n="d">tad apy ājñāpayasva me</seg> //</l>
</lg>

<milestone unit="speaker" n="ilovāca"/>

<lg xml:id="BrP_108.90">
<l><seg type="pāda" n="a">iccheyaṃ puṃstvam utkṛṣṭam</seg> <seg type="pāda" n="b">iccheyaṃ rājyam uttamam</seg> </l>
<l><seg type="pāda" n="c">abhiṣekaṃ ca putrāṇāṃ</seg> <seg type="pāda" n="d">tava cāpi viśeṣataḥ</seg> //</l>
</lg>

<lg xml:id="BrP_108.91">
<l><seg type="pāda" n="a">dānaṃ dātuṃ ca yaṣṭuṃ ca</seg> <seg type="pāda" n="b">muktimārgasya vīkṣaṇam</seg> </l>
<l><seg type="pāda" n="c">sarvaṃ ca kartum icchāmi</seg> <seg type="pāda" n="d">tava putra prasādataḥ</seg> //</l>
</lg>

<milestone unit="speaker" n="putra uvāca"/>

<lg xml:id="BrP_108.92">
<l><seg type="pāda" n="a">upāyaṃ tvā tu pṛcchāmi</seg> <seg type="pāda" n="b">yena puṃstvam avāpsyasi</seg> </l>
<l><seg type="pāda" n="c">tapaso vānyato vāpi</seg> <seg type="pāda" n="d">vadasva mama tattvataḥ</seg> //</l>
</lg>

<milestone unit="speaker" n="ilovāca"/>

<lg xml:id="BrP_108.93">
<l><seg type="pāda" n="a">budhaṃ tvaṃ pitaraṃ pṛccha</seg> <seg type="pāda" n="b">gatvā putra yathārthavat</seg> </l>
<l><seg type="pāda" n="c">sa tu sarvaṃ tu jānāti</seg> <seg type="pāda" n="d">upadekṣyati te hitam</seg> //</l>
</lg>

<milestone unit="speaker" n="brahmovāca"/>

<lg xml:id="BrP_108.94">
<l><seg type="pāda" n="a">tanmātṛvacanād ailo</seg> <seg type="pāda" n="b">gatvā pitaram añjasā</seg> </l>
<l><seg type="pāda" n="c">uvāca praṇato bhūtvā</seg> <seg type="pāda" n="d">mātuḥ kṛtyaṃ tathātmanaḥ</seg> //</l>
</lg>

<milestone unit="speaker" n="budha uvāca"/>

<lg xml:id="BrP_108.95">
<l><seg type="pāda" n="a">ilaṃ jāne mahāprājña</seg> <seg type="pāda" n="b">ilāṃ jātāṃ punas tathā</seg> </l>
<l><seg type="pāda" n="c">umāvanapraveśaṃ ca</seg> <seg type="pāda" n="d">śaṃbhor ājñāṃ tathaiva ca</seg> //</l>
</lg>

<lg xml:id="BrP_108.96">
<l><seg type="pāda" n="a">tasmāc chaṃbhuprasādena</seg> <seg type="pāda" n="b">umāyāś ca prasādataḥ</seg> </l>
<l><seg type="pāda" n="c">viśāpo bhavitā putra</seg> <seg type="pāda" n="d">tāv ārādhya na cānyathā</seg> //</l>
</lg>

<milestone unit="speaker" n="purūravā uvāca"/>

<lg xml:id="BrP_108.97">
<l><seg type="pāda" n="a">paśyeyaṃ taṃ kathaṃ devaṃ</seg> <seg type="pāda" n="b">kathaṃ vā mātaraṃ śivām</seg> </l>
<l><seg type="pāda" n="c">tīrthād vā tapaso vāpi</seg> <seg type="pāda" n="d">tat pitaḥ prathamaṃ vada</seg> //</l>
</lg>

<milestone unit="speaker" n="budha uvāca"/>

<lg xml:id="BrP_108.98">
<l><seg type="pāda" n="a">gautamīṃ gaccha putra tvaṃ</seg> <seg type="pāda" n="b">tatrāste sarvadā śivaḥ</seg> </l>
<l><seg type="pāda" n="c">umayā sahitaḥ śrīmāñ</seg> <seg type="pāda" n="d">śāpahantā varapradaḥ</seg> //</l>
</lg>

<milestone unit="speaker" n="brahmovāca"/>

<lg xml:id="BrP_108.99">
<l><seg type="pāda" n="a">purūravāḥ pitur vākyaṃ</seg> <seg type="pāda" n="b">śrutvā tu mudito 'bhavat</seg> </l>
<l><seg type="pāda" n="c">gautamīṃ tapase dhīmān</seg> <seg type="pāda" n="d">gaṅgāṃ trailokyapāvanīm</seg> //</l>
</lg>

<lg xml:id="BrP_108.100">
<l><seg type="pāda" n="a">puṃstvam icchaṃs tathā mātur</seg> <seg type="pāda" n="b">jagāma tapase tvaran</seg> </l>
<l><seg type="pāda" n="c">himavantaṃ giriṃ natvā</seg> <seg type="pāda" n="d">mātaraṃ pitaraṃ gurum</seg> //</l>
</lg>

<lg xml:id="BrP_108.101">
<l><seg type="pāda" n="a">gacchantam anvagāt putram</seg> <seg type="pāda" n="b">ilā somasutas tathā</seg> </l>
<l><seg type="pāda" n="c">te sarve gautamīṃ prāptā</seg> <seg type="pāda" n="d">himavatparvatottamāt</seg> //</l>
</lg>

<lg xml:id="BrP_108.102">
<l><seg type="pāda" n="a">tatra snātvā tapaḥ kiṃcit</seg> <seg type="pāda" n="b">kṛtvā cakruḥ stutiṃ parām</seg> </l>
<l><seg type="pāda" n="c">bhavasya devadevasya</seg> <seg type="pāda" n="d">stutikramam imaṃ śṛṇu</seg> //</l>
</lg>

<lg xml:id="BrP_108.103">
<l><seg type="pāda" n="a">budhas tuṣṭāva prathamam</seg> <seg type="pāda" n="b">ilā ca tadanantaram</seg> </l>
<l><seg type="pāda" n="c">tataḥ purūravāḥ putro</seg> <seg type="pāda" n="d">gaurīṃ devīṃ ca śaṃkaram</seg> //</l>
</lg>

<milestone unit="speaker" n="budha uvāca"/>

<lg xml:id="BrP_108.104">
<l><seg type="pāda" n="a">yau kuṅkumena svaśarīrajena</seg> <lb/><seg type="pāda" n="b">svabhāvahemapratimau sarūpau</seg></l>
<l><seg type="pāda" n="c">yāv arcitau skandagaṇeśvarābhyāṃ</seg> <lb/><seg type="pāda" n="d">tau me śaraṇyau śaraṇaṃ bhavetām</seg></l>
</lg>

<milestone unit="speaker" n="ilovāca"/>

<lg xml:id="BrP_108.105">
<l><seg type="pāda" n="a">saṃsāratāpatrayadāvadagdhāḥ</seg> <lb/><seg type="pāda" n="b">śarīriṇo yau paricintayantaḥ</seg></l>
<l><seg type="pāda" n="c">sadyaḥ parāṃ nirvṛtim āpnuvanti</seg> <lb/><seg type="pāda" n="d">tau śaṃkarau me śaraṇaṃ bhavetām</seg></l>
</lg>

<lg xml:id="BrP_108.106">
<l><seg type="pāda" n="a">ārtā hy ahaṃ pīḍitamānasā te</seg> <lb/><seg type="pāda" n="b">kleśādigoptā na paro 'sti kaścit</seg></l>
<l><seg type="pāda" n="c">deva tvadīyau caraṇau supuṇyau</seg> <lb/><seg type="pāda" n="d">tau me śaraṇyau śaraṇaṃ bhavetām</seg></l>
</lg>

<milestone unit="speaker" n="purūravā uvāca"/>

<lg xml:id="BrP_108.107">
<l><seg type="pāda" n="a">yayoḥ sakāśād idam abhyudaiti</seg> <lb/><seg type="pāda" n="b">prayāti cānte layam eva sarvam</seg></l>
<l><seg type="pāda" n="c">jagaccharaṇyau jagadātmakau tu</seg> <lb/><seg type="pāda" n="d">gaurīharau me śaraṇaṃ bhavetām</seg></l>
</lg>

<lg xml:id="BrP_108.108">
<l><seg type="pāda" n="a">yau devavṛndeṣu mahotsave tu</seg> <lb/><seg type="pāda" n="b">pādau gṛhāṇeśa girīśaputryāḥ</seg></l>
<l><seg type="pāda" n="c">proktaṃ dhṛtau prītivaśāc chivena</seg> <lb/><seg type="pāda" n="d">tau me śaraṇyau śaraṇaṃ bhavetām</seg></l>
</lg>

<milestone unit="speaker" n="śrīdevy uvāca"/>

<lg xml:id="BrP_108.109">
<l><seg type="pāda" n="a">kim abhīṣṭaṃ pradāsyāmi</seg> <seg type="pāda" n="b">yuṣmabhyaṃ tad vadantu me</seg> </l>
<l><seg type="pāda" n="c">kṛtakṛtyāḥ stha bhadraṃ vo</seg> <seg type="pāda" n="d">devānām api duṣkaram</seg> //</l>
</lg>

<milestone unit="speaker" n="purūravā uvāca"/>

<lg xml:id="BrP_108.110">
<l><seg type="pāda" n="a">ilo rājā tavājñātvā</seg> <seg type="pāda" n="b">vanaṃ prāviśad ambike</seg> </l>
<l><seg type="pāda" n="c">tat kṣamasva sureśāni</seg> <seg type="pāda" n="d">puṃstvaṃ dātuṃ tvam arhasi</seg> //</l>
</lg>

<milestone unit="speaker" n="brahmovāca"/>

<lg xml:id="BrP_108.111">
<l><seg type="pāda" n="a">tathety uvāca tān sarvān</seg> <seg type="pāda" n="b">bhavasya tu mate sthitā</seg> </l>
<l><seg type="pāda" n="c">tataḥ sa bhagavān āha</seg> <seg type="pāda" n="d">devīvākyarataḥ sadā</seg> //</l>
</lg>

<milestone unit="speaker" n="śiva uvāca"/>

<lg xml:id="BrP_108.112">
<l><seg type="pāda" n="a">atrābhiṣekamātreṇa</seg> <seg type="pāda" n="b">puṃstvaṃ prāpnotv ayaṃ nṛpaḥ</seg> //</l>
</lg>

<milestone unit="speaker" n="brahmovāca"/>

<lg xml:id="BrP_108.113">
<l><seg type="pāda" n="a">snātāyā budhabhāryāyāḥ</seg> <seg type="pāda" n="b">śarīrād vāri susruve</seg> </l>
<l><seg type="pāda" n="c">nṛtyaṃ gītaṃ ca lāvaṇyaṃ</seg> <seg type="pāda" n="d">yakṣiṇyā yad upārjitam</seg> //</l>
</lg>

<lg xml:id="BrP_108.114">
<l><seg type="pāda" n="a">tat sarvaṃ vāridhārābhir</seg> <seg type="pāda" n="b">gaṅgāmbhasi samāviśat</seg> </l>
<l><seg type="pāda" n="c">nṛtyā gītā ca saubhāgyā</seg> <seg type="pāda" n="d">imā nadyo babhūvire</seg> //</l>
</lg>

<lg xml:id="BrP_108.115">
<l><seg type="pāda" n="a">tāś cāpi saṃgatā gaṅgāṃ</seg> <seg type="pāda" n="b">te puṇyāḥ saṃgamās trayaḥ</seg> </l>
<l><seg type="pāda" n="c">teṣu snānaṃ ca dānaṃ ca</seg> <seg type="pāda" n="d">surarājyaphalapradam</seg> //</l>
</lg>

<lg xml:id="BrP_108.116">
<l><seg type="pāda" n="a">ilā puṃstvam avāpyātha</seg> <seg type="pāda" n="b">gaurīśaṃbhoḥ prasādataḥ</seg> </l>
<l><seg type="pāda" n="c">mahābhyudayasiddhyarthaṃ</seg> <seg type="pāda" n="d">vājimedham athākarot</seg> //</l>
</lg>

<lg xml:id="BrP_108.117">
<l><seg type="pāda" n="a">purodhasaṃ vasiṣṭhaṃ ca</seg> <seg type="pāda" n="b">bhāryāṃ putrāṃs tathaiva ca</seg> </l>
<l><seg type="pāda" n="c">amātyāṃś ca balaṃ kośam</seg> <seg type="pāda" n="d">ānīya sa nṛpottamaḥ</seg> //</l>
</lg>

<lg xml:id="BrP_108.118">
<l><seg type="pāda" n="a">caturaṅgaṃ balaṃ rājyaṃ</seg> <seg type="pāda" n="b">daṇḍake 'sthāpayat tadā</seg> </l>
<l><seg type="pāda" n="c">ilasya nāmnā vikhyātaṃ</seg> <seg type="pāda" n="d">tatra tat puram ucyate</seg> //</l>
</lg>

<lg xml:id="BrP_108.119">
<l><seg type="pāda" n="a">pūrvajātān atho putrān</seg> <seg type="pāda" n="b">sūryavaṃśakramāgate</seg> </l>
<l><seg type="pāda" n="c">rājye 'bhiṣicya paścāt tam</seg> <seg type="pāda" n="d">ailaṃ snehād asiñcayat</seg> //</l>
</lg>

<lg xml:id="BrP_108.120">
<l><seg type="pāda" n="a">somavaṃśakaraḥ śrīmān</seg> <seg type="pāda" n="b">ayaṃ rājā bhaved iti</seg> </l>
<l><seg type="pāda" n="c">sarvebhyo matimānebhyo</seg> <seg type="pāda" n="d">jyeṣṭhaḥ śreṣṭho 'bhavan mune</seg> //</l>
</lg>

<lg xml:id="BrP_108.121">
<l><seg type="pāda" n="a">yatra ca kratavo vṛttā</seg> <seg type="pāda" n="b">ilasya nṛpateḥ śubhāḥ</seg> </l>
<l><seg type="pāda" n="c">yatra puṃstvam avāpyātha</seg> <seg type="pāda" n="d">yatra putrāḥ samāgatāḥ</seg> //</l>
</lg>

<lg xml:id="BrP_108.122">
<l><seg type="pāda" n="a">yakṣiṇīdattanṛtyādi</seg><seg type="pāda" n="b">gītasaubhāgyamaṅgalāḥ</seg> </l>
<l><seg type="pāda" n="c">nadyo bhūtvā yatra gaṅgāṃ</seg> <seg type="pāda" n="d">saṃgatās tāni nārada</seg> //</l>
</lg>

<lg xml:id="BrP_108.123">
<l><seg type="pāda" n="a">tīrthāni śubhadāny āsan</seg> <seg type="pāda" n="b">sahasrāṇy atha ṣoḍaśa</seg> </l>
<l><seg type="pāda" n="c">ubhayos tīrayos tāta</seg> <seg type="pāda" n="d">tatra śaṃbhur ileśvaraḥ</seg> </l>
<l><seg type="pāda" n="e">teṣu snānaṃ ca dānaṃ ca</seg> <seg type="pāda" n="f">sarvakratuphalapradam</seg> //</l>
</lg>

<milestone unit="speaker" n="brahmovāca"/>

<lg xml:id="BrP_109.1">
<l><seg type="pāda" n="a">cakratīrtham iti khyātaṃ</seg> <seg type="pāda" n="b">brahmahatyādināśanam</seg> </l>
<l><seg type="pāda" n="c">yatra cakreśvaro devaś</seg> <seg type="pāda" n="d">cakram āpa yato hariḥ</seg> //</l>
</lg>

<lg xml:id="BrP_109.2">
<l><seg type="pāda" n="a">yatra viṣṇuḥ svayaṃ sthitvā</seg> <seg type="pāda" n="b">cakrārthaṃ śaṃkaraṃ prabhuḥ</seg> </l>
<l><seg type="pāda" n="c">pūjayām āsa tat tīrthaṃ</seg> <seg type="pāda" n="d">cakratīrtham udāhṛtam</seg> //</l>
</lg>

<lg xml:id="BrP_109.3">
<l><seg type="pāda" n="a">yasya śravaṇamātreṇa</seg> <seg type="pāda" n="b">sarvapāpaiḥ pramucyate</seg> </l>
<l><seg type="pāda" n="c">dakṣakratau pravṛtte tu</seg> <seg type="pāda" n="d">devānāṃ ca samāgame</seg> //</l>
</lg>

<lg xml:id="BrP_109.4">
<l><seg type="pāda" n="a">dakṣeṇa dūṣite deve</seg> <seg type="pāda" n="b">śive śarve maheśvare</seg> </l>
<l><seg type="pāda" n="c">anāhvāne sureśasya</seg> <seg type="pāda" n="d">dakṣacitte malīmase</seg> //</l>
</lg>

<lg xml:id="BrP_109.5">
<l><seg type="pāda" n="a">dākṣāyaṇyā śrute vākye</seg> <seg type="pāda" n="b">anāhvānasya kāraṇe</seg> </l>
<l><seg type="pāda" n="c">ahalyāyāṃ coktavatyāṃ</seg> <seg type="pāda" n="d">kupitābhūt sureśvarī</seg> //</l>
</lg>

<lg xml:id="BrP_109.6">
<l><seg type="pāda" n="a">pitaraṃ nāśaye pāpaṃ</seg> <seg type="pāda" n="b">kṣameyaṃ na kathaṃcana</seg> </l>
<l><seg type="pāda" n="c">śṛṇvatī doṣavākyāni</seg> <seg type="pāda" n="d">pitrā coktāni bhartari</seg> //</l>
</lg>

<lg xml:id="BrP_109.7">
<l><seg type="pāda" n="a">patyuḥ śṛṇvanti yā nindāṃ</seg> <seg type="pāda" n="b">tāsāṃ pāpāvadhiḥ kutaḥ</seg> </l>
<l><seg type="pāda" n="c">yādṛśas tādṛśo vāpi</seg> <seg type="pāda" n="d">patiḥ strīṇāṃ parā gatiḥ</seg> //</l>
</lg>

<lg xml:id="BrP_109.8">
<l><seg type="pāda" n="a">kiṃ punaḥ sakalādhīśo</seg> <seg type="pāda" n="b">mahādevo jagadguruḥ</seg> </l>
<l><seg type="pāda" n="c">śrutaṃ tannindanaṃ tarhi</seg> <seg type="pāda" n="d">dhārayāmi na dehakam</seg> //</l>
</lg>

<lg xml:id="BrP_109.9">
<l><seg type="pāda" n="a">tasmāt tyakṣya imaṃ deham</seg> <seg type="pāda" n="b">ity uktvā sā mahāsatī</seg> </l>
<l><seg type="pāda" n="c">kopena mahatāviṣṭā</seg> <seg type="pāda" n="d">prajajvāla sureśvarī</seg> //</l>
</lg>

<lg xml:id="BrP_109.10">
<l><seg type="pāda" n="a">śivaikacetanā dehaṃ</seg> <seg type="pāda" n="b">balād yogāc ca tatyaje</seg> </l>
<l><seg type="pāda" n="c">maheśvaro 'pi sakalaṃ</seg> <seg type="pāda" n="d">vṛttam ākarṇya nāradāt</seg> //</l>
</lg>

<lg xml:id="BrP_109.11">
<l><seg type="pāda" n="a">dṛṣṭvā cukopa papraccha</seg> <seg type="pāda" n="b">jayāṃ ca vijayāṃ tathā</seg> </l>
<l><seg type="pāda" n="c">te ūcatur ubhe devaṃ</seg> <seg type="pāda" n="d">dakṣakratuvināśanam</seg> //</l>
</lg>

<lg xml:id="BrP_109.12">
<l><seg type="pāda" n="a">dākṣāyaṇyā iti śrutvā</seg> <seg type="pāda" n="b">makhaṃ prāyān maheśvaraḥ</seg> </l>
<l><seg type="pāda" n="c">bhīmair gaṇaiḥ parivṛto</seg> <seg type="pāda" n="d">bhūtanāthaiḥ samaṃ yayau</seg> //</l>
</lg>

<lg xml:id="BrP_109.13">
<l><seg type="pāda" n="a">makhas tair veṣṭitaḥ sarvo</seg> <seg type="pāda" n="b">devabrahmapuraskṛtaḥ</seg> </l>
<l><seg type="pāda" n="c">dakṣeṇa yajamānena</seg> <seg type="pāda" n="d">śuddhabhāvena rakṣitaḥ</seg> //</l>
</lg>

<lg xml:id="BrP_109.14">
<l><seg type="pāda" n="a">vasiṣṭhādibhir atyugrair</seg> <seg type="pāda" n="b">munibhiḥ parivāritaḥ</seg> </l>
<l><seg type="pāda" n="c">indrādityādyair vasubhiḥ</seg> <seg type="pāda" n="d">sarvataḥparipālitaḥ</seg> //</l>
</lg>

<lg xml:id="BrP_109.15">
<l><seg type="pāda" n="a">ṛgyajuḥsāmavedaiś ca</seg> <seg type="pāda" n="b">svāhāśabdair alaṃkṛtaḥ</seg> </l>
<l><seg type="pāda" n="c">śraddhā puṣṭis tathā tuṣṭiḥ</seg> <seg type="pāda" n="d">śāntir lajjā sarasvatī</seg> //</l>
</lg>

<lg xml:id="BrP_109.16">
<l><seg type="pāda" n="a">bhūmir dyauḥ śarvarī kṣāntir</seg> <seg type="pāda" n="b">uṣā āśā jayā matiḥ</seg> </l>
<l><seg type="pāda" n="c">etābhiś ca tathānyābhiḥ</seg> <seg type="pāda" n="d">sarvataḥ samalaṃkṛtaḥ</seg> //</l>
</lg>

<lg xml:id="BrP_109.17">
<l><seg type="pāda" n="a">tvaṣṭrā mahātmanā cāpi</seg> <seg type="pāda" n="b">kārito viśvakarmaṇā</seg> </l>
<l><seg type="pāda" n="c">surabhir nandinī dhenuḥ</seg> <seg type="pāda" n="d">kāmadhuk kāmadohinī</seg> //</l>
</lg>

<lg xml:id="BrP_109.18">
<l><seg type="pāda" n="a">etābhiḥ kāmavarṣābhiḥ</seg> <seg type="pāda" n="b">sarvakāmasamṛddhimān</seg> </l>
<l><seg type="pāda" n="c">kalpavṛkṣaḥ pārijāto</seg> <seg type="pāda" n="d">latāḥ kalpalatādikāḥ</seg> //</l>
</lg>

<lg xml:id="BrP_109.19">
<l><seg type="pāda" n="a">yad yad iṣṭatamaṃ kiṃcit</seg> <seg type="pāda" n="b">tatra tasmin makhe sthitam</seg> </l>
<l><seg type="pāda" n="c">svayaṃ maghavatā pūṣṇā</seg> <seg type="pāda" n="d">hariṇā parirakṣitaḥ</seg> //</l>
</lg>

<lg xml:id="BrP_109.20">
<l><seg type="pāda" n="a">dīyatāṃ bhujyatāṃ vāpi</seg> <seg type="pāda" n="b">kriyatāṃ sthīyatāṃ sukham</seg> </l>
<l><seg type="pāda" n="c">etaiś ca sarvato vākyair</seg> <seg type="pāda" n="d">dakṣasya pūjitaṃ makham</seg> //</l>
</lg>

<lg xml:id="BrP_109.21">
<l><seg type="pāda" n="a">ādau tu vīrabhadro 'sau</seg> <seg type="pāda" n="b">bhadrakālyā yuto yayau</seg> </l>
<l><seg type="pāda" n="c">śokakopaparītātmā</seg> <seg type="pāda" n="d">paścāc chūlapinākadhṛk</seg> //</l>
</lg>

<lg xml:id="BrP_109.22">
<l><seg type="pāda" n="a">abhyāyayau mahādevo</seg> <seg type="pāda" n="b">mahābhūtair alaṃkṛtaḥ</seg> </l>
<l><seg type="pāda" n="c">tāni bhūtāni parito</seg> <seg type="pāda" n="d">makhe veṣṭya maheśvaram</seg> //</l>
</lg>

<lg xml:id="BrP_109.23">
<l><seg type="pāda" n="a">kratuṃ vidhvaṃsayām āsus</seg> <seg type="pāda" n="b">tatra kṣobho mahān abhūt</seg> </l>
<l><seg type="pāda" n="c">palāyanta tataḥ kecit</seg> <seg type="pāda" n="d">kecid gatvā tataḥ śivam</seg> //</l>
</lg>

<lg xml:id="BrP_109.24">
<l><seg type="pāda" n="a">kecit stuvanti deveśaṃ</seg> <seg type="pāda" n="b">kecit kupyanti śaṃkaram</seg> </l>
<l><seg type="pāda" n="c">evaṃ vidhvaṃsitaṃ yajñaṃ</seg> <seg type="pāda" n="d">dṛṣṭvā pūṣā samabhyagāt</seg> //</l>
</lg>

<lg xml:id="BrP_109.25">
<l><seg type="pāda" n="a">pūṣṇo dantān athotpāṭya</seg> <seg type="pāda" n="b">indraṃ vyadrāvayat kṣaṇāt</seg> </l>
<l><seg type="pāda" n="c">bhagasya cakṣuṣī vipra</seg> <seg type="pāda" n="d">vīrabhadro vyapāṭayat</seg> //</l>
</lg>

<lg xml:id="BrP_109.26">
<l><seg type="pāda" n="a">divākaraṃ punar dorbhyāṃ</seg> <seg type="pāda" n="b">paribhrāmya samākṣipat</seg> </l>
<l><seg type="pāda" n="c">tataḥ suragaṇāḥ sarve</seg> <seg type="pāda" n="d">viṣṇuṃ te śaraṇaṃ yayuḥ</seg> //</l>
</lg>

<milestone unit="speaker" n="devā ūcuḥ"/>

<lg xml:id="BrP_109.27">
<l><seg type="pāda" n="a">trāhi trāhi gadāpāṇe</seg> <seg type="pāda" n="b">bhūtanāthakṛtād bhayāt</seg> </l>
<l><seg type="pāda" n="c">maheśvaragaṇaḥ kaścit</seg> <seg type="pāda" n="d">pramathānāṃ tu nāyakaḥ</seg> </l>
<l><seg type="pāda" n="e">tena dagdho makhaḥ sarvo</seg> <seg type="pāda" n="f">vaiṣṇavaḥ paśyato hareḥ</seg> //</l>
</lg>

<milestone unit="speaker" n="brahmovāca"/>

<lg xml:id="BrP_109.28">
<l><seg type="pāda" n="a">hariṇā cakram utsṛṣṭaṃ</seg> <seg type="pāda" n="b">bhūtanāthavadhaṃ prati</seg> </l>
<l><seg type="pāda" n="c">bhūtanātho 'pi tac cakram</seg> <seg type="pāda" n="d">āpatac ca tadāgrasat</seg> //</l>
</lg>

<lg xml:id="BrP_109.29">
<l><seg type="pāda" n="a">graste cakre tato viṣṇor</seg> <seg type="pāda" n="b">lokapālā bhayād yayuḥ</seg> </l>
<l><seg type="pāda" n="c">tathā sthitān avekṣyātha</seg> <seg type="pāda" n="d">dakṣo yajñaṃ surān api</seg> </l>
<l><seg type="pāda" n="e">tuṣṭāva śaṃkaraṃ devaṃ</seg> <seg type="pāda" n="f">dakṣo bhaktyā prajāpatiḥ</seg> //</l>
</lg>

<milestone unit="speaker" n="dakṣa uvāca"/>

<lg xml:id="BrP_109.30">
<l><seg type="pāda" n="a">jaya śaṃkara someśa</seg> <seg type="pāda" n="b">jaya sarvajña śaṃbhave</seg> </l>
<l><seg type="pāda" n="c">jaya kalyāṇabhṛc chaṃbho</seg> <seg type="pāda" n="d">jaya kālātmane namaḥ</seg> //</l>
</lg>

<lg xml:id="BrP_109.31">
<l><seg type="pāda" n="a">ādikartar namas te 'stu</seg> <seg type="pāda" n="b">nīlakaṇṭha namo 'stu te</seg> </l>
<l><seg type="pāda" n="c">brahmapriya namas te 'stu</seg> <seg type="pāda" n="d">brahmarūpa namo 'stu te</seg> //</l>
</lg>

<lg xml:id="BrP_109.32">
<l><seg type="pāda" n="a">trimūrtaye namo deva</seg> <seg type="pāda" n="b">tridhāma parameśvara</seg> </l>
<l><seg type="pāda" n="c">sarvamūrte namas te 'stu</seg> <seg type="pāda" n="d">trailokyādhāra kāmada</seg> //</l>
</lg>

<lg xml:id="BrP_109.33">
<l><seg type="pāda" n="a">namo vedāntavedyāya</seg> <seg type="pāda" n="b">namas te paramātmane</seg> </l>
<l><seg type="pāda" n="c">yajñarūpa namas te 'stu</seg> <seg type="pāda" n="d">yajñadhāma namo 'stu te</seg> //</l>
</lg>

<lg xml:id="BrP_109.34">
<l><seg type="pāda" n="a">yajñadāna namas te 'stu</seg> <seg type="pāda" n="b">havyavāha namo 'stu te</seg> </l>
<l><seg type="pāda" n="c">yajñahartre namas te 'stu</seg> <seg type="pāda" n="d">phaladāya namo 'stu te</seg> //</l>
</lg>

<lg xml:id="BrP_109.35">
<l><seg type="pāda" n="a">trāhi trāhi jagannātha</seg> <seg type="pāda" n="b">śaraṇāgatavatsala</seg> </l>
<l><seg type="pāda" n="c">bhaktānām apy abhaktānāṃ</seg> <seg type="pāda" n="d">tvam eva śaraṇaṃ prabho</seg> //</l>
</lg>

<milestone unit="speaker" n="brahmovāca"/>

<lg xml:id="BrP_109.36">
<l><seg type="pāda" n="a">evaṃ tu stuvatas tasya</seg> <seg type="pāda" n="b">prasanno 'bhūn maheśvaraḥ</seg> </l>
<l><seg type="pāda" n="c">kiṃ dadāmīti taṃ prāha</seg> <seg type="pāda" n="d">kratuḥ pūrṇo 'stu me prabho</seg> //</l>
</lg>

<lg xml:id="BrP_109.37">
<l><seg type="pāda" n="a">tathety uvāca bhagavān</seg> <seg type="pāda" n="b">devadevo maheśvaraḥ</seg> </l>
<l><seg type="pāda" n="c">śaṃkaraḥ sarvabhūtātmā</seg> <seg type="pāda" n="d">karuṇāvaruṇālayaḥ</seg> //</l>
</lg>

<lg xml:id="BrP_109.38">
<l><seg type="pāda" n="a">kratuṃ kṛtvā tataḥ pūrṇaṃ</seg> <seg type="pāda" n="b">tasya dakṣasya vai mune</seg> </l>
<l><seg type="pāda" n="c">evam uktvā sa bhagavān</seg> <seg type="pāda" n="d">bhūtair antaradhīyata</seg> //</l>
</lg>

<lg xml:id="BrP_109.39">
<l><seg type="pāda" n="a">yathāgataṃ surā jagmuḥ</seg> <seg type="pāda" n="b">svam eva sadanaṃ prati</seg> </l>
<l><seg type="pāda" n="c">tataḥ kadācid devānāṃ</seg> <seg type="pāda" n="d">daityānāṃ vigraho mahān</seg> //</l>
</lg>

<lg xml:id="BrP_109.40">
<l><seg type="pāda" n="a">babhūva tatra daityebhyo</seg> <seg type="pāda" n="b">bhītā devāḥ śriyaḥ patim</seg> </l>
<l><seg type="pāda" n="c">tuṣṭuvuḥ sarvabhāvena</seg> <seg type="pāda" n="d">vacobhis taṃ janārdanam</seg> //</l>
</lg>

<milestone unit="speaker" n="devā ūcuḥ"/>

<lg xml:id="BrP_109.41">
<l><seg type="pāda" n="a">śakrādayo 'pi tridaśāḥ kaṭākṣam</seg> <lb/><seg type="pāda" n="b">avekṣya yasyās tapa ācaranti</seg></l>
<l><seg type="pāda" n="c">sā cāpi yatpādaratā ca lakṣmīs</seg> <lb/><seg type="pāda" n="d">taṃ brahmabhūtaṃ śaraṇaṃ prapadye</seg></l>
</lg>

<lg xml:id="BrP_109.42">
<l><seg type="pāda" n="a">yasmāt trilokyāṃ na paraḥ samāno</seg> <lb/><seg type="pāda" n="b">na cādhikas tārkṣyarathān nṛsiṃhāt</seg></l>
<l><seg type="pāda" n="c">sa devadevo 'vatu naḥ samastān</seg> <lb/><seg type="pāda" n="d">mahābhayebhyaḥ kṛpayā prapannān</seg></l>
</lg>

<milestone unit="speaker" n="brahmovāca"/>

<lg xml:id="BrP_109.43">
<l><seg type="pāda" n="a">tataḥ prasanno bhagavāñ</seg> <seg type="pāda" n="b">śaṅkhacakragadādharaḥ</seg> </l>
<l><seg type="pāda" n="c">kimartham āgatāḥ sarve</seg> <seg type="pāda" n="d">tatkartāsmīty uvāca tān</seg> //</l>
</lg>

<milestone unit="speaker" n="devā ūcuḥ"/>

<lg xml:id="BrP_109.44">
<l><seg type="pāda" n="a">bhayaṃ ca tīvraṃ daityebhyo</seg> <seg type="pāda" n="b">devānāṃ madhusūdana</seg> </l>
<l><seg type="pāda" n="c">tatas trāṇāya devānāṃ</seg> <seg type="pāda" n="d">matiṃ kuru janārdana</seg> //</l>
</lg>

<milestone unit="speaker" n="brahmovāca"/>

<lg xml:id="BrP_109.46">
<l><seg type="pāda" n="a">tān āgatān hariḥ prāha</seg> <seg type="pāda" n="b">grastaṃ cakraṃ hareṇa me</seg> </l>
<l><seg type="pāda" n="c">kiṃ karomi gataṃ cakraṃ</seg> <seg type="pāda" n="d">bhavantaś cārtim āgatāḥ</seg> </l>
<l><seg type="pāda" n="e">yāntu sarve devagaṇā</seg> <seg type="pāda" n="f">rakṣā vaḥ kriyate mayā</seg> //</l>
</lg>

<milestone unit="speaker" n="brahmovāca"/>

<lg xml:id="BrP_109.47">
<l><seg type="pāda" n="a">tato gateṣu deveṣu</seg> <seg type="pāda" n="b">viṣṇuś cakrārtham udyataḥ</seg> </l>
<l><seg type="pāda" n="c">godāvarīṃ tato gatvā</seg> <seg type="pāda" n="d">śaṃbhoḥ pūjāṃ pracakrame</seg> //</l>
</lg>

<lg xml:id="BrP_109.48">
<l><seg type="pāda" n="a">suvarṇakamalair divyaiḥ</seg> <seg type="pāda" n="b">sugandhair daśabhiḥ śataiḥ</seg> </l>
<l><seg type="pāda" n="c">bhaktito nityavat pūjāṃ</seg> <seg type="pāda" n="d">cakre viṣṇur umāpateḥ</seg> //</l>
</lg>

<lg xml:id="BrP_109.49">
<l><seg type="pāda" n="a">evaṃ saṃpūjyamāne tu</seg> <seg type="pāda" n="b">tayos tattvam idaṃ śṛṇu</seg> </l>
<l><seg type="pāda" n="c">kamalānāṃ sahasre tu</seg> <seg type="pāda" n="d">yadaikaṃ naiva pūryate</seg> //</l>
</lg>

<lg xml:id="BrP_109.50">
<l><seg type="pāda" n="a">tadāsurāriḥ svaṃ netram</seg> <seg type="pāda" n="b">utpāṭyārghyam akalpayat</seg> </l>
<l><seg type="pāda" n="c">arghyapātraṃ kare gṛhya</seg> <seg type="pāda" n="d">sahasrakamalānvitam</seg> </l>
<l><seg type="pāda" n="e">dhyātvā śaṃbhuṃ dadāv arghyam</seg> <seg type="pāda" n="f">ananyaśaraṇo hariḥ</seg> //</l>
</lg>

<milestone unit="speaker" n="viṣṇur uvāca"/>

<lg xml:id="BrP_109.51">
<l><seg type="pāda" n="a">tvam eva deva jānīṣe</seg> <seg type="pāda" n="b">bhāvam antargataṃ nṛṇām</seg> </l>
<l><seg type="pāda" n="c">tvam eva śaraṇo 'dhīśo</seg> <seg type="pāda" n="d">'tra kā bhaved vicāraṇā</seg> //</l>
</lg>

<milestone unit="speaker" n="brahmovāca"/>

<lg xml:id="BrP_109.52">
<l><seg type="pāda" n="a">vadann udaśrunayano</seg> <seg type="pāda" n="b">nililye 'sāv itīśvare</seg> </l>
<l><seg type="pāda" n="c">bhavānīsahitaḥ śaṃbhuḥ</seg> <seg type="pāda" n="d">purastād abhavat tadā</seg> //</l>
</lg>

<lg xml:id="BrP_109.53">
<l><seg type="pāda" n="a">gāḍham āliṅgya vividhair</seg> <seg type="pāda" n="b">varair āpūrayad dharim</seg> </l>
<l><seg type="pāda" n="c">tad eva cakram abhavan</seg> <seg type="pāda" n="d">netraṃ cāpi yathā purā</seg> //</l>
</lg>

<lg xml:id="BrP_109.54">
<l><seg type="pāda" n="a">tataḥ suragaṇāḥ sarve</seg> <seg type="pāda" n="b">tuṣṭuvur hariśaṃkarau</seg> </l>
<l><seg type="pāda" n="c">gaṅgāṃ cāpi saricchreṣṭhāṃ</seg> <seg type="pāda" n="d">devaṃ ca vṛṣabhadhvajam</seg> //</l>
</lg>

<lg xml:id="BrP_109.55">
<l><seg type="pāda" n="a">tataḥ prabhṛti tat tīrthaṃ</seg> <seg type="pāda" n="b">cakratīrtham iti smṛtam</seg> </l>
<l><seg type="pāda" n="c">yasyānuśravaṇenaiva</seg> <seg type="pāda" n="d">mucyate sarvakilbiṣaiḥ</seg> //</l>
</lg>

<lg xml:id="BrP_109.56">
<l><seg type="pāda" n="a">tatra snānaṃ ca dānaṃ ca</seg> <seg type="pāda" n="b">yaḥ kuryāt pitṛtarpaṇam</seg> </l>
<l><seg type="pāda" n="c">sarvapāpavinirmuktaḥ</seg> <seg type="pāda" n="d">pitṛbhiḥ svargabhāg bhavet</seg> </l>
<l><seg type="pāda" n="e">tat tu cakrāṅkitaṃ tīrtham</seg> <seg type="pāda" n="f">adyāpi paridṛśyate</seg> //</l>
</lg>

<milestone unit="speaker" n="brahmovāca"/>

<lg xml:id="BrP_110.1">
<l><seg type="pāda" n="a">pippalaṃ tīrtham ākhyātaṃ</seg> <seg type="pāda" n="b">cakratīrthād anantaram</seg> </l>
<l><seg type="pāda" n="c">yatra cakreśvaro devaś</seg> <seg type="pāda" n="d">cakram āpa yato hariḥ</seg> //</l>
</lg>

<lg xml:id="BrP_110.2">
<l><seg type="pāda" n="a">yatra viṣṇuḥ svayaṃ sthitvā</seg> <seg type="pāda" n="b">cakrārthaṃ śaṃkaraṃ vibhum</seg> </l>
<l><seg type="pāda" n="c">pūjayām āsa tat tīrthaṃ</seg> <seg type="pāda" n="d">cakratīrtham udāhṛtam</seg> //</l>
</lg>

<lg xml:id="BrP_110.3">
<l><seg type="pāda" n="a">yatra prīto 'bhavad viṣṇoḥ</seg> <seg type="pāda" n="b">śaṃbhus tat pippalaṃ viduḥ</seg> </l>
<l><seg type="pāda" n="c">mahimānaṃ yasya vaktuṃ</seg> <seg type="pāda" n="d">na kṣamo 'py ahināyakaḥ</seg> //</l>
</lg>

<lg xml:id="BrP_110.4">
<l><seg type="pāda" n="a">cakreśvaro pippaleśo</seg> <seg type="pāda" n="b">nāmadheyasya kāraṇam</seg> </l>
<l><seg type="pāda" n="c">śṛṇu nārada tad bhaktyā</seg> <seg type="pāda" n="d">sākṣād vedoditaṃ mayā</seg> //</l>
</lg>

<lg xml:id="BrP_110.5">
<l><seg type="pāda" n="a">dadhīcir iti vikhyāto</seg> <seg type="pāda" n="b">munir āsīd guṇānvitaḥ</seg> </l>
<l><seg type="pāda" n="c">tasya bhāryā mahāprājñā</seg> <seg type="pāda" n="d">kulīnā ca pativratā</seg> //</l>
</lg>

<lg xml:id="BrP_110.6">
<l><seg type="pāda" n="a">lopāmudreti yā khyātā</seg> <seg type="pāda" n="b">svasā tasyā gabhastinī</seg> </l>
<l><seg type="pāda" n="c">iti nāmnā ca vikhyātā</seg> <seg type="pāda" n="d">vaḍaveti prakīrtitā</seg> //</l>
</lg>

<lg xml:id="BrP_110.7">
<l><seg type="pāda" n="a">dadhīceḥ sā priyā nityaṃ</seg> <seg type="pāda" n="b">tapas tepe tayā mahat</seg> </l>
<l><seg type="pāda" n="c">dadhīcir agnimān nityaṃ</seg> <seg type="pāda" n="d">gṛhadharmaparāyaṇaḥ</seg> //</l>
</lg>

<lg xml:id="BrP_110.8">
<l><seg type="pāda" n="a">bhāgīrathīṃ samāśritya</seg> <seg type="pāda" n="b">devātithiparāyaṇaḥ</seg> </l>
<l><seg type="pāda" n="c">svakalatrarataḥ śāntaḥ</seg> <seg type="pāda" n="d">kumbhayonir ivāparaḥ</seg> //</l>
</lg>

<lg xml:id="BrP_110.9">
<l><seg type="pāda" n="a">tasya prabhāvāt taṃ deśaṃ</seg> <seg type="pāda" n="b">nārayo daityadānavāḥ</seg> </l>
<l><seg type="pāda" n="c">ājagmur muniśārdūla</seg> <seg type="pāda" n="d">yatrāgastyasya cāśramaḥ</seg> //</l>
</lg>

<lg xml:id="BrP_110.10">
<l><seg type="pāda" n="a">tatra devāḥ samājagmū</seg> <seg type="pāda" n="b">rudrādityās tathāśvinau</seg> </l>
<l><seg type="pāda" n="c">indro viṣṇur yamo 'gniś ca</seg> <seg type="pāda" n="d">jitvā daityān upāgatān</seg> //</l>
</lg>

<lg xml:id="BrP_110.11">
<l><seg type="pāda" n="a">jayena jātasaṃharṣāḥ</seg> <seg type="pāda" n="b">stutāś caiva marudgaṇaiḥ</seg> </l>
<l><seg type="pāda" n="c">dadhīciṃ muniśārdūlaṃ</seg> <seg type="pāda" n="d">dṛṣṭvā nemuḥ sureśvarāḥ</seg> //</l>
</lg>

<lg xml:id="BrP_110.12">
<l><seg type="pāda" n="a">dadhīcir jātasaṃharṣaḥ</seg> <seg type="pāda" n="b">surān pūjya pṛthak pṛthak</seg> </l>
<l><seg type="pāda" n="c">gṛhakṛtyaṃ tataś cakre</seg> <seg type="pāda" n="d">surebhyo bhāryayā saha</seg> //</l>
</lg>

<lg xml:id="BrP_110.13">
<l><seg type="pāda" n="a">pṛṣṭāś ca kuśalaṃ tena</seg> <seg type="pāda" n="b">kathāś cakruḥ surā api</seg> </l>
<l><seg type="pāda" n="c">dadhīcim abruvan devā</seg> <seg type="pāda" n="d">bhāryayā sukhitaṃ punaḥ</seg> //</l>
</lg>

<lg xml:id="BrP_110.14">
<l><seg type="pāda" n="a">āsīnaṃ hṛṣṭamanasa</seg> <seg type="pāda" n="b">ṛṣiṃ natvā punaḥ punaḥ</seg> //</l>
</lg>

<milestone unit="speaker" n="devā ūcuḥ"/>

<lg xml:id="BrP_110.15">
<l><seg type="pāda" n="a">kim adya durlabhaṃ loke</seg> <seg type="pāda" n="b">ṛṣe 'smākaṃ bhaviṣyati</seg> </l>
<l><seg type="pāda" n="c">tvādṛśaḥ sakṛpo yeṣu</seg> <seg type="pāda" n="d">munir bhūkalpapādapaḥ</seg> //</l>
</lg>

<lg xml:id="BrP_110.16">
<l><seg type="pāda" n="a">etad eva phalaṃ puṃsāṃ</seg> <seg type="pāda" n="b">jīvatāṃ munisattama</seg> </l>
<l><seg type="pāda" n="c">tīrthāplutir bhūtadayā</seg> <seg type="pāda" n="d">darśanaṃ ca bhavādṛśām</seg> //</l>
</lg>

<lg xml:id="BrP_110.17">
<l><seg type="pāda" n="a">yat snehād ucyate 'smābhir</seg> <seg type="pāda" n="b">avadhāraya tan mune</seg> </l>
<l><seg type="pāda" n="c">jitvā daityān iha prāptā</seg> <seg type="pāda" n="d">hatvā rākṣasapuṃgavān</seg> //</l>
</lg>

<lg xml:id="BrP_110.18">
<l><seg type="pāda" n="a">vayaṃ ca sukhino brahmaṃs</seg> <seg type="pāda" n="b">tvayi dṛṣṭe viśeṣataḥ</seg> </l>
<l><seg type="pāda" n="c">nāyudhaiḥ phalam asmākaṃ</seg> <seg type="pāda" n="d">voḍhuṃ naiva kṣamā vayam</seg> //</l>
</lg>

<lg xml:id="BrP_110.19">
<l><seg type="pāda" n="a">sthāpyadeśaṃ na paśyāma</seg> <seg type="pāda" n="b">āyudhānāṃ munīśvara</seg> </l>
<l><seg type="pāda" n="c">svarge suradviṣo jñātvā</seg> <seg type="pāda" n="d">sthāpitāni haranti ca</seg> //</l>
</lg>

<lg xml:id="BrP_110.20">
<l><seg type="pāda" n="a">nayeyur āyudhānīti</seg> <seg type="pāda" n="b">tathaiva ca rasātale</seg> </l>
<l><seg type="pāda" n="c">tasmāt tavāśrame puṇye</seg> <seg type="pāda" n="d">sthāpyante 'strāṇi mānada</seg> //</l>
</lg>

<lg xml:id="BrP_110.21">
<l><seg type="pāda" n="a">naivātra kiṃcid bhayam asti vipra</seg> <lb/><seg type="pāda" n="b">na dānavebhyo rākṣasebhyaś ca ghoram</seg></l>
<l><seg type="pāda" n="c">tvadājñayā rakṣitapuṇyadeśo</seg> <lb/><seg type="pāda" n="d">na vidyate tapasā te samānaḥ</seg></l>
</lg>

<lg xml:id="BrP_110.22">
<l><seg type="pāda" n="a">jitārayo brahmavidāṃ variṣṭhaṃ</seg> <lb/><seg type="pāda" n="b">vayaṃ ca pūrvaṃ nihatā daityasaṃghāḥ</seg></l>
<l><seg type="pāda" n="c">astrair alaṃ bhārabhūtaiḥ kṛtārthaiḥ</seg> <lb/><seg type="pāda" n="d">sthāpyaṃ sthānaṃ te samīpe munīśa</seg></l>
</lg>

<lg xml:id="BrP_110.23">
<l><seg type="pāda" n="a">divyān bhogān kāminībhiḥ sametān</seg> <lb/><seg type="pāda" n="b">devodyāne nandane saṃbhajāmaḥ</seg></l>
<l><seg type="pāda" n="c">tato yāmaḥ kṛtakāryāḥ sahendrāḥ</seg> <lb/><seg type="pāda" n="d">svaṃ svaṃ sthānaṃ cāyudhānāṃ ca rakṣā</seg></l>
</lg>

tvayā kṛtā jāyatāṃ tat praśādhi BrP_110.24a
samarthas tvaṃ rakṣaṇe dhāraṇe ca BrP_110.24b
<milestone unit="speaker" n="brahmovāca"/>

<lg xml:id="BrP_110.25">
<l><seg type="pāda" n="a">tadvākyam ākarṇya dadhīcir evaṃ</seg> <lb/><seg type="pāda" n="b">vākyaṃ jagau vibudhān evam astu</seg></l>
<l><seg type="pāda" n="c">nivāryamāṇaḥ priyaśīlayā striyā</seg> <lb/><seg type="pāda" n="d">kiṃ devakāryeṇa viruddhakāriṇā</seg></l>
</lg>

<lg xml:id="BrP_110.26">
<l><seg type="pāda" n="a">ye jñātaśāstrāḥ paramārthaniṣṭhāḥ</seg> <lb/><seg type="pāda" n="b">saṃsāraceṣṭāsu gatānurāgāḥ</seg></l>
<l><seg type="pāda" n="c">teṣāṃ parārthavyasanena kiṃ mune</seg> <lb/><seg type="pāda" n="d">yenātra vāmutra sukhaṃ na kiṃcit</seg></l>
</lg>

<lg xml:id="BrP_110.27">
<l><seg type="pāda" n="a">devadviṣo dveṣam anuprayānti</seg> <lb/><seg type="pāda" n="b">datte sthāne vipravarya śṛṇuṣva</seg></l>
<l><seg type="pāda" n="c">naṣṭe hṛte cāyudhānāṃ munīśa</seg> <lb/><seg type="pāda" n="d">kupyanti devā ripavas te bhavanti</seg></l>
</lg>

<lg xml:id="BrP_110.28">
<l><seg type="pāda" n="a">tasmān nedaṃ vedavidāṃ variṣṭha</seg> <lb/><seg type="pāda" n="b">yuktaṃ dravye parakīye mamatvam</seg></l>
<l><seg type="pāda" n="c">tāvac ca maitrī dravyabhāvaś ca tāvan</seg> <lb/><seg type="pāda" n="d">naṣṭe hṛte ripavas te bhavanti</seg></l>
</lg>

<lg xml:id="BrP_110.29">
<l><seg type="pāda" n="a">ced asti śaktir dravyadāne tatas te</seg> <lb/><seg type="pāda" n="b">dātavyam evārthine kiṃ vicāryam</seg></l>
<l><seg type="pāda" n="c">no cet santaḥ parakāryāṇi kuryur</seg> <lb/><seg type="pāda" n="d">vāgbhir manobhiḥ kṛtibhis tathaiva</seg></l>
</lg>

parasvasaṃdhāraṇam etad eva BrP_110.30a
sadbhir nirastaṃ tyaja kānta sadyaḥ BrP_110.30b
<milestone unit="speaker" n="brahmovāca"/>

evaṃ priyāyā vacanaṃ sa vipro BrP_110.31b
niśamya bhāryām idam āha subhrūm BrP_110.31b
<milestone unit="speaker" n="dadhīcir uvāca"/>

purā surāṇām anumānya bhadre BrP_110.32a
netīti vāṇī na sukhaṃ mamaiti BrP_110.32b
<milestone unit="speaker" n="brahmovāca"/>

<lg xml:id="BrP_110.33">
<l><seg type="pāda" n="a">śrutveritaṃ patyur iti priyāyāṃ</seg> <lb/><seg type="pāda" n="b">daivaṃ vinānyan na nṛṇāṃ samartham</seg></l>
<l><seg type="pāda" n="c">tūṣṇīṃ sthitāyāṃ surasattamās te</seg> <lb/><seg type="pāda" n="d">saṃsthāpya cāstrāṇy atidīptimanti</seg></l>
</lg>

<lg xml:id="BrP_110.34">
<l><seg type="pāda" n="a">natvā munīndraṃ yayur eva lokān</seg> <lb/><seg type="pāda" n="b">daityadviṣo nyastaśastrāḥ kṛtārthāḥ</seg></l>
<l><seg type="pāda" n="c">gateṣu deveṣu munipravaryo</seg> <lb/><seg type="pāda" n="d">hṛṣṭo 'vasad bhāryayā dharmayuktaḥ</seg></l>
</lg>

<lg xml:id="BrP_110.35">
<l><seg type="pāda" n="a">gate ca kāle hy ativiprayukte</seg> <lb/><seg type="pāda" n="b">daive varṣe saṃkhyayā vai sahasre</seg></l>
<l><seg type="pāda" n="c">na te surā āyudhānāṃ munīśa</seg> <lb/><seg type="pāda" n="d">vācaṃ manaś cāpi tathaiva cakruḥ</seg></l>
</lg>

<lg xml:id="BrP_110.36">
<l><seg type="pāda" n="a">dadhīcir apy āha gabhastim ojasā</seg> <lb/><seg type="pāda" n="b">devārayo māṃ dviṣatīha bhadre</seg></l>
<l><seg type="pāda" n="c">na te surā netukāmā bhavanti</seg> <lb/><seg type="pāda" n="d">saṃsthāpitāny atra vadasva yuktam</seg></l>
</lg>

<lg xml:id="BrP_110.37">
<l><seg type="pāda" n="a">sā cāha kāntaṃ vinayād uktam eva</seg> <lb/><seg type="pāda" n="b">tvaṃ jānīṣe nātha yad atra yuktam</seg></l>
<l><seg type="pāda" n="c">daityā hariṣyanti mahāpravṛddhās</seg> <lb/><seg type="pāda" n="d">tapoyuktā balinaḥ svāyudhāni</seg></l>
</lg>

<lg xml:id="BrP_110.38">
<l><seg type="pāda" n="a">tadastrarakṣārtham idaṃ sa cakre</seg> <lb/><seg type="pāda" n="b">mantrais tu saṃkṣālya jalaiś ca puṇyaiḥ</seg></l>
<l><seg type="pāda" n="c">tad vāri sarvāstramayaṃ supuṇyaṃ</seg> <lb/><seg type="pāda" n="d">tejoyuktaṃ tac ca papau dadhīciḥ</seg></l>
</lg>

<lg xml:id="BrP_110.39">
<l><seg type="pāda" n="a">nirvīryarūpāṇi tadāyudhāni</seg> <lb/><seg type="pāda" n="b">kṣayaṃ jagmuḥ kramaśaḥ kālayogāt</seg></l>
<l><seg type="pāda" n="c">surāḥ samāgatya dadhīcim ūcur</seg> <lb/><seg type="pāda" n="d">mahābhayaṃ hy āgataṃ śātravaṃ naḥ</seg></l>
</lg>

<lg xml:id="BrP_110.40">
<l><seg type="pāda" n="a">dadasva cāstrāṇi munipravīra</seg> <lb/><seg type="pāda" n="b">yāni tvadante nihitāni devaiḥ</seg></l>
<l><seg type="pāda" n="c">dadhīcir apy āha surāribhītyā</seg> <lb/><seg type="pāda" n="d">anāgatyā bhavatāṃ cācireṇa</seg></l>
</lg>

<lg xml:id="BrP_110.41">
<l><seg type="pāda" n="a">astrāṇi pītāni śarīrasaṃsthāny</seg> <lb/><seg type="pāda" n="b">uktāni yuktaṃ mama tad vadantu</seg></l>
<l><seg type="pāda" n="c">śrutvā taduktaṃ vacanaṃ tu devāḥ</seg> <lb/><seg type="pāda" n="d">procus tam itthaṃ vinayāvanamrāḥ</seg></l>
</lg>

<lg xml:id="BrP_110.42">
<l><seg type="pāda" n="a">astrāṇi dehīti ca vaktum etac</seg> <lb/><seg type="pāda" n="b">chakyaṃ na vānyat prativaktuṃ munīndra</seg></l>
<l><seg type="pāda" n="c">vinā ca taiḥ paribhūyema nityaṃ</seg> <lb/><seg type="pāda" n="d">puṣṭārayaḥ kva prayāmo munīśa</seg></l>
</lg>

<lg xml:id="BrP_110.43">
<l><seg type="pāda" n="a">na martyaloke na tale na nāke</seg> <lb/><seg type="pāda" n="b">vāsaḥ surāṇāṃ bhavitādya tāta</seg></l>
<l><seg type="pāda" n="c">tvaṃ vipravaryas tapasā caiva yukto</seg> <lb/><seg type="pāda" n="d">nānyad vaktuṃ yujyate te purastāt</seg></l>
</lg>

<lg xml:id="BrP_110.44">
<l><seg type="pāda" n="a">vipras tadovāca madasthisaṃsthāny</seg> <lb/><seg type="pāda" n="b">astrāṇi gṛhṇantu na saṃśayo 'tra</seg></l>
<l><seg type="pāda" n="c">devās tam apy āhur anena kiṃ no hy</seg> <lb/><seg type="pāda" n="d">astrair hīnāḥ strītvam āptāḥ surendrāḥ</seg></l>
</lg>

<lg xml:id="BrP_110.45">
<l><seg type="pāda" n="a">punas tadā cāha munipravīras</seg> <lb/><seg type="pāda" n="b">tyakṣye jīvān daihikān yogayuktaḥ</seg></l>
<l><seg type="pāda" n="c">astrāṇi kurvantu madasthibhūtāny</seg> <lb/><seg type="pāda" n="d">anuttamāny uttamarūpavanti</seg></l>
</lg>

<lg xml:id="BrP_110.46">
<l><seg type="pāda" n="a">kuruṣva cety āhur adīnasattvaṃ</seg> <lb/><seg type="pāda" n="b">dadhīcim ity uttaram agnikalpam</seg></l>
<l><seg type="pāda" n="c">tadā tu tasya priyam īrayantī</seg> <lb/><seg type="pāda" n="d">na sāṃnidhye prātitheyī munīśa</seg></l>
</lg>

<lg xml:id="BrP_110.47">
<l><seg type="pāda" n="a">te cāpi devās tām adṛṣṭvaiva śīghraṃ</seg> <lb/><seg type="pāda" n="b">tasyā bhītā vipram ūcuḥ kuruṣva</seg></l>
<l><seg type="pāda" n="c">tatyāja jīvān dustyajān prītiyukto</seg> <lb/><seg type="pāda" n="d">yathāsukhaṃ deham imaṃ juṣadhvam</seg></l>
</lg>

madasthibhiḥ prītimanto bhavantu BrP_110.48a
surāḥ sarve kiṃ tu dehena kāryam BrP_110.48b
<milestone unit="speaker" n="brahmovāca"/>

<lg xml:id="BrP_110.49">
<l><seg type="pāda" n="a">ity uktvāsau baddhapadmāsanastho</seg> <lb/><seg type="pāda" n="b">nāsāgradattākṣiprakāśaprasannaḥ</seg></l>
<l><seg type="pāda" n="c">vāyuṃ savahniṃ madhyamodghāṭayogān</seg> <lb/><seg type="pāda" n="d">nītvā śanair daharākāśagarbham</seg></l>
</lg>

<lg xml:id="BrP_110.50">
<l><seg type="pāda" n="a">yad aprameyaṃ paramaṃ padaṃ yad</seg> <lb/><seg type="pāda" n="b">yad brahmarūpaṃ yad upāsitavyam</seg></l>
<l><seg type="pāda" n="c">tatraiva vinyasya dhiyaṃ mahātmā</seg> <lb/><seg type="pāda" n="d">sāyujyatāṃ brahmaṇo 'sau jagāma</seg></l>
</lg>

<lg xml:id="BrP_110.51">
<l><seg type="pāda" n="a">nirjīvatāṃ prāptam abhīkṣya devāḥ</seg> <lb/><seg type="pāda" n="b">kalevaraṃ tasya surāś ca samyak</seg></l>
<l><seg type="pāda" n="c">tvaṣṭāram apy ūcur atitvarantaḥ</seg> <lb/><seg type="pāda" n="d">kuruṣva cāstrāṇi bahūni sadyaḥ</seg></l>
</lg>

<lg xml:id="BrP_110.52">
<l><seg type="pāda" n="a">sa cāpi tān āha kathaṃ nu kāryaṃ</seg> <lb/><seg type="pāda" n="b">kalevaraṃ brāhmaṇasyeha devāḥ</seg></l>
<l><seg type="pāda" n="c">bibhemi kartuṃ dāruṇaṃ cākṣamo 'haṃ</seg> <lb/><seg type="pāda" n="d">vidāritāny āyudhāny uttamāni</seg></l>
</lg>

tadasthibhūtāni karomi sadyas BrP_110.53a
tato devā gāḥ samūcus tvarantaḥ BrP_110.53b
<milestone unit="speaker" n="devā ūcuḥ"/>

<lg xml:id="BrP_110.54">
<l><seg type="pāda" n="a">vajraṃ mukhaṃ vaḥ kriyate hitārthaṃ</seg> <lb/><seg type="pāda" n="b">gāvo devair āyudhārthaṃ kṣaṇena</seg></l>
<l><seg type="pāda" n="c">dadhīcidehaṃ tu vidārya yūyam</seg> <lb/><seg type="pāda" n="d">asthīni śuddhāni prayacchatādya</seg></l>
</lg>

<milestone unit="speaker" n="brahmovāca"/>

<lg xml:id="BrP_110.55">
<l><seg type="pāda" n="a">tā devavākyāc ca tathaiva cakruḥ</seg> <lb/><seg type="pāda" n="b">saṃlihya cāsthīni daduḥ surāṇām</seg></l>
<l><seg type="pāda" n="c">surās tvarā jagmur adīnasattvāḥ</seg> <lb/><seg type="pāda" n="d">svam ālayaṃ cāpi tathaiva gāvaḥ</seg></l>
</lg>

<lg xml:id="BrP_110.56">
<l><seg type="pāda" n="a">kṛtvā tathāstrāṇi ca devatānāṃ</seg> <lb/><seg type="pāda" n="b">tvaṣṭā jagāmātha surājñayā tadā</seg></l>
<l><seg type="pāda" n="c">tataś cirāc chīlavatī subhadrā</seg> <lb/><seg type="pāda" n="d">bhartuḥ priyā bālagarbhā tvarantī</seg></l>
</lg>

<lg xml:id="BrP_110.57">
<l><seg type="pāda" n="a">kare gṛhītvā kalaśaṃ vāripūrṇam</seg> <lb/><seg type="pāda" n="b">umāṃ natvā phalapuṣpaiḥ sametya</seg></l>
<l><seg type="pāda" n="c">agniṃ ca bhartāram athāśramaṃ ca</seg> <lb/><seg type="pāda" n="d">saṃdraṣṭukāmā hy ājagāmātha śīghram</seg></l>
</lg>

<lg xml:id="BrP_110.58">
<l><seg type="pāda" n="a">āgacchantīṃ tāṃ prātitheyīṃ tadānīṃ</seg> <lb/><seg type="pāda" n="b">nivārayām āsa tadolkapātaḥ</seg></l>
<l><seg type="pāda" n="c">sā saṃbhramād āgatā cāśramaṃ svaṃ</seg> <lb/><seg type="pāda" n="d">naivāpaśyat tatra bhartāram agre</seg></l>
</lg>

<lg xml:id="BrP_110.59">
<l><seg type="pāda" n="a">kva vā gataś ceti savismayā sā</seg> <lb/><seg type="pāda" n="b">papraccha cāgniṃ prātitheyī tadānīm</seg></l>
<l><seg type="pāda" n="c">agnis tadovāca savistaraṃ tāṃ</seg> <lb/><seg type="pāda" n="d">devāgamaṃ yācanaṃ vai śarīre</seg></l>
</lg>

<lg xml:id="BrP_110.60">
<l><seg type="pāda" n="a">asthnām upādānam atha prayāṇaṃ</seg> <lb/><seg type="pāda" n="b">śrutvā sarvaṃ duḥkhitā sā babhūva</seg></l>
<l><seg type="pāda" n="c">duḥkhodvegāt sā papātātha pṛthvyāṃ</seg> <lb/><seg type="pāda" n="d">mandaṃ mandaṃ vahnināśvāsitā ca</seg></l>
</lg>

<milestone unit="speaker" n="prātitheyy uvāca"/>

śāpe 'marāṇāṃ tu nāhaṃ samarthā BrP_110.61a
agniṃ prāpsye kiṃ nu kāryaṃ bhaven me BrP_110.61b
<milestone unit="speaker" n="brahmovāca"/>

kopaṃ ca duḥkhaṃ ca niyamya sādhvī BrP_110.62a
tadāvādīd dharmayuktaṃ ca bhartuḥ BrP_110.62b
<milestone unit="speaker" n="prātitheyy uvāca"/>

<lg xml:id="BrP_110.63">
<l><seg type="pāda" n="a">utpadyate yat tu vināśi sarvaṃ</seg> <lb/><seg type="pāda" n="b">na śocyam astīti manuṣyaloke</seg></l>
<l><seg type="pāda" n="c">govipradevārtham iha tyajanti</seg> <lb/><seg type="pāda" n="d">prāṇān priyān puṇyabhājo manuṣyāḥ</seg></l>
</lg>

<lg xml:id="BrP_110.64">
<l><seg type="pāda" n="a">saṃsāracakre parivartamāne</seg> <lb/><seg type="pāda" n="b">dehaṃ samarthaṃ dharmayuktaṃ tv avāpya</seg></l>
<l><seg type="pāda" n="c">priyān prāṇān devaviprārthahetos</seg> <lb/><seg type="pāda" n="d">te vai dhanyāḥ prāṇino ye tyajanti</seg></l>
</lg>

<lg xml:id="BrP_110.65">
<l><seg type="pāda" n="a">prāṇāḥ sarve 'syāpi dehānvitasya</seg> <lb/><seg type="pāda" n="b">yātāro vai nātra saṃdehaleśaḥ</seg></l>
<l><seg type="pāda" n="c">evaṃ jñātvā vipragodevadīnādy</seg> <lb/><seg type="pāda" n="d">arthaṃ cainān utsṛjantīśvarās te</seg></l>
</lg>

<lg xml:id="BrP_110.66">
<l><seg type="pāda" n="a">nivāryamāṇo 'pi mayā prapannayā</seg> <lb/><seg type="pāda" n="b">cakāra devāstraparigrahaṃ saḥ</seg></l>
<l><seg type="pāda" n="c">manogataṃ vetty athavā vidhātuḥ</seg> <lb/><seg type="pāda" n="d">ko martyalokātigaceṣṭitasya</seg></l>
</lg>

<milestone unit="speaker" n="brahmovāca"/>

<lg xml:id="BrP_110.67">
<l><seg type="pāda" n="a">ity evam uktvāpūjya cāgnīn yathāvad</seg> <lb/><seg type="pāda" n="b">bhartus tvacā lomabhiḥ sā viveśa</seg></l>
<l><seg type="pāda" n="c">garbhasthitaṃ bālakaṃ prātitheyī</seg> <lb/><seg type="pāda" n="d">kukṣiṃ vidāryātha kare gṛhītvā</seg></l>
</lg>

natvā ca gaṅgāṃ bhuvam āśramaṃ ca BrP_110.68a
vanaspatīn oṣadhīr āśramasthān BrP_110.68b
<milestone unit="speaker" n="prātitheyy uvāca"/>

<lg xml:id="BrP_110.69">
<l><seg type="pāda" n="a">pitrā hīno bandhubhir gotrajaiś ca</seg> <lb/><seg type="pāda" n="b">mātrā hīno bālakaḥ sarva eva</seg></l>
<l><seg type="pāda" n="c">rakṣantu sarve 'pi ca bhūtasaṃghās</seg> <lb/><seg type="pāda" n="d">tathauṣadhyo bālakaṃ lokapālāḥ</seg></l>
</lg>

<lg xml:id="BrP_110.70">
<l><seg type="pāda" n="a">ye bālakaṃ mātṛpitṛprahīṇaṃ</seg> <lb/><seg type="pāda" n="b">sanirviśeṣaṃ svatanuprarūḍhaiḥ</seg></l>
<l><seg type="pāda" n="c">paśyanti rakṣanti ta eva nūnaṃ</seg> <lb/><seg type="pāda" n="d">brahmādikānām api vandanīyāḥ</seg></l>
</lg>

<milestone unit="speaker" n="brahmovāca"/>

<lg xml:id="BrP_110.71">
<l><seg type="pāda" n="a">ity uktvā cātyajad bālaṃ</seg> <seg type="pāda" n="b">bhartṛcittaparāyaṇā</seg> </l>
<l><seg type="pāda" n="c">pippalānāṃ samīpe tu</seg> <seg type="pāda" n="d">nyasya bālaṃ namasya ca</seg> //</l>
</lg>

<lg xml:id="BrP_110.72">
<l><seg type="pāda" n="a">agniṃ pradakṣiṇīkṛtya</seg> <seg type="pāda" n="b">yajñapātrasamanvitā</seg> </l>
<l><seg type="pāda" n="c">viveśāgniṃ prātitheyī</seg> <seg type="pāda" n="d">bhartrā saha divaṃ yayau</seg> //</l>
</lg>

<lg xml:id="BrP_110.73">
<l><seg type="pāda" n="a">ruruduś cāśramasthā ye</seg> <seg type="pāda" n="b">vṛkṣāś ca vanavāsinaḥ</seg> </l>
<l><seg type="pāda" n="c">putravat poṣitā yena</seg> <seg type="pāda" n="d">ṛṣiṇā ca dadhīcinā</seg> //</l>
</lg>

<lg xml:id="BrP_110.74">
<l><seg type="pāda" n="a">vinā tena na jīvāmas</seg> <seg type="pāda" n="b">tayā mātrā vinā tathā</seg> </l>
<l><seg type="pāda" n="c">mṛgāś ca pakṣiṇaḥ sarve</seg> <seg type="pāda" n="d">vṛkṣāḥ procuḥ parasparam</seg> //</l>
</lg>

<milestone unit="speaker" n="vṛkṣā ūcuḥ"/>

<lg xml:id="BrP_110.75">
<l><seg type="pāda" n="a">svargam āseduṣoḥ pitros</seg> <seg type="pāda" n="b">tadapatyeṣv akṛtrimam</seg> </l>
<l><seg type="pāda" n="c">ye kurvanty aniśaṃ snehaṃ</seg> <seg type="pāda" n="d">ta eva kṛtino narāḥ</seg> //</l>
</lg>

<lg xml:id="BrP_110.76">
<l><seg type="pāda" n="a">dadhīciḥ prātitheyī vā</seg> <seg type="pāda" n="b">vīkṣate 'smān yathā purā</seg> </l>
<l><seg type="pāda" n="c">tathā pitā na mātā vā</seg> <seg type="pāda" n="d">dhig asmān pāpino vayam</seg> //</l>
</lg>

<lg xml:id="BrP_110.77">
<l><seg type="pāda" n="a">asmākam api sarveṣām</seg> <seg type="pāda" n="b">ataḥ prabhṛti niścitam</seg> </l>
<l><seg type="pāda" n="c">bālo dadhīciḥ prātitheyī</seg> <seg type="pāda" n="d">bālo dharmaḥ sanātanaḥ</seg> //</l>
</lg>

<milestone unit="speaker" n="brahmovāca"/>

<lg xml:id="BrP_110.78">
<l><seg type="pāda" n="a">evam uktvā tadauṣadhyo</seg> <seg type="pāda" n="b">vanaspatisamanvitāḥ</seg> </l>
<l><seg type="pāda" n="c">somaṃ rājānam abhyetya</seg> <seg type="pāda" n="d">yācire 'mṛtam uttamam</seg> //</l>
</lg>

<lg xml:id="BrP_110.79">
<l><seg type="pāda" n="a">sa cāpi dattavāṃs tebhyaḥ</seg> <seg type="pāda" n="b">somo 'mṛtam anuttamam</seg> </l>
<l><seg type="pāda" n="c">dadur bālāya te cāpi</seg> <seg type="pāda" n="d">amṛtaṃ suravallabham</seg> //</l>
</lg>

<lg xml:id="BrP_110.80">
<l><seg type="pāda" n="a">sa tena tṛpto vavṛdhe</seg> <seg type="pāda" n="b">śuklapakṣe yathā śaśī</seg> </l>
<l><seg type="pāda" n="c">pippalaiḥ pālito yasmāt</seg> <seg type="pāda" n="d">pippalādaḥ sa bālakaḥ</seg> </l>
<l><seg type="pāda" n="e">pravṛddhaḥ pippalān evam</seg> <seg type="pāda" n="f">uvāca tv ativismitaḥ</seg> //</l>
</lg>

<milestone unit="speaker" n="pippalāda uvāca"/>

<lg xml:id="BrP_110.81">
<l><seg type="pāda" n="a">mānuṣebhyo mānuṣās tu</seg> <seg type="pāda" n="b">jāyante pakṣibhiḥ khagāḥ</seg> </l>
<l><seg type="pāda" n="c">bījebhyo vīrudho loke</seg> <seg type="pāda" n="d">vaiṣamyaṃ naiva dṛśyate</seg> </l>
<l><seg type="pāda" n="e">vārkṣas tv ahaṃ kathaṃ jāto</seg> <seg type="pāda" n="f">hastapādādijīvavān</seg> //</l>
</lg>

<milestone unit="speaker" n="brahmovāca"/>

<lg xml:id="BrP_110.82">
<l><seg type="pāda" n="a">vṛkṣās tadvacanaṃ śrutvā</seg> <seg type="pāda" n="b">sarvam ūcur yathākramam</seg> </l>
<l><seg type="pāda" n="c">dadhīcer maraṇaṃ sādhvyās</seg> <seg type="pāda" n="d">tathā cāgnipraveśanam</seg> //</l>
</lg>

<lg xml:id="BrP_110.83">
<l><seg type="pāda" n="a">asthnāṃ saṃharaṇaṃ devair</seg> <seg type="pāda" n="b">etat sarvaṃ savistaram</seg> </l>
<l><seg type="pāda" n="c">śrutvā duḥkhasamāviṣṭo</seg> <seg type="pāda" n="d">nipapāta tadā bhuvi</seg> //</l>
</lg>

<lg xml:id="BrP_110.84">
<l><seg type="pāda" n="a">āśvāsitaḥ punar vṛkṣair</seg> <seg type="pāda" n="b">vākyair dharmārthasaṃhitaiḥ</seg> </l>
<l><seg type="pāda" n="c">āśvastaḥ sa punaḥ prāha</seg> <seg type="pāda" n="d">tadauṣadhivanaspatīn</seg> //</l>
</lg>

<milestone unit="speaker" n="pippalāda uvāca"/>

<lg xml:id="BrP_110.85">
<l><seg type="pāda" n="a">pitṛhantṝn haniṣye 'haṃ</seg> <seg type="pāda" n="b">nānyathā jīvituṃ kṣamaḥ</seg> </l>
<l><seg type="pāda" n="c">pitur mitrāṇi śatrūṃś ca</seg> <seg type="pāda" n="d">tathā putro 'nuvartate</seg> //</l>
</lg>

<lg xml:id="BrP_110.86">
<l><seg type="pāda" n="a">sa eva putro yo 'nyas tu</seg> <seg type="pāda" n="b">putrarūpo ripuḥ smṛtaḥ</seg> </l>
<l><seg type="pāda" n="c">vadanti pitṛmitrāṇi</seg> <seg type="pāda" n="d">tārayanty ahitān api</seg> //</l>
</lg>

<milestone unit="speaker" n="brahmovāca"/>

<lg xml:id="BrP_110.87">
<l><seg type="pāda" n="a">vṛkṣās taṃ bālam ādāya</seg> <seg type="pāda" n="b">somāntikam athāyayuḥ</seg> </l>
<l><seg type="pāda" n="c">bālavākyaṃ tu te vṛkṣāḥ</seg> <seg type="pāda" n="d">somāyātha nyavedayan</seg> </l>
<l><seg type="pāda" n="e">śrutvā somo 'pi taṃ bālaṃ</seg> <seg type="pāda" n="f">pippalādam abhāṣata</seg> //</l>
</lg>

<milestone unit="speaker" n="soma uvāca"/>

<lg xml:id="BrP_110.88">
<l><seg type="pāda" n="a">gṛhāṇa vidyāṃ vidhivat samagrāṃ</seg> <lb/><seg type="pāda" n="b">tapaḥsamṛddhiṃ ca śubhāṃ ca vācam</seg></l>
<l><seg type="pāda" n="c">śauryaṃ ca rūpaṃ ca balaṃ ca buddhiṃ</seg> <lb/><seg type="pāda" n="d">saṃprāpsyase putra madājñayā tvam</seg></l>
</lg>

<milestone unit="speaker" n="brahmovāca"/>

<lg xml:id="BrP_110.89">
<l><seg type="pāda" n="a">pippalādas tam apy āha</seg> <seg type="pāda" n="b">oṣadhīśaṃ vinītavat</seg> //</l>
</lg>

<milestone unit="speaker" n="pippalāda uvāca"/>

<lg xml:id="BrP_110.90">
<l><seg type="pāda" n="a">sarvam etad vṛthā manye</seg> <seg type="pāda" n="b">pitṛhantṛviniṣkṛtim</seg> </l>
<l><seg type="pāda" n="c">na karomy atra yāvac ca</seg> <seg type="pāda" n="d">tasmāt tat prathamaṃ vada</seg> //</l>
</lg>

<lg xml:id="BrP_110.91">
<l><seg type="pāda" n="a">yasmin deśe yatra kāle</seg> <seg type="pāda" n="b">yasmin deve ca mantrake</seg> </l>
<l><seg type="pāda" n="c">yatra tīrthe ca sidhyeta</seg> <seg type="pāda" n="d">matsaṃkalpaḥ surottama</seg> //</l>
</lg>

<milestone unit="speaker" n="brahmovāca"/>

<lg xml:id="BrP_110.92">
<l><seg type="pāda" n="a">candraḥ prāha ciraṃ dhyātvā</seg> <seg type="pāda" n="b">bhuktir vā muktir eva vā</seg> </l>
<l><seg type="pāda" n="c">sarvaṃ maheśvarād devāj</seg> <seg type="pāda" n="d">jāyate nātra saṃśayaḥ</seg> //</l>
</lg>

<lg xml:id="BrP_110.93">
<l><seg type="pāda" n="a">sa somaṃ punar apy āha</seg> <seg type="pāda" n="b">kathaṃ drakṣye maheśvaram</seg> </l>
<l><seg type="pāda" n="c">bālo 'haṃ bālabuddhiś ca</seg> <seg type="pāda" n="d">na sāmarthyaṃ tapas tathā</seg> //</l>
</lg>

<milestone unit="speaker" n="candra uvāca"/>

<lg xml:id="BrP_110.94">
<l><seg type="pāda" n="a">gautamīṃ gaccha bhadra tvaṃ</seg> <seg type="pāda" n="b">stuhi cakreśvaraṃ haram</seg> </l>
<l><seg type="pāda" n="c">prasannas tu taveśāno</seg> <seg type="pāda" n="d">hy alpāyāsena vatsaka</seg> //</l>
</lg>

<lg xml:id="BrP_110.95">
<l><seg type="pāda" n="a">prīto bhaven mahādevaḥ</seg> <seg type="pāda" n="b">sākṣāt kāruṇikaḥ śivaḥ</seg> </l>
<l><seg type="pāda" n="c">āste sākṣātkṛtaḥ śaṃbhur</seg> <seg type="pāda" n="d">viṣṇunā prabhaviṣṇunā</seg> //</l>
</lg>

<lg xml:id="BrP_110.96">
<l><seg type="pāda" n="a">varaṃ ca dattavān viṣṇoś</seg> <seg type="pāda" n="b">cakraṃ ca tridaśārcitam</seg> </l>
<l><seg type="pāda" n="c">gaccha tatra mahābuddhe</seg> <seg type="pāda" n="d">daṇḍake gautamīṃ nadīm</seg> //</l>
</lg>

<lg xml:id="BrP_110.97">
<l><seg type="pāda" n="a">cakreśvaraṃ nāma tīrthaṃ</seg> <seg type="pāda" n="b">jānanty oṣadhayas tu tat</seg> </l>
<l><seg type="pāda" n="c">taṃ gatvā stuhi deveśaṃ</seg> <seg type="pāda" n="d">sarvabhāvena śaṃkaram</seg> </l>
<l><seg type="pāda" n="e">sa te prītamanās tāta</seg> <seg type="pāda" n="f">sarvān kāmān pradāsyati</seg> //</l>
</lg>

<milestone unit="speaker" n="brahmovāca"/>

<lg xml:id="BrP_110.98">
<l><seg type="pāda" n="a">tad rājavacanād brahman</seg> <seg type="pāda" n="b">pippalādo mahāmuniḥ</seg> </l>
<l><seg type="pāda" n="c">ājagāma jagannātho</seg> <seg type="pāda" n="d">yatra rudraḥ sa cakradaḥ</seg> //</l>
</lg>

<lg xml:id="BrP_110.99">
<l><seg type="pāda" n="a">taṃ bālaṃ kṛpayāviṣṭāḥ</seg> <seg type="pāda" n="b">pippalāḥ svāśramān yayuḥ</seg> </l>
<l><seg type="pāda" n="c">godāvaryāṃ tataḥ snātvā</seg> <seg type="pāda" n="d">natvā tribhuvaneśvaram</seg> </l>
<l><seg type="pāda" n="e">tuṣṭāva sarvabhāvena</seg> <seg type="pāda" n="f">pippalādaḥ śivaṃ śuciḥ</seg> //</l>
</lg>

<milestone unit="speaker" n="pippalāda uvāca"/>

<lg xml:id="BrP_110.100">
<l><seg type="pāda" n="a">sarvāṇi karmāṇi vihāya dhīrās</seg> <lb/><seg type="pāda" n="b">tyaktaiṣaṇā nirjitacittavātāḥ</seg></l>
<l><seg type="pāda" n="c">yaṃ yānti muktyai śaraṇaṃ prayatnāt</seg> <lb/><seg type="pāda" n="d">tam ādidevaṃ praṇamāmi śaṃbhum</seg></l>
</lg>

<lg xml:id="BrP_110.101">
<l><seg type="pāda" n="a">yaḥ sarvasākṣī sakalāntarātmā</seg> <lb/><seg type="pāda" n="b">sarveśvaraḥ sarvakalānidhānam</seg></l>
<l><seg type="pāda" n="c">vijñāya maccittagataṃ samastaṃ</seg> <lb/><seg type="pāda" n="d">sa me smarāriḥ karuṇāṃ karotu</seg></l>
</lg>

<lg xml:id="BrP_110.102">
<l><seg type="pāda" n="a">digīśvarāñ jitya surārcitasya</seg> <lb/><seg type="pāda" n="b">kailāsam āndolayataḥ purāreḥ</seg></l>
<l><seg type="pāda" n="c">aṅguṣṭhakṛtyaiva rasātalād adho</seg> <lb/><seg type="pāda" n="d">gatasya tasyaiva daśānanasya</seg></l>
</lg>

<lg xml:id="BrP_110.103">
<l><seg type="pāda" n="a">ālūnakāyasya giraṃ niśamya</seg> <lb/><seg type="pāda" n="b">vihasya devyā saha dattam iṣṭam</seg></l>
<l><seg type="pāda" n="c">tasmai prasannaḥ kupito 'pi tadvad</seg> <lb/><seg type="pāda" n="d">ayuktadātāsi maheśvara tvam</seg></l>
</lg>

<lg xml:id="BrP_110.104">
<l><seg type="pāda" n="a">sautrāmaṇīm ṛddhim adhaḥ sa cakre</seg> <lb/><seg type="pāda" n="b">yo 'rcāṃ harau nityam atīva kṛtvā</seg></l>
<l><seg type="pāda" n="c">bāṇaḥ praśasyaḥ kṛtavān uccapūjāṃ</seg> <lb/><seg type="pāda" n="d">ramyāṃ manojñāṃ śaśikhaṇḍamauleḥ</seg></l>
</lg>

<lg xml:id="BrP_110.105">
<l><seg type="pāda" n="a">jitvā ripūn devagaṇān prapūjya</seg> <lb/><seg type="pāda" n="b">guruṃ namaskartum agād viśākhaḥ</seg></l>
<l><seg type="pāda" n="c">cukopa dṛṣṭvā gaṇanātham ūḍham</seg> <lb/><seg type="pāda" n="d">aṅke tam āropya jahāsa somaḥ</seg></l>
</lg>

<lg xml:id="BrP_110.106">
<l><seg type="pāda" n="a">īśāṅkarūḍho 'pi śiśusvabhāvān</seg> <lb/><seg type="pāda" n="b">na mātur aṅkaṃ pramumoca bālaḥ</seg></l>
<l><seg type="pāda" n="c">kruddhaṃ sutaṃ bodhitum apy aśaktas</seg> <lb/><seg type="pāda" n="d">tato 'rdhanāritvam avāpa somaḥ</seg></l>
</lg>

<milestone unit="speaker" n="brahmovāca"/>

<lg xml:id="BrP_110.107">
<l><seg type="pāda" n="a">tataḥ svayaṃbhūḥ suprītaḥ</seg> <seg type="pāda" n="b">pippalādam abhāṣata</seg> //</l>
</lg>

<milestone unit="speaker" n="śiva uvāca"/>

<lg xml:id="BrP_110.108">
<l><seg type="pāda" n="a">varaṃ varaya bhadraṃ te</seg> <seg type="pāda" n="b">pippalāda yathepsitam</seg> //</l>
</lg>

<milestone unit="speaker" n="pippalāda uvāca"/>

<lg xml:id="BrP_110.109">
<l><seg type="pāda" n="a">hato devair mahādeva</seg> <seg type="pāda" n="b">pitā mama mahāyaśāḥ</seg> </l>
<l><seg type="pāda" n="c">adāmbhikaḥ satyavādī</seg> <seg type="pāda" n="d">tathā mātā pativratā</seg> //</l>
</lg>

<lg xml:id="BrP_110.110">
<l><seg type="pāda" n="a">devebhyaś ca tayor nāśaṃ</seg> <seg type="pāda" n="b">śrutvā nātha savistaram</seg> </l>
<l><seg type="pāda" n="c">duḥkhakopasamāviṣṭo</seg> <seg type="pāda" n="d">nāhaṃ jīvitum utsahe</seg> //</l>
</lg>

<lg xml:id="BrP_110.111">
<l><seg type="pāda" n="a">tasmān me dehi sāmarthyaṃ</seg> <seg type="pāda" n="b">nāśayeyaṃ surān yathā</seg> </l>
<l><seg type="pāda" n="c">avadhyasevyas trailokye</seg> <seg type="pāda" n="d">tvam eva śaśiśekhara</seg> //</l>
</lg>

<milestone unit="speaker" n="īśvara uvāca"/>

<lg xml:id="BrP_110.112">
<l><seg type="pāda" n="a">tṛtīyaṃ nayanaṃ draṣṭuṃ</seg> <seg type="pāda" n="b">yadi śaknoṣi me 'nagha</seg> </l>
<l><seg type="pāda" n="c">tataḥ samartho bhavitā</seg> <seg type="pāda" n="d">devāṃś chedayituṃ bhavān</seg> //</l>
</lg>

<milestone unit="speaker" n="brahmovāca"/>

<lg xml:id="BrP_110.113">
<l><seg type="pāda" n="a">tato draṣṭuṃ manaś cakre</seg> <seg type="pāda" n="b">tṛtīyaṃ locanaṃ vibhoḥ</seg> </l>
<l><seg type="pāda" n="c">na śaśāka tadovāca</seg> <seg type="pāda" n="d">na śakto 'smīti śaṃkaram</seg> //</l>
</lg>

<milestone unit="speaker" n="īśvara uvāca"/>

<lg xml:id="BrP_110.114">
<l><seg type="pāda" n="a">kiṃcit kuru tapo bāla</seg> <seg type="pāda" n="b">yadā drakṣyasi locanam</seg> </l>
<l><seg type="pāda" n="c">tṛtīyaṃ tvaṃ tadābhīṣṭaṃ</seg> <seg type="pāda" n="d">prāpsyase nātra saṃśayaḥ</seg> //</l>
</lg>

<milestone unit="speaker" n="brahmovāca"/>

<lg xml:id="BrP_110.115">
<l><seg type="pāda" n="a">etac chrutveśānavākyaṃ</seg> <seg type="pāda" n="b">tapase kṛtaniścayaḥ</seg> </l>
<l><seg type="pāda" n="c">dadhīcisūnur dharmātmā</seg> <seg type="pāda" n="d">tatraiva bahulāḥ samāḥ</seg> //</l>
</lg>

<lg xml:id="BrP_110.116">
<l><seg type="pāda" n="a">śivadhyānaikanirato</seg> <seg type="pāda" n="b">bālo 'pi balavān iva</seg> </l>
<l><seg type="pāda" n="c">pratyahaṃ prātar utthāya</seg> <seg type="pāda" n="d">snātvā natvā gurūn kramāt</seg> //</l>
</lg>

<lg xml:id="BrP_110.117">
<l><seg type="pāda" n="a">sukhāsīno manaḥ kṛtvā</seg> <seg type="pāda" n="b">suṣumnāyām ananyadhīḥ</seg> </l>
<l><seg type="pāda" n="c">hastasvastikam āropya</seg> <seg type="pāda" n="d">nābhau vismṛtasaṃsṛtiḥ</seg> //</l>
</lg>

<lg xml:id="BrP_110.118">
<l><seg type="pāda" n="a">sthānāt sthānāntarotkarṣān</seg> <seg type="pāda" n="b">vidadhyau śāṃbhavaṃ mahaḥ</seg> </l>
<l><seg type="pāda" n="c">dadarśa cakṣur devasya</seg> <seg type="pāda" n="d">tṛtīyaṃ pippalāśanaḥ</seg> </l>
<l><seg type="pāda" n="e">kṛtāñjalipuṭo bhūtvā</seg> <seg type="pāda" n="f">vinīta idam abravīt</seg> //</l>
</lg>

<milestone unit="speaker" n="pippalāda uvāca"/>

<lg xml:id="BrP_110.119">
<l><seg type="pāda" n="a">śaṃbhunā devadevena</seg> <seg type="pāda" n="b">varo dattaḥ purā mama</seg> </l>
<l><seg type="pāda" n="c">tārtīyacakṣuṣo jyotir</seg> <seg type="pāda" n="d">yadā paśyasi tatkṣaṇāt</seg> //</l>
</lg>

<lg xml:id="BrP_110.120">
<l><seg type="pāda" n="a">sarvaṃ te prārthitaṃ sidhyed</seg> <seg type="pāda" n="b">ity āha tridaśeśvaraḥ</seg> </l>
<l><seg type="pāda" n="c">tasmād ripuvināśāya</seg> <seg type="pāda" n="d">hetubhūtāṃ prayaccha me</seg> //</l>
</lg>

<lg xml:id="BrP_110.121">
<l><seg type="pāda" n="a">tadaiva pippalāḥ procur</seg> <seg type="pāda" n="b">vaḍavāpi mahādyute</seg> </l>
<l><seg type="pāda" n="c">mātā tava prātitheyī</seg> <seg type="pāda" n="d">vadanty evaṃ divaṃ gatā</seg> //</l>
</lg>

<lg xml:id="BrP_110.122">
<l><seg type="pāda" n="a">parābhidrohaniratā</seg> <seg type="pāda" n="b">vismṛtātmahitā narāḥ</seg> </l>
<l><seg type="pāda" n="c">itas tato bhrāntacittāḥ</seg> <seg type="pāda" n="d">patanti narakāvaṭe</seg> //</l>
</lg>

<lg xml:id="BrP_110.123">
<l><seg type="pāda" n="a">tan mātṛvacanaṃ śrutvā</seg> <seg type="pāda" n="b">kupitaḥ pippalāśanaḥ</seg> </l>
<l><seg type="pāda" n="c">abhimāne jvalaty antaḥ</seg> <seg type="pāda" n="d">sādhuvādo nirarthakaḥ</seg> //</l>
</lg>

<lg xml:id="BrP_110.124">
<l><seg type="pāda" n="a">dehi dehīti taṃ prāha</seg> <seg type="pāda" n="b">kṛtyā netravinirgatā</seg> </l>
<l><seg type="pāda" n="c">vaḍaveti smaran vipraḥ</seg> <seg type="pāda" n="d">kṛtyāpi vaḍavākṛtiḥ</seg> //</l>
</lg>

<lg xml:id="BrP_110.125">
<l><seg type="pāda" n="a">sarvasattvavināśāya</seg> <seg type="pāda" n="b">prabhūtānalagarbhiṇī</seg> </l>
<l><seg type="pāda" n="c">gabhastinī bālagarbhā</seg> <seg type="pāda" n="d">yā mātā pippalāśinaḥ</seg> //</l>
</lg>

<lg xml:id="BrP_110.126">
<l><seg type="pāda" n="a">taddhyānayogāt tu jātā</seg> <seg type="pāda" n="b">kṛtyā sānalagarbhiṇī</seg> </l>
<l><seg type="pāda" n="c">utpannā sā mahāraudrā</seg> <seg type="pāda" n="d">mṛtyujihveva bhīṣaṇā</seg> //</l>
</lg>

<lg xml:id="BrP_110.127">
<l><seg type="pāda" n="a">avocat pippalādaṃ taṃ</seg> <seg type="pāda" n="b">kiṃ kṛtyaṃ me vadasva tat</seg> </l>
<l><seg type="pāda" n="c">pippalādo 'pi tāṃ prāha</seg> <seg type="pāda" n="d">devān khāda ripūn mama</seg> //</l>
</lg>

<lg xml:id="BrP_110.128">
<l><seg type="pāda" n="a">jagrāha sā tathety uktvā</seg> <seg type="pāda" n="b">pippalādaṃ purasthitam</seg> </l>
<l><seg type="pāda" n="c">sa prāha kim idaṃ kṛtye</seg> <seg type="pāda" n="d">sā cāpy āha tvayoditam</seg> //</l>
</lg>

<lg xml:id="BrP_110.129">
<l><seg type="pāda" n="a">devaiś ca nirmitaṃ dehaṃ</seg> <seg type="pāda" n="b">tato bhītaḥ śivaṃ yayau</seg> </l>
<l><seg type="pāda" n="c">tuṣṭāva devaṃ sa muniḥ</seg> <seg type="pāda" n="d">kṛtyāṃ prāha tadā śivaḥ</seg> //</l>
</lg>

<milestone unit="speaker" n="śiva uvāca"/>

<lg xml:id="BrP_110.130">
<l><seg type="pāda" n="a">yojanāntaḥsthitāñ jīvān</seg> <seg type="pāda" n="b">na gṛhāṇa madājñayā</seg> </l>
<l><seg type="pāda" n="c">tasmād yāhi tato dūraṃ</seg> <seg type="pāda" n="d">kṛtye kṛtyaṃ tataḥ kuru</seg> //</l>
</lg>

<milestone unit="speaker" n="brahmovāca"/>

<lg xml:id="BrP_110.131">
<l><seg type="pāda" n="a">tīrthāt tu pippalāt pūrvaṃ</seg> <seg type="pāda" n="b">yāvad yojanasaṃkhyayā</seg> </l>
<l><seg type="pāda" n="c">prātiṣṭhad vaḍavārūpā</seg> <seg type="pāda" n="d">kṛtyā sā ṛṣinirmitā</seg> //</l>
</lg>

<lg xml:id="BrP_110.132">
<l><seg type="pāda" n="a">tasyāṃ jāto mahān agnir</seg> <seg type="pāda" n="b">lokasaṃharaṇakṣamaḥ</seg> </l>
<l><seg type="pāda" n="c">taṃ dṛṣṭvā vibudhāḥ sarve</seg> <seg type="pāda" n="d">trastāḥ śaṃbhum upāgaman</seg> //</l>
</lg>

<lg xml:id="BrP_110.133">
<l><seg type="pāda" n="a">cakreśvaraṃ pippaleśaṃ</seg> <seg type="pāda" n="b">pippalādena toṣitam</seg> </l>
<l><seg type="pāda" n="c">stuvanto bhītamanasaḥ</seg> <seg type="pāda" n="d">śaṃbhum ūcur divaukasaḥ</seg> //</l>
</lg>

<milestone unit="speaker" n="devā ūcuḥ"/>

<lg xml:id="BrP_110.134">
<l><seg type="pāda" n="a">rakṣasva śaṃbho kṛtyāsmān</seg> <seg type="pāda" n="b">bādhate tadbhavānalaḥ</seg> </l>
<l><seg type="pāda" n="c">śaraṇaṃ bhava sarveśa</seg> <seg type="pāda" n="d">bhītānām abhayaprada</seg> //</l>
</lg>

<lg xml:id="BrP_110.135">
<l><seg type="pāda" n="a">sarvataḥ paribhūtānām</seg> <seg type="pāda" n="b">ārtānāṃ śrāntacetasām</seg> </l>
<l><seg type="pāda" n="c">sarveṣām eva jantūnāṃ</seg> <seg type="pāda" n="d">tvam eva śaraṇaṃ śiva</seg> //</l>
</lg>

<lg xml:id="BrP_110.136">
<l><seg type="pāda" n="a">ṛṣiṇābhyarthitā kṛtyā</seg> <seg type="pāda" n="b">tvaccakṣurvahninirgatā</seg> </l>
<l><seg type="pāda" n="c">sā jighāṃsati lokāṃs trīṃs</seg> <seg type="pāda" n="d">tvaṃ nas trātā na cetaraḥ</seg> //</l>
</lg>

<milestone unit="speaker" n="brahmovāca"/>

<lg xml:id="BrP_110.137">
<l><seg type="pāda" n="a">tān abravīj jagannātho</seg> <seg type="pāda" n="b">yojanāntarnivāsinaḥ</seg> </l>
<l><seg type="pāda" n="c">na bādhate tv asau kṛtyā</seg> <seg type="pāda" n="d">tasmād yūyam aharniśam</seg> </l>
<l><seg type="pāda" n="e">ihaivāsadhvam amarās</seg> <seg type="pāda" n="f">tasyā vo na bhayaṃ bhavet</seg> //</l>
</lg>

<milestone unit="speaker" n="brahmovāca"/>

<lg xml:id="BrP_110.138">
<l><seg type="pāda" n="a">punar ūcuḥ sureśānaṃ</seg> <seg type="pāda" n="b">tvayā dattaṃ triviṣṭapam</seg> </l>
<l><seg type="pāda" n="c">tat tyaktvātra kathaṃ nātha</seg> <seg type="pāda" n="d">vatsyāmas tridaśārcita</seg> //</l>
</lg>

<milestone unit="speaker" n="brahmovāca"/>

<lg xml:id="BrP_110.140">
<l><seg type="pāda" n="a">devānāṃ vacanaṃ śrutvā</seg> <seg type="pāda" n="b">śivo vākyam athābravīt</seg> //</l>
</lg>

<milestone unit="speaker" n="śiva uvāca"/>

<lg xml:id="BrP_110.141">
<l><seg type="pāda" n="a">devo 'sau viśvataścakṣur</seg> <seg type="pāda" n="b">yo devo viśvatomukhaḥ</seg> </l>
<l><seg type="pāda" n="c">yo raśmibhis tu dhamate</seg> <seg type="pāda" n="d">nityaṃ yo janako mataḥ</seg> //</l>
</lg>

<lg xml:id="BrP_110.142">
<l><seg type="pāda" n="a">sa sūrya eka evātra</seg> <seg type="pāda" n="b">sākṣād rūpeṇa sarvadā</seg> </l>
<l><seg type="pāda" n="c">sthitiṃ karotu tanmūrtau</seg> <seg type="pāda" n="d">bhaviṣyanty akhilāḥ sthitāḥ</seg> //</l>
</lg>

<milestone unit="speaker" n="brahmovāca"/>

<lg xml:id="BrP_110.143">
<l><seg type="pāda" n="a">tatheti śaṃbhuvacanāt</seg> <seg type="pāda" n="b">pārijātataros tadā</seg> </l>
<l><seg type="pāda" n="c">devā divākaraṃ cakrus</seg> <seg type="pāda" n="d">tvaṣṭā bhāskaram abravīt</seg> //</l>
</lg>

<milestone unit="speaker" n="tvaṣṭovāca"/>

<lg xml:id="BrP_110.144">
<l><seg type="pāda" n="a">ihaivāssva jagatsvāmin</seg> <seg type="pāda" n="b">rakṣemān vibudhān svayam</seg> </l>
<l><seg type="pāda" n="c">svāṃśaiś ca vayam apy atra</seg> <seg type="pāda" n="d">tiṣṭhāmaḥ śaṃbhusaṃnidhau</seg> //</l>
</lg>

<lg xml:id="BrP_110.145">
<l><seg type="pāda" n="a">cakreśvarasya parito</seg> <seg type="pāda" n="b">yāvad yojanasaṃkhyayā</seg> </l>
<l><seg type="pāda" n="c">gaṅgāyā ubhayaṃ tīram</seg> <seg type="pāda" n="d">āsādyāsan surottamāḥ</seg> //</l>
</lg>

<lg xml:id="BrP_110.146">
<l><seg type="pāda" n="a">aṅgulyardhārdhamātraṃ tu</seg> <seg type="pāda" n="b">gaṅgātīraṃ samāśritāḥ</seg> </l>
<l><seg type="pāda" n="c">tisraḥ koṭyas tathā pañca</seg> <seg type="pāda" n="d">śatāni munisattama</seg> </l>
<l><seg type="pāda" n="e">tīrthānāṃ tatra vyuṣṭiṃ ca</seg> <seg type="pāda" n="f">kaḥ śṛṇoti bravīti vā</seg> //</l>
</lg>

<milestone unit="speaker" n="brahmovāca"/>

<lg xml:id="BrP_110.147">
<l><seg type="pāda" n="a">tataḥ suragaṇāḥ sarve</seg> <seg type="pāda" n="b">vinītāḥ śivam abruvan</seg> //</l>
</lg>

<milestone unit="speaker" n="devā ūcuḥ"/>

<lg xml:id="BrP_110.148">
<l><seg type="pāda" n="a">pippalādaṃ sureśāna</seg> <seg type="pāda" n="b">śamaṃ naya jaganmaya</seg> //</l>
</lg>

<milestone unit="speaker" n="brahmovāca"/>

<lg xml:id="BrP_110.149">
<l><seg type="pāda" n="a">om ity uktvā jagannāthaḥ</seg> <seg type="pāda" n="b">pippalādam avocata</seg> //</l>
</lg>

<milestone unit="speaker" n="śiva uvāca"/>

<lg xml:id="BrP_110.150">
<l><seg type="pāda" n="a">nāśiteṣv api deveṣu</seg> <seg type="pāda" n="b">pitā te nāgamiṣyati</seg> </l>
<l><seg type="pāda" n="c">dattāḥ pitrā tava prāṇā</seg> <seg type="pāda" n="d">devānāṃ kāryasiddhaye</seg> //</l>
</lg>

<lg xml:id="BrP_110.151">
<l><seg type="pāda" n="a">dīnārtakaruṇābandhuḥ</seg> <seg type="pāda" n="b">ko hi tādṛgbhave bhavet</seg> </l>
<l><seg type="pāda" n="c">tathā yātā divaṃ tāta</seg> <seg type="pāda" n="d">tava mātā pativratā</seg> //</l>
</lg>

<lg xml:id="BrP_110.152">
<l><seg type="pāda" n="a">samā kāpy atra matayā</seg> <seg type="pāda" n="b">lopāmudrāpy arundhatī</seg> </l>
<l><seg type="pāda" n="c">yad asthibhiḥ surāḥ sarve</seg> <seg type="pāda" n="d">jayinaḥ sukhinaḥ sadā</seg> //</l>
</lg>

<lg xml:id="BrP_110.153">
<l><seg type="pāda" n="a">tenāvāptaṃ yaśaḥ sphītaṃ</seg> <seg type="pāda" n="b">tava mātrākṣayaṃ kṛtam</seg> </l>
<l><seg type="pāda" n="c">tvayā putreṇa sarvatra</seg> <seg type="pāda" n="d">nātaḥ parataraṃ kṛtam</seg> //</l>
</lg>

<lg xml:id="BrP_110.154">
<l><seg type="pāda" n="a">tvatpratāpabhayāt svargāc</seg> <seg type="pāda" n="b">cyutāṃs tvaṃ pātum arhasi</seg> </l>
<l><seg type="pāda" n="c">kāṃdiśīkāṃs tava bhayād</seg> <seg type="pāda" n="d">amarāṃs trātum arhasi</seg> </l>
<l><seg type="pāda" n="e">nārtatrāṇād abhyadhikaṃ</seg> <seg type="pāda" n="f">sukṛtaṃ kvāpi vidyate</seg> //</l>
</lg>

<lg xml:id="BrP_110.155">
<l><seg type="pāda" n="a">yāvad yaśaḥ sphurati cāru manuṣyaloke</seg> <lb/><seg type="pāda" n="b">ahāni tāvanti divaṃ gatasya</seg></l>
<l><seg type="pāda" n="c">dine dine varṣasaṃkhyā parasmiṃl</seg> <lb/><seg type="pāda" n="d">loke vāso jāyate nirvikāraḥ</seg></l>
</lg>

<lg xml:id="BrP_110.156">
<l><seg type="pāda" n="a">mṛtās ta evātra yaśo na yeṣām</seg> <lb/><seg type="pāda" n="b">andhās ta eva śrutavarjitā ye</seg></l>
<l><seg type="pāda" n="c">ye dānaśīlā na napuṃsakās te</seg> <lb/><seg type="pāda" n="d">ye dharmaśīlā na ta eva śocyāḥ</seg></l>
</lg>

<milestone unit="speaker" n="brahmovāca"/>

<lg xml:id="BrP_110.157">
<l><seg type="pāda" n="a">bhāṣitaṃ devadevasya</seg> <seg type="pāda" n="b">śrutvā śānto 'bhavan muniḥ</seg> </l>
<l><seg type="pāda" n="c">kṛtāñjalipuṭo bhūtvā</seg> <seg type="pāda" n="d">natvā nātham athābravīt</seg> //</l>
</lg>

<milestone unit="speaker" n="pippalāda uvāca"/>

<lg xml:id="BrP_110.158">
<l><seg type="pāda" n="a">vāgbhir manobhiḥ kṛtibhiḥ kadācin</seg> <lb/><seg type="pāda" n="b">mamopakurvanti hite ratā ye</seg></l>
<l><seg type="pāda" n="c">tebhyo hitārthaṃ tv iha cāpareṣāṃ</seg> <lb/><seg type="pāda" n="d">somaṃ namasyāmi surādipūjyam</seg></l>
</lg>

<lg xml:id="BrP_110.159">
<l><seg type="pāda" n="a">saṃrakṣito yair abhivardhitaś ca</seg> <lb/><seg type="pāda" n="b">samānagotraś ca samānadharmā</seg></l>
<l><seg type="pāda" n="c">teṣām abhīṣṭāni śivaḥ karotu</seg> <lb/><seg type="pāda" n="d">bālendumauliṃ praṇato 'smi nityam</seg></l>
</lg>

<lg xml:id="BrP_110.160">
<l><seg type="pāda" n="a">yair ahaṃ vardhito nityaṃ</seg> <seg type="pāda" n="b">mātṛvat pitṛvat prabho</seg> </l>
<l><seg type="pāda" n="c">tannāmnā jāyatāṃ tīrthaṃ</seg> <seg type="pāda" n="d">devadeva jagattraye</seg> //</l>
</lg>

<lg xml:id="BrP_110.161">
<l><seg type="pāda" n="a">yaśas tu teṣāṃ bhavitā</seg> <seg type="pāda" n="b">tebhyo 'ham anṛṇas tataḥ</seg> </l>
<l><seg type="pāda" n="c">yāni kṣetrāṇi devānāṃ</seg> <seg type="pāda" n="d">yāni tīrthāni bhūtale</seg> //</l>
</lg>

<lg xml:id="BrP_110.162">
<l><seg type="pāda" n="a">tebhyo yad idam adhikam</seg> <seg type="pāda" n="b">anumanyantu devatāḥ</seg> </l>
<l><seg type="pāda" n="c">tataḥ kṣame 'haṃ devānām</seg> <seg type="pāda" n="d">aparādhaṃ nirañjanaḥ</seg> //</l>
</lg>

<milestone unit="speaker" n="brahmovāca"/>

<lg xml:id="BrP_110.163">
<l><seg type="pāda" n="a">tataḥ samakṣaṃ surasākṣarāṃ giraṃ</seg> <lb/><seg type="pāda" n="b">sahasracakṣuḥpramukhāṃs tathāgrataḥ</seg></l>
<l><seg type="pāda" n="c">uvāca devā api menire vaco</seg> <lb/><seg type="pāda" n="d">dadhīciputroditam ādareṇa</seg></l>
</lg>

<lg xml:id="BrP_110.164">
<l><seg type="pāda" n="a">bālasya buddhiṃ vinayaṃ ca vidyāṃ</seg> <lb/><seg type="pāda" n="b">śauryaṃ balaṃ sāhasaṃ satyavācam</seg></l>
<l><seg type="pāda" n="c">pitror bhaktiṃ bhāvaśuddhiṃ viditvā</seg> <lb/><seg type="pāda" n="d">tadāvādīc chaṃkaraḥ pippalādam</seg></l>
</lg>

<milestone unit="speaker" n="śaṃkara uvāca"/>

<lg xml:id="BrP_110.165">
<l><seg type="pāda" n="a">vatsa yad vai priyaṃ kāmaṃ</seg> <seg type="pāda" n="b">yac cāpi suravallabham</seg> </l>
<l><seg type="pāda" n="c">prāpsyase vada kalyāṇaṃ</seg> <seg type="pāda" n="d">nānyathā tvaṃ manaḥ kṛthāḥ</seg> //</l>
</lg>

<milestone unit="speaker" n="pippalāda uvāca"/>

<lg xml:id="BrP_110.166">
<l><seg type="pāda" n="a">ye gaṅgāyām āplutā dharmaniṣṭhāḥ</seg> <lb/><seg type="pāda" n="b">saṃpaśyanti tvatpadābjaṃ maheśa</seg></l>
<l><seg type="pāda" n="c">sarvān kāmān āpnuvantu prasahya</seg> <lb/><seg type="pāda" n="d">dehānte te padam āyāntu śaivam</seg></l>
</lg>

<lg xml:id="BrP_110.167">
<l><seg type="pāda" n="a">tātaḥ prāptas tvatpadaṃ cāmbikā me</seg> <lb/><seg type="pāda" n="b">nātha prāptā pippalaś cāmarāś ca</seg></l>
<l><seg type="pāda" n="c">sukhaṃ prāptā nāthanāthaṃ vilokya</seg> <lb/><seg type="pāda" n="d">tvāṃ paśyeyus tvatpadaṃ te prayāntu</seg></l>
</lg>

<milestone unit="speaker" n="brahmovāca"/>

<lg xml:id="BrP_110.168">
<l><seg type="pāda" n="a">tathety uktvā pippalādaṃ</seg> <seg type="pāda" n="b">devadevo maheśvaraḥ</seg> </l>
<l><seg type="pāda" n="c">abhinandya ca taṃ devaiḥ</seg> <seg type="pāda" n="d">sārdhaṃ vākyam athābravīt</seg> //</l>
</lg>

<lg xml:id="BrP_110.169">
<l><seg type="pāda" n="a">devā api mudā yuktā</seg> <seg type="pāda" n="b">nirbhayās tatkṛtād bhayāt</seg> </l>
<l><seg type="pāda" n="c">idam ūcuḥ sarva eva</seg> <seg type="pāda" n="d">dādhīcaṃ śivasaṃnidhau</seg> //</l>
</lg>

<milestone unit="speaker" n="devā ūcuḥ"/>

<lg xml:id="BrP_110.170">
<l><seg type="pāda" n="a">surāṇāṃ yad abhīṣṭaṃ ca</seg> <seg type="pāda" n="b">tvayā kṛtam asaṃśayam</seg> </l>
<l><seg type="pāda" n="c">pālitā devadevasya</seg> <seg type="pāda" n="d">ājñā trailokyamaṇḍanī</seg> //</l>
</lg>

<lg xml:id="BrP_110.171">
<l><seg type="pāda" n="a">yācitaṃ ca tvayā pūrvaṃ</seg> <seg type="pāda" n="b">parārthaṃ nātmane dvija</seg> </l>
<l><seg type="pāda" n="c">tasmād anyatamaṃ brūhi</seg> <seg type="pāda" n="d">kiṃcid dāsyāmahe vayam</seg> //</l>
</lg>

<milestone unit="speaker" n="brahmovāca"/>

<lg xml:id="BrP_110.172">
<l><seg type="pāda" n="a">punaḥ punas tad evocuḥ</seg> <seg type="pāda" n="b">surasaṃghā dvijottamam</seg> </l>
<l><seg type="pāda" n="c">kṛtāñjalipuṭaḥ pūrvaṃ</seg> <seg type="pāda" n="d">natvā śaṃbhusurān idam</seg> </l>
<l><seg type="pāda" n="e">uvāca pippalādaś ca</seg> <seg type="pāda" n="f">umāṃ natvā ca pippalān</seg> //</l>
</lg>

<milestone unit="speaker" n="pippalāda uvāca"/>

<lg xml:id="BrP_110.173">
<l><seg type="pāda" n="a">pitarau draṣṭukāmo 'smi</seg> <seg type="pāda" n="b">sadā me śabdagocarau</seg> </l>
<l><seg type="pāda" n="c">te dhanyāḥ prāṇino loke</seg> <seg type="pāda" n="d">mātāpitror vaśe sthitāḥ</seg> //</l>
</lg>

<lg xml:id="BrP_110.174">
<l><seg type="pāda" n="a">śuśrūṣaṇaparā nityaṃ</seg> <seg type="pāda" n="b">tatpādājñāpratīkṣakāḥ</seg> </l>
<l><seg type="pāda" n="c">indriyāṇi śarīraṃ ca</seg> <seg type="pāda" n="d">kulaṃ śaktiṃ dhiyaṃ vapuḥ</seg> //</l>
</lg>

<lg xml:id="BrP_110.175">
<l><seg type="pāda" n="a">parilabhya tayoḥ kṛtye</seg> <seg type="pāda" n="b">kṛtakṛtyo bhavet svayam</seg> </l>
<l><seg type="pāda" n="c">paśūnāṃ pakṣiṇāṃ cāpi</seg> <seg type="pāda" n="d">sulabhaṃ mātṛdarśanam</seg> //</l>
</lg>

<lg xml:id="BrP_110.176">
<l><seg type="pāda" n="a">durlabhaṃ mama tac cāpi</seg> <seg type="pāda" n="b">pṛcche pāpaphalaṃ nu kim</seg> </l>
<l><seg type="pāda" n="c">durlabhaṃ ca tathā cet syāt</seg> <seg type="pāda" n="d">sarveṣāṃ yasya kasyacit</seg> //</l>
</lg>

<lg xml:id="BrP_110.177">
<l><seg type="pāda" n="a">nopapadyeta sulabhaṃ</seg> <seg type="pāda" n="b">matto nānyo 'sti pāpakṛt</seg> </l>
<l><seg type="pāda" n="c">tayor darśanamātraṃ ca</seg> <seg type="pāda" n="d">yadi prāpsye surottamāḥ</seg> //</l>
</lg>

<lg xml:id="BrP_110.178">
<l><seg type="pāda" n="a">manovākkāyakarmabhyaḥ</seg> <seg type="pāda" n="b">phalaṃ prāptaṃ bhaviṣyati</seg> </l>
<l><seg type="pāda" n="c">pitarau ye na paśyanti</seg> <seg type="pāda" n="d">samutpannā na saṃsṛtau</seg> </l>
<l><seg type="pāda" n="e">teṣāṃ mahāpātakānāṃ</seg> <seg type="pāda" n="f">kaḥ saṃkhyāṃ kartum īśvaraḥ</seg> //</l>
</lg>

<milestone unit="speaker" n="brahmovāca"/>

<lg xml:id="BrP_110.179">
<l><seg type="pāda" n="a">tad ṛṣer vacanaṃ śrutvā</seg> <seg type="pāda" n="b">mithaḥ saṃmantrya te surāḥ</seg> </l>
<l><seg type="pāda" n="c">vimānavaram ārūḍhau</seg> <seg type="pāda" n="d">pitarau daṃpatī śubhau</seg> //</l>
</lg>

<lg xml:id="BrP_110.180">
<l><seg type="pāda" n="a">tava saṃdarśanākāṅkṣau</seg> <seg type="pāda" n="b">drakṣyase vādya niścitam</seg> </l>
<l><seg type="pāda" n="c">viṣādaṃ lobhamohau ca</seg> <seg type="pāda" n="d">tyaktvā cittaṃ śamaṃ naya</seg> //</l>
</lg>

<lg xml:id="BrP_110.181">
<l><seg type="pāda" n="a">paśya paśyeti taṃ prāhur</seg> <seg type="pāda" n="b">dādhīcaṃ surasattamāḥ</seg> </l>
<l><seg type="pāda" n="c">vimānavaram ārūḍhau</seg> <seg type="pāda" n="d">svargiṇau svarṇabhūṣaṇau</seg> //</l>
</lg>

<lg xml:id="BrP_110.182">
<l><seg type="pāda" n="a">tava saṃdarśanākāṅkṣau</seg> <seg type="pāda" n="b">pitarau daṃpatī śubhau</seg> </l>
<l><seg type="pāda" n="c">vījyamānau surastrībhiḥ</seg> <seg type="pāda" n="d">stūyamānau ca kiṃnaraiḥ</seg> //</l>
</lg>

<lg xml:id="BrP_110.183">
<l><seg type="pāda" n="a">dṛṣṭvā sa mātāpitarau</seg> <seg type="pāda" n="b">nanāma śivasaṃnidhau</seg> </l>
<l><seg type="pāda" n="c">harṣabāṣpāśrunayanau</seg> <seg type="pāda" n="d">sa kathaṃcid uvāca tau</seg> //</l>
</lg>

<milestone unit="speaker" n="putra uvāca"/>

<lg xml:id="BrP_110.184">
<l><seg type="pāda" n="a">tārayanty eva pitarāv</seg> <seg type="pāda" n="b">anye putrāḥ kulodvahāḥ</seg> </l>
<l><seg type="pāda" n="c">ahaṃ tu mātur udare</seg> <seg type="pāda" n="d">kevalaṃ bhedakāraṇam</seg> </l>
<l><seg type="pāda" n="e">evaṃbhūto 'pi tau mohāt</seg> <seg type="pāda" n="f">paśyeyam atidurmatiḥ</seg> //</l>
</lg>

<milestone unit="speaker" n="brahmovāca"/>

<lg xml:id="BrP_110.185">
<l><seg type="pāda" n="a">tāv ālokya tato duḥkhād</seg> <seg type="pāda" n="b">vaktuṃ naiva śaśāka saḥ</seg> </l>
<l><seg type="pāda" n="c">devāś ca mātāpitarau</seg> <seg type="pāda" n="d">pippalādam athābruvan</seg> //</l>
</lg>

<lg xml:id="BrP_110.186">
<l><seg type="pāda" n="a">dhanyas tvaṃ putra lokeṣu</seg> <seg type="pāda" n="b">yasya kīrtir gatā divam</seg> </l>
<l><seg type="pāda" n="c">sākṣātkṛtas tvayā tryakṣo</seg> <seg type="pāda" n="d">devāś cāśvāsitās tvayā</seg> </l>
<l><seg type="pāda" n="e">tvayā putreṇa sallokā</seg> <seg type="pāda" n="f">na kṣīyante kadācana</seg> //</l>
</lg>

<milestone unit="speaker" n="brahmovāca"/>

<lg xml:id="BrP_110.187">
<l><seg type="pāda" n="a">puṣpavṛṣṭis tadā svargāt</seg> <seg type="pāda" n="b">papāta tasya mūrdhani</seg> </l>
<l><seg type="pāda" n="c">jayaśabdaḥ surair uktaḥ</seg> <seg type="pāda" n="d">prādurbhūto mahāmune</seg> //</l>
</lg>

<lg xml:id="BrP_110.188">
<l><seg type="pāda" n="a">āśiṣaṃ tu sute dattvā</seg> <seg type="pāda" n="b">dadhīciḥ saha bhāryayā</seg> </l>
<l><seg type="pāda" n="c">śaṃbhuṃ gaṅgāṃ surān natvā</seg> <seg type="pāda" n="d">putraṃ vākyam athābravīt</seg> //</l>
</lg>

<milestone unit="speaker" n="dadhīcir uvāca"/>

<lg xml:id="BrP_110.189">
<l><seg type="pāda" n="a">prāpya bhāryāṃ śive bhaktiṃ</seg> <seg type="pāda" n="b">kuru gaṅgāṃ ca sevaya</seg> </l>
<l><seg type="pāda" n="c">putrān utpādya vidhivad</seg> <seg type="pāda" n="d">yajñān iṣṭvā sadakṣiṇān</seg> </l>
<l><seg type="pāda" n="e">kṛtakṛtyas tato vatsa</seg> <seg type="pāda" n="f">ākramasva ciraṃ divam</seg> //</l>
</lg>

<milestone unit="speaker" n="brahmovāca"/>

<lg xml:id="BrP_110.190">
<l><seg type="pāda" n="a">karomy evam iti prāha</seg> <seg type="pāda" n="b">dadhīciṃ pippalāśanaḥ</seg> </l>
<l><seg type="pāda" n="c">dadhīciḥ putram āśvāsya</seg> <seg type="pāda" n="d">bhāryayā ca punaḥ punaḥ</seg> //</l>
</lg>

<lg xml:id="BrP_110.191">
<l><seg type="pāda" n="a">anujñātaḥ suragaṇaiḥ</seg> <seg type="pāda" n="b">punaḥ sa divam ākramat</seg> </l>
<l><seg type="pāda" n="c">devā apy ūcire sarve</seg> <seg type="pāda" n="d">pippalādaṃ sasaṃbhramāḥ</seg> //</l>
</lg>

<milestone unit="speaker" n="devā ūcuḥ"/>

<lg xml:id="BrP_110.192">
<l><seg type="pāda" n="a">kṛtyāṃ śamaya bhadraṃ te</seg> <seg type="pāda" n="b">tad utpannaṃ mahānalam</seg> //</l>
</lg>

<milestone unit="speaker" n="brahmovāca"/>

<lg xml:id="BrP_110.193">
<l><seg type="pāda" n="a">pippalādas tu tān āha</seg> <seg type="pāda" n="b">na śakto 'haṃ nivāraṇe</seg> </l>
<l><seg type="pāda" n="c">asatyaṃ naiva vaktāhaṃ</seg> <seg type="pāda" n="d">yūyaṃ kṛtyāṃ tu brūta tām</seg> //</l>
</lg>

<lg xml:id="BrP_110.194">
<l><seg type="pāda" n="a">māṃ dṛṣṭvā sā mahāraudrā</seg> <seg type="pāda" n="b">viparītaṃ kariṣyati</seg> </l>
<l><seg type="pāda" n="c">tām eva gatvā vibudhāḥ</seg> <seg type="pāda" n="d">procus te śāntikāraṇam</seg> //</l>
</lg>

<lg xml:id="BrP_110.195">
<l><seg type="pāda" n="a">analaṃ ca yathāprīti</seg> <seg type="pāda" n="b">te ubhe nety avocatām</seg> </l>
<l><seg type="pāda" n="c">sarveṣāṃ bhakṣaṇāyaiva</seg> <seg type="pāda" n="d">sṛṣṭā cāhaṃ dvijanmanā</seg> //</l>
</lg>

<lg xml:id="BrP_110.196">
<l><seg type="pāda" n="a">tathā ca matprasūto 'gnir</seg> <seg type="pāda" n="b">anyathā tat kathaṃ bhavet</seg> </l>
<l><seg type="pāda" n="c">mahābhūtāni pañcāpi</seg> <seg type="pāda" n="d">sthāvaraṃ jaṅgamaṃ tathā</seg> //</l>
</lg>

<lg xml:id="BrP_110.197">
<l><seg type="pāda" n="a">sarvam asmanmukhe vidyād</seg> <seg type="pāda" n="b">vaktavyaṃ nāvaśiṣyate</seg> </l>
<l><seg type="pāda" n="c">mayā saṃmantrya te devāḥ</seg> <seg type="pāda" n="d">punar ūcur ubhāv api</seg> //</l>
</lg>

<lg xml:id="BrP_110.198">
<l><seg type="pāda" n="a">bhakṣayetām ubhau sarvaṃ</seg> <seg type="pāda" n="b">yathānukramatas tathā</seg> </l>
<l><seg type="pāda" n="c">vaḍavāpi surān evam</seg> <seg type="pāda" n="d">uvāca śṛṇu nārada</seg> //</l>
</lg>

<milestone unit="speaker" n="vaḍavovāca"/>

<lg xml:id="BrP_110.199">
<l><seg type="pāda" n="a">bhavatām icchayā sarvaṃ</seg> <seg type="pāda" n="b">bhakṣyaṃ me surasattamāḥ</seg> //</l>
</lg>

<milestone unit="speaker" n="brahmovāca"/>

<lg xml:id="BrP_110.200">
<l><seg type="pāda" n="a">vaḍavā sā nadī jātā</seg> <seg type="pāda" n="b">gaṅgayā saṃgatā mune</seg> </l>
<l><seg type="pāda" n="c">tadbhavas tu mahān agnir</seg> <seg type="pāda" n="d">ya āsīd atibhīṣaṇaḥ</seg> </l>
<l><seg type="pāda" n="e">tam āhur amarā vahniṃ</seg> <seg type="pāda" n="f">bhūtānām ādito viduḥ</seg> //</l>
</lg>

<milestone unit="speaker" n="surā ūcuḥ"/>

<lg xml:id="BrP_110.201">
<l><seg type="pāda" n="a">āpo jyeṣṭhatamā jñeyās</seg> <seg type="pāda" n="b">tathaiva prathamaṃ bhavān</seg> </l>
<l><seg type="pāda" n="c">tatrāpy apāṃpatiṃ jyeṣṭhaṃ</seg> <seg type="pāda" n="d">samudram aśanaṃ kuru</seg> </l>
<l><seg type="pāda" n="e">yathaiva tu vayaṃ brūmo</seg> <seg type="pāda" n="f">gaccha bhuṅkṣva yathāsukham</seg> //</l>
</lg>

<milestone unit="speaker" n="brahmovāca"/>

<lg xml:id="BrP_110.202">
<l><seg type="pāda" n="a">analas tv amarān āha</seg> <seg type="pāda" n="b">āpas tatra kathaṃ tv aham</seg> </l>
<l><seg type="pāda" n="c">vrajeyaṃ yadi māṃ tatra</seg> <seg type="pāda" n="d">prāpayanty udakaṃ mahat</seg> //</l>
</lg>

<lg xml:id="BrP_110.203">
<l><seg type="pāda" n="a">bhavanta eva te 'py āhuḥ</seg> <seg type="pāda" n="b">kathaṃ te 'gne gatir bhavet</seg> </l>
<l><seg type="pāda" n="c">agnir apy āha tān devān</seg> <seg type="pāda" n="d">kanyā māṃ guṇaśālinī</seg> //</l>
</lg>

<lg xml:id="BrP_110.204">
<l><seg type="pāda" n="a">hiraṇyakalaśe sthāpya</seg> <seg type="pāda" n="b">nayed yatra gatir mama</seg> </l>
<l><seg type="pāda" n="c">tasya tad vacanaṃ śrutvā</seg> <seg type="pāda" n="d">kanyām ūcuḥ sarasvatīm</seg> //</l>
</lg>

<milestone unit="speaker" n="devā ūcuḥ"/>

<lg xml:id="BrP_110.205">
<l><seg type="pāda" n="a">nayainam analaṃ śīghraṃ</seg> <seg type="pāda" n="b">śirasā varuṇālayam</seg> //</l>
</lg>

<milestone unit="speaker" n="brahmovāca"/>

<lg xml:id="BrP_110.206">
<l><seg type="pāda" n="a">sarasvatī surān āha</seg> <seg type="pāda" n="b">naikā śaktā ca dhāraṇe</seg> </l>
<l><seg type="pāda" n="c">yuktā catasṛbhiḥ śīghraṃ</seg> <seg type="pāda" n="d">vaheyaṃ varuṇālayam</seg> //</l>
</lg>

<lg xml:id="BrP_110.207">
<l><seg type="pāda" n="a">sarasvatyā vacaḥ śrutvā</seg> <seg type="pāda" n="b">gaṅgāṃ ca yamunāṃ tathā</seg> </l>
<l><seg type="pāda" n="c">narmadāṃ tapatīṃ caiva</seg> <seg type="pāda" n="d">surāḥ procuḥ pṛthak pṛthak</seg> //</l>
</lg>

<lg xml:id="BrP_110.208">
<l><seg type="pāda" n="a">tābhiḥ samanvitovāha</seg> <seg type="pāda" n="b">hiraṇyakalaśe 'nalam</seg> </l>
<l><seg type="pāda" n="c">saṃsthāpya śirasādhārya</seg> <seg type="pāda" n="d">tā jagmur varuṇālayam</seg> //</l>
</lg>

<lg xml:id="BrP_110.209">
<l><seg type="pāda" n="a">saṃsthāpya yatra deveśaḥ</seg> <seg type="pāda" n="b">somanātho jagatpatiḥ</seg> </l>
<l><seg type="pāda" n="c">adhyāste vibudhaiḥ sārdhaṃ</seg> <seg type="pāda" n="d">prabhāse śaśibhūṣaṇaḥ</seg> //</l>
</lg>

<lg xml:id="BrP_110.210">
<l><seg type="pāda" n="a">prāpayām āsur analaṃ</seg> <seg type="pāda" n="b">pañcanadyaḥ sarasvatī</seg> </l>
<l><seg type="pāda" n="c">adhyāste ca mahān agniḥ</seg> <seg type="pāda" n="d">piban vāri śanaiḥ śanaiḥ</seg> //</l>
</lg>

<lg xml:id="BrP_110.211">
<l><seg type="pāda" n="a">tataḥ suragaṇāḥ sarve</seg> <seg type="pāda" n="b">śivam ūcuḥ surottamam</seg> //</l>
</lg>

<milestone unit="speaker" n="devā ūcuḥ"/>

<lg xml:id="BrP_110.212">
<l><seg type="pāda" n="a">asthnāṃ ca pāvanaṃ brūhi</seg> <seg type="pāda" n="b">asmākaṃ ca gavāṃ tathā</seg> //</l>
</lg>

<milestone unit="speaker" n="brahmovāca"/>

<lg xml:id="BrP_110.213">
<l><seg type="pāda" n="a">śivaḥ prāha tadā sarvān</seg> <seg type="pāda" n="b">gaṅgām āplutya yatnataḥ</seg> </l>
<l><seg type="pāda" n="c">devāś ca gāvas tatpāpān</seg> <seg type="pāda" n="d">mucyante nātra saṃśayaḥ</seg> //</l>
</lg>

<lg xml:id="BrP_110.214">
<l><seg type="pāda" n="a">prakṣālitāni cāsthīni</seg> <seg type="pāda" n="b">ṛṣidehabhavāny atha</seg> </l>
<l><seg type="pāda" n="c">tāni prakṣālanād eva</seg> <seg type="pāda" n="d">tatra prāptāni pūtatām</seg> //</l>
</lg>

<lg xml:id="BrP_110.215">
<l><seg type="pāda" n="a">yatra devā muktapāpās</seg> <seg type="pāda" n="b">tat tīrthaṃ pāpanāśanam</seg> </l>
<l><seg type="pāda" n="c">tatra snānaṃ ca dānaṃ ca</seg> <seg type="pāda" n="d">brahmahatyāvināśanam</seg> //</l>
</lg>

<lg xml:id="BrP_110.216">
<l><seg type="pāda" n="a">gavāṃ ca pāvanaṃ yatra</seg> <seg type="pāda" n="b">gotīrthaṃ tad udāhṛtam</seg> </l>
<l><seg type="pāda" n="c">tatra snānān mahābuddhir</seg> <seg type="pāda" n="d">gomedhaphalam āpnuyāt</seg> //</l>
</lg>

<lg xml:id="BrP_110.217">
<l><seg type="pāda" n="a">yatra tadbrāhmaṇāsthīni</seg> <seg type="pāda" n="b">āsan puṇyāni nārada</seg> </l>
<l><seg type="pāda" n="c">pitṛtīrthaṃ tu vai jñeyaṃ</seg> <seg type="pāda" n="d">pitṝṇāṃ prītivardhanam</seg> //</l>
</lg>

<lg xml:id="BrP_110.218">
<l><seg type="pāda" n="a">bhasmāsthinakharomāṇi</seg> <seg type="pāda" n="b">prāṇino yasya kasyacit</seg> </l>
<l><seg type="pāda" n="c">tatra tīrthe saṃkrameran</seg> <seg type="pāda" n="d">yāvac candrārkatārakam</seg> //</l>
</lg>

<lg xml:id="BrP_110.219">
<l><seg type="pāda" n="a">svarge vāso bhavet tasya</seg> <seg type="pāda" n="b">api duṣkṛtakarmaṇaḥ</seg> </l>
<l><seg type="pāda" n="c">tathā cakreśvarāt tīrthāt</seg> <seg type="pāda" n="d">trīṇi tīrthāni nārada</seg> </l>
<l><seg type="pāda" n="e">tataḥ pūtāḥ suragaṇā</seg> <seg type="pāda" n="f">gāvaḥ śaṃbhum athābruvan</seg> //</l>
</lg>

<milestone unit="speaker" n="gosurā ūcuḥ"/>

<lg xml:id="BrP_110.220">
<l><seg type="pāda" n="a">yāmaḥ svaṃ svam adhiṣṭhānam</seg> <seg type="pāda" n="b">atra sūryaḥ pratiṣṭhitaḥ</seg> </l>
<l><seg type="pāda" n="c">asmin sthite dinakare</seg> <seg type="pāda" n="d">surāḥ sarve pratiṣṭhitāḥ</seg> //</l>
</lg>

<lg xml:id="BrP_110.221">
<l><seg type="pāda" n="a">bhaveyur jagatām īśa</seg> <seg type="pāda" n="b">tad anujñātum arhasi</seg> </l>
<l><seg type="pāda" n="c">sūryo hy ātmāsya jagatas</seg> <seg type="pāda" n="d">tasthuṣaś ca sanātanaḥ</seg> //</l>
</lg>

<lg xml:id="BrP_110.222">
<l><seg type="pāda" n="a">divākaro devamayas</seg> <seg type="pāda" n="b">tatrāsmābhiḥ pratiṣṭhitaḥ</seg> </l>
<l><seg type="pāda" n="c">yatra gaṅgā jagaddhātrī</seg> <seg type="pāda" n="d">yatra vai tryambakaḥ svayam</seg> </l>
<l><seg type="pāda" n="e">suravāsaṃ pratiṣṭhānaṃ</seg> <seg type="pāda" n="f">bhaved yatra ca tryambakam</seg> //</l>
</lg>

<milestone unit="speaker" n="brahmovāca"/>

<lg xml:id="BrP_110.223">
<l><seg type="pāda" n="a">āpṛcchya pippalādaṃ taṃ</seg> <seg type="pāda" n="b">surāḥ svaṃ sadanaṃ yayuḥ</seg> </l>
<l><seg type="pāda" n="c">pippalāḥ kālaparyāye</seg> <seg type="pāda" n="d">svargaṃ jagmur athākṣayam</seg> //</l>
</lg>

<lg xml:id="BrP_110.224">
<l><seg type="pāda" n="a">pādapānāṃ padaṃ vipraḥ</seg> <seg type="pāda" n="b">pippalādaḥ pratāpavān</seg> </l>
<l><seg type="pāda" n="c">kṣetrādhipatye saṃsthāpya</seg> <seg type="pāda" n="d">pūjayām āsa śaṃkaram</seg> //</l>
</lg>

<lg xml:id="BrP_110.225">
<l><seg type="pāda" n="a">dadhīcisūnur munir ugratejā</seg> <lb/><seg type="pāda" n="b">avāpya bhāryāṃ gautamasyātmajāṃ ca</seg></l>
<l><seg type="pāda" n="c">putrān athāvāpya śriyaṃ yaśaś ca</seg> <lb/><seg type="pāda" n="d">suhṛjjanaiḥ svargam avāpa dhīraḥ</seg></l>
</lg>

<lg xml:id="BrP_110.226">
<l><seg type="pāda" n="a">tataḥ prabhṛti tat tīrthaṃ</seg> <seg type="pāda" n="b">pippaleśvaram ucyate</seg> </l>
<l><seg type="pāda" n="c">sarvakratuphalaṃ puṇyaṃ</seg> <seg type="pāda" n="d">smaraṇād aghanāśanam</seg> //</l>
</lg>

<lg xml:id="BrP_110.227">
<l><seg type="pāda" n="a">kiṃ punaḥ snānadānābhyām</seg> <seg type="pāda" n="b">ādityasya tu darśanāt</seg> </l>
<l><seg type="pāda" n="c">cakreśvaraḥ pippaleśo</seg> <seg type="pāda" n="d">devadevasya nāmanī</seg> //</l>
</lg>

<lg xml:id="BrP_110.228">
<l><seg type="pāda" n="a">sarahasyaṃ viditvā tu</seg> <seg type="pāda" n="b">sarvakāmān avāpnuyāt</seg> </l>
<l><seg type="pāda" n="c">sūryasya ca pratiṣṭhānāt</seg> <seg type="pāda" n="d">suravāse pratiṣṭhite</seg> </l>
<l><seg type="pāda" n="e">pratiṣṭhānaṃ tu tat kṣetraṃ</seg> <seg type="pāda" n="f">surāṇām api vallabham</seg> //</l>
</lg>

<lg xml:id="BrP_110.229">
<l><seg type="pāda" n="a">itīdam ākhyānam atīva puṇyaṃ</seg> <lb/><seg type="pāda" n="b">paṭheta vā yaḥ śṛṇuyāt smared vā</seg></l>
<l><seg type="pāda" n="c">sa dīrghajīvī dhanavān dharmayuktaś</seg> <lb/><seg type="pāda" n="d">cānte smarañ śaṃbhum upaiti nityam</seg></l>
</lg>

<milestone unit="speaker" n="brahmovāca"/>

<lg xml:id="BrP_111.1">
<l><seg type="pāda" n="a">nāgatīrtham iti khyātaṃ</seg> <seg type="pāda" n="b">sarvakāmapradaṃ śubham</seg> </l>
<l><seg type="pāda" n="c">yatra nāgeśvaro devaḥ</seg> <seg type="pāda" n="d">śṛṇu tasyāpi vistaram</seg> //</l>
</lg>

<lg xml:id="BrP_111.2">
<l><seg type="pāda" n="a">pratiṣṭhānapure rājā</seg> <seg type="pāda" n="b">śūrasena iti śrutaḥ</seg> </l>
<l><seg type="pāda" n="c">somavaṃśabhavaḥ śrīmān</seg> <seg type="pāda" n="d">matimān guṇasāgaraḥ</seg> //</l>
</lg>

<lg xml:id="BrP_111.3">
<l><seg type="pāda" n="a">putrārthaṃ sa mahāyatnam</seg> <seg type="pāda" n="b">akarot priyayā saha</seg> </l>
<l><seg type="pāda" n="c">tasya putraś cirād āsīt</seg> <seg type="pāda" n="d">sarpo vai bhīṣaṇākṛtiḥ</seg> //</l>
</lg>

<lg xml:id="BrP_111.4">
<l><seg type="pāda" n="a">putraṃ taṃ gopayām āsa</seg> <seg type="pāda" n="b">śūraseno mahīpatiḥ</seg> </l>
<l><seg type="pāda" n="c">rājñaḥ putraḥ sarpa iti</seg> <seg type="pāda" n="d">na kaścid vindate janaḥ</seg> //</l>
</lg>

<lg xml:id="BrP_111.5">
<l><seg type="pāda" n="a">antarvartī paro vāpi</seg> <seg type="pāda" n="b">mātaraṃ pitaraṃ vinā</seg> </l>
<l><seg type="pāda" n="c">dhātreyy api na jānāti</seg> <seg type="pāda" n="d">nāmātyo na purohitaḥ</seg> //</l>
</lg>

<lg xml:id="BrP_111.6">
<l><seg type="pāda" n="a">taṃ dṛṣṭvā bhīṣaṇaṃ sarpaṃ</seg> <seg type="pāda" n="b">sabhāryo nṛpasattamaḥ</seg> </l>
<l><seg type="pāda" n="c">saṃtāpaṃ nityam āpnoti</seg> <seg type="pāda" n="d">sarpād varam aputratā</seg> //</l>
</lg>

<lg xml:id="BrP_111.7">
<l><seg type="pāda" n="a">etad asti mahāsarpo</seg> <seg type="pāda" n="b">vakti nityaṃ manuṣyavat</seg> </l>
<l><seg type="pāda" n="c">sa sarpaḥ pitaraṃ prāha</seg> <seg type="pāda" n="d">kuru cūḍām api kriyām</seg> //</l>
</lg>

<lg xml:id="BrP_111.8">
<l><seg type="pāda" n="a">tathopanayanaṃ cāpi</seg> <seg type="pāda" n="b">vedādhyayanam eva ca</seg> </l>
<l><seg type="pāda" n="c">yāvad vedaṃ na cādhīte</seg> <seg type="pāda" n="d">tāvac chūdrasamo dvijaḥ</seg> //</l>
</lg>

<milestone unit="speaker" n="brahmovāca"/>

<lg xml:id="BrP_111.9">
<l><seg type="pāda" n="a">etac chrutvā putravacaḥ</seg> <seg type="pāda" n="b">śūraseno 'tiduḥkhitaḥ</seg> </l>
<l><seg type="pāda" n="c">brāhmaṇaṃ kaṃcanānīya</seg> <seg type="pāda" n="d">saṃskārādi tadākarot</seg> </l>
<l><seg type="pāda" n="e">adhītavedaḥ sarpo 'pi</seg> <seg type="pāda" n="f">pitaraṃ cābravīd idam</seg> //</l>
</lg>

<milestone unit="speaker" n="sarpa uvāca"/>

<lg xml:id="BrP_111.10">
<l><seg type="pāda" n="a">vivāhaṃ kuru me rājan</seg> <seg type="pāda" n="b">strīkāmo 'haṃ nṛpottama</seg> </l>
<l><seg type="pāda" n="c">anyathāpi ca kṛtyaṃ te</seg> <seg type="pāda" n="d">na sidhyed iti me matiḥ</seg> //</l>
</lg>

<lg xml:id="BrP_111.11">
<l><seg type="pāda" n="a">janayitvātmajān veda</seg><seg type="pāda" n="b">vidhinākhilasaṃskṛtīḥ</seg> </l>
<l><seg type="pāda" n="c">na kuryād yaḥ pitā tasya</seg> <seg type="pāda" n="d">narakān nāsti niṣkṛtiḥ</seg> //</l>
</lg>

<milestone unit="speaker" n="brahmovāca"/>

<lg xml:id="BrP_111.12">
<l><seg type="pāda" n="a">vismitaḥ sa pitā prāha</seg> <seg type="pāda" n="b">sutaṃ tam uragākṛtim</seg> //</l>
</lg>

<milestone unit="speaker" n="śūrasena uvāca"/>

<lg xml:id="BrP_111.13">
<l><seg type="pāda" n="a">yasya śabdād api trāsaṃ</seg> <seg type="pāda" n="b">yānti śūrāś ca pūruṣāḥ</seg> </l>
<l><seg type="pāda" n="c">tasmai kanyāṃ tu ko dadyād</seg> <seg type="pāda" n="d">vada putra karomi kim</seg> //</l>
</lg>

<milestone unit="speaker" n="brahmovāca"/>

<lg xml:id="BrP_111.14">
<l><seg type="pāda" n="a">tat pitur vacanaṃ śrutvā</seg> <seg type="pāda" n="b">sarpaḥ prāha vicakṣaṇaḥ</seg> //</l>
</lg>

<milestone unit="speaker" n="sarpa uvāca"/>

<lg xml:id="BrP_111.15">
<l><seg type="pāda" n="a">vivāhā bahavo rājan</seg> <seg type="pāda" n="b">rājñāṃ santi janeśvara</seg> </l>
<l><seg type="pāda" n="c">prasahyāharaṇaṃ cāpi</seg> <seg type="pāda" n="d">śastrair vaivāha eva ca</seg> //</l>
</lg>

<lg xml:id="BrP_111.16">
<l><seg type="pāda" n="a">jāte vivāhe putrasya</seg> <seg type="pāda" n="b">pitāsau kṛtakṛd bhavet</seg> </l>
<l><seg type="pāda" n="c">no ced atraiva gaṅgāyāṃ</seg> <seg type="pāda" n="d">mariṣye nātra saṃśayaḥ</seg> //</l>
</lg>

<milestone unit="speaker" n="brahmovāca"/>

<lg xml:id="BrP_111.17">
<l><seg type="pāda" n="a">tat putraniścayaṃ jñātvā</seg> <seg type="pāda" n="b">aputro nṛpasattamaḥ</seg> </l>
<l><seg type="pāda" n="c">vivāhārtham amātyāṃs tān</seg> <seg type="pāda" n="d">āhūyedaṃ vaco 'bravīt</seg> //</l>
</lg>

<milestone unit="speaker" n="śūrasena uvāca"/>

<lg xml:id="BrP_111.18">
<l><seg type="pāda" n="a">nāgeśvaro mama suto</seg> <seg type="pāda" n="b">yuvarājo guṇākaraḥ</seg> </l>
<l><seg type="pāda" n="c">guṇavān matimāñ śūro</seg> <seg type="pāda" n="d">durjayaḥ śatrutāpanaḥ</seg> //</l>
</lg>

<lg xml:id="BrP_111.19">
<l><seg type="pāda" n="a">rathe nāge sa dhanuṣi</seg> <seg type="pāda" n="b">pṛthivyāṃ nopamīyate</seg> </l>
<l><seg type="pāda" n="c">vivāhas tasya kartavyo</seg> <seg type="pāda" n="d">hy ahaṃ vṛddhas tathaiva ca</seg> //</l>
</lg>

<lg xml:id="BrP_111.20">
<l><seg type="pāda" n="a">rājyabhāraṃ sute nyasya</seg> <seg type="pāda" n="b">niścinto 'haṃ bhavāmy ataḥ</seg> </l>
<l><seg type="pāda" n="c">na dārasaṃgraho yāvat</seg> <seg type="pāda" n="d">tāvat putro mama priyaḥ</seg> //</l>
</lg>

<lg xml:id="BrP_111.21">
<l><seg type="pāda" n="a">bālabhāvaṃ no jahāti</seg> <seg type="pāda" n="b">tasmāt sarve 'numanya ca</seg> </l>
<l><seg type="pāda" n="c">vivāhāyātha kurvantu</seg> <seg type="pāda" n="d">yatnaṃ mama hite ratāḥ</seg> //</l>
</lg>

<lg xml:id="BrP_111.22">
<l><seg type="pāda" n="a">na me kācit tadā cintā</seg> <seg type="pāda" n="b">kṛtodvāho yadātmajaḥ</seg> </l>
<l><seg type="pāda" n="c">sute nyastabharā yānti</seg> <seg type="pāda" n="d">kṛtinas tapase vanam</seg> //</l>
</lg>

<milestone unit="speaker" n="brahmovāca"/>

<lg xml:id="BrP_111.23">
<l><seg type="pāda" n="a">amātyā rājavacanaṃ</seg> <seg type="pāda" n="b">śrutvā sarve vinītavat</seg> </l>
<l><seg type="pāda" n="c">ūcuḥ prāñjalayo harṣād</seg> <seg type="pāda" n="d">rājānaṃ bhūritejasam</seg> //</l>
</lg>

<milestone unit="speaker" n="amātyā ūcuḥ"/>

<lg xml:id="BrP_111.24">
<l><seg type="pāda" n="a">tava putro guṇajyeṣṭhas</seg> <seg type="pāda" n="b">tvaṃ ca sarvatra viśrutaḥ</seg> </l>
<l><seg type="pāda" n="c">vivāhe tava putrasya</seg> <seg type="pāda" n="d">kiṃ mantryaṃ kiṃ tu cintyate</seg> //</l>
</lg>

<milestone unit="speaker" n="brahmovāca"/>

<lg xml:id="BrP_111.25">
<l><seg type="pāda" n="a">amātyeṣu tathokteṣu</seg> <seg type="pāda" n="b">gambhīro nṛpasattamaḥ</seg> </l>
<l><seg type="pāda" n="c">putraṃ sarpaṃ tv amātyānāṃ</seg> <seg type="pāda" n="d">na cākhyāti na te viduḥ</seg> //</l>
</lg>

<lg xml:id="BrP_111.26">
<l><seg type="pāda" n="a">rājā punas tān uvāca</seg> <seg type="pāda" n="b">kā syāt kanyā guṇādhikā</seg> </l>
<l><seg type="pāda" n="c">mahāvaṃśabhavaḥ śrīmān</seg> <seg type="pāda" n="d">ko rājā syād guṇāśrayaḥ</seg> //</l>
</lg>

<lg xml:id="BrP_111.27">
<l><seg type="pāda" n="a">saṃbandhayogyaḥ śūraś ca</seg> <seg type="pāda" n="b">yatsaṃbandhaḥ praśasyate</seg> </l>
<l><seg type="pāda" n="c">tad rājavacanaṃ śrutvā</seg> <seg type="pāda" n="d">amātyānāṃ mahāmatiḥ</seg> //</l>
</lg>

<lg xml:id="BrP_111.28">
<l><seg type="pāda" n="a">kulīnaḥ sādhur atyantaṃ</seg> <seg type="pāda" n="b">rājakāryahite rataḥ</seg> </l>
<l><seg type="pāda" n="c">rājño matiṃ viditvā tu</seg> <seg type="pāda" n="d">iṅgitajño 'bravīd idam</seg> //</l>
</lg>

<milestone unit="speaker" n="amātya uvāca"/>

<lg xml:id="BrP_111.29">
<l><seg type="pāda" n="a">pūrvadeśe mahārāja</seg> <seg type="pāda" n="b">vijayo nāma bhūpatiḥ</seg> </l>
<l><seg type="pāda" n="c">vājivāraṇaratnānāṃ</seg> <seg type="pāda" n="d">yasya saṃkhyā na vidyate</seg> //</l>
</lg>

<lg xml:id="BrP_111.30">
<l><seg type="pāda" n="a">aṣṭau putrā maheṣvāsā</seg> <seg type="pāda" n="b">mahārājasya dhīmataḥ</seg> </l>
<l><seg type="pāda" n="c">teṣāṃ svasā bhogavatī</seg> <seg type="pāda" n="d">sākṣāl lakṣmīr ivāparā</seg> </l>
<l><seg type="pāda" n="e">tava putrasya yogyā sā</seg> <seg type="pāda" n="f">bhāryā rājan mayoditā</seg> //</l>
</lg>

<milestone unit="speaker" n="brahmovāca"/>

<lg xml:id="BrP_111.31">
<l><seg type="pāda" n="a">vṛddhāmātyavacaḥ śrutvā</seg> <seg type="pāda" n="b">rājā taṃ pratyabhāṣata</seg> //</l>
</lg>

<milestone unit="speaker" n="rājovāca"/>

<lg xml:id="BrP_111.32">
<l><seg type="pāda" n="a">sutā tasya kathaṃ me 'sya</seg> <seg type="pāda" n="b">sutasya syād vadasva tat</seg> //</l>
</lg>

<milestone unit="speaker" n="vṛddhāmātya uvāca"/>

<lg xml:id="BrP_111.33">
<l><seg type="pāda" n="a">lakṣito 'si mahārāja</seg> <seg type="pāda" n="b">yat te manasi vartate</seg> </l>
<l><seg type="pāda" n="c">yac chūrasena kṛtyaṃ syād</seg> <seg type="pāda" n="d">anujānīhi māṃ tataḥ</seg> //</l>
</lg>

<milestone unit="speaker" n="brahmovāca"/>

<lg xml:id="BrP_111.34">
<l><seg type="pāda" n="a">vṛddhāmātyavacaḥ śrutvā</seg> <seg type="pāda" n="b">bhūṣaṇācchādanoktibhiḥ</seg> </l>
<l><seg type="pāda" n="c">saṃpūjya preṣayām āsa</seg> <seg type="pāda" n="d">mahatyā senayā saha</seg> //</l>
</lg>

<lg xml:id="BrP_111.35">
<l><seg type="pāda" n="a">sa pūrvadeśam āgatya</seg> <seg type="pāda" n="b">mahārājaṃ sametya ca</seg> </l>
<l><seg type="pāda" n="c">saṃpūjya vividhair vākyair</seg> <seg type="pāda" n="d">upāyair nītisaṃbhavaiḥ</seg> //</l>
</lg>

<lg xml:id="BrP_111.36">
<l><seg type="pāda" n="a">mahārājasutāyāś ca</seg> <seg type="pāda" n="b">bhogavatyā mahāmatiḥ</seg> </l>
<l><seg type="pāda" n="c">śūrasenasya nṛpateḥ</seg> <seg type="pāda" n="d">sūnor nāgasya dhīmataḥ</seg> //</l>
</lg>

<lg xml:id="BrP_111.37">
<l><seg type="pāda" n="a">vivāhāyākarot saṃdhiṃ</seg> <seg type="pāda" n="b">mithyāmithyāvacouktibhiḥ</seg> </l>
<l><seg type="pāda" n="c">pūjayām āsa nṛpatiṃ</seg> <seg type="pāda" n="d">bhūṣaṇācchādanādibhiḥ</seg> //</l>
</lg>

<lg xml:id="BrP_111.38">
<l><seg type="pāda" n="a">avāpya pūjāṃ nṛpatir</seg> <seg type="pāda" n="b">dadāmīty avadat tadā</seg> </l>
<l><seg type="pāda" n="c">tata āgatya rājñe 'sau</seg> <seg type="pāda" n="d">vṛddhāmātyo mahāmatiḥ</seg> //</l>
</lg>

<lg xml:id="BrP_111.39">
<l><seg type="pāda" n="a">śūrasenāya tad vṛttaṃ</seg> <seg type="pāda" n="b">vaivāhikam avedayat</seg> </l>
<l><seg type="pāda" n="c">tato bahutithe kāle</seg> <seg type="pāda" n="d">vṛddhāmātyo mahāmatiḥ</seg> //</l>
</lg>

<lg xml:id="BrP_111.40">
<l><seg type="pāda" n="a">punar balena mahatā</seg> <seg type="pāda" n="b">vastrālaṃkārabhūṣitaḥ</seg> </l>
<l><seg type="pāda" n="c">jagāma tarasā sarvair</seg> <seg type="pāda" n="d">anyaiś ca sacivair vṛtaḥ</seg> //</l>
</lg>

<lg xml:id="BrP_111.41">
<l><seg type="pāda" n="a">vivāhāya mahāmātyo</seg> <seg type="pāda" n="b">mahārājāya buddhimān</seg> </l>
<l><seg type="pāda" n="c">sarvaṃ provāca vṛddho 'sāv</seg> <seg type="pāda" n="d">amātyaḥ sacivair vṛtaḥ</seg> //</l>
</lg>

<milestone unit="speaker" n="vṛddhāmātya uvāca"/>

<lg xml:id="BrP_111.42">
<l><seg type="pāda" n="a">atrāgantuṃ na cāyāti</seg> <seg type="pāda" n="b">śūrasenasya bhūpateḥ</seg> </l>
<l><seg type="pāda" n="c">putro nāga iti khyāto</seg> <seg type="pāda" n="d">buddhimān guṇasāgaraḥ</seg> //</l>
</lg>

<lg xml:id="BrP_111.43">
<l><seg type="pāda" n="a">kṣatriyāṇāṃ vivāhāś ca</seg> <seg type="pāda" n="b">bhaveyur bahudhā nṛpa</seg> </l>
<l><seg type="pāda" n="c">tasmāc chastrair alaṃkārair</seg> <seg type="pāda" n="d">vivāhaḥ syān mahāmate</seg> //</l>
</lg>

<lg xml:id="BrP_111.44">
<l><seg type="pāda" n="a">kṣatriyā brāhmaṇāś caiva</seg> <seg type="pāda" n="b">satyāṃ vācaṃ vadanti hi</seg> </l>
<l><seg type="pāda" n="c">tasmāc chastrair alaṃkārair</seg> <seg type="pāda" n="d">vivāhas tv anumanyatām</seg> //</l>
</lg>

<milestone unit="speaker" n="brahmovāca"/>

<lg xml:id="BrP_111.45">
<l><seg type="pāda" n="a">vṛddhāmātyavacaḥ śrutvā</seg> <seg type="pāda" n="b">vijayo rājasattamaḥ</seg> </l>
<l><seg type="pāda" n="c">mene vākyaṃ tathā satyam</seg> <seg type="pāda" n="d">amātyaṃ bhūpatiṃ tadā</seg> //</l>
</lg>

<lg xml:id="BrP_111.46">
<l><seg type="pāda" n="a">vivāham akarod rājā</seg> <seg type="pāda" n="b">bhogavatyāḥ savistaram</seg> </l>
<l><seg type="pāda" n="c">śastreṇa ca yathāśāstraṃ</seg> <seg type="pāda" n="d">preṣayām āsa tāṃ punaḥ</seg> //</l>
</lg>

<lg xml:id="BrP_111.47">
<l><seg type="pāda" n="a">svān amātyāṃs tathā gāś ca</seg> <seg type="pāda" n="b">hiraṇyaturagādikam</seg> </l>
<l><seg type="pāda" n="c">bahu dattvātha vijayo</seg> <seg type="pāda" n="d">harṣeṇa mahatā yutaḥ</seg> //</l>
</lg>

<lg xml:id="BrP_111.48">
<l><seg type="pāda" n="a">tām ādāyātha sacivā</seg> <seg type="pāda" n="b">vṛddhāmātyapurogamāḥ</seg> </l>
<l><seg type="pāda" n="c">pratiṣṭhānam athābhyetya</seg> <seg type="pāda" n="d">śūrasenāya tāṃ snuṣām</seg> //</l>
</lg>

<lg xml:id="BrP_111.49">
<l><seg type="pāda" n="a">nyavedayaṃs tathocus te</seg> <seg type="pāda" n="b">vijayasya vaco bahu</seg> </l>
<l><seg type="pāda" n="c">bhūṣaṇāni vicitrāṇi</seg> <seg type="pāda" n="d">dāsyo vastrādikaṃ ca yat</seg> //</l>
</lg>

<lg xml:id="BrP_111.50">
<l><seg type="pāda" n="a">nivedya śūrasenāya</seg> <seg type="pāda" n="b">kṛtakṛtyā babhūvire</seg> </l>
<l><seg type="pāda" n="c">vijayasya tu ye 'mātyā</seg> <seg type="pāda" n="d">bhogavatyā sahāgatāḥ</seg> //</l>
</lg>

<lg xml:id="BrP_111.51">
<l><seg type="pāda" n="a">tān pūjayitvā rājāsau</seg> <seg type="pāda" n="b">bahumānapuraḥsaram</seg> </l>
<l><seg type="pāda" n="c">vijayāya yathā prītis</seg> <seg type="pāda" n="d">tathā kṛtvā vyasarjayat</seg> //</l>
</lg>

<lg xml:id="BrP_111.52">
<l><seg type="pāda" n="a">vijayasya sutā bālā</seg> <seg type="pāda" n="b">rūpayauvanaśālinī</seg> </l>
<l><seg type="pāda" n="c">śvaśrūśvaśurayor nityaṃ</seg> <seg type="pāda" n="d">śuśrūṣantī sumadhyamā</seg> //</l>
</lg>

<lg xml:id="BrP_111.53">
<l><seg type="pāda" n="a">bhogavatyāś ca yo bhartā</seg> <seg type="pāda" n="b">mahāsarpo 'tibhīṣaṇaḥ</seg> </l>
<l><seg type="pāda" n="c">ekāntadeśe vijane</seg> <seg type="pāda" n="d">gṛhe ratnasuśobhite</seg> //</l>
</lg>

<lg xml:id="BrP_111.54">
<l><seg type="pāda" n="a">sugandhakusumākīrṇe</seg> <seg type="pāda" n="b">tatrāste sukhaśītale</seg> </l>
<l><seg type="pāda" n="c">sa sarpo mātaraṃ prāha</seg> <seg type="pāda" n="d">pitaraṃ ca punaḥ punaḥ</seg> //</l>
</lg>

<lg xml:id="BrP_111.55">
<l><seg type="pāda" n="a">mama bhāryā rājaputrī</seg> <seg type="pāda" n="b">kiṃ māṃ naivopasarpati</seg> </l>
<l><seg type="pāda" n="c">tat putravacanaṃ śrutvā</seg> <seg type="pāda" n="d">sarpamātedam abravīt</seg> //</l>
</lg>

<milestone unit="speaker" n="rājapatny uvāca"/>

<lg xml:id="BrP_111.56">
<l><seg type="pāda" n="a">dhātrike gaccha subhage</seg> <seg type="pāda" n="b">śīghraṃ bhogavatīṃ vada</seg> </l>
<l><seg type="pāda" n="c">tava bhartā sarpa iti</seg> <seg type="pāda" n="d">tataḥ sā kiṃ vadiṣyati</seg> //</l>
</lg>

<milestone unit="speaker" n="brahmovāca"/>

<lg xml:id="BrP_111.57">
<l><seg type="pāda" n="a">dhātrikā ca tathety uktvā</seg> <seg type="pāda" n="b">gatvā bhogavatīṃ tadā</seg> </l>
<l><seg type="pāda" n="c">rahogatā uvācedaṃ</seg> <seg type="pāda" n="d">vinītavad apūrvavat</seg> //</l>
</lg>

<milestone unit="speaker" n="dhātrikovāca"/>

<lg xml:id="BrP_111.58">
<l><seg type="pāda" n="a">jāne 'haṃ subhage bhadre</seg> <seg type="pāda" n="b">bhartāraṃ tava daivatam</seg> </l>
<l><seg type="pāda" n="c">na cākhyeyaṃ tvayā kvāpi</seg> <seg type="pāda" n="d">sarpo na puruṣo dhruvam</seg> //</l>
</lg>

<milestone unit="speaker" n="brahmovāca"/>

<lg xml:id="BrP_111.59">
<l><seg type="pāda" n="a">tasyās tad vacanaṃ śrutvā</seg> <seg type="pāda" n="b">bhogavaty abravīd idam</seg> //</l>
</lg>

<milestone unit="speaker" n="bhogavaty uvāca"/>

<lg xml:id="BrP_111.60">
<l><seg type="pāda" n="a">mānuṣīṇāṃ manuṣyo hi</seg> <seg type="pāda" n="b">bhartā sāmānyato bhavet</seg> </l>
<l><seg type="pāda" n="c">kiṃ punar devajātis tu</seg> <seg type="pāda" n="d">bhartā puṇyena labhyate</seg> //</l>
</lg>

<milestone unit="speaker" n="brahmovāca"/>

<lg xml:id="BrP_111.61">
<l><seg type="pāda" n="a">bhogavatyās tu tad vākyaṃ</seg> <seg type="pāda" n="b">sā ca sarvaṃ nyavedayat</seg> </l>
<l><seg type="pāda" n="c">sarpāya sarpamātre ca</seg> <seg type="pāda" n="d">rājñe caiva yathākramam</seg> //</l>
</lg>

<lg xml:id="BrP_111.62">
<l><seg type="pāda" n="a">ruroda rājā tadvākyāt</seg> <seg type="pāda" n="b">smṛtvā tāṃ karmaṇo gatim</seg> </l>
<l><seg type="pāda" n="c">bhogavaty api tāṃ prāha</seg> <seg type="pāda" n="d">uktapūrvāṃ punaḥ sakhīm</seg> //</l>
</lg>

<milestone unit="speaker" n="bhogavaty uvāca"/>

<lg xml:id="BrP_111.63">
<l><seg type="pāda" n="a">kāntaṃ darśaya bhadraṃ te</seg> <seg type="pāda" n="b">vṛthā yāti vayo mama</seg> //</l>
</lg>

<milestone unit="speaker" n="brahmovāca"/>

<lg xml:id="BrP_111.64">
<l><seg type="pāda" n="a">tataḥ sā darśayām āsa</seg> <seg type="pāda" n="b">sarpaṃ tam atibhīṣaṇam</seg> </l>
<l><seg type="pāda" n="c">sugandhakusumākīrṇe</seg> <seg type="pāda" n="d">śayane sā rahogatā</seg> //</l>
</lg>

<lg xml:id="BrP_111.65">
<l><seg type="pāda" n="a">taṃ dṛṣṭvā bhīṣaṇaṃ sarpaṃ</seg> <seg type="pāda" n="b">bhartāraṃ ratnabhūṣitam</seg> </l>
<l><seg type="pāda" n="c">kṛtāñjalipuṭā vākyam</seg> <seg type="pāda" n="d">avadat kāntam añjasā</seg> //</l>
</lg>

<milestone unit="speaker" n="bhogavaty uvāca"/>

<lg xml:id="BrP_111.66">
<l><seg type="pāda" n="a">dhanyāsmy anugṛhītāsmi</seg> <seg type="pāda" n="b">yasyā me daivataṃ patiḥ</seg> //</l>
</lg>

<milestone unit="speaker" n="brahmovāca"/>

<lg xml:id="BrP_111.67">
<l><seg type="pāda" n="a">ity uktvā śayane sthitvā</seg> <seg type="pāda" n="b">taṃ sarpaṃ sarpabhāvanaiḥ</seg> </l>
<l><seg type="pāda" n="c">khelayām āsa tanvaṅgī</seg> <seg type="pāda" n="d">gītaiś caivāṅgasaṃgamaiḥ</seg> //</l>
</lg>

<lg xml:id="BrP_111.68">
<l><seg type="pāda" n="a">sugandhakusumaiḥ pānais</seg> <seg type="pāda" n="b">toṣayām āsa taṃ patim</seg> </l>
<l><seg type="pāda" n="c">tasyāś caiva prasādena</seg> <seg type="pāda" n="d">sarpasyābhūt smṛtir mune</seg> </l>
<l><seg type="pāda" n="e">smṛtvā sarvaṃ daivakṛtaṃ</seg> <seg type="pāda" n="f">rātrau sarpo 'bravīt priyām</seg> //</l>
</lg>

<milestone unit="speaker" n="sarpa uvāca"/>

<lg xml:id="BrP_111.69">
<l><seg type="pāda" n="a">rājakanyāpi māṃ dṛṣṭvā</seg> <seg type="pāda" n="b">na bhītāsi kathaṃ priye</seg> </l>
<l><seg type="pāda" n="c">sovāca daivavihitaṃ</seg> <seg type="pāda" n="d">ko 'tikramitum īśvaraḥ</seg> </l>
<l><seg type="pāda" n="e">patir eva gatiḥ strīṇāṃ</seg> <seg type="pāda" n="f">sarvadaiva viśeṣataḥ</seg> //</l>
</lg>

<milestone unit="speaker" n="brahmovāca"/>

<lg xml:id="BrP_111.70">
<l><seg type="pāda" n="a">śrutveti hṛṣṭas tām āha</seg> <seg type="pāda" n="b">nāgaḥ prahasitānanaḥ</seg> //</l>
</lg>

<milestone unit="speaker" n="sarpa uvāca"/>

<lg xml:id="BrP_111.71">
<l><seg type="pāda" n="a">tuṣṭo 'smi tava bhaktyāhaṃ</seg> <seg type="pāda" n="b">kiṃ dadāmi tavepsitam</seg> </l>
<l><seg type="pāda" n="c">tava prasādāc cārvaṅgi</seg> <seg type="pāda" n="d">sarvasmṛtir abhūd iyam</seg> //</l>
</lg>

<lg xml:id="BrP_111.72">
<l><seg type="pāda" n="a">śapto 'haṃ devadevena</seg> <seg type="pāda" n="b">kupitena pinākinā</seg> </l>
<l><seg type="pāda" n="c">maheśvarakare nāgaḥ</seg> <seg type="pāda" n="d">śeṣaputro mahābalaḥ</seg> //</l>
</lg>

<lg xml:id="BrP_111.73">
<l><seg type="pāda" n="a">so 'haṃ patis tvaṃ ca bhāryā</seg> <seg type="pāda" n="b">nāmnā bhogavatī purā</seg> </l>
<l><seg type="pāda" n="c">umāvākyāj jahāsoccaiḥ</seg> <seg type="pāda" n="d">śaṃbhuḥ prīto rahogataḥ</seg> //</l>
</lg>

<lg xml:id="BrP_111.74">
<l><seg type="pāda" n="a">mamāpi cāgataṃ bhadre</seg> <seg type="pāda" n="b">hāsyaṃ taddevasaṃnidhau</seg> </l>
<l><seg type="pāda" n="c">tatas tu kupitaḥ śaṃbhuḥ</seg> <seg type="pāda" n="d">prādāc chāpaṃ mamedṛśam</seg> //</l>
</lg>

<milestone unit="speaker" n="śiva uvāca"/>

<lg xml:id="BrP_111.75">
<l><seg type="pāda" n="a">manuṣyayonau tvaṃ sarpo</seg> <seg type="pāda" n="b">bhavitā jñānavān iti</seg> //</l>
</lg>

<milestone unit="speaker" n="sarpa uvāca"/>

<lg xml:id="BrP_111.76">
<l><seg type="pāda" n="a">tataḥ prasāditaḥ śaṃbhus</seg> <seg type="pāda" n="b">tvayā bhadre mayā saha</seg> </l>
<l><seg type="pāda" n="c">tataś coktaṃ tena bhadre</seg> <seg type="pāda" n="d">gautamyāṃ mama pūjanam</seg> //</l>
</lg>

<lg xml:id="BrP_111.77">
<l><seg type="pāda" n="a">kurvato jñānam ādhāsye</seg> <seg type="pāda" n="b">yadā sarpākṛtes tava</seg> </l>
<l><seg type="pāda" n="c">tadā viśāpo bhavitā</seg> <seg type="pāda" n="d">bhogavatyāḥ prasādataḥ</seg> //</l>
</lg>

<lg xml:id="BrP_111.78">
<l><seg type="pāda" n="a">tasmād idaṃ mamāpannaṃ</seg> <seg type="pāda" n="b">tava cāpi śubhānane</seg> </l>
<l><seg type="pāda" n="c">tasmān nītvā gautamīṃ māṃ</seg> <seg type="pāda" n="d">pūjāṃ kuru mayā saha</seg> //</l>
</lg>

<lg xml:id="BrP_111.79">
<l><seg type="pāda" n="a">tato viśāpo bhavitā</seg> <seg type="pāda" n="b">āvāṃ yāvaḥ śivaṃ punaḥ</seg> </l>
<l><seg type="pāda" n="c">sarveṣāṃ sarvadārtānāṃ</seg> <seg type="pāda" n="d">śiva eva parā gatiḥ</seg> //</l>
</lg>

<milestone unit="speaker" n="brahmovāca"/>

<lg xml:id="BrP_111.80">
<l><seg type="pāda" n="a">tac chrutvā bhartṛvacanaṃ</seg> <seg type="pāda" n="b">sā bhartrā gautamīṃ yayau</seg> </l>
<l><seg type="pāda" n="c">tataḥ snātvā tu gautamyāṃ</seg> <seg type="pāda" n="d">pūjāṃ cakre śivasya tu</seg> //</l>
</lg>

<lg xml:id="BrP_111.81">
<l><seg type="pāda" n="a">tataḥ prasanno bhagavān</seg> <seg type="pāda" n="b">divyarūpaṃ dadau mune</seg> </l>
<l><seg type="pāda" n="c">āpṛcchya pitarau sarpo</seg> <seg type="pāda" n="d">bhāryayā gantum udyataḥ</seg> </l>
<l><seg type="pāda" n="e">śivalokaṃ tato jñātvā</seg> <seg type="pāda" n="f">pitā prāha mahāmatiḥ</seg> //</l>
</lg>

<milestone unit="speaker" n="pitovāca"/>

<lg xml:id="BrP_111.82">
<l><seg type="pāda" n="a">yuvarājyadharo jyeṣṭhaḥ</seg> <seg type="pāda" n="b">putra eko bhavān iti</seg> </l>
<l><seg type="pāda" n="c">tasmād rājyam aśeṣeṇa</seg> <seg type="pāda" n="d">kṛtvotpādya sutān bahūn</seg> </l>
<l><seg type="pāda" n="e">yāte mayi paraṃ dhāma</seg> <seg type="pāda" n="f">tato yāhi śivaṃ puram</seg> //</l>
</lg>

<milestone unit="speaker" n="brahmovāca"/>

<lg xml:id="BrP_111.83">
<l><seg type="pāda" n="a">etac chrutvā pitṛvacas</seg> <seg type="pāda" n="b">tathety āha sa nāgarāṭ</seg> </l>
<l><seg type="pāda" n="c">kāmarūpam avāpyātha</seg> <seg type="pāda" n="d">bhāryayā saha suvrataḥ</seg> //</l>
</lg>

<lg xml:id="BrP_111.84">
<l><seg type="pāda" n="a">pitrā mātrā tathā putrai</seg> <seg type="pāda" n="b">rājyaṃ kṛtvā suvistaram</seg> </l>
<l><seg type="pāda" n="c">yāte pitari svarlokaṃ</seg> <seg type="pāda" n="d">putrān sthāpya svake pade</seg> //</l>
</lg>

<lg xml:id="BrP_111.85">
<l><seg type="pāda" n="a">bhāryāmātyādisahitas</seg> <seg type="pāda" n="b">tataḥ śivapuraṃ yayau</seg> </l>
<l><seg type="pāda" n="c">tataḥ prabhṛti tat tīrthaṃ</seg> <seg type="pāda" n="d">nāgatīrtham iti śrutam</seg> //</l>
</lg>

<lg xml:id="BrP_111.86">
<l><seg type="pāda" n="a">yatra nāgeśvaro devo</seg> <seg type="pāda" n="b">bhogavatyā pratiṣṭhitaḥ</seg> </l>
<l><seg type="pāda" n="c">tatra snānaṃ ca dānaṃ ca</seg> <seg type="pāda" n="d">sarvakratuphalapradam</seg> //</l>
</lg>

<milestone unit="speaker" n="brahmovāca"/>

<lg xml:id="BrP_112.1">
<l><seg type="pāda" n="a">mātṛtīrtham iti khyātaṃ</seg> <seg type="pāda" n="b">sarvasiddhikaraṃ nṛṇām</seg> </l>
<l><seg type="pāda" n="c">ādhibhir mucyate jantus</seg> <seg type="pāda" n="d">tattīrthasmaraṇād api</seg> //</l>
</lg>

<lg xml:id="BrP_112.2">
<l><seg type="pāda" n="a">devānām asurāṇāṃ ca</seg> <seg type="pāda" n="b">saṃgaro 'bhūt sudāruṇaḥ</seg> </l>
<l><seg type="pāda" n="c">nāśaknuvaṃs tadā jetuṃ</seg> <seg type="pāda" n="d">devā dānavasaṃgaram</seg> //</l>
</lg>

<lg xml:id="BrP_112.3">
<l><seg type="pāda" n="a">tadāham agamaṃ devais</seg> <seg type="pāda" n="b">tiṣṭhantaṃ śūlapāṇinam</seg> </l>
<l><seg type="pāda" n="c">astavaṃ vividhair vākyaiḥ</seg> <seg type="pāda" n="d">kṛtāñjalipuṭaḥ śanaiḥ</seg> //</l>
</lg>

<lg xml:id="BrP_112.4">
<l><seg type="pāda" n="a">saṃmantrya devair asuraiś ca sarvair</seg> <lb/><seg type="pāda" n="b">yadāhṛtaṃ saṃmathituṃ samudram</seg></l>
<l><seg type="pāda" n="c">yat kālakūṭaṃ samabhūn maheśa</seg> <lb/><seg type="pāda" n="d">tat tvāṃ vinā ko grasituṃ samarthaḥ</seg></l>
</lg>

<lg xml:id="BrP_112.5">
<l><seg type="pāda" n="a">puṣpaprahāreṇa jagattrayaṃ yaḥ</seg> <lb/><seg type="pāda" n="b">svādhīnam āpādayituṃ samarthaḥ</seg></l>
<l><seg type="pāda" n="c">māro hare 'py anyasurādivandyo</seg> <lb/><seg type="pāda" n="d">vitāyamāno vilayaṃ prayātaḥ</seg></l>
</lg>

<lg xml:id="BrP_112.6">
<l><seg type="pāda" n="a">vimathya vārīśam anaṅgaśatro</seg> <lb/><seg type="pāda" n="b">yad uttamaṃ tat tu divaukasebhyaḥ</seg></l>
<l><seg type="pāda" n="c">dattvā viṣaṃ saṃharan nīlakaṇṭha</seg> <lb/><seg type="pāda" n="d">ko vā dhartuṃ tvām ṛte vai samarthaḥ</seg></l>
</lg>

<lg xml:id="BrP_112.7">
<l><seg type="pāda" n="a">tataś ca tuṣṭo bhagavān</seg> <seg type="pāda" n="b">ādikartā trilocanaḥ</seg> //</l>
</lg>

<milestone unit="speaker" n="śiva uvāca"/>

<lg xml:id="BrP_112.8">
<l><seg type="pāda" n="a">dāsye 'haṃ yad abhīṣṭaṃ vo</seg> <seg type="pāda" n="b">bruvantu surasattamāḥ</seg> //</l>
</lg>

<milestone unit="speaker" n="devā ūcuḥ"/>

<lg xml:id="BrP_112.9">
<l><seg type="pāda" n="a">dānavebhyo bhayaṃ ghoraṃ</seg> <seg type="pāda" n="b">tatraihi vṛṣabhadhvaja</seg> </l>
<l><seg type="pāda" n="c">jahi śatrūn surān pāhi</seg> <seg type="pāda" n="d">nāthavantas tvayā prabho</seg> //</l>
</lg>

<lg xml:id="BrP_112.10">
<l><seg type="pāda" n="a">niṣkāraṇaḥ suhṛc chaṃbho</seg> <seg type="pāda" n="b">nābhaviṣyad bhavān yadi</seg> </l>
<l><seg type="pāda" n="c">tadākariṣyan kim iva</seg> <seg type="pāda" n="d">duḥkhārtāḥ sarvadehinaḥ</seg> //</l>
</lg>

<milestone unit="speaker" n="brahmovāca"/>

<lg xml:id="BrP_112.11">
<l><seg type="pāda" n="a">ity uktas tatkṣaṇāt prāyād</seg> <seg type="pāda" n="b">yatra te devaśatravaḥ</seg> </l>
<l><seg type="pāda" n="c">tatra tad yuddham abhavac</seg> <seg type="pāda" n="d">chaṃkareṇa suradviṣām</seg> //</l>
</lg>

<lg xml:id="BrP_112.12">
<l><seg type="pāda" n="a">tatas trilocanaḥ śrāntas</seg> <seg type="pāda" n="b">tamorūpadharaḥ śivaḥ</seg> </l>
<l><seg type="pāda" n="c">lalāṭād vyapataṃs tasya</seg> <seg type="pāda" n="d">yudhyataḥ svedabindavaḥ</seg> //</l>
</lg>

<lg xml:id="BrP_112.13">
<l><seg type="pāda" n="a">sa saṃharan daityagaṇāṃs</seg> <seg type="pāda" n="b">tāmasīṃ mūrtim āśritaḥ</seg> </l>
<l><seg type="pāda" n="c">tāṃ mūrtim asurā dṛṣṭvā</seg> <seg type="pāda" n="d">merupṛṣṭhād bhuvaṃ yayuḥ</seg> //</l>
</lg>

<lg xml:id="BrP_112.14">
<l><seg type="pāda" n="a">sa saṃharan sarvadaityāṃs</seg> <seg type="pāda" n="b">tadāgacchad bhuvaṃ haraḥ</seg> </l>
<l><seg type="pāda" n="c">itaś cetaś ca bhītās te</seg> <seg type="pāda" n="d">'dhāvan sarvāṃ mahīm imām</seg> //</l>
</lg>

<lg xml:id="BrP_112.15">
<l><seg type="pāda" n="a">tathaiva kopād rudro 'pi</seg> <seg type="pāda" n="b">śatrūṃs tān anudhāvati</seg> </l>
<l><seg type="pāda" n="c">tathaiva yudhyataḥ śaṃbhoḥ</seg> <seg type="pāda" n="d">patitāḥ svedabindavaḥ</seg> //</l>
</lg>

<lg xml:id="BrP_112.16">
<l><seg type="pāda" n="a">yatra yatra bhuvaṃ prāpto</seg> <seg type="pāda" n="b">bindur māheśvaro mune</seg> </l>
<l><seg type="pāda" n="c">tatra tatra śivākārā</seg> <seg type="pāda" n="d">mātaro jajñire tataḥ</seg> //</l>
</lg>

<lg xml:id="BrP_112.17">
<l><seg type="pāda" n="a">procur maheśvaraṃ sarvāḥ</seg> <seg type="pāda" n="b">khādāmas tv asurān iti</seg> </l>
<l><seg type="pāda" n="c">tataḥ provāca bhagavān</seg> <seg type="pāda" n="d">sarvaiḥ suragaṇair vṛtaḥ</seg> //</l>
</lg>

<milestone unit="speaker" n="śiva uvāca"/>

<lg xml:id="BrP_112.18">
<l><seg type="pāda" n="a">svargād bhuvam anuprāptā</seg> <seg type="pāda" n="b">rākṣasās te rasātalam</seg> </l>
<l><seg type="pāda" n="c">anuprāptās tataḥ sarvāḥ</seg> <seg type="pāda" n="d">śṛṇvantu mama bhāṣitam</seg> //</l>
</lg>

<lg xml:id="BrP_112.19">
<l><seg type="pāda" n="a">yatra yatra dviṣo yānti</seg> <seg type="pāda" n="b">tatra gacchantu mātaraḥ</seg> </l>
<l><seg type="pāda" n="c">rasātalam anuprāptā</seg> <seg type="pāda" n="d">idānīṃ madbhayād dviṣaḥ</seg> </l>
<l><seg type="pāda" n="e">bhavatyo 'py anugacchantu</seg> <seg type="pāda" n="f">rasātalam anu dviṣaḥ</seg> //</l>
</lg>

<milestone unit="speaker" n="brahmovāca"/>

<lg xml:id="BrP_112.20">
<l><seg type="pāda" n="a">tāś ca jagmur bhuvaṃ bhittvā</seg> <seg type="pāda" n="b">yatra te daityadānavāḥ</seg> </l>
<l><seg type="pāda" n="c">tān hatvā mātaraḥ sarvān</seg> <seg type="pāda" n="d">devārīn atibhīṣaṇān</seg> //</l>
</lg>

<lg xml:id="BrP_112.21">
<l><seg type="pāda" n="a">punar devān upājagmuḥ</seg> <seg type="pāda" n="b">pathā tenaiva mātaraḥ</seg> </l>
<l><seg type="pāda" n="c">gatāś ca mātaro yāvad</seg> <seg type="pāda" n="d">yāvac ca punar āgatāḥ</seg> //</l>
</lg>

<lg xml:id="BrP_112.22">
<l><seg type="pāda" n="a">tāvad devāḥ sthitā āsan</seg> <seg type="pāda" n="b">gautamītīram āśritāḥ</seg> </l>
<l><seg type="pāda" n="c">prasthānāt tatra mātṝṇāṃ</seg> <seg type="pāda" n="d">surāṇāṃ ca pratiṣṭhiteḥ</seg> //</l>
</lg>

<lg xml:id="BrP_112.23">
<l><seg type="pāda" n="a">pratiṣṭhānaṃ tu tat kṣetraṃ</seg> <seg type="pāda" n="b">puṇyaṃ vijayavardhanam</seg> </l>
<l><seg type="pāda" n="c">mātṝṇāṃ yatra cotpattir</seg> <seg type="pāda" n="d">mātṛtīrthaṃ pṛthak pṛthak</seg> //</l>
</lg>

<lg xml:id="BrP_112.24">
<l><seg type="pāda" n="a">tatra tatra bilāny āsan</seg> <seg type="pāda" n="b">rasātalagatāni ca</seg> </l>
<l><seg type="pāda" n="c">surās tābhyo varān procur</seg> <seg type="pāda" n="d">loke pūjāṃ yathā śivaḥ</seg> //</l>
</lg>

<lg xml:id="BrP_112.25">
<l><seg type="pāda" n="a">prāpnoti tadvan mātṛbhyaḥ</seg> <seg type="pāda" n="b">pūjā bhavatu sarvadā</seg> </l>
<l><seg type="pāda" n="c">ity uktvāntardadhur devā</seg> <seg type="pāda" n="d">āsaṃs tatraiva mātaraḥ</seg> //</l>
</lg>

<lg xml:id="BrP_112.26">
<l><seg type="pāda" n="a">yatra yatra sthitā devyo</seg> <seg type="pāda" n="b">mātṛtīrthaṃ tato viduḥ</seg> </l>
<l><seg type="pāda" n="c">surāṇām api sevyāni</seg> <seg type="pāda" n="d">kiṃ punar mānuṣādibhiḥ</seg> //</l>
</lg>

<lg xml:id="BrP_112.27">
<l><seg type="pāda" n="a">teṣu snānam atho dānaṃ</seg> <seg type="pāda" n="b">pitṝṇāṃ caiva tarpaṇam</seg> </l>
<l><seg type="pāda" n="c">sarvaṃ tad akṣayaṃ jñeyaṃ</seg> <seg type="pāda" n="d">śivasya vacanaṃ yathā</seg> //</l>
</lg>

<lg xml:id="BrP_112.28">
<l><seg type="pāda" n="a">yas tv idaṃ śṛṇuyān nityaṃ</seg> <seg type="pāda" n="b">smared api paṭhet tathā</seg> </l>
<l><seg type="pāda" n="c">ākhyānaṃ mātṛtīrthānām</seg> <seg type="pāda" n="d">āyuṣmān sa sukhī bhavet</seg> //</l>
</lg>

<milestone unit="speaker" n="brahmovāca"/>

<lg xml:id="BrP_113.1">
<l><seg type="pāda" n="a">idam apy aparaṃ tīrthaṃ</seg> <seg type="pāda" n="b">devānām api durlabham</seg> </l>
<l><seg type="pāda" n="c">brahmatīrtham iti khyātaṃ</seg> <seg type="pāda" n="d">bhuktimuktipradaṃ nṛṇām</seg> //</l>
</lg>

<lg xml:id="BrP_113.2">
<l><seg type="pāda" n="a">sthiteṣu devasainyeṣu</seg> <seg type="pāda" n="b">praviṣṭeṣu rasātalam</seg> </l>
<l><seg type="pāda" n="c">daityeṣu ca muniśreṣṭha</seg> <seg type="pāda" n="d">tathā mātṛṣu tān anu</seg> //</l>
</lg>

<lg xml:id="BrP_113.3">
<l><seg type="pāda" n="a">madīyaṃ pañcamaṃ vaktraṃ</seg> <seg type="pāda" n="b">gardabhākṛti bhīṣaṇam</seg> </l>
<l><seg type="pāda" n="c">tad vaktraṃ devasainyeṣu</seg> <seg type="pāda" n="d">mayi tiṣṭhaty uvāca ha</seg> //</l>
</lg>

<lg xml:id="BrP_113.4">
<l><seg type="pāda" n="a">he daityāḥ kiṃ palāyante</seg> <seg type="pāda" n="b">na bhayaṃ vo 'stu satvaram</seg> </l>
<l><seg type="pāda" n="c">āgacchantu surān sarvān</seg> <seg type="pāda" n="d">bhakṣayiṣye kṣaṇād iti</seg> //</l>
</lg>

<lg xml:id="BrP_113.5">
<l><seg type="pāda" n="a">nivārayantaṃ mām evaṃ</seg> <seg type="pāda" n="b">bhakṣaṇāyodyataṃ tathā</seg> </l>
<l><seg type="pāda" n="c">taṃ dṛṣṭvā vibudhāḥ sarve</seg> <seg type="pāda" n="d">vitrastā viṣṇum abruvan</seg> //</l>
</lg>

<lg xml:id="BrP_113.6">
<l><seg type="pāda" n="a">trāhi viṣṇo jagannātha</seg> <seg type="pāda" n="b">brahmaṇo 'sya mukhaṃ luna</seg> </l>
<l><seg type="pāda" n="c">cakradhṛg vibudhān āha</seg> <seg type="pāda" n="d">cchedmi cakreṇa vai śiraḥ</seg> //</l>
</lg>

<lg xml:id="BrP_113.7">
<l><seg type="pāda" n="a">kiṃ tu tac chinnam evedaṃ</seg> <seg type="pāda" n="b">saṃharet sacarācaram</seg> </l>
<l><seg type="pāda" n="c">mantraṃ brūmo 'tra vibudhāḥ</seg> <seg type="pāda" n="d">śrūyatāṃ sarvam eva hi</seg> //</l>
</lg>

<lg xml:id="BrP_113.8">
<l><seg type="pāda" n="a">trinetraḥ kaśiraś chettā</seg> <seg type="pāda" n="b">sa ca dhatte na saṃśayaḥ</seg> </l>
<l><seg type="pāda" n="c">mayā ca śaṃbhuḥ sarvaiś ca</seg> <seg type="pāda" n="d">stutaḥ proktas tathaiva ca</seg> //</l>
</lg>

<lg xml:id="BrP_113.9">
<l><seg type="pāda" n="a">yāgaḥ kṣaṇī dṛṣṭaphale 'samarthaḥ</seg> <lb/><seg type="pāda" n="b">sa naiva kartuḥ phalatīti matvā</seg></l>
<l><seg type="pāda" n="c">phalasya dāne pratibhūr jaṭīti</seg> <lb/><seg type="pāda" n="d">niścitya lokaḥ pratikarma yātaḥ</seg></l>
</lg>

<lg xml:id="BrP_113.10">
<l><seg type="pāda" n="a">tataḥ sureśaḥ saṃtuṣṭo</seg> <seg type="pāda" n="b">devānāṃ kāryasiddhaye</seg> </l>
<l><seg type="pāda" n="c">lokānām upakārārthaṃ</seg> <seg type="pāda" n="d">tathety āha surān prati</seg> //</l>
</lg>

<lg xml:id="BrP_113.11">
<l><seg type="pāda" n="a">tadvaktraṃ pāparūpaṃ yad</seg> <seg type="pāda" n="b">bhīṣaṇaṃ lomaharṣaṇam</seg> </l>
<l><seg type="pāda" n="c">nikṛtya nakhaśastraiś ca</seg> <seg type="pāda" n="d">kva sthāpyaṃ cety athābravīt</seg> //</l>
</lg>

<lg xml:id="BrP_113.12">
<l><seg type="pāda" n="a">tatrelā vibudhān āha</seg> <seg type="pāda" n="b">nāhaṃ voḍhuṃ śiraḥ kṣamā</seg> </l>
<l><seg type="pāda" n="c">rasātalam atho yāsye</seg> <seg type="pāda" n="d">udadhiś cāpy athābravīt</seg> //</l>
</lg>

<lg xml:id="BrP_113.13">
<l><seg type="pāda" n="a">śoṣaṃ yāsye kṣaṇād eva</seg> <seg type="pāda" n="b">punaś cocuḥ śivaṃ surāḥ</seg> </l>
<l><seg type="pāda" n="c">tvayaivaitad brahmaśiro</seg> <seg type="pāda" n="d">dhāryaṃ lokānukampayā</seg> //</l>
</lg>

<lg xml:id="BrP_113.14">
<l><seg type="pāda" n="a">acchede jagatāṃ nāśaś</seg> <seg type="pāda" n="b">chede doṣaś ca tādṛśaḥ</seg> </l>
<l><seg type="pāda" n="c">evaṃ vimṛśya someśo</seg> <seg type="pāda" n="d">dadhāra kaśiras tadā</seg> //</l>
</lg>

<lg xml:id="BrP_113.15">
<l><seg type="pāda" n="a">tad dṛṣṭvā duṣkaraṃ karma</seg> <seg type="pāda" n="b">gautamīṃ prāpya pāvanīm</seg> </l>
<l><seg type="pāda" n="c">astuvañ jagatām īśaṃ</seg> <seg type="pāda" n="d">praṇayād bhaktitaḥ surāḥ</seg> //</l>
</lg>

<lg xml:id="BrP_113.16">
<l><seg type="pāda" n="a">deveṣv amitraṃ kaśiro 'tibhīmaṃ</seg> <lb/><seg type="pāda" n="b">tān bhakṣaṇāyopagataṃ nikṛtya</seg></l>
<l><seg type="pāda" n="c">nakhāgrasūcyā śakalendumaulis</seg> <lb/><seg type="pāda" n="d">tyāge 'pi doṣāt kṛpayānudhatte</seg></l>
</lg>

<lg xml:id="BrP_113.17">
<l><seg type="pāda" n="a">tatra te vibudhāḥ sarve</seg> <seg type="pāda" n="b">sthitā ye brahmaṇo 'ntike</seg> </l>
<l><seg type="pāda" n="c">tuṣṭuvur vibudheśānaṃ</seg> <seg type="pāda" n="d">karma dṛṣṭvātidaivatam</seg> //</l>
</lg>

<lg xml:id="BrP_113.18">
<l><seg type="pāda" n="a">tataḥ prabhṛti tat tīrthaṃ</seg> <seg type="pāda" n="b">brahmatīrtham iti śrutam</seg> </l>
<l><seg type="pāda" n="c">adyāpi brahmaṇo rūpaṃ</seg> <seg type="pāda" n="d">caturmukham avasthitam</seg> //</l>
</lg>

<lg xml:id="BrP_113.19">
<l><seg type="pāda" n="a">śiromātraṃ tu yaḥ paśyet</seg> <seg type="pāda" n="b">sa gacched brahmaṇaḥ padam</seg> </l>
<l><seg type="pāda" n="c">yatra sthitvā svayaṃ rudro</seg> <seg type="pāda" n="d">lūnavān brahmaṇaḥ śiraḥ</seg> //</l>
</lg>

<lg xml:id="BrP_113.20">
<l><seg type="pāda" n="a">rudratīrthaṃ tad eva syāt</seg> <seg type="pāda" n="b">tatra sākṣād divākaraḥ</seg> </l>
<l><seg type="pāda" n="c">devānāṃ ca svarūpeṇa</seg> <seg type="pāda" n="d">sthito yasmāt tad uttamam</seg> //</l>
</lg>

<lg xml:id="BrP_113.21">
<l><seg type="pāda" n="a">sauryaṃ tīrthaṃ tad ākhyātaṃ</seg> <seg type="pāda" n="b">sarvakratuphalapradam</seg> </l>
<l><seg type="pāda" n="c">tatra snātvā raviṃ dṛṣṭvā</seg> <seg type="pāda" n="d">punarjanma na vidyate</seg> //</l>
</lg>

<lg xml:id="BrP_113.22">
<l><seg type="pāda" n="a">mahādevena yac chinnaṃ</seg> <seg type="pāda" n="b">brahmaṇaḥ pañcamaṃ śiraḥ</seg> </l>
<l><seg type="pāda" n="c">kṣetre 'vimukte saṃsthāpya</seg> <seg type="pāda" n="d">devatānāṃ hitaṃ kṛtam</seg> //</l>
</lg>

<lg xml:id="BrP_113.23">
<l><seg type="pāda" n="a">brahmatīrthe śiromātraṃ</seg> <seg type="pāda" n="b">yo dṛṣṭvā gautamītaṭe</seg> </l>
<l><seg type="pāda" n="c">kṣetre 'vimukte tasyaiva</seg> <seg type="pāda" n="d">sthāpitaṃ yo 'nupaśyati</seg> </l>
<l><seg type="pāda" n="e">kapālaṃ brahmaṇaḥ puṇyaṃ</seg> <seg type="pāda" n="f">brahmahā pūtatāṃ vrajet</seg> //</l>
</lg>

<milestone unit="speaker" n="brahmovāca"/>

<lg xml:id="BrP_114.1">
<l><seg type="pāda" n="a">avighnaṃ tīrtham ākhyātaṃ</seg> <seg type="pāda" n="b">sarvavighnavināśanam</seg> </l>
<l><seg type="pāda" n="c">tatrāpi vṛttam ākhyāsye</seg> <seg type="pāda" n="d">śṛṇu nārada bhaktitaḥ</seg> //</l>
</lg>

<lg xml:id="BrP_114.2">
<l><seg type="pāda" n="a">devasattre pravṛtte tu</seg> <seg type="pāda" n="b">gautamyāś cottare taṭe</seg> </l>
<l><seg type="pāda" n="c">samāptir naiva sattrasya</seg> <seg type="pāda" n="d">saṃjātā vighnadoṣataḥ</seg> //</l>
</lg>

<lg xml:id="BrP_114.3">
<l><seg type="pāda" n="a">tataḥ suragaṇāḥ sarve</seg> <seg type="pāda" n="b">mām avocan hariṃ tadā</seg> </l>
<l><seg type="pāda" n="c">tato dhyānagato 'haṃ tān</seg> <seg type="pāda" n="d">avocaṃ vīkṣya kāraṇam</seg> //</l>
</lg>

<lg xml:id="BrP_114.4">
<l><seg type="pāda" n="a">vināyakakṛtair vighnair</seg> <seg type="pāda" n="b">naitat sattraṃ samāpyate</seg> </l>
<l><seg type="pāda" n="c">tasmāt stuvantu te sarve</seg> <seg type="pāda" n="d">ādidevaṃ vināyakam</seg> //</l>
</lg>

<lg xml:id="BrP_114.5">
<l><seg type="pāda" n="a">tathety uktvā suragaṇāḥ</seg> <seg type="pāda" n="b">snātvā te gautamītaṭe</seg> </l>
<l><seg type="pāda" n="c">astuvan bhaktito devā</seg> <seg type="pāda" n="d">ādidevaṃ gaṇeśvaram</seg> //</l>
</lg>

<milestone unit="speaker" n="devā ūcuḥ"/>

<lg xml:id="BrP_114.6">
<l><seg type="pāda" n="a">yaḥ sarvakāryeṣu sadā surāṇām</seg> <lb/><seg type="pāda" n="b">apīśaviṣṇvambujasaṃbhavānām</seg></l>
<l><seg type="pāda" n="c">pūjyo namasyaḥ paricintanīyas</seg> <lb/><seg type="pāda" n="d">taṃ vighnarājaṃ śaraṇaṃ vrajāmaḥ</seg></l>
</lg>

<lg xml:id="BrP_114.7">
<l><seg type="pāda" n="a">na vighnarājena samo 'sti kaścid</seg> <lb/><seg type="pāda" n="b">devo manovāñchitasaṃpradātā</seg></l>
<l><seg type="pāda" n="c">niścitya caitat tripurāntako 'pi</seg> <lb/><seg type="pāda" n="d">taṃ pūjayām āsa vadhe purāṇām</seg></l>
</lg>

<lg xml:id="BrP_114.8">
<l><seg type="pāda" n="a">karotu so 'smākam avighnam asmin</seg> <lb/><seg type="pāda" n="b">mahākratau satvaram āmbikeyaḥ</seg></l>
<l><seg type="pāda" n="c">dhyātena yenākhiladehabhājāṃ</seg> <lb/><seg type="pāda" n="d">pūrṇā bhaviṣyanti manobhilāṣāḥ</seg></l>
</lg>

<lg xml:id="BrP_114.9">
<l><seg type="pāda" n="a">mahotsavo 'bhūd akhilasya devyā</seg> <lb/><seg type="pāda" n="b">jātaḥ sutaś cintitamātra eva</seg></l>
<l><seg type="pāda" n="c">ato 'vadan surasaṃghāḥ kṛtārthāḥ</seg> <lb/><seg type="pāda" n="d">sadyojātaṃ vighnarājaṃ namantaḥ</seg></l>
</lg>

<lg xml:id="BrP_114.10">
<l><seg type="pāda" n="a">yo mātur utsaṅgagato 'tha mātrā</seg> <lb/><seg type="pāda" n="b">nivāryamāṇo 'pi balāc ca candram</seg></l>
<l><seg type="pāda" n="c">saṃgopayām āsa pitur jaṭāsu</seg> <lb/><seg type="pāda" n="d">gaṇādhināthasya vinoda eṣaḥ</seg></l>
</lg>

<lg xml:id="BrP_114.11">
<l><seg type="pāda" n="a">papau stanaṃ mātur athāpi tṛpto</seg> <lb/><seg type="pāda" n="b">yo bhrātṛmātsaryakaṣāyabuddhiḥ</seg></l>
<l><seg type="pāda" n="c">lambodaras tvaṃ bhava vighnarājo</seg> <lb/><seg type="pāda" n="d">lambodaraṃ nāma cakāra śaṃbhuḥ</seg></l>
</lg>

<lg xml:id="BrP_114.12">
<l><seg type="pāda" n="a">saṃveṣṭito devagaṇair maheśaḥ</seg> <lb/><seg type="pāda" n="b">pravartatāṃ nṛtyam itīty uvāca</seg></l>
<l><seg type="pāda" n="c">saṃtoṣito nūpurarāvamātrād</seg> <lb/><seg type="pāda" n="d">gaṇeśvaratve 'bhiṣiṣeca putram</seg></l>
</lg>

<lg xml:id="BrP_114.13">
<l><seg type="pāda" n="a">yo vighnapāśaṃ ca kareṇa bibhrat</seg> <lb/><seg type="pāda" n="b">skandhe kuṭhāraṃ ca tathā pareṇa</seg></l>
<l><seg type="pāda" n="c">apūjito vighnam atho 'pi mātuḥ</seg> <lb/><seg type="pāda" n="d">karoti ko vighnapateḥ samo 'nyaḥ</seg></l>
</lg>

<lg xml:id="BrP_114.14">
<l><seg type="pāda" n="a">dharmārthakāmādiṣu pūrvapūjyo</seg> <lb/><seg type="pāda" n="b">devāsuraiḥ pūjyata eva nityam</seg></l>
<l><seg type="pāda" n="c">yasyārcanaṃ naiva vināśam asti</seg> <lb/><seg type="pāda" n="d">taṃ pūrvapūjyaṃ prathamaṃ namāmi</seg></l>
</lg>

<lg xml:id="BrP_114.15">
<l><seg type="pāda" n="a">yasyārcanāt prārthanayānurūpāṃ</seg> <lb/><seg type="pāda" n="b">dṛṣṭvā tu sarvasya phalasya siddhim</seg></l>
<l><seg type="pāda" n="c">svatantrasāmarthyakṛtātigarvaṃ</seg> <lb/><seg type="pāda" n="d">bhrātṛpriyaṃ tv ākhurathaṃ tam īḍe</seg></l>
</lg>

<lg xml:id="BrP_114.16">
<l><seg type="pāda" n="a">yo mātaraṃ sarasair nṛtyagītais</seg> <lb/><seg type="pāda" n="b">tathābhilāṣair akhilair vinodaiḥ</seg></l>
<l><seg type="pāda" n="c">saṃtoṣayām āsa tadātituṣṭaṃ</seg> <lb/><seg type="pāda" n="d">taṃ śrīgaṇeśaṃ śaraṇaṃ prapadye</seg></l>
</lg>

<lg xml:id="BrP_114.17">
<l><seg type="pāda" n="a">suropakārair asuraiś ca yuddhaiḥ</seg> <lb/><seg type="pāda" n="b">stotrair namaskāraparaiś ca mantraiḥ</seg></l>
<l><seg type="pāda" n="c">pitṛprasādena sadā samṛddhaṃ</seg> <lb/><seg type="pāda" n="d">taṃ śrīgaṇeśaṃ śaraṇaṃ prapadye</seg></l>
</lg>

<lg xml:id="BrP_114.18">
<l><seg type="pāda" n="a">jaye purāṇām akarot pratīpaṃ</seg> <lb/><seg type="pāda" n="b">pitrāpi harṣāt pratipūjito yaḥ</seg></l>
<l><seg type="pāda" n="c">nirvighnatāṃ cāpi punaś cakāra</seg> <lb/><seg type="pāda" n="d">tasmai gaṇeśāya namaskaromi</seg></l>
</lg>

<milestone unit="speaker" n="brahmovāca"/>

<lg xml:id="BrP_114.19">
<l><seg type="pāda" n="a">iti stutaḥ suragaṇair</seg> <seg type="pāda" n="b">vighneśaḥ prāha tān punaḥ</seg> //</l>
</lg>

<milestone unit="speaker" n="gaṇeśa uvāca"/>

<lg xml:id="BrP_114.20">
<l><seg type="pāda" n="a">ito nirvighnatā sattre</seg> <seg type="pāda" n="b">mattaḥ syād asurāriṇaḥ</seg> //</l>
</lg>

<milestone unit="speaker" n="brahmovāca"/>

<lg xml:id="BrP_114.21">
<l><seg type="pāda" n="a">devasattre nivṛtte tu</seg> <seg type="pāda" n="b">gaṇeśaḥ prāha tān surān</seg> //</l>
</lg>

<milestone unit="speaker" n="gaṇeśa uvāca"/>

<lg xml:id="BrP_114.22">
<l><seg type="pāda" n="a">stotreṇānena ye bhaktyā</seg> <seg type="pāda" n="b">māṃ stoṣyanti yatavratāḥ</seg> </l>
<l><seg type="pāda" n="c">teṣāṃ dāridryaduḥkhāni</seg> <seg type="pāda" n="d">na bhaveyuḥ kadācana</seg> //</l>
</lg>

<lg xml:id="BrP_114.23">
<l><seg type="pāda" n="a">atra ye bhaktitaḥ snānaṃ</seg> <seg type="pāda" n="b">dānaṃ kuryur atandritāḥ</seg> </l>
<l><seg type="pāda" n="c">teṣāṃ sarvāṇi kāryāṇi</seg> <seg type="pāda" n="d">bhaveyur iti manyatām</seg> //</l>
</lg>

<milestone unit="speaker" n="brahmovāca"/>

<lg xml:id="BrP_114.24">
<l><seg type="pāda" n="a">tadvākyasamakālaṃ tu</seg> <seg type="pāda" n="b">tathety ūcuḥ surā api</seg> </l>
<l><seg type="pāda" n="c">nivṛtte tu makhe tasmin</seg> <seg type="pāda" n="d">surā jagmuḥ svam ālayam</seg> //</l>
</lg>

<lg xml:id="BrP_114.25">
<l><seg type="pāda" n="a">tataḥ prabhṛti tat tīrtham</seg> <seg type="pāda" n="b">avighnam iti gadyate</seg> </l>
<l><seg type="pāda" n="c">sarvakāmapradaṃ puṃsāṃ</seg> <seg type="pāda" n="d">sarvavighnavināśanam</seg> //</l>
</lg>

<milestone unit="speaker" n="brahmovāca"/>

<lg xml:id="BrP_115.1">
<l><seg type="pāda" n="a">śeṣatīrtham iti khyātaṃ</seg> <seg type="pāda" n="b">sarvakāmapradāyakam</seg> </l>
<l><seg type="pāda" n="c">tasya rūpaṃ pravakṣyāmi</seg> <seg type="pāda" n="d">yan mayā paribhāṣitam</seg> //</l>
</lg>

<lg xml:id="BrP_115.2">
<l><seg type="pāda" n="a">śeṣo nāma mahānāgo</seg> <seg type="pāda" n="b">rasātalapatiḥ prabhuḥ</seg> </l>
<l><seg type="pāda" n="c">sarvanāgaiḥ parivṛto</seg> <seg type="pāda" n="d">rasātalam athābhyagāt</seg> //</l>
</lg>

<lg xml:id="BrP_115.3">
<l><seg type="pāda" n="a">rākṣasā daityadanujāḥ</seg> <seg type="pāda" n="b">praviṣṭā ye rasātalam</seg> </l>
<l><seg type="pāda" n="c">tair nirasto bhogipatir</seg> <seg type="pāda" n="d">mām uvācātha vihvalaḥ</seg> //</l>
</lg>

<milestone unit="speaker" n="śeṣa uvāca"/>

<lg xml:id="BrP_115.4">
<l><seg type="pāda" n="a">rasātalaṃ tvayā dattaṃ</seg> <seg type="pāda" n="b">rākṣasānāṃ mamāpi ca</seg> </l>
<l><seg type="pāda" n="c">te me sthānaṃ na dāsyanti</seg> <seg type="pāda" n="d">tasmāt tvāṃ śaraṇaṃ gataḥ</seg> //</l>
</lg>

<lg xml:id="BrP_115.5">
<l><seg type="pāda" n="a">tato 'ham abravaṃ nāgaṃ</seg> <seg type="pāda" n="b">gautamīṃ yāhi pannaga</seg> </l>
<l><seg type="pāda" n="c">tatra stutvā mahādevaṃ</seg> <seg type="pāda" n="d">lapsyase tvaṃ manoratham</seg> //</l>
</lg>

<lg xml:id="BrP_115.6">
<l><seg type="pāda" n="a">nānyo 'sti lokatritaye</seg> <seg type="pāda" n="b">manorathasamarpakaḥ</seg> </l>
<l><seg type="pāda" n="c">madvākyaprerito nāgo</seg> <seg type="pāda" n="d">gaṅgām āplutya yatnataḥ</seg> </l>
<l><seg type="pāda" n="e">kṛtāñjalipuṭo bhūtvā</seg> <seg type="pāda" n="f">tuṣṭāva tridaśeśvaram</seg> //</l>
</lg>

<milestone unit="speaker" n="śeṣa uvāca"/>

<lg xml:id="BrP_115.7">
<l><seg type="pāda" n="a">namas trailokyanāthāya</seg> <seg type="pāda" n="b">dakṣayajñavibhedine</seg> </l>
<l><seg type="pāda" n="c">ādikartre namas tubhyaṃ</seg> <seg type="pāda" n="d">namas trailokyarūpiṇe</seg> //</l>
</lg>

<lg xml:id="BrP_115.8">
<l><seg type="pāda" n="a">namaḥ sahasraśirase</seg> <seg type="pāda" n="b">namaḥ saṃhārakāriṇe</seg> </l>
<l><seg type="pāda" n="c">somasūryāgnirūpāya</seg> <seg type="pāda" n="d">jalarūpāya te namaḥ</seg> //</l>
</lg>

<lg xml:id="BrP_115.9">
<l><seg type="pāda" n="a">sarvadā sarvarūpāya</seg> <seg type="pāda" n="b">kālarūpāya te namaḥ</seg> </l>
<l><seg type="pāda" n="c">pāhi śaṃkara sarveśa</seg> <seg type="pāda" n="d">pāhi someśa sarvaga</seg> </l>
<l><seg type="pāda" n="e">jagannātha namas tubhyaṃ</seg> <seg type="pāda" n="f">dehi me manasepsitam</seg> //</l>
</lg>

<milestone unit="speaker" n="brahmovāca"/>

<lg xml:id="BrP_115.10">
<l><seg type="pāda" n="a">tato maheśvaraḥ prītaḥ</seg> <seg type="pāda" n="b">prādān nāgepsitān varān</seg> </l>
<l><seg type="pāda" n="c">vināśāya surārīṇāṃ</seg> <seg type="pāda" n="d">daityadānavarakṣasām</seg> //</l>
</lg>

<lg xml:id="BrP_115.11">
<l><seg type="pāda" n="a">śeṣāya pradadau śūlaṃ</seg> <seg type="pāda" n="b">jahy anenāripuṃgavān</seg> </l>
<l><seg type="pāda" n="c">tataḥ proktaḥ śivenāsau</seg> <seg type="pāda" n="d">śeṣaḥ śūlena bhogibhiḥ</seg> //</l>
</lg>

<lg xml:id="BrP_115.12">
<l><seg type="pāda" n="a">rasātalam atho gatvā</seg> <seg type="pāda" n="b">nijaghāna ripūn raṇe</seg> </l>
<l><seg type="pāda" n="c">nihatya nāgaḥ śūlena</seg> <seg type="pāda" n="d">daityadānavarākṣasān</seg> //</l>
</lg>

<lg xml:id="BrP_115.13">
<l><seg type="pāda" n="a">nyavartata punar devo</seg> <seg type="pāda" n="b">yatra śeṣeśvaro haraḥ</seg> </l>
<l><seg type="pāda" n="c">pathā yena samāyāto</seg> <seg type="pāda" n="d">devaṃ draṣṭuṃ sa nāgarāṭ</seg> //</l>
</lg>

<lg xml:id="BrP_115.14">
<l><seg type="pāda" n="a">rasātalād yatra devo</seg> <seg type="pāda" n="b">bilaṃ tatra vyajāyata</seg> </l>
<l><seg type="pāda" n="c">tasmād bilatalād yātaṃ</seg> <seg type="pāda" n="d">gāṅgaṃ vāry atipuṇyadam</seg> //</l>
</lg>

<lg xml:id="BrP_115.15">
<l><seg type="pāda" n="a">tad vāri gaṅgām agamad</seg> <seg type="pāda" n="b">gaṅgāyāḥ saṃgamas tataḥ</seg> </l>
<l><seg type="pāda" n="c">devasya purataś cāpi</seg> <seg type="pāda" n="d">kuṇḍaṃ tatra suvistaram</seg> //</l>
</lg>

<lg xml:id="BrP_115.16">
<l><seg type="pāda" n="a">nāgas tatrākarod dhomaṃ</seg> <seg type="pāda" n="b">yatra cāgniḥ sadā sthitaḥ</seg> </l>
<l><seg type="pāda" n="c">soṣṇaṃ tad abhavad vāri</seg> <seg type="pāda" n="d">gaṅgāyās tatra saṃgamaḥ</seg> //</l>
</lg>

<lg xml:id="BrP_115.17">
<l><seg type="pāda" n="a">devadevaṃ samārādhya</seg> <seg type="pāda" n="b">nāgaḥ prīto mahāyaśāḥ</seg> </l>
<l><seg type="pāda" n="c">rasātalaṃ tato 'bhīṣṭaṃ</seg> <seg type="pāda" n="d">śivāt prāpya talaṃ yayau</seg> //</l>
</lg>

<lg xml:id="BrP_115.18">
<l><seg type="pāda" n="a">tataḥ prabhṛti tat tīrthaṃ</seg> <seg type="pāda" n="b">nāgatīrtham udāhṛtam</seg> </l>
<l><seg type="pāda" n="c">sarvakāmapradaṃ puṇyaṃ</seg> <seg type="pāda" n="d">rogadāridryanāśanam</seg> //</l>
</lg>

<lg xml:id="BrP_115.19">
<l><seg type="pāda" n="a">āyurlakṣmīkaraṃ puṇyaṃ</seg> <seg type="pāda" n="b">snānadānāc ca muktidam</seg> </l>
<l><seg type="pāda" n="c">śṛṇuyād vā paṭhed bhaktyā</seg> <seg type="pāda" n="d">yo vāpi smarate tu tat</seg> //</l>
</lg>

<lg xml:id="BrP_115.20">
<l><seg type="pāda" n="a">tīrthaṃ śeṣeśvaro yatra</seg> <seg type="pāda" n="b">yatra śaktipradaḥ śivaḥ</seg> </l>
<l><seg type="pāda" n="c">ekaviṃśatitīrthānām</seg> <seg type="pāda" n="d">ubhayos tatra tīrayoḥ</seg> </l>
<l><seg type="pāda" n="e">śatāni muniśārdūla</seg> <seg type="pāda" n="f">sarvasaṃpatpradāyinām</seg> //</l>
</lg>

<milestone unit="speaker" n="brahmovāca"/>

<lg xml:id="BrP_116.1">
<l><seg type="pāda" n="a">mahānalam iti khyātaṃ</seg> <seg type="pāda" n="b">vaḍavānalam ucyate</seg> </l>
<l><seg type="pāda" n="c">mahānalo yatra devo</seg> <seg type="pāda" n="d">vaḍavā yatra sā nadī</seg> //</l>
</lg>

<lg xml:id="BrP_116.2">
<l><seg type="pāda" n="a">tat tīrthaṃ putra vakṣyāmi</seg> <seg type="pāda" n="b">mṛtyudoṣajarāpaham</seg> </l>
<l><seg type="pāda" n="c">purāsan naimiṣāraṇye</seg> <seg type="pāda" n="d">ṛṣayaḥ sattrakāriṇaḥ</seg> //</l>
</lg>

<lg xml:id="BrP_116.3">
<l><seg type="pāda" n="a">śamitāraṃ ca ṛṣayo</seg> <seg type="pāda" n="b">mṛtyuṃ cakrus tapasvinaḥ</seg> </l>
<l><seg type="pāda" n="c">vartamāne sattrayāge</seg> <seg type="pāda" n="d">mṛtyau śamitari sthite</seg> //</l>
</lg>

<lg xml:id="BrP_116.4">
<l><seg type="pāda" n="a">na mamāra tadā kaścid</seg> <seg type="pāda" n="b">ubhayaṃ sthāsnu jaṅgamam</seg> </l>
<l><seg type="pāda" n="c">vinā paśūn muniśreṣṭha</seg> <seg type="pāda" n="d">martyaṃ cāmartyatāṃ gatam</seg> //</l>
</lg>

<lg xml:id="BrP_116.5">
<l><seg type="pāda" n="a">tatas triviṣṭape śūnye</seg> <seg type="pāda" n="b">martye caivātisaṃbhṛte</seg> </l>
<l><seg type="pāda" n="c">mṛtyunopekṣite devā</seg> <seg type="pāda" n="d">rākṣasān ūcire tadā</seg> //</l>
</lg>

<milestone unit="speaker" n="devā ūcuḥ"/>
<lg xml:id="BrP_116.6">
<l><seg type="pāda" n="a">gacchadhvam ṛṣisattraṃ tan</seg> <seg type="pāda" n="b">nāśayadhvaṃ mahādhvaram</seg> </l>
<milestone unit="speaker" n="brahmovāca"/>
<l><seg type="pāda" n="c">iti devavacaḥ śrutvā</seg> <seg type="pāda" n="d">procus te rākṣasāḥ surān</seg> //</l>
</lg>

<milestone unit="speaker" n="asurā ūcuḥ"/>

<lg xml:id="BrP_116.7">
<l><seg type="pāda" n="a">vidhvaṃsayāmas taṃ yajñam</seg> <seg type="pāda" n="b">asmākaṃ kiṃ phalaṃ tataḥ</seg> </l>
<l><seg type="pāda" n="c">pravartate vinā hetuṃ</seg> <seg type="pāda" n="d">na kopi kvāpi jātucit</seg> //</l>
</lg>

<milestone unit="speaker" n="brahmovāca"/>

<lg xml:id="BrP_116.8">
<l><seg type="pāda" n="a">devā apy asurān ūcur</seg> <seg type="pāda" n="b">yajñārdhaṃ bhavatām api</seg> </l>
<l><seg type="pāda" n="c">bhaved eva tato yāntu</seg> <seg type="pāda" n="d">ṛṣīṇāṃ sattram uttamam</seg> //</l>
</lg>

<lg xml:id="BrP_116.9">
<l><seg type="pāda" n="a">te śrutvā tvaritāḥ sarve</seg> <seg type="pāda" n="b">yatra yajñaḥ pravartate</seg> </l>
<l><seg type="pāda" n="c">jagmus tatra vināśāya</seg> <seg type="pāda" n="d">devavākyād viśeṣataḥ</seg> //</l>
</lg>

<lg xml:id="BrP_116.10">
<l><seg type="pāda" n="a">taj jñātvā ṛṣayo mṛtyum</seg> <seg type="pāda" n="b">āhuḥ kiṃ kurmahe vayam</seg> </l>
<l><seg type="pāda" n="c">āgatā devavacanād</seg> <seg type="pāda" n="d">rākṣasā yajñanāśinaḥ</seg> //</l>
</lg>

<lg xml:id="BrP_116.11">
<l><seg type="pāda" n="a">mṛtyunā saha saṃmantrya</seg> <seg type="pāda" n="b">naimiṣāraṇyavāsinaḥ</seg> </l>
<l><seg type="pāda" n="c">sarve tyaktvā svāśramaṃ taṃ</seg> <seg type="pāda" n="d">śamitrā saha nārada</seg> //</l>
</lg>

<lg xml:id="BrP_116.12">
<l><seg type="pāda" n="a">agnimātram upādāya</seg> <seg type="pāda" n="b">tyaktvā pātrādikaṃ tu yat</seg> </l>
<l><seg type="pāda" n="c">kratuniṣpattaye jagmur</seg> <seg type="pāda" n="d">gautamīṃ prati satvarāḥ</seg> //</l>
</lg>

<lg xml:id="BrP_116.13">
<l><seg type="pāda" n="a">tatra snātvā maheśānaṃ</seg> <seg type="pāda" n="b">rakṣaṇāyopatasthire</seg> </l>
<l><seg type="pāda" n="c">kṛtāñjalipuṭās te tu</seg> <seg type="pāda" n="d">tuṣṭuvus tridaśeśvaram</seg> //</l>
</lg>

<milestone unit="speaker" n="ṛṣaya ūcuḥ"/>

<lg xml:id="BrP_116.14">
<l><seg type="pāda" n="a">yo līlayā viśvam idaṃ cakāra</seg> <lb/><seg type="pāda" n="b">dhātā vidhātā bhuvanatrayasya</seg></l>
<l><seg type="pāda" n="c">yo viśvarūpaḥ sadasatparo yaḥ</seg> <lb/><seg type="pāda" n="d">someśvaraṃ taṃ śaraṇaṃ vrajāmaḥ</seg></l>
</lg>

<milestone unit="speaker" n="mṛtyur uvāca"/>

<lg xml:id="BrP_116.15">
<l><seg type="pāda" n="a">icchāmātreṇa yaḥ sarvaṃ</seg> <seg type="pāda" n="b">hanti pāti karoti ca</seg> </l>
<l><seg type="pāda" n="c">tam ahaṃ tridaśeśānaṃ</seg> <seg type="pāda" n="d">śaraṇaṃ yāmi śaṃkaram</seg> //</l>
</lg>

<lg xml:id="BrP_116.16">
<l><seg type="pāda" n="a">mahānalaṃ mahākāyaṃ</seg> <seg type="pāda" n="b">mahānāgavibhūṣaṇam</seg> </l>
<l><seg type="pāda" n="c">mahāmūrtidharaṃ devaṃ</seg> <seg type="pāda" n="d">śaraṇaṃ yāmi śaṃkaram</seg> //</l>
</lg>

<milestone unit="speaker" n="brahmovāca"/>

<lg xml:id="BrP_116.17">
<l><seg type="pāda" n="a">tataḥ provāca bhagavān</seg> <seg type="pāda" n="b">mṛtyo kā prītir astu te</seg> //</l>
</lg>

<milestone unit="speaker" n="mṛtyur uvāca"/>

<lg xml:id="BrP_116.18">
<l><seg type="pāda" n="a">rākṣasebhyo bhayaṃ ghoram</seg> <seg type="pāda" n="b">āpannaṃ tridaśeśvara</seg> </l>
<l><seg type="pāda" n="c">yajñam asmāṃś ca rakṣasva</seg> <seg type="pāda" n="d">yāvat sattraṃ samāpyate</seg> //</l>
</lg>

<milestone unit="speaker" n="brahmovāca"/>

<lg xml:id="BrP_116.19">
<l><seg type="pāda" n="a">tathā cakāra bhagavāṃs</seg> <seg type="pāda" n="b">trinetro vṛṣabhadhvajaḥ</seg> </l>
<l><seg type="pāda" n="c">śamitrā mṛtyunā sattram</seg> <seg type="pāda" n="d">ṛṣīṇāṃ pūrṇatāṃ yayau</seg> //</l>
</lg>

<lg xml:id="BrP_116.20">
<l><seg type="pāda" n="a">haviṣāṃ bhāgadheyāya</seg> <seg type="pāda" n="b">ājagmur amarāḥ kramāt</seg> </l>
<l><seg type="pāda" n="c">tān avocan munigaṇāḥ</seg> <seg type="pāda" n="d">saṃkṣubdhā mṛtyunā saha</seg> //</l>
</lg>

<milestone unit="speaker" n="ṛṣaya ūcuḥ"/>

<lg xml:id="BrP_116.21">
<l><seg type="pāda" n="a">asmanmakhavināśāya</seg> <seg type="pāda" n="b">rākṣasāḥ preṣitā yataḥ</seg> </l>
<l><seg type="pāda" n="c">tasmād bhavadbhyaḥ pāpiṣṭhā</seg> <seg type="pāda" n="d">rākṣasāḥ santu śatravaḥ</seg> //</l>
</lg>

<milestone unit="speaker" n="brahmovāca"/>

<lg xml:id="BrP_116.22">
<l><seg type="pāda" n="a">tataḥ prabhṛti devānāṃ</seg> <seg type="pāda" n="b">rākṣasā vairiṇo 'bhavan</seg> </l>
<l><seg type="pāda" n="c">kṛtyāṃ ca vaḍavāṃ tatra</seg> <seg type="pāda" n="d">devāś ca ṛṣayo 'malāḥ</seg> //</l>
</lg>

<lg xml:id="BrP_116.23">
<l><seg type="pāda" n="a">mṛtyor bhāryā bhava tvaṃ tām</seg> <seg type="pāda" n="b">ity uktvā te 'bhyaṣecayan</seg> </l>
<l><seg type="pāda" n="c">abhiṣekodakaṃ yat tu</seg> <seg type="pāda" n="d">sā nadī vaḍavābhavat</seg> //</l>
</lg>

<lg xml:id="BrP_116.24">
<l><seg type="pāda" n="a">mṛtyunā sthāpitaṃ liṅgaṃ</seg> <seg type="pāda" n="b">mahānalam iti śrutam</seg> </l>
<l><seg type="pāda" n="c">tataḥ prabhṛti tat tīrthaṃ</seg> <seg type="pāda" n="d">vaḍavāsaṃgamaṃ viduḥ</seg> //</l>
</lg>

<lg xml:id="BrP_116.25">
<l><seg type="pāda" n="a">mahānalo yatra devas</seg> <seg type="pāda" n="b">tat tīrthaṃ bhuktimuktidam</seg> </l>
<l><seg type="pāda" n="c">sahasraṃ tatra tīrthānāṃ</seg> <seg type="pāda" n="d">sarvābhīṣṭapradāyinām</seg> </l>
<l><seg type="pāda" n="e">ubhayos tīrayos tatra</seg> <seg type="pāda" n="f">smaraṇād aghaghātinām</seg> //</l>
</lg>

<milestone unit="speaker" n="brahmovāca"/>

<lg xml:id="BrP_117.1">
<l><seg type="pāda" n="a">ātmatīrtham iti khyātaṃ</seg> <seg type="pāda" n="b">bhuktimuktipradaṃ nṛṇām</seg> </l>
<l><seg type="pāda" n="c">tasya prabhāvaṃ vakṣyāmi</seg> <seg type="pāda" n="d">yatra jñāneśvaraḥ śivaḥ</seg> //</l>
</lg>

<lg xml:id="BrP_117.2">
<l><seg type="pāda" n="a">datta ity api vikhyātaḥ</seg> <seg type="pāda" n="b">so 'triputro harapriyaḥ</seg> </l>
<l><seg type="pāda" n="c">durvāsasaḥ priyo bhrātā</seg> <seg type="pāda" n="d">sarvajñānaviśāradaḥ</seg> </l>
<l><seg type="pāda" n="e">sa gatvā pitaraṃ prāha</seg> <seg type="pāda" n="f">vinayena praṇamya ca</seg> //</l>
</lg>

<milestone unit="speaker" n="datta uvāca"/>

<lg xml:id="BrP_117.3">
<l><seg type="pāda" n="a">brahmajñānaṃ kathaṃ me syāt</seg> <seg type="pāda" n="b">kaṃ pṛcchāmi kva yāmi ca</seg> //</l>
</lg>

<milestone unit="speaker" n="brahmovāca"/>

<lg xml:id="BrP_117.4">
<l><seg type="pāda" n="a">tac chrutvātriḥ putravākyaṃ</seg> <seg type="pāda" n="b">dhyātvā vacanam abravīt</seg> //</l>
</lg>

<milestone unit="speaker" n="atrir uvāca"/>

<lg xml:id="BrP_117.5">
<l><seg type="pāda" n="a">gautamīṃ putra gaccha tvaṃ</seg> <seg type="pāda" n="b">tatra stuhi maheśvaram</seg> </l>
<l><seg type="pāda" n="c">sa tu prīto yadaiva syāt</seg> <seg type="pāda" n="d">tadā jñānam avāpsyasi</seg> //</l>
</lg>

<milestone unit="speaker" n="brahmovāca"/>

<lg xml:id="BrP_117.6">
<l><seg type="pāda" n="a">tathety uktvā tadātreyo</seg> <seg type="pāda" n="b">gaṅgāṃ gatvā śucir yataḥ</seg> </l>
<l><seg type="pāda" n="c">kṛtāñjalipuṭo bhūtvā</seg> <seg type="pāda" n="d">bhaktyā tuṣṭāva śaṃkaram</seg> //</l>
</lg>

<milestone unit="speaker" n="datta uvāca"/>

<lg xml:id="BrP_117.7">
<l><seg type="pāda" n="a">saṃsārakūpe patito 'smi daivān</seg> <lb/><seg type="pāda" n="b">mohena gupto bhavaduḥkhapaṅke</seg></l>
<l><seg type="pāda" n="c">ajñānanāmnā tamasāvṛto 'haṃ</seg> <lb/><seg type="pāda" n="d">paraṃ na vindāmi surādhinātha</seg></l>
</lg>

<lg xml:id="BrP_117.8">
<l><seg type="pāda" n="a">bhinnas triśūlena balīyasāhaṃ</seg> <lb/><seg type="pāda" n="b">pāpena cintākṣurapāṭitaś ca</seg></l>
<l><seg type="pāda" n="c">tapto 'smi pañcendriyatīvratāpaiḥ</seg> <lb/><seg type="pāda" n="d">śrānto 'smi saṃtāraya somanātha</seg></l>
</lg>

<lg xml:id="BrP_117.9">
<l><seg type="pāda" n="a">baddho 'smi dāridryamayaiś ca bandhair</seg> <lb/><seg type="pāda" n="b">hato 'smi rogānalatīvratāpaiḥ</seg></l>
<l><seg type="pāda" n="c">krānto 'smy ahaṃ mṛtyubhujaṃgamena</seg> <lb/><seg type="pāda" n="d">bhīto bhṛśaṃ kiṃ karavāṇi śaṃbho</seg></l>
</lg>

<lg xml:id="BrP_117.10">
<l><seg type="pāda" n="a">bhavābhavābhyām atipīḍito 'haṃ</seg> <lb/><seg type="pāda" n="b">tṛṣṇākṣudhābhyāṃ ca rajastamobhyām</seg></l>
<l><seg type="pāda" n="c">īdṛkṣayā jarayā cābhibhūtaḥ</seg> <lb/><seg type="pāda" n="d">paśyāvasthāṃ kṛpayā me 'dya nātha</seg></l>
</lg>

<lg xml:id="BrP_117.11">
<l><seg type="pāda" n="a">kāmena kopena ca matsareṇa</seg> <lb/><seg type="pāda" n="b">dambhena darpādibhir apy anekaiḥ</seg></l>
<l><seg type="pāda" n="c">ekaikaśaḥ kaṣṭagato 'smi viddhas</seg> <lb/><seg type="pāda" n="d">tvaṃ nāthavad vāraya nātha śatrūn</seg></l>
</lg>

<lg xml:id="BrP_117.12">
<l><seg type="pāda" n="a">kasyāpi kaścit patitasya puṃso</seg> <lb/><seg type="pāda" n="b">duḥkhapraṇodī bhavatīti satyam</seg></l>
<l><seg type="pāda" n="c">vinā bhavantaṃ mama somanātha</seg> <lb/><seg type="pāda" n="d">kutrāpi kāruṇyavaco 'pi nāsti</seg></l>
</lg>

<lg xml:id="BrP_117.13">
<l><seg type="pāda" n="a">tāvat sa kopo bhayamohaduḥkhāny</seg> <lb/><seg type="pāda" n="b">ajñānadāridryarujas tathaiva</seg></l>
<l><seg type="pāda" n="c">kāmādayo mṛtyur apīha yāvan</seg> <lb/><seg type="pāda" n="d">namaḥ śivāyeti na vacmi vākyam</seg></l>
</lg>

<lg xml:id="BrP_117.14">
<l><seg type="pāda" n="a">na me 'sti dharmo na ca me 'sti bhaktir</seg> <lb/><seg type="pāda" n="b">nāhaṃ vivekī karuṇā kuto me</seg></l>
<l><seg type="pāda" n="c">dātāsi tenāśu śaraṇya citte</seg> <lb/><seg type="pāda" n="d">nidhehi someti padaṃ madīye</seg></l>
</lg>

<lg xml:id="BrP_117.15">
<l><seg type="pāda" n="a">yāce na cāhaṃ surabhūpatitvaṃ</seg> <lb/><seg type="pāda" n="b">hṛtpadmamadhye mama somanātha</seg></l>
<l><seg type="pāda" n="c">śrīsomapādāmbujasaṃnidhānaṃ</seg> <lb/><seg type="pāda" n="d">yāce vicāryaiva ca tat kuruṣva</seg></l>
</lg>

<lg xml:id="BrP_117.16">
<l><seg type="pāda" n="a">yathā tavāhaṃ vidito 'smi pāpas</seg> <lb/><seg type="pāda" n="b">tathāpi vijñāpanam āśṛṇuṣva</seg></l>
<l><seg type="pāda" n="c">saṃśrūyate yatra vacaḥ śiveti</seg> <lb/><seg type="pāda" n="d">tatra sthitiḥ syān mama somanātha</seg></l>
</lg>

<lg xml:id="BrP_117.17">
<l><seg type="pāda" n="a">gaurīpate śaṃkara somanātha</seg> <lb/><seg type="pāda" n="b">viśveśa kāruṇyanidhe 'khilātman</seg></l>
<l><seg type="pāda" n="c">saṃstūyate yatra sadeti tatra</seg> <lb/><seg type="pāda" n="d">keṣām api syāt kṛtināṃ nivāsaḥ</seg></l>
</lg>

<milestone unit="speaker" n="brahmovāca"/>

<lg xml:id="BrP_117.18">
<l><seg type="pāda" n="a">ity ātreyastutiṃ śrutvā</seg> <seg type="pāda" n="b">tutoṣa bhagavān haraḥ</seg> </l>
<l><seg type="pāda" n="c">varado 'smīti taṃ prāha</seg> <seg type="pāda" n="d">yoginaṃ viśvakṛd bhavaḥ</seg> //</l>
</lg>

<milestone unit="speaker" n="ātreya uvāca"/>

<lg xml:id="BrP_117.19">
<l><seg type="pāda" n="a">ātmajñānaṃ ca muktiṃ ca</seg> <seg type="pāda" n="b">bhuktiṃ ca vipulāṃ tvayi</seg> </l>
<l><seg type="pāda" n="c">tīrthasyāpi ca māhātmyaṃ</seg> <seg type="pāda" n="d">varo 'yaṃ tridaśārcita</seg> //</l>
</lg>

<milestone unit="speaker" n="brahmovāca"/>

<lg xml:id="BrP_117.20">
<l><seg type="pāda" n="a">evam astv iti taṃ śaṃbhur</seg> <seg type="pāda" n="b">uktvā cāntaradhīyata</seg> </l>
<l><seg type="pāda" n="c">tataḥ prabhṛti tat tīrtham</seg> <seg type="pāda" n="d">ātmatīrthaṃ vidur budhāḥ</seg> </l>
<l><seg type="pāda" n="e">tatra snānena dānena</seg> <seg type="pāda" n="f">muktiḥ syād iha nārada</seg> //</l>
</lg>

<milestone unit="speaker" n="brahmovāca"/>

<lg xml:id="BrP_118.1">
<l><seg type="pāda" n="a">aśvatthatīrtham ākhyātaṃ</seg> <seg type="pāda" n="b">pippalaṃ ca tataḥ param</seg> </l>
<l><seg type="pāda" n="c">uttare mandatīrthaṃ tu</seg> <seg type="pāda" n="d">tatra vyuṣṭim itaḥ śṛṇu</seg> //</l>
</lg>

<lg xml:id="BrP_118.2">
<l><seg type="pāda" n="a">purā tv agastyo bhagavān</seg> <seg type="pāda" n="b">dakṣiṇāśāpatiḥ prabhuḥ</seg> </l>
<l><seg type="pāda" n="c">devais tu preritaḥ pūrvaṃ</seg> <seg type="pāda" n="d">vindhyasya prārthanaṃ prati</seg> //</l>
</lg>

<lg xml:id="BrP_118.3">
<l><seg type="pāda" n="a">sa śanair vindhyam abhyāgāt</seg> <seg type="pāda" n="b">sahasramunibhir vṛtaḥ</seg> </l>
<l><seg type="pāda" n="c">tam āgatya nagaśreṣṭhaṃ</seg> <seg type="pāda" n="d">bahuvṛkṣasamākulam</seg> //</l>
</lg>

<lg xml:id="BrP_118.4">
<l><seg type="pāda" n="a">spardhinaṃ merubhānubhyāṃ</seg> <seg type="pāda" n="b">vindhyaṃ śṛṅgaśatair vṛtam</seg> </l>
<l><seg type="pāda" n="c">atyunnataṃ nagaṃ dhīro</seg> <seg type="pāda" n="d">lopāmudrāpatir muniḥ</seg> //</l>
</lg>

<lg xml:id="BrP_118.5">
<l><seg type="pāda" n="a">kṛtātithyo dvijaiḥ sārdhaṃ</seg> <seg type="pāda" n="b">praśasya ca nagaṃ punaḥ</seg> </l>
<l><seg type="pāda" n="c">idam āha muniśreṣṭho</seg> <seg type="pāda" n="d">devakāryārthasiddhaye</seg> //</l>
</lg>

<milestone unit="speaker" n="agastya uvāca"/>

<lg xml:id="BrP_118.6">
<l><seg type="pāda" n="a">ahaṃ yāmi nagaśreṣṭha</seg> <seg type="pāda" n="b">munibhis tattvadarśibhiḥ</seg> </l>
<l><seg type="pāda" n="c">tīrthayātrāṃ karomīti</seg> <seg type="pāda" n="d">dakṣiṇāśāṃ vrajāmy aham</seg> //</l>
</lg>

<lg xml:id="BrP_118.7">
<l><seg type="pāda" n="a">dehi mārgaṃ nagapate</seg> <seg type="pāda" n="b">ātithyaṃ dehi yācate</seg> </l>
<l><seg type="pāda" n="c">yāvad āgamanaṃ me syāt</seg> <seg type="pāda" n="d">sthātavyaṃ tāvad eva hi</seg> //</l>
</lg>

<lg xml:id="BrP_118.8">
<l><seg type="pāda" n="a">nānyathā bhavitavyaṃ te</seg> <seg type="pāda" n="b">tathety āha nagottamaḥ</seg> </l>
<l><seg type="pāda" n="c">ākrāman dakṣiṇām āśāṃ</seg> <seg type="pāda" n="d">tair vṛto munibhir muniḥ</seg> //</l>
</lg>

<lg xml:id="BrP_118.9">
<l><seg type="pāda" n="a">śanaiḥ sa gautamīm āgāt</seg> <seg type="pāda" n="b">sattrayāgāya dīkṣitaḥ</seg> </l>
<l><seg type="pāda" n="c">yāvat saṃvatsaraṃ sattram</seg> <seg type="pāda" n="d">akarod ṛṣibhir vṛtaḥ</seg> //</l>
</lg>

<lg xml:id="BrP_118.10">
<l><seg type="pāda" n="a">kaiṭabhasya sutau pāpau</seg> <seg type="pāda" n="b">rākṣasau dharmakaṇṭakau</seg> </l>
<l><seg type="pāda" n="c">aśvatthaḥ pippalaś ceti</seg> <seg type="pāda" n="d">vikhyātau tridaśālaye</seg> //</l>
</lg>

<lg xml:id="BrP_118.11">
<l><seg type="pāda" n="a">aśvattho 'śvattharūpeṇa</seg> <seg type="pāda" n="b">pippalo brahmarūpadhṛk</seg> </l>
<l><seg type="pāda" n="c">tāv ubhāv antaraṃ prepsū</seg> <seg type="pāda" n="d">yajñavidhvaṃsanāya tu</seg> //</l>
</lg>

<lg xml:id="BrP_118.12">
<l><seg type="pāda" n="a">kurutāṃ kāṅkṣitaṃ rūpaṃ</seg> <seg type="pāda" n="b">dānavau pāpacetasau</seg> </l>
<l><seg type="pāda" n="c">aśvattho vṛkṣarūpeṇa</seg> <seg type="pāda" n="d">pippalo brāhmaṇākṛtiḥ</seg> //</l>
</lg>

<lg xml:id="BrP_118.13">
<l><seg type="pāda" n="a">ubhau tau brāhmaṇān nityaṃ</seg> <seg type="pāda" n="b">pīḍayetāṃ tapodhana</seg> </l>
<l><seg type="pāda" n="c">ālabhante ca ye 'śvatthaṃ</seg> <seg type="pāda" n="d">tāṃs tān aśnāty asau taruḥ</seg> //</l>
</lg>

<lg xml:id="BrP_118.14">
<l><seg type="pāda" n="a">pippalaḥ sāmago bhūtvā</seg> <seg type="pāda" n="b">śiṣyān aśnāti rākṣasaḥ</seg> </l>
<l><seg type="pāda" n="c">tasmād adyāpi vipreṣu</seg> <seg type="pāda" n="d">sāmago 'tīva niṣkṛpaḥ</seg> //</l>
</lg>

<lg xml:id="BrP_118.15">
<l><seg type="pāda" n="a">kṣīyamāṇān dvijān dṛṣṭvā</seg> <seg type="pāda" n="b">munayo rākṣasāv imau</seg> </l>
<l><seg type="pāda" n="c">iti buddhvā mahāprājñā</seg> <seg type="pāda" n="d">dakṣiṇaṃ tīram āśritam</seg> //</l>
</lg>

<lg xml:id="BrP_118.16">
<l><seg type="pāda" n="a">sauriṃ śanaiścaraṃ mandaṃ</seg> <seg type="pāda" n="b">tapasyantaṃ dhṛtavratam</seg> </l>
<l><seg type="pāda" n="c">gatvā munigaṇāḥ sarve</seg> <seg type="pāda" n="d">rakṣaḥkarma nyavedayan</seg> //</l>
</lg>

<lg xml:id="BrP_118.17">
<l><seg type="pāda" n="a">saurir munigaṇān āha</seg> <seg type="pāda" n="b">pūrṇe tapasi me dvijāḥ</seg> </l>
<l><seg type="pāda" n="c">rākṣasau hanmy apūrṇe tu</seg> <seg type="pāda" n="d">tapasy akṣama eva hi</seg> //</l>
</lg>

<lg xml:id="BrP_118.18">
<l><seg type="pāda" n="a">punaḥ procur munigaṇā</seg> <seg type="pāda" n="b">dāsyāmas te tapo mahat</seg> </l>
<l><seg type="pāda" n="c">ity ukto brāhmaṇaiḥ sauriḥ</seg> <seg type="pāda" n="d">kṛtam ity āha tān api</seg> //</l>
</lg>

<lg xml:id="BrP_118.19">
<l><seg type="pāda" n="a">saurir brāhmaṇaveṣeṇa</seg> <seg type="pāda" n="b">prāyād aśvattharūpiṇam</seg> </l>
<l><seg type="pāda" n="c">rākṣasaṃ brāhmaṇo bhūtvā</seg> <seg type="pāda" n="d">pradakṣiṇam athākarot</seg> //</l>
</lg>

<lg xml:id="BrP_118.20">
<l><seg type="pāda" n="a">pradakṣiṇaṃ tu kurvāṇaṃ</seg> <seg type="pāda" n="b">mene brāhmaṇam eva tam</seg> </l>
<l><seg type="pāda" n="c">nityavad rākṣasaḥ pāpo</seg> <seg type="pāda" n="d">bhakṣayām āsa māyayā</seg> //</l>
</lg>

<lg xml:id="BrP_118.21">
<l><seg type="pāda" n="a">tasya kāyaṃ samāviśya</seg> <seg type="pāda" n="b">cakṣuṣāntrāṇy apaśyata</seg> </l>
<l><seg type="pāda" n="c">dṛṣṭaḥ sa rākṣasaḥ pāpo</seg> <seg type="pāda" n="d">mandena ravisūnunā</seg> //</l>
</lg>

<lg xml:id="BrP_118.22">
<l><seg type="pāda" n="a">bhasmībhūtaḥ kṣaṇenaiva</seg> <seg type="pāda" n="b">girir vajrahato yathā</seg> </l>
<l><seg type="pāda" n="c">aśvatthaṃ bhasmasāt kṛtvā</seg> <seg type="pāda" n="d">anyaṃ brāhmaṇarūpiṇam</seg> //</l>
</lg>

<lg xml:id="BrP_118.23">
<l><seg type="pāda" n="a">rākṣasaṃ pāpanilayam</seg> <seg type="pāda" n="b">eka eva tam abhyagāt</seg> </l>
<l><seg type="pāda" n="c">adhīyāno vipra iva</seg> <seg type="pāda" n="d">śiṣyarūpo vinītavat</seg> //</l>
</lg>

<lg xml:id="BrP_118.24">
<l><seg type="pāda" n="a">pippalaḥ pūrvavac cāpi</seg> <seg type="pāda" n="b">bhakṣayām āsa bhānujam</seg> </l>
<l><seg type="pāda" n="c">sa bhakṣitaḥ pūrvavac ca</seg> <seg type="pāda" n="d">kukṣāv antrāṇy avaikṣata</seg> //</l>
</lg>

<lg xml:id="BrP_118.25">
<l><seg type="pāda" n="a">tenālokitamātro 'sau</seg> <seg type="pāda" n="b">rākṣaso bhasmasād abhūt</seg> </l>
<l><seg type="pāda" n="c">ubhau hatvā bhānusutaḥ</seg> <seg type="pāda" n="d">kiṃ kṛtyaṃ me vadantv atha</seg> //</l>
</lg>

<lg xml:id="BrP_118.26">
<l><seg type="pāda" n="a">munayo jātasaṃharṣāḥ</seg> <seg type="pāda" n="b">sarva eva tapasvinaḥ</seg> </l>
<l><seg type="pāda" n="c">tataḥ prasannā hy abhavann</seg> <seg type="pāda" n="d">ṛṣayo 'gastyapūrvakāḥ</seg> //</l>
</lg>

<lg xml:id="BrP_118.27">
<l><seg type="pāda" n="a">varān dadur yathākāmaṃ</seg> <seg type="pāda" n="b">sauraye mandagāmine</seg> </l>
<l><seg type="pāda" n="c">sa prīto brāhmaṇān āha</seg> <seg type="pāda" n="d">śaniḥ sūryasuto balī</seg> //</l>
</lg>

<milestone unit="speaker" n="saurir uvāca"/>

<lg xml:id="BrP_118.28">
<l><seg type="pāda" n="a">maddvāre niyatā ye ca</seg> <seg type="pāda" n="b">kurvanty aśvatthalambhanam</seg> </l>
<l><seg type="pāda" n="c">teṣāṃ sarvāṇi kāryāṇi</seg> <seg type="pāda" n="d">syuḥ pīḍā madbhavā na ca</seg> //</l>
</lg>

<lg xml:id="BrP_118.29">
<l><seg type="pāda" n="a">tīrthe cāśvatthasaṃjñe vai</seg> <seg type="pāda" n="b">snānaṃ kurvanti ye narāḥ</seg> </l>
<l><seg type="pāda" n="c">teṣāṃ sarvāṇi kāryāṇi</seg> <seg type="pāda" n="d">bhaveyur aparo varaḥ</seg> //</l>
</lg>

<lg xml:id="BrP_118.30">
<l><seg type="pāda" n="a">mandavāre tu ye 'śvatthaṃ</seg> <seg type="pāda" n="b">prātar utthāya mānavāḥ</seg> </l>
<l><seg type="pāda" n="c">ālabhante ca teṣāṃ vai</seg> <seg type="pāda" n="d">grahapīḍā vyapohatu</seg> //</l>
</lg>

<milestone unit="speaker" n="brahmovāca"/>

<lg xml:id="BrP_118.31">
<l><seg type="pāda" n="a">tataḥ prabhṛti tat tīrtham</seg> <seg type="pāda" n="b">aśvatthaṃ pippalaṃ viduḥ</seg> </l>
<l><seg type="pāda" n="c">tīrthaṃ śanaiścaraṃ tatra</seg> <seg type="pāda" n="d">tatrāgastyaṃ ca sāttrikam</seg> //</l>
</lg>

<lg xml:id="BrP_118.32">
<l><seg type="pāda" n="a">yājñikaṃ cāpi tat tīrthaṃ</seg> <seg type="pāda" n="b">sāmagaṃ tīrtham eva ca</seg> </l>
<l><seg type="pāda" n="c">ityādyaṣṭottarāṇy āsan</seg> <seg type="pāda" n="d">sahasrāṇy atha ṣoḍaśa</seg> </l>
<l><seg type="pāda" n="e">teṣu snānaṃ ca dānaṃ ca</seg> <seg type="pāda" n="f">sattrayāgaphalapradam</seg> //</l>
</lg>

<milestone unit="speaker" n="brahmovāca"/>

<lg xml:id="BrP_119.1">
<l><seg type="pāda" n="a">somatīrtham iti khyātaṃ</seg> <seg type="pāda" n="b">tad apy uktaṃ mahātmabhiḥ</seg> </l>
<l><seg type="pāda" n="c">tatra snānena dānena</seg> <seg type="pāda" n="d">somapānaphalaṃ labhet</seg> //</l>
</lg>

<lg xml:id="BrP_119.2">
<l><seg type="pāda" n="a">jagatāṃ mātaraḥ pūrvam</seg> <seg type="pāda" n="b">oṣadhyo jīvasaṃmatāḥ</seg> </l>
<l><seg type="pāda" n="c">mamāpi mātaro devyaḥ</seg> <seg type="pāda" n="d">pūrvāsāṃ pūrvavattarāḥ</seg> //</l>
</lg>

<lg xml:id="BrP_119.3">
<l><seg type="pāda" n="a">āsu pratiṣṭhito dharmaḥ</seg> <seg type="pāda" n="b">svādhyāyo yajñakarma ca</seg> </l>
<l><seg type="pāda" n="c">ābhir eva dhṛtaṃ sarvaṃ</seg> <seg type="pāda" n="d">trailokyaṃ sacarācaram</seg> //</l>
</lg>

<lg xml:id="BrP_119.4">
<l><seg type="pāda" n="a">aśeṣarogopaśamo</seg> <seg type="pāda" n="b">bhavaty ābhir asaṃśayam</seg> </l>
<l><seg type="pāda" n="c">annam etābhir eva syād</seg> <seg type="pāda" n="d">aśeṣaprāṇarakṣaṇam</seg> </l>
<l><seg type="pāda" n="e">atrauṣadhyo jagadvandyā</seg> <seg type="pāda" n="f">mām ūcur anahaṃkṛtāḥ</seg> //</l>
</lg>

<milestone unit="speaker" n="oṣadhya ūcuḥ"/>

<lg xml:id="BrP_119.5">
<l><seg type="pāda" n="a">asmākaṃ tvaṃ patiṃ dehi</seg> <seg type="pāda" n="b">rājānaṃ surasattama</seg> //</l>
</lg>

<milestone unit="speaker" n="brahmovāca"/>

<lg xml:id="BrP_119.6">
<l><seg type="pāda" n="a">tac chrutvā vacanaṃ tāsāṃ</seg> <seg type="pāda" n="b">mayoktā oṣadhīr idam</seg> </l>
<l><seg type="pāda" n="c">patiṃ prāpsyatha sarvāś ca</seg> <seg type="pāda" n="d">rājānaṃ prītivardhanam</seg> //</l>
</lg>

<lg xml:id="BrP_119.7">
<l><seg type="pāda" n="a">rājānam iti tac chrutvā</seg> <seg type="pāda" n="b">tā mām ūcuḥ punar mune</seg> </l>
<l><seg type="pāda" n="c">gantavyaṃ kva punaś coktā</seg> <seg type="pāda" n="d">gautamīṃ yāntu mātaraḥ</seg> //</l>
</lg>

<lg xml:id="BrP_119.8">
<l><seg type="pāda" n="a">tuṣṭāyām atha tasyāṃ vo</seg> <seg type="pāda" n="b">rājā syāl lokapūjitaḥ</seg> </l>
<l><seg type="pāda" n="c">tāś ca gatvā muniśreṣṭha</seg> <seg type="pāda" n="d">tuṣṭuvur gautamīṃ nadīm</seg> //</l>
</lg>

<milestone unit="speaker" n="oṣadhya ūcuḥ"/>

<lg xml:id="BrP_119.9">
<l><seg type="pāda" n="a">kiṃ vākariṣyan bhavavartino janā</seg> <lb/><seg type="pāda" n="b">nānāghasaṃghābhibhavāc ca duḥkhitāḥ</seg></l>
<l><seg type="pāda" n="c">na cāgamiṣyad bhavatī bhuvaṃ cet</seg> <lb/><seg type="pāda" n="d">puṇyodake gautami śaṃbhukānte</seg></l>
</lg>

<lg xml:id="BrP_119.10">
<l><seg type="pāda" n="a">ko vetti bhāgyaṃ naradehabhājāṃ</seg> <lb/><seg type="pāda" n="b">mahīgatānāṃ saritām adhīśe</seg></l>
<l><seg type="pāda" n="c">eṣāṃ mahāpātakasaṃghahantrī</seg> <lb/><seg type="pāda" n="d">tvam amba gaṅge sulabhā sadaiva</seg></l>
</lg>

<lg xml:id="BrP_119.11">
<l><seg type="pāda" n="a">na te vibhūtiṃ nanu vetti ko 'pi</seg> <lb/><seg type="pāda" n="b">trailokyavandye jagadamba gaṅge</seg></l>
<l><seg type="pāda" n="c">gaurīsamāliṅgitavigraho 'pi</seg> <lb/><seg type="pāda" n="d">dhatte smarāriḥ śirasāpi yat tvām</seg></l>
</lg>

<lg xml:id="BrP_119.12">
<l><seg type="pāda" n="a">namo 'stu te mātar abhīṣṭadāyini</seg> <lb/><seg type="pāda" n="b">namo 'stu te brahmamaye 'ghanāśini</seg></l>
<l><seg type="pāda" n="c">namo 'stu te viṣṇupadābjaniḥsṛte</seg> <lb/><seg type="pāda" n="d">namo 'stu te śaṃbhujaṭāviniḥsṛte</seg></l>
</lg>

<milestone unit="speaker" n="brahmovāca"/>

<lg xml:id="BrP_119.13">
<l><seg type="pāda" n="a">ity evaṃ stuvatām īśā</seg> <seg type="pāda" n="b">kiṃ dadāmīty avocata</seg> //</l>
</lg>

<milestone unit="speaker" n="oṣadhya ūcuḥ"/>

<lg xml:id="BrP_119.14">
<l><seg type="pāda" n="a">patiṃ dehi jaganmātā</seg> <seg type="pāda" n="b">rājānam atitejasam</seg> //</l>
</lg>

<milestone unit="speaker" n="brahmovāca"/>

<lg xml:id="BrP_119.15">
<l><seg type="pāda" n="a">tadovāca nadī gaṅgā</seg> <seg type="pāda" n="b">oṣadhīs tā idaṃ vacaḥ</seg> //</l>
</lg>

<milestone unit="speaker" n="gaṅgovāca"/>

<lg xml:id="BrP_119.16">
<l><seg type="pāda" n="a">ahaṃ cāmṛtarūpāsmi</seg> <seg type="pāda" n="b">oṣadhyo mātaro 'mṛtāḥ</seg> </l>
<l><seg type="pāda" n="c">tādṛśaṃ cāmṛtātmānaṃ</seg> <seg type="pāda" n="d">patiṃ somaṃ dadāmi vaḥ</seg> //</l>
</lg>

<milestone unit="speaker" n="brahmovāca"/>

<lg xml:id="BrP_119.17">
<l><seg type="pāda" n="a">devāś ca ṛṣayo vākyaṃ</seg> <seg type="pāda" n="b">menire soma eva ca</seg> </l>
<l><seg type="pāda" n="c">oṣadhyaś cāpi tad vākyaṃ</seg> <seg type="pāda" n="d">tato jagmuḥ svam ālayam</seg> //</l>
</lg>

<lg xml:id="BrP_119.18">
<l><seg type="pāda" n="a">yatra cāpur mahauṣadhyo</seg> <seg type="pāda" n="b">rājānam amṛtātmakam</seg> </l>
<l><seg type="pāda" n="c">somaṃ samastasaṃtāpa</seg><seg type="pāda" n="d">pāpasaṃghanivārakam</seg> //</l>
</lg>

<lg xml:id="BrP_119.19">
<l><seg type="pāda" n="a">somatīrthaṃ tu tat khyātaṃ</seg> <seg type="pāda" n="b">somapānaphalapradam</seg> </l>
<l><seg type="pāda" n="c">tatra snānena dānena</seg> <seg type="pāda" n="d">pitaraḥ svargam āpnuyuḥ</seg> //</l>
</lg>

<lg xml:id="BrP_119.20">
<l><seg type="pāda" n="a">ya idaṃ śṛṇuyān nityaṃ</seg> <seg type="pāda" n="b">paṭhed vā bhaktitaḥ smaret</seg> </l>
<l><seg type="pāda" n="c">dīrgham āyur avāpnoti</seg> <seg type="pāda" n="d">sa putrī dhanavān bhavet</seg> //</l>
</lg>

<milestone unit="speaker" n="brahmovāca"/>

<lg xml:id="BrP_120.1">
<l><seg type="pāda" n="a">dhānyatīrtham iti khyātaṃ</seg> <seg type="pāda" n="b">sarvakāmapradaṃ nṛṇām</seg> </l>
<l><seg type="pāda" n="c">subhikṣaṃ kṣemadaṃ puṃsāṃ</seg> <seg type="pāda" n="d">sarvāpadvinivāraṇam</seg> //</l>
</lg>

<lg xml:id="BrP_120.2">
<l><seg type="pāda" n="a">oṣadhyaḥ somarājānaṃ</seg> <seg type="pāda" n="b">patiṃ prāpya mudānvitāḥ</seg> </l>
<l><seg type="pāda" n="c">ūcuḥ sarvasya lokasya</seg> <seg type="pāda" n="d">gaṅgāyāś cepsitaṃ vacaḥ</seg> //</l>
</lg>

<milestone unit="speaker" n="oṣadhya ūcuḥ"/>

<lg xml:id="BrP_120.3">
<l><seg type="pāda" n="a">vaidikī puṇyagāthāsti</seg> <seg type="pāda" n="b">yāṃ vai vedavido viduḥ</seg> </l>
<l><seg type="pāda" n="c">bhūmiṃ sasyavatīṃ kaścin</seg> <seg type="pāda" n="d">mātaraṃ mātṛsaṃmitām</seg> //</l>
</lg>

<lg xml:id="BrP_120.4">
<l><seg type="pāda" n="a">gaṅgāsamīpe yo dadyāt</seg> <seg type="pāda" n="b">sarvakāmān avāpnuyāt</seg> </l>
<l><seg type="pāda" n="c">bhūmiṃ sasyavatīṃ gāś ca</seg> <seg type="pāda" n="d">oṣadhīś ca mudānvitaḥ</seg> //</l>
</lg>

<lg xml:id="BrP_120.5">
<l><seg type="pāda" n="a">viṣṇubrahmeśarūpāya</seg> <seg type="pāda" n="b">yo dadyād bhaktimān naraḥ</seg> </l>
<l><seg type="pāda" n="c">sarvaṃ tad akṣayaṃ vidyāt</seg> <seg type="pāda" n="d">sarvakāmān avāpnuyāt</seg> //</l>
</lg>

<lg xml:id="BrP_120.6">
<l><seg type="pāda" n="a">oṣadhyaḥ somarājanyāḥ</seg> <seg type="pāda" n="b">somaś cāpy oṣadhīpatiḥ</seg> </l>
<l><seg type="pāda" n="c">iti jñātvā brahmavida</seg> <seg type="pāda" n="d">oṣadhīr yaḥ pradāsyati</seg> //</l>
</lg>

<lg xml:id="BrP_120.7">
<l><seg type="pāda" n="a">sarvān kāmān avāpnoti</seg> <seg type="pāda" n="b">brahmaloke mahīyate</seg> </l>
<l><seg type="pāda" n="c">tā eva somarājanyāḥ</seg> <seg type="pāda" n="d">prītāḥ procuḥ punaḥ punaḥ</seg> //</l>
</lg>

<milestone unit="speaker" n="oṣadhya ūcuḥ"/>

<lg xml:id="BrP_120.8">
<l><seg type="pāda" n="a">yo 'smān dadāti gaṅgāyāṃ</seg> <seg type="pāda" n="b">taṃ rājan pārayāmasi</seg> </l>
<l><seg type="pāda" n="c">tvam uttamaś cauṣadhīśa</seg> <seg type="pāda" n="d">tvadadhīnaṃ carācaram</seg> //</l>
</lg>

<lg xml:id="BrP_120.9">
<l><seg type="pāda" n="a">oṣadhayaḥ saṃvadante</seg> <seg type="pāda" n="b">somena saha rājñā</seg> </l>
<l><seg type="pāda" n="c">yo 'smān dadāti viprebhyas</seg> <seg type="pāda" n="d">taṃ rājan pārayāmasi</seg> //</l>
</lg>

<lg xml:id="BrP_120.10">
<l><seg type="pāda" n="a">vayaṃ ca brahmarūpiṇyaḥ</seg> <seg type="pāda" n="b">prāṇarūpiṇya eva ca</seg> </l>
<l><seg type="pāda" n="c">yo 'smān dadāti viprebhyas</seg> <seg type="pāda" n="d">taṃ rājan pārayāmasi</seg> //</l>
</lg>

<lg xml:id="BrP_120.11">
<l><seg type="pāda" n="a">asmān dadāti yo nityaṃ</seg> <seg type="pāda" n="b">brāhmaṇebhyo jitavrataḥ</seg> </l>
<l><seg type="pāda" n="c">upāstir asti sāsmākaṃ</seg> <seg type="pāda" n="d">taṃ rājan pārayāmasi</seg> //</l>
</lg>

<lg xml:id="BrP_120.12">
<l><seg type="pāda" n="a">sthāvaraṃ jaṅgamaṃ kiṃcid</seg> <seg type="pāda" n="b">asmābhir vyāpṛtaṃ jagat</seg> </l>
<l><seg type="pāda" n="c">yo 'smān dadāti viprebhyas</seg> <seg type="pāda" n="d">taṃ rājan pārayāmasi</seg> //</l>
</lg>

<lg xml:id="BrP_120.13">
<l><seg type="pāda" n="a">havyaṃ kavyaṃ yad amṛtaṃ</seg> <seg type="pāda" n="b">yat kiṃcid upabhujyate</seg> </l>
<l><seg type="pāda" n="c">tadgarīyaś ca yo dadyāt</seg> <seg type="pāda" n="d">taṃ rājan pārayāmasi</seg> //</l>
</lg>

<lg xml:id="BrP_120.14">
<l><seg type="pāda" n="a">ity etāṃ vaidikīṃ gāthāṃ</seg> <seg type="pāda" n="b">yaḥ śṛṇoti smareta vā</seg> </l>
<l><seg type="pāda" n="c">paṭhate bhaktim āpannas</seg> <seg type="pāda" n="d">taṃ rājan pārayāmasi</seg> //</l>
</lg>

<milestone unit="speaker" n="brahmovāca"/>

<lg xml:id="BrP_120.15">
<l><seg type="pāda" n="a">yatraiṣā paṭhitā gāthā</seg> <seg type="pāda" n="b">somena saha rājñā</seg> </l>
<l><seg type="pāda" n="c">gaṅgātīre cauṣadhībhir</seg> <seg type="pāda" n="d">dhānyatīrthaṃ tad ucyate</seg> //</l>
</lg>

<lg xml:id="BrP_120.16">
<l><seg type="pāda" n="a">tataḥ prabhṛti tat tīrtham</seg> <seg type="pāda" n="b">auṣadhyaṃ saumyam eva ca</seg> </l>
<l><seg type="pāda" n="c">amṛtaṃ vedagāthaṃ ca</seg> <seg type="pāda" n="d">mātṛtīrthaṃ tathaiva ca</seg> //</l>
</lg>

<lg xml:id="BrP_120.17">
<l><seg type="pāda" n="a">eṣu snānaṃ japo homo</seg> <seg type="pāda" n="b">dānaṃ ca pitṛtarpaṇam</seg> </l>
<l><seg type="pāda" n="c">annadānaṃ tu yaḥ kuryāt</seg> <seg type="pāda" n="d">tad ānantyāya kalpate</seg> //</l>
</lg>

<lg xml:id="BrP_120.18">
<l><seg type="pāda" n="a">ṣaṭśatādhikasāhasraṃ</seg> <seg type="pāda" n="b">tīrthānāṃ tīrayor dvayoḥ</seg> </l>
<l><seg type="pāda" n="c">sarvapāpanihantṝṇāṃ</seg> <seg type="pāda" n="d">sarvasaṃpadvivardhanam</seg> //</l>
</lg>

<milestone unit="speaker" n="brahmovāca"/>

<lg xml:id="BrP_121.1">
<l><seg type="pāda" n="a">vidarbhāsaṃgamaṃ puṇyaṃ</seg> <seg type="pāda" n="b">revatīsaṃgamaṃ tathā</seg> </l>
<l><seg type="pāda" n="c">tatra yad vṛttam ākhyāsye</seg> <seg type="pāda" n="d">yat purāṇavido viduḥ</seg> //</l>
</lg>

<lg xml:id="BrP_121.2">
<l><seg type="pāda" n="a">bharadvāja iti khyāta</seg> <seg type="pāda" n="b">ṛṣir āsīt tapodhikaḥ</seg> </l>
<l><seg type="pāda" n="c">tasya svasā revatīti</seg> <seg type="pāda" n="d">kurūpā vikṛtasvarā</seg> //</l>
</lg>

<lg xml:id="BrP_121.3">
<l><seg type="pāda" n="a">tāṃ dṛṣṭvā vikṛtāṃ bhrātā</seg> <seg type="pāda" n="b">bharadvājaḥ pratāpavān</seg> </l>
<l><seg type="pāda" n="c">cintayā parayā yukto</seg> <seg type="pāda" n="d">gaṅgāyā dakṣiṇe taṭe</seg> //</l>
</lg>

<lg xml:id="BrP_121.4">
<l><seg type="pāda" n="a">kasmai dadyām imāṃ kanyāṃ</seg> <seg type="pāda" n="b">svasāraṃ bhīṣaṇākṛtim</seg> </l>
<l><seg type="pāda" n="c">na kaścit pratigṛhṇāti</seg> <seg type="pāda" n="d">dātavyā ca svasā tathā</seg> //</l>
</lg>

<lg xml:id="BrP_121.5">
<l><seg type="pāda" n="a">aho bhūyān na kasyāpi</seg> <seg type="pāda" n="b">kanyā duḥkhaikakāraṇam</seg> </l>
<l><seg type="pāda" n="c">maraṇaṃ jīvato 'py asya</seg> <seg type="pāda" n="d">prāṇinas tu pade pade</seg> //</l>
</lg>

<lg xml:id="BrP_121.6">
<l><seg type="pāda" n="a">evaṃ vimṛśatas tasya</seg> <seg type="pāda" n="b">svāśrame cātiśobhane</seg> </l>
<l><seg type="pāda" n="c">draṣṭuṃ munivaraḥ prāyād</seg> <seg type="pāda" n="d">bharadvājaṃ yatavratam</seg> //</l>
</lg>

<lg xml:id="BrP_121.7">
<l><seg type="pāda" n="a">dvyaṣṭavarṣaḥ śubhavapuḥ</seg> <seg type="pāda" n="b">śānto dānto guṇākaraḥ</seg> </l>
<l><seg type="pāda" n="c">nāmnā kaṭha iti khyāto</seg> <seg type="pāda" n="d">bharadvājaṃ nanāma saḥ</seg> //</l>
</lg>

<lg xml:id="BrP_121.8">
<l><seg type="pāda" n="a">vidhivat pūjya taṃ vipraṃ</seg> <seg type="pāda" n="b">bharadvājaḥ kaṭhaṃ tadā</seg> </l>
<l><seg type="pāda" n="c">tasyāgamanakāryaṃ ca</seg> <seg type="pāda" n="d">papraccha purataḥ sthitaḥ</seg> //</l>
</lg>

<lg xml:id="BrP_121.9">
<l><seg type="pāda" n="a">kaṭho 'py āha bharadvājaṃ</seg> <seg type="pāda" n="b">vidyārthy aham upāgataḥ</seg> </l>
<l><seg type="pāda" n="c">tathā ca darśanākāṅkṣī</seg> <seg type="pāda" n="d">yad yuktaṃ tad vidhīyatām</seg> //</l>
</lg>

<lg xml:id="BrP_121.10">
<l><seg type="pāda" n="a">bharadvājaḥ kaṭhaṃ prāha</seg> <seg type="pāda" n="b">adhīṣva yad abhīpsitam</seg> </l>
<l><seg type="pāda" n="c">purāṇaṃ smṛtayo vedā</seg> <seg type="pāda" n="d">dharmasthānāny anekaśaḥ</seg> //</l>
</lg>

<lg xml:id="BrP_121.11">
<l><seg type="pāda" n="a">sarvaṃ vedmi mahāprājña</seg> <seg type="pāda" n="b">ruciraṃ vada mā ciram</seg> </l>
<l><seg type="pāda" n="c">kulīno dharmanirato</seg> <seg type="pāda" n="d">guruśuśrūṣaṇe rataḥ</seg> </l>
<l><seg type="pāda" n="e">abhimānī śrutadharaḥ</seg> <seg type="pāda" n="f">śiṣyaḥ puṇyair avāpyate</seg> //</l>
</lg>

<milestone unit="speaker" n="kaṭha uvāca"/>

<lg xml:id="BrP_121.12">
<l><seg type="pāda" n="a">adhyāpayasva bho brahmañ</seg> <seg type="pāda" n="b">śiṣyaṃ māṃ vītakalmaṣam</seg> </l>
<l><seg type="pāda" n="c">śuśrūṣaṇarataṃ bhaktaṃ</seg> <seg type="pāda" n="d">kulīnaṃ satyavādinam</seg> //</l>
</lg>

<milestone unit="speaker" n="brahmovāca"/>

<lg xml:id="BrP_121.13">
<l><seg type="pāda" n="a">tathety uktvā bharadvājaḥ</seg> <seg type="pāda" n="b">prādād vidyām aśeṣataḥ</seg> </l>
<l><seg type="pāda" n="c">prāptavidyaḥ kaṭhaḥ prīto</seg> <seg type="pāda" n="d">bharadvājam athābravīt</seg> //</l>
</lg>

<milestone unit="speaker" n="kaṭha uvāca"/>

<lg xml:id="BrP_121.14">
<l><seg type="pāda" n="a">iccheyaṃ dakṣiṇāṃ dātuṃ</seg> <seg type="pāda" n="b">guro tava manaḥpriyām</seg> </l>
<l><seg type="pāda" n="c">vadasva durlabhaṃ vāpi</seg> <seg type="pāda" n="d">guro tubhyaṃ namo 'stu te</seg> //</l>
</lg>

<lg xml:id="BrP_121.15">
<l><seg type="pāda" n="a">vidyāṃ prāpyāpi ye mohāt</seg> <seg type="pāda" n="b">svaguroḥ pāritoṣikam</seg> </l>
<l><seg type="pāda" n="c">na prayacchanti nirayaṃ</seg> <seg type="pāda" n="d">te yānty ācandratārakam</seg> //</l>
</lg>

<milestone unit="speaker" n="bharadvāja uvāca"/>

<lg xml:id="BrP_121.16">
<l><seg type="pāda" n="a">gṛhāṇa kanyāṃ vidhivad</seg> <seg type="pāda" n="b">bhāryāṃ kuru mama svasām</seg> </l>
<l><seg type="pāda" n="c">asyāṃ prītyā vartitavyaṃ</seg> <seg type="pāda" n="d">yāceyaṃ dakṣiṇām imām</seg> //</l>
</lg>

<milestone unit="speaker" n="kaṭha uvāca"/>

<lg xml:id="BrP_121.17">
<l><seg type="pāda" n="a">bhrātṛvat putravac cāpi</seg> <seg type="pāda" n="b">śiṣyaḥ syāt tu guroḥ sadā</seg> </l>
<l><seg type="pāda" n="c">guruś ca pitṛvac ca syāt</seg> <seg type="pāda" n="d">saṃbandho 'tra kathaṃ bhavet</seg> //</l>
</lg>

<milestone unit="speaker" n="bharadvāja uvāca"/>

<lg xml:id="BrP_121.18">
<l><seg type="pāda" n="a">madvākyaṃ kuru satyaṃ tvaṃ</seg> <seg type="pāda" n="b">mamājñā tava dakṣiṇā</seg> </l>
<l><seg type="pāda" n="c">sarvaṃ smṛtvā kaṭhādya tvaṃ</seg> <seg type="pāda" n="d">revatīṃ bhara tanmanāḥ</seg> //</l>
</lg>

<milestone unit="speaker" n="brahmovāca"/>

<lg xml:id="BrP_121.19">
<l><seg type="pāda" n="a">tathety uktvā guror vākyāt</seg> <seg type="pāda" n="b">kaṭho jagrāha pāṇinā</seg> </l>
<l><seg type="pāda" n="c">revatīṃ vidhivad dattāṃ</seg> <seg type="pāda" n="d">tāṃ samīkṣya kaṭhas tv atha</seg> //</l>
</lg>

<lg xml:id="BrP_121.20">
<l><seg type="pāda" n="a">tatraiva pūjayām āsa</seg> <seg type="pāda" n="b">deveśaṃ śaṃkaraṃ tadā</seg> </l>
<l><seg type="pāda" n="c">revatyā rūpasaṃpattyai</seg> <seg type="pāda" n="d">śivaprītyai ca revatī</seg> //</l>
</lg>

<lg xml:id="BrP_121.21">
<l><seg type="pāda" n="a">surūpā cārusarvāṅgī</seg> <seg type="pāda" n="b">na rūpeṇopamīyate</seg> </l>
<l><seg type="pāda" n="c">abhiṣekodakaṃ tatra</seg> <seg type="pāda" n="d">revatyā yad viniḥsṛtam</seg> //</l>
</lg>

<lg xml:id="BrP_121.22">
<l><seg type="pāda" n="a">sābhavat tatra gaṅgāyāṃ</seg> <seg type="pāda" n="b">tasmāt tannāmato nadī</seg> </l>
<l><seg type="pāda" n="c">revatīti samākhyātā</seg> <seg type="pāda" n="d">rūpasaubhāgyadāyinī</seg> //</l>
</lg>

<lg xml:id="BrP_121.23">
<l><seg type="pāda" n="a">punar darbhaiś ca vividhair</seg> <seg type="pāda" n="b">abhiṣekaṃ cakāra saḥ</seg> </l>
<l><seg type="pāda" n="c">puṇyarūpatvasaṃsiddhyai</seg> <seg type="pāda" n="d">vidarbhā tad abhūn nadī</seg> //</l>
</lg>

<lg xml:id="BrP_121.24">
<l><seg type="pāda" n="a">śraddhayā saṃgame snātvā</seg> <seg type="pāda" n="b">revatīgaṅgayor naraḥ</seg> </l>
<l><seg type="pāda" n="c">sarvapāpavinirmukto</seg> <seg type="pāda" n="d">viṣṇuloke mahīyate</seg> //</l>
</lg>

<lg xml:id="BrP_121.25">
<l><seg type="pāda" n="a">tathā vidarbhāgautamyoḥ</seg> <seg type="pāda" n="b">saṃgame śraddhayā mune</seg> </l>
<l><seg type="pāda" n="c">snānaṃ karoty asau yāti</seg> <seg type="pāda" n="d">bhuktiṃ muktiṃ ca tatkṣaṇāt</seg> //</l>
</lg>

<lg xml:id="BrP_121.26">
<l><seg type="pāda" n="a">ubhayos tīrayos tatra</seg> <seg type="pāda" n="b">tīrthānāṃ śatam uttamam</seg> </l>
<l><seg type="pāda" n="c">sarvapāpakṣayakaraṃ</seg> <seg type="pāda" n="d">sarvasiddhipradāyakam</seg> //</l>
</lg>

<milestone unit="speaker" n="brahmovāca"/>

<lg xml:id="BrP_122.1">
<l><seg type="pāda" n="a">pūrṇatīrtham iti khyātaṃ</seg> <seg type="pāda" n="b">gaṅgāyā uttare taṭe</seg> </l>
<l><seg type="pāda" n="c">tatra snātvā naro 'jñānāt</seg> <seg type="pāda" n="d">tathāpi śubham āpnuyāt</seg> //</l>
</lg>

<lg xml:id="BrP_122.2">
<l><seg type="pāda" n="a">pūrṇatīrthasya māhātmyaṃ</seg> <seg type="pāda" n="b">varṇyate kena jantunā</seg> </l>
<l><seg type="pāda" n="c">svayaṃ saṃsthīyate yatra</seg> <seg type="pāda" n="d">cakriṇā ca pinākinā</seg> //</l>
</lg>

<lg xml:id="BrP_122.3">
<l><seg type="pāda" n="a">purā dhanvantarir nāma</seg> <seg type="pāda" n="b">kalpādāv āyuṣaḥ sutaḥ</seg> </l>
<l><seg type="pāda" n="c">iṣṭvā bahuvidhair yajñair</seg> <seg type="pāda" n="d">aśvamedhapuraḥsaraiḥ</seg> //</l>
</lg>

<lg xml:id="BrP_122.4">
<l><seg type="pāda" n="a">dattvā dānāny anekāni</seg> <seg type="pāda" n="b">bhuktvā bhogāṃś ca puṣkalān</seg> </l>
<l><seg type="pāda" n="c">vijñāya bhogavaiṣamyaṃ</seg> <seg type="pāda" n="d">paraṃ vairāgyam āśritaḥ</seg> //</l>
</lg>

<lg xml:id="BrP_122.5">
<l><seg type="pāda" n="a">giriśṛṅge 'mbudheḥ pāre</seg> <seg type="pāda" n="b">tathā gaṅgānadītaṭe</seg> </l>
<l><seg type="pāda" n="c">śivaviṣṇvor gṛhe vāpi</seg> <seg type="pāda" n="d">viśeṣāt puṇyasaṃgame</seg> //</l>
</lg>

<lg xml:id="BrP_122.6">
<l><seg type="pāda" n="a">taptaṃ hutaṃ ca japtaṃ ca</seg> <seg type="pāda" n="b">sarvam akṣayatāṃ vrajet</seg> </l>
<l><seg type="pāda" n="c">dhanvantarir iti jñātvā</seg> <seg type="pāda" n="d">tatra tepe tapo mahat</seg> //</l>
</lg>

<lg xml:id="BrP_122.7">
<l><seg type="pāda" n="a">jñānavairāgyasaṃpanno</seg> <seg type="pāda" n="b">bhīmeśacaraṇāśrayaḥ</seg> </l>
<l><seg type="pāda" n="c">tapaś cakāra vipulaṃ</seg> <seg type="pāda" n="d">gaṅgāsāgarasaṃgame</seg> //</l>
</lg>

<lg xml:id="BrP_122.8">
<l><seg type="pāda" n="a">purā ca nikṛto rājñā</seg> <seg type="pāda" n="b">raṇaṃ hitvā mahāsuraḥ</seg> </l>
<l><seg type="pāda" n="c">sahasram ekaṃ varṣāṇāṃ</seg> <seg type="pāda" n="d">samudraṃ prāviśad bhayāt</seg> //</l>
</lg>

<lg xml:id="BrP_122.9">
<l><seg type="pāda" n="a">dhanvantarau vanaṃ prāpte</seg> <seg type="pāda" n="b">rājyaṃ prāpte tu tatsute</seg> </l>
<l><seg type="pāda" n="c">virāgaṃ ca gate rājñi</seg> <seg type="pāda" n="d">tataḥ prāyād athārṇavāt</seg> //</l>
</lg>

<lg xml:id="BrP_122.10">
<l><seg type="pāda" n="a">tapasyantaṃ tamo nāma</seg> <seg type="pāda" n="b">balavān asuro mune</seg> </l>
<l><seg type="pāda" n="c">gaṅgātīraṃ samāśritya</seg> <seg type="pāda" n="d">rājā dhanvantarir yataḥ</seg> //</l>
</lg>

<lg xml:id="BrP_122.11">
<l><seg type="pāda" n="a">japahomarato nityaṃ</seg> <seg type="pāda" n="b">brahmajñānaparāyaṇaḥ</seg> </l>
<l><seg type="pāda" n="c">taṃ ripuṃ nāśayāmīti</seg> <seg type="pāda" n="d">tamaḥ prāyād athārṇavāt</seg> //</l>
</lg>

<lg xml:id="BrP_122.12">
<l><seg type="pāda" n="a">nāśito bahuśo 'nena</seg> <seg type="pāda" n="b">rājñā balavatā tv aham</seg> </l>
<l><seg type="pāda" n="c">taṃ ripuṃ nāśayāmīti</seg> <seg type="pāda" n="d">tamaḥ prāyād athārṇavāt</seg> //</l>
</lg>

<lg xml:id="BrP_122.13">
<l><seg type="pāda" n="a">māyayā pramadārūpaṃ</seg> <seg type="pāda" n="b">kṛtvā rājānam abhyagāt</seg> </l>
<l><seg type="pāda" n="c">nṛtyagītavatī subhrūr</seg> <seg type="pāda" n="d">hasantī cārudarśanā</seg> //</l>
</lg>

<lg xml:id="BrP_122.14">
<l><seg type="pāda" n="a">tāṃ dṛṣṭvā cārusarvāṅgīṃ</seg> <seg type="pāda" n="b">bahukālaṃ nayānvitām</seg> </l>
<l><seg type="pāda" n="c">śāntām anuvratāṃ bhaktāṃ</seg> <seg type="pāda" n="d">kṛpayā cābravīn nṛpaḥ</seg> //</l>
</lg>

<milestone unit="speaker" n="nṛpa uvāca"/>

<lg xml:id="BrP_122.15">
<l><seg type="pāda" n="a">kāsi tvaṃ kasya hetor vā</seg> <seg type="pāda" n="b">vartase gahane vane</seg> </l>
<l><seg type="pāda" n="c">kaṃ dṛṣṭvā harṣasīva tvaṃ</seg> <seg type="pāda" n="d">vada kalyāṇi pṛcchate</seg> //</l>
</lg>

<milestone unit="speaker" n="brahmovāca"/>

<lg xml:id="BrP_122.16">
<l><seg type="pāda" n="a">pramadā cāpi tadvākyaṃ</seg> <seg type="pāda" n="b">śrutvā rājānam abravīt</seg> //</l>
</lg>

<milestone unit="speaker" n="pramadovāca"/>

<lg xml:id="BrP_122.17">
<l><seg type="pāda" n="a">tvayi tiṣṭhati ko loke</seg> <seg type="pāda" n="b">hetur harṣasya me bhavet</seg> </l>
<l><seg type="pāda" n="c">aham indrasya yā lakṣmīs</seg> <seg type="pāda" n="d">tvāṃ dṛṣṭvā kāmasaṃbhṛtam</seg> //</l>
</lg>

<lg xml:id="BrP_122.18">
<l><seg type="pāda" n="a">harṣāc carāmi purato</seg> <seg type="pāda" n="b">rājaṃs tava punaḥ punaḥ</seg> </l>
<l><seg type="pāda" n="c">agaṇyapuṇyavirahād</seg> <seg type="pāda" n="d">ahaṃ sarvasya durlabhā</seg> //</l>
</lg>

<milestone unit="speaker" n="brahmovāca"/>

<lg xml:id="BrP_122.19">
<l><seg type="pāda" n="a">etad vaco niśamyāśu</seg> <seg type="pāda" n="b">tapas tyaktvā suduṣkaram</seg> </l>
<l><seg type="pāda" n="c">tām eva manasā dhyāyaṃs</seg> <seg type="pāda" n="d">tanniṣṭhas tatparāyaṇaḥ</seg> //</l>
</lg>

<lg xml:id="BrP_122.20">
<l><seg type="pāda" n="a">tadekaśaraṇo rājā</seg> <seg type="pāda" n="b">babhūva sa yadā tamaḥ</seg> </l>
<l><seg type="pāda" n="c">antardhānaṃ gato brahman</seg> <seg type="pāda" n="d">nāśayitvā tapo bṛhat</seg> //</l>
</lg>

<lg xml:id="BrP_122.21">
<l><seg type="pāda" n="a">etasminn antare 'haṃ vai</seg> <seg type="pāda" n="b">varān dātuṃ samabhyagām</seg> </l>
<l><seg type="pāda" n="c">taṃ dṛṣṭvā vihvalībhūtaṃ</seg> <seg type="pāda" n="d">tapobhraṣṭaṃ yathā mṛtam</seg> //</l>
</lg>

<lg xml:id="BrP_122.22">
<l><seg type="pāda" n="a">tam āśvāsyātha vividhair</seg> <seg type="pāda" n="b">hetubhir nṛpasattamam</seg> </l>
<l><seg type="pāda" n="c">tava śatrus tamo nāma</seg> <seg type="pāda" n="d">kṛtvā tāṃ tapasaś cyutim</seg> //</l>
</lg>

<lg xml:id="BrP_122.23">
<l><seg type="pāda" n="a">caritārtho gato rājan</seg> <seg type="pāda" n="b">na tvaṃ śocitum arhasi</seg> </l>
<l><seg type="pāda" n="c">ānandayanti pramadās</seg> <seg type="pāda" n="d">tāpayanti ca mānavam</seg> //</l>
</lg>

<lg xml:id="BrP_122.24">
<l><seg type="pāda" n="a">sarvā eva viśeṣeṇa</seg> <seg type="pāda" n="b">kim u māyāmayī tu sā</seg> </l>
<l><seg type="pāda" n="c">tataḥ kṛtāñjalī rājā</seg> <seg type="pāda" n="d">mām āha vigatabhramaḥ</seg> //</l>
</lg>

<milestone unit="speaker" n="rājovāca"/>

<lg xml:id="BrP_122.25">
<l><seg type="pāda" n="a">kiṃ karomi kathaṃ brahmaṃs</seg> <seg type="pāda" n="b">tapasaḥ pāram āpnuyām</seg> //</l>
</lg>

<milestone unit="speaker" n="brahmovāca"/>

<lg xml:id="BrP_122.26">
<l><seg type="pāda" n="a">tatas tasyottaraṃ prādāṃ</seg> <seg type="pāda" n="b">devadevaṃ janārdanam</seg> </l>
<l><seg type="pāda" n="c">stuhi sarvaprayatnena</seg> <seg type="pāda" n="d">tataḥ siddhim avāpsyasi</seg> //</l>
</lg>

<lg xml:id="BrP_122.27">
<l><seg type="pāda" n="a">sa hy aśeṣajagatsraṣṭā</seg> <seg type="pāda" n="b">vedavedyaḥ purātanaḥ</seg> </l>
<l><seg type="pāda" n="c">sarvārthasiddhidaḥ puṃsāṃ</seg> <seg type="pāda" n="d">nānyo 'sti bhuvanatraye</seg> //</l>
</lg>

<lg xml:id="BrP_122.28">
<l><seg type="pāda" n="a">sa jagāma nagaśreṣṭhaṃ</seg> <seg type="pāda" n="b">himavantaṃ nṛpottamaḥ</seg> </l>
<l><seg type="pāda" n="c">kṛtāñjalipuṭo bhūtvā</seg> <seg type="pāda" n="d">viṣṇuṃ tuṣṭāva bhaktitaḥ</seg> //</l>
</lg>

<milestone unit="speaker" n="dhanvantarir uvāca"/>

<lg xml:id="BrP_122.29">
<l><seg type="pāda" n="a">jaya viṣṇo jayācintya</seg> <seg type="pāda" n="b">jaya jiṣṇo jayācyuta</seg> </l>
<l><seg type="pāda" n="c">jaya gopāla lakṣmīśa</seg> <seg type="pāda" n="d">jaya kṛṣṇa jaganmaya</seg> //</l>
</lg>

<lg xml:id="BrP_122.30">
<l><seg type="pāda" n="a">jaya bhūtapate nātha</seg> <seg type="pāda" n="b">jaya pannagaśāyine</seg> </l>
<l><seg type="pāda" n="c">jaya sarvaga govinda</seg> <seg type="pāda" n="d">jaya viśvakṛte namaḥ</seg> //</l>
</lg>

<lg xml:id="BrP_122.31">
<l><seg type="pāda" n="a">jaya viśvabhuje deva</seg> <seg type="pāda" n="b">jaya viśvadhṛte namaḥ</seg> </l>
<l><seg type="pāda" n="c">jayeśa sadasat tvaṃ vai</seg> <seg type="pāda" n="d">jaya mādhava dharmiṇe</seg> //</l>
</lg>

<lg xml:id="BrP_122.32">
<l><seg type="pāda" n="a">jaya kāmada kāma tvaṃ</seg> <seg type="pāda" n="b">jaya rāma guṇārṇava</seg> </l>
<l><seg type="pāda" n="c">jaya puṣṭida puṣṭīśa</seg> <seg type="pāda" n="d">jaya kalyāṇadāyine</seg> //</l>
</lg>

<lg xml:id="BrP_122.33">
<l><seg type="pāda" n="a">jaya bhūtapa bhūteśa</seg> <seg type="pāda" n="b">jaya mānavidhāyine</seg> </l>
<l><seg type="pāda" n="c">jaya karmada karma tvaṃ</seg> <seg type="pāda" n="d">jaya pītāmbaracchada</seg> //</l>
</lg>

<lg xml:id="BrP_122.34">
<l><seg type="pāda" n="a">jaya sarveśa sarvas tvaṃ</seg> <seg type="pāda" n="b">jaya maṅgalarūpiṇe</seg> </l>
<l><seg type="pāda" n="c">jaya sattvādhināthāya</seg> <seg type="pāda" n="d">jaya vedavide namaḥ</seg> //</l>
</lg>

<lg xml:id="BrP_122.35">
<l><seg type="pāda" n="a">jaya janmada janmistha</seg> <seg type="pāda" n="b">paramātman namo 'stu te</seg> </l>
<l><seg type="pāda" n="c">jaya muktida muktis tvaṃ</seg> <seg type="pāda" n="d">jaya bhuktida keśava</seg> //</l>
</lg>

<lg xml:id="BrP_122.36">
<l><seg type="pāda" n="a">jaya lokada lokeśa</seg> <seg type="pāda" n="b">jaya pāpavināśana</seg> </l>
<l><seg type="pāda" n="c">jaya vatsala bhaktānāṃ</seg> <seg type="pāda" n="d">jaya cakradhṛte namaḥ</seg> //</l>
</lg>

<lg xml:id="BrP_122.37">
<l><seg type="pāda" n="a">jaya mānada mānas tvaṃ</seg> <seg type="pāda" n="b">jaya lokanamaskṛta</seg> </l>
<l><seg type="pāda" n="c">jaya dharmada dharmas tvaṃ</seg> <seg type="pāda" n="d">jaya saṃsārapāraga</seg> //</l>
</lg>

<lg xml:id="BrP_122.38">
<l><seg type="pāda" n="a">jaya annada annaṃ tvaṃ</seg> <seg type="pāda" n="b">jaya vācaspate namaḥ</seg> </l>
<l><seg type="pāda" n="c">jaya śaktida śaktis tvaṃ</seg> <seg type="pāda" n="d">jaya jaitravaraprada</seg> //</l>
</lg>

<lg xml:id="BrP_122.39">
<l><seg type="pāda" n="a">jaya yajñada yajñas tvaṃ</seg> <seg type="pāda" n="b">jaya padmadalekṣaṇa</seg> </l>
<l><seg type="pāda" n="c">jaya dānada dānaṃ tvaṃ</seg> <seg type="pāda" n="d">jaya kaiṭabhasūdana</seg> //</l>
</lg>

<lg xml:id="BrP_122.40">
<l><seg type="pāda" n="a">jaya kīrtida kīrtis tvaṃ</seg> <seg type="pāda" n="b">jaya mūrtida mūrtidhṛk</seg> </l>
<l><seg type="pāda" n="c">jaya saukhyada saukhyātmañ</seg> <seg type="pāda" n="d">jaya pāvanapāvana</seg> //</l>
</lg>

<lg xml:id="BrP_122.41">
<l><seg type="pāda" n="a">jaya śāntida śāntis tvaṃ</seg> <seg type="pāda" n="b">jaya śaṃkarasaṃbhava</seg> </l>
<l><seg type="pāda" n="c">jaya pānada pānas tvaṃ</seg> <seg type="pāda" n="d">jaya jyotiḥsvarūpiṇe</seg> //</l>
</lg>

<lg xml:id="BrP_122.42">
<l><seg type="pāda" n="a">jaya vāmana vitteśa</seg> <seg type="pāda" n="b">jaya dhūmapatākine</seg> </l>
<l><seg type="pāda" n="c">jaya sarvasya jagato</seg> <seg type="pāda" n="d">dātṛmūrte namo 'stu te</seg> //</l>
</lg>

<lg xml:id="BrP_122.43">
<l><seg type="pāda" n="a">tvam eva lokatrayavartijīva</seg> <lb/><seg type="pāda" n="b">nikāyasaṃkleśavināśadakṣa</seg></l>
<l><seg type="pāda" n="c">śrīpuṇḍarīkākṣa kṛpānidhe tvaṃ</seg> <lb/><seg type="pāda" n="d">nidhehi pāṇiṃ mama mūrdhni viṣṇo</seg></l>
</lg>

<milestone unit="speaker" n="brahmovāca"/>

<lg xml:id="BrP_122.44">
<l><seg type="pāda" n="a">evaṃ stuvantaṃ bhagavāñ</seg> <seg type="pāda" n="b">śaṅkhacakragadādharaḥ</seg> </l>
<l><seg type="pāda" n="c">vareṇa cchandayām āsa</seg> <seg type="pāda" n="d">sarvakāmasamṛddhidaḥ</seg> //</l>
</lg>

<lg xml:id="BrP_122.45">
<l><seg type="pāda" n="a">dhanvantariḥ prītamanā</seg> <seg type="pāda" n="b">varadānena cakriṇaḥ</seg> </l>
<l><seg type="pāda" n="c">varadānāya deveśaṃ</seg> <seg type="pāda" n="d">govindaṃ saṃsthitaṃ puraḥ</seg> //</l>
</lg>

<lg xml:id="BrP_122.46">
<l><seg type="pāda" n="a">tam āha nṛpatiḥ prahvaḥ</seg> <seg type="pāda" n="b">surarājyaṃ mamepsitam</seg> </l>
<l><seg type="pāda" n="c">tac ca dattaṃ tvayā viṣṇo</seg> <seg type="pāda" n="d">prāpto 'smi kṛtakṛtyatām</seg> //</l>
</lg>

<lg xml:id="BrP_122.47">
<l><seg type="pāda" n="a">stutaḥ saṃpūjito viṣṇus</seg> <seg type="pāda" n="b">tatraivāntaradhīyata</seg> </l>
<l><seg type="pāda" n="c">tathaiva tridaśeśatvam</seg> <seg type="pāda" n="d">avāpa nṛpatiḥ kramāt</seg> //</l>
</lg>

<lg xml:id="BrP_122.48">
<l><seg type="pāda" n="a">prāgarjitānekakarma</seg><seg type="pāda" n="b">paripākavaśāt tataḥ</seg> </l>
<l><seg type="pāda" n="c">triḥkṛtvo nāśam agamat</seg> <seg type="pāda" n="d">sahasrākṣaḥ svakāt padāt</seg> //</l>
</lg>

<lg xml:id="BrP_122.49">
<l><seg type="pāda" n="a">nahuṣād vṛtrahatyāyāḥ</seg> <seg type="pāda" n="b">sindhusenavadhāt tataḥ</seg> </l>
<l><seg type="pāda" n="c">ahalyāyāṃ ca gamanād</seg> <seg type="pāda" n="d">yena kena ca hetunā</seg> //</l>
</lg>

<lg xml:id="BrP_122.50">
<l><seg type="pāda" n="a">smāraṃ smāraṃ tat tad indraś</seg> <seg type="pāda" n="b">cintāsaṃtāpadurmanāḥ</seg> </l>
<l><seg type="pāda" n="c">tataḥ surapatiḥ prāha</seg> <seg type="pāda" n="d">vācaspatim idaṃ vacaḥ</seg> //</l>
</lg>

<milestone unit="speaker" n="indra uvāca"/>

<lg xml:id="BrP_122.51">
<l><seg type="pāda" n="a">hetunā kena vāgīśa</seg> <seg type="pāda" n="b">bhraṣṭarājyo bhavāmy aham</seg> </l>
<l><seg type="pāda" n="c">madhye madhye padabhraṃśād</seg> <seg type="pāda" n="d">varaṃ niḥśrīkatā nṛṇām</seg> //</l>
</lg>

<lg xml:id="BrP_122.52">
<l><seg type="pāda" n="a">gahanāṃ karmaṇāṃ jīva</seg><seg type="pāda" n="b">gatiṃ ko vetti tattvataḥ</seg> </l>
<l><seg type="pāda" n="c">rahasyaṃ sarvabhāvānāṃ</seg> <seg type="pāda" n="d">jñātuṃ nānyaḥ pragalbhate</seg> //</l>
</lg>

<milestone unit="speaker" n="brahmovāca"/>

<lg xml:id="BrP_122.53">
<l><seg type="pāda" n="a">bṛhaspatir hariṃ prāha</seg> <seg type="pāda" n="b">brahmāṇaṃ pṛccha gaccha tam</seg> </l>
<l><seg type="pāda" n="c">sa tu jānāti yad bhūtaṃ</seg> <seg type="pāda" n="d">bhaviṣyac cāpi vartanam</seg> //</l>
</lg>

<lg xml:id="BrP_122.54">
<l><seg type="pāda" n="a">sa tu vakṣyati yenedaṃ</seg> <seg type="pāda" n="b">jātaṃ tac ca mahāmate</seg> </l>
<l><seg type="pāda" n="c">tāv āgatya mahāprājñau</seg> <seg type="pāda" n="d">namaskṛtya mamāntikam</seg> </l>
<l><seg type="pāda" n="e">kṛtāñjalipuṭo bhūtvā</seg> <seg type="pāda" n="f">mām ūcatur idaṃ vacaḥ</seg> //</l>
</lg>

<milestone unit="speaker" n="indrabṛhaspatī ūcatuḥ"/>

<lg xml:id="BrP_122.55">
<l><seg type="pāda" n="a">bhagavan kena doṣeṇa</seg> <seg type="pāda" n="b">śacībhartā udāradhīḥ</seg> </l>
<l><seg type="pāda" n="c">rājyāt prabhraśyate nātha</seg> <seg type="pāda" n="d">saṃśayaṃ chettum arhasi</seg> //</l>
</lg>

<milestone unit="speaker" n="brahmovāca"/>

<lg xml:id="BrP_122.56">
<l><seg type="pāda" n="a">tadāham abravaṃ brahmaṃś</seg> <seg type="pāda" n="b">ciraṃ dhyātvā bṛhaspatim</seg> </l>
<l><seg type="pāda" n="c">khaṇḍadharmākhyadoṣeṇa</seg> <seg type="pāda" n="d">tena rājyapadāc cyutaḥ</seg> //</l>
</lg>

<lg xml:id="BrP_122.57">
<l><seg type="pāda" n="a">deśakālādidoṣeṇa</seg> <seg type="pāda" n="b">śraddhāmantraviparyayāt</seg> </l>
<l><seg type="pāda" n="c">yathāvaddakṣiṇādānād</seg> <seg type="pāda" n="d">asaddravyapradānataḥ</seg> //</l>
</lg>

<lg xml:id="BrP_122.58">
<l><seg type="pāda" n="a">devabhūdevatāvajñā</seg><seg type="pāda" n="b">pātakāc ca viśeṣataḥ</seg> </l>
<l><seg type="pāda" n="c">yat khaṇḍatvaṃ svadharmasya</seg> <seg type="pāda" n="d">dehinām upajāyate</seg> //</l>
</lg>

<lg xml:id="BrP_122.59">
<l><seg type="pāda" n="a">tenātimānasas tāpaḥ</seg> <seg type="pāda" n="b">padahāniś ca dustyajā</seg> </l>
<l><seg type="pāda" n="c">kṛto 'pi dharmo 'niṣṭāya</seg> <seg type="pāda" n="d">jāyate kṣubdhacetasā</seg> //</l>
</lg>

<lg xml:id="BrP_122.60">
<l><seg type="pāda" n="a">kāryasya na bhavet siddhyai</seg> <seg type="pāda" n="b">tasmād avyākulāya ca</seg> </l>
<l><seg type="pāda" n="c">asaṃpūrṇe svadharme hi</seg> <seg type="pāda" n="d">kim aniṣṭaṃ na jāyate</seg> //</l>
</lg>

<lg xml:id="BrP_122.61">
<l><seg type="pāda" n="a">tābhyāṃ yat pūrvavṛttāntaṃ</seg> <seg type="pāda" n="b">tad apy uktaṃ mayānagha</seg> </l>
<l><seg type="pāda" n="c">āyuṣas tu sutaḥ śrīmān</seg> <seg type="pāda" n="d">dhanvantarir udāradhīḥ</seg> //</l>
</lg>

<lg xml:id="BrP_122.62">
<l><seg type="pāda" n="a">tamasā ca kṛtaṃ vighnaṃ</seg> <seg type="pāda" n="b">viṣṇunā tac ca nāśitam</seg> </l>
<l><seg type="pāda" n="c">pūrvajanmasu vṛttāntam</seg> <seg type="pāda" n="d">ityādi parikīrtitam</seg> //</l>
</lg>

<lg xml:id="BrP_122.63">
<l><seg type="pāda" n="a">tac chrutvā vismitau cobhau</seg> <seg type="pāda" n="b">mām eva punar ūcatuḥ</seg> //</l>
</lg>

<milestone unit="speaker" n="indrabṛhaspatī ūcatuḥ"/>

<lg xml:id="BrP_122.64">
<l><seg type="pāda" n="a">taddoṣapratibandhas tu</seg> <seg type="pāda" n="b">kena syāt surasattama</seg> //</l>
</lg>

<milestone unit="speaker" n="brahmovāca"/>

<lg xml:id="BrP_122.65">
<l><seg type="pāda" n="a">punar dhyātvā tāv avadaṃ</seg> <seg type="pāda" n="b">śrūyatāṃ doṣakārakam</seg> </l>
<l><seg type="pāda" n="c">kāraṇaṃ sarvasiddhīnāṃ</seg> <seg type="pāda" n="d">duḥkhasaṃsāratāraṇam</seg> //</l>
</lg>

<lg xml:id="BrP_122.66">
<l><seg type="pāda" n="a">śaraṇaṃ taptacittānāṃ</seg> <seg type="pāda" n="b">nirvāṇaṃ jīvatām api</seg> </l>
<l><seg type="pāda" n="c">gatvā tu gautamīṃ devīṃ</seg> <seg type="pāda" n="d">stūyetāṃ hariśaṃkarau</seg> //</l>
</lg>

<lg xml:id="BrP_122.67">
<l><seg type="pāda" n="a">nopāyo 'nyo 'sti saṃśuddhyai</seg> <seg type="pāda" n="b">tau tāṃ hitvā jagattraye</seg> </l>
<l><seg type="pāda" n="c">tadaiva jagmatur ubhau</seg> <seg type="pāda" n="d">gautamīṃ munisattama</seg> </l>
<l><seg type="pāda" n="e">snātau kṛtakṣaṇau cobhau</seg> <seg type="pāda" n="f">devau tuṣṭuvatur mudā</seg> //</l>
</lg>

<milestone unit="speaker" n="indra uvāca"/>

<lg xml:id="BrP_122.68">
<l><seg type="pāda" n="a">namo matsyāya kūrmāya</seg> <seg type="pāda" n="b">varāhāya namo namaḥ</seg> </l>
<l><seg type="pāda" n="c">narasiṃhāya devāya</seg> <seg type="pāda" n="d">vāmanāya namo namaḥ</seg> //</l>
</lg>

<lg xml:id="BrP_122.69">
<l><seg type="pāda" n="a">namo 'stu hayarūpāya</seg> <seg type="pāda" n="b">trivikrama namo 'stu te</seg> </l>
<l><seg type="pāda" n="c">namo 'stu buddharūpāya</seg> <seg type="pāda" n="d">rāmarūpāya kalkine</seg> //</l>
</lg>

<lg xml:id="BrP_122.70">
<l><seg type="pāda" n="a">anantāyācyutāyeśa</seg> <seg type="pāda" n="b">jāmadagnyāya te namaḥ</seg> </l>
<l><seg type="pāda" n="c">varuṇendrasvarūpāya</seg> <seg type="pāda" n="d">yamarūpāya te namaḥ</seg> //</l>
</lg>

<lg xml:id="BrP_122.71">
<l><seg type="pāda" n="a">parameśāya devāya</seg> <seg type="pāda" n="b">namas trailokyarūpiṇe</seg> </l>
<l><seg type="pāda" n="c">bibhratsarasvatīṃ vaktre</seg> <seg type="pāda" n="d">sarvajño 'si namo 'stu te</seg> //</l>
</lg>

<lg xml:id="BrP_122.72">
<l><seg type="pāda" n="a">lakṣmīvān asy ato lakṣmīṃ</seg> <seg type="pāda" n="b">bibhrad vakṣasi cānagha</seg> </l>
<l><seg type="pāda" n="c">bahubāhūrupādas tvaṃ</seg> <seg type="pāda" n="d">bahukarṇākṣiśīrṣakaḥ</seg> </l>
<l><seg type="pāda" n="e">tvām eva sukhinaṃ prāpya</seg> <seg type="pāda" n="f">bahavaḥ sukhino 'bhavan</seg> //</l>
</lg>

<lg xml:id="BrP_122.73">
<l><seg type="pāda" n="a">tāvan niḥśrīkatā puṃsāṃ</seg> <seg type="pāda" n="b">mālinyaṃ dainyam eva vā</seg> </l>
<l><seg type="pāda" n="c">yāvan na yānti śaraṇaṃ</seg> <seg type="pāda" n="d">hare tvāṃ karuṇārṇavam</seg> //</l>
</lg>

<milestone unit="speaker" n="bṛhaspatir uvāca"/>

<lg xml:id="BrP_122.74">
<l><seg type="pāda" n="a">sūkṣmaṃ paraṃ jotir anantarūpam</seg> <lb/><seg type="pāda" n="b">oṃkāramātraṃ prakṛteḥ paraṃ yat</seg></l>
<l><seg type="pāda" n="c">cidrūpam ānandamayaṃ samastam</seg> <lb/><seg type="pāda" n="d">evaṃ vadantīśa mumukṣavas tvām</seg></l>
</lg>

<lg xml:id="BrP_122.75">
<l><seg type="pāda" n="a">ārādhayanty atra bhavantam īśaṃ</seg> <lb/><seg type="pāda" n="b">mahāmakhaiḥ pañcabhir apy akāmāḥ</seg></l>
<l><seg type="pāda" n="c">saṃsārasindhoḥ param āptakāmā</seg> <lb/><seg type="pāda" n="d">viśanti divyaṃ bhuvanaṃ vapus te</seg></l>
</lg>

<lg xml:id="BrP_122.76">
<l><seg type="pāda" n="a">sarveṣu sattveṣu samatvabuddhyā</seg> <lb/><seg type="pāda" n="b">saṃvīkṣya ṣaṭsūrmiṣu śāntabhāvāḥ</seg></l>
<l><seg type="pāda" n="c">jñānena te karmaphalāni hitvā</seg> <lb/><seg type="pāda" n="d">dhyānena te tvāṃ praviśanti śaṃbho</seg></l>
</lg>

<lg xml:id="BrP_122.77">
<l><seg type="pāda" n="a">na jātidharmāṇi na vedaśāstraṃ</seg> <lb/><seg type="pāda" n="b">na dhyānayogo na samādhidharmaḥ</seg></l>
<l><seg type="pāda" n="c">rudraṃ śivaṃ śaṃkaraṃ śānticittaṃ</seg> <lb/><seg type="pāda" n="d">bhaktyā devaṃ somam ahaṃ namasye</seg></l>
</lg>

<lg xml:id="BrP_122.78">
<l><seg type="pāda" n="a">mūrkho 'pi śaṃbho tava pādabhaktyā</seg> <lb/><seg type="pāda" n="b">samāpnuyān muktimayīṃ tanuṃ te</seg></l>
<l><seg type="pāda" n="c">jñāneṣu yajñeṣu tapaḥsu caiva</seg> <lb/><seg type="pāda" n="d">dhyāneṣu homeṣu mahāphaleṣu</seg></l>
</lg>

<lg xml:id="BrP_122.79">
<l><seg type="pāda" n="a">saṃpannam etat phalam uttamaṃ yat</seg> <lb/><seg type="pāda" n="b">someśvare bhaktir aharniśaṃ yat</seg></l>
<l><seg type="pāda" n="c">sarvasya jīvasya sadā priyasya</seg> <lb/><seg type="pāda" n="d">phalasya dṛṣṭasya tathā śrutasya</seg></l>
</lg>

<lg xml:id="BrP_122.80">
<l><seg type="pāda" n="a">svargasya mokṣasya jagannivāsa</seg> <lb/><seg type="pāda" n="b">sopānapaṅktis tava bhaktir eṣā</seg></l>
<l><seg type="pāda" n="c">tvatpādasaṃprāptiphalāptaye tu</seg> <lb/><seg type="pāda" n="d">sopānapaṅktiṃ na vadanti dhīrāḥ</seg></l>
</lg>

<lg xml:id="BrP_122.81">
<l><seg type="pāda" n="a">tasmād dayālo mama bhaktir astu</seg> <lb/><seg type="pāda" n="b">naivāsty upāyas tava rūpasevā</seg></l>
<l><seg type="pāda" n="c">ātmīyam ālokya mahattvam īśa</seg> <lb/><seg type="pāda" n="d">pāpeṣu cāsmāsu kuru prasādam</seg></l>
</lg>

<lg xml:id="BrP_122.82">
<l><seg type="pāda" n="a">sthūlaṃ ca sūkṣmaṃ tvam anādi nityaṃ</seg> <lb/><seg type="pāda" n="b">pitā ca mātā yad asac ca sac ca</seg></l>
<l><seg type="pāda" n="c">evaṃ stuto yaḥ śrutibhiḥ purāṇair</seg> <lb/><seg type="pāda" n="d">namāmi someśvaram īśitāram</seg></l>
</lg>

<milestone unit="speaker" n="brahmovāca"/>

<lg xml:id="BrP_122.83">
<l><seg type="pāda" n="a">tataḥ prītau hariharāv</seg> <seg type="pāda" n="b">ūcatus tridaśeśvarau</seg> //</l>
</lg>

<milestone unit="speaker" n="hariharāv ūcatuḥ"/>

<lg xml:id="BrP_122.84">
<l><seg type="pāda" n="a">vriyatāṃ yan manobhīṣṭaṃ</seg> <seg type="pāda" n="b">yad varaṃ cātidurlabham</seg> //</l>
</lg>

<milestone unit="speaker" n="brahmovāca"/>

<lg xml:id="BrP_122.85">
<l><seg type="pāda" n="a">indraḥ prāha sureśānaṃ</seg> <seg type="pāda" n="b">madrājyaṃ tu punaḥ punaḥ</seg> </l>
<l><seg type="pāda" n="c">jāyate bhraśyate caiva</seg> <seg type="pāda" n="d">tat pāpam upaśāmyatām</seg> //</l>
</lg>

<lg xml:id="BrP_122.86">
<l><seg type="pāda" n="a">yathā sthiro 'haṃ rājye syāṃ</seg> <seg type="pāda" n="b">sarvaṃ syān niścalaṃ mama</seg> </l>
<l><seg type="pāda" n="c">suprītau yadi deveśau</seg> <seg type="pāda" n="d">sarvaṃ syān niścalaṃ sadā</seg> //</l>
</lg>

<lg xml:id="BrP_122.87">
<l><seg type="pāda" n="a">tatheti harivākyaṃ tāv</seg> <seg type="pāda" n="b">abhinandyedam ūcatuḥ</seg> </l>
<l><seg type="pāda" n="c">paraṃ prasādam āpannau</seg> <seg type="pāda" n="d">tāv ālokya smitānanau</seg> //</l>
</lg>

<lg xml:id="BrP_122.88">
<l><seg type="pāda" n="a">nirapāyanirādhāra</seg><seg type="pāda" n="b">nirvikārasvarūpiṇau</seg> </l>
<l><seg type="pāda" n="c">śaraṇyau sarvalokānāṃ</seg> <seg type="pāda" n="d">bhuktimuktipradāv ubhau</seg> //</l>
</lg>

<milestone unit="speaker" n="hariharāv ūcatuḥ"/>

<lg xml:id="BrP_122.89">
<l><seg type="pāda" n="a">tridaivatyaṃ mahātīrthaṃ</seg> <seg type="pāda" n="b">gautamī vāñchitapradā</seg> </l>
<l><seg type="pāda" n="c">tasyām anena mantreṇa</seg> <seg type="pāda" n="d">kurutāṃ snānam ādarāt</seg> //</l>
</lg>

<lg xml:id="BrP_122.90">
<l><seg type="pāda" n="a">abhiṣekaṃ mahendrasya</seg> <seg type="pāda" n="b">maṅgalāya bṛhaspatiḥ</seg> </l>
<l><seg type="pāda" n="c">karotu saṃsmarann āvāṃ</seg> <seg type="pāda" n="d">saṃpadāṃ sthairyasiddhaye</seg> //</l>
</lg>

<lg xml:id="BrP_122.91">
<l><seg type="pāda" n="a">iha janmani pūrvasmin</seg> <seg type="pāda" n="b">yat kiṃcit sukṛtaṃ kṛtam</seg> </l>
<l><seg type="pāda" n="c">tat sarvaṃ pūrṇatām etu</seg> <seg type="pāda" n="d">godāvari namo 'stu te</seg> //</l>
</lg>

<lg xml:id="BrP_122.92">
<l><seg type="pāda" n="a">evaṃ smṛtvā tu yaḥ kaścid</seg> <seg type="pāda" n="b">gautamyāṃ snānam ācaret</seg> </l>
<l><seg type="pāda" n="c">āvābhyāṃ tu prasādena</seg> <seg type="pāda" n="d">dharmaḥ saṃpūrṇatām iyāt</seg> </l>
<l><seg type="pāda" n="e">pūrvajanmakṛtād doṣāt</seg> <seg type="pāda" n="f">sa muktaḥ puṇyavān bhavet</seg> //</l>
</lg>

<milestone unit="speaker" n="brahmovāca"/>

<lg xml:id="BrP_122.93">
<l><seg type="pāda" n="a">tatheti cakratuḥ prītau</seg> <seg type="pāda" n="b">surendradhiṣaṇau tataḥ</seg> </l>
<l><seg type="pāda" n="c">mahābhiṣekam indrasya</seg> <seg type="pāda" n="d">cakāra dyusadāṃ guruḥ</seg> //</l>
</lg>

<lg xml:id="BrP_122.94">
<l><seg type="pāda" n="a">tenābhūd yā nadī puṇyā</seg> <seg type="pāda" n="b">maṅgalety uditā tu sā</seg> </l>
<l><seg type="pāda" n="c">tayā ca saṃgamaḥ puṇyo</seg> <seg type="pāda" n="d">gaṅgāyāḥ śubhadas tv asau</seg> //</l>
</lg>

<lg xml:id="BrP_122.95">
<l><seg type="pāda" n="a">indreṇa saṃstuto viṣṇuḥ</seg> <seg type="pāda" n="b">pratyakṣo 'bhūj jaganmayaḥ</seg> </l>
<l><seg type="pāda" n="c">trilokasaṃmitāṃ śakro</seg> <seg type="pāda" n="d">bhūmiṃ lebhe jagatpateḥ</seg> //</l>
</lg>

<lg xml:id="BrP_122.96">
<l><seg type="pāda" n="a">tannāmnā cāpi vikhyāto</seg> <seg type="pāda" n="b">govinda iti tatra ca</seg> </l>
<l><seg type="pāda" n="c">trilokasaṃmitā labdhā</seg> <seg type="pāda" n="d">tena gaur vajradhāriṇā</seg> //</l>
</lg>

<lg xml:id="BrP_122.97">
<l><seg type="pāda" n="a">dattā ca hariṇā tatra</seg> <seg type="pāda" n="b">govindas tad abhūd dhariḥ</seg> </l>
<l><seg type="pāda" n="c">trailokyarājyaṃ yat prāptaṃ</seg> <seg type="pāda" n="d">hariṇā ca harer mune</seg> //</l>
</lg>

<lg xml:id="BrP_122.98">
<l><seg type="pāda" n="a">niścalaṃ yena saṃjātaṃ</seg> <seg type="pāda" n="b">devadevān maheśvarāt</seg> </l>
<l><seg type="pāda" n="c">bṛhaspatir devagurur</seg> <seg type="pāda" n="d">yatrāstauṣīn maheśvaram</seg> //</l>
</lg>

<lg xml:id="BrP_122.99">
<l><seg type="pāda" n="a">rājyasya sthirabhāvāya</seg> <seg type="pāda" n="b">devendrasya mahātmanaḥ</seg> </l>
<l><seg type="pāda" n="c">siddheśvaras tatra devo</seg> <seg type="pāda" n="d">liṅgaṃ tu tridaśārcitam</seg> //</l>
</lg>

<lg xml:id="BrP_122.100">
<l><seg type="pāda" n="a">tataḥ prabhṛti tat tīrthaṃ</seg> <seg type="pāda" n="b">govindam iti viśrutam</seg> </l>
<l><seg type="pāda" n="c">maṅgalāsaṃgamaṃ caiva</seg> <seg type="pāda" n="d">pūrṇatīrthaṃ tataḥ param</seg> //</l>
</lg>

<lg xml:id="BrP_122.101">
<l><seg type="pāda" n="a">indratīrtham iti khyātaṃ</seg> <seg type="pāda" n="b">bārhaspatyaṃ ca viśrutam</seg> </l>
<l><seg type="pāda" n="c">yatra siddheśvaro devo</seg> <seg type="pāda" n="d">viṣṇur govinda eva ca</seg> //</l>
</lg>

<lg xml:id="BrP_122.102">
<l><seg type="pāda" n="a">teṣu snānaṃ ca dānaṃ ca</seg> <seg type="pāda" n="b">yat kiṃcit sukṛtārjanam</seg> </l>
<l><seg type="pāda" n="c">sarvaṃ tad akṣayaṃ vidyāt</seg> <seg type="pāda" n="d">pitṝṇām ativallabham</seg> //</l>
</lg>

<lg xml:id="BrP_122.103">
<l><seg type="pāda" n="a">śṛṇoti yaś cāpi paṭhed</seg> <seg type="pāda" n="b">yaś ca smarati nityaśaḥ</seg> </l>
<l><seg type="pāda" n="c">tasya tīrthasya māhātmyaṃ</seg> <seg type="pāda" n="d">bhraṣṭarājyapradāyakam</seg> //</l>
</lg>

<lg xml:id="BrP_122.104">
<l><seg type="pāda" n="a">saptatriṃśat sahasrāṇi</seg> <seg type="pāda" n="b">tīrthānāṃ tīrayor dvayoḥ</seg> </l>
<l><seg type="pāda" n="c">ubhayor muniśārdūla</seg> <seg type="pāda" n="d">sarvasiddhipradāyinām</seg> //</l>
</lg>

<lg xml:id="BrP_122.105">
<l><seg type="pāda" n="a">na pūrṇatīrthasadṛśaṃ</seg> <seg type="pāda" n="b">tīrtham asti mahāphalam</seg> </l>
<l><seg type="pāda" n="c">niṣphalaṃ tasya janmādi</seg> <seg type="pāda" n="d">yo na seveta tan naraḥ</seg> //</l>
</lg>

<milestone unit="speaker" n="brahmovāca"/>

<lg xml:id="BrP_123.1">
<l><seg type="pāda" n="a">rāmatīrtham iti khyātaṃ</seg> <seg type="pāda" n="b">bhrūṇahatyāvināśanam</seg> </l>
<l><seg type="pāda" n="c">tasya śravaṇamātreṇa</seg> <seg type="pāda" n="d">sarvapāpaiḥ pramucyate</seg> //</l>
</lg>

<lg xml:id="BrP_123.2">
<l><seg type="pāda" n="a">ikṣvākuvaṃśaprabhavaḥ</seg> <seg type="pāda" n="b">kṣatriyo lokaviśrutaḥ</seg> </l>
<l><seg type="pāda" n="c">balavān matimāñ śūro</seg> <seg type="pāda" n="d">yathā śakraḥ puraṃdaraḥ</seg> //</l>
</lg>

<lg xml:id="BrP_123.3">
<l><seg type="pāda" n="a">pitṛpaitāmahaṃ rājyaṃ</seg> <seg type="pāda" n="b">kurvann āste yathā baliḥ</seg> </l>
<l><seg type="pāda" n="c">tasya tisro mahiṣyaḥ syū</seg> <seg type="pāda" n="d">rājño daśarathasya hi</seg> //</l>
</lg>

<lg xml:id="BrP_123.4">
<l><seg type="pāda" n="a">kauśalyā ca sumitrā ca</seg> <seg type="pāda" n="b">kaikeyī ca mahāmate</seg> </l>
<l><seg type="pāda" n="c">etāḥ kulīnāḥ subhagā</seg> <seg type="pāda" n="d">rūpalakṣaṇasaṃyutāḥ</seg> //</l>
</lg>

<lg xml:id="BrP_123.5">
<l><seg type="pāda" n="a">tasmin rājani rājye tu</seg> <seg type="pāda" n="b">sthite 'yodhyāpatau mune</seg> </l>
<l><seg type="pāda" n="c">vasiṣṭhe brahmavicchreṣṭhe</seg> <seg type="pāda" n="d">purodhasi viśeṣataḥ</seg> //</l>
</lg>

<lg xml:id="BrP_123.6">
<l><seg type="pāda" n="a">na ca vyādhir na durbhikṣaṃ</seg> <seg type="pāda" n="b">na cāvṛṣṭir na cādhayaḥ</seg> </l>
<l><seg type="pāda" n="c">brahmakṣatraviśāṃ nityaṃ</seg> <seg type="pāda" n="d">śūdrāṇāṃ ca viśeṣataḥ</seg> //</l>
</lg>

<lg xml:id="BrP_123.7">
<l><seg type="pāda" n="a">āśramāṇāṃ tu sarveṣām</seg> <seg type="pāda" n="b">ānando 'bhūt pṛthak pṛthak</seg> </l>
<l><seg type="pāda" n="c">tasmiñ śāsati rājendra</seg> <seg type="pāda" n="d">ikṣvākūṇāṃ kulodvahe</seg> //</l>
</lg>

<lg xml:id="BrP_123.8">
<l><seg type="pāda" n="a">devānāṃ dānavānāṃ tu</seg> <seg type="pāda" n="b">rājyārthe vigraho 'bhavat</seg> </l>
<l><seg type="pāda" n="c">kvāpi tatra jayaṃ prāpur</seg> <seg type="pāda" n="d">devāḥ kvāpi tathetare</seg> //</l>
</lg>

<lg xml:id="BrP_123.9">
<l><seg type="pāda" n="a">evaṃ pravartamāne tu</seg> <seg type="pāda" n="b">trailokyam atipīḍitam</seg> </l>
<l><seg type="pāda" n="c">abhūn nārada tatrāham</seg> <seg type="pāda" n="d">avadaṃ daityadānavān</seg> //</l>
</lg>

<lg xml:id="BrP_123.10">
<l><seg type="pāda" n="a">devāṃś cāpi viśeṣeṇa</seg> <seg type="pāda" n="b">na kṛtaṃ tair madīritam</seg> </l>
<l><seg type="pāda" n="c">punaś ca saṃgaras teṣāṃ</seg> <seg type="pāda" n="d">babhūva sumahān mithaḥ</seg> //</l>
</lg>

<lg xml:id="BrP_123.11">
<l><seg type="pāda" n="a">viṣṇuṃ gatvā surāḥ procus</seg> <seg type="pāda" n="b">tatheśānaṃ jaganmayam</seg> </l>
<l><seg type="pāda" n="c">tāv ūcatur ubhau devān</seg> <seg type="pāda" n="d">asurān daityadānavān</seg> //</l>
</lg>

<lg xml:id="BrP_123.12">
<l><seg type="pāda" n="a">tapasā balino yāntu</seg> <seg type="pāda" n="b">punaḥ kurvantu saṃgaram</seg> </l>
<l><seg type="pāda" n="c">tathety āhur yayuḥ sarve</seg> <seg type="pāda" n="d">tapase niyatavratāḥ</seg> //</l>
</lg>

<lg xml:id="BrP_123.13">
<l><seg type="pāda" n="a">yayus tu rākṣasān devāḥ</seg> <seg type="pāda" n="b">punas te matsarānvitāḥ</seg> </l>
<l><seg type="pāda" n="c">devānāṃ dānavānāṃ ca</seg> <seg type="pāda" n="d">saṃgaro 'bhūt sudāruṇaḥ</seg> //</l>
</lg>

<lg xml:id="BrP_123.14">
<l><seg type="pāda" n="a">na tatra devā jetāro</seg> <seg type="pāda" n="b">naiva daityāś ca dānavāḥ</seg> </l>
<l><seg type="pāda" n="c">saṃyuge vartamāne tu</seg> <seg type="pāda" n="d">vāg uvācāśarīriṇī</seg> //</l>
</lg>

<milestone unit="speaker" n="ākāśavāg uvāca"/>

<lg xml:id="BrP_123.15">
<l><seg type="pāda" n="a">yeṣāṃ daśaratho rājā</seg> <seg type="pāda" n="b">te jetāro na cetare</seg> //</l>
</lg>

<milestone unit="speaker" n="brahmovāca"/>

<lg xml:id="BrP_123.16">
<l><seg type="pāda" n="a">iti śrutvā jayāyobhau</seg> <seg type="pāda" n="b">jagmatur devadānavau</seg> </l>
<l><seg type="pāda" n="c">tatra vāyus tvaran prāpto</seg> <seg type="pāda" n="d">rājānam avadat tadā</seg> //</l>
</lg>

<milestone unit="speaker" n="vāyur uvāca"/>

<lg xml:id="BrP_123.17">
<l><seg type="pāda" n="a">āgantavyaṃ tvayā rājan</seg> <seg type="pāda" n="b">devadānavasaṃgare</seg> </l>
<l><seg type="pāda" n="c">yatra rājā daśaratho</seg> <seg type="pāda" n="d">jayas tatreti viśrutam</seg> //</l>
</lg>

<lg xml:id="BrP_123.18">
<l><seg type="pāda" n="a">tasmāt tvaṃ devapakṣe syā</seg> <seg type="pāda" n="b">bhaveyur jayinaḥ surāḥ</seg> //</l>
</lg>

<milestone unit="speaker" n="brahmovāca"/>

<lg xml:id="BrP_123.19">
<l><seg type="pāda" n="a">tad vāyuvacanaṃ śrutvā</seg> <seg type="pāda" n="b">rājā daśaratho nṛpaḥ</seg> </l>
<l><seg type="pāda" n="c">āgamyate mayā satyaṃ</seg> <seg type="pāda" n="d">gaccha vāyo yathāsukham</seg> //</l>
</lg>

<lg xml:id="BrP_123.20">
<l><seg type="pāda" n="a">gate vāyau tadā daityā</seg> <seg type="pāda" n="b">ājagmur bhūpatiṃ prati</seg> </l>
<l><seg type="pāda" n="c">te 'py ūcur bhagavann asmat</seg><seg type="pāda" n="d">sāhāyyaṃ kartum arhasi</seg> //</l>
</lg>

<lg xml:id="BrP_123.21">
<l><seg type="pāda" n="a">rājan daśaratha śrīman</seg> <seg type="pāda" n="b">vijayas tvayi saṃsthitaḥ</seg> </l>
<l><seg type="pāda" n="c">tasmāt tvaṃ vai daityapateḥ</seg> <seg type="pāda" n="d">sāhāyyaṃ kartum arhasi</seg> //</l>
</lg>

<lg xml:id="BrP_123.22">
<l><seg type="pāda" n="a">tataḥ provāca nṛpatir</seg> <seg type="pāda" n="b">vāyunā prārthitaḥ purā</seg> </l>
<l><seg type="pāda" n="c">pratijñātaṃ mayā tac ca</seg> <seg type="pāda" n="d">yāntu daityāś ca dānavāḥ</seg> //</l>
</lg>

<lg xml:id="BrP_123.23">
<l><seg type="pāda" n="a">sa tu rājā tathā cakre</seg> <seg type="pāda" n="b">gatvā caiva triviṣṭapam</seg> </l>
<l><seg type="pāda" n="c">yuddhaṃ cakre tathā daityair</seg> <seg type="pāda" n="d">dānavaiḥ saha rākṣasaiḥ</seg> //</l>
</lg>

<lg xml:id="BrP_123.24">
<l><seg type="pāda" n="a">paśyatsu devasaṃgheṣu</seg> <seg type="pāda" n="b">namucer bhrātaras tadā</seg> </l>
<l><seg type="pāda" n="c">vividhur niśitair bāṇair</seg> <seg type="pāda" n="d">athākṣaṃ nṛpates tathā</seg> //</l>
</lg>

<lg xml:id="BrP_123.25">
<l><seg type="pāda" n="a">bhinnākṣaṃ taṃ rathaṃ rājā</seg> <seg type="pāda" n="b">na jānāti sa saṃbhramāt</seg> </l>
<l><seg type="pāda" n="c">rājāntike sthitā subhrūḥ</seg> <seg type="pāda" n="d">kaikeyyājñāyi nārada</seg> //</l>
</lg>

<lg xml:id="BrP_123.26">
<l><seg type="pāda" n="a">na jñāpitaṃ tayā rājñe</seg> <seg type="pāda" n="b">svayam ālokya suvratā</seg> </l>
<l><seg type="pāda" n="c">bhagnam akṣaṃ samālakṣya</seg> <seg type="pāda" n="d">cakre hastaṃ tadā svakam</seg> //</l>
</lg>

<lg xml:id="BrP_123.27">
<l><seg type="pāda" n="a">akṣavan muniśārdūla</seg> <seg type="pāda" n="b">tad etan mahad adbhutam</seg> </l>
<l><seg type="pāda" n="c">rathena rathināṃ śreṣṭhas</seg> <seg type="pāda" n="d">tayā dattakareṇa ca</seg> //</l>
</lg>

<lg xml:id="BrP_123.28">
<l><seg type="pāda" n="a">jitavān daityadanujān</seg> <seg type="pāda" n="b">devaiḥ prāpya varān bahūn</seg> </l>
<l><seg type="pāda" n="c">tato devair anujñātas</seg> <seg type="pāda" n="d">tv ayodhyāṃ punar abhyagāt</seg> //</l>
</lg>

<lg xml:id="BrP_123.29">
<l><seg type="pāda" n="a">sa tu madhye mahārājo</seg> <seg type="pāda" n="b">mārge vīkṣya tadā priyām</seg> </l>
<l><seg type="pāda" n="c">kaikeyyāḥ karma tad dṛṣṭvā</seg> <seg type="pāda" n="d">vismayaṃ paramaṃ gataḥ</seg> //</l>
</lg>

<lg xml:id="BrP_123.30">
<l><seg type="pāda" n="a">tatas tasyai varān prādāt</seg> <seg type="pāda" n="b">trīṃs tu nārada sā api</seg> </l>
<l><seg type="pāda" n="c">anumānya nṛpaproktaṃ</seg> <seg type="pāda" n="d">kaikeyī vākyam abravīt</seg> //</l>
</lg>

<milestone unit="speaker" n="kaikeyy uvāca"/>

<lg xml:id="BrP_123.31">
<l><seg type="pāda" n="a">tvayi tiṣṭhantu rājendra</seg> <seg type="pāda" n="b">tvayā dattā varā amī</seg> //</l>
</lg>

<milestone unit="speaker" n="brahmovāca"/>

<lg xml:id="BrP_123.32">
<l><seg type="pāda" n="a">vibhūṣaṇāni rājendro</seg> <seg type="pāda" n="b">dattvā sa priyayā saha</seg> </l>
<l><seg type="pāda" n="c">rathena vijayī rājā</seg> <seg type="pāda" n="d">yayau svanagaraṃ sukhī</seg> //</l>
</lg>

<lg xml:id="BrP_123.33">
<l><seg type="pāda" n="a">yoṣitāṃ kim adeyaṃ hi</seg> <seg type="pāda" n="b">priyāṇām ucitāgame</seg> </l>
<l><seg type="pāda" n="c">sa kadācid daśaratho</seg> <seg type="pāda" n="d">mṛgayāśīlibhir vṛtaḥ</seg> //</l>
</lg>

<lg xml:id="BrP_123.34">
<l><seg type="pāda" n="a">aṭann araṇye śarvaryāṃ</seg> <seg type="pāda" n="b">vāribandham athākarot</seg> </l>
<l><seg type="pāda" n="c">saptavyasanahīnena</seg> <seg type="pāda" n="d">bhavitavyaṃ tu bhūbhujā</seg> //</l>
</lg>

<lg xml:id="BrP_123.35">
<l><seg type="pāda" n="a">iti jānann api ca tac</seg> <seg type="pāda" n="b">cakāra tu vidher vaśāt</seg> </l>
<l><seg type="pāda" n="c">gartaṃ praviśya pānārtham</seg> <seg type="pāda" n="d">āgatān niśitaiḥ śaraiḥ</seg> //</l>
</lg>

<lg xml:id="BrP_123.36">
<l><seg type="pāda" n="a">mṛgān hanti mahābāhuḥ</seg> <seg type="pāda" n="b">śṛṇu kālaviparyayam</seg> </l>
<l><seg type="pāda" n="c">gartaṃ praviṣṭe nṛpatau</seg> <seg type="pāda" n="d">tasminn eva nagottame</seg> //</l>
</lg>

<lg xml:id="BrP_123.37">
<l><seg type="pāda" n="a">vṛddho vaiśravaṇo nāma</seg> <seg type="pāda" n="b">na śṛṇoti na paśyati</seg> </l>
<l><seg type="pāda" n="c">tasya bhāryā tathābhūtā</seg> <seg type="pāda" n="d">tāv abrūtāṃ tadā sutam</seg> //</l>
</lg>

<milestone unit="speaker" n="mātāpitarāv ūcatuḥ"/>

<lg xml:id="BrP_123.38">
<l><seg type="pāda" n="a">āvāṃ tṛṣārtau rātriś ca</seg> <seg type="pāda" n="b">kṛṣṇā cāpi pravartate</seg> </l>
<l><seg type="pāda" n="c">vṛddhānāṃ jīvitaṃ kṛtsnaṃ</seg> <seg type="pāda" n="d">bālas tvam asi putraka</seg> //</l>
</lg>

<lg xml:id="BrP_123.39">
<l><seg type="pāda" n="a">andhānāṃ badhirāṇāṃ ca</seg> <seg type="pāda" n="b">vṛddhānāṃ dhik ca jīvitam</seg> </l>
<l><seg type="pāda" n="c">jarājarjaradehānāṃ</seg> <seg type="pāda" n="d">dhig dhik putraka jīvitam</seg> //</l>
</lg>

<lg xml:id="BrP_123.40">
<l><seg type="pāda" n="a">tāvat puṃbhir jīvitavyaṃ</seg> <seg type="pāda" n="b">yāval lakṣmīr dṛḍhaṃ vapuḥ</seg> </l>
<l><seg type="pāda" n="c">yāvad ājñāpratihatā</seg> <seg type="pāda" n="d">tīrthādāv anyathā mṛtiḥ</seg> //</l>
</lg>

<milestone unit="speaker" n="brahmovāca"/>

<lg xml:id="BrP_123.41">
<l><seg type="pāda" n="a">ity etad vacanaṃ śrutvā</seg> <seg type="pāda" n="b">vṛddhayor guruvatsalaḥ</seg> </l>
<l><seg type="pāda" n="c">putraḥ provāca tad duḥkhaṃ</seg> <seg type="pāda" n="d">girā madhurayā haran</seg> //</l>
</lg>

<milestone unit="speaker" n="putra uvāca"/>

<lg xml:id="BrP_123.42">
<l><seg type="pāda" n="a">mayi jīvati kiṃ nāma</seg> <seg type="pāda" n="b">yuvayor duḥkham īdṛśam</seg> </l>
<l><seg type="pāda" n="c">na haraty ātmajaḥ pitror</seg> <seg type="pāda" n="d">yaś caritrair manorujam</seg> //</l>
</lg>

<lg xml:id="BrP_123.43">
<l><seg type="pāda" n="a">tena kiṃ tanujeneha</seg> <seg type="pāda" n="b">kulodvegavidhāyinā</seg> //</l>
</lg>

<milestone unit="speaker" n="brahmovāca"/>

<lg xml:id="BrP_123.44">
<l><seg type="pāda" n="a">ity uktvā pitarau natvā</seg> <seg type="pāda" n="b">tāv āśvāsya mahāmanāḥ</seg> </l>
<l><seg type="pāda" n="c">taruskandhe samāropya</seg> <seg type="pāda" n="d">vṛddhau ca pitarau tadā</seg> //</l>
</lg>

<lg xml:id="BrP_123.45">
<l><seg type="pāda" n="a">haste gṛhītvā kalaśaṃ</seg> <seg type="pāda" n="b">jagāma ṛṣiputrakaḥ</seg> </l>
<l><seg type="pāda" n="c">sa ṛṣir na tu rājānaṃ</seg> <seg type="pāda" n="d">jānāti nṛpatir dvijam</seg> //</l>
</lg>

<lg xml:id="BrP_123.46">
<l><seg type="pāda" n="a">ubhau sarabhasau tatra</seg> <seg type="pāda" n="b">dvijo vāri samāviśat</seg> </l>
<l><seg type="pāda" n="c">satvaraṃ kalaśe nyubje</seg> <seg type="pāda" n="d">vāri gṛhṇantam āśugaiḥ</seg> //</l>
</lg>

<lg xml:id="BrP_123.47">
<l><seg type="pāda" n="a">dvijaṃ rājā dvipaṃ matvā</seg> <seg type="pāda" n="b">vivyādha niśitaiḥ śaraiḥ</seg> </l>
<l><seg type="pāda" n="c">vanadvipo 'pi bhūpānām</seg> <seg type="pāda" n="d">avadhyas tad vidann api</seg> //</l>
</lg>

<lg xml:id="BrP_123.48">
<l><seg type="pāda" n="a">vivyādha taṃ nṛpaḥ kuryān</seg> <seg type="pāda" n="b">na kiṃ kiṃ vidhivañcitaḥ</seg> </l>
<l><seg type="pāda" n="c">sa viddho marmadeśe tu</seg> <seg type="pāda" n="d">duḥkhito vākyam abravīt</seg> //</l>
</lg>

<milestone unit="speaker" n="dvija uvāca"/>

<lg xml:id="BrP_123.49">
<l><seg type="pāda" n="a">kenedaṃ duḥkhadaṃ karma</seg> <seg type="pāda" n="b">kṛtaṃ sadbrāhmaṇasya me</seg> </l>
<l><seg type="pāda" n="c">maitro brāhmaṇa ity ukto</seg> <seg type="pāda" n="d">nāparādho 'sti kaścana</seg> //</l>
</lg>

<milestone unit="speaker" n="brahmovāca"/>

<lg xml:id="BrP_123.50">
<l><seg type="pāda" n="a">tad etad vacanaṃ śrutvā</seg> <seg type="pāda" n="b">muner ārtasya bhūpatiḥ</seg> </l>
<l><seg type="pāda" n="c">niśceṣṭaś ca nirutsāho</seg> <seg type="pāda" n="d">śanais taṃ deśam abhyagāt</seg> //</l>
</lg>

<lg xml:id="BrP_123.51">
<l><seg type="pāda" n="a">taṃ tu dṛṣṭvā dvijavaraṃ</seg> <seg type="pāda" n="b">jvalantam iva tejasā</seg> </l>
<l><seg type="pāda" n="c">asāv apy abhavat tatra</seg> <seg type="pāda" n="d">saśalya iva mūrcchitaḥ</seg> //</l>
</lg>

<lg xml:id="BrP_123.52">
<l><seg type="pāda" n="a">ātmānam ātmanā kṛtvā</seg> <seg type="pāda" n="b">sthiraṃ rājābravīd idam</seg> //</l>
</lg>

<milestone unit="speaker" n="rājovāca"/>

<lg xml:id="BrP_123.53">
<l><seg type="pāda" n="a">ko bhavān dvijaśārdūla</seg> <seg type="pāda" n="b">kimartham iha cāgataḥ</seg> </l>
<l><seg type="pāda" n="c">vada pāpakṛte mahyaṃ</seg> <seg type="pāda" n="d">vada me niṣkṛtiṃ parām</seg> //</l>
</lg>

<lg xml:id="BrP_123.54">
<l><seg type="pāda" n="a">brahmahā varṇibhiḥ kiṃtu</seg> <seg type="pāda" n="b">śvapacair api jātucit</seg> </l>
<l><seg type="pāda" n="c">na spraṣṭavyo mahābuddhe</seg> <seg type="pāda" n="d">draṣṭavyo na kadācana</seg> //</l>
</lg>

<milestone unit="speaker" n="brahmovāca"/>

<lg xml:id="BrP_123.55">
<l><seg type="pāda" n="a">tad rājavacanaṃ śrutvā</seg> <seg type="pāda" n="b">muniputro 'bravīd vacaḥ</seg> //</l>
</lg>

<milestone unit="speaker" n="muniputra uvāca"/>

<lg xml:id="BrP_123.56">
<l><seg type="pāda" n="a">utkramiṣyanti me prāṇā</seg> <seg type="pāda" n="b">ato vakṣyāmi kiṃcana</seg> </l>
<l><seg type="pāda" n="c">svacchandavṛttitājñāne</seg> <seg type="pāda" n="d">viddhi pākaṃ ca karmaṇām</seg> //</l>
</lg>

<lg xml:id="BrP_123.57">
<l><seg type="pāda" n="a">ātmārthaṃ tu na śocāmi</seg> <seg type="pāda" n="b">vṛddhau tu pitarau mama</seg> </l>
<l><seg type="pāda" n="c">tayoḥ śuśrūṣakaḥ kaḥ syād</seg> <seg type="pāda" n="d">andhayor ekaputrayoḥ</seg> //</l>
</lg>

<lg xml:id="BrP_123.58">
<l><seg type="pāda" n="a">vinā mayā mahāraṇye</seg> <seg type="pāda" n="b">kathaṃ tau jīvayiṣyataḥ</seg> </l>
<l><seg type="pāda" n="c">mamābhāgyam aho kīdṛk</seg> <seg type="pāda" n="d">pitṛśuśrūṣaṇe kṣatiḥ</seg> //</l>
</lg>

<lg xml:id="BrP_123.59">
<l><seg type="pāda" n="a">jātā me 'dya vinā prāṇair</seg> <seg type="pāda" n="b">hā vidhe kiṃ kṛtaṃ tvayā</seg> </l>
<l><seg type="pāda" n="c">tathāpi gaccha tatra tvaṃ</seg> <seg type="pāda" n="d">gṛhītakalaśas tvaran</seg> //</l>
</lg>

<lg xml:id="BrP_123.60">
<l><seg type="pāda" n="a">tābhyāṃ dehy udapānaṃ tvaṃ</seg> <seg type="pāda" n="b">yathā tau na mariṣyataḥ</seg> //</l>
</lg>

<milestone unit="speaker" n="brahmovāca"/>

<lg xml:id="BrP_123.61">
<l><seg type="pāda" n="a">ity evaṃ bruvatas tasya</seg> <seg type="pāda" n="b">gatāḥ prāṇā mahāvane</seg> </l>
<l><seg type="pāda" n="c">visṛjya saśaraṃ cāpam</seg> <seg type="pāda" n="d">ādāya kalaśaṃ nṛpaḥ</seg> //</l>
</lg>

<lg xml:id="BrP_123.62">
<l><seg type="pāda" n="a">tatrāgāt sa tu vegena</seg> <seg type="pāda" n="b">yatra vṛddhau mahāvane</seg> </l>
<l><seg type="pāda" n="c">vṛddhau cāpi tadā rātrau</seg> <seg type="pāda" n="d">tāv anyonyaṃ samūcatuḥ</seg> //</l>
</lg>

<milestone unit="speaker" n="vṛddhāv ūcatuḥ"/>

<lg xml:id="BrP_123.63">
<l><seg type="pāda" n="a">udvignaḥ kupito vā syād</seg> <seg type="pāda" n="b">athavā bhakṣitaḥ katham</seg> </l>
<l><seg type="pāda" n="c">na prāptaś cāvayor yaṣṭiḥ</seg> <seg type="pāda" n="d">kiṃ kurmaḥ kā gatir bhavet</seg> //</l>
</lg>

<lg xml:id="BrP_123.64">
<l><seg type="pāda" n="a">na kopi tādṛśaḥ putro</seg> <seg type="pāda" n="b">vidyate sacarācare</seg> </l>
<l><seg type="pāda" n="c">yaḥ pitror anyathā vākyaṃ</seg> <seg type="pāda" n="d">na karoty api ninditaḥ</seg> //</l>
</lg>

<lg xml:id="BrP_123.65">
<l><seg type="pāda" n="a">vajrād api kaṭhoraṃ vā</seg> <seg type="pāda" n="b">jīvitaṃ tam apaśyatoḥ</seg> </l>
<l><seg type="pāda" n="c">śīghraṃ na yānti yat prāṇās</seg> <seg type="pāda" n="d">tadekāyattajīvayoḥ</seg> //</l>
</lg>

<milestone unit="speaker" n="brahmovāca"/>

<lg xml:id="BrP_123.66">
<l><seg type="pāda" n="a">evaṃ bahuvidhā vāco</seg> <seg type="pāda" n="b">vṛddhayor vadator vane</seg> </l>
<l><seg type="pāda" n="c">tadā daśaratho rājā</seg> <seg type="pāda" n="d">śanais taṃ deśam abhyagāt</seg> //</l>
</lg>

<lg xml:id="BrP_123.67">
<l><seg type="pāda" n="a">pādasaṃcāraśabdena</seg> <seg type="pāda" n="b">menāte sutam āgatam</seg> //</l>
</lg>

<milestone unit="speaker" n="vṛddhāv ūcatuḥ"/>

<lg xml:id="BrP_123.68">
<l><seg type="pāda" n="a">kuto vatsa cirāt prāptas</seg> <seg type="pāda" n="b">tvaṃ dṛṣṭis tvaṃ parāyaṇam</seg> </l>
<l><seg type="pāda" n="c">na brūṣe kiṃtu ruṣṭo 'si</seg> <seg type="pāda" n="d">vṛddhayor andhayoḥ sutaḥ</seg> //</l>
</lg>

<milestone unit="speaker" n="brahmovāca"/>

<lg xml:id="BrP_123.69">
<l><seg type="pāda" n="a">saśalya iva duḥkhārtaḥ</seg> <seg type="pāda" n="b">śocan duṣkṛtam ātmanaḥ</seg> </l>
<l><seg type="pāda" n="c">sa bhīta iva rājendras</seg> <seg type="pāda" n="d">tāv uvācātha nārada</seg> //</l>
</lg>

<lg xml:id="BrP_123.70">
<l><seg type="pāda" n="a">udapānaṃ ca kurutāṃ</seg> <seg type="pāda" n="b">tac chrutvā nṛpabhāṣitam</seg> </l>
<l><seg type="pāda" n="c">nāyaṃ vaktā suto 'smākaṃ</seg> <seg type="pāda" n="d">ko bhavāṃs tat purā vada</seg> //</l>
</lg>

<lg xml:id="BrP_123.71">
<l><seg type="pāda" n="a">paścāt pibāvaḥ pānīyaṃ</seg> <seg type="pāda" n="b">tato rājābravīc ca tau</seg> //</l>
</lg>

<milestone unit="speaker" n="rājovāca"/>

<lg xml:id="BrP_123.72">
<l><seg type="pāda" n="a">tatra tiṣṭhati vāṃ putro</seg> <seg type="pāda" n="b">yatra vārisamāśrayaḥ</seg> //</l>
</lg>

<milestone unit="speaker" n="brahmovāca"/>

<lg xml:id="BrP_123.73">
<l><seg type="pāda" n="a">tac chrutvocatur ārtau tau</seg> <seg type="pāda" n="b">satyaṃ brūhi na cānyathā</seg> </l>
<l><seg type="pāda" n="c">ācacakṣe tato rājā</seg> <seg type="pāda" n="d">sarvam eva yathātatham</seg> //</l>
</lg>

<lg xml:id="BrP_123.74">
<l><seg type="pāda" n="a">tatas tu patitau vṛddhau</seg> <seg type="pāda" n="b">tatrāvāṃ naya mā spṛśa</seg> </l>
<l><seg type="pāda" n="c">brahmaghnasparśanaṃ pāpaṃ</seg> <seg type="pāda" n="d">na kadācid vinaśyati</seg> //</l>
</lg>

<lg xml:id="BrP_123.75">
<l><seg type="pāda" n="a">ninye vai śravaṇaṃ vṛddhaṃ</seg> <seg type="pāda" n="b">sabhāryaṃ nṛpasattamaḥ</seg> </l>
<l><seg type="pāda" n="c">yatrāsau patitaḥ putras</seg> <seg type="pāda" n="d">taṃ spṛṣṭvā tau vilepatuḥ</seg> //</l>
</lg>

<milestone unit="speaker" n="vṛddhāv ūcatuḥ"/>

<lg xml:id="BrP_123.76">
<l><seg type="pāda" n="a">yathā putraviyogena</seg> <seg type="pāda" n="b">mṛtyur nau vihitas tathā</seg> </l>
<l><seg type="pāda" n="c">tvaṃ cāpi pāpa putrasya</seg> <seg type="pāda" n="d">viyogān mṛtyum āpsyasi</seg> //</l>
</lg>

<milestone unit="speaker" n="brahmovāca"/>

<lg xml:id="BrP_123.77">
<l><seg type="pāda" n="a">evaṃ tu jalpator brahman</seg> <seg type="pāda" n="b">gatāḥ prāṇās tato nṛpaḥ</seg> </l>
<l><seg type="pāda" n="c">agninā yojayām āsa</seg> <seg type="pāda" n="d">vṛddhau ca ṛṣiputrakam</seg> //</l>
</lg>

<lg xml:id="BrP_123.78">
<l><seg type="pāda" n="a">tato jagāma nagaraṃ</seg> <seg type="pāda" n="b">duḥkhito nṛpatir mune</seg> </l>
<l><seg type="pāda" n="c">vasiṣṭhāya ca tat sarvaṃ</seg> <seg type="pāda" n="d">nyavedayad aśeṣataḥ</seg> //</l>
</lg>

<lg xml:id="BrP_123.79">
<l><seg type="pāda" n="a">nṛpāṇāṃ sūryavaṃśyānāṃ</seg> <seg type="pāda" n="b">vasiṣṭho hi parā gatiḥ</seg> </l>
<l><seg type="pāda" n="c">vasiṣṭho 'pi dvijaśreṣṭhaiḥ</seg> <seg type="pāda" n="d">saṃmantryāha ca niṣkṛtim</seg> //</l>
</lg>

<milestone unit="speaker" n="vasiṣṭha uvāca"/>

<lg xml:id="BrP_123.80">
<l><seg type="pāda" n="a">gālavaṃ vāmadevaṃ ca</seg> <seg type="pāda" n="b">jābālim atha kaśyapam</seg> </l>
<l><seg type="pāda" n="c">etān anyān samāhūya</seg> <seg type="pāda" n="d">hayamedhāya yatnataḥ</seg> //</l>
</lg>

<lg xml:id="BrP_123.81">
<l><seg type="pāda" n="a">yajasva hayamedhaiś ca</seg> <seg type="pāda" n="b">bahubhir bahudakṣiṇaiḥ</seg> //</l>
</lg>

<milestone unit="speaker" n="brahmovāca"/>

<lg xml:id="BrP_123.82">
<l><seg type="pāda" n="a">akarod dhayamedhāṃś ca</seg> <seg type="pāda" n="b">rājā daśaratho dvijaiḥ</seg> </l>
<l><seg type="pāda" n="c">etasminn antare tatra</seg> <seg type="pāda" n="d">vāg uvācāśarīriṇī</seg> //</l>
</lg>

<milestone unit="speaker" n="ākāśavāṇy uvāca"/>

<lg xml:id="BrP_123.83">
<l><seg type="pāda" n="a">pūtaṃ śarīram abhavad</seg> <seg type="pāda" n="b">rājño daśarathasya hi</seg> </l>
<l><seg type="pāda" n="c">vyavahāryaś ca bhavitā</seg> <seg type="pāda" n="d">bhaviṣyanti tathā sutāḥ</seg> </l>
<l><seg type="pāda" n="e">jyeṣṭhaputraprasādena</seg> <seg type="pāda" n="f">rājāpāpo bhaviṣyati</seg> //</l>
</lg>

<milestone unit="speaker" n="brahmovāca"/>

<lg xml:id="BrP_123.84">
<l><seg type="pāda" n="a">tato bahutithe kāle</seg> <seg type="pāda" n="b">ṛṣyaśṛṅgān munīśvarāt</seg> </l>
<l><seg type="pāda" n="c">devānāṃ kāryasiddhyarthaṃ</seg> <seg type="pāda" n="d">sutā āsan suropamāḥ</seg> //</l>
</lg>

<lg xml:id="BrP_123.85">
<l><seg type="pāda" n="a">kauśalyāyāṃ tathā rāmaḥ</seg> <seg type="pāda" n="b">sumitrāyāṃ ca lakṣmaṇaḥ</seg> </l>
<l><seg type="pāda" n="c">śatrughnaś cāpi kaikeyyāṃ</seg> <seg type="pāda" n="d">bharato matimattaraḥ</seg> //</l>
</lg>

<lg xml:id="BrP_123.86">
<l><seg type="pāda" n="a">te sarve matimantaś ca</seg> <seg type="pāda" n="b">priyā rājño vaśe sthitāḥ</seg> </l>
<l><seg type="pāda" n="c">taṃ rājānam ṛṣiḥ prāpya</seg> <seg type="pāda" n="d">viśvāmitraḥ prajāpatiḥ</seg> //</l>
</lg>

<lg xml:id="BrP_123.87">
<l><seg type="pāda" n="a">rāmaṃ ca lakṣmaṇaṃ cāpi</seg> <seg type="pāda" n="b">ayācata mahāmate</seg> </l>
<l><seg type="pāda" n="c">yajñasaṃrakṣaṇārthāya</seg> <seg type="pāda" n="d">jñātatanmahimā muniḥ</seg> //</l>
</lg>

<lg xml:id="BrP_123.88">
<l><seg type="pāda" n="a">ciraprāptasuto vṛddho</seg> <seg type="pāda" n="b">rājā naivety abhāṣata</seg> //</l>
</lg>

<milestone unit="speaker" n="rājovāca"/>

<lg xml:id="BrP_123.89">
<l><seg type="pāda" n="a">mahatā daivayogena</seg> <seg type="pāda" n="b">kathaṃcid vārdhake mune</seg> </l>
<l><seg type="pāda" n="c">jātāv ānandasaṃdoha</seg><seg type="pāda" n="d">dāyakau mama bālakau</seg> //</l>
</lg>

<lg xml:id="BrP_123.90">
<l><seg type="pāda" n="a">saśarīram idaṃ rājyaṃ</seg> <seg type="pāda" n="b">dāsye naiva sutāv imau</seg> //</l>
</lg>

<milestone unit="speaker" n="brahmovāca"/>

<lg xml:id="BrP_123.91">
<l><seg type="pāda" n="a">vasiṣṭhena tadā prokto</seg> <seg type="pāda" n="b">rājā daśarathas tv iti</seg> //</l>
</lg>

<milestone unit="speaker" n="vasiṣṭha uvāca"/>

<lg xml:id="BrP_123.92">
<l><seg type="pāda" n="a">raghavaḥ prārthanābhaṅgaṃ</seg> <seg type="pāda" n="b">na rājan kvāpi śikṣitāḥ</seg> //</l>
</lg>

<milestone unit="speaker" n="brahmovāca"/>

<lg xml:id="BrP_123.93">
<l><seg type="pāda" n="a">rāmaṃ ca lakṣmaṇaṃ caiva</seg> <seg type="pāda" n="b">kathaṃcid avadan nṛpaḥ</seg> //</l>
</lg>

<milestone unit="speaker" n="rājovāca"/>

<lg xml:id="BrP_123.94">
<l><seg type="pāda" n="a">viśvāmitrasya brahmarṣeḥ</seg> <seg type="pāda" n="b">kurutāṃ yajñarakṣaṇam</seg> //</l>
</lg>

<milestone unit="speaker" n="brahmovāca"/>

<lg xml:id="BrP_123.95">
<l><seg type="pāda" n="a">vadann iti sutau soṣṇaṃ</seg> <seg type="pāda" n="b">niśvasan glapitādharaḥ</seg> </l>
<l><seg type="pāda" n="c">putrau samarpayām āsa</seg> <seg type="pāda" n="d">viśvāmitrasya śāstrakṛt</seg> //</l>
</lg>

<lg xml:id="BrP_123.96">
<l><seg type="pāda" n="a">tathety uktvā daśarathaṃ</seg> <seg type="pāda" n="b">namasya ca punaḥ punaḥ</seg> </l>
<l><seg type="pāda" n="c">jagmatū rakṣaṇārthāya</seg> <seg type="pāda" n="d">viśvāmitreṇa tau mudā</seg> //</l>
</lg>

<lg xml:id="BrP_123.97">
<l><seg type="pāda" n="a">tataḥ prahṛṣṭaḥ sa munir</seg> <seg type="pāda" n="b">mudā prādāt tadobhayoḥ</seg> </l>
<l><seg type="pāda" n="c">māheśvarīṃ mahāvidyāṃ</seg> <seg type="pāda" n="d">dhanurvidyāpuraḥsarām</seg> //</l>
</lg>

<lg xml:id="BrP_123.98">
<l><seg type="pāda" n="a">śāstrīm āstrīṃ laukikīṃ ca</seg> <seg type="pāda" n="b">rathavidyāṃ gajodbhavām</seg> </l>
<l><seg type="pāda" n="c">aśvavidyāṃ gadāvidyāṃ</seg> <seg type="pāda" n="d">mantrāhvānavisarjane</seg> //</l>
</lg>

<lg xml:id="BrP_123.99">
<l><seg type="pāda" n="a">sarvavidyām athāvāpya</seg> <seg type="pāda" n="b">ubhau tau rāmalakṣmaṇau</seg> </l>
<l><seg type="pāda" n="c">vanaukasāṃ hitārthāya</seg> <seg type="pāda" n="d">jaghnatus tāṭakāṃ vane</seg> //</l>
</lg>

<lg xml:id="BrP_123.100">
<l><seg type="pāda" n="a">ahalyāṃ śāpanirmuktāṃ</seg> <seg type="pāda" n="b">pādasparśāc ca cakratuḥ</seg> </l>
<l><seg type="pāda" n="c">yajñavidhvaṃsanāyātāñ</seg> <seg type="pāda" n="d">jaghnatus tatra rākṣasān</seg> //</l>
</lg>

<lg xml:id="BrP_123.101">
<l><seg type="pāda" n="a">kṛtavidyau dhanuṣpāṇī</seg> <seg type="pāda" n="b">cakratur yajñarakṣaṇam</seg> </l>
<l><seg type="pāda" n="c">tato mahāmakhe vṛtte</seg> <seg type="pāda" n="d">viśvāmitro munīśvaraḥ</seg> //</l>
</lg>

<lg xml:id="BrP_123.102">
<l><seg type="pāda" n="a">putrābhyāṃ sahito rājño</seg> <seg type="pāda" n="b">janakaṃ draṣṭum abhyagāt</seg> </l>
<l><seg type="pāda" n="c">citrām adarśayat tatra</seg> <seg type="pāda" n="d">rājamadhye nṛpātmajaḥ</seg> //</l>
</lg>

<lg xml:id="BrP_123.103">
<l><seg type="pāda" n="a">rāmaḥ saumitrisahito</seg> <seg type="pāda" n="b">dhanurvidyāṃ guror matām</seg> </l>
<l><seg type="pāda" n="c">tatprīto janakaḥ prādāt</seg> <seg type="pāda" n="d">sītāṃ lakṣmīm ayonijām</seg> //</l>
</lg>

<lg xml:id="BrP_123.104">
<l><seg type="pāda" n="a">tathaiva lakṣmaṇasyāpi</seg> <seg type="pāda" n="b">bharatasyānujasya ca</seg> </l>
<l><seg type="pāda" n="c">śatrughnabharatādīnāṃ</seg> <seg type="pāda" n="d">vasiṣṭhādimate sthitaḥ</seg> //</l>
</lg>

<lg xml:id="BrP_123.105">
<l><seg type="pāda" n="a">rājā daśarathaḥ śrīmān</seg> <seg type="pāda" n="b">vivāham akaron mune</seg> </l>
<l><seg type="pāda" n="c">tato bahutithe kāle</seg> <seg type="pāda" n="d">rājyaṃ tasya prayacchati</seg> //</l>
</lg>

<lg xml:id="BrP_123.106">
<l><seg type="pāda" n="a">nṛpatau sarvalokānām</seg> <seg type="pāda" n="b">anumatyā guror api</seg> </l>
<l><seg type="pāda" n="c">mantharātmakadurdaiva</seg><seg type="pāda" n="d">preritā matsarākulā</seg> //</l>
</lg>

<lg xml:id="BrP_123.107">
<l><seg type="pāda" n="a">kaikeyī vighnam ātasthe</seg> <seg type="pāda" n="b">vanapravrājanaṃ tathā</seg> </l>
<l><seg type="pāda" n="c">bharatasya ca tad rājyaṃ</seg> <seg type="pāda" n="d">rājā naiva ca dattavān</seg> //</l>
</lg>

<lg xml:id="BrP_123.108">
<l><seg type="pāda" n="a">pitaraṃ satyavākyaṃ taṃ</seg> <seg type="pāda" n="b">kurvan rāmo mahāvanam</seg> </l>
<l><seg type="pāda" n="c">viveśa sītayā sārdhaṃ</seg> <seg type="pāda" n="d">tathā saumitriṇā saha</seg> //</l>
</lg>

<lg xml:id="BrP_123.109">
<l><seg type="pāda" n="a">satāṃ ca mānasaṃ śuddhaṃ</seg> <seg type="pāda" n="b">sa viveśa svakair guṇaiḥ</seg> </l>
<l><seg type="pāda" n="c">tasmin vinirgate rāme</seg> <seg type="pāda" n="d">vanavāsāya dīkṣite</seg> //</l>
</lg>

<lg xml:id="BrP_123.110">
<l><seg type="pāda" n="a">samaṃ lakṣmaṇasītābhyāṃ</seg> <seg type="pāda" n="b">rājyatṛṣṇāvivarjite</seg> </l>
<l><seg type="pāda" n="c">taṃ rāmaṃ cāpi saumitriṃ</seg> <seg type="pāda" n="d">sītāṃ ca guṇaśālinīm</seg> //</l>
</lg>

<lg xml:id="BrP_123.111">
<l><seg type="pāda" n="a">duḥkhena mahatāviṣṭo</seg> <seg type="pāda" n="b">brahmaśāpaṃ ca saṃsmaran</seg> </l>
<l><seg type="pāda" n="c">tadā daśaratho rājā</seg> <seg type="pāda" n="d">prāṇāṃs tatyāja duḥkhitaḥ</seg> //</l>
</lg>

<lg xml:id="BrP_123.112">
<l><seg type="pāda" n="a">kṛtakarmavipākena</seg> <seg type="pāda" n="b">rājā nīto yamānugaiḥ</seg> </l>
<l><seg type="pāda" n="c">tasmai rājñe mahāprājña</seg> <seg type="pāda" n="d">yāvat sthāvarajaṅgame</seg> //</l>
</lg>

<lg xml:id="BrP_123.113">
<l><seg type="pāda" n="a">yamasadmany anekāni</seg> <seg type="pāda" n="b">tāmisrādīni nārada</seg> </l>
<l><seg type="pāda" n="c">narakāṇy atha ghorāṇi</seg> <seg type="pāda" n="d">bhīṣaṇāni bahūni ca</seg> //</l>
</lg>

<lg xml:id="BrP_123.114">
<l><seg type="pāda" n="a">tatra kṣiptas tadā rājā</seg> <seg type="pāda" n="b">narakeṣu pṛthak pṛthak</seg> </l>
<l><seg type="pāda" n="c">pacyate chidyate rājā</seg> <seg type="pāda" n="d">piṣyate cūrṇyate tathā</seg> //</l>
</lg>

<lg xml:id="BrP_123.115">
<l><seg type="pāda" n="a">śoṣyate daśyate bhūyo</seg> <seg type="pāda" n="b">dahyate ca nimajjyate</seg> </l>
<l><seg type="pāda" n="c">evamādiṣu ghoreṣu</seg> <seg type="pāda" n="d">narakeṣu sa pacyate</seg> //</l>
</lg>

<lg xml:id="BrP_123.116">
<l><seg type="pāda" n="a">rāmo 'pi gacchann adhvānaṃ</seg> <seg type="pāda" n="b">citrakūṭam athāgamat</seg> </l>
<l><seg type="pāda" n="c">tatraiva trīṇi varṣāṇi</seg> <seg type="pāda" n="d">vyatītāni mahāmate</seg> //</l>
</lg>

<lg xml:id="BrP_123.117">
<l><seg type="pāda" n="a">punaḥ sa dakṣiṇām āśām</seg> <seg type="pāda" n="b">ākrāmad daṇḍakaṃ vanam</seg> </l>
<l><seg type="pāda" n="c">vikhyātaṃ triṣu lokeṣu</seg> <seg type="pāda" n="d">deśānāṃ tad dhi puṇyadam</seg> //</l>
</lg>

<lg xml:id="BrP_123.118">
<l><seg type="pāda" n="a">prāviśat tan mahāraṇyaṃ</seg> <seg type="pāda" n="b">bhīṣaṇaṃ daityasevitam</seg> </l>
<l><seg type="pāda" n="c">tadbhayād ṛṣibhis tyaktaṃ</seg> <seg type="pāda" n="d">hatvā daityāṃs tu rākṣasān</seg> //</l>
</lg>

<lg xml:id="BrP_123.119">
<l><seg type="pāda" n="a">vicaran daṇḍakāraṇye</seg> <seg type="pāda" n="b">ṛṣisevyam athākarot</seg> </l>
<l><seg type="pāda" n="c">tatredaṃ vṛttam ākhyāsye</seg> <seg type="pāda" n="d">śṛṇu nārada yatnataḥ</seg> //</l>
</lg>

<lg xml:id="BrP_123.120">
<l><seg type="pāda" n="a">tāvac chanais tv agād rāmo</seg> <seg type="pāda" n="b">yāvad yojanapañcakam</seg> </l>
<l><seg type="pāda" n="c">gautamīṃ samanuprāpto</seg> <seg type="pāda" n="d">rājāpi narake sthitaḥ</seg> //</l>
</lg>

<lg xml:id="BrP_123.121">
<l><seg type="pāda" n="a">yamaḥ svakiṃkarān āha</seg> <seg type="pāda" n="b">rāmo daśarathātmajaḥ</seg> </l>
<l><seg type="pāda" n="c">gautamīm abhito yāti</seg> <seg type="pāda" n="d">pitaraṃ tasya dhīmataḥ</seg> //</l>
</lg>

<lg xml:id="BrP_123.122">
<l><seg type="pāda" n="a">ākarṣantv atha rājānaṃ</seg> <seg type="pāda" n="b">narakān nātra saṃśayaḥ</seg> </l>
<l><seg type="pāda" n="c">uttīrya gautamīṃ yāti</seg> <seg type="pāda" n="d">yāvad yojanapañcakam</seg> //</l>
</lg>

<lg xml:id="BrP_123.123">
<l><seg type="pāda" n="a">rāmas tāvat tasya pitā</seg> <seg type="pāda" n="b">narake naiva pacyatām</seg> </l>
<l><seg type="pāda" n="c">yad etan madvacaḥ puṇyaṃ</seg> <seg type="pāda" n="d">na kuryur yadi dūtakāḥ</seg> //</l>
</lg>

<lg xml:id="BrP_123.124">
<l><seg type="pāda" n="a">tataś ca narake ghore</seg> <seg type="pāda" n="b">yūyaṃ sarve nimajjatha</seg> </l>
<l><seg type="pāda" n="c">yā kāpy uktā parā śaktiḥ</seg> <seg type="pāda" n="d">śivasya samavāyinī</seg> //</l>
</lg>

<lg xml:id="BrP_123.125">
<l><seg type="pāda" n="a">tām eva gautamīṃ santo</seg> <seg type="pāda" n="b">vadanty ambhaḥsvarūpiṇīm</seg> </l>
<l><seg type="pāda" n="c">haribrahmamaheśānāṃ</seg> <seg type="pāda" n="d">mānyā vandyā ca saiva yat</seg> //</l>
</lg>

<lg xml:id="BrP_123.126">
<l><seg type="pāda" n="a">nistīryate na kenāpi</seg> <seg type="pāda" n="b">tad atikramajaṃ tv agham</seg> </l>
<l><seg type="pāda" n="c">pāpino 'py ātmajaḥ kaścid</seg> <seg type="pāda" n="d">yaś ca gaṅgām anusmaret</seg> //</l>
</lg>

<lg xml:id="BrP_123.127">
<l><seg type="pāda" n="a">so 'nekadurganirayān</seg> <seg type="pāda" n="b">nirgato muktatāṃ vrajet</seg> </l>
<l><seg type="pāda" n="c">kiṃ punas tādṛśaḥ putro</seg> <seg type="pāda" n="d">gautamīnikaṭe sthitaḥ</seg> //</l>
</lg>

<lg xml:id="BrP_123.128">
<l><seg type="pāda" n="a">yasyāsau narake paktuṃ</seg> <seg type="pāda" n="b">na kairapi hi śakyate</seg> </l>
<l><seg type="pāda" n="c">dakṣiṇāśāpater vākyaṃ</seg> <seg type="pāda" n="d">niśamya yamakiṃkarāḥ</seg> //</l>
</lg>

<lg xml:id="BrP_123.129">
<l><seg type="pāda" n="a">narake pacyamānaṃ tam</seg> <seg type="pāda" n="b">ayodhyādhipatiṃ nṛpam</seg> </l>
<l><seg type="pāda" n="c">uttārya ghoranarakād</seg> <seg type="pāda" n="d">vacanaṃ cedam abruvan</seg> //</l>
</lg>

<milestone unit="speaker" n="yamakiṃkarā ūcuḥ"/>

<lg xml:id="BrP_123.130">
<l><seg type="pāda" n="a">dhanyo 'si nṛpaśārdūla</seg> <seg type="pāda" n="b">yasya putraḥ sa tādṛśaḥ</seg> </l>
<l><seg type="pāda" n="c">iha cāmutra viśrāntiḥ</seg> <seg type="pāda" n="d">suputraḥ kena labhyate</seg> //</l>
</lg>

<milestone unit="speaker" n="brahmovāca"/>

<lg xml:id="BrP_123.131">
<l><seg type="pāda" n="a">sa viśrāntaḥ śanai rājā</seg> <seg type="pāda" n="b">kiṃkarān vākyam abravīt</seg> //</l>
</lg>

<milestone unit="speaker" n="rājovāca"/>

<lg xml:id="BrP_123.132">
<l><seg type="pāda" n="a">narakeṣv atha ghoreṣu</seg> <seg type="pāda" n="b">pacyamānaḥ punaḥ punaḥ</seg> </l>
<l><seg type="pāda" n="c">kathaṃ tv ākarṣitaḥ śīghraṃ</seg> <seg type="pāda" n="d">tan me vaktum ihārhatha</seg> //</l>
</lg>

<milestone unit="speaker" n="brahmovāca"/>

<lg xml:id="BrP_123.133">
<l><seg type="pāda" n="a">tatra kaścic chāntamanā</seg> <seg type="pāda" n="b">rājānam idam abravīt</seg> //</l>
</lg>

<milestone unit="speaker" n="yamadūta uvāca"/>

<lg xml:id="BrP_123.134">
<l><seg type="pāda" n="a">vedaśāstrapurāṇādāv</seg> <seg type="pāda" n="b">etad gopyaṃ prayatnataḥ</seg> </l>
<l><seg type="pāda" n="c">prakāśyate tad api te</seg> <seg type="pāda" n="d">sāmarthyaṃ putratīrthayoḥ</seg> //</l>
</lg>

<lg xml:id="BrP_123.135">
<l><seg type="pāda" n="a">rāmas tava sutaḥ śrīmān</seg> <seg type="pāda" n="b">gautamītīram āgataḥ</seg> </l>
<l><seg type="pāda" n="c">tasmāt tvaṃ narakād ghorād</seg> <seg type="pāda" n="d">ākṛṣṭo 'si narottama</seg> //</l>
</lg>

<lg xml:id="BrP_123.136">
<l><seg type="pāda" n="a">yadi tvāṃ tatra gautamyāṃ</seg> <seg type="pāda" n="b">smared rāmaḥ salakṣmaṇaḥ</seg> </l>
<l><seg type="pāda" n="c">snānaṃ kṛtvātha piṇḍādi</seg> <seg type="pāda" n="d">te dadyāt sa nṛpottama</seg> </l>
<l><seg type="pāda" n="e">tatas tvaṃ sarvapāpebhyo</seg> <seg type="pāda" n="f">mukto yāsi triviṣṭapam</seg> //</l>
</lg>

<milestone unit="speaker" n="rājovāca"/>

<lg xml:id="BrP_123.137">
<l><seg type="pāda" n="a">tatra gatvā bhavadvākyam</seg> <seg type="pāda" n="b">ākhyāsye svasutau prati</seg> </l>
<l><seg type="pāda" n="c">bhavanta eva śaraṇam</seg> <seg type="pāda" n="d">anujñāṃ dātum arhatha</seg> //</l>
</lg>

<milestone unit="speaker" n="brahmovāca"/>

<lg xml:id="BrP_123.138">
<l><seg type="pāda" n="a">tad rājavacanaṃ śrutvā</seg> <seg type="pāda" n="b">kṛpayā yamakiṃkarāḥ</seg> </l>
<l><seg type="pāda" n="c">ājñāṃ ca pradadus tasmai</seg> <seg type="pāda" n="d">rājā prāgāt sutau prati</seg> //</l>
</lg>

<lg xml:id="BrP_123.139">
<l><seg type="pāda" n="a">bhīṣaṇaṃ yātanādeham</seg> <seg type="pāda" n="b">āpanno niḥśvasan muhuḥ</seg> </l>
<l><seg type="pāda" n="c">nirīkṣya svaṃ lajjamānaḥ</seg> <seg type="pāda" n="d">kṛtaṃ karma ca saṃsmaran</seg> //</l>
</lg>

<lg xml:id="BrP_123.140">
<l><seg type="pāda" n="a">svecchayā viharan gaṅgām</seg> <seg type="pāda" n="b">āsasāda ca rāghavaḥ</seg> </l>
<l><seg type="pāda" n="c">gautamyās taṭam āśritya</seg> <seg type="pāda" n="d">rāmo lakṣmaṇa eva ca</seg> //</l>
</lg>

<lg xml:id="BrP_123.141">
<l><seg type="pāda" n="a">sītayā saha vaidehyā</seg> <seg type="pāda" n="b">sasnau caiva yathāvidhi</seg> </l>
<l><seg type="pāda" n="c">naiva tatrābhavad bhojyaṃ</seg> <seg type="pāda" n="d">bhakṣyaṃ vā gautamītaṭe</seg> //</l>
</lg>

<lg xml:id="BrP_123.142">
<l><seg type="pāda" n="a">taddine tatra vasatāṃ</seg> <seg type="pāda" n="b">gautamītīravāsinām</seg> </l>
<l><seg type="pāda" n="c">tad dṛṣṭvā duḥkhito bhrātā</seg> <seg type="pāda" n="d">lakṣmaṇo rāmam abravīt</seg> //</l>
</lg>

<milestone unit="speaker" n="lakṣmaṇa uvāca"/>

<lg xml:id="BrP_123.143">
<l><seg type="pāda" n="a">putrau daśarathasyāvāṃ</seg> <seg type="pāda" n="b">tavāpi balam īdṛśam</seg> </l>
<l><seg type="pāda" n="c">nāsti bhojyam athāsmākaṃ</seg> <seg type="pāda" n="d">gaṅgātīranivāsinām</seg> //</l>
</lg>

<milestone unit="speaker" n="rāma uvāca"/>

<lg xml:id="BrP_123.144">
<l><seg type="pāda" n="a">bhrātar yad vihitaṃ karma</seg> <seg type="pāda" n="b">naiva tac cānyathā bhavet</seg> </l>
<l><seg type="pāda" n="c">pṛthivyām annapūrṇāyāṃ</seg> <seg type="pāda" n="d">vayam annābhilāṣiṇaḥ</seg> //</l>
</lg>

<lg xml:id="BrP_123.145">
<l><seg type="pāda" n="a">saumitre nūnam asmābhir</seg> <seg type="pāda" n="b">na brāhmaṇamukhe hutam</seg> </l>
<l><seg type="pāda" n="c">avajñayā mahīdevāṃs</seg> <seg type="pāda" n="d">tarpayanty arcayanti na</seg> //</l>
</lg>

<lg xml:id="BrP_123.146">
<l><seg type="pāda" n="a">te ye lakṣmaṇa jāyante</seg> <seg type="pāda" n="b">sarvadaiva bubhukṣitāḥ</seg> </l>
<l><seg type="pāda" n="c">snātvā devān athābhyarcya</seg> <seg type="pāda" n="d">hotavyaś ca hutāśanaḥ</seg> </l>
<l><seg type="pāda" n="e">tataḥ svasamaye devo</seg> <seg type="pāda" n="f">vidhāsyaty aśanaṃ tu nau</seg> //</l>
</lg>

<milestone unit="speaker" n="brahmovāca"/>

<lg xml:id="BrP_123.147">
<l><seg type="pāda" n="a">bhrātroḥ saṃjalpator evaṃ</seg> <seg type="pāda" n="b">paśyatoḥ karmaṇo gatim</seg> </l>
<l><seg type="pāda" n="c">śanair daśaratho rājā</seg> <seg type="pāda" n="d">taṃ deśam upajagmivān</seg> //</l>
</lg>

<lg xml:id="BrP_123.148">
<l><seg type="pāda" n="a">taṃ dṛṣṭvā lakṣmaṇaḥ śīghraṃ</seg> <seg type="pāda" n="b">tiṣṭha tiṣṭheti cābravīt</seg> </l>
<l><seg type="pāda" n="c">dhanur ākṛṣya kopena</seg> <seg type="pāda" n="d">rakṣas tvaṃ dānavo 'thavā</seg> //</l>
</lg>

<lg xml:id="BrP_123.149">
<l><seg type="pāda" n="a">āsannaṃ ca punar dṛṣṭvā</seg> <seg type="pāda" n="b">yāhi yāhy atra puṇyabhāk</seg> </l>
<l><seg type="pāda" n="c">rāmo dāśarathī rājā</seg> <seg type="pāda" n="d">dharmabhāk paśya vartate</seg> //</l>
</lg>

<lg xml:id="BrP_123.150">
<l><seg type="pāda" n="a">gurubhaktaḥ satyasaṃdho</seg> <seg type="pāda" n="b">devabrāhmaṇasevakaḥ</seg> </l>
<l><seg type="pāda" n="c">trailokyarakṣādakṣo 'sau</seg> <seg type="pāda" n="d">vartate yatra rāghavaḥ</seg> //</l>
</lg>

<lg xml:id="BrP_123.151">
<l><seg type="pāda" n="a">na tatra tvādṛśām asti</seg> <seg type="pāda" n="b">praveśaḥ pāpakarmaṇām</seg> </l>
<l><seg type="pāda" n="c">yadi praviśase pāpa</seg> <seg type="pāda" n="d">tato vadham avāpsyasi</seg> //</l>
</lg>

<lg xml:id="BrP_123.152">
<l><seg type="pāda" n="a">tat putravacanaṃ śrutvā</seg> <seg type="pāda" n="b">śanair āhūya vācayā</seg> </l>
<l><seg type="pāda" n="c">uvācādhomukho bhūtvā</seg> <seg type="pāda" n="d">snuṣāṃ putrau kṛtāñjaliḥ</seg> </l>
<l><seg type="pāda" n="e">muhur antar vinidhyāyan</seg> <seg type="pāda" n="f">gatiṃ duṣkṛtakarmaṇaḥ</seg> //</l>
</lg>

<milestone unit="speaker" n="rājovāca"/>

<lg xml:id="BrP_123.153">
<l><seg type="pāda" n="a">ahaṃ daśaratho rājā</seg> <seg type="pāda" n="b">putrau me śṛṇutaṃ vacaḥ</seg> </l>
<l><seg type="pāda" n="c">tisṛbhir brahmahatyābhir</seg> <seg type="pāda" n="d">vṛto 'haṃ duḥkham āgataḥ</seg> </l>
<l><seg type="pāda" n="e">chinnaṃ paśyata me dehaṃ</seg> <seg type="pāda" n="f">narakeṣu ca pātitam</seg> //</l>
</lg>

<milestone unit="speaker" n="brahmovāca"/>

<lg xml:id="BrP_123.154">
<l><seg type="pāda" n="a">tataḥ kṛtāñjalī rāmaḥ</seg> <seg type="pāda" n="b">sītayā lakṣmaṇena ca</seg> </l>
<l><seg type="pāda" n="c">bhūmau praṇemus te sarve</seg> <seg type="pāda" n="d">vacanaṃ caitad abruvan</seg> //</l>
</lg>

<milestone unit="speaker" n="sītārāmalakṣmaṇā ūcuḥ"/>

<lg xml:id="BrP_123.155">
<l><seg type="pāda" n="a">kasyedaṃ karmaṇas tāta</seg> <seg type="pāda" n="b">phalaṃ nṛpatisattama</seg> //</l>
</lg>

<milestone unit="speaker" n="brahmovāca"/>

<lg xml:id="BrP_123.156">
<l><seg type="pāda" n="a">sa ca prāha yathāvṛttaṃ</seg> <seg type="pāda" n="b">brahmahatyātrayaṃ tathā</seg> //</l>
</lg>

<milestone unit="speaker" n="rājovāca"/>

<lg xml:id="BrP_123.157">
<l><seg type="pāda" n="a">niṣkṛtir brahmahantṝṇāṃ</seg> <seg type="pāda" n="b">putrau kvāpi na vidyate</seg> //</l>
</lg>

<milestone unit="speaker" n="brahmovāca"/>

<lg xml:id="BrP_123.158">
<l><seg type="pāda" n="a">tato duḥkhena mahatā</seg><seg type="pāda" n="b">vṛtāḥ sarve bhuvaṃ gatāḥ</seg> </l>
<l><seg type="pāda" n="c">rājānaṃ vanavāsaṃ ca</seg> <seg type="pāda" n="d">mātaraṃ pitaraṃ tathā</seg> //</l>
</lg>

<lg xml:id="BrP_123.159">
<l><seg type="pāda" n="a">duḥkhāgamaṃ karmagatiṃ</seg> <seg type="pāda" n="b">narake pātanaṃ tathā</seg> </l>
<l><seg type="pāda" n="c">evamādy atha saṃsmṛtya</seg> <seg type="pāda" n="d">mumoha nṛpateḥ sutaḥ</seg> </l>
<l><seg type="pāda" n="e">visaṃjñaṃ nṛpatiṃ dṛṣṭvā</seg> <seg type="pāda" n="f">sītā vākyam athābravīt</seg> //</l>
</lg>

<milestone unit="speaker" n="sītovāca"/>

<lg xml:id="BrP_123.160">
<l><seg type="pāda" n="a">na śocanti mahātmānas</seg> <seg type="pāda" n="b">tvādṛśā vyasanāgame</seg> </l>
<l><seg type="pāda" n="c">cintayanti pratīkāraṃ</seg> <seg type="pāda" n="d">daivyam apy atha mānuṣam</seg> //</l>
</lg>

<lg xml:id="BrP_123.161">
<l><seg type="pāda" n="a">śocadbhir yugasāhasraṃ</seg> <seg type="pāda" n="b">vipattir naiva tīryate</seg> </l>
<l><seg type="pāda" n="c">vyāmoham āpnuvantīha</seg> <seg type="pāda" n="d">na kadācid vicakṣaṇāḥ</seg> //</l>
</lg>

<lg xml:id="BrP_123.162">
<l><seg type="pāda" n="a">kim anenātra duḥkhena</seg> <seg type="pāda" n="b">niṣphalena janeśvara</seg> </l>
<l><seg type="pāda" n="c">dehi hatyāṃ prathamato</seg> <seg type="pāda" n="d">yā jātā hy atibhīṣaṇā</seg> //</l>
</lg>

<lg xml:id="BrP_123.163">
<l><seg type="pāda" n="a">pitṛbhaktaḥ puṇyaśīlo</seg> <seg type="pāda" n="b">vedavedāṅgapāragaḥ</seg> </l>
<l><seg type="pāda" n="c">anāgā yo hato vipras</seg> <seg type="pāda" n="d">tatpāpasyātra niṣkṛtim</seg> //</l>
</lg>

<lg xml:id="BrP_123.164">
<l><seg type="pāda" n="a">ācarāmi yathāśāstraṃ</seg> <seg type="pāda" n="b">mā śokaṃ kurutaṃ yuvām</seg> </l>
<l><seg type="pāda" n="c">dvitīyāṃ lakṣmaṇo hatyāṃ</seg> <seg type="pāda" n="d">gṛhṇātu tv aparāṃ bhavān</seg> //</l>
</lg>

<milestone unit="speaker" n="brahmovāca"/>

<lg xml:id="BrP_123.165">
<l><seg type="pāda" n="a">etad dharmayutaṃ vākyaṃ</seg> <seg type="pāda" n="b">sītayā bhāṣitaṃ dṛḍham</seg> </l>
<l><seg type="pāda" n="c">tatheti cāhatur ubhau</seg> <seg type="pāda" n="d">tato daśaratho 'bravīt</seg> //</l>
</lg>

<milestone unit="speaker" n="daśaratha uvāca"/>

<lg xml:id="BrP_123.166">
<l><seg type="pāda" n="a">tvaṃ hi brahmavidaḥ kanyā</seg> <seg type="pāda" n="b">janakasya tv ayonijā</seg> </l>
<l><seg type="pāda" n="c">bhāryā rāmasya kiṃ citraṃ</seg> <seg type="pāda" n="d">yad yuktam anubhāṣase</seg> //</l>
</lg>

<lg xml:id="BrP_123.167">
<l><seg type="pāda" n="a">na kopi bhavatāṃ kiṃtu</seg> <seg type="pāda" n="b">śramaḥ svalpo 'pi vidyate</seg> </l>
<l><seg type="pāda" n="c">gautamyāṃ snānadānena</seg> <seg type="pāda" n="d">piṇḍanirvapaṇena ca</seg> //</l>
</lg>

<lg xml:id="BrP_123.168">
<l><seg type="pāda" n="a">tisṛbhir brahmahatyābhir</seg> <seg type="pāda" n="b">mukto yāmi triviṣṭapam</seg> </l>
<l><seg type="pāda" n="c">tvayā janakasaṃbhūte</seg> <seg type="pāda" n="d">svakulocitam īritam</seg> //</l>
</lg>

<lg xml:id="BrP_123.169">
<l><seg type="pāda" n="a">prāpayanti paraṃ pāraṃ</seg> <seg type="pāda" n="b">bhavābdheḥ kulayoṣitaḥ</seg> </l>
<l><seg type="pāda" n="c">godāvaryāḥ prasādena</seg> <seg type="pāda" n="d">kiṃ nāmāsty atra durlabham</seg> //</l>
</lg>

<milestone unit="speaker" n="brahmovāca"/>

<lg xml:id="BrP_123.170">
<l><seg type="pāda" n="a">tatheti kriyamāṇe tu</seg> <seg type="pāda" n="b">piṇḍadānāya śatruhā</seg> </l>
<l><seg type="pāda" n="c">naivāpaśyad bhakṣyabhojyaṃ</seg> <seg type="pāda" n="d">tato lakṣmaṇam abravīt</seg> //</l>
</lg>

<lg xml:id="BrP_123.171">
<l><seg type="pāda" n="a">lakṣmaṇaḥ prāha vinayād</seg> <seg type="pāda" n="b">iṅgudyāś ca phalāni ca</seg> </l>
<l><seg type="pāda" n="c">santi teṣāṃ ca piṇyākam</seg> <seg type="pāda" n="d">ānītaṃ tatkṣaṇād iva</seg> //</l>
</lg>

<lg xml:id="BrP_123.172">
<l><seg type="pāda" n="a">piṇyākenātha gaṅgāyāṃ</seg> <seg type="pāda" n="b">piṇḍaṃ dātuṃ tathā pituḥ</seg> </l>
<l><seg type="pāda" n="c">manaḥ kurvaṃs tato rāmo</seg> <seg type="pāda" n="d">mando 'bhūd duḥkhitas tadā</seg> //</l>
</lg>

<lg xml:id="BrP_123.173">
<l><seg type="pāda" n="a">daivī vāg abhavat tatra</seg> <seg type="pāda" n="b">duḥkhaṃ tyaja nṛpātmaja</seg> </l>
<l><seg type="pāda" n="c">rājyabhraṣṭo vanaṃ prāptaḥ</seg> <seg type="pāda" n="d">kiṃ vai niṣkiṃcano bhavān</seg> //</l>
</lg>

<lg xml:id="BrP_123.174">
<l><seg type="pāda" n="a">aśaṭho dharmanirato</seg> <seg type="pāda" n="b">na śocitum ihārhasi</seg> </l>
<l><seg type="pāda" n="c">vittaśāṭhyena yo dharmaṃ</seg> <seg type="pāda" n="d">karoti sa tu pātakī</seg> //</l>
</lg>

<lg xml:id="BrP_123.175">
<l><seg type="pāda" n="a">śrūyate sarvaśāstreṣu</seg> <seg type="pāda" n="b">yad rāma śṛṇu yatnataḥ</seg> </l>
<l><seg type="pāda" n="c">yadannaḥ puruṣo rājaṃs</seg> <seg type="pāda" n="d">tadannās tasya devatāḥ</seg> //</l>
</lg>

<lg xml:id="BrP_123.176">
<l><seg type="pāda" n="a">piṇḍe nipatite bhūmau</seg> <seg type="pāda" n="b">nāpaśyat pitaraṃ tadā</seg> </l>
<l><seg type="pāda" n="c">śavaṃ ca patitaṃ yatra</seg> <seg type="pāda" n="d">śavatīrtham anuttamam</seg> //</l>
</lg>

<lg xml:id="BrP_123.177">
<l><seg type="pāda" n="a">mahāpātakasaṃghāta</seg><seg type="pāda" n="b">vighātakṛd anusmṛtiḥ</seg> </l>
<l><seg type="pāda" n="c">tatrāgacchaṃl lokapālā</seg> <seg type="pāda" n="d">rudrādityās tathāśvinau</seg> //</l>
</lg>

<lg xml:id="BrP_123.178">
<l><seg type="pāda" n="a">svaṃ svaṃ vimānam ārūḍhās</seg> <seg type="pāda" n="b">teṣāṃ madhye 'tidīptimān</seg> </l>
<l><seg type="pāda" n="c">vimānavaram ārūḍhaḥ</seg> <seg type="pāda" n="d">stūyamānaś ca kiṃnaraiḥ</seg> //</l>
</lg>

<lg xml:id="BrP_123.179">
<l><seg type="pāda" n="a">ādityasadṛśākāras</seg> <seg type="pāda" n="b">teṣāṃ madhye babhau pitā</seg> </l>
<l><seg type="pāda" n="c">tam adṛṣṭvā svapitaraṃ</seg> <seg type="pāda" n="d">devān dṛṣṭvā vimāninaḥ</seg> //</l>
</lg>

<lg xml:id="BrP_123.180">
<l><seg type="pāda" n="a">kṛtāñjalipuṭo rāmaḥ</seg> <seg type="pāda" n="b">pitā me kvety abhāṣata</seg> </l>
<l><seg type="pāda" n="c">iti divyābhavad vāṇī</seg> <seg type="pāda" n="d">rāmaṃ saṃbodhya sītayā</seg> //</l>
</lg>

<lg xml:id="BrP_123.181">
<l><seg type="pāda" n="a">tisṛbhir brahmahatyābhir</seg> <seg type="pāda" n="b">mukto daśaratho nṛpaḥ</seg> </l>
<l><seg type="pāda" n="c">vṛtaṃ paśya surais tāta</seg> <seg type="pāda" n="d">devā apy ūcire ca tam</seg> //</l>
</lg>

<milestone unit="speaker" n="devā ūcuḥ"/>

<lg xml:id="BrP_123.182">
<l><seg type="pāda" n="a">dhanyo 'si kṛtakṛtyo 'si</seg> <seg type="pāda" n="b">rāma svargaṃ gataḥ pitā</seg> </l>
<l><seg type="pāda" n="c">nānānirayasaṃghātāt</seg> <seg type="pāda" n="d">pūrvajān uddharet tu yaḥ</seg> //</l>
</lg>

<lg xml:id="BrP_123.183">
<l><seg type="pāda" n="a">sa dhanyo 'laṃkṛtaṃ tena</seg> <seg type="pāda" n="b">kṛtinā bhuvanatrayam</seg> </l>
<l><seg type="pāda" n="c">enaṃ paśya mahābāho</seg> <seg type="pāda" n="d">muktapāpaṃ raviprabham</seg> //</l>
</lg>

<lg xml:id="BrP_123.184">
<l><seg type="pāda" n="a">sarvasaṃpattiyukto 'pi</seg> <seg type="pāda" n="b">pāpī dagdhadrumopamaḥ</seg> </l>
<l><seg type="pāda" n="c">niṣkiṃcano 'pi sukṛtī</seg> <seg type="pāda" n="d">dṛśyate candramaulivat</seg> //</l>
</lg>

<milestone unit="speaker" n="brahmovāca"/>

<lg xml:id="BrP_123.185">
<l><seg type="pāda" n="a">dṛṣṭvābravīt sutaṃ rājā</seg> <seg type="pāda" n="b">āśīrbhir abhinandya ca</seg> //</l>
</lg>

<milestone unit="speaker" n="rājovāca"/>

<lg xml:id="BrP_123.186">
<l><seg type="pāda" n="a">kṛtakṛtyo 'si bhadraṃ te</seg> <seg type="pāda" n="b">tārito 'haṃ tvayānagha</seg> </l>
<l><seg type="pāda" n="c">dhanyaḥ sa putro loke 'smin</seg> <seg type="pāda" n="d">pitṝṇāṃ yas tu tārakaḥ</seg> //</l>
</lg>

<milestone unit="speaker" n="brahmovāca"/>

<lg xml:id="BrP_123.187">
<l><seg type="pāda" n="a">tataḥ suragaṇāḥ procur</seg> <seg type="pāda" n="b">devānāṃ kāryasiddhaye</seg> </l>
<l><seg type="pāda" n="c">rāmaṃ ca puruṣaśreṣṭhaṃ</seg> <seg type="pāda" n="d">gaccha tāta yathāsukham</seg> </l>
<l><seg type="pāda" n="e">tatas tadvacanaṃ śrutvā</seg> <seg type="pāda" n="f">rāmas tān abravīt surān</seg> //</l>
</lg>

<milestone unit="speaker" n="rāma uvāca"/>

<lg xml:id="BrP_123.188">
<l><seg type="pāda" n="a">gurau pitari me devāḥ</seg> <seg type="pāda" n="b">kiṃ kṛtyam avaśiṣyate</seg> //</l>
</lg>

<milestone unit="speaker" n="devā ūcuḥ"/>

<lg xml:id="BrP_123.189">
<l><seg type="pāda" n="a">nadī na gaṅgayā tulyā</seg> <seg type="pāda" n="b">na tvayā sadṛśaḥ sutaḥ</seg> </l>
<l><seg type="pāda" n="c">na śivena samo devo</seg> <seg type="pāda" n="d">na tāreṇa samo manuḥ</seg> //</l>
</lg>

<lg xml:id="BrP_123.190">
<l><seg type="pāda" n="a">tvayā rāma gurūṇāṃ ca</seg> <seg type="pāda" n="b">kāryaṃ sarvam anuṣṭhitam</seg> </l>
<l><seg type="pāda" n="c">tāritāḥ pitaro rāma</seg> <seg type="pāda" n="d">tvayā putreṇa mānada</seg> </l>
<l><seg type="pāda" n="e">gacchantu sarve svasthānaṃ</seg> <seg type="pāda" n="f">tvaṃ ca gaccha yathāsukham</seg> //</l>
</lg>

<milestone unit="speaker" n="brahmovāca"/>

<lg xml:id="BrP_123.191">
<l><seg type="pāda" n="a">tad devavacanād dhṛṣṭaḥ</seg> <seg type="pāda" n="b">sītayā lakṣmaṇāgrajaḥ</seg> </l>
<l><seg type="pāda" n="c">tad dṛṣṭvā gaṅgāmāhātmyaṃ</seg> <seg type="pāda" n="d">vismito vākyam abravīt</seg> //</l>
</lg>

<milestone unit="speaker" n="rāma uvāca"/>

<lg xml:id="BrP_123.192">
<l><seg type="pāda" n="a">aho gaṅgāprabhāvo 'yaṃ</seg> <seg type="pāda" n="b">trailokye nopamīyate</seg> </l>
<l><seg type="pāda" n="c">vayaṃ dhanyā yato gaṅgā</seg> <seg type="pāda" n="d">dṛṣṭāsmābhis tripāvanī</seg> //</l>
</lg>

<milestone unit="speaker" n="brahmovāca"/>

<lg xml:id="BrP_123.193">
<l><seg type="pāda" n="a">harṣeṇa mahatā yukto</seg> <seg type="pāda" n="b">devaṃ sthāpya maheśvaram</seg> </l>
<l><seg type="pāda" n="c">taṃ ṣoḍaśabhir īśānam</seg> <seg type="pāda" n="d">upacāraiḥ prayatnataḥ</seg> //</l>
</lg>

<lg xml:id="BrP_123.194">
<l><seg type="pāda" n="a">saṃpūjyāvaraṇair yuktaṃ</seg> <seg type="pāda" n="b">ṣaṭtriṃśatkalam īśvaram</seg> </l>
<l><seg type="pāda" n="c">kṛtāñjalipuṭo bhūtvā</seg> <seg type="pāda" n="d">rāmas tuṣṭāva śaṃkaram</seg> //</l>
</lg>

<milestone unit="speaker" n="rāma uvāca"/>

<lg xml:id="BrP_123.195">
<l><seg type="pāda" n="a">namāmi śaṃbhuṃ puruṣaṃ purāṇaṃ</seg> <lb/><seg type="pāda" n="b">namāmi sarvajñam apārabhāvam</seg></l>
<l><seg type="pāda" n="c">namāmi rudraṃ prabhum akṣayaṃ taṃ</seg> <lb/><seg type="pāda" n="d">namāmi śarvaṃ śirasā namāmi</seg></l>
</lg>

<lg xml:id="BrP_123.196">
<l><seg type="pāda" n="a">namāmi devaṃ param avyayaṃ tam</seg> <lb/><seg type="pāda" n="b">umāpatiṃ lokaguruṃ namāmi</seg></l>
<l><seg type="pāda" n="c">namāmi dāridryavidāraṇaṃ taṃ</seg> <lb/><seg type="pāda" n="d">namāmi rogāpaharaṃ namāmi</seg></l>
</lg>

<lg xml:id="BrP_123.197">
<l><seg type="pāda" n="a">namāmi kalyāṇam acintyarūpaṃ</seg> <lb/><seg type="pāda" n="b">namāmi viśvodbhavabījarūpam</seg></l>
<l><seg type="pāda" n="c">namāmi viśvasthitikāraṇaṃ taṃ</seg> <lb/><seg type="pāda" n="d">namāmi saṃhārakaraṃ namāmi</seg></l>
</lg>

<lg xml:id="BrP_123.198">
<l><seg type="pāda" n="a">namāmi gaurīpriyam avyayaṃ taṃ</seg> <lb/><seg type="pāda" n="b">namāmi nityaṃ kṣaram akṣaraṃ tam</seg></l>
<l><seg type="pāda" n="c">namāmi cidrūpam ameyabhāvaṃ</seg> <lb/><seg type="pāda" n="d">trilocanaṃ taṃ śirasā namāmi</seg></l>
</lg>

<lg xml:id="BrP_123.199">
<l><seg type="pāda" n="a">namāmi kāruṇyakaraṃ bhavasya</seg> <lb/><seg type="pāda" n="b">bhayaṃkaraṃ vāpi sadā namāmi</seg></l>
<l><seg type="pāda" n="c">namāmi dātāram abhīpsitānāṃ</seg> <lb/><seg type="pāda" n="d">namāmi someśam umeśam ādau</seg></l>
</lg>

<lg xml:id="BrP_123.200">
<l><seg type="pāda" n="a">namāmi vedatrayalocanaṃ taṃ</seg> <lb/><seg type="pāda" n="b">namāmi mūrtitrayavarjitaṃ tam</seg></l>
<l><seg type="pāda" n="c">namāmi puṇyaṃ sadasadvyatītaṃ</seg> <lb/><seg type="pāda" n="d">namāmi taṃ pāpaharaṃ namāmi</seg></l>
</lg>

<lg xml:id="BrP_123.201">
<l><seg type="pāda" n="a">namāmi viśvasya hite rataṃ taṃ</seg> <lb/><seg type="pāda" n="b">namāmi rūpāṇi bahūni dhatte</seg></l>
<l><seg type="pāda" n="c">yo viśvagoptā sadasatpraṇetā</seg> <lb/><seg type="pāda" n="d">namāmi taṃ viśvapatiṃ namāmi</seg></l>
</lg>

<lg xml:id="BrP_123.202">
<l><seg type="pāda" n="a">yajñeśvaraṃ saṃprati havyakavyaṃ</seg> <lb/><seg type="pāda" n="b">tathā gatiṃ lokasadāśivo yaḥ</seg></l>
<l><seg type="pāda" n="c">ārādhito yaś ca dadāti sarvaṃ</seg> <lb/><seg type="pāda" n="d">namāmi dānapriyam iṣṭadevam</seg></l>
</lg>

<lg xml:id="BrP_123.203">
<l><seg type="pāda" n="a">namāmi someśvaram asvatantram</seg> <lb/><seg type="pāda" n="b">umāpatiṃ taṃ vijayaṃ namāmi</seg></l>
<l><seg type="pāda" n="c">namāmi vighneśvaranandināthaṃ</seg> <lb/><seg type="pāda" n="d">putrapriyaṃ taṃ śirasā namāmi</seg></l>
</lg>

<lg xml:id="BrP_123.204">
<l><seg type="pāda" n="a">namāmi devaṃ bhavaduḥkhaśoka</seg> <lb/><seg type="pāda" n="b">vināśanaṃ candradharaṃ namāmi</seg></l>
<l><seg type="pāda" n="c">namāmi gaṅgādharam īśam īḍyam</seg> <lb/><seg type="pāda" n="d">umādhavaṃ devavaraṃ namāmi</seg></l>
</lg>

<lg xml:id="BrP_123.205">
<l><seg type="pāda" n="a">namāmy ajādīśapuraṃdarādi</seg> <lb/><seg type="pāda" n="b">surāsurair arcitapādapadmam</seg></l>
<l><seg type="pāda" n="c">namāmi devīmukhavādanānām</seg> <lb/><seg type="pāda" n="d">īkṣārtham akṣitritayaṃ ya aicchat</seg></l>
</lg>

<lg xml:id="BrP_123.206">
<l><seg type="pāda" n="a">pañcāmṛtair gandhasudhūpadīpair</seg> <lb/><seg type="pāda" n="b">vicitrapuṣpair vividhaiś ca mantraiḥ</seg></l>
<l><seg type="pāda" n="c">annaprakāraiḥ sakalopacāraiḥ</seg> <lb/><seg type="pāda" n="d">saṃpūjitaṃ somam ahaṃ namāmi</seg></l>
</lg>

<milestone unit="speaker" n="brahmovāca"/>

<lg xml:id="BrP_123.207">
<l><seg type="pāda" n="a">tataḥ sa bhagavān āha</seg> <seg type="pāda" n="b">rāmaṃ śaṃbhuḥ salakṣmaṇam</seg> </l>
<l><seg type="pāda" n="c">varān vṛṇīṣva bhadraṃ te</seg> <seg type="pāda" n="d">rāmaḥ prāha vṛṣadhvajam</seg> //</l>
</lg>

<milestone unit="speaker" n="rāma uvāca"/>

<lg xml:id="BrP_123.208">
<l><seg type="pāda" n="a">stotreṇānena ye bhaktyā</seg> <seg type="pāda" n="b">toṣyanti tvāṃ surottama</seg> </l>
<l><seg type="pāda" n="c">teṣāṃ sarvāṇi kāryāṇi</seg> <seg type="pāda" n="d">siddhiṃ yāntu maheśvara</seg> //</l>
</lg>

<lg xml:id="BrP_123.209">
<l><seg type="pāda" n="a">yeṣāṃ ca pitaraḥ śaṃbho</seg> <seg type="pāda" n="b">patitā narakārṇave</seg> </l>
<l><seg type="pāda" n="c">teṣāṃ piṇḍādidānena</seg> <seg type="pāda" n="d">pūtā yāntu triviṣṭapam</seg> //</l>
</lg>

<lg xml:id="BrP_123.210">
<l><seg type="pāda" n="a">janmaprabhṛti pāpāni</seg> <seg type="pāda" n="b">manovākkāyikaṃ tv agham</seg> </l>
<l><seg type="pāda" n="c">atra tu snānamātreṇa</seg> <seg type="pāda" n="d">tat sadyo nāśam āpnuyāt</seg> //</l>
</lg>

<lg xml:id="BrP_123.211">
<l><seg type="pāda" n="a">atra ye bhaktitaḥ śaṃbho</seg> <seg type="pāda" n="b">dadaty arthibhya aṇv api</seg> </l>
<l><seg type="pāda" n="c">sarvaṃ tad akṣayaṃ śaṃbho</seg> <seg type="pāda" n="d">dātṝṇāṃ phalakṛd bhavet</seg> //</l>
</lg>

<milestone unit="speaker" n="brahmovāca"/>

<lg xml:id="BrP_123.212">
<l><seg type="pāda" n="a">evam astv iti taṃ rāmaṃ</seg> <seg type="pāda" n="b">śaṃkaro hṛṣito 'bravīt</seg> </l>
<l><seg type="pāda" n="c">gate tasmin suraśreṣṭhe</seg> <seg type="pāda" n="d">rāmo 'py anucaraiḥ saha</seg> //</l>
</lg>

<lg xml:id="BrP_123.213">
<l><seg type="pāda" n="a">gautamī yatra cotpannā</seg> <seg type="pāda" n="b">śanais taṃ deśam abhyagāt</seg> </l>
<l><seg type="pāda" n="c">tataḥ prabhṛti tat tīrthaṃ</seg> <seg type="pāda" n="d">rāmatīrtham udāhṛtam</seg> //</l>
</lg>

<lg xml:id="BrP_123.214">
<l><seg type="pāda" n="a">dayālor apatat tatra</seg> <seg type="pāda" n="b">lakṣmaṇasya karāc charaḥ</seg> </l>
<l><seg type="pāda" n="c">tad bāṇatīrtham abhavat</seg> <seg type="pāda" n="d">sarvāpadvinivāraṇam</seg> //</l>
</lg>

<lg xml:id="BrP_123.215">
<l><seg type="pāda" n="a">yatra saumitriṇā snānaṃ</seg> <seg type="pāda" n="b">śaṃkarasyārcanaṃ kṛtam</seg> </l>
<l><seg type="pāda" n="c">tat tīrthaṃ lakṣmaṇaṃ jātaṃ</seg> <seg type="pāda" n="d">tathā sītāsamudbhavam</seg> //</l>
</lg>

<lg xml:id="BrP_123.216">
<l><seg type="pāda" n="a">nānāvidhāśeṣapāpa</seg><seg type="pāda" n="b">saṃghanirmūlanakṣamam</seg> </l>
<l><seg type="pāda" n="c">yad aṅghrisaṃgād abhavad</seg> <seg type="pāda" n="d">gaṅgā trailokyapāvanī</seg> //</l>
</lg>

<lg xml:id="BrP_123.217">
<l><seg type="pāda" n="a">sa yatra snānam akarot</seg> <seg type="pāda" n="b">tad vaiśiṣṭyaṃ kim ucyate</seg> </l>
<l><seg type="pāda" n="c">tad rāmatīrthasadṛśaṃ</seg> <seg type="pāda" n="d">tīrthaṃ kvāpi na vidyate</seg> //</l>
</lg>

<milestone unit="speaker" n="brahmovāca"/>

<lg xml:id="BrP_124.1">
<l><seg type="pāda" n="a">putratīrtham iti khyātaṃ</seg> <seg type="pāda" n="b">puṇyatīrthaṃ tad ucyate</seg> </l>
<l><seg type="pāda" n="c">sarvān kāmān avāpnoti</seg> <seg type="pāda" n="d">yanmahimnaḥ śruter api</seg> //</l>
</lg>

<lg xml:id="BrP_124.2">
<l><seg type="pāda" n="a">tasya svarūpaṃ vakṣyāmi</seg> <seg type="pāda" n="b">śṛṇu yatnena nārada</seg> </l>
<l><seg type="pāda" n="c">diteḥ putrāś ca danujāḥ</seg> <seg type="pāda" n="d">parikṣīṇā yadābhavan</seg> </l>
<l><seg type="pāda" n="e">adites tu sutā jyeṣṭhāḥ</seg> <seg type="pāda" n="f">sarvabhāvena nārada</seg> //</l>
</lg>

tadā ditiḥ putraviyogaduḥkhāt BrP_124.3a
saṃspardhamānā danum ājagāma BrP_124.3b
<milestone unit="speaker" n="ditir uvāca"/>

<lg xml:id="BrP_124.4">
<l><seg type="pāda" n="a">kṣīṇāḥ sutā āvayor eva bhadre</seg> <lb/><seg type="pāda" n="b">kiṃ kurmahe karma loke garīyaḥ</seg></l>
<l><seg type="pāda" n="c">paśyāditer vaṃśam abhinnam uttamaṃ</seg> <lb/><seg type="pāda" n="d">saurājyayuktaṃ yaśasā jayaśriyā</seg></l>
</lg>

<lg xml:id="BrP_124.5">
<l><seg type="pāda" n="a">jitārim abhyunnatakīrtidharmaṃ</seg> <lb/><seg type="pāda" n="b">maccittasaṃharṣavināśadakṣam</seg></l>
<l><seg type="pāda" n="c">samānabhartṛtvasamānadharme</seg> <lb/><seg type="pāda" n="d">samānagotre 'pi samānarūpe</seg></l>
</lg>

<lg xml:id="BrP_124.6">
<l><seg type="pāda" n="a">na jīvayeyaṃ śriyam unnatiṃ ca</seg> <lb/><seg type="pāda" n="b">jīrṇāsmi dṛṣṭvā tv aditiprasūtān</seg></l>
<l><seg type="pāda" n="c">kām apy avasthām anuyāmi duḥsthā</seg> <lb/><seg type="pāda" n="d">'diter vilokyātha parāṃ samṛddhim</seg></l>
</lg>

dāvapraveśo 'pi sukhāya nūnaṃ BrP_124.6e
svapne 'py avekṣyā na sapatnalakṣmīḥ BrP_124.6f
<milestone unit="speaker" n="brahmovāca"/>

<lg xml:id="BrP_124.7">
<l><seg type="pāda" n="a">evaṃ bruvāṇām atidīnavaktrāṃ</seg> <lb/><seg type="pāda" n="b">viniśvasantīṃ parameṣṭhiputraḥ</seg></l>
<l><seg type="pāda" n="c">kṛtābhipūjo vigataśramas tāṃ</seg> <lb/><seg type="pāda" n="d">sa sāntvayann āha manobhirāmām</seg></l>
</lg>

<milestone unit="speaker" n="parameṣṭhiputra uvāca"/>

<lg xml:id="BrP_124.8">
<l><seg type="pāda" n="a">khedo na kāryaḥ samabhīpsitaṃ yat</seg> <lb/><seg type="pāda" n="b">tat prāpyate puṇyata eva bhadre</seg></l>
<l><seg type="pāda" n="c">tatsādhanaṃ vetti mahānubhāvaḥ</seg> <lb/><seg type="pāda" n="d">prajāpatis te sa tu vakṣyatīti</seg></l>
</lg>

<lg xml:id="BrP_124.9">
<l><seg type="pāda" n="a">sādhvy etat sarvabhāvena</seg> <seg type="pāda" n="b">praśrayāvanatā satī</seg> //</l>
</lg>

<milestone unit="speaker" n="brahmovāca"/>

<lg xml:id="BrP_124.10">
<l><seg type="pāda" n="a">evaṃ bruvāṇāṃ ca ditiṃ</seg> <seg type="pāda" n="b">danuḥ provāca nārada</seg> //</l>
</lg>

<milestone unit="speaker" n="danur uvāca"/>

<lg xml:id="BrP_124.11">
<l><seg type="pāda" n="a">bhartāraṃ kaśyapaṃ bhadre</seg> <seg type="pāda" n="b">toṣayasva nijair guṇaiḥ</seg> </l>
<l><seg type="pāda" n="c">tuṣṭo yadi bhaved bhartā</seg> <seg type="pāda" n="d">tataḥ kāmān avāpsyasi</seg> //</l>
</lg>

<milestone unit="speaker" n="brahmovāca"/>

<lg xml:id="BrP_124.12">
<l><seg type="pāda" n="a">tathety uktvā sarvabhāvais</seg> <seg type="pāda" n="b">toṣayām āsa kaśyapam</seg> </l>
<l><seg type="pāda" n="c">ditiṃ provāca bhagavān</seg> <seg type="pāda" n="d">kaśyapo 'tha prajāpatiḥ</seg> //</l>
</lg>

<milestone unit="speaker" n="kaśyapa uvāca"/>

<lg xml:id="BrP_124.13">
<l><seg type="pāda" n="a">kiṃ dadāmi vadābhīṣṭaṃ</seg> <seg type="pāda" n="b">dite varaya suvrate</seg> //</l>
</lg>

<milestone unit="speaker" n="brahmovāca"/>

<lg xml:id="BrP_124.14">
<l><seg type="pāda" n="a">ditir apy āha bhartāraṃ</seg> <seg type="pāda" n="b">putraṃ bahuguṇānvitam</seg> </l>
<l><seg type="pāda" n="c">jetāraṃ sarvalokānāṃ</seg> <seg type="pāda" n="d">sarvalokanamaskṛtam</seg> //</l>
</lg>

<lg xml:id="BrP_124.15">
<l><seg type="pāda" n="a">yena jātena loke 'smin</seg> <seg type="pāda" n="b">bhaveyaṃ vīraputriṇī</seg> </l>
<l><seg type="pāda" n="c">taṃ vareyaṃ surapitar</seg> <seg type="pāda" n="d">ity āha vinayānvitā</seg> //</l>
</lg>

<milestone unit="speaker" n="kaśyapa uvāca"/>

<lg xml:id="BrP_124.16">
<l><seg type="pāda" n="a">upadekṣye vrataṃ śreṣṭhaṃ</seg> <seg type="pāda" n="b">dvādaśābdaphalapradam</seg> </l>
<l><seg type="pāda" n="c">tata āgatya te garbham</seg> <seg type="pāda" n="d">ādhāsye yan manogatam</seg> </l>
<l><seg type="pāda" n="e">niṣpāpatāyāṃ jātāyāṃ</seg> <seg type="pāda" n="f">sidhyanti hi manorathāḥ</seg> //</l>
</lg>

<milestone unit="speaker" n="brahmovāca"/>

<lg xml:id="BrP_124.17">
<l><seg type="pāda" n="a">bhartṛvākyād ditiḥ prītā</seg> <seg type="pāda" n="b">taṃ namasyāyatekṣaṇā</seg> </l>
<l><seg type="pāda" n="c">upadiṣṭaṃ vrataṃ cakre</seg> <seg type="pāda" n="d">bhartrādiṣṭaṃ yathāvidhi</seg> //</l>
</lg>

<lg xml:id="BrP_124.18">
<l><seg type="pāda" n="a">tīrthasevāpātradāna</seg><seg type="pāda" n="b">vratacaryādivarjitāḥ</seg> </l>
<l><seg type="pāda" n="c">katham āsādayiṣyanti</seg> <seg type="pāda" n="d">prāṇino 'tra manorathān</seg> //</l>
</lg>

<lg xml:id="BrP_124.19">
<l><seg type="pāda" n="a">tataś cīrṇe vrate tasyāṃ</seg> <seg type="pāda" n="b">dityāṃ garbham adhārayat</seg> </l>
<l><seg type="pāda" n="c">punaḥ kāntām athovāca</seg> <seg type="pāda" n="d">kaśyapas tāṃ ditiṃ rahaḥ</seg> //</l>
</lg>

<milestone unit="speaker" n="kaśyapa uvāca"/>

<lg xml:id="BrP_124.20">
<l><seg type="pāda" n="a">na prāpnuvanti yatkāmān</seg> <seg type="pāda" n="b">munayo 'pi tapassthitāḥ</seg> </l>
<l><seg type="pāda" n="c">yathāvihitakarmāṅga</seg><seg type="pāda" n="d">avajñayā tac chucismite</seg> //</l>
</lg>

<lg xml:id="BrP_124.21">
<l><seg type="pāda" n="a">ninditaṃ ca na kartavyaṃ</seg> <seg type="pāda" n="b">saṃdhyayor ubhayor api</seg> </l>
<l><seg type="pāda" n="c">na svaptavyaṃ na gantavyaṃ</seg> <seg type="pāda" n="d">muktakeśī ca no bhava</seg> //</l>
</lg>

<lg xml:id="BrP_124.22">
<l><seg type="pāda" n="a">bhoktavyaṃ subhage naiva</seg> <seg type="pāda" n="b">kṣutaṃ vā jṛmbhaṇaṃ tathā</seg> </l>
<l><seg type="pāda" n="c">saṃdhyākāle na kartavyaṃ</seg> <seg type="pāda" n="d">bhūtasaṃghasamākule</seg> //</l>
</lg>

<lg xml:id="BrP_124.23">
<l><seg type="pāda" n="a">sāntardhānaṃ sadā kāryaṃ</seg> <seg type="pāda" n="b">hasitaṃ tu viśeṣataḥ</seg> </l>
<l><seg type="pāda" n="c">gṛhāntadeśe saṃdhyāsu</seg> <seg type="pāda" n="d">na sthātavyaṃ kadācana</seg> //</l>
</lg>

<lg xml:id="BrP_124.24">
<l><seg type="pāda" n="a">muśalolūkhalādīni</seg> <seg type="pāda" n="b">śūrpapīṭhapidhānakam</seg> </l>
<l><seg type="pāda" n="c">naivātikramaṇīyāni</seg> <seg type="pāda" n="d">divā rātrau sadā priye</seg> //</l>
</lg>

<lg xml:id="BrP_124.25">
<l><seg type="pāda" n="a">udakśīrṣaṃ tu śayanaṃ</seg> <seg type="pāda" n="b">na saṃdhyāsu viśeṣataḥ</seg> </l>
<l><seg type="pāda" n="c">vaktavyaṃ nānṛtaṃ kiṃcin</seg> <seg type="pāda" n="d">nānyagehāṭanaṃ tathā</seg> //</l>
</lg>

<lg xml:id="BrP_124.26">
<l><seg type="pāda" n="a">kāntād anyo na vīkṣyas tu</seg> <seg type="pāda" n="b">prayatnena naraḥ kvacit</seg> </l>
<l><seg type="pāda" n="c">ityādiniyamair yuktā</seg> <seg type="pāda" n="d">yadi tvam anuvartase</seg> </l>
<l><seg type="pāda" n="e">tatas te bhavitā putras</seg> <seg type="pāda" n="f">trailokyaiśvaryabhājanam</seg> //</l>
</lg>

<milestone unit="speaker" n="brahmovāca"/>

<lg xml:id="BrP_124.27">
<l><seg type="pāda" n="a">tatheti pratijajñe sā</seg> <seg type="pāda" n="b">bhartāraṃ lokapūjitam</seg> </l>
<l><seg type="pāda" n="c">gataś ca kaśyapo brahmann</seg> <seg type="pāda" n="d">itaś cetaḥ surān prati</seg> //</l>
</lg>

<lg xml:id="BrP_124.28">
<l><seg type="pāda" n="a">diter garbho 'pi vavṛdhe</seg> <seg type="pāda" n="b">balavān puṇyasaṃbhavaḥ</seg> </l>
<l><seg type="pāda" n="c">etat sarvaṃ mayo daityo</seg> <seg type="pāda" n="d">māyayā vetti tattvataḥ</seg> //</l>
</lg>

<lg xml:id="BrP_124.29">
<l><seg type="pāda" n="a">indrasya sakhyam abhavan</seg> <seg type="pāda" n="b">mayena prītipūrvakam</seg> </l>
<l><seg type="pāda" n="c">mayo gatvā rahaḥ prāha</seg> <seg type="pāda" n="d">indraṃ sa vinayānvitaḥ</seg> //</l>
</lg>

<lg xml:id="BrP_124.30">
<l><seg type="pāda" n="a">diter danor abhiprāyaṃ</seg> <seg type="pāda" n="b">vrataṃ garbhasya vardhanam</seg> </l>
<l><seg type="pāda" n="c">tasya vīryaṃ ca vividhaṃ</seg> <seg type="pāda" n="d">prītyendrāya nyavedayat</seg> //</l>
</lg>

<lg xml:id="BrP_124.31">
<l><seg type="pāda" n="a">viśvāsaikagṛhaṃ mitram</seg> <seg type="pāda" n="b">apāyatrāsavarjitam</seg> </l>
<l><seg type="pāda" n="c">arjitaṃ sukṛtaṃ nānā</seg><seg type="pāda" n="d">vidhaṃ cet tad avāpyate</seg> //</l>
</lg>

<milestone unit="speaker" n="nārada uvāca"/>

<lg xml:id="BrP_124.32">
<l><seg type="pāda" n="a">namuceś ca priyo bhrātā</seg> <seg type="pāda" n="b">mayo daityo mahābalaḥ</seg> </l>
<l><seg type="pāda" n="c">bhrātṛhantrā kathaṃ maitryaṃ</seg> <seg type="pāda" n="d">mayasyāsīt sureśvara</seg> //</l>
</lg>

<milestone unit="speaker" n="brahmovāca"/>

<lg xml:id="BrP_124.33">
<l><seg type="pāda" n="a">daityānām adhipaś cāsīd</seg> <seg type="pāda" n="b">balavān namuciḥ purā</seg> </l>
<l><seg type="pāda" n="c">indreṇa vairam abhavad</seg> <seg type="pāda" n="d">bhīṣaṇaṃ lomaharṣaṇam</seg> //</l>
</lg>

<lg xml:id="BrP_124.34">
<l><seg type="pāda" n="a">yuddhaṃ hitvā kadācid bho</seg> <seg type="pāda" n="b">gacchantaṃ tu śatakratum</seg> </l>
<l><seg type="pāda" n="c">dṛṣṭvā daityapatiḥ śūro</seg> <seg type="pāda" n="d">namuciḥ pṛṣṭhato 'nvagāt</seg> //</l>
</lg>

<lg xml:id="BrP_124.35">
<l><seg type="pāda" n="a">tam āyāntam abhiprekṣya</seg> <seg type="pāda" n="b">śacībhartā bhayāturaḥ</seg> </l>
<l><seg type="pāda" n="c">airāvataṃ gajaṃ tyaktvā</seg> <seg type="pāda" n="d">indraḥ phenam athāviśat</seg> //</l>
</lg>

<lg xml:id="BrP_124.36">
<l><seg type="pāda" n="a">sa vajrapāṇis tarasā</seg> <seg type="pāda" n="b">phenenaivāhanad ripum</seg> </l>
<l><seg type="pāda" n="c">namucir nāśam agamat</seg> <seg type="pāda" n="d">tasya bhrātā mayo 'nujaḥ</seg> //</l>
</lg>

<lg xml:id="BrP_124.37">
<l><seg type="pāda" n="a">bhrātṛhantṛvināśāya</seg> <seg type="pāda" n="b">tapas tepe mayo mahat</seg> </l>
<l><seg type="pāda" n="c">māyāṃ ca vividhām āpa</seg> <seg type="pāda" n="d">devānām atibhīṣaṇām</seg> //</l>
</lg>

<lg xml:id="BrP_124.38">
<l><seg type="pāda" n="a">varāṃś cāvāpya tapasā</seg> <seg type="pāda" n="b">viṣṇor lokaparāyaṇāt</seg> </l>
<l><seg type="pāda" n="c">dānaśauṇḍaḥ priyālāpī</seg> <seg type="pāda" n="d">tadābhavad asau mayaḥ</seg> //</l>
</lg>

<lg xml:id="BrP_124.39">
<l><seg type="pāda" n="a">agnīṃś ca brāhmaṇān pūjya</seg> <seg type="pāda" n="b">jetum indraṃ kṛtakṣaṇaḥ</seg> </l>
<l><seg type="pāda" n="c">dātāraṃ ca tadārthibhyaḥ</seg> <seg type="pāda" n="d">stūyamānaṃ ca bandibhiḥ</seg> //</l>
</lg>

<lg xml:id="BrP_124.40">
<l><seg type="pāda" n="a">viditvā maghavā vāyor</seg> <seg type="pāda" n="b">mayaṃ māyāvinaṃ ripum</seg> </l>
<l><seg type="pāda" n="c">upakrāntaṃ suyuddhāya</seg> <seg type="pāda" n="d">vipro bhūtvā tam abhyagāt</seg> </l>
<l><seg type="pāda" n="e">śacībhartā mayaṃ daityaṃ</seg> <seg type="pāda" n="f">provācedaṃ punaḥ punaḥ</seg> //</l>
</lg>

<milestone unit="speaker" n="indra uvāca"/>

<lg xml:id="BrP_124.41">
<l><seg type="pāda" n="a">dehi daityapate mahyam</seg> <seg type="pāda" n="b">arthine 'pekṣitaṃ varam</seg> </l>
<l><seg type="pāda" n="c">tvāṃ śrutvā dātṛtilakam</seg> <seg type="pāda" n="d">āgato 'haṃ dvijottamaḥ</seg> //</l>
</lg>

<milestone unit="speaker" n="brahmovāca"/>

<lg xml:id="BrP_124.42">
<l><seg type="pāda" n="a">mayo 'pi brāhmaṇaṃ matvā</seg> <seg type="pāda" n="b">'vadad dattaṃ mayā tava</seg> </l>
<l><seg type="pāda" n="c">vicārayanti kṛtino</seg> <seg type="pāda" n="d">bahv alpaṃ vā puro 'rthini</seg> //</l>
</lg>

<lg xml:id="BrP_124.43">
<l><seg type="pāda" n="a">ity ukte tu hariḥ prāha</seg> <seg type="pāda" n="b">sakhyam icche hy ahaṃ tvayā</seg> </l>
<l><seg type="pāda" n="c">indraṃ mayaḥ punaḥ prāha</seg> <seg type="pāda" n="d">kim anena dvijottama</seg> //</l>
</lg>

<lg xml:id="BrP_124.44">
<l><seg type="pāda" n="a">na tvayā mama vairaṃ bhoḥ</seg> <seg type="pāda" n="b">svastīty āha harir mayam</seg> </l>
<l><seg type="pāda" n="c">tattvaṃ vadeti sa harir</seg> <seg type="pāda" n="d">daityenoktaḥ svakaṃ vapuḥ</seg> //</l>
</lg>

<lg xml:id="BrP_124.45">
<l><seg type="pāda" n="a">darśayām āsa daityāya</seg> <seg type="pāda" n="b">sahasrākṣaṃ yad ucyate</seg> </l>
<l><seg type="pāda" n="c">tataḥ savismayo daityo</seg> <seg type="pāda" n="d">mayo harim uvāca ha</seg> //</l>
</lg>

<milestone unit="speaker" n="maya uvāca"/>

<lg xml:id="BrP_124.46">
<l><seg type="pāda" n="a">kim idaṃ vajrapāṇis tvaṃ</seg> <seg type="pāda" n="b">tavāyogyā kṛtiḥ sakhe</seg> //</l>
</lg>

<milestone unit="speaker" n="brahmovāca"/>

<lg xml:id="BrP_124.47">
<l><seg type="pāda" n="a">pariṣvajya vihasyātha</seg> <seg type="pāda" n="b">vṛttam ity abravīd dhariḥ</seg> </l>
<l><seg type="pāda" n="c">kenāpi sādhayanty atra</seg> <seg type="pāda" n="d">paṇḍitāś ca samīhitam</seg> //</l>
</lg>

<lg xml:id="BrP_124.48">
<l><seg type="pāda" n="a">tataḥ prabhṛti śakrasya</seg> <seg type="pāda" n="b">mayena mahatī hy abhūt</seg> </l>
<l><seg type="pāda" n="c">suprītir muniśārdūla</seg> <seg type="pāda" n="d">mayo harihitaḥ sadā</seg> //</l>
</lg>

<lg xml:id="BrP_124.49">
<l><seg type="pāda" n="a">indrasya bhavanaṃ gatvā</seg> <seg type="pāda" n="b">tasmai sarvaṃ nyavedayat</seg> </l>
<l><seg type="pāda" n="c">kiṃ me kṛtyam iti prāha</seg> <seg type="pāda" n="d">mayaṃ māyāvinaṃ hariḥ</seg> //</l>
</lg>

<lg xml:id="BrP_124.50">
<l><seg type="pāda" n="a">haraye ca mayo māyāṃ</seg> <seg type="pāda" n="b">prādāt prītyā tathā hariḥ</seg> </l>
<l><seg type="pāda" n="c">prāptaḥ saṃprītimān āha</seg> <seg type="pāda" n="d">kiṃ kṛtyaṃ maya tad vada</seg> //</l>
</lg>

<milestone unit="speaker" n="maya uvāca"/>

<lg xml:id="BrP_124.51">
<l><seg type="pāda" n="a">agastyasyāśramaṃ gaccha</seg> <seg type="pāda" n="b">tatrāste garbhiṇī ditiḥ</seg> </l>
<l><seg type="pāda" n="c">tasyāḥ śuśrūṣaṇaṃ kurvann</seg> <seg type="pāda" n="d">āssva tatra kiyanti ca</seg> //</l>
</lg>

<lg xml:id="BrP_124.52">
<l><seg type="pāda" n="a">ahāni maghavaṃs tasyā</seg> <seg type="pāda" n="b">garbham āviśya vajradhṛk</seg> </l>
<l><seg type="pāda" n="c">vardhamānaṃ ca taṃ chindhi</seg> <seg type="pāda" n="d">yāvad vaśyo 'thavā mṛtim</seg> </l>
<l><seg type="pāda" n="e">prāpnoti tāvad vajreṇa</seg> <seg type="pāda" n="f">tato na bhavitā ripuḥ</seg> //</l>
</lg>

<milestone unit="speaker" n="brahmovāca"/>

<lg xml:id="BrP_124.53">
<l><seg type="pāda" n="a">tathety uktvā mayaṃ pūjya maghavān eka eva hi</seg> <lb/><seg type="pāda" n="b">vinītavat tadā prāyād ditiṃ mātaram añjasā</seg></l>
<l><seg type="pāda" n="c">śuśrūṣamāṇas tāṃ devīṃ śakro daiteyamātaram</seg> <lb/><seg type="pāda" n="d">sā na jānāti tac cittaṃ śakrasya dviṣato ditiḥ</seg></l>
</lg>

<lg xml:id="BrP_124.54">
<l><seg type="pāda" n="a">garbhe sthitaṃ tu yad bhūtaṃ</seg> <seg type="pāda" n="b">devendrasya viceṣṭitam</seg> </l>
<l><seg type="pāda" n="c">amoghaṃ tan munes tejaḥ</seg> <seg type="pāda" n="d">kaśyapasya durāsadam</seg> //</l>
</lg>

<lg xml:id="BrP_124.55">
<l><seg type="pāda" n="a">tataḥ pragṛhya kuliśaṃ</seg> <seg type="pāda" n="b">sahasrākṣaḥ puraṃdaraḥ</seg> </l>
<l><seg type="pāda" n="c">antaḥpraveśakāmo 'sau</seg> <seg type="pāda" n="d">bahukālaṃ samāvasan</seg> //</l>
</lg>

<lg xml:id="BrP_124.56">
<l><seg type="pāda" n="a">saṃdhyodakśīrṣanidrāṃ tām</seg> <seg type="pāda" n="b">avekṣya kuliśāyudhaḥ</seg> </l>
<l><seg type="pāda" n="c">idam antaram ity uktvā</seg> <seg type="pāda" n="d">dityāḥ kukṣiṃ samāviśat</seg> //</l>
</lg>

<lg xml:id="BrP_124.57">
<l><seg type="pāda" n="a">antarvarti ca yad bhūtam</seg> <seg type="pāda" n="b">indraṃ dṛṣṭvā dhṛtāyudham</seg> </l>
<l><seg type="pāda" n="c">hantukāmaṃ tadovāca</seg> <seg type="pāda" n="d">punaḥ punar abhītavat</seg> //</l>
</lg>

<milestone unit="speaker" n="garbhastha uvāca"/>

<lg xml:id="BrP_124.58">
<l><seg type="pāda" n="a">kiṃ māṃ na rakṣase vajrin</seg> <seg type="pāda" n="b">bhrātaraṃ tvaṃ jighāṃsasi</seg> </l>
<l><seg type="pāda" n="c">nāraṇe māraṇād anyat</seg> <seg type="pāda" n="d">pātakaṃ vidyate mahat</seg> //</l>
</lg>

<lg xml:id="BrP_124.59">
<l><seg type="pāda" n="a">ṛte yuddhān mahābāho</seg> <seg type="pāda" n="b">śakra yudhyasva nirgate</seg> </l>
<l><seg type="pāda" n="c">mayi tasmān naitad evaṃ</seg> <seg type="pāda" n="d">tava yuktaṃ bhaviṣyati</seg> //</l>
</lg>

<lg xml:id="BrP_124.60">
<l><seg type="pāda" n="a">śatakratuḥ sahasrākṣaḥ</seg> <seg type="pāda" n="b">śacībhartā puraṃdaraḥ</seg> </l>
<l><seg type="pāda" n="c">vajrapāṇiḥ surendras tvaṃ</seg> <seg type="pāda" n="d">te na yuktaṃ bhavet prabho</seg> //</l>
</lg>

<lg xml:id="BrP_124.61">
<l><seg type="pāda" n="a">athavā yuddhakāmas tvaṃ</seg> <seg type="pāda" n="b">mama niṣkramaṇaṃ yathā</seg> </l>
<l><seg type="pāda" n="c">tathā kuru mahābāho</seg> <seg type="pāda" n="d">mārgād asmād apāsara</seg> //</l>
</lg>

<lg xml:id="BrP_124.62">
<l><seg type="pāda" n="a">kumārge na pravartante</seg> <seg type="pāda" n="b">mahānto 'pi vipadgatāḥ</seg> </l>
<l><seg type="pāda" n="c">avidyaś cāpy aśastraś ca</seg> <seg type="pāda" n="d">naiva cāyudhasaṃgrahaḥ</seg> //</l>
</lg>

<lg xml:id="BrP_124.63">
<l><seg type="pāda" n="a">tvaṃ vidyāvān vajrapāṇe</seg> <seg type="pāda" n="b">māṃ nighnan kiṃ na lajjase</seg> </l>
<l><seg type="pāda" n="c">kurvanti garhitaṃ karma</seg> <seg type="pāda" n="d">na kulīnāḥ kadācana</seg> //</l>
</lg>

<lg xml:id="BrP_124.64">
<l><seg type="pāda" n="a">hatvā vā kiṃ tu jāyeta</seg> <seg type="pāda" n="b">yaśo vā puṇyam eva vā</seg> </l>
<l><seg type="pāda" n="c">vadhyante bhrātaraḥ kāmād</seg> <seg type="pāda" n="d">garbhasthāḥ kiṃ nu pauruṣam</seg> //</l>
</lg>

<lg xml:id="BrP_124.65">
<l><seg type="pāda" n="a">yadi vā yuddhabhaktis te</seg> <seg type="pāda" n="b">mayi bhrātar asaṃśayam</seg> </l>
<l><seg type="pāda" n="c">tato muṣṭiṃ puraskṛtya</seg> <seg type="pāda" n="d">vajriṇe 'sau vyavasthitaḥ</seg> //</l>
</lg>

<lg xml:id="BrP_124.66">
<l><seg type="pāda" n="a">bālaghātī brahmaghātī</seg> <seg type="pāda" n="b">tathā viśvāsaghātakaḥ</seg> </l>
<l><seg type="pāda" n="c">evaṃbhūtaṃ phalaṃ śakra</seg> <seg type="pāda" n="d">kasmān māṃ hantum udyataḥ</seg> //</l>
</lg>

<lg xml:id="BrP_124.67">
<l><seg type="pāda" n="a">yasyājñayā sarvam idaṃ</seg> <seg type="pāda" n="b">vartate sacarācaram</seg> </l>
<l><seg type="pāda" n="c">sa hantā bālakaṃ māṃ vai</seg> <seg type="pāda" n="d">kiṃ yaśaḥ kiṃ tu pauruṣam</seg> //</l>
</lg>

<milestone unit="speaker" n="brahmovāca"/>

<lg xml:id="BrP_124.68">
<l><seg type="pāda" n="a">evaṃ bruvantaṃ taṃ garbhaṃ</seg> <seg type="pāda" n="b">ciccheda kuliśena saḥ</seg> </l>
<l><seg type="pāda" n="c">krodhāndhānāṃ lobhināṃ ca</seg> <seg type="pāda" n="d">na ghṛṇā kvāpi vidyate</seg> //</l>
</lg>

<lg xml:id="BrP_124.69">
<l><seg type="pāda" n="a">na mamāra tato duḥkhād</seg> <seg type="pāda" n="b">āhus te bhrātaro vayam</seg> </l>
<l><seg type="pāda" n="c">punaś ciccheda tān khaṇḍān</seg> <seg type="pāda" n="d">mā vadhīr iti cābruvan</seg> //</l>
</lg>

<lg xml:id="BrP_124.70">
<l><seg type="pāda" n="a">viśvastān mātṛgarbhasthān</seg> <seg type="pāda" n="b">nijabhrātṝñ śatakrato</seg> </l>
<l><seg type="pāda" n="c">dveṣavidhvastabuddhīnāṃ</seg> <seg type="pāda" n="d">na citte karuṇākaṇaḥ</seg> //</l>
</lg>

<lg xml:id="BrP_124.71">
<l><seg type="pāda" n="a">evaṃ tu khaṇḍitaṃ khaṇḍaṃ</seg> <seg type="pāda" n="b">hastapādādijīvavat</seg> </l>
<l><seg type="pāda" n="c">nirvikāraṃ tato dṛṣṭvā</seg> <seg type="pāda" n="d">saptasapta suvismitaḥ</seg> //</l>
</lg>

<lg xml:id="BrP_124.72">
<l><seg type="pāda" n="a">ekavad bahurūpāṇi</seg> <seg type="pāda" n="b">garbhasthāni śubhāni ca</seg> </l>
<l><seg type="pāda" n="c">rudanti bahurūpāṇi</seg> <seg type="pāda" n="d">mā rutety abravīd dhariḥ</seg> //</l>
</lg>

<lg xml:id="BrP_124.73">
<l><seg type="pāda" n="a">tatas te maruto jātā</seg> <seg type="pāda" n="b">balavanto mahaujasaḥ</seg> </l>
<l><seg type="pāda" n="c">garbhasthā eva te 'nyonyam</seg> <seg type="pāda" n="d">ūcuḥ śakraṃ gatabhramāḥ</seg> //</l>
</lg>

<lg xml:id="BrP_124.74">
<l><seg type="pāda" n="a">agastyaṃ muniśārdūlaṃ</seg> <seg type="pāda" n="b">mātā yasyāśrame sthitā</seg> </l>
<l><seg type="pāda" n="c">asmatpitā tava bhrātā</seg> <seg type="pāda" n="d">sakhyaṃ te bahu manyate</seg> //</l>
</lg>

<lg xml:id="BrP_124.75">
<l><seg type="pāda" n="a">asmān upari sasnehaṃ</seg> <seg type="pāda" n="b">manas te vidmahe mune</seg> </l>
<l><seg type="pāda" n="c">na yat karoti śvapacaḥ</seg> <seg type="pāda" n="d">pravṛttas tatra vajradhṛk</seg> //</l>
</lg>

<lg xml:id="BrP_124.76">
<l><seg type="pāda" n="a">ity etad vacanaṃ śrutvā</seg> <seg type="pāda" n="b">agastyo 'gāt sasaṃbhramaḥ</seg> </l>
<l><seg type="pāda" n="c">ditiṃ saṃbodhayām āsa</seg> <seg type="pāda" n="d">vyathitāṃ garbhavedanāt</seg> //</l>
</lg>

<lg xml:id="BrP_124.77">
<l><seg type="pāda" n="a">tatrāgastyaḥ śacīkāntam</seg> <seg type="pāda" n="b">aśapat kupito bhṛśam</seg> //</l>
</lg>

<milestone unit="speaker" n="agastya uvāca"/>

<lg xml:id="BrP_124.78">
<l><seg type="pāda" n="a">saṃgrāme ripavaḥ pṛṣṭhaṃ</seg> <seg type="pāda" n="b">paśyeyus te sadā hare</seg> </l>
<l><seg type="pāda" n="c">jīvatām eva maraṇam</seg> <seg type="pāda" n="d">etad eva hi māninām</seg> </l>
<l><seg type="pāda" n="e">pṛṣṭhaṃ palāyamānānāṃ</seg> <seg type="pāda" n="f">yat paśyanty ahitā raṇe</seg> //</l>
</lg>

<milestone unit="speaker" n="brahmovāca"/>

<lg xml:id="BrP_124.79">
<l><seg type="pāda" n="a">sāpi taṃ garbhasaṃsthaṃ ca</seg> <seg type="pāda" n="b">śaśāpendraṃ ruṣā ditiḥ</seg> //</l>
</lg>

<milestone unit="speaker" n="ditir uvāca"/>

<lg xml:id="BrP_124.80">
<l><seg type="pāda" n="a">na pauruṣaṃ kṛtaṃ tasmāc</seg> <seg type="pāda" n="b">chāpo 'yaṃ bhavitā tava</seg> </l>
<l><seg type="pāda" n="c">strībhiḥ paribhavaṃ prāpya</seg> <seg type="pāda" n="d">rājyāt prabhraśyase hare</seg> //</l>
</lg>

<milestone unit="speaker" n="brahmovāca"/>

<lg xml:id="BrP_124.81">
<l><seg type="pāda" n="a">etasminn antare tatra</seg> <seg type="pāda" n="b">kaśyapo vai prajāpatiḥ</seg> </l>
<l><seg type="pāda" n="c">prāyāc ca vyathito 'gastyāc</seg> <seg type="pāda" n="d">chrutvā śakraviceṣṭitam</seg> </l>
<l><seg type="pāda" n="e">garbhāntaragataḥ śakraḥ</seg> <seg type="pāda" n="f">pitaraṃ prāha bhītavat</seg> //</l>
</lg>

<milestone unit="speaker" n="śakra uvāca"/>

<lg xml:id="BrP_124.82">
<l><seg type="pāda" n="a">agastyāc ca diteś caiva</seg> <seg type="pāda" n="b">bibhemi kramituṃ bahiḥ</seg> //</l>
</lg>

<milestone unit="speaker" n="brahmovāca"/>

<lg xml:id="BrP_124.83">
<l><seg type="pāda" n="a">etasminn antare prāpya</seg> <seg type="pāda" n="b">kaśyapo 'pi prajāpatiḥ</seg> </l>
<l><seg type="pāda" n="c">putrakarma ca tad dṛṣṭvā</seg> <seg type="pāda" n="d">garbhāntaḥsthitim eva ca</seg> </l>
<l><seg type="pāda" n="e">ditiśāpam agastyasya</seg> <seg type="pāda" n="f">śrutvāsau duḥkhito 'bhavat</seg> //</l>
</lg>

<milestone unit="speaker" n="kaśyapa uvāca"/>

<lg xml:id="BrP_124.84">
<l><seg type="pāda" n="a">nirgaccha śakra putraitat</seg> <seg type="pāda" n="b">pāpaṃ kiṃ kṛtavān asi</seg> </l>
<l><seg type="pāda" n="c">na nirmalakulotpannā</seg> <seg type="pāda" n="d">manaḥ kurvanti pātake</seg> //</l>
</lg>

<milestone unit="speaker" n="brahmovāca"/>

<lg xml:id="BrP_124.85">
<l><seg type="pāda" n="a">sa nirgato vajrapāṇiḥ</seg> <seg type="pāda" n="b">savrīḍo 'dhomukho 'bravīt</seg> </l>
<l><seg type="pāda" n="c">tanmūrtir eva vadati</seg> <seg type="pāda" n="d">sadasacceṣṭitaṃ nṛṇām</seg> //</l>
</lg>

<milestone unit="speaker" n="śakra uvāca"/>

<lg xml:id="BrP_124.86">
<l><seg type="pāda" n="a">yad uktam atra śreyaḥ syāt</seg> <seg type="pāda" n="b">tatkartāham asaṃśayam</seg> //</l>
</lg>

<milestone unit="speaker" n="brahmovāca"/>

<lg xml:id="BrP_124.87">
<l><seg type="pāda" n="a">tato mamāntikaṃ prāyāl</seg> <seg type="pāda" n="b">lokapālaiḥ sa kaśyapaḥ</seg> </l>
<l><seg type="pāda" n="c">sarvaṃ vṛttam athovāca</seg> <seg type="pāda" n="d">punaḥ papraccha māṃ suraiḥ</seg> //</l>
</lg>

<lg xml:id="BrP_124.88">
<l><seg type="pāda" n="a">ditigarbhasya vai śāntiṃ</seg> <seg type="pāda" n="b">sahasrākṣaviśāpatām</seg> </l>
<l><seg type="pāda" n="c">garbhasthānāṃ ca sarveṣām</seg> <seg type="pāda" n="d">indreṇa saha mitratām</seg> //</l>
</lg>

<lg xml:id="BrP_124.89">
<l><seg type="pāda" n="a">teṣām ārogyatāṃ cāpi</seg> <seg type="pāda" n="b">śacībhartur adoṣatām</seg> </l>
<l><seg type="pāda" n="c">agastyadattaśāpasya</seg> <seg type="pāda" n="d">viśāpatvam api kramāt</seg> //</l>
</lg>

<lg xml:id="BrP_124.90">
<l><seg type="pāda" n="a">tato 'ham abravaṃ vākyaṃ</seg> <seg type="pāda" n="b">kaśyapaṃ vinayānvitam</seg> </l>
<l><seg type="pāda" n="c">prajāpate kaśyapa tvaṃ</seg> <seg type="pāda" n="d">vasubhir lokapālakaiḥ</seg> //</l>
</lg>

<lg xml:id="BrP_124.91">
<l><seg type="pāda" n="a">indreṇa sahitaḥ śīghraṃ</seg> <seg type="pāda" n="b">gautamīṃ yāhi mānada</seg> </l>
<l><seg type="pāda" n="c">tatra snātvā maheśānaṃ</seg> <seg type="pāda" n="d">stuhi sarvaiḥ samanvitaḥ</seg> //</l>
</lg>

<lg xml:id="BrP_124.92">
<l><seg type="pāda" n="a">tataḥ śivaprasādena</seg> <seg type="pāda" n="b">sarvaṃ śreyo bhaved iti</seg> </l>
<l><seg type="pāda" n="c">tathety uktvā jagāmāsau</seg> <seg type="pāda" n="d">kaśyapo gautamīṃ tadā</seg> //</l>
</lg>

<lg xml:id="BrP_124.93">
<l><seg type="pāda" n="a">snātvā tuṣṭāva deveśam</seg> <seg type="pāda" n="b">ebhir eva padakramaiḥ</seg> </l>
<l><seg type="pāda" n="c">sarvaduḥkhāpanodāya</seg> <seg type="pāda" n="d">dvayam eva prakīrtitam</seg> </l>
<l><seg type="pāda" n="e">gautamī vā puṇyanadī</seg> <seg type="pāda" n="f">śivo vā karuṇākaraḥ</seg> //</l>
</lg>

<milestone unit="speaker" n="kaśyapa uvāca"/>

<lg xml:id="BrP_124.94">
<l><seg type="pāda" n="a">pāhi śaṃkara deveśa</seg> <seg type="pāda" n="b">pāhi lokanamaskṛta</seg> </l>
<l><seg type="pāda" n="c">pāhi pāvana vāgīśa</seg> <seg type="pāda" n="d">pāhi pannagabhūṣaṇa</seg> //</l>
</lg>

<lg xml:id="BrP_124.95">
<l><seg type="pāda" n="a">pāhi dharma vṛṣārūḍha</seg> <seg type="pāda" n="b">pāhi vedatrayekṣaṇa</seg> </l>
<l><seg type="pāda" n="c">pāhi godhara lakṣmīśa</seg> <seg type="pāda" n="d">pāhi śarva gajāmbara</seg> //</l>
</lg>

<lg xml:id="BrP_124.96">
<l><seg type="pāda" n="a">pāhi tripurahan nātha</seg> <seg type="pāda" n="b">pāhi somārdhabhūṣaṇa</seg> </l>
<l><seg type="pāda" n="c">pāhi yajñeśa someśa</seg> <seg type="pāda" n="d">pāhy abhīṣṭapradāyaka</seg> //</l>
</lg>

<lg xml:id="BrP_124.97">
<l><seg type="pāda" n="a">pāhi kāruṇyanilaya</seg> <seg type="pāda" n="b">pāhi maṅgaladāyaka</seg> </l>
<l><seg type="pāda" n="c">pāhi prabhava sarvasya</seg> <seg type="pāda" n="d">pāhi pālaka vāsava</seg> //</l>
</lg>

<lg xml:id="BrP_124.98">
<l><seg type="pāda" n="a">pāhi bhāskara vitteśa</seg> <seg type="pāda" n="b">pāhi brahmanamaskṛta</seg> </l>
<l><seg type="pāda" n="c">pāhi viśveśa siddheśa</seg> <seg type="pāda" n="d">pāhi pūrṇa namo 'stu te</seg> //</l>
</lg>

<lg xml:id="BrP_124.99">
<l><seg type="pāda" n="a">ghorasaṃsārakāntāra</seg><seg type="pāda" n="b">saṃcārodvignacetasām</seg> </l>
<l><seg type="pāda" n="c">śarīriṇāṃ kṛpāsindho</seg> <seg type="pāda" n="d">tvam eva śaraṇaṃ śiva</seg> //</l>
</lg>

<milestone unit="speaker" n="brahmovāca"/>

<lg xml:id="BrP_124.100">
<l><seg type="pāda" n="a">evaṃ saṃstuvatas tasya</seg> <seg type="pāda" n="b">purato 'bhūd vṛṣadhvajaḥ</seg> </l>
<l><seg type="pāda" n="c">vareṇa cchandayām āsa</seg> <seg type="pāda" n="d">kaśyapaṃ taṃ prajāpatim</seg> //</l>
</lg>

<lg xml:id="BrP_124.101">
<l><seg type="pāda" n="a">kaśyapo 'pi śivaṃ prāha</seg> <seg type="pāda" n="b">vinītavad idaṃ vacaḥ</seg> </l>
<l><seg type="pāda" n="c">sa prāha vistareṇātha</seg> <seg type="pāda" n="d">indrasya tu viceṣṭitam</seg> //</l>
</lg>

<lg xml:id="BrP_124.102">
<l><seg type="pāda" n="a">śāpaṃ nāśaṃ ca putrāṇāṃ</seg> <seg type="pāda" n="b">parasparam amitratām</seg> </l>
<l><seg type="pāda" n="c">pāpaprāptiṃ tu śakrasya</seg> <seg type="pāda" n="d">śāpaprāptiṃ tathaiva ca</seg> </l>
<l><seg type="pāda" n="e">tato vṛṣākapiḥ prāha</seg> <seg type="pāda" n="f">ditiṃ cāgastyam eva ca</seg> //</l>
</lg>

<milestone unit="speaker" n="śiva uvāca"/>

<lg xml:id="BrP_124.103">
<l><seg type="pāda" n="a">maruto ye bhavatputrāḥ</seg> <seg type="pāda" n="b">pañcāśac caikavarjitāḥ</seg> </l>
<l><seg type="pāda" n="c">sarve bhaveyuḥ subhagā</seg> <seg type="pāda" n="d">bhaveyur yajñabhāginaḥ</seg> //</l>
</lg>

<lg xml:id="BrP_124.104">
<l><seg type="pāda" n="a">indreṇa sahitā nityaṃ</seg> <seg type="pāda" n="b">vartayeyur mudānvitāḥ</seg> //</l>
</lg>

<lg xml:id="BrP_124.105">
<l><seg type="pāda" n="a">indrasya tu havirbhāgo</seg> <seg type="pāda" n="b">yatra yatra makhe bhavet</seg> </l>
<l><seg type="pāda" n="c">ādau tu marutas tatra</seg> <seg type="pāda" n="d">bhaveyur nātra saṃśayaḥ</seg> //</l>
</lg>

<lg xml:id="BrP_124.106">
<l><seg type="pāda" n="a">marudbhiḥ sahitaṃ śakraṃ</seg> <seg type="pāda" n="b">na jayeyuḥ kadācana</seg> </l>
<l><seg type="pāda" n="c">jetā bhavet sarvadaiva</seg> <seg type="pāda" n="d">sukhaṃ tiṣṭha prajāpate</seg> //</l>
</lg>

<lg xml:id="BrP_124.107">
<l><seg type="pāda" n="a">adyaprabhṛti ye kuryur</seg> <seg type="pāda" n="b">anayād bhrātṛghātanam</seg> </l>
<l><seg type="pāda" n="c">vaṃśacchedo vipattiś ca</seg> <seg type="pāda" n="d">nityaṃ teṣāṃ bhaviṣyati</seg> //</l>
</lg>

<milestone unit="speaker" n="brahmovāca"/>

<lg xml:id="BrP_124.108">
<l><seg type="pāda" n="a">agastyam ṛṣiśārdūlaṃ</seg> <seg type="pāda" n="b">śaṃbhur apy āha yatnataḥ</seg> //</l>
</lg>

<milestone unit="speaker" n="śaṃbhur uvāca"/>

<lg xml:id="BrP_124.109">
<l><seg type="pāda" n="a">na kuryās tvaṃ ca kopaṃ ca</seg> <seg type="pāda" n="b">śacībhartari vai mune</seg> </l>
<l><seg type="pāda" n="c">śamaṃ vraja mahāprājña</seg> <seg type="pāda" n="d">marutas tv amarā bhavan</seg> //</l>
</lg>

<milestone unit="speaker" n="brahmovāca"/>

<lg xml:id="BrP_124.110">
<l><seg type="pāda" n="a">ditiṃ cāpi śivaḥ prāha</seg> <seg type="pāda" n="b">prasanno vṛṣabhadhvajaḥ</seg> //</l>
</lg>

<milestone unit="speaker" n="śiva uvāca"/>

<lg xml:id="BrP_124.111">
<l><seg type="pāda" n="a">eko bhūyān mama sutas</seg> <seg type="pāda" n="b">trailokyaiśvaryamaṇḍitaḥ</seg> </l>
<l><seg type="pāda" n="c">ity evaṃ cintayantī tvaṃ</seg> <seg type="pāda" n="d">tapase niyatābhavaḥ</seg> //</l>
</lg>

<lg xml:id="BrP_124.112">
<l><seg type="pāda" n="a">tad etat saphalaṃ te 'dya</seg> <seg type="pāda" n="b">putrā bahuguṇāḥ śubhāḥ</seg> </l>
<l><seg type="pāda" n="c">abhavan balinaḥ śūrās</seg> <seg type="pāda" n="d">tasmāj jahi manorujam</seg> </l>
<l><seg type="pāda" n="e">anyān api varān subhrūr</seg> <seg type="pāda" n="f">yācasva gatasaṃbhramā</seg> //</l>
</lg>

<milestone unit="speaker" n="brahmovāca"/>

<lg xml:id="BrP_124.113">
<l><seg type="pāda" n="a">tad etad vacanaṃ śrutvā</seg> <seg type="pāda" n="b">devadevasya sā ditiḥ</seg> </l>
<l><seg type="pāda" n="c">kṛtāñjalipuṭā natvā</seg> <seg type="pāda" n="d">śaṃbhuṃ vākyam athābravīt</seg> //</l>
</lg>

<milestone unit="speaker" n="ditir uvāca"/>

<lg xml:id="BrP_124.114">
<l><seg type="pāda" n="a">loke yad etat paramaṃ</seg> <seg type="pāda" n="b">yat pitroḥ putradarśanam</seg> </l>
<l><seg type="pāda" n="c">viśeṣeṇa tu tan mātuḥ</seg> <seg type="pāda" n="d">priyaṃ syāt surapūjita</seg> //</l>
</lg>

<lg xml:id="BrP_124.115">
<l><seg type="pāda" n="a">tatrāpi rūpasaṃpatti</seg><seg type="pāda" n="b">śauryavikramavān bhavet</seg> </l>
<l><seg type="pāda" n="c">eko 'pi tanayaḥ kiṃtu</seg> <seg type="pāda" n="d">bahavaś cet kim ucyate</seg> //</l>
</lg>

<lg xml:id="BrP_124.116">
<l><seg type="pāda" n="a">matputrās te prabhāvāc ca</seg> <seg type="pāda" n="b">jetāro balino dhruvam</seg> </l>
<l><seg type="pāda" n="c">indrasya bhrātaraḥ satyaṃ</seg> <seg type="pāda" n="d">putrāś caiva prajāpateḥ</seg> //</l>
</lg>

<lg xml:id="BrP_124.117">
<l><seg type="pāda" n="a">agastyasya prasādāc ca</seg> <seg type="pāda" n="b">gaṅgāyāś ca prasādataḥ</seg> </l>
<l><seg type="pāda" n="c">yatra deva prasādas te</seg> <seg type="pāda" n="d">tac chubhaṃ ko 'tra saṃśayaḥ</seg> //</l>
</lg>

<lg xml:id="BrP_124.118">
<l><seg type="pāda" n="a">kṛtārthāhaṃ tathāpi tvāṃ</seg> <seg type="pāda" n="b">bhaktyā vijñāpayāmy aham</seg> </l>
<l><seg type="pāda" n="c">śṛṇuṣva deva vacanaṃ</seg> <seg type="pāda" n="d">kuruṣva ca jagaddhitam</seg> //</l>
</lg>

<milestone unit="speaker" n="brahmovāca"/>

<lg xml:id="BrP_124.119">
<l><seg type="pāda" n="a">vadety uktā jagaddhātrā</seg> <seg type="pāda" n="b">ditir namrābravīd idam</seg> //</l>
</lg>

<milestone unit="speaker" n="ditir uvāca"/>

<lg xml:id="BrP_124.120">
<l><seg type="pāda" n="a">saṃtatiprāpaṇaṃ loke</seg> <seg type="pāda" n="b">durlabhaṃ suravandita</seg> </l>
<l><seg type="pāda" n="c">viśeṣeṇa priyaṃ mātuḥ</seg> <seg type="pāda" n="d">putraś cet kiṃ nu varṇyate</seg> //</l>
</lg>

<lg xml:id="BrP_124.121">
<l><seg type="pāda" n="a">sa cāpi guṇavāñ śrīmān</seg> <seg type="pāda" n="b">āyuṣmān yadi jāyate</seg> </l>
<l><seg type="pāda" n="c">kiṃ tu svargeṇa deveśa</seg> <seg type="pāda" n="d">pārameṣṭhyapadena vā</seg> //</l>
</lg>

<lg xml:id="BrP_124.122">
<l><seg type="pāda" n="a">sarveṣām api bhūtānām</seg> <seg type="pāda" n="b">ihāmutra phalaiṣiṇām</seg> </l>
<l><seg type="pāda" n="c">guṇavatputrasaṃprāptir</seg> <seg type="pāda" n="d">abhīṣṭā sarvadaiva ca</seg> </l>
<l><seg type="pāda" n="e">tasmād āplavanād atra</seg> <seg type="pāda" n="f">kriyatāṃ samanugrahaḥ</seg> //</l>
</lg>

<milestone unit="speaker" n="śaṃkara uvāca"/>

<lg xml:id="BrP_124.123">
<l><seg type="pāda" n="a">mahāpāpaphalaṃ cedaṃ</seg> <seg type="pāda" n="b">yad etad anapatyatā</seg> </l>
<l><seg type="pāda" n="c">striyā vā puruṣasyāpi</seg> <seg type="pāda" n="d">vandhyatvaṃ yadi jāyate</seg> //</l>
</lg>

<lg xml:id="BrP_124.124">
<l><seg type="pāda" n="a">tad atra snānamātreṇa</seg> <seg type="pāda" n="b">taddoṣo nāśam āpnuyāt</seg> </l>
<l><seg type="pāda" n="c">snātvā tatra phalaṃ dadyāt</seg> <seg type="pāda" n="d">stotram etac ca yaḥ paṭhet</seg> //</l>
</lg>

<lg xml:id="BrP_124.125">
<l><seg type="pāda" n="a">sa tu putram avāpnoti</seg> <seg type="pāda" n="b">trimāsasnānadānataḥ</seg> </l>
<l><seg type="pāda" n="c">aputriṇī tv atra snānaṃ</seg> <seg type="pāda" n="d">kṛtvā putram avāpnuyāt</seg> //</l>
</lg>

<lg xml:id="BrP_124.126">
<l><seg type="pāda" n="a">ṛtusnātā tu yā kācit</seg> <seg type="pāda" n="b">tatra snātā sutāṃl labhet</seg> </l>
<l><seg type="pāda" n="c">trimāsābhyantaraṃ yā tu</seg> <seg type="pāda" n="d">gurviṇī bhaktitas tv iha</seg> //</l>
</lg>

<lg xml:id="BrP_124.127">
<l><seg type="pāda" n="a">phalaiḥ snātvā tu māṃ paśyet</seg> <seg type="pāda" n="b">stotreṇa stauti māṃ tathā</seg> </l>
<l><seg type="pāda" n="c">tasyāḥ śakrasamaḥ putro</seg> <seg type="pāda" n="d">jāyate nātra saṃśayaḥ</seg> //</l>
</lg>

<lg xml:id="BrP_124.128">
<l><seg type="pāda" n="a">pitṛdoṣaiś ca ye putraṃ</seg> <seg type="pāda" n="b">na labhante dite śṛṇu</seg> </l>
<l><seg type="pāda" n="c">dhanāpahāradoṣaiś ca</seg> <seg type="pāda" n="d">tatraiṣā niṣkṛtiḥ parā</seg> //</l>
</lg>

<lg xml:id="BrP_124.129">
<l><seg type="pāda" n="a">tatraiṣāṃ piṇḍadānena</seg> <seg type="pāda" n="b">pitṝṇāṃ prīṇanena ca</seg> </l>
<l><seg type="pāda" n="c">kiṃcit suvarṇadānena</seg> <seg type="pāda" n="d">tataḥ putro bhaved dhruvam</seg> //</l>
</lg>

<lg xml:id="BrP_124.130">
<l><seg type="pāda" n="a">ye nyāsādyapahartāro</seg> <seg type="pāda" n="b">ratnāpahnavakārakāḥ</seg> </l>
<l><seg type="pāda" n="c">śrāddhakarmavihīnāś ca</seg> <seg type="pāda" n="d">teṣāṃ vaṃśo na vardhate</seg> //</l>
</lg>

<lg xml:id="BrP_124.131">
<l><seg type="pāda" n="a">doṣiṇāṃ tu paretānāṃ</seg> <seg type="pāda" n="b">gatir eṣā bhaved iti</seg> </l>
<l><seg type="pāda" n="c">saṃtatir jāyatāṃ ślāghyā</seg> <seg type="pāda" n="d">jīvatāṃ tīrthasevanāt</seg> //</l>
</lg>

<lg xml:id="BrP_124.132">
<l><seg type="pāda" n="a">saṃgame ditigaṅgāyāḥ</seg> <seg type="pāda" n="b">snātvā siddheśvaraṃ prabhum</seg> </l>
<l><seg type="pāda" n="c">anādyapāram ajaraṃ</seg> <seg type="pāda" n="d">citsadānandavigraham</seg> //</l>
</lg>

<lg xml:id="BrP_124.133">
<l><seg type="pāda" n="a">devarṣisiddhagandharva</seg><seg type="pāda" n="b">yogīśvaraniṣevitam</seg> </l>
<l><seg type="pāda" n="c">liṅgātmakaṃ mahādevaṃ</seg> <seg type="pāda" n="d">jyotirmayam anāmayam</seg> //</l>
</lg>

<lg xml:id="BrP_124.134">
<l><seg type="pāda" n="a">pūjayitvopacāraiś ca</seg> <seg type="pāda" n="b">nityaṃ bhaktyā yatavrataḥ</seg> </l>
<l><seg type="pāda" n="c">stotreṇānena yaḥ stauti</seg> <seg type="pāda" n="d">caturdaśyaṣṭamīṣu ca</seg> //</l>
</lg>

<lg xml:id="BrP_124.135">
<l><seg type="pāda" n="a">yathāśaktyā svarṇadānaṃ</seg> <seg type="pāda" n="b">brāhmaṇānāṃ ca bhojanam</seg> </l>
<l><seg type="pāda" n="c">yaḥ karoty atra gaṅgāyāṃ</seg> <seg type="pāda" n="d">sa putraśatam āpnuyāt</seg> //</l>
</lg>

<lg xml:id="BrP_124.136">
<l><seg type="pāda" n="a">saṃprāpya sakalān kāmān</seg> <seg type="pāda" n="b">ante śivapuraṃ vrajet</seg> </l>
<l><seg type="pāda" n="c">stotreṇānena yaḥ kaścid</seg> <seg type="pāda" n="d">yatra kvāpi stavīti mām</seg> </l>
<l><seg type="pāda" n="e">ṣaṇmāsāt putram āpnoti</seg> <seg type="pāda" n="f">api vandhyāpy aśaṅkitam</seg> //</l>
</lg>

<milestone unit="speaker" n="brahmovāca"/>

<lg xml:id="BrP_124.137">
<l><seg type="pāda" n="a">tataḥ prabhṛti tat tīrthaṃ</seg> <seg type="pāda" n="b">putratīrtham udāhṛtam</seg> </l>
<l><seg type="pāda" n="c">tatra tu snānadānādyaiḥ</seg> <seg type="pāda" n="d">sarvakāmān avāpnuyāt</seg> //</l>
</lg>

<lg xml:id="BrP_124.138">
<l><seg type="pāda" n="a">marudbhiḥ saha maitryeṇa</seg> <seg type="pāda" n="b">mitratīrthaṃ tad ucyate</seg> </l>
<l><seg type="pāda" n="c">niṣpāpatvena cendrasya</seg> <seg type="pāda" n="d">śakratīrthaṃ tad ucyate</seg> //</l>
</lg>

<lg xml:id="BrP_124.139">
<l><seg type="pāda" n="a">aindrīṃ śriyaṃ yatra lebhe</seg> <seg type="pāda" n="b">tat tīrthaṃ kamalābhidham</seg> </l>
<l><seg type="pāda" n="c">etāni sarvatīrthāni</seg> <seg type="pāda" n="d">sarvābhīṣṭapradāni hi</seg> //</l>
</lg>

<lg xml:id="BrP_124.140">
<l><seg type="pāda" n="a">sarvaṃ bhaviṣyatīty uktvā</seg> <seg type="pāda" n="b">śivaś cāntaradhīyata</seg> </l>
<l><seg type="pāda" n="c">kṛtakṛtyāś ca te jagmuḥ</seg> <seg type="pāda" n="d">sarva eva yathāgatam</seg> </l>
<l><seg type="pāda" n="e">tīrthānāṃ puṇyadaṃ tatra</seg> <seg type="pāda" n="f">lakṣam ekaṃ prakīrtitam</seg> //</l>
</lg>

<milestone unit="speaker" n="brahmovāca"/>

<lg xml:id="BrP_125.1">
<l><seg type="pāda" n="a">yamatīrtham iti khyātaṃ</seg> <seg type="pāda" n="b">pitṝṇāṃ prītivardhanam</seg> </l>
<l><seg type="pāda" n="c">dṛṣṭādṛṣṭeṣṭadaṃ sarva</seg><seg type="pāda" n="d">devarṣigaṇasevitam</seg> //</l>
</lg>

<lg xml:id="BrP_125.2">
<l><seg type="pāda" n="a">tasya prabhāvaṃ vakṣyāmi</seg> <seg type="pāda" n="b">sarvapāpapraṇāśanam</seg> </l>
<l><seg type="pāda" n="c">anuhrāda iti khyātaḥ</seg> <seg type="pāda" n="d">kapoto balavān abhūt</seg> //</l>
</lg>

<lg xml:id="BrP_125.3">
<l><seg type="pāda" n="a">tasya bhāryā hetināmnī</seg> <seg type="pāda" n="b">pakṣiṇī kāmarūpiṇī</seg> </l>
<l><seg type="pāda" n="c">mṛtyoḥ pautro hy anuhrādo</seg> <seg type="pāda" n="d">dauhitrī hetir eva ca</seg> //</l>
</lg>

<lg xml:id="BrP_125.4">
<l><seg type="pāda" n="a">kālenātha tayoḥ putrāḥ</seg> <seg type="pāda" n="b">pautrāś caiva babhūvire</seg> </l>
<l><seg type="pāda" n="c">tasya śatruś ca balavān</seg> <seg type="pāda" n="d">ulūko nāma pakṣirāṭ</seg> //</l>
</lg>

<lg xml:id="BrP_125.5">
<l><seg type="pāda" n="a">tasya putrāś ca pautrāś ca</seg> <seg type="pāda" n="b">āgneyās te balotkaṭāḥ</seg> </l>
<l><seg type="pāda" n="c">tayoś ca vairam abhavad</seg> <seg type="pāda" n="d">bahukālaṃ dvijanmanoḥ</seg> //</l>
</lg>

<lg xml:id="BrP_125.6">
<l><seg type="pāda" n="a">gaṅgāyā uttare tīre</seg> <seg type="pāda" n="b">kapotasyāśramo 'bhavat</seg> </l>
<l><seg type="pāda" n="c">tasyāś ca dakṣiṇe kūla</seg> <seg type="pāda" n="d">ulūko nāma pakṣirāṭ</seg> //</l>
</lg>

<lg xml:id="BrP_125.7">
<l><seg type="pāda" n="a">vāsaṃ cakre tatra putraiḥ</seg> <seg type="pāda" n="b">pautraiś ca dvijasattama</seg> </l>
<l><seg type="pāda" n="c">tayoś ca yuddham abhavad</seg> <seg type="pāda" n="d">bahukālaṃ viruddhayoḥ</seg> //</l>
</lg>

<lg xml:id="BrP_125.8">
<l><seg type="pāda" n="a">putraiḥ pautraiś ca vṛtayor</seg> <seg type="pāda" n="b">balinor balibhiḥ saha</seg> </l>
<l><seg type="pāda" n="c">ulūko vā kapoto vā</seg> <seg type="pāda" n="d">naivāpnoti jayājayau</seg> //</l>
</lg>

<lg xml:id="BrP_125.9">
<l><seg type="pāda" n="a">kapoto yamam ārādhya</seg> <seg type="pāda" n="b">mṛtyuṃ paitāmahaṃ tathā</seg> </l>
<l><seg type="pāda" n="c">yāmyam astram avāpyātha</seg> <seg type="pāda" n="d">sarvebhyo 'py adhiko 'bhavat</seg> //</l>
</lg>

<lg xml:id="BrP_125.10">
<l><seg type="pāda" n="a">tatholūko 'gnim ārādhya</seg> <seg type="pāda" n="b">balavān abhavad bhṛśam</seg> </l>
<l><seg type="pāda" n="c">varair unmattayor yuddham</seg> <seg type="pāda" n="d">abhavac cātibhīṣaṇam</seg> //</l>
</lg>

<lg xml:id="BrP_125.11">
<l><seg type="pāda" n="a">tatrāgneyam ulūko 'pi</seg> <seg type="pāda" n="b">kapotāyāstram ākṣipat</seg> </l>
<l><seg type="pāda" n="c">kapoto 'py atha pāśān vai</seg> <seg type="pāda" n="d">yāmyān ākṣipya śatrave</seg> //</l>
</lg>

<lg xml:id="BrP_125.12">
<l><seg type="pāda" n="a">ulūkāyātha daṇḍaṃ ca</seg> <seg type="pāda" n="b">mṛtyupāśān avāsṛjat</seg> </l>
<l><seg type="pāda" n="c">punas tad abhavad yuddhaṃ</seg> <seg type="pāda" n="d">purāḍibakayor yathā</seg> //</l>
</lg>

<lg xml:id="BrP_125.13">
<l><seg type="pāda" n="a">hetiḥ kapotakī dṛṣṭvā</seg> <seg type="pāda" n="b">jvalanaṃ prāptam antike</seg> </l>
<l><seg type="pāda" n="c">pativratā mahāyuddhe</seg> <seg type="pāda" n="d">bhartuḥ sā duḥkhavihvalā</seg> //</l>
</lg>

<lg xml:id="BrP_125.14">
<l><seg type="pāda" n="a">agninā veṣṭyamānāṃś ca</seg> <seg type="pāda" n="b">putrān dṛṣṭvā viśeṣataḥ</seg> </l>
<l><seg type="pāda" n="c">sā gatvā jvalanaṃ hetis</seg> <seg type="pāda" n="d">tuṣṭāva vividhoktibhiḥ</seg> //</l>
</lg>

<milestone unit="speaker" n="hetir uvāca"/>

<lg xml:id="BrP_125.15">
<l><seg type="pāda" n="a">rūpaṃ na dānaṃ na parokṣam asti</seg> <lb/><seg type="pāda" n="b">yasyātmabhūtaṃ ca padārthajātam</seg></l>
<l><seg type="pāda" n="c">aśnanti havyāni ca yena devāḥ</seg> <lb/><seg type="pāda" n="d">svāhāpatiṃ yajñabhujaṃ namasye</seg></l>
</lg>

<lg xml:id="BrP_125.16">
<l><seg type="pāda" n="a">mukhabhūtaṃ ca devānāṃ</seg> <seg type="pāda" n="b">devānāṃ havyavāhanam</seg> </l>
<l><seg type="pāda" n="c">hotāraṃ cāpi devānāṃ</seg> <seg type="pāda" n="d">devānāṃ dūtam eva ca</seg> //</l>
</lg>

<lg xml:id="BrP_125.17">
<l><seg type="pāda" n="a">taṃ devaṃ śaraṇaṃ yāmi</seg> <seg type="pāda" n="b">ādidevaṃ vibhāvasum</seg> </l>
<l><seg type="pāda" n="c">antaḥ sthitaḥ prāṇarūpo</seg> <seg type="pāda" n="d">bahiś cānnaprado hi yaḥ</seg> </l>
<l><seg type="pāda" n="e">yo yajñasādhanaṃ yāmi</seg> <seg type="pāda" n="f">śaraṇaṃ taṃ dhanaṃjayam</seg> //</l>
</lg>

<milestone unit="speaker" n="agnir uvāca"/>

<lg xml:id="BrP_125.18">
<l><seg type="pāda" n="a">amogham etad astraṃ me</seg> <seg type="pāda" n="b">nyastaṃ yuddhe kapotaki</seg> </l>
<l><seg type="pāda" n="c">yatra viśramayed astraṃ</seg> <seg type="pāda" n="d">tan me brūhi pativrate</seg> //</l>
</lg>

<milestone unit="speaker" n="kapoty uvāca"/>

<lg xml:id="BrP_125.19">
<l><seg type="pāda" n="a">mayi viśramyatām astraṃ</seg> <seg type="pāda" n="b">na putre na ca bhartari</seg> </l>
<l><seg type="pāda" n="c">satyavāg bhava havyeśa</seg> <seg type="pāda" n="d">jātavedo namo 'stu te</seg> //</l>
</lg>

<milestone unit="speaker" n="jātavedā uvāca"/>

<lg xml:id="BrP_125.20">
<l><seg type="pāda" n="a">tuṣṭo 'smi tava vākyena</seg> <seg type="pāda" n="b">bhartṛbhaktyā pativrate</seg> </l>
<l><seg type="pāda" n="c">tavāpi bhartṛputrāṇāṃ</seg> <seg type="pāda" n="d">heti kṣemaṃ dadāmy aham</seg> //</l>
</lg>

<lg xml:id="BrP_125.21">
<l><seg type="pāda" n="a">āgneyam etad astraṃ me</seg> <seg type="pāda" n="b">na bhartāraṃ sutān api</seg> </l>
<l><seg type="pāda" n="c">na tvāṃ dahet tato yāhi</seg> <seg type="pāda" n="d">sukhena tvaṃ kapotaki</seg> //</l>
</lg>

<milestone unit="speaker" n="brahmovāca"/>

<lg xml:id="BrP_125.22">
<l><seg type="pāda" n="a">etasminn antare tatra</seg> <seg type="pāda" n="b">ulūkī dadṛśe patim</seg> </l>
<l><seg type="pāda" n="c">veṣṭyamānaṃ yāmyapāśair</seg> <seg type="pāda" n="d">yamadaṇḍena tāḍitam</seg> </l>
<l><seg type="pāda" n="e">ulūkī duḥkhitā bhūtvā</seg> <seg type="pāda" n="f">yamaṃ prāyād bhayāturā</seg> //</l>
</lg>

<milestone unit="speaker" n="ulūky uvāca"/>

<lg xml:id="BrP_125.23">
<l><seg type="pāda" n="a">tvadbhītā anudravante janās</seg> <lb/><seg type="pāda" n="b">tvadbhītā brahmacaryaṃ caranti</seg></l>
<l><seg type="pāda" n="c">tvadbhītāḥ sādhu caranti dhīrās</seg> <lb/><seg type="pāda" n="d">tvadbhītāḥ karmaniṣṭhā bhavanti</seg></l>
</lg>

<lg xml:id="BrP_125.24">
<l><seg type="pāda" n="a">tvadbhītā anāśakam ācaranti</seg> <lb/><seg type="pāda" n="b">grāmād araṇyam abhi yac caranti</seg></l>
<l><seg type="pāda" n="c">tvadbhītāḥ saumyatām āśrayante</seg> <lb/><seg type="pāda" n="d">tvadbhītāḥ somapānaṃ bhajante</seg></l>
</lg>

tvadbhītāś cānnagodānaniṣṭhās BrP_125.24e
tvadbhītā brahmavādaṃ vadanti BrP_125.24f
<milestone unit="speaker" n="brahmovāca"/>

<lg xml:id="BrP_125.25">
<l><seg type="pāda" n="a">evaṃ bruvatyāṃ tasyāṃ tām</seg> <seg type="pāda" n="b">āha dakṣiṇadikpatiḥ</seg> //</l>
</lg>

<milestone unit="speaker" n="yama uvāca"/>

<lg xml:id="BrP_125.26">
<l><seg type="pāda" n="a">varaṃ varaya bhadraṃ te</seg> <seg type="pāda" n="b">dāsye 'haṃ manasaḥ priyam</seg> //</l>
</lg>

<milestone unit="speaker" n="brahmovāca"/>

<lg xml:id="BrP_125.27">
<l><seg type="pāda" n="a">yamasyeti vacaḥ śrutvā</seg> <seg type="pāda" n="b">sā tam āha pativratā</seg> //</l>
</lg>

<milestone unit="speaker" n="ulūky uvāca"/>

<lg xml:id="BrP_125.28">
<l><seg type="pāda" n="a">bhartā me veṣṭitaḥ pāśair</seg> <seg type="pāda" n="b">daṇḍenābhihatas tava</seg> </l>
<l><seg type="pāda" n="c">tasmād rakṣa suraśreṣṭha</seg> <seg type="pāda" n="d">putrān bhartāram eva ca</seg> //</l>
</lg>

<milestone unit="speaker" n="brahmovāca"/>

<lg xml:id="BrP_125.29">
<l><seg type="pāda" n="a">tadvākyāt kṛpayā yukto</seg> <seg type="pāda" n="b">yamaḥ prāha punaḥ punaḥ</seg> //</l>
</lg>

<milestone unit="speaker" n="yama uvāca"/>

<lg xml:id="BrP_125.30">
<l><seg type="pāda" n="a">pāśānāṃ cāpi daṇḍasya</seg> <seg type="pāda" n="b">sthānaṃ vada śubhānane</seg> //</l>
</lg>

<milestone unit="speaker" n="brahmovāca"/>

<lg xml:id="BrP_125.31">
<l><seg type="pāda" n="a">sā provāca yamaṃ devaṃ</seg> <seg type="pāda" n="b">mayi pāśās tvayeritāḥ</seg> </l>
<l><seg type="pāda" n="c">āviśantu jagannātha</seg> <seg type="pāda" n="d">daṇḍo mayy eva saṃviśet</seg> </l>
<l><seg type="pāda" n="e">tataḥ provāca bhagavān</seg> <seg type="pāda" n="f">yamas tāṃ kṛpayā punaḥ</seg> //</l>
</lg>

<milestone unit="speaker" n="yama uvāca"/>

<lg xml:id="BrP_125.32">
<l><seg type="pāda" n="a">tava bhartā ca putrāś ca</seg> <seg type="pāda" n="b">sarve jīvantu vijvarāḥ</seg> //</l>
</lg>

<milestone unit="speaker" n="brahmovāca"/>

<lg xml:id="BrP_125.33">
<l><seg type="pāda" n="a">nyavārayad yamaḥ pāśān</seg> <seg type="pāda" n="b">āgneyāstraṃ tu havyavāṭ</seg> </l>
<l><seg type="pāda" n="c">kapotolūkayoś cāpi</seg> <seg type="pāda" n="d">prītiṃ vai cakratuḥ surau</seg> </l>
<l><seg type="pāda" n="e">āhatuś ca dvijanmānau</seg> <seg type="pāda" n="f">vriyatāṃ vara īpsitaḥ</seg> //</l>
</lg>

<milestone unit="speaker" n="pakṣiṇāv ūcatuḥ"/>

<lg xml:id="BrP_125.34">
<l><seg type="pāda" n="a">bhavator darśanaṃ labdhaṃ</seg> <seg type="pāda" n="b">vairavyājena duṣkaram</seg> </l>
<l><seg type="pāda" n="c">vayaṃ ca pakṣiṇaḥ pāpāḥ</seg> <seg type="pāda" n="d">kiṃ vareṇa surottamau</seg> //</l>
</lg>

<lg xml:id="BrP_125.35">
<l><seg type="pāda" n="a">atha deyo varo 'smākaṃ</seg> <seg type="pāda" n="b">bhavadbhyāṃ prītipūrvakam</seg> </l>
<l><seg type="pāda" n="c">nātmārtham anuyācāvo</seg> <seg type="pāda" n="d">dīyamānaṃ varaṃ śubham</seg> //</l>
</lg>

<lg xml:id="BrP_125.36">
<l><seg type="pāda" n="a">ātmārthaṃ yas tu yāceta</seg> <seg type="pāda" n="b">sa śocyo hi sureśvarau</seg> </l>
<l><seg type="pāda" n="c">jīvitaṃ saphalaṃ tasya</seg> <seg type="pāda" n="d">yaḥ parārthodyataḥ sadā</seg> //</l>
</lg>

<lg xml:id="BrP_125.37">
<l><seg type="pāda" n="a">agnir āpo raviḥ pṛthvī</seg> <seg type="pāda" n="b">dhānyāni vividhāni ca</seg> </l>
<l><seg type="pāda" n="c">parārthaṃ vartanaṃ teṣāṃ</seg> <seg type="pāda" n="d">satāṃ cāpi viśeṣataḥ</seg> //</l>
</lg>

<lg xml:id="BrP_125.38">
<l><seg type="pāda" n="a">brahmādayo 'pi hi yato</seg> <seg type="pāda" n="b">yujyante mṛtyunā saha</seg> </l>
<l><seg type="pāda" n="c">evaṃ jñātvā tu deveśau</seg> <seg type="pāda" n="d">vṛthā svārthapariśramaḥ</seg> //</l>
</lg>

<lg xml:id="BrP_125.39">
<l><seg type="pāda" n="a">janmanā saha yat puṃsāṃ</seg> <seg type="pāda" n="b">vihitaṃ parameṣṭhinā</seg> </l>
<l><seg type="pāda" n="c">kadācin nānyathā tad vai</seg> <seg type="pāda" n="d">vṛthā kliśyanti jantavaḥ</seg> //</l>
</lg>

<lg xml:id="BrP_125.40">
<l><seg type="pāda" n="a">tasmād yācāvahe kiṃcid</seg> <seg type="pāda" n="b">dhitāya jagatāṃ śubham</seg> </l>
<l><seg type="pāda" n="c">guṇadāyi tu sarveṣāṃ</seg> <seg type="pāda" n="d">tad yuvām anumanyatām</seg> //</l>
</lg>

<milestone unit="speaker" n="brahmovāca"/>

<lg xml:id="BrP_125.41">
<l><seg type="pāda" n="a">tāv āhatur ubhau devau</seg> <seg type="pāda" n="b">pakṣiṇau lokaviśrutau</seg> </l>
<l><seg type="pāda" n="c">dharmasya yaśaso 'vāptye</seg> <seg type="pāda" n="d">lokānāṃ hitakāmyayā</seg> //</l>
</lg>

<milestone unit="speaker" n="pakṣiṇāv ūcatuḥ"/>

<lg xml:id="BrP_125.42">
<l><seg type="pāda" n="a">āvābhyām āśramau tīrthe</seg> <seg type="pāda" n="b">gaṅgāyā ubhaye taṭe</seg> </l>
<l><seg type="pāda" n="c">bhavetāṃ jagatāṃ nāthāv</seg> <seg type="pāda" n="d">eṣa eva paro varaḥ</seg> //</l>
</lg>

<lg xml:id="BrP_125.43">
<l><seg type="pāda" n="a">snānaṃ dānaṃ japo homaḥ</seg> <seg type="pāda" n="b">pitṝṇāṃ cāpi pūjanam</seg> </l>
<l><seg type="pāda" n="c">sukṛtī duṣkṛtī vāpi</seg> <seg type="pāda" n="d">yaḥ karoti yathā tathā</seg> </l>
<l><seg type="pāda" n="e">sarvaṃ tad akṣayaṃ puṇyaṃ</seg> <seg type="pāda" n="f">syād ity eṣa paro varaḥ</seg> //</l>
</lg>

<milestone unit="speaker" n="devāv ūcatuḥ"/>

<lg xml:id="BrP_125.44">
<l><seg type="pāda" n="a">evam astu tathā cānyat</seg> <seg type="pāda" n="b">suprītau tu bravāvahai</seg> //</l>
</lg>

<milestone unit="speaker" n="yama uvāca"/>

<lg xml:id="BrP_125.45">
<l><seg type="pāda" n="a">uttare gautamītīre</seg> <seg type="pāda" n="b">yamastotraṃ paṭhanti ye</seg> </l>
<l><seg type="pāda" n="c">teṣāṃ saptasu vaṃśeṣu</seg> <seg type="pāda" n="d">nākāle mṛtyum āpnuyāt</seg> //</l>
</lg>

<lg xml:id="BrP_125.46">
<l><seg type="pāda" n="a">puruṣo bhājanaṃ ca syāt</seg> <seg type="pāda" n="b">sarvadā sarvasaṃpadām</seg> </l>
<l><seg type="pāda" n="c">yas tv idaṃ paṭhate nityaṃ</seg> <seg type="pāda" n="d">mṛtyustotraṃ jitātmavān</seg> //</l>
</lg>

<lg xml:id="BrP_125.47">
<l><seg type="pāda" n="a">aṣṭāśītisahasraiś ca</seg> <seg type="pāda" n="b">vyādhibhir na sa bādhyate</seg> </l>
<l><seg type="pāda" n="c">asmiṃs tīrthe dvijaśreṣṭhau</seg> <seg type="pāda" n="d">trimāsād gurviṇī satī</seg> //</l>
</lg>

<lg xml:id="BrP_125.48">
<l><seg type="pāda" n="a">arvāgvandhyā ca ṣaṇmāsāt</seg> <seg type="pāda" n="b">saptāhaṃ snānam ācaret</seg> </l>
<l><seg type="pāda" n="c">vīrasūḥ sā bhaven nārī</seg> <seg type="pāda" n="d">śatāyuḥ sa suto bhavet</seg> //</l>
</lg>

<lg xml:id="BrP_125.49">
<l><seg type="pāda" n="a">lakṣmīvān matimāñ śūraḥ</seg> <seg type="pāda" n="b">putrapautravivardhanaḥ</seg> </l>
<l><seg type="pāda" n="c">tatra piṇḍādidānena</seg> <seg type="pāda" n="d">pitaro muktim āpnuyuḥ</seg> </l>
<l><seg type="pāda" n="e">manovākkāyajāt pāpāt</seg> <seg type="pāda" n="f">snānān mukto bhaven naraḥ</seg> //</l>
</lg>

<milestone unit="speaker" n="brahmovāca"/>

<lg xml:id="BrP_125.50">
<l><seg type="pāda" n="a">yamavākyād anu tathā</seg> <seg type="pāda" n="b">havyavāḍ āha pakṣiṇau</seg> //</l>
</lg>

<milestone unit="speaker" n="agnir uvāca"/>

<lg xml:id="BrP_125.51">
<l><seg type="pāda" n="a">matstotraṃ dakṣiṇe tīre</seg> <seg type="pāda" n="b">ye paṭhanti yatavratāḥ</seg> </l>
<l><seg type="pāda" n="c">teṣām ārogyam aiśvaryaṃ</seg> <seg type="pāda" n="d">lakṣmīṃ rūpaṃ dadāmy aham</seg> //</l>
</lg>

<lg xml:id="BrP_125.52">
<l><seg type="pāda" n="a">idaṃ stotraṃ tu yaḥ kaścid</seg> <seg type="pāda" n="b">yatra kvāpi paṭhen naraḥ</seg> </l>
<l><seg type="pāda" n="c">naivāgnito bhayaṃ tasya</seg> <seg type="pāda" n="d">likhite 'pi gṛhe sthite</seg> //</l>
</lg>

<lg xml:id="BrP_125.53">
<l><seg type="pāda" n="a">snānaṃ dānaṃ ca yaḥ kuryād</seg> <seg type="pāda" n="b">agnitīrthe śucir naraḥ</seg> </l>
<l><seg type="pāda" n="c">agniṣṭomaphalaṃ tasya</seg> <seg type="pāda" n="d">bhaved eva na saṃśayaḥ</seg> //</l>
</lg>

<milestone unit="speaker" n="brahmovāca"/>

<lg xml:id="BrP_125.54">
<l><seg type="pāda" n="a">tataḥ prabhṛti tat tīrthaṃ</seg> <seg type="pāda" n="b">yāmyam āgneyam eva ca</seg> </l>
<l><seg type="pāda" n="c">kapotaṃ ca tatholūkaṃ</seg> <seg type="pāda" n="d">hetyulūkaṃ vidur budhāḥ</seg> //</l>
</lg>

<lg xml:id="BrP_125.55">
<l><seg type="pāda" n="a">tatra trīṇi sahasrāṇi</seg> <seg type="pāda" n="b">tāvanty eva śatāni ca</seg> </l>
<l><seg type="pāda" n="c">punar navatitīrthāni</seg> <seg type="pāda" n="d">pratyekaṃ muktibhājanam</seg> //</l>
</lg>

<lg xml:id="BrP_125.56">
<l><seg type="pāda" n="a">teṣu snānena dānena</seg> <seg type="pāda" n="b">pretībhūtāś ca ye narāḥ</seg> </l>
<l><seg type="pāda" n="c">pūtās te putravittāḍhyā</seg> <seg type="pāda" n="d">ākrameyur divaṃ śubhāḥ</seg> //</l>
</lg>

<milestone unit="speaker" n="brahmovāca"/>

<lg xml:id="BrP_126.1">
<l><seg type="pāda" n="a">tapastīrtham iti khyātaṃ</seg> <seg type="pāda" n="b">tapovṛddhikaraṃ mahat</seg> </l>
<l><seg type="pāda" n="c">sarvakāmapradaṃ puṇyaṃ</seg> <seg type="pāda" n="d">pitṝṇāṃ prītivardhanam</seg> //</l>
</lg>

<lg xml:id="BrP_126.2">
<l><seg type="pāda" n="a">tasmiṃs tīrthe tu yad vṛttaṃ</seg> <seg type="pāda" n="b">śṛṇu pāpapraṇāśanam</seg> </l>
<l><seg type="pāda" n="c">apām agneś ca saṃvādam</seg> <seg type="pāda" n="d">ṛṣīṇāṃ ca parasparam</seg> //</l>
</lg>

<lg xml:id="BrP_126.3">
<l><seg type="pāda" n="a">apo jyeṣṭhatamāḥ kecin</seg> <seg type="pāda" n="b">menire 'gniṃ tathāpare</seg> </l>
<l><seg type="pāda" n="c">evaṃ bruvanto munayaḥ</seg> <seg type="pāda" n="d">saṃvādaṃ cāgnivāriṇoḥ</seg> //</l>
</lg>

<lg xml:id="BrP_126.4">
<l><seg type="pāda" n="a">vināgniṃ jīvanaṃ kva syāj</seg> <seg type="pāda" n="b">jīvabhūto yato 'nalaḥ</seg> </l>
<l><seg type="pāda" n="c">ātmabhūto havyabhūtaś</seg> <seg type="pāda" n="d">cāgninā jāyate 'khilam</seg> //</l>
</lg>

<lg xml:id="BrP_126.5">
<l><seg type="pāda" n="a">agninā dhriyate loko</seg> <seg type="pāda" n="b">hy agnir jyotirmayaṃ jagat</seg> </l>
<l><seg type="pāda" n="c">tasmād agneḥ paraṃ nāsti</seg> <seg type="pāda" n="d">pāvanaṃ daivataṃ mahat</seg> //</l>
</lg>

<lg xml:id="BrP_126.6">
<l><seg type="pāda" n="a">antarjyotiḥ sa evoktaḥ</seg> <seg type="pāda" n="b">paraṃ jyotiḥ sa eva hi</seg> </l>
<l><seg type="pāda" n="c">vināgninā kiṃcid asti</seg> <seg type="pāda" n="d">yasya dhāma jagattrayam</seg> //</l>
</lg>

<lg xml:id="BrP_126.7">
<l><seg type="pāda" n="a">tasmād agneḥ paraṃ nāsti</seg> <seg type="pāda" n="b">bhūtānāṃ jyaiṣṭhyabhājanam</seg> </l>
<l><seg type="pāda" n="c">yoṣitkṣetre 'rpitaṃ bījaṃ</seg> <seg type="pāda" n="d">puruṣeṇa yathā tathā</seg> //</l>
</lg>

<lg xml:id="BrP_126.8">
<l><seg type="pāda" n="a">tasya dehādikā śaktiḥ</seg> <seg type="pāda" n="b">kṛśānor eva nānyathā</seg> </l>
<l><seg type="pāda" n="c">devānāṃ hi mukhaṃ vahnis</seg> <seg type="pāda" n="d">tasmān nātaḥ paraṃ viduḥ</seg> //</l>
</lg>

<lg xml:id="BrP_126.9">
<l><seg type="pāda" n="a">apare tu hy apāṃ jyaiṣṭhyaṃ</seg> <seg type="pāda" n="b">menire vedavādinaḥ</seg> </l>
<l><seg type="pāda" n="c">adbhiḥ saṃpatsyate hy annaṃ</seg> <seg type="pāda" n="d">śucir adbhiḥ prajāyate</seg> //</l>
</lg>

<lg xml:id="BrP_126.10">
<l><seg type="pāda" n="a">adbhir eva dhṛtaṃ sarvam</seg> <seg type="pāda" n="b">āpo vai mātaraḥ smṛtāḥ</seg> </l>
<l><seg type="pāda" n="c">trailokyajīvanaṃ vāri</seg> <seg type="pāda" n="d">vadantīti purāvidaḥ</seg> //</l>
</lg>

<lg xml:id="BrP_126.11">
<l><seg type="pāda" n="a">utpannam amṛtaṃ hy adbhyas</seg> <seg type="pāda" n="b">tābhyaś cauṣadhisaṃbhavaḥ</seg> </l>
<l><seg type="pāda" n="c">agnir jyeṣṭha iti prāhur</seg> <seg type="pāda" n="d">āpo jyeṣṭhatamāḥ pare</seg> //</l>
</lg>

<lg xml:id="BrP_126.12">
<l><seg type="pāda" n="a">evaṃ mīmāṃsamānās te</seg> <seg type="pāda" n="b">ṛṣayo vedavādinaḥ</seg> </l>
<l><seg type="pāda" n="c">viruddhavādino māṃ ca</seg> <seg type="pāda" n="d">samabhyetyedam abruvan</seg> //</l>
</lg>

<milestone unit="speaker" n="ṛṣaya ūcuḥ"/>

<lg xml:id="BrP_126.13">
<l><seg type="pāda" n="a">agner apāṃ vada jyaiṣṭhyaṃ</seg> <seg type="pāda" n="b">trailokyasya bhavān prabhuḥ</seg> //</l>
</lg>

<milestone unit="speaker" n="brahmovāca"/>

<lg xml:id="BrP_126.14">
<l><seg type="pāda" n="a">aham apy abravaṃ prāptān</seg> <seg type="pāda" n="b">ṛṣīn sarvān yatavratān</seg> </l>
<l><seg type="pāda" n="c">ubhau pūjyatamau loka</seg> <seg type="pāda" n="d">ubhābhyāṃ jāyate jagat</seg> //</l>
</lg>

<lg xml:id="BrP_126.15">
<l><seg type="pāda" n="a">ubhābhyāṃ jāyate havyaṃ</seg> <seg type="pāda" n="b">kavyaṃ cāmṛtam eva ca</seg> </l>
<l><seg type="pāda" n="c">ubhābhyāṃ jīvanaṃ loke</seg> <seg type="pāda" n="d">śarīrasya ca dhāraṇam</seg> //</l>
</lg>

<lg xml:id="BrP_126.16">
<l><seg type="pāda" n="a">nānayoś ca viśeṣo 'sti</seg> <seg type="pāda" n="b">tato jyaiṣṭhyaṃ samaṃ matam</seg> </l>
<l><seg type="pāda" n="c">tato madvacanāj jyaiṣṭhyam</seg> <seg type="pāda" n="d">ubhayor naiva kasyacit</seg> //</l>
</lg>

<lg xml:id="BrP_126.17">
<l><seg type="pāda" n="a">jyaiṣṭhyam anyatarasyeti</seg> <seg type="pāda" n="b">menire ṛṣisattamāḥ</seg> </l>
<l><seg type="pāda" n="c">na tṛptā mama vākyena</seg> <seg type="pāda" n="d">jagmur vāyuṃ tapasvinaḥ</seg> //</l>
</lg>

<milestone unit="speaker" n="munaya ūcuḥ"/>

<lg xml:id="BrP_126.18">
<l><seg type="pāda" n="a">kasya jyaiṣṭhyaṃ bhavān prāṇo</seg> <seg type="pāda" n="b">vāyo satyaṃ tvayi sthitam</seg> //</l>
</lg>

<milestone unit="speaker" n="brahmovāca"/>

<lg xml:id="BrP_126.19">
<l><seg type="pāda" n="a">vāyur āhānalo jyeṣṭhaḥ</seg> <seg type="pāda" n="b">sarvam agnau pratiṣṭhitam</seg> </l>
<l><seg type="pāda" n="c">nety uktvānyonyam ṛṣayo</seg> <seg type="pāda" n="d">jagmus te 'pi vasuṃdharām</seg> //</l>
</lg>

<milestone unit="speaker" n="munaya ūcuḥ"/>

<lg xml:id="BrP_126.20">
<l><seg type="pāda" n="a">satyaṃ bhūme vada jyaiṣṭhyam</seg> <seg type="pāda" n="b">ādhārāsi carācare</seg> //</l>
</lg>

<milestone unit="speaker" n="brahmovāca"/>

<lg xml:id="BrP_126.21">
<l><seg type="pāda" n="a">bhūmir apy āha vinayād</seg> <seg type="pāda" n="b">āgatāṃs tān ṛṣīn idam</seg> //</l>
</lg>

<milestone unit="speaker" n="bhūmir uvāca"/>

<lg xml:id="BrP_126.22">
<l><seg type="pāda" n="a">mamāpy ādhārabhūtāḥ syur</seg> <seg type="pāda" n="b">āpo devyaḥ sanātanāḥ</seg> </l>
<l><seg type="pāda" n="c">adbhyas tu jāyate sarvaṃ</seg> <seg type="pāda" n="d">jyaiṣṭhyam apsu pratiṣṭhitam</seg> //</l>
</lg>

<milestone unit="speaker" n="brahmovāca"/>

<lg xml:id="BrP_126.23">
<l><seg type="pāda" n="a">nety uktvānyonyam ṛṣayo</seg> <seg type="pāda" n="b">jagmuḥ kṣīrodaśāyinam</seg> </l>
<l><seg type="pāda" n="c">tuṣṭuvur vividhaiḥ stotraiḥ</seg> <seg type="pāda" n="d">śaṅkhacakragadādharam</seg> //</l>
</lg>

<milestone unit="speaker" n="ṛṣaya ūcuḥ"/>

<lg xml:id="BrP_126.24">
<l><seg type="pāda" n="a">yo veda sarvaṃ bhuvanaṃ bhaviṣyad</seg> <lb/><seg type="pāda" n="b">yaj jāyamānaṃ ca guhāniviṣṭam</seg></l>
<l><seg type="pāda" n="c">lokatrayaṃ citravicitrarūpam</seg> <lb/><seg type="pāda" n="d">ante samastaṃ ca yam āviveśa</seg></l>
</lg>

<lg xml:id="BrP_126.25">
<l><seg type="pāda" n="a">yad akṣaraṃ śāśvatam aprameyaṃ</seg> <lb/><seg type="pāda" n="b">yaṃ vedavedyam ṛṣayo vadanti</seg></l>
<l><seg type="pāda" n="c">yam āśritāḥ svepsitam āpnuvanti</seg> <lb/><seg type="pāda" n="d">tad vastu satyaṃ śaraṇaṃ vrajāmaḥ</seg></l>
</lg>

<lg xml:id="BrP_126.26">
<l><seg type="pāda" n="a">bhūtaṃ mahābhūtajagatpradhānaṃ</seg> <lb/><seg type="pāda" n="b">na vindate yogino viṣṇurūpam</seg></l>
<l><seg type="pāda" n="c">tad vaktum ete ṛṣayo 'tra yātāḥ</seg> <lb/><seg type="pāda" n="d">satyaṃ vadasveha jagannivāsa</seg></l>
</lg>

<lg xml:id="BrP_126.27">
<l><seg type="pāda" n="a">tvam antarātmākhiladehabhājāṃ</seg> <lb/><seg type="pāda" n="b">tvam eva sarvaṃ tvayi sarvam īśa</seg></l>
<l><seg type="pāda" n="c">tathāpi jānanti na keapi kutrāpi</seg> <lb/><seg type="pāda" n="d">aho bhavantaṃ prakṛtiprabhāvāt</seg></l>
</lg>

antar bahiḥ sarvata eva santaṃ BrP_126.27e
viśvātmanā saṃparivartamānam BrP_126.27f
<milestone unit="speaker" n="brahmovāca"/>

<lg xml:id="BrP_126.28">
<l><seg type="pāda" n="a">tataḥ prāha jagaddhātrī</seg> <seg type="pāda" n="b">daivī vāg aśarīriṇī</seg> //</l>
</lg>

<milestone unit="speaker" n="daivī vāg uvāca"/>

<lg xml:id="BrP_126.29">
<l><seg type="pāda" n="a">ubhāv ārādhya tapasā</seg> <seg type="pāda" n="b">bhaktyā ca niyamena ca</seg> </l>
<l><seg type="pāda" n="c">yasya syāt prathamaṃ siddhis</seg> <seg type="pāda" n="d">tad bhūtaṃ jyeṣṭham ucyate</seg> //</l>
</lg>

<milestone unit="speaker" n="brahmovāca"/>

<lg xml:id="BrP_126.30">
<l><seg type="pāda" n="a">tathety tathā yayuḥ sarve</seg> <seg type="pāda" n="b">ṛṣayo lokapūjitāḥ</seg> </l>
<l><seg type="pāda" n="c">śrāntāḥ khinnāntarātmānaḥ</seg> <seg type="pāda" n="d">paraṃ vairāgyam āśritāḥ</seg> //</l>
</lg>

<lg xml:id="BrP_126.31">
<l><seg type="pāda" n="a">sarvalokaikajananīṃ</seg> <seg type="pāda" n="b">bhuvanatrayapāvanīm</seg> </l>
<l><seg type="pāda" n="c">gautamīm agaman sarve</seg> <seg type="pāda" n="d">tapas taptuṃ yatavratāḥ</seg> //</l>
</lg>

<lg xml:id="BrP_126.32">
<l><seg type="pāda" n="a">abdaivataṃ tathāgniṃ ca</seg> <seg type="pāda" n="b">pūjanāyodyatās tadā</seg> </l>
<l><seg type="pāda" n="c">agneś ca pūjakā ye ca</seg> <seg type="pāda" n="d">apāṃ vai pūjane sthitāḥ</seg> </l>
<l><seg type="pāda" n="e">tatra vāg abravīd daivī</seg> <seg type="pāda" n="f">vedamātā sarasvatī</seg> //</l>
</lg>

<milestone unit="speaker" n="daivī vāg uvāca"/>

<lg xml:id="BrP_126.33">
<l><seg type="pāda" n="a">agner āpas tathā yonir</seg> <seg type="pāda" n="b">adbhiḥ śaucam avāpyate</seg> </l>
<l><seg type="pāda" n="c">agneś ca pūjakā ye ca</seg> <seg type="pāda" n="d">vinādbhiḥ pūjanaṃ katham</seg> //</l>
</lg>

<lg xml:id="BrP_126.34">
<l><seg type="pāda" n="a">apsu jātāsu sarvatra</seg> <seg type="pāda" n="b">karmaṇy adhikṛto bhavet</seg> </l>
<l><seg type="pāda" n="c">tāvat karmaṇy anarho 'yam</seg> <seg type="pāda" n="d">aśucir malino naraḥ</seg> //</l>
</lg>

<lg xml:id="BrP_126.35">
<l><seg type="pāda" n="a">na magnaḥ śraddhayā yāvad</seg> <seg type="pāda" n="b">apsu śītāsu vedavit</seg> </l>
<l><seg type="pāda" n="c">tasmād āpo variṣṭhāḥ syur</seg> <seg type="pāda" n="d">mātṛbhūtā yataḥ smṛtāḥ</seg> </l>
<l><seg type="pāda" n="e">tasmāj jyaiṣṭhyam apām eva</seg> <seg type="pāda" n="f">jananyo 'gner viśeṣataḥ</seg> //</l>
</lg>

<milestone unit="speaker" n="brahmovāca"/>

<lg xml:id="BrP_126.36">
<l><seg type="pāda" n="a">etad vacaḥ śuśruvus te</seg> <seg type="pāda" n="b">ṛṣayo vedavādinaḥ</seg> </l>
<l><seg type="pāda" n="c">niścayaṃ ca tataś cakrur</seg> <seg type="pāda" n="d">bhavej jyaiṣṭhyam apām iti</seg> //</l>
</lg>

<lg xml:id="BrP_126.37">
<l><seg type="pāda" n="a">yatra tīrthe vṛttam idam</seg> <seg type="pāda" n="b">ṛṣisattre ca nārada</seg> </l>
<l><seg type="pāda" n="c">tapastīrthaṃ tu tat proktaṃ</seg> <seg type="pāda" n="d">sattratīrthaṃ tad ucyate</seg> //</l>
</lg>

<lg xml:id="BrP_126.38">
<l><seg type="pāda" n="a">agnitīrthaṃ ca tat proktaṃ</seg> <seg type="pāda" n="b">tathā sārasvataṃ viduḥ</seg> </l>
<l><seg type="pāda" n="c">teṣu snānaṃ ca dānaṃ ca</seg> <seg type="pāda" n="d">sarvakāmapradaṃ śubham</seg> //</l>
</lg>

<lg xml:id="BrP_126.39">
<l><seg type="pāda" n="a">caturdaśa śatāny atra</seg> <seg type="pāda" n="b">tīrthānāṃ puṇyadāyinām</seg> </l>
<l><seg type="pāda" n="c">teṣu snānaṃ ca dānaṃ ca</seg> <seg type="pāda" n="d">svargamokṣapradāyakam</seg> //</l>
</lg>

<lg xml:id="BrP_126.40">
<l><seg type="pāda" n="a">kṛtaṃ saṃdehaharaṇam</seg> <seg type="pāda" n="b">ṛṣīṇāṃ yatra bhāṣayā</seg> </l>
<l><seg type="pāda" n="c">sarasvaty abhavat tatra</seg> <seg type="pāda" n="d">gaṅgayā saṃgatā nadī</seg> </l>
<l><seg type="pāda" n="e">māhātmyaṃ tasya ko vaktuṃ</seg> <seg type="pāda" n="f">saṃgamasya kṣamo naraḥ</seg> //</l>
</lg>

<milestone unit="speaker" n="brahmovāca"/>

<lg xml:id="BrP_127.1">
<l><seg type="pāda" n="a">devatīrtham iti khyātaṃ</seg> <seg type="pāda" n="b">gaṅgāyā uttare taṭe</seg> </l>
<l><seg type="pāda" n="c">tasya prabhāvaṃ vakṣyāmi</seg> <seg type="pāda" n="d">sarvapāpapraṇāśanam</seg> //</l>
</lg>

<lg xml:id="BrP_127.2">
<l><seg type="pāda" n="a">ārṣṭiṣeṇa iti khyāto</seg> <seg type="pāda" n="b">rājā sarvaguṇānvitaḥ</seg> </l>
<l><seg type="pāda" n="c">tasya bhāryā jayā nāma</seg> <seg type="pāda" n="d">sākṣāl lakṣmīr ivāparā</seg> //</l>
</lg>

<lg xml:id="BrP_127.3">
<l><seg type="pāda" n="a">tasya putro bharo nāma</seg> <seg type="pāda" n="b">matimān pitṛvatsalaḥ</seg> </l>
<l><seg type="pāda" n="c">dhanurvede ca vede ca</seg> <seg type="pāda" n="d">niṣṇāto dakṣa eva ca</seg> //</l>
</lg>

<lg xml:id="BrP_127.4">
<l><seg type="pāda" n="a">tasya bhāryā rūpavatī</seg> <seg type="pāda" n="b">suprabhety abhiviśrutā</seg> </l>
<l><seg type="pāda" n="c">ārṣṭiṣeṇas tato rājā</seg> <seg type="pāda" n="d">putre rājyaṃ niveśya saḥ</seg> //</l>
</lg>

<lg xml:id="BrP_127.5">
<l><seg type="pāda" n="a">purodhasā ca mukhyena</seg> <seg type="pāda" n="b">dīkṣāṃ cakre nareśvaraḥ</seg> </l>
<l><seg type="pāda" n="c">sarasvatyās tatas tīre</seg> <seg type="pāda" n="d">hayamedhāya yatnavān</seg> //</l>
</lg>

<lg xml:id="BrP_127.6">
<l><seg type="pāda" n="a">ṛtvigbhir ṛṣimukhyaiś ca</seg> <seg type="pāda" n="b">vedaśāstraparāyaṇaiḥ</seg> </l>
<l><seg type="pāda" n="c">dīkṣitaṃ taṃ nṛpaśreṣṭhaṃ</seg> <seg type="pāda" n="d">brāhmaṇāgnisamīpataḥ</seg> //</l>
</lg>

<lg xml:id="BrP_127.7">
<l><seg type="pāda" n="a">mithur dānavarāṭ śūraḥ</seg> <seg type="pāda" n="b">pāpabuddhiḥ pratāpavān</seg> </l>
<l><seg type="pāda" n="c">makhaṃ vidhvasya nṛpatiṃ</seg> <seg type="pāda" n="d">sabhāryaṃ sapurohitam</seg> //</l>
</lg>

<lg xml:id="BrP_127.8">
<l><seg type="pāda" n="a">ādāya vegāt sa prāgād</seg> <seg type="pāda" n="b">rasātalatalaṃ mune</seg> </l>
<l><seg type="pāda" n="c">nīte tasmin nṛpavare</seg> <seg type="pāda" n="d">yajñe naṣṭe tato 'marāḥ</seg> //</l>
</lg>

<lg xml:id="BrP_127.9">
<l><seg type="pāda" n="a">ṛtvijaś ca yayuḥ sarve</seg> <seg type="pāda" n="b">svaṃ svaṃ sthānaṃ makhāt tataḥ</seg> </l>
<l><seg type="pāda" n="c">purohitasuto rājño</seg> <seg type="pāda" n="d">devāpir iti viśrutaḥ</seg> //</l>
</lg>

<lg xml:id="BrP_127.10">
<l><seg type="pāda" n="a">bālas tāṃ mātaraṃ dṛṣṭvā</seg> <seg type="pāda" n="b">ātmanaḥ pitaraṃ na ca</seg> </l>
<l><seg type="pāda" n="c">dṛṣṭvā savismayo bhūtvā</seg> <seg type="pāda" n="d">duḥkhito 'tīva cābhavat</seg> //</l>
</lg>

<lg xml:id="BrP_127.11">
<l><seg type="pāda" n="a">sa mātaraṃ tu papraccha</seg> <seg type="pāda" n="b">pitā me kva gato 'mbike</seg> </l>
<l><seg type="pāda" n="c">pitṛhīno na jīveyaṃ</seg> <seg type="pāda" n="d">mātaḥ satyaṃ vadasva me</seg> //</l>
</lg>

<lg xml:id="BrP_127.12">
<l><seg type="pāda" n="a">dhig dhik pitṛvihīnānāṃ</seg> <seg type="pāda" n="b">jīvitaṃ pāpakarmaṇām</seg> </l>
<l><seg type="pāda" n="c">na vakṣi yadi me mātar</seg> <seg type="pāda" n="d">jalam agnim athāviśe</seg> //</l>
</lg>

<lg xml:id="BrP_127.13">
<l><seg type="pāda" n="a">putraṃ provāca sā mātā</seg> <seg type="pāda" n="b">rājño bhāryā purodhasaḥ</seg> </l>
<l><seg type="pāda" n="c">dānavena talaṃ nīto</seg> <seg type="pāda" n="d">rājñā saha pitā tava</seg> //</l>
</lg>

<milestone unit="speaker" n="devāpir uvāca"/>

<lg xml:id="BrP_127.14">
<l><seg type="pāda" n="a">kva nītaḥ kena vā nītaḥ</seg> <seg type="pāda" n="b">kathaṃ nītaḥ kva karmaṇi</seg> </l>
<l><seg type="pāda" n="c">keṣu paśyatsu kiṃ sthānaṃ</seg> <seg type="pāda" n="d">dānavasya vadasva me</seg> //</l>
</lg>

<milestone unit="speaker" n="mātovāca"/>

<lg xml:id="BrP_127.15">
<l><seg type="pāda" n="a">dīkṣitaṃ yajñasadasi</seg> <seg type="pāda" n="b">sabhāryaṃ sapurodhasam</seg> </l>
<l><seg type="pāda" n="c">rājānaṃ taṃ mithur daityo</seg> <seg type="pāda" n="d">nītavān sa rasātalam</seg> </l>
<l><seg type="pāda" n="e">paśyatsu devasaṃgheṣu</seg> <seg type="pāda" n="f">vahnibrāhmaṇasaṃnidhau</seg> //</l>
</lg>

<milestone unit="speaker" n="brahmovāca"/>

<lg xml:id="BrP_127.16">
<l><seg type="pāda" n="a">tan mātṛvacanaṃ śrutvā</seg> <seg type="pāda" n="b">devāpiḥ kṛtyam asmarat</seg> </l>
<l><seg type="pāda" n="c">devān paśye 'thavāgniṃ vā</seg> <seg type="pāda" n="d">ṛtvijo vāsurāṃs tathā</seg> //</l>
</lg>

<lg xml:id="BrP_127.17">
<l><seg type="pāda" n="a">eteṣv eva pitānveṣyo</seg> <seg type="pāda" n="b">nānyatreti matir mama</seg> </l>
<l><seg type="pāda" n="c">iti niścitya devāpir</seg> <seg type="pāda" n="d">bharaṃ prāha nṛpātmajam</seg> //</l>
</lg>

<milestone unit="speaker" n="devāpir uvāca"/>

<lg xml:id="BrP_127.18">
<l><seg type="pāda" n="a">tapasā brahmacaryeṇa</seg> <seg type="pāda" n="b">vratena niyamena ca</seg> </l>
<l><seg type="pāda" n="c">ānetavyā mayā sarve</seg> <seg type="pāda" n="d">nītā ye ca rasātalam</seg> //</l>
</lg>

<lg xml:id="BrP_127.19">
<l><seg type="pāda" n="a">jāte parābhave ghore</seg> <seg type="pāda" n="b">yo na kuryāt pratikriyām</seg> </l>
<l><seg type="pāda" n="c">narādhamena kiṃ tena</seg> <seg type="pāda" n="d">jīvatā vā mṛtena vā</seg> //</l>
</lg>

<lg xml:id="BrP_127.20">
<l><seg type="pāda" n="a">tvaṃ praśādhi mahīṃ kṛtsnām</seg> <seg type="pāda" n="b">ārṣṭiṣeṇaḥ pitā yathā</seg> </l>
<l><seg type="pāda" n="c">mātā mama tvayā pālyā</seg> <seg type="pāda" n="d">rājan yāvan mamāgatiḥ</seg> </l>
<l><seg type="pāda" n="e">bhavec ca kṛtakāryasya</seg> <seg type="pāda" n="f">anujānīhi māṃ bhara</seg> //</l>
</lg>

<milestone unit="speaker" n="brahmovāca"/>

<lg xml:id="BrP_127.21">
<l><seg type="pāda" n="a">bhareṇoktaḥ sa devāpiḥ</seg> <seg type="pāda" n="b">sarvaṃ niścitya yatnataḥ</seg> //</l>
</lg>

<milestone unit="speaker" n="bhara uvāca"/>

<lg xml:id="BrP_127.22">
<l><seg type="pāda" n="a">siddhiṃ kuru sukhaṃ yāhi</seg> <seg type="pāda" n="b">mā cintām alpikāṃ bhaja</seg> //</l>
</lg>

<milestone unit="speaker" n="brahmovāca"/>

<lg xml:id="BrP_127.23">
<l><seg type="pāda" n="a">tato devāpir amara</seg><seg type="pāda" n="b">rājāṅghridhyānatatparaḥ</seg> </l>
<l><seg type="pāda" n="c">ṛtvijo 'nveṣya yatnena</seg> <seg type="pāda" n="d">natvā tān ṛtvijaḥ pṛthak</seg> </l>
<l><seg type="pāda" n="e">kṛtāñjalipuṭo bālo</seg> <seg type="pāda" n="f">devāpir vākyam abravīt</seg> //</l>
</lg>

<milestone unit="speaker" n="devāpir uvāca"/>

<lg xml:id="BrP_127.24">
<l><seg type="pāda" n="a">bhavadbhiś ca makho rakṣyo</seg> <seg type="pāda" n="b">yajamānaś ca dīkṣitaḥ</seg> </l>
<l><seg type="pāda" n="c">purodhāś ca tathā rakṣyaḥ</seg> <seg type="pāda" n="d">patnī yā dīkṣitasya tu</seg> //</l>
</lg>

<lg xml:id="BrP_127.25">
<l><seg type="pāda" n="a">bhavatsu tatra paśyatsu</seg> <seg type="pāda" n="b">yajñaṃ vidhvasya daityarāṭ</seg> </l>
<l><seg type="pāda" n="c">rājādayas tena nītās</seg> <seg type="pāda" n="d">tan na yuktatamaṃ bhavet</seg> //</l>
</lg>

<lg xml:id="BrP_127.26">
<l><seg type="pāda" n="a">athāpy etad ahaṃ manye</seg> <seg type="pāda" n="b">bhavantas tān arogiṇaḥ</seg> </l>
<l><seg type="pāda" n="c">dātum arhanti tān sarvān</seg> <seg type="pāda" n="d">anyathā śāpam arhatha</seg> //</l>
</lg>

<milestone unit="speaker" n="ṛtvija ūcuḥ"/>

<lg xml:id="BrP_127.27">
<l><seg type="pāda" n="a">makhe 'gniḥ prathamaṃ pūjyo</seg> <seg type="pāda" n="b">hy agnir evātra daivatam</seg> </l>
<l><seg type="pāda" n="c">tasmād vayaṃ na jānīmo</seg> <seg type="pāda" n="d">hy agnīnāṃ paricārakāḥ</seg> //</l>
</lg>

<lg xml:id="BrP_127.28">
<l><seg type="pāda" n="a">sa eva dātā bhoktā ca</seg> <seg type="pāda" n="b">hartā kartā ca havyavāṭ</seg> //</l>
</lg>

<milestone unit="speaker" n="brahmovāca"/>

<lg xml:id="BrP_127.29">
<l><seg type="pāda" n="a">ṛtvijaḥ pṛṣṭhataḥ kṛtvā</seg> <seg type="pāda" n="b">devāpir jātavedasam</seg> </l>
<l><seg type="pāda" n="c">pūjayitvā yathānyāyam</seg> <seg type="pāda" n="d">agnaye tan nyavedayat</seg> //</l>
</lg>

<milestone unit="speaker" n="agnir uvāca"/>

<lg xml:id="BrP_127.30">
<l><seg type="pāda" n="a">yathartvijas tathā cāhaṃ</seg> <seg type="pāda" n="b">devānāṃ paricārakaḥ</seg> </l>
<l><seg type="pāda" n="c">havyaṃ vahāmi devānāṃ</seg> <seg type="pāda" n="d">bhoktāro rakṣakāś ca te</seg> //</l>
</lg>

<milestone unit="speaker" n="devāpir uvāca"/>

<lg xml:id="BrP_127.31">
<l><seg type="pāda" n="a">devān āhūya yatnena</seg> <seg type="pāda" n="b">havirbhāgān pṛthak pṛthak</seg> </l>
<l><seg type="pāda" n="c">dāsye 'ham eṣa doṣo me</seg> <seg type="pāda" n="d">tasmād yāhi surān prati</seg> //</l>
</lg>

<milestone unit="speaker" n="brahmovāca"/>

<lg xml:id="BrP_127.32">
<l><seg type="pāda" n="a">devāpiḥ sa surān prāpya</seg> <seg type="pāda" n="b">natvā tebhyaḥ pṛthak pṛthak</seg> </l>
<l><seg type="pāda" n="c">ṛtvigvākyaṃ cāgnivākyaṃ</seg> <seg type="pāda" n="d">śāpaṃ cāpi nyavedayat</seg> //</l>
</lg>

<milestone unit="speaker" n="devā ūcuḥ"/>

<lg xml:id="BrP_127.33">
<l><seg type="pāda" n="a">āhūtā vaidikair mantrair</seg> <seg type="pāda" n="b">ṛtvigbhiś ca yathākramam</seg> </l>
<l><seg type="pāda" n="c">bhokṣyāmahe havirbhāgān</seg> <seg type="pāda" n="d">na svatantrā dvijottama</seg> //</l>
</lg>

<lg xml:id="BrP_127.34">
<l><seg type="pāda" n="a">tasmād vedānugā nityaṃ</seg> <seg type="pāda" n="b">vayaṃ vedena coditāḥ</seg> </l>
<l><seg type="pāda" n="c">paratantrās tato vipra</seg> <seg type="pāda" n="d">vedebhyas tan nivedaya</seg> //</l>
</lg>

<milestone unit="speaker" n="brahmovāca"/>

<lg xml:id="BrP_127.35">
<l><seg type="pāda" n="a">sa devāpiḥ śucir bhūtvā</seg> <seg type="pāda" n="b">vedān āhūya yatnataḥ</seg> </l>
<l><seg type="pāda" n="c">dhyānena tapasā yukto</seg> <seg type="pāda" n="d">vedāś cāpi puro 'bhavan</seg> //</l>
</lg>

<lg xml:id="BrP_127.36">
<l><seg type="pāda" n="a">vedān uvāca devāpir</seg> <seg type="pāda" n="b">namasya tu punaḥ punaḥ</seg> </l>
<l><seg type="pāda" n="c">ṛtvigvākyaṃ cāgnivākyaṃ</seg> <seg type="pāda" n="d">devavākyaṃ nyavedayat</seg> //</l>
</lg>

<milestone unit="speaker" n="vedā ūcuḥ"/>

<lg xml:id="BrP_127.37">
<l><seg type="pāda" n="a">paratantrā vayaṃ tāta</seg> <seg type="pāda" n="b">īśvarasya vaśānugāḥ</seg> </l>
<l><seg type="pāda" n="c">aśeṣajagadādhāro</seg> <seg type="pāda" n="d">nirādhāro nirañjanaḥ</seg> //</l>
</lg>

<lg xml:id="BrP_127.38">
<l><seg type="pāda" n="a">sarvaśaktyaikasadanaṃ</seg> <seg type="pāda" n="b">nidhānaṃ sarvasaṃpadām</seg> </l>
<l><seg type="pāda" n="c">sa tu kartā mahādevaḥ</seg> <seg type="pāda" n="d">saṃhartā sa maheśvaraḥ</seg> //</l>
</lg>

<lg xml:id="BrP_127.39">
<l><seg type="pāda" n="a">vayaṃ śabdamayā brahman</seg> <seg type="pāda" n="b">vadāmo vidma eva ca</seg> </l>
<l><seg type="pāda" n="c">asmākam etat kṛtyaṃ syād</seg> <seg type="pāda" n="d">vadāmo yat tu pṛcchasi</seg> //</l>
</lg>

<lg xml:id="BrP_127.40">
<l><seg type="pāda" n="a">kena nītās tasya nāma</seg> <seg type="pāda" n="b">tatpuraṃ tadbalaṃ tathā</seg> </l>
<l><seg type="pāda" n="c">bhakṣitāḥ kiṃ tu no naṣṭā</seg> <seg type="pāda" n="d">etaj jānīmahe vayam</seg> //</l>
</lg>

<lg xml:id="BrP_127.41">
<l><seg type="pāda" n="a">yathā ca tava sāmarthyaṃ</seg> <seg type="pāda" n="b">yam ārādhya ca yatra ca</seg> </l>
<l><seg type="pāda" n="c">syād ity etac ca jānīmo</seg> <seg type="pāda" n="d">yathā prāpsyasi tān puraḥ</seg> //</l>
</lg>

<milestone unit="speaker" n="brahmovāca"/>

<lg xml:id="BrP_127.42">
<l><seg type="pāda" n="a">etac chrutvāvadad vedān</seg> <seg type="pāda" n="b">vicārya suciraṃ hṛdi</seg> //</l>
</lg>

<milestone unit="speaker" n="devāpir uvāca"/>

<lg xml:id="BrP_127.43">
<l><seg type="pāda" n="a">vedā vadantv etad eva</seg> <seg type="pāda" n="b">sarvam eva yathārthataḥ</seg> </l>
<l><seg type="pāda" n="c">sarvān prāpsye talaṃ nītān</seg> <seg type="pāda" n="d">alaṃ tebhyo namo 'stu vaḥ</seg> //</l>
</lg>

<milestone unit="speaker" n="vedā ūcuḥ"/>

<lg xml:id="BrP_127.44">
<l><seg type="pāda" n="a">gautamīṃ gaccha devāpe</seg> <seg type="pāda" n="b">tatra stuhi maheśvaram</seg> </l>
<l><seg type="pāda" n="c">suprasannas tavābhīṣṭaṃ</seg> <seg type="pāda" n="d">dāsyaty eva kṛpākaraḥ</seg> //</l>
</lg>

<lg xml:id="BrP_127.45">
<l><seg type="pāda" n="a">bhaved devaḥ śivaḥ prītaḥ</seg> <seg type="pāda" n="b">stutaḥ satyaṃ mahāmate</seg> </l>
<l><seg type="pāda" n="c">ārṣṭiṣeṇaś ca nṛpatis</seg> <seg type="pāda" n="d">tasya jāyā jayā satī</seg> //</l>
</lg>

<lg xml:id="BrP_127.46">
<l><seg type="pāda" n="a">pitā tavāpy upamanyus</seg> <seg type="pāda" n="b">tale tiṣṭhanty arogiṇaḥ</seg> </l>
<l><seg type="pāda" n="c">varadānān maheśasya</seg> <seg type="pāda" n="d">mithuṃ hatvā ca rākṣasam</seg> </l>
<l><seg type="pāda" n="e">yaśaḥ prāpsyasi dharmaṃ ca</seg> <seg type="pāda" n="f">etac chakyaṃ na cetarat</seg> //</l>
</lg>

<milestone unit="speaker" n="brahmovāca"/>

<lg xml:id="BrP_127.47">
<l><seg type="pāda" n="a">tad vedavacanād bālo</seg> <seg type="pāda" n="b">devāpir gautamīṃ gataḥ</seg> </l>
<l><seg type="pāda" n="c">snātvā kṛtakṣaṇo vipras</seg> <seg type="pāda" n="d">tuṣṭāva ca maheśvaram</seg> //</l>
</lg>

<milestone unit="speaker" n="devāpir uvāca"/>

<lg xml:id="BrP_127.48">
<l><seg type="pāda" n="a">bālo 'haṃ devadeveśa</seg> <seg type="pāda" n="b">gurūṇāṃ tvaṃ gurur mama</seg> </l>
<l><seg type="pāda" n="c">na me śaktis tvatstavane</seg> <seg type="pāda" n="d">tubhyaṃ śaṃbho namo 'stu te</seg> //</l>
</lg>

<lg xml:id="BrP_127.49">
<l><seg type="pāda" n="a">na tvāṃ jānanti nigamā</seg> <seg type="pāda" n="b">na devā munayo na ca</seg> </l>
<l><seg type="pāda" n="c">na brahmā nāpi vaikuṇṭho</seg> <seg type="pāda" n="d">yo 'si so 'si namo 'stu te</seg> //</l>
</lg>

<lg xml:id="BrP_127.50">
<l><seg type="pāda" n="a">ye 'nāthā ye ca kṛpaṇā</seg> <seg type="pāda" n="b">ye daridrāś ca rogiṇaḥ</seg> </l>
<l><seg type="pāda" n="c">pāpātmāno ye ca loke</seg> <seg type="pāda" n="d">tāṃs tvaṃ pāsi maheśvara</seg> //</l>
</lg>

<lg xml:id="BrP_127.51">
<l><seg type="pāda" n="a">tapasā niyamair mantraiḥ</seg> <seg type="pāda" n="b">pūjitās tridivaukasaḥ</seg> </l>
<l><seg type="pāda" n="c">tvayā dattaṃ phalaṃ tebhyo</seg> <seg type="pāda" n="d">dāsyanti jagatāṃ pate</seg> //</l>
</lg>

<lg xml:id="BrP_127.52">
<l><seg type="pāda" n="a">yācitāraś ca dātāras</seg> <seg type="pāda" n="b">tebhyo yad yan manīṣitam</seg> </l>
<l><seg type="pāda" n="c">bhavatīti na citraṃ syāt</seg> <seg type="pāda" n="d">tvaṃ viparyayakārakaḥ</seg> //</l>
</lg>

<lg xml:id="BrP_127.53">
<l><seg type="pāda" n="a">ye 'jñānino ye ca pāpā</seg> <seg type="pāda" n="b">ye magnā narakārṇave</seg> </l>
<l><seg type="pāda" n="c">śiveti vacanān nātha</seg> <seg type="pāda" n="d">tān pāsi tvaṃ jagadguro</seg> //</l>
</lg>

<milestone unit="speaker" n="brahmovāca"/>

<lg xml:id="BrP_127.54">
<l><seg type="pāda" n="a">evaṃ tu stuvatas tasya</seg> <seg type="pāda" n="b">puraḥ prāha trilocanaḥ</seg> //</l>
</lg>

<milestone unit="speaker" n="śiva uvāca"/>

<lg xml:id="BrP_127.55">
<l><seg type="pāda" n="a">varaṃ brūhy atha devāpe</seg> <seg type="pāda" n="b">alaṃ dainyena bālaka</seg> //</l>
</lg>

<milestone unit="speaker" n="devāpir uvāca"/>

<lg xml:id="BrP_127.56">
<l><seg type="pāda" n="a">rājānaṃ rājapatnīṃ ca</seg> <seg type="pāda" n="b">pitaraṃ ca guruṃ mama</seg> </l>
<l><seg type="pāda" n="c">prāptum icche jagannātha</seg> <seg type="pāda" n="d">nidhanaṃ ca ripor mama</seg> //</l>
</lg>

<milestone unit="speaker" n="brahmovāca"/>

<lg xml:id="BrP_127.57">
<l><seg type="pāda" n="a">devāpivacanaṃ śrutvā</seg> <seg type="pāda" n="b">tathety āhākhileśvaraḥ</seg> </l>
<l><seg type="pāda" n="c">devāpeḥ sarvam abhavad</seg> <seg type="pāda" n="d">ājñayā śaṃkarasya tat</seg> //</l>
</lg>

<lg xml:id="BrP_127.58">
<l><seg type="pāda" n="a">punar apy āha taṃ śaṃbhur</seg> <seg type="pāda" n="b">devāpikaruṇākaraḥ</seg> </l>
<l><seg type="pāda" n="c">nandinaṃ preṣayām āsa</seg> <seg type="pāda" n="d">śaṃbhuḥ śūlena nārada</seg> //</l>
</lg>

<lg xml:id="BrP_127.59">
<l><seg type="pāda" n="a">rasātalaṃ mithuṃ nandī</seg> <seg type="pāda" n="b">hatvā cāsurapuṃgavān</seg> </l>
<l><seg type="pāda" n="c">tatpitrādīn samānīya</seg> <seg type="pāda" n="d">tasmai tān sa nyavedayat</seg> //</l>
</lg>

<lg xml:id="BrP_127.60">
<l><seg type="pāda" n="a">hayamedhaś ca tatrāsīd</seg> <seg type="pāda" n="b">ārṣṭiṣeṇasya dhīmataḥ</seg> </l>
<l><seg type="pāda" n="c">agniś ca ṛtvijo devā</seg> <seg type="pāda" n="d">vedāś ca ṛṣayo 'bruvan</seg> //</l>
</lg>

<milestone unit="speaker" n="agnyādaya ūcuḥ"/>

<lg xml:id="BrP_127.61">
<l><seg type="pāda" n="a">yatra sākṣād abhūc chaṃbhur</seg> <seg type="pāda" n="b">devāpe bhaktavatsalaḥ</seg> </l>
<l><seg type="pāda" n="c">devadevo jagannātho</seg> <seg type="pāda" n="d">devatīrtham abhūc ca tat</seg> //</l>
</lg>

<lg xml:id="BrP_127.62">
<l><seg type="pāda" n="a">sarvapāpakṣayakaraṃ</seg> <seg type="pāda" n="b">sarvasiddhipradaṃ nṛṇām</seg> </l>
<l><seg type="pāda" n="c">puṇyadaṃ tīrtham etat syāt</seg> <seg type="pāda" n="d">tava kīrtiś ca śāśvatī</seg> //</l>
</lg>

<milestone unit="speaker" n="brahmovāca"/>

<lg xml:id="BrP_127.63">
<l><seg type="pāda" n="a">aśvamedhe nivṛtte tu</seg> <seg type="pāda" n="b">surās tebhyo varān daduḥ</seg> </l>
<l><seg type="pāda" n="c">snātvā kṛtārthā gaṅgāyāṃ</seg> <seg type="pāda" n="d">tatas te divam ākraman</seg> //</l>
</lg>

<lg xml:id="BrP_127.64">
<l><seg type="pāda" n="a">tataḥ prabhṛti tatrāsaṃs</seg> <seg type="pāda" n="b">tīrthāni daśa pañca ca</seg> </l>
<l><seg type="pāda" n="c">sahasrāṇi śatāny aṣṭāv</seg> <seg type="pāda" n="d">ubhayor api tīrayoḥ</seg> </l>
<l><seg type="pāda" n="e">teṣu snānaṃ ca dānaṃ ca</seg> <seg type="pāda" n="f">hy atīva phaladaṃ viduḥ</seg> //</l>
</lg>

<milestone unit="speaker" n="brahmovāca"/>

<lg xml:id="BrP_128.1">
<l><seg type="pāda" n="a">tapovanam iti khyātaṃ</seg> <seg type="pāda" n="b">nandinīsaṃgamaṃ tathā</seg> </l>
<l><seg type="pāda" n="c">siddheśvaraṃ tatra tīrthaṃ</seg> <seg type="pāda" n="d">gautamyā dakṣiṇe taṭe</seg> //</l>
</lg>

<lg xml:id="BrP_128.2">
<l><seg type="pāda" n="a">śārdūlaṃ ceti vikhyātaṃ</seg> <seg type="pāda" n="b">teṣāṃ vṛttam idaṃ śṛṇu</seg> </l>
<l><seg type="pāda" n="c">yasyākarṇanamātreṇa</seg> <seg type="pāda" n="d">sarvapāpaiḥ pramucyate</seg> //</l>
</lg>

<lg xml:id="BrP_128.3">
<l><seg type="pāda" n="a">agnir hotā purā tv āsīd</seg> <seg type="pāda" n="b">devānāṃ havyavāhanaḥ</seg> </l>
<l><seg type="pāda" n="c">bhāryāṃ prāpto dakṣasutāṃ</seg> <seg type="pāda" n="d">svāhānāmnīṃ surūpiṇīm</seg> //</l>
</lg>

<lg xml:id="BrP_128.4">
<l><seg type="pāda" n="a">sānapatyā purā cāsīt</seg> <seg type="pāda" n="b">putrārthaṃ tapa āviśat</seg> </l>
<l><seg type="pāda" n="c">tapaś carantīṃ vipulaṃ</seg> <seg type="pāda" n="d">toṣayantīṃ hutāśanam</seg> </l>
<l><seg type="pāda" n="e">sa bhartā hutabhuk prāha</seg> <seg type="pāda" n="f">bhāryāṃ svāhām aninditām</seg> //</l>
</lg>

<milestone unit="speaker" n="agnir uvāca"/>

<lg xml:id="BrP_128.5">
<l><seg type="pāda" n="a">apatyāni bhaviṣyanti</seg> <seg type="pāda" n="b">mā tapaḥ kuru śobhane</seg> //</l>
</lg>

<milestone unit="speaker" n="brahmovāca"/>

<lg xml:id="BrP_128.6">
<l><seg type="pāda" n="a">etac chrutvā bhartṛvākyaṃ</seg> <seg type="pāda" n="b">nivṛttā tapaso 'bhavat</seg> </l>
<l><seg type="pāda" n="c">strīṇām abhīṣṭadaṃ nānyad</seg> <seg type="pāda" n="d">bhartṛvākyaṃ vinā kvacit</seg> //</l>
</lg>

<lg xml:id="BrP_128.7">
<l><seg type="pāda" n="a">tataḥ katipaye kāle</seg> <seg type="pāda" n="b">tārakād bhaya āgate</seg> </l>
<l><seg type="pāda" n="c">anutpanne kārttikeye</seg> <seg type="pāda" n="d">cirakālarahogate</seg> //</l>
</lg>

<lg xml:id="BrP_128.8">
<l><seg type="pāda" n="a">maheśvare bhavānyā ca</seg> <seg type="pāda" n="b">trastā devāḥ samāgatāḥ</seg> </l>
<l><seg type="pāda" n="c">devānāṃ kāryasiddhyartham</seg> <seg type="pāda" n="d">agniṃ procur divaukasaḥ</seg> //</l>
</lg>

<milestone unit="speaker" n="devā ūcuḥ"/>

<lg xml:id="BrP_128.9">
<l><seg type="pāda" n="a">deva gaccha mahābhāga</seg> <seg type="pāda" n="b">śaṃbhuṃ trailokyapūjitam</seg> </l>
<l><seg type="pāda" n="c">tārakād bhayam utpannaṃ</seg> <seg type="pāda" n="d">śaṃbhave tvaṃ nivedaya</seg> //</l>
</lg>

<milestone unit="speaker" n="agnir uvāca"/>

<lg xml:id="BrP_128.10">
<l><seg type="pāda" n="a">na gantavyaṃ tatra deśe</seg> <seg type="pāda" n="b">daṃpatyoḥ sthitayo rahaḥ</seg> </l>
<l><seg type="pāda" n="c">sāmānyamātrato nyāyaḥ</seg> <seg type="pāda" n="d">kiṃ punaḥ śūlapāṇini</seg> //</l>
</lg>

<lg xml:id="BrP_128.11">
<l><seg type="pāda" n="a">ekāntasthitayoḥ svairaṃ</seg> <seg type="pāda" n="b">jalpator yaḥ sarāgayoḥ</seg> </l>
<l><seg type="pāda" n="c">daṃpatyoḥ śṛṇuyād vākyaṃ</seg> <seg type="pāda" n="d">nirayāt tasya noddhṛtiḥ</seg> //</l>
</lg>

<lg xml:id="BrP_128.12">
<l><seg type="pāda" n="a">sa svāmy akhilalokānāṃ</seg> <seg type="pāda" n="b">mahākālas triśūlavān</seg> </l>
<l><seg type="pāda" n="c">nirīkṣaṇīyaḥ kena syād</seg> <seg type="pāda" n="d">bhavānyā rahasi sthitaḥ</seg> //</l>
</lg>

<milestone unit="speaker" n="devā ūcuḥ"/>

<lg xml:id="BrP_128.13">
<l><seg type="pāda" n="a">mahābhaye cānugate</seg> <seg type="pāda" n="b">nyāyaḥ ko 'nv atra varṇyate</seg> </l>
<l><seg type="pāda" n="c">tārakād bhaya utpanne</seg> <seg type="pāda" n="d">gaccha tvaṃ tārako bhavān</seg> //</l>
</lg>

<lg xml:id="BrP_128.14">
<l><seg type="pāda" n="a">mahābhayābdhau sādhūnāṃ</seg> <seg type="pāda" n="b">yat parārthāya jīvitam</seg> </l>
<l><seg type="pāda" n="c">rūpeṇānyena vā gaccha</seg> <seg type="pāda" n="d">vācaṃ vada yathā tathā</seg> //</l>
</lg>

<lg xml:id="BrP_128.15">
<l><seg type="pāda" n="a">viśrāvya devavacanaṃ</seg> <seg type="pāda" n="b">śaṃbhum āgaccha satvaraḥ</seg> </l>
<l><seg type="pāda" n="c">tato dāsyāmahe pūjām</seg> <seg type="pāda" n="d">ubhayor lokayoḥ kave</seg> //</l>
</lg>

<milestone unit="speaker" n="brahmovāca"/>

<lg xml:id="BrP_128.16">
<l><seg type="pāda" n="a">śuko bhūtvā jagāmāśu</seg> <seg type="pāda" n="b">devavākyād dhutāśanaḥ</seg> </l>
<l><seg type="pāda" n="c">yatrāsīj jagatāṃ nātho</seg> <seg type="pāda" n="d">ramamāṇas tadomayā</seg> //</l>
</lg>

<lg xml:id="BrP_128.17">
<l><seg type="pāda" n="a">sa bhītavad atha prāyāc</seg> <seg type="pāda" n="b">chuko bhūtvā tadānalaḥ</seg> </l>
<l><seg type="pāda" n="c">nāśakad dvāradeśe tu</seg> <seg type="pāda" n="d">praveṣṭuṃ havyavāhanaḥ</seg> //</l>
</lg>

<lg xml:id="BrP_128.18">
<l><seg type="pāda" n="a">tato gavākṣadeśe tu</seg> <seg type="pāda" n="b">tasthau dhunvann adhomukhaḥ</seg> </l>
<l><seg type="pāda" n="c">taṃ dṛṣṭvā prahasañ śaṃbhur</seg> <seg type="pāda" n="d">umāṃ prāha rahogataḥ</seg> //</l>
</lg>

<milestone unit="speaker" n="śaṃbhur uvāca"/>

<lg xml:id="BrP_128.19">
<l><seg type="pāda" n="a">paśya devi śukaṃ prāptaṃ</seg> <seg type="pāda" n="b">devavākyād dhutāśanam</seg> //</l>
</lg>

<milestone unit="speaker" n="brahmovāca"/>

<lg xml:id="BrP_128.20">
<l><seg type="pāda" n="a">lajjitā cāvadad devam</seg> <seg type="pāda" n="b">alaṃ deveti pārvatī</seg> </l>
<l><seg type="pāda" n="c">puraścarantaṃ deveśo</seg> <seg type="pāda" n="d">hy agniṃ taṃ dvijarūpiṇam</seg> //</l>
</lg>

<lg xml:id="BrP_128.21">
<l><seg type="pāda" n="a">āhūya bahuśaś cāpi</seg> <seg type="pāda" n="b">jñāto 'sy agne 'tra mā vada</seg> </l>
<l><seg type="pāda" n="c">vidārayasva svamukhaṃ</seg> <seg type="pāda" n="d">gṛhāṇedaṃ nayasva tat</seg> //</l>
</lg>

<lg xml:id="BrP_128.22">
<l><seg type="pāda" n="a">ity uktvā tasya cāsye 'gne</seg> <seg type="pāda" n="b">retaḥ sa prākṣipad bahu</seg> </l>
<l><seg type="pāda" n="c">retogarbhas tadā cāgnir</seg> <seg type="pāda" n="d">gantuṃ naiva ca śaktavān</seg> //</l>
</lg>

<lg xml:id="BrP_128.23">
<l><seg type="pāda" n="a">suranadyās tatas tīraṃ</seg> <seg type="pāda" n="b">śrānto 'gnir upatasthivān</seg> </l>
<l><seg type="pāda" n="c">kṛttikāsu ca tad retaḥ</seg> <seg type="pāda" n="d">prakṣepāt kārttiko 'bhavat</seg> //</l>
</lg>

<lg xml:id="BrP_128.24">
<l><seg type="pāda" n="a">avaśiṣṭaṃ ca yat kiṃcid</seg> <seg type="pāda" n="b">agner dehe ca śāṃbhavam</seg> </l>
<l><seg type="pāda" n="c">tad eva reto vahnis tu</seg> <seg type="pāda" n="d">svabhāryāyāṃ dvidhākṣipat</seg> //</l>
</lg>

<lg xml:id="BrP_128.25">
<l><seg type="pāda" n="a">svāhāyāṃ priyabhūtāyāṃ</seg> <seg type="pāda" n="b">putrārthinyāṃ viśeṣataḥ</seg> </l>
<l><seg type="pāda" n="c">purā sāśvāsitā tena</seg> <seg type="pāda" n="d">saṃtatis te bhaviṣyati</seg> //</l>
</lg>

<lg xml:id="BrP_128.26">
<l><seg type="pāda" n="a">tad vahninātha saṃsmṛtya</seg> <seg type="pāda" n="b">tat kṣiptaṃ śāṃbhavaṃ mahaḥ</seg> </l>
<l><seg type="pāda" n="c">tad agne retasas tasyāṃ</seg> <seg type="pāda" n="d">jajñe mithunam uttamam</seg> //</l>
</lg>

<lg xml:id="BrP_128.27">
<l><seg type="pāda" n="a">suvarṇaś ca suvarṇā ca</seg> <seg type="pāda" n="b">rūpeṇāpratimaṃ bhuvi</seg> </l>
<l><seg type="pāda" n="c">agneḥ prītikaraṃ nityaṃ</seg> <seg type="pāda" n="d">lokānāṃ prītivardhanam</seg> //</l>
</lg>

<lg xml:id="BrP_128.28">
<l><seg type="pāda" n="a">agniḥ prītyā suvarṇāṃ tāṃ</seg> <seg type="pāda" n="b">prādād dharmāya dhīmate</seg> </l>
<l><seg type="pāda" n="c">suvarṇasyātha putrasya</seg> <seg type="pāda" n="d">saṃkalpām akarot priyām</seg> </l>
<l><seg type="pāda" n="e">evaṃ putrasya putryāś ca</seg> <seg type="pāda" n="f">vivāham akarot kaviḥ</seg> //</l>
</lg>

<lg xml:id="BrP_128.29">
<l><seg type="pāda" n="a">anyonyaretovyatiṣaṅgadoṣād</seg> <lb/><seg type="pāda" n="b">agner apatyam ubhayaṃ tathaiva</seg></l>
<l><seg type="pāda" n="c">putraḥ suvarṇo bahurūparūpī</seg> <lb/><seg type="pāda" n="d">rūpāṇi kṛtvā surasattamānām</seg></l>
</lg>

<lg xml:id="BrP_128.30">
<l><seg type="pāda" n="a">indrasya vāyor dhanadasya bhāryāṃ</seg> <lb/><seg type="pāda" n="b">jaleśvarasyāpi munīśvarāṇām</seg></l>
<l><seg type="pāda" n="c">bhāryās tu gacchaty aniśaṃ suvarṇo</seg> <lb/><seg type="pāda" n="d">yasyāḥ priyaṃ yac ca vapuḥ sa kṛtvā</seg></l>
</lg>

<lg xml:id="BrP_128.31">
<l><seg type="pāda" n="a">yāti kvacic cāpi kaves tanūjas</seg> <lb/><seg type="pāda" n="b">tadbhartṛrūpaṃ ca pativratāsu</seg></l>
<l><seg type="pāda" n="c">kṛtvāniśaṃ tābhir udārabhāvaḥ</seg> <lb/><seg type="pāda" n="d">kurvan kṛtārthaṃ madanaṃ sa reme</seg></l>
</lg>

<lg xml:id="BrP_128.32">
<l><seg type="pāda" n="a">kṛtvā gatā kvāpi caivaṃ suvarṇā</seg> <lb/><seg type="pāda" n="b">dharmasya bhāryāpi suvarṇanāmnī</seg></l>
<l><seg type="pāda" n="c">svāhāsutā svairiṇī sā babhūva</seg> <lb/><seg type="pāda" n="d">yasyāpi yasyāpi manogatā yā</seg></l>
</lg>

<lg xml:id="BrP_128.33">
<l><seg type="pāda" n="a">bhāryāsvarūpā saiva bhūtvā suvarṇā</seg> <lb/><seg type="pāda" n="b">reme patīn mānuṣān āsurāṃś ca</seg></l>
<l><seg type="pāda" n="c">devān ṛṣīn pitṛrūpāṃs tathānyān</seg> <lb/><seg type="pāda" n="d">rūpaudāryasthairyagāmbhīryayuktān</seg></l>
</lg>

<lg xml:id="BrP_128.34">
<l><seg type="pāda" n="a">yābhipretā yasya devasya bhāryā</seg> <lb/><seg type="pāda" n="b">tadrūpā sā ramate tena sārdham</seg></l>
<l><seg type="pāda" n="c">nānābhedaiḥ karaṇaiś cāpy anekair</seg> <lb/><seg type="pāda" n="d">ākarṣantī tanmanaḥ kāmasiddhim</seg></l>
</lg>

<lg xml:id="BrP_128.35">
<l><seg type="pāda" n="a">evaṃ suvarṇasya nirīkṣya ceṣṭām</seg> <lb/><seg type="pāda" n="b">agneḥ sūnoḥ putrikāyās tathāgneḥ</seg></l>
<l><seg type="pāda" n="c">sarve ca śepuḥ kupitās tadāgneḥ</seg> <lb/><seg type="pāda" n="d">putraṃ ca putrīṃ ca surāsurās te</seg></l>
</lg>

<milestone unit="speaker" n="surāsurā ūcuḥ"/>

<lg xml:id="BrP_128.36">
<l><seg type="pāda" n="a">kṛtaṃ yad etad vyabhicārarūpaṃ</seg> <lb/><seg type="pāda" n="b">yac chadmanā vartanaṃ pāparūpam</seg></l>
<l><seg type="pāda" n="c">tasmāt sutas te vyabhicāravāṃś ca</seg> <lb/><seg type="pāda" n="d">sarvatra gāmī jāyatāṃ havyavāha</seg></l>
</lg>

<lg xml:id="BrP_128.37">
<l><seg type="pāda" n="a">tathā suvarṇāpi na caikaniṣṭhā</seg> <lb/><seg type="pāda" n="b">bhūyād agne naikatṛptā bahūṃś ca</seg></l>
<l><seg type="pāda" n="c">nānājātīn ninditān dehabhājo</seg> <lb/><seg type="pāda" n="d">bhajitrī syād eṣa doṣaś ca putryāḥ</seg></l>
</lg>

<milestone unit="speaker" n="brahmovāca"/>

<lg xml:id="BrP_128.38">
<l><seg type="pāda" n="a">ity etac chāpavacanaṃ</seg> <seg type="pāda" n="b">śrutvāgnir atibhītavat</seg> </l>
<l><seg type="pāda" n="c">mām abhyetya tadovāca</seg> <seg type="pāda" n="d">niṣkṛtiṃ vada putrayoḥ</seg> //</l>
</lg>

<lg xml:id="BrP_128.39">
<l><seg type="pāda" n="a">tadāham abravaṃ vahne</seg> <seg type="pāda" n="b">gautamīṃ gaccha śaṃkaram</seg> </l>
<l><seg type="pāda" n="c">stutvā tatra mahābāho</seg> <seg type="pāda" n="d">nivedaya jagatpateḥ</seg> //</l>
</lg>

<lg xml:id="BrP_128.40">
<l><seg type="pāda" n="a">māheśvareṇa vīryeṇa</seg> <seg type="pāda" n="b">tava dehasthitena ca</seg> </l>
<l><seg type="pāda" n="c">evaṃvidhaṃ tv apatyaṃ te</seg> <seg type="pāda" n="d">jātaṃ vahne tato bhavān</seg> //</l>
</lg>

<lg xml:id="BrP_128.41">
<l><seg type="pāda" n="a">nivedayasva devāya</seg> <seg type="pāda" n="b">devānāṃ śāpam īdṛśam</seg> </l>
<l><seg type="pāda" n="c">svāpatyarakṣaṇāyāsau</seg> <seg type="pāda" n="d">śaṃbhuḥ śreyaḥ kariṣyati</seg> //</l>
</lg>

<lg xml:id="BrP_128.42">
<l><seg type="pāda" n="a">stuhi devaṃ ca devīṃ ca</seg> <seg type="pāda" n="b">bhaktyā prīto bhavec chivaḥ</seg> </l>
<l><seg type="pāda" n="c">tatas tv apatyaviṣaye</seg> <seg type="pāda" n="d">priyān kāmān avāpsyasi</seg> //</l>
</lg>

<lg xml:id="BrP_128.43">
<l><seg type="pāda" n="a">tato madvacanād agnir</seg> <seg type="pāda" n="b">gaṅgāṃ gatvā maheśvaram</seg> </l>
<l><seg type="pāda" n="c">tuṣṭāva niyato vākyaiḥ</seg> <seg type="pāda" n="d">stutibhir vedasaṃmitaiḥ</seg> //</l>
</lg>

<milestone unit="speaker" n="agnir uvāca"/>

<lg xml:id="BrP_128.44">
<l><seg type="pāda" n="a">viśvasya jagato dhātā</seg> <seg type="pāda" n="b">viśvamūrtir nirañjanaḥ</seg> </l>
<l><seg type="pāda" n="c">ādikartā svayaṃbhūś ca</seg> <seg type="pāda" n="d">taṃ namāmi jagatpatim</seg> //</l>
</lg>

<lg xml:id="BrP_128.45">
<l><seg type="pāda" n="a">yo 'gnir bhūtvā saṃharati</seg> <seg type="pāda" n="b">sraṣṭā vai jalarūpataḥ</seg> </l>
<l><seg type="pāda" n="c">sūryarūpeṇa yaḥ pāti</seg> <seg type="pāda" n="d">taṃ namāmi ca tryambakam</seg> //</l>
</lg>

<milestone unit="speaker" n="brahmovāca"/>

<lg xml:id="BrP_128.46">
<l><seg type="pāda" n="a">tataḥ prasanno bhagavān</seg> <seg type="pāda" n="b">anantaḥ śaṃbhur avyayaḥ</seg> </l>
<l><seg type="pāda" n="c">vareṇa cchandayām āsa</seg> <seg type="pāda" n="d">pāvakaṃ surapūjitam</seg> //</l>
</lg>

<lg xml:id="BrP_128.47">
<l><seg type="pāda" n="a">sa vinītaḥ śivaṃ prāha</seg> <seg type="pāda" n="b">tava vīryaṃ mayi sthitam</seg> </l>
<l><seg type="pāda" n="c">tena jātaḥ suto ramyaḥ</seg> <seg type="pāda" n="d">suvarṇo lokaviśrutaḥ</seg> //</l>
</lg>

<lg xml:id="BrP_128.48">
<l><seg type="pāda" n="a">tathā suvarṇā putrī ca</seg> <seg type="pāda" n="b">tasmād eva jagatprabho</seg> </l>
<l><seg type="pāda" n="c">anyonyavīryasaṅgāc ca</seg> <seg type="pāda" n="d">taddoṣād ubhayaṃ tv idam</seg> //</l>
</lg>

<lg xml:id="BrP_128.49">
<l><seg type="pāda" n="a">vyabhicārāt sadoṣaṃ ca</seg> <seg type="pāda" n="b">apatyam abhavac chiva</seg> </l>
<l><seg type="pāda" n="c">śāpaṃ daduḥ surāḥ sarve</seg> <seg type="pāda" n="d">tayoḥ śāntiṃ kuru prabho</seg> //</l>
</lg>

<lg xml:id="BrP_128.50">
<l><seg type="pāda" n="a">tadagnivacanāc chaṃbhuḥ</seg> <seg type="pāda" n="b">provācedaṃ śubhodayam</seg> //</l>
</lg>

<milestone unit="speaker" n="śaṃbhur uvāca"/>

<lg xml:id="BrP_128.51">
<l><seg type="pāda" n="a">madvīryād abhavat tvattaḥ</seg> <seg type="pāda" n="b">suvarṇo bhūrivikramaḥ</seg> </l>
<l><seg type="pāda" n="c">samagrā ṛddhayaḥ sarvāḥ</seg> <seg type="pāda" n="d">suvarṇe 'smin samāhitāḥ</seg> //</l>
</lg>

<lg xml:id="BrP_128.52">
<l><seg type="pāda" n="a">bhaviṣyanti na saṃdeho</seg> <seg type="pāda" n="b">vahne śṛṇu vaco mama</seg> </l>
<l><seg type="pāda" n="c">trayāṇām api lokānāṃ</seg> <seg type="pāda" n="d">pāvanaḥ sa bhaviṣyati</seg> //</l>
</lg>

<lg xml:id="BrP_128.53">
<l><seg type="pāda" n="a">sa eva cāmṛtaṃ loke</seg> <seg type="pāda" n="b">sa eva suravallabhaḥ</seg> </l>
<l><seg type="pāda" n="c">sa eva bhuktimuktī ca</seg> <seg type="pāda" n="d">sa eva makhadakṣiṇā</seg> //</l>
</lg>

<lg xml:id="BrP_128.54">
<l><seg type="pāda" n="a">sa eva rūpaṃ sarvasya</seg> <seg type="pāda" n="b">gurūṇām apy asau guruḥ</seg> </l>
<l><seg type="pāda" n="c">vīryaṃ śreṣṭhatamaṃ vidyād</seg> <seg type="pāda" n="d">vīryaṃ matto yad uttamam</seg> //</l>
</lg>

<lg xml:id="BrP_128.55">
<l><seg type="pāda" n="a">viśeṣatas tvayi kṣiptaṃ</seg> <seg type="pāda" n="b">tasya kā syād vicāraṇā</seg> </l>
<l><seg type="pāda" n="c">hīnaṃ tena vinā sarvaṃ</seg> <seg type="pāda" n="d">saṃpūrṇās tena saṃpadaḥ</seg> //</l>
</lg>

<lg xml:id="BrP_128.56">
<l><seg type="pāda" n="a">jīvanto 'pi mṛtāḥ sarve</seg> <seg type="pāda" n="b">suvarṇena vinā narāḥ</seg> </l>
<l><seg type="pāda" n="c">nirguṇo 'pi dhanī mānyaḥ</seg> <seg type="pāda" n="d">saguṇo 'py adhano nahi</seg> //</l>
</lg>

<lg xml:id="BrP_128.57">
<l><seg type="pāda" n="a">tasmān nātaḥ paraṃ kiṃcit</seg> <seg type="pāda" n="b">suvarṇād dhi bhaviṣyati</seg> </l>
<l><seg type="pāda" n="c">tathā caiṣā suvarṇāpi</seg> <seg type="pāda" n="d">syād utkṛṣṭāpi cañcalā</seg> //</l>
</lg>

<lg xml:id="BrP_128.58">
<l><seg type="pāda" n="a">anayā vīkṣitaṃ sarvaṃ</seg> <seg type="pāda" n="b">nyūnaṃ pūrṇaṃ bhaviṣyati</seg> </l>
<l><seg type="pāda" n="c">tapasā japahomaiś ca</seg> <seg type="pāda" n="d">yeyaṃ prāpyā jagattraye</seg> //</l>
</lg>

<lg xml:id="BrP_128.59">
<l><seg type="pāda" n="a">tasyāḥ prabhāvaṃ prāśastyam</seg> <seg type="pāda" n="b">agne kiṃcic ca kīrtyate</seg> </l>
<l><seg type="pāda" n="c">sarvatra yā tu saṃtiṣṭhed</seg> <seg type="pāda" n="d">āyātu vicariṣyati</seg> //</l>
</lg>

<lg xml:id="BrP_128.60">
<l><seg type="pāda" n="a">suvarṇā kamalā sākṣāt</seg> <seg type="pāda" n="b">pavitrā ca bhaviṣyati</seg> </l>
<l><seg type="pāda" n="c">adya prabhṛty ātmajayos</seg> <seg type="pāda" n="d">tathā svairaṃ viceṣṭatoḥ</seg> //</l>
</lg>

<lg xml:id="BrP_128.61">
<l><seg type="pāda" n="a">tathāpi caitayoḥ puṇyaṃ</seg> <seg type="pāda" n="b">na bhūtaṃ na bhaviṣyati</seg> //</l>
</lg>

<milestone unit="speaker" n="brahmovāca"/>

<lg xml:id="BrP_128.62">
<l><seg type="pāda" n="a">evam uktvā tataḥ śaṃbhuḥ</seg> <seg type="pāda" n="b">sākṣāt tatrābhavac chivaḥ</seg> </l>
<l><seg type="pāda" n="c">liṅgarūpeṇa sarveṣāṃ</seg> <seg type="pāda" n="d">lokānāṃ hitakāmyayā</seg> //</l>
</lg>

<lg xml:id="BrP_128.63">
<l><seg type="pāda" n="a">varān prāpya sutābhyāṃ sa</seg> <seg type="pāda" n="b">agnis tuṣṭo 'bhavat tataḥ</seg> </l>
<l><seg type="pāda" n="c">svabhartrā ca suvarṇā sā</seg> <seg type="pāda" n="d">dharmeṇāgnisutā mudā</seg> //</l>
</lg>

<lg xml:id="BrP_128.64">
<l><seg type="pāda" n="a">vartayām āsa putro 'pi</seg> <seg type="pāda" n="b">vahneḥ saṃkalpayā mudā</seg> </l>
<l><seg type="pāda" n="c">etasminn antare svarṇām</seg> <seg type="pāda" n="d">agner duhitaraṃ mune</seg> //</l>
</lg>

<lg xml:id="BrP_128.65">
<l><seg type="pāda" n="a">paribhūya ca dharmaṃ taṃ</seg> <seg type="pāda" n="b">śārdūlo dānaveśvaraḥ</seg> </l>
<l><seg type="pāda" n="c">aharad bhāgyasaubhāgya</seg><seg type="pāda" n="d">vilāsavasatiṃ chalāt</seg> //</l>
</lg>

<lg xml:id="BrP_128.66">
<l><seg type="pāda" n="a">nītā rasātalaṃ tena</seg> <seg type="pāda" n="b">suvarṇā lokaviśrutā</seg> </l>
<l><seg type="pāda" n="c">jāmātāgneḥ sa dharmaś ca</seg> <seg type="pāda" n="d">agniś caiva sa havyavāṭ</seg> //</l>
</lg>

<lg xml:id="BrP_128.67">
<l><seg type="pāda" n="a">viṣṇave lokanāthāya</seg> <seg type="pāda" n="b">stutvā caiva punaḥ punaḥ</seg> </l>
<l><seg type="pāda" n="c">kāryavijñāpanaṃ cobhau</seg> <seg type="pāda" n="d">cakratuḥ prabhaviṣṇave</seg> //</l>
</lg>

<lg xml:id="BrP_128.68">
<l><seg type="pāda" n="a">tataś cakreṇa ciccheda</seg> <seg type="pāda" n="b">śārdūlasya śiro hariḥ</seg> </l>
<l><seg type="pāda" n="c">sānītā viṣṇunā devī</seg> <seg type="pāda" n="d">suvarṇā lokasundarī</seg> //</l>
</lg>

<lg xml:id="BrP_128.69">
<l><seg type="pāda" n="a">maheśvarasutā caiva</seg> <seg type="pāda" n="b">agneś caiva tathā priyā</seg> </l>
<l><seg type="pāda" n="c">maheśvarāya tāṃ viṣṇur</seg> <seg type="pāda" n="d">darśayām āsa nārada</seg> //</l>
</lg>

<lg xml:id="BrP_128.70">
<l><seg type="pāda" n="a">prīto 'bhavan maheśo 'pi</seg> <seg type="pāda" n="b">sasvaje tāṃ punaḥ punaḥ</seg> </l>
<l><seg type="pāda" n="c">cakraṃ prakṣālitaṃ yatra</seg> <seg type="pāda" n="d">śārdūlacchedi dīptimat</seg> //</l>
</lg>

<lg xml:id="BrP_128.71">
<l><seg type="pāda" n="a">cakratīrthaṃ tu vikhyātaṃ</seg> <seg type="pāda" n="b">śārdūlaṃ ceti tad viduḥ</seg> </l>
<l><seg type="pāda" n="c">yatra nītā suvarṇā sā</seg> <seg type="pāda" n="d">viṣṇunā śaṃkarāntikam</seg> //</l>
</lg>

<lg xml:id="BrP_128.72">
<l><seg type="pāda" n="a">tat tīrthaṃ śāṃkaraṃ jñeyaṃ</seg> <seg type="pāda" n="b">vaiṣṇavaṃ siddham eva tu</seg> </l>
<l><seg type="pāda" n="c">yatrānandam anuprāpto</seg> <seg type="pāda" n="d">hy agnir dharmaś ca śāśvataḥ</seg> //</l>
</lg>

<lg xml:id="BrP_128.73">
<l><seg type="pāda" n="a">ānandāśrūṇi nyapatan</seg> <seg type="pāda" n="b">yatrāgner munisattama</seg> </l>
<l><seg type="pāda" n="c">ānandeti nadī jātā</seg> <seg type="pāda" n="d">tathā vai nandinīti ca</seg> //</l>
</lg>

<lg xml:id="BrP_128.74">
<l><seg type="pāda" n="a">tasyāś ca saṃgamaḥ puṇyo</seg> <seg type="pāda" n="b">gaṅgāyāṃ tatra vai śivaḥ</seg> </l>
<l><seg type="pāda" n="c">tatraiva saṃgame sākṣāt</seg> <seg type="pāda" n="d">suvarṇādyāpi saṃsthitā</seg> //</l>
</lg>

<lg xml:id="BrP_128.75">
<l><seg type="pāda" n="a">dākṣāyaṇī saiva śivā</seg> <seg type="pāda" n="b">āgneyī ceti viśrutā</seg> </l>
<l><seg type="pāda" n="c">ambikā jagadādhārā</seg> <seg type="pāda" n="d">śivā kātyāyanīśvarī</seg> //</l>
</lg>

<lg xml:id="BrP_128.76">
<l><seg type="pāda" n="a">bhaktābhīṣṭapradā nityam</seg> <seg type="pāda" n="b">alaṃkṛtyobhayaṃ taṭam</seg> </l>
<l><seg type="pāda" n="c">tapas tepe yatra cāgnis</seg> <seg type="pāda" n="d">tat tīrthaṃ tu tapovanam</seg> //</l>
</lg>

<lg xml:id="BrP_128.77">
<l><seg type="pāda" n="a">evamādīni tīrthāni</seg> <seg type="pāda" n="b">tīrayor ubhayor mune</seg> </l>
<l><seg type="pāda" n="c">teṣu snānaṃ ca dānaṃ ca</seg> <seg type="pāda" n="d">sarvakāmapradaṃ śubham</seg> //</l>
</lg>

<lg xml:id="BrP_128.78">
<l><seg type="pāda" n="a">uttare caiva pāre ca</seg> <seg type="pāda" n="b">sahasrāṇi caturdaśa</seg> </l>
<l><seg type="pāda" n="c">dakṣiṇe ca tathā pāre</seg> <seg type="pāda" n="d">sahasrāṇy atha ṣoḍaśa</seg> //</l>
</lg>

<lg xml:id="BrP_128.79">
<l><seg type="pāda" n="a">tatra tatra ca tīrthāni</seg> <seg type="pāda" n="b">sābhijñānāni santi vai</seg> </l>
<l><seg type="pāda" n="c">nāmāni ca pṛthak santi</seg> <seg type="pāda" n="d">saṃkṣepāt tan mayocyate</seg> //</l>
</lg>

<lg xml:id="BrP_128.80">
<l><seg type="pāda" n="a">etāni yaś ca śṛṇuyād</seg> <seg type="pāda" n="b">yaś ca vā paṭhati smaret</seg> </l>
<l><seg type="pāda" n="c">sarveṣu tatra kāmyeṣu</seg> <seg type="pāda" n="d">paripūrṇo bhaven naraḥ</seg> //</l>
</lg>

<lg xml:id="BrP_128.81">
<l><seg type="pāda" n="a">etad vṛttaṃ tu yo jñātvā</seg> <seg type="pāda" n="b">tatra snānādikaṃ caret</seg> </l>
<l><seg type="pāda" n="c">lakṣmīvāñ jāyate nityaṃ</seg> <seg type="pāda" n="d">dharmavāṃś ca viśeṣataḥ</seg> //</l>
</lg>

<lg xml:id="BrP_128.82">
<l><seg type="pāda" n="a">abjakāt paścime tīrthaṃ</seg> <seg type="pāda" n="b">tac chārdūlam udāhṛtam</seg> </l>
<l><seg type="pāda" n="c">vārāṇasyāditīrthebhyaḥ</seg> <seg type="pāda" n="d">sarvebhyo hy adhikaṃ bhavet</seg> //</l>
</lg>

<lg xml:id="BrP_128.83">
<l><seg type="pāda" n="a">tatra snātvā pitṝn devān</seg> <seg type="pāda" n="b">vandate tarpayaty api</seg> </l>
<l><seg type="pāda" n="c">sarvapāpavinirmukto</seg> <seg type="pāda" n="d">viṣṇuloke mahīyate</seg> //</l>
</lg>

<lg xml:id="BrP_128.84">
<l><seg type="pāda" n="a">tapovanāc ca śārdūlān</seg> <seg type="pāda" n="b">madhye tīrthāny aśeṣataḥ</seg> </l>
<l><seg type="pāda" n="c">tasyaikaikasya māhātmyaṃ</seg> <seg type="pāda" n="d">na kenāpy atra varṇyate</seg> //</l>
</lg>

<milestone unit="speaker" n="brahmovāca"/>

<lg xml:id="BrP_129.1">
<l><seg type="pāda" n="a">indratīrtham iti khyātaṃ</seg> <seg type="pāda" n="b">tatraiva ca vṛṣākapam</seg> </l>
<l><seg type="pāda" n="c">phenāyāḥ saṃgamo yatra</seg> <seg type="pāda" n="d">hanūmataṃ tathaiva ca</seg> //</l>
</lg>

<lg xml:id="BrP_129.2">
<l><seg type="pāda" n="a">abjakaṃ cāpi yat proktaṃ</seg> <seg type="pāda" n="b">yatra devas trivikramaḥ</seg> </l>
<l><seg type="pāda" n="c">tatra snānaṃ ca dānaṃ ca</seg> <seg type="pāda" n="d">punarāvṛttidurlabham</seg> //</l>
</lg>

<lg xml:id="BrP_129.3">
<l><seg type="pāda" n="a">tatra vṛttāny athākhyāsye</seg> <seg type="pāda" n="b">gaṅgāyā dakṣiṇe taṭe</seg> </l>
<l><seg type="pāda" n="c">indreśvaraṃ cottare ca</seg> <seg type="pāda" n="d">śṛṇu bhaktyā yatavrataḥ</seg> //</l>
</lg>

<lg xml:id="BrP_129.4">
<l><seg type="pāda" n="a">namucir balavān āsīd</seg> <seg type="pāda" n="b">indraśatrur madotkaṭaḥ</seg> </l>
<l><seg type="pāda" n="c">tasyendreṇābhavad yuddhaṃ</seg> <seg type="pāda" n="d">phenenendro 'harac chiraḥ</seg> //</l>
</lg>

<lg xml:id="BrP_129.5">
<l><seg type="pāda" n="a">apāṃ ca namuceḥ śatros</seg> <seg type="pāda" n="b">tatphenavajrarūpadhṛk</seg> </l>
<l><seg type="pāda" n="c">śiraś chittvā tac ca phenaṃ</seg> <seg type="pāda" n="d">gaṅgāyā dakṣiṇe taṭe</seg> //</l>
</lg>

<lg xml:id="BrP_129.6">
<l><seg type="pāda" n="a">nyapatad bhūmiṃ bhittvā tu</seg> <seg type="pāda" n="b">rasātalam athāviśat</seg> </l>
<l><seg type="pāda" n="c">rasātalabhavaṃ gāṅgaṃ</seg> <seg type="pāda" n="d">vāri yad viśvapāvanam</seg> //</l>
</lg>

<lg xml:id="BrP_129.7">
<l><seg type="pāda" n="a">vajrādiṣṭena mārgeṇa</seg> <seg type="pāda" n="b">vyagamad bhūmimaṇḍalam</seg> </l>
<l><seg type="pāda" n="c">taj jalaṃ phenanāmnā tu</seg> <seg type="pāda" n="d">nadī pheneti gadyate</seg> //</l>
</lg>

<lg xml:id="BrP_129.8">
<l><seg type="pāda" n="a">tasyās tu saṃgamaḥ puṇyo</seg> <seg type="pāda" n="b">gaṅgayā lokaviśrutaḥ</seg> </l>
<l><seg type="pāda" n="c">sarvapāpakṣayakaro</seg> <seg type="pāda" n="d">gaṅgāyamunayor iva</seg> //</l>
</lg>

<lg xml:id="BrP_129.9">
<l><seg type="pāda" n="a">hanūmadupamātā vai</seg> <seg type="pāda" n="b">yatrāplavanamātrataḥ</seg> </l>
<l><seg type="pāda" n="c">mārjāratvād abhūn muktā</seg> <seg type="pāda" n="d">viṣṇugaṅgāprasādataḥ</seg> //</l>
</lg>

<lg xml:id="BrP_129.10">
<l><seg type="pāda" n="a">mārjāraṃ ceti tat tīrthaṃ</seg> <seg type="pāda" n="b">purā proktaṃ mayā tava</seg> </l>
<l><seg type="pāda" n="c">hanūmataṃ ca tat proktaṃ</seg> <seg type="pāda" n="d">tatrākhyānaṃ puroditam</seg> //</l>
</lg>

<lg xml:id="BrP_129.11">
<l><seg type="pāda" n="a">vṛṣākapaṃ cābjakaṃ ca</seg> <seg type="pāda" n="b">tatredaṃ prayataḥ śṛṇu</seg> </l>
<l><seg type="pāda" n="c">hiraṇya iti vikhyāto</seg> <seg type="pāda" n="d">daityānāṃ pūrvajo balī</seg> //</l>
</lg>

<lg xml:id="BrP_129.12">
<l><seg type="pāda" n="a">tapas taptvā suraiḥ sarvair</seg> <seg type="pāda" n="b">ajeyo 'bhūt sudāruṇaḥ</seg> </l>
<l><seg type="pāda" n="c">tasyāpi balavān putro</seg> <seg type="pāda" n="d">devānāṃ durjayaḥ sadā</seg> //</l>
</lg>

<lg xml:id="BrP_129.13">
<l><seg type="pāda" n="a">mahāśanir iti khyātas</seg> <seg type="pāda" n="b">tasya bhāryā parājitā</seg> </l>
<l><seg type="pāda" n="c">tenendrasyābhavad yuddhaṃ</seg> <seg type="pāda" n="d">bahukālaṃ nirantaram</seg> //</l>
</lg>

<lg xml:id="BrP_129.14">
<l><seg type="pāda" n="a">mahāśanir mahāvīryaḥ</seg> <seg type="pāda" n="b">satataṃ raṇamūrdhani</seg> </l>
<l><seg type="pāda" n="c">jitvā nāgena sahitaṃ</seg> <seg type="pāda" n="d">śakraṃ pitre nyavedayat</seg> //</l>
</lg>

<lg xml:id="BrP_129.15">
<l><seg type="pāda" n="a">baddhvā hastisamāyuktaṃ</seg> <seg type="pāda" n="b">svasāraṃ vīkṣya tāṃ tadā</seg> </l>
<l><seg type="pāda" n="c">vihāya krūratāṃ daityo</seg> <seg type="pāda" n="d">hiraṇyāya nyavedayat</seg> //</l>
</lg>

<lg xml:id="BrP_129.16">
<l><seg type="pāda" n="a">mahāśanipitā daityaḥ</seg> <seg type="pāda" n="b">pūrveṣāṃ pūrvavattaraḥ</seg> </l>
<l><seg type="pāda" n="c">śacīkāntaṃ tale sthāpya</seg> <seg type="pāda" n="d">tasya rakṣām athākarot</seg> //</l>
</lg>

<lg xml:id="BrP_129.17">
<l><seg type="pāda" n="a">mahāśanir hariṃ jitvā</seg> <seg type="pāda" n="b">jetuṃ varuṇam abhyagāt</seg> </l>
<l><seg type="pāda" n="c">varuṇo 'pi mahābuddhiḥ</seg> <seg type="pāda" n="d">prādāt kanyāṃ mahāśaneḥ</seg> //</l>
</lg>

<lg xml:id="BrP_129.18">
<l><seg type="pāda" n="a">udadhiṃ svālayaṃ prādād</seg> <seg type="pāda" n="b">varuṇas tu mahāśaneḥ</seg> </l>
<l><seg type="pāda" n="c">tayoś ca sakhyam abhavad</seg> <seg type="pāda" n="d">varuṇasya mahāśaneḥ</seg> //</l>
</lg>

<lg xml:id="BrP_129.19">
<l><seg type="pāda" n="a">vāruṇī cāpi yā kanyā</seg> <seg type="pāda" n="b">sā priyābhūn mahāśaneḥ</seg> </l>
<l><seg type="pāda" n="c">vīryeṇa yaśasā cāpi</seg> <seg type="pāda" n="d">śauryeṇa ca balena ca</seg> //</l>
</lg>

<lg xml:id="BrP_129.20">
<l><seg type="pāda" n="a">mahāśanir mahādaityas</seg> <seg type="pāda" n="b">trailokye nopamīyate</seg> </l>
<l><seg type="pāda" n="c">nirindratvaṃ gate loke</seg> <seg type="pāda" n="d">devāḥ sarve nyamantrayan</seg> //</l>
</lg>

<milestone unit="speaker" n="devā ūcuḥ"/>

<lg xml:id="BrP_129.21">
<l><seg type="pāda" n="a">viṣṇur evendradātā syād</seg> <seg type="pāda" n="b">daityahantā sa eva ca</seg> </l>
<l><seg type="pāda" n="c">mantradṛg vā sa eva syād</seg> <seg type="pāda" n="d">indraṃ cānyaṃ kariṣyati</seg> //</l>
</lg>

<milestone unit="speaker" n="brahmovāca"/>

<lg xml:id="BrP_129.22">
<l><seg type="pāda" n="a">evaṃ saṃmantrya te devā</seg> <seg type="pāda" n="b">viṣṇor mantraṃ nyavedayan</seg> </l>
<l><seg type="pāda" n="c">mamāvadhyo mahādaityo</seg> <seg type="pāda" n="d">mahāśanir iti bruvan</seg> //</l>
</lg>

<lg xml:id="BrP_129.23">
<l><seg type="pāda" n="a">prāyād vārīśvaraṃ viṣṇuḥ</seg> <seg type="pāda" n="b">śvaśuraṃ varuṇaṃ tadā</seg> </l>
<l><seg type="pāda" n="c">keśavo varuṇaṃ gatvā</seg> <seg type="pāda" n="d">prāhendrasya parābhavam</seg> //</l>
</lg>

<lg xml:id="BrP_129.24">
<l><seg type="pāda" n="a">tathā tvayaitat kartavyaṃ</seg> <seg type="pāda" n="b">yathāyāti puraṃdaraḥ</seg> </l>
<l><seg type="pāda" n="c">tadviṣṇuvacanāc chīghraṃ</seg> <seg type="pāda" n="d">yayau jalapatir mune</seg> //</l>
</lg>

<lg xml:id="BrP_129.25">
<l><seg type="pāda" n="a">sutāpatiṃ hiraṇyasutaṃ</seg> <seg type="pāda" n="b">vikrāntaṃ taṃ mahāśanim</seg> </l>
<l><seg type="pāda" n="c">atisaṃmānitas tena</seg> <seg type="pāda" n="d">jāmātrā varuṇaḥ prabhuḥ</seg> //</l>
</lg>

<lg xml:id="BrP_129.26">
<l><seg type="pāda" n="a">papracchāgamanaṃ daityo</seg> <seg type="pāda" n="b">vinayāc chvaśuraṃ tadā</seg> </l>
<l><seg type="pāda" n="c">varuṇaḥ prāha taṃ daityaṃ</seg> <seg type="pāda" n="d">yad āgamanakāraṇam</seg> //</l>
</lg>

<milestone unit="speaker" n="varuṇa uvāca"/>

<lg xml:id="BrP_129.27">
<l><seg type="pāda" n="a">indraṃ dehi mahābāho</seg> <seg type="pāda" n="b">yas tvayā nirjitaḥ purā</seg> </l>
<l><seg type="pāda" n="c">baddhaṃ rasātalasthaṃ taṃ</seg> <seg type="pāda" n="d">devānām adhipaṃ sakhe</seg> //</l>
</lg>

<lg xml:id="BrP_129.28">
<l><seg type="pāda" n="a">asmākaṃ sarvadā mānyaṃ</seg> <seg type="pāda" n="b">dehi tvaṃ mama śatruhan</seg> </l>
<l><seg type="pāda" n="c">baddhvā vimokṣaṇaṃ śatror</seg> <seg type="pāda" n="d">mahate yaśase satām</seg> //</l>
</lg>

<milestone unit="speaker" n="brahmovāca"/>

<lg xml:id="BrP_129.29">
<l><seg type="pāda" n="a">tathety uktvā kathaṃcit sa</seg> <seg type="pāda" n="b">daityeśo varuṇāya tam</seg> </l>
<l><seg type="pāda" n="c">prādād indraṃ śacīkāntaṃ</seg> <seg type="pāda" n="d">vāraṇena samanvitam</seg> //</l>
</lg>

<lg xml:id="BrP_129.30">
<l><seg type="pāda" n="a">sa daityamadhye 'tivirājamāno</seg> <lb/><seg type="pāda" n="b">hariṃ tadovāca jaleśasaṃnidhau</seg></l>
<l><seg type="pāda" n="c">saṃpūjya caivātha mahopacārair</seg> <lb/><seg type="pāda" n="d">mahāśanir maghavantaṃ babhāṣe</seg></l>
</lg>

<milestone unit="speaker" n="mahāśanir uvāca"/>

<lg xml:id="BrP_129.31">
<l><seg type="pāda" n="a">kena tvam indro 'dya kṛto 'si kena</seg> <lb/><seg type="pāda" n="b">vīryaṃ tavedṛg bahu bhāṣase ca</seg></l>
<l><seg type="pāda" n="c">tvaṃ saṃgare śatrubhir bādhyase ca</seg> <lb/><seg type="pāda" n="d">tathāpi cendro bhavasīti citram</seg></l>
</lg>

<lg xml:id="BrP_129.32">
<l><seg type="pāda" n="a">athāpi baddhā puruṣeṇa kācit</seg> <lb/><seg type="pāda" n="b">tasyāḥ patis tāṃ mocayatīti yuktam</seg></l>
<l><seg type="pāda" n="c">striyo 'svatantrāḥ puruṣapradhānās</seg> <lb/><seg type="pāda" n="d">tvaṃ vai pumān bhavitā śakra sādho</seg></l>
</lg>

<lg xml:id="BrP_129.33">
<l><seg type="pāda" n="a">baddho mayā saṃgare vāhanena</seg> <lb/><seg type="pāda" n="b">kvāpy astraṃ te vajram uddāmaśakti</seg></l>
<l><seg type="pāda" n="c">cintāratnaṃ nandanaṃ yoṣitas tā</seg> <lb/><seg type="pāda" n="d">yaśo balaṃ devarājopabhogyam</seg></l>
</lg>

sarvaṃ hi tvā kiṃ tu mukto jaleśād BrP_129.33e
ākāṅkṣase jīvitaṃ dhik tavedam BrP_129.33f
<lg xml:id="BrP_129.34">
<l><seg type="pāda" n="a">taj jīvanaṃ yat tu yaśonidhānaṃ</seg> <lb/><seg type="pāda" n="b">sa eva mṛtyur yaśaso yad virodhi</seg></l>
<l><seg type="pāda" n="c">evaṃ jānañ śakra kathaṃ jaleśān</seg> <lb/><seg type="pāda" n="d">muktiṃ prāpto naiva lajjāṃ bhajethāḥ</seg></l>
</lg>

<lg xml:id="BrP_129.35">
<l><seg type="pāda" n="a">triviṣṭapasthaḥ pariveṣṭitaḥ san</seg> <lb/><seg type="pāda" n="b">sarvaiḥ suraiḥ kāntayā vījyamānaḥ</seg></l>
<l><seg type="pāda" n="c">saṃstūyamānaś ca tathāpsarobhir</seg> <lb/><seg type="pāda" n="d">nūnaṃ lajjā te bibhetīti manye</seg></l>
</lg>

<lg xml:id="BrP_129.36">
<l><seg type="pāda" n="a">tvaṃ vṛtrahā namuceś cāpi hantā</seg> <lb/><seg type="pāda" n="b">purāṃ bhettā gotrabhid vajrabāhuḥ</seg></l>
<l><seg type="pāda" n="c">evaṃ surās tvāṃ paripūjayantīty</seg> <lb/><seg type="pāda" n="d">ato jiṣṇo sarvam etat tyajasva</seg></l>
</lg>

<lg xml:id="BrP_129.37">
<l><seg type="pāda" n="a">vikāram āpyāpy ahitodbhavaṃ ye</seg> <lb/><seg type="pāda" n="b">jīvanti lokān anusaṃviśanti</seg></l>
<l><seg type="pāda" n="c">bhavādṛśāṃ duścyavanābjajanmā</seg> <lb/><seg type="pāda" n="d">kathaṃ na hṛdbhedam avāpa kartā</seg></l>
</lg>

<milestone unit="speaker" n="brahmovāca"/>

<lg xml:id="BrP_129.38">
<l><seg type="pāda" n="a">evam uktvā tu daityeśo</seg> <seg type="pāda" n="b">varuṇāya mahātmane</seg> </l>
<l><seg type="pāda" n="c">prādād indraṃ punaś cedaṃ</seg> <seg type="pāda" n="d">vacanaṃ tad abhāṣata</seg> //</l>
</lg>

<milestone unit="speaker" n="mahāśanir uvāca"/>

<lg xml:id="BrP_129.39">
<l><seg type="pāda" n="a">adya prabhṛty asau śiṣya</seg> <seg type="pāda" n="b">indraḥ syād varuṇo guruḥ</seg> </l>
<l><seg type="pāda" n="c">śvaśuro mama yena tvaṃ</seg> <seg type="pāda" n="d">muktim āpto 'si vāsava</seg> //</l>
</lg>

<lg xml:id="BrP_129.40">
<l><seg type="pāda" n="a">tathā tvaṃ bhṛtyabhāvena</seg> <seg type="pāda" n="b">vartethā varuṇaṃ prati</seg> </l>
<l><seg type="pāda" n="c">no ced baddhvā punas tvāṃ vai</seg> <seg type="pāda" n="d">kṣepsye caiva rasātalam</seg> //</l>
</lg>

<milestone unit="speaker" n="brahmovāca"/>

<lg xml:id="BrP_129.41">
<l><seg type="pāda" n="a">evaṃ nirbhartsya taṃ śakraṃ</seg> <seg type="pāda" n="b">hasaṃś cāpi punaḥ punaḥ</seg> </l>
<l><seg type="pāda" n="c">abravīd gaccha gaccheti</seg> <seg type="pāda" n="d">varuṇaṃ cānumanya tu</seg> //</l>
</lg>

<lg xml:id="BrP_129.42">
<l><seg type="pāda" n="a">sa tu prāptaḥ svanilayaṃ</seg> <seg type="pāda" n="b">lajjayā kaluṣīkṛtaḥ</seg> </l>
<l><seg type="pāda" n="c">paulomyāṃ prāha tat sarvaṃ</seg> <seg type="pāda" n="d">yat tac chatruparābhavam</seg> //</l>
</lg>

<milestone unit="speaker" n="indra uvāca"/>

<lg xml:id="BrP_129.43">
<l><seg type="pāda" n="a">evam uktaḥ kṛtaś caiva</seg> <seg type="pāda" n="b">śatruṇāhaṃ varānane</seg> </l>
<l><seg type="pāda" n="c">nirvāpayāmi yena svam</seg> <seg type="pāda" n="d">ātmānaṃ subhage vada</seg> //</l>
</lg>

<milestone unit="speaker" n="indrāṇy uvāca"/>

<lg xml:id="BrP_129.44">
<l><seg type="pāda" n="a">dānavānām athodbhūtiṃ</seg> <seg type="pāda" n="b">śakra māyāṃ parābhavam</seg> </l>
<l><seg type="pāda" n="c">varadānaṃ tathā mṛtyuṃ</seg> <seg type="pāda" n="d">jāne 'haṃ balasūdana</seg> //</l>
</lg>

<lg xml:id="BrP_129.45">
<l><seg type="pāda" n="a">tasmād yasmāt tasya mṛtyur</seg> <seg type="pāda" n="b">athavāpi parābhavaḥ</seg> </l>
<l><seg type="pāda" n="c">jāyeta śṛṇu tat sarvaṃ</seg> <seg type="pāda" n="d">vakṣye 'haṃ prītaye tava</seg> //</l>
</lg>

<lg xml:id="BrP_129.46">
<l><seg type="pāda" n="a">hiraṇyasya suto vīraḥ</seg> <seg type="pāda" n="b">pitṛvyasya suto balī</seg> </l>
<l><seg type="pāda" n="c">tasmān mama syāt sa bhrātā</seg> <seg type="pāda" n="d">varadānāc ca darpitaḥ</seg> //</l>
</lg>

<lg xml:id="BrP_129.47">
<l><seg type="pāda" n="a">brahmāṇaṃ toṣayām āsa</seg> <seg type="pāda" n="b">tapasā niyamena ca</seg> </l>
<l><seg type="pāda" n="c">īdṛśaṃ balam āpannaṃ</seg> <seg type="pāda" n="d">tapasā kiṃ na sidhyati</seg> //</l>
</lg>

<lg xml:id="BrP_129.48">
<l><seg type="pāda" n="a">tasmāt tvayā cittarāgo</seg> <seg type="pāda" n="b">vismayo vā kathaṃcana</seg> </l>
<l><seg type="pāda" n="c">na kāryaḥ śṛṇu tatredaṃ</seg> <seg type="pāda" n="d">kāryaṃ yat tu kramāgatam</seg> //</l>
</lg>

<milestone unit="speaker" n="brahmovāca"/>

<lg xml:id="BrP_129.49">
<l><seg type="pāda" n="a">evam uktvā tu paulomī</seg> <seg type="pāda" n="b">prāhendraṃ vinayānvitā</seg> //</l>
</lg>

<milestone unit="speaker" n="indrāṇy uvāca"/>

<lg xml:id="BrP_129.50">
<l><seg type="pāda" n="a">nāsādhyam asti tapaso</seg> <seg type="pāda" n="b">nāsādhyaṃ yajñakarmaṇaḥ</seg> </l>
<l><seg type="pāda" n="c">nāsādhyaṃ lokanāthasya</seg> <seg type="pāda" n="d">viṣṇor bhaktyā harasya ca</seg> //</l>
</lg>

<lg xml:id="BrP_129.51">
<l><seg type="pāda" n="a">punaś cedaṃ mayā kānta</seg> <seg type="pāda" n="b">śrutam asty atiśobhanam</seg> </l>
<l><seg type="pāda" n="c">strīṇāṃ svabhāvaṃ jānanti</seg> <seg type="pāda" n="d">striya eva surādhipa</seg> //</l>
</lg>

<lg xml:id="BrP_129.52">
<l><seg type="pāda" n="a">tasmād bhūmes tathā cāpāṃ</seg> <seg type="pāda" n="b">nāsādhyaṃ vidyate prabho</seg> </l>
<l><seg type="pāda" n="c">tapo vā yajñakarmādi</seg> <seg type="pāda" n="d">tābhyām eva yato bhavet</seg> //</l>
</lg>

<lg xml:id="BrP_129.53">
<l><seg type="pāda" n="a">tatrāpi tīrthabhūtā tu</seg> <seg type="pāda" n="b">yā bhūmis tāṃ vrajed bhavān</seg> </l>
<l><seg type="pāda" n="c">tatra viṣṇuṃ śivaṃ pūjya</seg> <seg type="pāda" n="d">sarvān kāmān avāpsyasi</seg> //</l>
</lg>

<lg xml:id="BrP_129.54">
<l><seg type="pāda" n="a">śrutam asti punaś cedaṃ</seg> <seg type="pāda" n="b">striyo yāś ca pativratāḥ</seg> </l>
<l><seg type="pāda" n="c">tā eva sarvaṃ jānanti</seg> <seg type="pāda" n="d">dhṛtaṃ tābhiś carācaram</seg> //</l>
</lg>

<lg xml:id="BrP_129.55">
<l><seg type="pāda" n="a">pṛthivyāṃ sārabhūtaṃ syāt</seg> <seg type="pāda" n="b">tanmadhye daṇḍakaṃ vanam</seg> </l>
<l><seg type="pāda" n="c">tatra gaṅgā jagaddhātrī</seg> <seg type="pāda" n="d">tatreśaṃ pūjaya prabho</seg> //</l>
</lg>

<lg xml:id="BrP_129.56">
<l><seg type="pāda" n="a">viṣṇuṃ vā jagatām īśaṃ</seg> <seg type="pāda" n="b">dīnārtārtiharaṃ vibhum</seg> </l>
<l><seg type="pāda" n="c">anāthānām iha nṛṇāṃ</seg> <seg type="pāda" n="d">majjatāṃ duḥkhasāgare</seg> //</l>
</lg>

<lg xml:id="BrP_129.57">
<l><seg type="pāda" n="a">haro harir vā gaṅgā vā</seg> <seg type="pāda" n="b">kvāpy anyac charaṇaṃ nahi</seg> </l>
<l><seg type="pāda" n="c">tasmāt sarvaprayatnena</seg> <seg type="pāda" n="d">toṣayaitān samāhitaḥ</seg> //</l>
</lg>

<lg xml:id="BrP_129.58">
<l><seg type="pāda" n="a">bhaktyā stotraiś ca tapasā</seg> <seg type="pāda" n="b">kuru caiva mayā saha</seg> </l>
<l><seg type="pāda" n="c">tataḥ prāpsyasi kalyāṇam</seg> <seg type="pāda" n="d">īśaviṣṇuprasādajam</seg> //</l>
</lg>

<lg xml:id="BrP_129.59">
<l><seg type="pāda" n="a">ajñātvaikaguṇaṃ karma</seg> <seg type="pāda" n="b">phalaṃ dāsyati karmiṇaḥ</seg> </l>
<l><seg type="pāda" n="c">jñātvā śataguṇaṃ tat syād</seg> <seg type="pāda" n="d">bhāryayā ca tad akṣayam</seg> //</l>
</lg>

<lg xml:id="BrP_129.60">
<l><seg type="pāda" n="a">puṃsaḥ sarveṣu kāryeṣu</seg> <seg type="pāda" n="b">bhāryaiveha sahāyinī</seg> </l>
<l><seg type="pāda" n="c">svalpānām api kāryāṇāṃ</seg> <seg type="pāda" n="d">nahi siddhis tayā vinā</seg> //</l>
</lg>

<lg xml:id="BrP_129.61">
<l><seg type="pāda" n="a">ekena yat kṛtaṃ karma</seg> <seg type="pāda" n="b">tasmād ardhaphalaṃ bhavet</seg> </l>
<l><seg type="pāda" n="c">jāyayā tu kṛtaṃ nātha</seg> <seg type="pāda" n="d">puṣkalaṃ puruṣo labhet</seg> //</l>
</lg>

<lg xml:id="BrP_129.62">
<l><seg type="pāda" n="a">tasmād etat suviditam</seg> <seg type="pāda" n="b">ardho jāyā iti śruteḥ</seg> </l>
<l><seg type="pāda" n="c">śrūyate daṇḍakāraṇye</seg> <seg type="pāda" n="d">saricchreṣṭhāsti gautamī</seg> //</l>
</lg>

<lg xml:id="BrP_129.63">
<l><seg type="pāda" n="a">aśeṣāghapraśamanī</seg> <seg type="pāda" n="b">sarvābhīṣṭapradāyinī</seg> </l>
<l><seg type="pāda" n="c">tasmād gaccha mayā tatra</seg> <seg type="pāda" n="d">kuru puṇyaṃ mahāphalam</seg> //</l>
</lg>

<lg xml:id="BrP_129.64">
<l><seg type="pāda" n="a">tataḥ śatrūn nihatyājau</seg> <seg type="pāda" n="b">mahat sukham avāpsyasi</seg> //</l>
</lg>

<milestone unit="speaker" n="brahmovāca"/>

<lg xml:id="BrP_129.65">
<l><seg type="pāda" n="a">tathety uktvā sa guruṇā</seg> <seg type="pāda" n="b">bhāryayā ca śatakratuḥ</seg> </l>
<l><seg type="pāda" n="c">yayau gaṅgāṃ jagaddhātrīṃ</seg> <seg type="pāda" n="d">gautamīṃ ceti viśrutām</seg> //</l>
</lg>

<lg xml:id="BrP_129.66">
<l><seg type="pāda" n="a">daṇḍakāraṇyamadhyasthāṃ</seg> <seg type="pāda" n="b">yayau sa prītimān hariḥ</seg> </l>
<l><seg type="pāda" n="c">tapaḥ kartuṃ manaś cakre</seg> <seg type="pāda" n="d">devadevāya śaṃbhave</seg> //</l>
</lg>

<lg xml:id="BrP_129.67">
<l><seg type="pāda" n="a">gaṅgāṃ natvā tu prathamaṃ</seg> <seg type="pāda" n="b">snātvā ca sa kṛtāñjaliḥ</seg> </l>
<l><seg type="pāda" n="c">śivaikaśaraṇo bhūtvā</seg> <seg type="pāda" n="d">stotraṃ cedaṃ tato 'bravīt</seg> //</l>
</lg>

<milestone unit="speaker" n="indra uvāca"/>

<lg xml:id="BrP_129.68">
<l><seg type="pāda" n="a">svamāyayā yo hy akhilaṃ carācaraṃ</seg> <lb/><seg type="pāda" n="b">sṛjaty avaty atti na sajjate 'smin</seg></l>
<l><seg type="pāda" n="c">ekaḥ svatantro 'dvayacit sukhātmakaḥ</seg> <lb/><seg type="pāda" n="d">sa naḥ prasanno 'stu pinākapāṇiḥ</seg></l>
</lg>

<lg xml:id="BrP_129.69">
<l><seg type="pāda" n="a">na yasya tattvaṃ sanakādayo 'pi</seg> <lb/><seg type="pāda" n="b">jānanti vedāntarahasyavijñāḥ</seg></l>
<l><seg type="pāda" n="c">sa pārvatīśaḥ sakalābhilāṣa</seg> <lb/><seg type="pāda" n="d">dātā prasanno 'stu mamāndhakāriḥ</seg></l>
</lg>

<lg xml:id="BrP_129.70">
<l><seg type="pāda" n="a">sṛṣṭvā svayaṃbhūr bhagavān viriñciṃ</seg> <lb/><seg type="pāda" n="b">bhayaṃkaraṃ cāsya śiro 'nvapaśyat</seg></l>
<l><seg type="pāda" n="c">chittvā nakhāgrair nakhasaktam etac</seg> <lb/><seg type="pāda" n="d">cikṣepa tasmād abhavat trivargaḥ</seg></l>
</lg>

<lg xml:id="BrP_129.71">
<l><seg type="pāda" n="a">pāpaṃ daridraṃ tv atha lobhayācñe</seg> <lb/><seg type="pāda" n="b">moho vipac ceti tato 'py anantam</seg></l>
<l><seg type="pāda" n="c">jātaprabhāvaṃ bhavaduḥkharūpaṃ</seg> <lb/><seg type="pāda" n="d">babhūva tair vyāptam idaṃ samastam</seg></l>
</lg>

<lg xml:id="BrP_129.72">
<l><seg type="pāda" n="a">avekṣya sarvaṃ cakitaḥ sureśo</seg> <lb/><seg type="pāda" n="b">devīm avocaj jagad astam eti</seg></l>
<l><seg type="pāda" n="c">tvaṃ pāhi lokeśvari lokamātar</seg> <lb/><seg type="pāda" n="d">ume śaraṇye subhage subhadre</seg></l>
</lg>

<lg xml:id="BrP_129.73">
<l><seg type="pāda" n="a">jagatpratiṣṭhe varade jaya tvaṃ</seg> <lb/><seg type="pāda" n="b">bhuktiḥ samādhiḥ paramā ca muktiḥ</seg></l>
<l><seg type="pāda" n="c">svāhā svadhā svastir anādisiddhir</seg> <lb/><seg type="pāda" n="d">gīr buddhir āsīr ajarāmare tvam</seg></l>
</lg>

<lg xml:id="BrP_129.74">
<l><seg type="pāda" n="a">vidyādirūpeṇa jagattraye tvaṃ</seg> <lb/><seg type="pāda" n="b">rakṣāṃ karoṣy eva madājñayā ca</seg></l>
<l><seg type="pāda" n="c">tvayaiva sṛṣṭaṃ bhuvanatrayaṃ syād</seg> <lb/><seg type="pāda" n="d">yataḥ prakṛtyaiva tathaiva citram</seg></l>
</lg>

<lg xml:id="BrP_129.75">
<l><seg type="pāda" n="a">ity evam uktā dayitā hareṇa</seg> <lb/><seg type="pāda" n="b">saṃśleṣasaṃlāpaparā babhūva</seg></l>
<l><seg type="pāda" n="c">śrāntā bhavasyārdhatanau sulagnā</seg> <lb/><seg type="pāda" n="d">cikṣepa ca svedajalaṃ karāgraiḥ</seg></l>
</lg>

<lg xml:id="BrP_129.76">
<l><seg type="pāda" n="a">tasmād babhūva prathamaṃ sa dharmo</seg> <lb/><seg type="pāda" n="b">lakṣmīr atho dānam atho suvṛṣṭiḥ</seg></l>
<l><seg type="pāda" n="c">sattvaṃ susaṃpannadharaṃ sarāṃsi</seg> <lb/><seg type="pāda" n="d">dhānyāni puṣpāṇi phalāni caiva</seg></l>
</lg>

<lg xml:id="BrP_129.77">
<l><seg type="pāda" n="a">saubhāgyavastūni vapuḥ suveṣaḥ</seg> <lb/><seg type="pāda" n="b">śṛṅgārabhājīni mahauṣadhāni</seg></l>
<l><seg type="pāda" n="c">nṛtyāni gītāny amṛtaṃ purāṇaṃ</seg> <lb/><seg type="pāda" n="d">śrutismṛtī nītir athānnapāne</seg></l>
</lg>

<lg xml:id="BrP_129.78">
<l><seg type="pāda" n="a">śastrāṇi śāstrāṇi gṛhopayogyāny</seg> <lb/><seg type="pāda" n="b">astrāṇi tīrthāni ca kānanāni</seg></l>
<l><seg type="pāda" n="c">iṣṭāni pūrtāni ca maṅgalāni</seg> <lb/><seg type="pāda" n="d">yānāni śubhrābharaṇāsanāni</seg></l>
</lg>

<lg xml:id="BrP_129.79">
<l><seg type="pāda" n="a">bhavāṅgasaṃsargasusaṃprahāsa</seg> <lb/><seg type="pāda" n="b">susvedasaṃlāparahaḥprakāraiḥ</seg></l>
<l><seg type="pāda" n="c">tathaiva jātaṃ sacarācaraṃ ca</seg> <lb/><seg type="pāda" n="d">apāpakaṃ devi tataś ca jātam</seg></l>
</lg>

<lg xml:id="BrP_129.80">
<l><seg type="pāda" n="a">sukhaṃ prabhūtaṃ ca śubhaṃ ca nityaṃ</seg> <lb/><seg type="pāda" n="b">virāji caitat tava devi bhāvāt</seg></l>
<l><seg type="pāda" n="c">tasmāt tu māṃ rakṣa jagajjanitri</seg> <lb/><seg type="pāda" n="d">bhītaṃ bhayebhyo jagatāṃ pradhāne</seg></l>
</lg>

<lg xml:id="BrP_129.81">
<l><seg type="pāda" n="a">eke tarkair vimuhyanti</seg> <seg type="pāda" n="b">līyante tatra cāpare</seg> </l>
<l><seg type="pāda" n="c">śivaśaktyos tadādvaitaṃ</seg> <seg type="pāda" n="d">sundaraṃ naumi vigraham</seg> //</l>
</lg>

<milestone unit="speaker" n="brahmovāca"/>

<lg xml:id="BrP_129.82">
<l><seg type="pāda" n="a">evaṃ tu stuvatas tasya</seg> <seg type="pāda" n="b">purastād abhavac chivaḥ</seg> //</l>
</lg>

<milestone unit="speaker" n="śiva uvāca"/>

<lg xml:id="BrP_129.83">
<l><seg type="pāda" n="a">kim abhīṣṭaṃ varayase</seg> <seg type="pāda" n="b">hare vada parāyaṇam</seg> //</l>
</lg>

<milestone unit="speaker" n="indra uvāca"/>

<lg xml:id="BrP_129.84">
<l><seg type="pāda" n="a">balavān me ripuś cāsīd</seg> <seg type="pāda" n="b">darśanaiś ca śanir yathā</seg> </l>
<l><seg type="pāda" n="c">tena baddhas talaṃ nītaḥ</seg> <seg type="pāda" n="d">paribhūtas tv anekadhā</seg> //</l>
</lg>

<lg xml:id="BrP_129.85">
<l><seg type="pāda" n="a">vāksāyakais tathā viddhas</seg> <seg type="pāda" n="b">tadvadhāya tv iyaṃ kṛtiḥ</seg> </l>
<l><seg type="pāda" n="c">tadarthaṃ jagatām īśa</seg> <seg type="pāda" n="d">yena jeṣye ripuṃ prabho</seg> //</l>
</lg>

<lg xml:id="BrP_129.86">
<l><seg type="pāda" n="a">tad eva dehi vīryaṃ me</seg> <seg type="pāda" n="b">yac cānyad ripunāśanam</seg> </l>
<l><seg type="pāda" n="c">jātaḥ parābhavo yasmāt</seg> <seg type="pāda" n="d">tadvināśe kṛte sati</seg> </l>
<l><seg type="pāda" n="e">punarjātam ahaṃ manye</seg> <seg type="pāda" n="f">varaṃ kīrtir jayaśriyoḥ</seg> //</l>
</lg>

<milestone unit="speaker" n="brahmovāca"/>

<lg xml:id="BrP_129.87">
<l><seg type="pāda" n="a">sa śivaḥ śakram āhedaṃ</seg> <seg type="pāda" n="b">na mayaikena te ripuḥ</seg> </l>
<l><seg type="pāda" n="c">vadham āpnoti tasmāt tvaṃ</seg> <seg type="pāda" n="d">viṣṇum apy avyayaṃ harim</seg> //</l>
</lg>

<lg xml:id="BrP_129.88">
<l><seg type="pāda" n="a">ārādhayasva paulomyā</seg> <seg type="pāda" n="b">saha devaṃ janārdanam</seg> </l>
<l><seg type="pāda" n="c">lokatrayaikaśaraṇaṃ</seg> <seg type="pāda" n="d">nārāyaṇam ananyadhīḥ</seg> //</l>
</lg>

<lg xml:id="BrP_129.89">
<l><seg type="pāda" n="a">tataḥ prāpsyasi tasmāc ca</seg> <seg type="pāda" n="b">mattaś cāpi priyaṃ hare</seg> </l>
<l><seg type="pāda" n="c">punaś covāca bhagavān</seg> <seg type="pāda" n="d">ādikartā maheśvaraḥ</seg> //</l>
</lg>

<lg xml:id="BrP_129.90">
<l><seg type="pāda" n="a">mantrābhyāsas tapo vāpi</seg> <seg type="pāda" n="b">yogābhyasanam eva ca</seg> </l>
<l><seg type="pāda" n="c">saṃgame yatra kutrāpi</seg> <seg type="pāda" n="d">siddhidaṃ munayo viduḥ</seg> //</l>
</lg>

<lg xml:id="BrP_129.91">
<l><seg type="pāda" n="a">kiṃ punaḥ saṃgame vipra</seg> <seg type="pāda" n="b">gautamīsindhuphenayoḥ</seg> </l>
<l><seg type="pāda" n="c">girīṇāṃ gahvare yad vā</seg> <seg type="pāda" n="d">saritām atha saṃgame</seg> //</l>
</lg>

<lg xml:id="BrP_129.92">
<l><seg type="pāda" n="a">vipro dhiyaiva bhavati</seg> <seg type="pāda" n="b">mukundāṅghriniviṣṭayā</seg> </l>
<l><seg type="pāda" n="c">gaṅgāyā dakṣiṇe tīra</seg> <seg type="pāda" n="d">āpastambo munīśvaraḥ</seg> //</l>
</lg>

<lg xml:id="BrP_129.93">
<l><seg type="pāda" n="a">āste tasyāpy ahaṃ toṣam</seg> <seg type="pāda" n="b">agamaṃ balasūdana</seg> </l>
<l><seg type="pāda" n="c">tena tvaṃ bhāryayā caiva</seg> <seg type="pāda" n="d">toṣayasva gadādharam</seg> //</l>
</lg>

<milestone unit="speaker" n="brahmovāca"/>

<lg xml:id="BrP_129.94">
<l><seg type="pāda" n="a">āpastambena sahito</seg> <seg type="pāda" n="b">gaṅgāyā dakṣiṇe taṭe</seg> </l>
<l><seg type="pāda" n="c">tuṣṭāva devaṃ prayataḥ</seg> <seg type="pāda" n="d">snātvā puṇye 'tha saṃgame</seg> //</l>
</lg>

<lg xml:id="BrP_129.95">
<l><seg type="pāda" n="a">phenāyāś caiva gaṅgāyās</seg> <seg type="pāda" n="b">tatra devaṃ janārdanam</seg> </l>
<l><seg type="pāda" n="c">vaidikair vividhair mantrais</seg> <seg type="pāda" n="d">tapasātoṣayat tadā</seg> //</l>
</lg>

<lg xml:id="BrP_129.96">
<l><seg type="pāda" n="a">tatas tuṣṭo 'bhavad viṣṇuḥ</seg> <seg type="pāda" n="b">kiṃ deyaṃ cety abhāṣata</seg> </l>
<l><seg type="pāda" n="c">dehi me śatruhantāram</seg> <seg type="pāda" n="d">ity āha bhagavān hariḥ</seg> //</l>
</lg>

<lg xml:id="BrP_129.97">
<l><seg type="pāda" n="a">dattam ity eva jānīhi</seg> <seg type="pāda" n="b">tam uvāca janārdanaḥ</seg> </l>
<l><seg type="pāda" n="c">tatrābhavac chivasyaiva</seg> <seg type="pāda" n="d">gaṅgāviṣṇvoḥ prasādataḥ</seg> //</l>
</lg>

<lg xml:id="BrP_129.98">
<l><seg type="pāda" n="a">ambhasā puruṣo jātaḥ</seg> <seg type="pāda" n="b">śivaviṣṇusvarūpadhṛk</seg> </l>
<l><seg type="pāda" n="c">cakrapāṇiḥ śūladharaḥ</seg> <seg type="pāda" n="d">sa gatvā tu rasātalam</seg> //</l>
</lg>

<lg xml:id="BrP_129.99">
<l><seg type="pāda" n="a">nijaghāna tadā daityam</seg> <seg type="pāda" n="b">indraśatruṃ mahāśanim</seg> </l>
<l><seg type="pāda" n="c">sakhābhavat sa cendrasya</seg> <seg type="pāda" n="d">abjakaḥ sa vṛṣākapiḥ</seg> //</l>
</lg>

<lg xml:id="BrP_129.100">
<l><seg type="pāda" n="a">divistho 'pi sadā cendras</seg> <seg type="pāda" n="b">tam anveti vṛṣākapim</seg> </l>
<l><seg type="pāda" n="c">kupitā praṇayenābhūd</seg> <seg type="pāda" n="d">anyāsaktaṃ vilokya tam</seg> </l>
<l><seg type="pāda" n="e">śacīṃ tāṃ sāntvayann āha</seg> <seg type="pāda" n="f">śatamanyur hasann idam</seg> //</l>
</lg>

<milestone unit="speaker" n="indra uvāca"/>

<lg xml:id="BrP_129.101">
<l><seg type="pāda" n="a">nāham indrāṇi śaraṇam</seg> <seg type="pāda" n="b">ṛte sakhyur vṛṣākapeḥ</seg> </l>
<l><seg type="pāda" n="c">vāri vāpi havir yasya</seg> <seg type="pāda" n="d">agneḥ priyakaraṃ sadā</seg> //</l>
</lg>

<lg xml:id="BrP_129.102">
<l><seg type="pāda" n="a">nāham anyatra gantāsmi</seg> <seg type="pāda" n="b">priye cāṅgena te śape</seg> </l>
<l><seg type="pāda" n="c">tasmān nārhasi māṃ vaktuṃ</seg> <seg type="pāda" n="d">śaṅkayānyatra bhāmini</seg> //</l>
</lg>

<lg xml:id="BrP_129.103">
<l><seg type="pāda" n="a">pativratā priyā me tvaṃ</seg> <seg type="pāda" n="b">dharme mantre sahāyinī</seg> </l>
<l><seg type="pāda" n="c">sāpatyā ca kulīnā ca</seg> <seg type="pāda" n="d">tvatto 'nyā kā priyā mama</seg> //</l>
</lg>

<lg xml:id="BrP_129.104">
<l><seg type="pāda" n="a">tasmāt tavopadeśena</seg> <seg type="pāda" n="b">gaṅgāṃ prāpya mahānadīm</seg> </l>
<l><seg type="pāda" n="c">prasādād devadevasya</seg> <seg type="pāda" n="d">viṣṇor vai cakrapāṇinaḥ</seg> //</l>
</lg>

<lg xml:id="BrP_129.105">
<l><seg type="pāda" n="a">tathā śivasya devasya</seg> <seg type="pāda" n="b">prasādāc ca vṛṣākapeḥ</seg> </l>
<l><seg type="pāda" n="c">jalodbhavāc ca me mitrād</seg> <seg type="pāda" n="d">abjakāl lokaviśrutāt</seg> //</l>
</lg>

<lg xml:id="BrP_129.106">
<l><seg type="pāda" n="a">uttīrṇaduḥkhaḥ subhage</seg> <seg type="pāda" n="b">ita indro 'ham acyutaḥ</seg> </l>
<l><seg type="pāda" n="c">kiṃ na sādhyaṃ yatra bhāryā</seg> <seg type="pāda" n="d">bhartṛcittānugāminī</seg> //</l>
</lg>

<lg xml:id="BrP_129.107">
<l><seg type="pāda" n="a">duṣkarā tatra no muktiḥ</seg> <seg type="pāda" n="b">kiṃtv arthāditrayaṃ śubhe</seg> </l>
<l><seg type="pāda" n="c">jāyaiva paramaṃ mitraṃ</seg> <seg type="pāda" n="d">lokadvayahitaiṣiṇī</seg> //</l>
</lg>

<lg xml:id="BrP_129.108">
<l><seg type="pāda" n="a">sā cet kulīnā priyabhāṣiṇī ca</seg> <lb/><seg type="pāda" n="b">pativratā rūpavatī guṇāḍhyā</seg></l>
<l><seg type="pāda" n="c">saṃpatsu cāpatsu samānarūpā</seg> <lb/><seg type="pāda" n="d">tayā hy asādhyaṃ kim iha trilokyām</seg></l>
</lg>

<lg xml:id="BrP_129.109">
<l><seg type="pāda" n="a">tasmāt tava dhiyā kānte</seg> <seg type="pāda" n="b">mamedaṃ śubham āgatam</seg> </l>
<l><seg type="pāda" n="c">itas tavoditaṃ caiva</seg> <seg type="pāda" n="d">kartavyaṃ nānyad asti me</seg> //</l>
</lg>

<lg xml:id="BrP_129.110">
<l><seg type="pāda" n="a">paraloke ca dharme ca</seg> <seg type="pāda" n="b">satputrasadṛśaṃ na ca</seg> </l>
<l><seg type="pāda" n="c">ārtasya puruṣasyeha</seg> <seg type="pāda" n="d">bhāryāvad bheṣajaṃ nahi</seg> //</l>
</lg>

<lg xml:id="BrP_129.111">
<l><seg type="pāda" n="a">niḥśreyasapadaprāptyai</seg> <seg type="pāda" n="b">tathā pāpasya muktaye</seg> </l>
<l><seg type="pāda" n="c">gaṅgayā sadṛśaṃ nāsti</seg> <seg type="pāda" n="d">śṛṇu cānyad varānane</seg> //</l>
</lg>

<lg xml:id="BrP_129.112">
<l><seg type="pāda" n="a">dharmārthakāmamokṣāṇāṃ</seg> <seg type="pāda" n="b">prāptaye pāpamuktaye</seg> </l>
<l><seg type="pāda" n="c">śivaviṣṇvor ananyatva</seg><seg type="pāda" n="d">jñānān nāsty atra muktaye</seg> //</l>
</lg>

<lg xml:id="BrP_129.113">
<l><seg type="pāda" n="a">tasmāt tava dhiyā sādhvi</seg> <seg type="pāda" n="b">sarvam etan manogatam</seg> </l>
<l><seg type="pāda" n="c">avāptaṃ ca śivād viṣṇor</seg> <seg type="pāda" n="d">gaṅgāyāś ca prasādataḥ</seg> //</l>
</lg>

<lg xml:id="BrP_129.114">
<l><seg type="pāda" n="a">indratvaṃ me sthiraṃ ceto</seg> <seg type="pāda" n="b">manye mitrabalāt punaḥ</seg> </l>
<l><seg type="pāda" n="c">vṛṣākapir mama sakhā</seg> <seg type="pāda" n="d">yo jātas tv apsu bhāmini</seg> //</l>
</lg>

<lg xml:id="BrP_129.115">
<l><seg type="pāda" n="a">tvaṃ ca priyasakhī nityaṃ</seg> <seg type="pāda" n="b">nānyat priyataraṃ mama</seg> </l>
<l><seg type="pāda" n="c">tīrthānāṃ gautamī gaṅgā</seg> <seg type="pāda" n="d">devānāṃ hariśaṃkarau</seg> //</l>
</lg>

<lg xml:id="BrP_129.116">
<l><seg type="pāda" n="a">tasmād ebhyaḥ prasādena</seg> <seg type="pāda" n="b">sarvaṃ cepsitam āptavān</seg> </l>
<l><seg type="pāda" n="c">mama prītikaraṃ cedaṃ</seg> <seg type="pāda" n="d">tīrthaṃ trailokyaviśrutam</seg> //</l>
</lg>

<lg xml:id="BrP_129.117">
<l><seg type="pāda" n="a">tasmād etad dhi yāciṣye</seg> <seg type="pāda" n="b">devān sarvān anukramāt</seg> </l>
<l><seg type="pāda" n="c">anumanyantu ṛṣayo</seg> <seg type="pāda" n="d">gaṅgā ca hariśaṃkarau</seg> //</l>
</lg>

<lg xml:id="BrP_129.118">
<l><seg type="pāda" n="a">indreśvare cābjake ca</seg> <seg type="pāda" n="b">ubhayos tīrayoḥ surāḥ</seg> </l>
<l><seg type="pāda" n="c">ekatra śaṃkaro devo</seg> <seg type="pāda" n="d">hy aparatra janārdanaḥ</seg> //</l>
</lg>

<lg xml:id="BrP_129.119">
<l><seg type="pāda" n="a">pāvayan daṇḍakāraṇyaṃ</seg> <seg type="pāda" n="b">sākṣād viṣṇus trivikramaḥ</seg> </l>
<l><seg type="pāda" n="c">antare yāni tīrthāni</seg> <seg type="pāda" n="d">sarvapuṇyapradāni ca</seg> //</l>
</lg>

<lg xml:id="BrP_129.120">
<l><seg type="pāda" n="a">atra tu snānamātreṇa</seg> <seg type="pāda" n="b">sarve te muktim āpnuyuḥ</seg> </l>
<l><seg type="pāda" n="c">pāpiṣṭhāḥ pāpato muktim</seg> <seg type="pāda" n="d">āpnuyur ye ca dharmiṇaḥ</seg> //</l>
</lg>

<lg xml:id="BrP_129.121">
<l><seg type="pāda" n="a">teṣāṃ tu paramā muktiḥ</seg> <seg type="pāda" n="b">pitṛbhiḥ pañcapañcabhiḥ</seg> </l>
<l><seg type="pāda" n="c">atra kiṃcic ca ye dadyur</seg> <seg type="pāda" n="d">arthibhyas tilamātrakam</seg> //</l>
</lg>

<lg xml:id="BrP_129.122">
<l><seg type="pāda" n="a">dātṛbhyo hy akṣayaṃ tat syāt</seg> <seg type="pāda" n="b">kāmadaṃ mokṣadaṃ tathā</seg> </l>
<l><seg type="pāda" n="c">dhanyaṃ yaśasyam āyuṣyam</seg> <seg type="pāda" n="d">ārogyaṃ puṇyavardhanam</seg> //</l>
</lg>

<lg xml:id="BrP_129.123">
<l><seg type="pāda" n="a">ākhyānaṃ viṣṇuśaṃbhvoś ca</seg> <seg type="pāda" n="b">jñātvā snānāc ca muktidam</seg> </l>
<l><seg type="pāda" n="c">asya tīrthasya māhātmyaṃ</seg> <seg type="pāda" n="d">ye śṛṇvanti paṭhanti ca</seg> //</l>
</lg>

<lg xml:id="BrP_129.124">
<l><seg type="pāda" n="a">puṇyabhājo bhaveyus te</seg> <seg type="pāda" n="b">tebhyo 'traiva smṛtir bhavet</seg> </l>
<l><seg type="pāda" n="c">śivaviṣṇvor aśeṣāgha</seg><seg type="pāda" n="d">saṃghavicchedakāriṇī</seg> </l>
<l><seg type="pāda" n="e">yāṃ prārthayanti munayo</seg> <seg type="pāda" n="f">vijitendriyamānasāḥ</seg> //</l>
</lg>

<milestone unit="speaker" n="brahmovāca"/>

<lg xml:id="BrP_129.125">
<l><seg type="pāda" n="a">bhaviṣyaty evam eveti</seg> <seg type="pāda" n="b">taṃ devā ṛṣayo 'bruvan</seg> </l>
<l><seg type="pāda" n="c">gautamyā uttare pāre</seg> <seg type="pāda" n="d">tīrthānāṃ mokṣadāyinām</seg> //</l>
</lg>

<lg xml:id="BrP_129.126">
<l><seg type="pāda" n="a">devarṣisiddhasevyānāṃ</seg> <seg type="pāda" n="b">sahasrāṇy atha sapta vai</seg> </l>
<l><seg type="pāda" n="c">tathaiva dakṣiṇe tīre</seg> <seg type="pāda" n="d">tīrthāny ekādaśaiva tu</seg> //</l>
</lg>

<lg xml:id="BrP_129.127">
<l><seg type="pāda" n="a">abjakaṃ hṛdayaṃ proktaṃ</seg> <seg type="pāda" n="b">godāvaryā munīśvaraiḥ</seg> </l>
<l><seg type="pāda" n="c">viśrāmasthānam īśasya</seg> <seg type="pāda" n="d">viṣṇor brahmaṇa eva ca</seg> //</l>
</lg>

<milestone unit="speaker" n="brahmovāca"/>

<lg xml:id="BrP_130.1">
<l><seg type="pāda" n="a">āpastambam iti khyātaṃ</seg> <seg type="pāda" n="b">tīrthaṃ trailokyaviśrutam</seg> </l>
<l><seg type="pāda" n="c">smaraṇād apy aśeṣāgha</seg><seg type="pāda" n="d">saṃghavidhvaṃsanakṣamam</seg> //</l>
</lg>

<lg xml:id="BrP_130.2">
<l><seg type="pāda" n="a">āpastambo mahāprājño</seg> <seg type="pāda" n="b">munir āsīn mahāyaśāḥ</seg> </l>
<l><seg type="pāda" n="c">tasya bhāryākṣasūtreti</seg> <seg type="pāda" n="d">patidharmaparāyaṇā</seg> //</l>
</lg>

<lg xml:id="BrP_130.3">
<l><seg type="pāda" n="a">tasya putro mahāprājñaḥ</seg> <seg type="pāda" n="b">karkināmātha tattvavit</seg> </l>
<l><seg type="pāda" n="c">tasyāśramam anuprāpto</seg> <seg type="pāda" n="d">hy agastyo munisattamaḥ</seg> //</l>
</lg>

<lg xml:id="BrP_130.4">
<l><seg type="pāda" n="a">tam agastyaṃ pūjayitvā</seg> <seg type="pāda" n="b">āpastambo munīśvaraḥ</seg> </l>
<l><seg type="pāda" n="c">śiṣyair anugato dhīmāṃs</seg> <seg type="pāda" n="d">taṃ praṣṭum upacakrame</seg> //</l>
</lg>

<milestone unit="speaker" n="āpastamba uvāca"/>

<lg xml:id="BrP_130.5">
<l><seg type="pāda" n="a">trayāṇāṃ ko nu pūjyaḥ syād</seg> <seg type="pāda" n="b">devānāṃ munisattama</seg> </l>
<l><seg type="pāda" n="c">bhuktir muktiś ca kasmād vā</seg> <seg type="pāda" n="d">syād anādiś ca ko bhavet</seg> //</l>
</lg>

<lg xml:id="BrP_130.6">
<l><seg type="pāda" n="a">anantaś cāpi ko vipra</seg> <seg type="pāda" n="b">devānām api daivatam</seg> </l>
<l><seg type="pāda" n="c">yajñaiḥ ka ijyate devaḥ</seg> <seg type="pāda" n="d">ko vedeṣv anugīyate</seg> </l>
<l><seg type="pāda" n="e">etaṃ me saṃśayaṃ chettuṃ</seg> <seg type="pāda" n="f">vadāgastya mahāmune</seg> //</l>
</lg>

<milestone unit="speaker" n="agastya uvāca"/>

<lg xml:id="BrP_130.7">
<l><seg type="pāda" n="a">dharmārthakāmamokṣāṇāṃ</seg> <seg type="pāda" n="b">pramāṇaṃ śabda ucyate</seg> </l>
<l><seg type="pāda" n="c">tatrāpi vaidikaḥ śabdaḥ</seg> <seg type="pāda" n="d">pramāṇaṃ paramaṃ mataḥ</seg> //</l>
</lg>

<lg xml:id="BrP_130.8">
<l><seg type="pāda" n="a">vedena gīyate yas tu</seg> <seg type="pāda" n="b">puruṣaḥ sa parāt paraḥ</seg> </l>
<l><seg type="pāda" n="c">mṛto 'paraḥ sa vijñeyo</seg> <seg type="pāda" n="d">hy amṛtaḥ para ucyate</seg> //</l>
</lg>

<lg xml:id="BrP_130.9">
<l><seg type="pāda" n="a">yo 'mūrtaḥ sa paro jñeyo</seg> <seg type="pāda" n="b">hy aparo mūrta ucyate</seg> </l>
<l><seg type="pāda" n="c">guṇābhivyāptibhedena</seg> <seg type="pāda" n="d">mūrto 'sau trividho bhavet</seg> //</l>
</lg>

<lg xml:id="BrP_130.10">
<l><seg type="pāda" n="a">brahmā viṣṇuḥ śivaś ceti</seg> <seg type="pāda" n="b">eka eva tridhocyate</seg> </l>
<l><seg type="pāda" n="c">trayāṇām api devānāṃ</seg> <seg type="pāda" n="d">vedyam ekaṃ paraṃ hi tat</seg> //</l>
</lg>

<lg xml:id="BrP_130.11">
<l><seg type="pāda" n="a">ekasya bahudhā vyāptir</seg> <seg type="pāda" n="b">guṇakarmavibhedataḥ</seg> </l>
<l><seg type="pāda" n="c">lokānām upakārārtham</seg> <seg type="pāda" n="d">ākṛtitritayaṃ bhavet</seg> //</l>
</lg>

<lg xml:id="BrP_130.12">
<l><seg type="pāda" n="a">yas tattvaṃ vetti paramaṃ</seg> <seg type="pāda" n="b">sa ca vidvān na cetaraḥ</seg> </l>
<l><seg type="pāda" n="c">tatra yo bhedam ācaṣṭe</seg> <seg type="pāda" n="d">liṅgabhedī sa ucyate</seg> //</l>
</lg>

<lg xml:id="BrP_130.13">
<l><seg type="pāda" n="a">prāyaścittaṃ na tasyāsti</seg> <seg type="pāda" n="b">yaś caiṣāṃ vyāhared bhidam</seg> </l>
<l><seg type="pāda" n="c">trayāṇām api devānāṃ</seg> <seg type="pāda" n="d">mūrtibhedaḥ pṛthak pṛthak</seg> //</l>
</lg>

<lg xml:id="BrP_130.14">
<l><seg type="pāda" n="a">vedāḥ pramāṇaṃ sarvatra</seg> <seg type="pāda" n="b">sākāreṣu pṛthak pṛthak</seg> </l>
<l><seg type="pāda" n="c">nirākāraṃ ca yat tv ekaṃ</seg> <seg type="pāda" n="d">tat tebhyaḥ paramaṃ matam</seg> //</l>
</lg>

<milestone unit="speaker" n="āpastamba uvāca"/>

<lg xml:id="BrP_130.15">
<l><seg type="pāda" n="a">nānena nirṇayaḥ kaścin</seg> <seg type="pāda" n="b">mayātra vidito bhavet</seg> </l>
<l><seg type="pāda" n="c">tatrāpy atra rahasyaṃ yat</seg> <seg type="pāda" n="d">tad vimṛśyāśu kīrtyatām</seg> </l>
<l><seg type="pāda" n="e">niḥsaṃśayaṃ nirvikalpaṃ</seg> <seg type="pāda" n="f">bhājanaṃ sarvasaṃpadām</seg> //</l>
</lg>

<milestone unit="speaker" n="brahmovāca"/>

<lg xml:id="BrP_130.16">
<l><seg type="pāda" n="a">etad ākarṇya bhagavān</seg> <seg type="pāda" n="b">agastyo vākyam abravīt</seg> //</l>
</lg>

<milestone unit="speaker" n="agastya uvāca"/>

<lg xml:id="BrP_130.17">
<l><seg type="pāda" n="a">yadyapy eṣāṃ na bhedo 'sti</seg> <seg type="pāda" n="b">devānāṃ tu parasparam</seg> </l>
<l><seg type="pāda" n="c">tathāpi sarvasiddhiḥ syāc</seg> <seg type="pāda" n="d">chivād eva sukhātmanaḥ</seg> //</l>
</lg>

<lg xml:id="BrP_130.18">
<l><seg type="pāda" n="a">prapañcasya nimittaṃ yat</seg> <seg type="pāda" n="b">taj jyotiś ca paraṃ śivaḥ</seg> </l>
<l><seg type="pāda" n="c">tam eva sādhaya haraṃ</seg> <seg type="pāda" n="d">bhaktyā paramayā mune</seg> </l>
<l><seg type="pāda" n="e">gautamyāṃ sakalāghaugha</seg><seg type="pāda" n="f">saṃhartā daṇḍake vane</seg> //</l>
</lg>

<milestone unit="speaker" n="brahmovāca"/>

<lg xml:id="BrP_130.19">
<l><seg type="pāda" n="a">etac chrutvā muner vākyaṃ</seg> <seg type="pāda" n="b">parāṃ prītim upāgataḥ</seg> </l>
<l><seg type="pāda" n="c">bhuktido muktidaḥ puṃsāṃ</seg> <seg type="pāda" n="d">sākāro 'tha nirākṛtiḥ</seg> //</l>
</lg>

<lg xml:id="BrP_130.20">
<l><seg type="pāda" n="a">sṛṣṭyākāras tataḥ śaktaḥ</seg> <seg type="pāda" n="b">pālanākāra eva ca</seg> </l>
<l><seg type="pāda" n="c">dātā ca hanti sarvaṃ yo</seg> <seg type="pāda" n="d">yasmād etat samāpyate</seg> //</l>
</lg>

<milestone unit="speaker" n="agastya uvāca"/>

<lg xml:id="BrP_130.21">
<l><seg type="pāda" n="a">brahmākṛtiḥ kartṛrūpā</seg> <seg type="pāda" n="b">vaiṣṇavī pālanī tathā</seg> </l>
<l><seg type="pāda" n="c">rudrākṛtir nihantrī sā</seg> <seg type="pāda" n="d">sarvavedeṣu paṭhyate</seg> //</l>
</lg>

<milestone unit="speaker" n="brahmovāca"/>

<lg xml:id="BrP_130.22">
<l><seg type="pāda" n="a">āpastambas tadā gaṅgāṃ</seg> <seg type="pāda" n="b">gatvā snātvā yatavrataḥ</seg> </l>
<l><seg type="pāda" n="c">tuṣṭāva śaṃkaraṃ devaṃ</seg> <seg type="pāda" n="d">stotreṇānena nārada</seg> //</l>
</lg>

<milestone unit="speaker" n="āpastamba uvāca"/>

<lg xml:id="BrP_130.23">
<l><seg type="pāda" n="a">kāṣṭheṣu vahniḥ kusumeṣu gandho</seg> <lb/><seg type="pāda" n="b">bījeṣu vṛkṣādi dṛṣatsu hema</seg></l>
<l><seg type="pāda" n="c">bhūteṣu sarveṣu tathāsti yo vai</seg> <lb/><seg type="pāda" n="d">taṃ somanāthaṃ śaraṇaṃ vrajāmi</seg></l>
</lg>

<lg xml:id="BrP_130.24">
<l><seg type="pāda" n="a">yo līlayā viśvam idaṃ cakāra</seg> <lb/><seg type="pāda" n="b">dhātā vidhātā bhuvanatrayasya</seg></l>
<l><seg type="pāda" n="c">yo viśvarūpaḥ sadasatparo yaḥ</seg> <lb/><seg type="pāda" n="d">someśvaraṃ taṃ śaraṇaṃ vrajāmi</seg></l>
</lg>

<lg xml:id="BrP_130.25">
<l><seg type="pāda" n="a">yaṃ smṛtya dāridryamahābhiśāpa</seg> <lb/><seg type="pāda" n="b">rogādibhir na spṛśyate śarīrī</seg></l>
<l><seg type="pāda" n="c">yam āśritāś cepsitam āpnuvanti</seg> <lb/><seg type="pāda" n="d">someśvaraṃ taṃ śaraṇaṃ vrajāmi</seg></l>
</lg>

<lg xml:id="BrP_130.26">
<l><seg type="pāda" n="a">yena trayīdharmam avekṣya pūrvaṃ</seg> <lb/><seg type="pāda" n="b">brahmādayas tatra samīhitāś ca</seg></l>
<l><seg type="pāda" n="c">evaṃ dvidhā yena kṛtaṃ śarīraṃ</seg> <lb/><seg type="pāda" n="d">someśvaraṃ taṃ śaraṇaṃ vrajāmi</seg></l>
</lg>

<lg xml:id="BrP_130.27">
<l><seg type="pāda" n="a">yasmai namo gacchati mantrapūtaṃ</seg> <lb/><seg type="pāda" n="b">hutaṃ havir yā ca kṛtā ca pūjā</seg></l>
<l><seg type="pāda" n="c">dattaṃ havir yena surā bhajante</seg> <lb/><seg type="pāda" n="d">someśvaraṃ taṃ śaraṇaṃ vrajāmi</seg></l>
</lg>

<lg xml:id="BrP_130.28">
<l><seg type="pāda" n="a">yasmāt paraṃ nānyad asti praśastaṃ</seg> <lb/><seg type="pāda" n="b">yasmāt paraṃ naiva susūkṣmam anyat</seg></l>
<l><seg type="pāda" n="c">yasmāt paraṃ no mahatāṃ mahac ca</seg> <lb/><seg type="pāda" n="d">someśvaraṃ taṃ śaraṇaṃ vrajāmi</seg></l>
</lg>

<lg xml:id="BrP_130.29">
<l><seg type="pāda" n="a">yasyājñayā viśvam idaṃ vicitram</seg> <lb/><seg type="pāda" n="b">acintyarūpaṃ vividhaṃ mahac ca</seg></l>
<l><seg type="pāda" n="c">ekakriyaṃ yadvad anuprayāti</seg> <lb/><seg type="pāda" n="d">someśvaraṃ taṃ śaraṇaṃ vrajāmi</seg></l>
</lg>

<lg xml:id="BrP_130.30">
<l><seg type="pāda" n="a">yasmin vibhūtiḥ sakalādhipatyaṃ</seg> <lb/><seg type="pāda" n="b">kartṛtvadātṛtvamahattvam eva</seg></l>
<l><seg type="pāda" n="c">prītir yaśaḥ saukhyam anādidharmaḥ</seg> <lb/><seg type="pāda" n="d">someśvaraṃ taṃ śaraṇaṃ vrajāmi</seg></l>
</lg>

<lg xml:id="BrP_130.31">
<l><seg type="pāda" n="a">nityaṃ śaraṇyaḥ sakalasya pūjyo</seg> <lb/><seg type="pāda" n="b">nityaṃ priyo yaḥ śaraṇāgatasya</seg></l>
<l><seg type="pāda" n="c">nityaṃ śivo yaḥ sakalasya rūpaṃ</seg> <lb/><seg type="pāda" n="d">someśvaraṃ taṃ śaraṇaṃ vrajāmi</seg></l>
</lg>

<milestone unit="speaker" n="brahmovāca"/>

<lg xml:id="BrP_130.32">
<l><seg type="pāda" n="a">tataḥ prasanno bhagavān</seg> <seg type="pāda" n="b">āha nārada taṃ munim</seg> </l>
<l><seg type="pāda" n="c">ātmārthaṃ ca parārthaṃ ca</seg> <seg type="pāda" n="d">āpastambo 'bravīc chivam</seg> //</l>
</lg>

<lg xml:id="BrP_130.33">
<l><seg type="pāda" n="a">sarvān kāmān āpnuyus te</seg> <seg type="pāda" n="b">ye snātvā devam īśvaram</seg> </l>
<l><seg type="pāda" n="c">paśyeyur jagatām īśam</seg> <seg type="pāda" n="d">astv ity āha śivo munim</seg> //</l>
</lg>

<lg xml:id="BrP_130.34">
<l><seg type="pāda" n="a">tataḥ prabhṛti tat tīrtham</seg> <seg type="pāda" n="b">āpastambam udāhṛtam</seg> </l>
<l><seg type="pāda" n="c">anādy avidyātimira</seg><seg type="pāda" n="d">vrātanirmūlanakṣamam</seg> //</l>
</lg>

<milestone unit="speaker" n="brahmovāca"/>

<lg xml:id="BrP_131.1">
<l><seg type="pāda" n="a">yamatīrtham iti khyātaṃ</seg> <seg type="pāda" n="b">pitṝṇāṃ prītivardhanam</seg> </l>
<l><seg type="pāda" n="c">aśeṣapāpaśamanaṃ</seg> <seg type="pāda" n="d">tatra vṛttam idaṃ śṛṇu</seg> //</l>
</lg>

<lg xml:id="BrP_131.2">
<l><seg type="pāda" n="a">tatrākhyānam idaṃ tv āsīd</seg> <seg type="pāda" n="b">itihāsaṃ purātanam</seg> </l>
<l><seg type="pāda" n="c">sarameti prasiddhāsti</seg> <seg type="pāda" n="d">nāmnā devaśunī mune</seg> //</l>
</lg>

<lg xml:id="BrP_131.3">
<l><seg type="pāda" n="a">tasyāḥ putrau mahāśreṣṭhau</seg> <seg type="pāda" n="b">śvānau nityaṃ janān anu</seg> </l>
<l><seg type="pāda" n="c">gāminau pavanāhārau</seg> <seg type="pāda" n="d">caturakṣau yamapriyau</seg> //</l>
</lg>

<lg xml:id="BrP_131.4">
<l><seg type="pāda" n="a">gā rakṣati sma devānāṃ</seg> <seg type="pāda" n="b">yajñārthaṃ kalpitān paśūn</seg> </l>
<l><seg type="pāda" n="c">rakṣantīm anujagmus te</seg> <seg type="pāda" n="d">rākṣasā daityadānavāḥ</seg> //</l>
</lg>

<lg xml:id="BrP_131.5">
<l><seg type="pāda" n="a">rakṣantīṃ tāṃ mahāprājñāḥ</seg> <seg type="pāda" n="b">śvānayor mātaraṃ śunīm</seg> </l>
<l><seg type="pāda" n="c">pralobhayitvā vividhair</seg> <seg type="pāda" n="d">vākyair dānaiś ca yatnataḥ</seg> //</l>
</lg>

<lg xml:id="BrP_131.6">
<l><seg type="pāda" n="a">hṛtā gā rākṣasaiḥ pāpaiḥ</seg> <seg type="pāda" n="b">paśvarthe kalpitāḥ śubhāḥ</seg> </l>
<l><seg type="pāda" n="c">tata āgatya sā devān</seg> <seg type="pāda" n="d">idam āha kramāc chunī</seg> //</l>
</lg>

<milestone unit="speaker" n="saramovāca"/>

<lg xml:id="BrP_131.7">
<l><seg type="pāda" n="a">māṃ baddhvā rākṣasaiḥ pāśais</seg> <seg type="pāda" n="b">tāḍayitvā prahārakaiḥ</seg> </l>
<l><seg type="pāda" n="c">nītā gā yajñasiddhyarthaṃ</seg> <seg type="pāda" n="d">kalpitāḥ paśavaḥ surāḥ</seg> //</l>
</lg>

<milestone unit="speaker" n="brahmovāca"/>

<lg xml:id="BrP_131.8">
<l><seg type="pāda" n="a">tasyā vācaṃ niśamyāśu</seg> <seg type="pāda" n="b">surān prāha bṛhaspatiḥ</seg> //</l>
</lg>

<milestone unit="speaker" n="bṛhaspatir uvāca"/>

<lg xml:id="BrP_131.9">
<l><seg type="pāda" n="a">iyaṃ vikṛtarūpāste</seg> <seg type="pāda" n="b">asyāḥ pāpaṃ ca lakṣaye</seg> </l>
<l><seg type="pāda" n="c">asyā matena tā gāvo</seg> <seg type="pāda" n="d">nītā nānyena hetunā</seg> </l>
<l><seg type="pāda" n="e">pāpeyaṃ sukṛtīveti</seg> <seg type="pāda" n="f">lakṣyate dehaceṣṭitaiḥ</seg> //</l>
</lg>

<milestone unit="speaker" n="brahmovāca"/>

<lg xml:id="BrP_131.10">
<l><seg type="pāda" n="a">tad guror vacanāc chakraḥ</seg> <seg type="pāda" n="b">padā tāṃ prāharac chunīm</seg> </l>
<l><seg type="pāda" n="c">padāghātāt tadā tasyā</seg> <seg type="pāda" n="d">mukhāt kṣīraṃ prasusruve</seg> //</l>
</lg>

<lg xml:id="BrP_131.11">
<l><seg type="pāda" n="a">punaḥ prāha śacībhartā</seg> <seg type="pāda" n="b">kṣīraṃ pītaṃ tvayā śuni</seg> </l>
<l><seg type="pāda" n="c">rākṣasaiś ca tadā dattaṃ</seg> <seg type="pāda" n="d">tasmān nītās tu gā mama</seg> //</l>
</lg>

<milestone unit="speaker" n="saramovāca"/>

<lg xml:id="BrP_131.12">
<l><seg type="pāda" n="a">nāparādho 'sti me nātha</seg> <seg type="pāda" n="b">na cānyasyāpi kasyacit</seg> </l>
<l><seg type="pāda" n="c">nāparādho na copekṣā</seg> <seg type="pāda" n="d">mamāsti tridaśeśvara</seg> </l>
<l><seg type="pāda" n="e">tasmād ruṣṭo 'si kiṃ nātha</seg> <seg type="pāda" n="f">ripavo balinas tu te</seg> //</l>
</lg>

<milestone unit="speaker" n="brahmovāca"/>

<lg xml:id="BrP_131.13">
<l><seg type="pāda" n="a">tato dhyātvā devagurur</seg> <seg type="pāda" n="b">jñātvā tasyā viceṣṭitam</seg> </l>
<l><seg type="pāda" n="c">satyaṃ śakra tv iyaṃ duṣṭā</seg> <seg type="pāda" n="d">ripūṇāṃ pakṣakāriṇī</seg> //</l>
</lg>

<lg xml:id="BrP_131.14">
<l><seg type="pāda" n="a">tataḥ śaśāpa tāṃ śakraḥ</seg> <seg type="pāda" n="b">pāpiṣṭhe tvaṃ śunī bhava</seg> </l>
<l><seg type="pāda" n="c">martyaloke pāpabhūtā</seg> <seg type="pāda" n="d">ajñānāt pāpakāriṇī</seg> //</l>
</lg>

<lg xml:id="BrP_131.15">
<l><seg type="pāda" n="a">tadendrasya tu śāpena</seg> <seg type="pāda" n="b">mānuṣe sā vyajāyata</seg> </l>
<l><seg type="pāda" n="c">yathā śaptā maghavatā</seg> <seg type="pāda" n="d">pāpāt sā hy atibhīṣaṇā</seg> //</l>
</lg>

<lg xml:id="BrP_131.16">
<l><seg type="pāda" n="a">gāvo yā rākṣasair nītās</seg> <seg type="pāda" n="b">tāsām ānayanāya ca</seg> </l>
<l><seg type="pāda" n="c">yatnaṃ kurvan surapatir</seg> <seg type="pāda" n="d">viṣṇave tan nyavedayat</seg> //</l>
</lg>

<lg xml:id="BrP_131.17">
<l><seg type="pāda" n="a">viṣṇur daityāṃś ca danujān</seg> <seg type="pāda" n="b">gohartṝṃś caiva rākṣasān</seg> </l>
<l><seg type="pāda" n="c">hantuṃ prayatnam akaroj</seg> <seg type="pāda" n="d">jagṛhe ca mahad dhanuḥ</seg> //</l>
</lg>

<lg xml:id="BrP_131.18">
<l><seg type="pāda" n="a">śārṅgaṃ yal lokavikhyātaṃ</seg> <seg type="pāda" n="b">daityanāśanam eva ca</seg> </l>
<l><seg type="pāda" n="c">jitāriḥ pūjito devaiḥ</seg> <seg type="pāda" n="d">svayaṃ sthitvā janārdanaḥ</seg> //</l>
</lg>

<lg xml:id="BrP_131.19">
<l><seg type="pāda" n="a">yatra vai daṇḍakāraṇye</seg> <seg type="pāda" n="b">śārṅgapāṇir jagatprabhuḥ</seg> </l>
<l><seg type="pāda" n="c">tatrasthān daityadanujān</seg> <seg type="pāda" n="d">rākṣasāṃś ca balīyasaḥ</seg> //</l>
</lg>

<lg xml:id="BrP_131.20">
<l><seg type="pāda" n="a">punar jaghne sa vai viṣṇur</seg> <seg type="pāda" n="b">gā yair nītāś ca rākṣasaiḥ</seg> </l>
<l><seg type="pāda" n="c">tatra vai daṇḍakāraṇye</seg> <seg type="pāda" n="d">śārṅgapāṇir iti śrutaḥ</seg> //</l>
</lg>

<lg xml:id="BrP_131.21">
<l><seg type="pāda" n="a">yudhyamānas tato viṣṇur</seg> <seg type="pāda" n="b">ditijai rākṣasaiḥ saha</seg> </l>
<l><seg type="pāda" n="c">te jagmur dakṣiṇām āśāṃ</seg> <seg type="pāda" n="d">viṣṇos trāsān mahāmune</seg> //</l>
</lg>

<lg xml:id="BrP_131.22">
<l><seg type="pāda" n="a">anvagacchat tato viṣṇus</seg> <seg type="pāda" n="b">tān eva parameśvaraḥ</seg> </l>
<l><seg type="pāda" n="c">garutmatā tān avāpya</seg> <seg type="pāda" n="d">śārṅgamuktair manojavaiḥ</seg> //</l>
</lg>

<lg xml:id="BrP_131.23">
<l><seg type="pāda" n="a">bāṇais tān vyāhanad viṣṇur</seg> <seg type="pāda" n="b">gaṅgāyā uttare taṭe</seg> </l>
<l><seg type="pāda" n="c">devārayaḥ kṣayaṃ nītā</seg> <seg type="pāda" n="d">viṣṇunā prabhaviṣṇunā</seg> //</l>
</lg>

<lg xml:id="BrP_131.24">
<l><seg type="pāda" n="a">śārṅgamuktair mahāvegaiḥ</seg> <seg type="pāda" n="b">susvanaiś ca sumantritaiḥ</seg> </l>
<l><seg type="pāda" n="c">kṣayaṃ prāptā viṣṇubāṇais</seg> <seg type="pāda" n="d">tatas te devaśatravaḥ</seg> //</l>
</lg>

<lg xml:id="BrP_131.25">
<l><seg type="pāda" n="a">gāvo labdhā yatra devair</seg> <seg type="pāda" n="b">bāṇatīrthaṃ tad ucyate</seg> </l>
<l><seg type="pāda" n="c">vaiṣṇavaṃ lokaviditaṃ</seg> <seg type="pāda" n="d">gotīrthaṃ ceti viśrutam</seg> //</l>
</lg>

<lg xml:id="BrP_131.26">
<l><seg type="pāda" n="a">paśvarthe kalpitā gāvo</seg> <seg type="pāda" n="b">gaṅgāyā dakṣiṇe taṭe</seg> </l>
<l><seg type="pāda" n="c">pradrutās te surāḥ sarve</seg> <seg type="pāda" n="d">gaṅgāyāṃ saṃnyaveśayan</seg> //</l>
</lg>

<lg xml:id="BrP_131.27">
<l><seg type="pāda" n="a">tanmadhye kārayām āsur</seg> <seg type="pāda" n="b">dvīpaṃ caivāśrayaṃ gavām</seg> </l>
<l><seg type="pāda" n="c">tair gobhis tatra gaṅgāyāṃ</seg> <seg type="pāda" n="d">surayajño vyajāyata</seg> //</l>
</lg>

<lg xml:id="BrP_131.28">
<l><seg type="pāda" n="a">yajñatīrthaṃ tu tat proktaṃ</seg> <seg type="pāda" n="b">godvīpaṃ gāṅgamadhyataḥ</seg> </l>
<l><seg type="pāda" n="c">devānāṃ yajanaṃ tac ca</seg> <seg type="pāda" n="d">sarvakāmapradaṃ śubham</seg> //</l>
</lg>

<lg xml:id="BrP_131.29">
<l><seg type="pāda" n="a">svayaṃ mūrtimatī bhūtvā</seg> <seg type="pāda" n="b">gaṅgāśaktir mahādyute</seg> </l>
<l><seg type="pāda" n="c">asārāpārasaṃsāra</seg><seg type="pāda" n="d">sāgarottaraṇe tariḥ</seg> //</l>
</lg>

<lg xml:id="BrP_131.30">
<l><seg type="pāda" n="a">viśveśvarī yogamāyā</seg> <seg type="pāda" n="b">sadbhaktābhayadāyinī</seg> </l>
<l><seg type="pāda" n="c">gorakṣaṃ tu tatas tīrthaṃ</seg> <seg type="pāda" n="d">gaṅgāyā dakṣiṇe taṭe</seg> //</l>
</lg>

<lg xml:id="BrP_131.31">
<l><seg type="pāda" n="a">tau śvānau saramāputrau</seg> <seg type="pāda" n="b">caturakṣau yamapriyau</seg> </l>
<l><seg type="pāda" n="c">mātuḥ śāpaṃ cāparādhaṃ</seg> <seg type="pāda" n="d">sarvaṃ cāpi savistaram</seg> //</l>
</lg>

<lg xml:id="BrP_131.32">
<l><seg type="pāda" n="a">nivedya tu yathānyāyaṃ</seg> <seg type="pāda" n="b">kāryaṃ cāpi sukhapradam</seg> </l>
<l><seg type="pāda" n="c">viśāpakaraṇaṃ cāpi</seg> <seg type="pāda" n="d">papracchatur ubhau yamam</seg> //</l>
</lg>

<lg xml:id="BrP_131.33">
<l><seg type="pāda" n="a">sa tābhyāṃ sahitaḥ sauriḥ</seg> <seg type="pāda" n="b">pitre sūryāya cābravīt</seg> </l>
<l><seg type="pāda" n="c">śrutvā sūryaḥ sutaṃ prāha</seg> <seg type="pāda" n="d">gaṅgāyāṃ surasattama</seg> //</l>
</lg>

<lg xml:id="BrP_131.34">
<l><seg type="pāda" n="a">lokatrayaikapāvanyāṃ</seg> <seg type="pāda" n="b">gautamyāṃ daṇḍake vane</seg> </l>
<l><seg type="pāda" n="c">śraddhayā parayā vatsa</seg> <seg type="pāda" n="d">susnātaḥ susamāhitaḥ</seg> //</l>
</lg>

<lg xml:id="BrP_131.35">
<l><seg type="pāda" n="a">brahmāṇaṃ caiva viṣṇuṃ ca</seg> <seg type="pāda" n="b">mām īśaṃ ca yathākramam</seg> </l>
<l><seg type="pāda" n="c">stuhi tvaṃ sarvabhāvena</seg> <seg type="pāda" n="d">bhṛtyau prītim avāpsyataḥ</seg> //</l>
</lg>

<lg xml:id="BrP_131.36">
<l><seg type="pāda" n="a">tat pitur vacanaṃ śrutvā</seg> <seg type="pāda" n="b">yamaḥ prītamanās tadā</seg> </l>
<l><seg type="pāda" n="c">tayoś ca prītaye prāyād</seg> <seg type="pāda" n="d">devatarpaṇayor yamaḥ</seg> //</l>
</lg>

<lg xml:id="BrP_131.37">
<l><seg type="pāda" n="a">gautamyām aghahāriṇyāṃ</seg> <seg type="pāda" n="b">susamāhitamānasaḥ</seg> </l>
<l><seg type="pāda" n="c">tathaiva toṣayām āsa</seg> <seg type="pāda" n="d">gaṅgāyāṃ surasattamān</seg> //</l>
</lg>

<lg xml:id="BrP_131.38">
<l><seg type="pāda" n="a">śvabhyāṃ ca sahitaḥ śrīmān</seg> <seg type="pāda" n="b">dakṣiṇāśāpatiḥ prabhuḥ</seg> </l>
<l><seg type="pāda" n="c">brahmāṇaṃ toṣayām āsa</seg> <seg type="pāda" n="d">bhānuṃ vai dakṣiṇe taṭe</seg> //</l>
</lg>

<lg xml:id="BrP_131.39">
<l><seg type="pāda" n="a">īśānam uttare viṣṇuṃ</seg> <seg type="pāda" n="b">svayaṃ dharmaḥ pratāpavān</seg> </l>
<l><seg type="pāda" n="c">dattavanto varaṃ śreṣṭhaṃ</seg> <seg type="pāda" n="d">saramāyā viśāpakam</seg> </l>
<l><seg type="pāda" n="e">varān ayācata bahūṃl</seg> <seg type="pāda" n="f">lokānām upakārakān</seg> //</l>
</lg>

<milestone unit="speaker" n="yama uvāca"/>

<lg xml:id="BrP_131.40">
<l><seg type="pāda" n="a">eṣu snānaṃ tu ye kuryur</seg> <seg type="pāda" n="b">brahmaviṣṇumaheśvarāḥ</seg> </l>
<l><seg type="pāda" n="c">ātmārthaṃ ca parārthaṃ ca</seg> <seg type="pāda" n="d">te kāmān āpnuyuḥ śubhān</seg> //</l>
</lg>

<lg xml:id="BrP_131.41">
<l><seg type="pāda" n="a">bāṇatīrthe tu ye snātvā</seg> <seg type="pāda" n="b">śārṅgapāṇiṃ smaranti vai</seg> </l>
<l><seg type="pāda" n="c">tebhyo dāridryaduḥkhāni</seg> <seg type="pāda" n="d">na bhaveyur yuge yuge</seg> //</l>
</lg>

<lg xml:id="BrP_131.42">
<l><seg type="pāda" n="a">gotīrthe brahmatīrthe vā</seg> <seg type="pāda" n="b">yas tu snātvā yatavrataḥ</seg> </l>
<l><seg type="pāda" n="c">brahmāṇaṃ taṃ namasyātha</seg> <seg type="pāda" n="d">dvīpasyāpi pradakṣiṇam</seg> //</l>
</lg>

<lg xml:id="BrP_131.43">
<l><seg type="pāda" n="a">yaḥ kuryāt tena pṛthivī</seg> <seg type="pāda" n="b">saptadvīpā vasuṃdharā</seg> </l>
<l><seg type="pāda" n="c">pradakṣiṇīkṛtā tatra</seg> <seg type="pāda" n="d">kiṃcid dattvā vasu dvijam</seg> //</l>
</lg>

<lg xml:id="BrP_131.44">
<l><seg type="pāda" n="a">tad devayajanaṃ prāpya</seg> <seg type="pāda" n="b">kiṃcid dhutvā hutāśane</seg> </l>
<l><seg type="pāda" n="c">aśvamedhādiyajñānāṃ</seg> <seg type="pāda" n="d">phalaṃ prāpnoti puṣkalam</seg> //</l>
</lg>

<lg xml:id="BrP_131.45">
<l><seg type="pāda" n="a">yaḥ sakṛt tatra paṭhati</seg> <seg type="pāda" n="b">gāyatrīṃ vedamātaram</seg> </l>
<l><seg type="pāda" n="c">adhītās tena vedā vai</seg> <seg type="pāda" n="d">niṣkāmo muktibhājanam</seg> //</l>
</lg>

<lg xml:id="BrP_131.46">
<l><seg type="pāda" n="a">snātvā tu dakṣiṇe kūle</seg> <seg type="pāda" n="b">śaktiṃ devīṃ tu bhaktitaḥ</seg> </l>
<l><seg type="pāda" n="c">pūjayitvā yathānyāyaṃ</seg> <seg type="pāda" n="d">sarvān kāmān avāpnuyāt</seg> //</l>
</lg>

<lg xml:id="BrP_131.47">
<l><seg type="pāda" n="a">brahmaviṣṇumaheśānāṃ</seg> <seg type="pāda" n="b">śaktir mātā trayīmayī</seg> </l>
<l><seg type="pāda" n="c">sarvān kāmān avāpnoti</seg> <seg type="pāda" n="d">putravān dhanavān bhavet</seg> //</l>
</lg>

<lg xml:id="BrP_131.48">
<l><seg type="pāda" n="a">ādityaṃ bhaktito yas tu</seg> <seg type="pāda" n="b">dakṣiṇe niyato naraḥ</seg> </l>
<l><seg type="pāda" n="c">snātvā paśyeta teneṣṭā</seg> <seg type="pāda" n="d">yajñā vividhadakṣiṇāḥ</seg> //</l>
</lg>

<lg xml:id="BrP_131.49">
<l><seg type="pāda" n="a">kūle yaś cottare caiva</seg> <seg type="pāda" n="b">gaṅgāyā daityasūdanam</seg> </l>
<l><seg type="pāda" n="c">snātvā paśyeta taṃ natvā</seg> <seg type="pāda" n="d">tasya viṣṇoḥ paraṃ padam</seg> //</l>
</lg>

<lg xml:id="BrP_131.50">
<l><seg type="pāda" n="a">yameśvaraṃ tato yas tu</seg> <seg type="pāda" n="b">yamatīrthe tu pūjitam</seg> </l>
<l><seg type="pāda" n="c">snātaḥ paśyati yuktātmā</seg> <seg type="pāda" n="d">sa karoty acireṇa hi</seg> //</l>
</lg>

<lg xml:id="BrP_131.51">
<l><seg type="pāda" n="a">pitṝṇām akṣayaṃ puṇyaṃ</seg> <seg type="pāda" n="b">phaladaṃ kīrtivardhanam</seg> </l>
<l><seg type="pāda" n="c">tatra snānena dānena</seg> <seg type="pāda" n="d">japena stavanena ca</seg> </l>
<l><seg type="pāda" n="e">api duṣkṛtakarmāṇaḥ</seg> <seg type="pāda" n="f">pitaro mokṣam āpnuyuḥ</seg> //</l>
</lg>

<milestone unit="speaker" n="brahmovāca"/>

<lg xml:id="BrP_131.52">
<l><seg type="pāda" n="a">ityādy aṣṭa sahasrāṇi</seg> <seg type="pāda" n="b">tīrthāni trīṇi nārada</seg> </l>
<l><seg type="pāda" n="c">teṣu snānaṃ ca dānaṃ ca</seg> <seg type="pāda" n="d">sarvam akṣayapuṇyadam</seg> //</l>
</lg>

<lg xml:id="BrP_131.53">
<l><seg type="pāda" n="a">eteṣāṃ smaraṇaṃ puṇyaṃ</seg> <seg type="pāda" n="b">nānājanmāghanāśanam</seg> </l>
<l><seg type="pāda" n="c">śravaṇāt pitṛbhiḥ sārdhaṃ</seg> <seg type="pāda" n="d">paṭhanāt svakulaiḥ saha</seg> //</l>
</lg>

<lg xml:id="BrP_131.54">
<l><seg type="pāda" n="a">teṣām apy atipāpāni</seg> <seg type="pāda" n="b">nāśaṃ yānti mamājñayā</seg> </l>
<l><seg type="pāda" n="c">tatra snānādi yaḥ kṛtvā</seg> <seg type="pāda" n="d">kiṃcid dattvā yatātmavān</seg> //</l>
</lg>

<lg xml:id="BrP_131.55">
<l><seg type="pāda" n="a">pitṝṇāṃ piṇḍadānādi</seg> <seg type="pāda" n="b">kṛtvā natvā surān imān</seg> </l>
<l><seg type="pāda" n="c">dhanaṃ dhānyaṃ yaśo vīryam</seg> <seg type="pāda" n="d">āyur ārogyasaṃpadaḥ</seg> //</l>
</lg>

<lg xml:id="BrP_131.56">
<l><seg type="pāda" n="a">putrān pautrān priyāṃ bhāryāṃ</seg> <seg type="pāda" n="b">labdhvā cānyan manīṣitam</seg> </l>
<l><seg type="pāda" n="c">aviyuktaḥ prītamanā</seg> <seg type="pāda" n="d">bandhubhiś cātimānitaḥ</seg> //</l>
</lg>

<lg xml:id="BrP_131.57">
<l><seg type="pāda" n="a">narakasthān api pitṝṃs</seg> <seg type="pāda" n="b">tārayitvā kulāni ca</seg> </l>
<l><seg type="pāda" n="c">pāvayitvā priyair yukto</seg> <seg type="pāda" n="d">hy ante viṣṇuṃ śivaṃ smaret</seg> </l>
<l><seg type="pāda" n="e">tato muktipadaṃ gacched</seg> <seg type="pāda" n="f">devānāṃ vacanaṃ yathā</seg> //</l>
</lg>

<milestone unit="speaker" n="brahmovāca"/>

<lg xml:id="BrP_132.1">
<l><seg type="pāda" n="a">yakṣiṇīsaṃgamaṃ nāma</seg> <seg type="pāda" n="b">tīrthaṃ sarvaphalapradam</seg> </l>
<l><seg type="pāda" n="c">tatra snānena dānena</seg> <seg type="pāda" n="d">sarvān kāmān avāpnuyāt</seg> //</l>
</lg>

<lg xml:id="BrP_132.2">
<l><seg type="pāda" n="a">yatra yakṣeśvaro devo</seg> <seg type="pāda" n="b">darśanād bhuktimuktidaḥ</seg> </l>
<l><seg type="pāda" n="c">tatra ca snānamātreṇa</seg> <seg type="pāda" n="d">sattrayāgaphalaṃ labhet</seg> //</l>
</lg>

<lg xml:id="BrP_132.3">
<l><seg type="pāda" n="a">viśvāvasoḥ svasā nāmnā</seg> <seg type="pāda" n="b">pippalā guruhāsinī</seg> </l>
<l><seg type="pāda" n="c">ṛṣīṇāṃ sattram agamad</seg> <seg type="pāda" n="d">gautamītīravartinām</seg> //</l>
</lg>

<lg xml:id="BrP_132.4">
<l><seg type="pāda" n="a">dṛṣṭvā tatra ṛṣīn kṣāmān</seg> <seg type="pāda" n="b">sā jahāsātigarvitā</seg> </l>
<l><seg type="pāda" n="c">yā gatvāśrāvaya vauṣaḍ</seg> <seg type="pāda" n="d">astu śrauṣaḍ iti sthiram</seg> //</l>
</lg>

<lg xml:id="BrP_132.5">
<l><seg type="pāda" n="a">visvareṇa bruvatī tāṃ</seg> <seg type="pāda" n="b">te śepuḥ srāviṇī bhava</seg> </l>
<l><seg type="pāda" n="c">tato nady abhavat tatra</seg> <seg type="pāda" n="d">yakṣiṇīti suviśrutā</seg> //</l>
</lg>

<lg xml:id="BrP_132.6">
<l><seg type="pāda" n="a">tato viśvāvasuḥ pūjya</seg> <seg type="pāda" n="b">ṛṣīn devaṃ trilocanam</seg> </l>
<l><seg type="pāda" n="c">saṃgamya caiva gautamyā</seg> <seg type="pāda" n="d">tāṃ viśāpām athākarot</seg> //</l>
</lg>

<lg xml:id="BrP_132.7">
<l><seg type="pāda" n="a">tataḥ prabhṛti tat tīrthaṃ</seg> <seg type="pāda" n="b">yakṣiṇīsaṃgamaṃ smṛtam</seg> </l>
<l><seg type="pāda" n="c">tatra snānādidānena</seg> <seg type="pāda" n="d">sarvān kāmān avāpnuyāt</seg> //</l>
</lg>

<lg xml:id="BrP_132.8">
<l><seg type="pāda" n="a">viśvāvasoḥ prasanno 'bhūd</seg> <seg type="pāda" n="b">yatra śaṃbhuḥ śivānvitaḥ</seg> </l>
<l><seg type="pāda" n="c">śaivaṃ tat paramaṃ tīrthaṃ</seg> <seg type="pāda" n="d">durgātīrthaṃ ca viśrutam</seg> //</l>
</lg>

<lg xml:id="BrP_132.9">
<l><seg type="pāda" n="a">sarvapāpaughaharaṇaṃ</seg> <seg type="pāda" n="b">sarvadurgatināśanam</seg> </l>
<l><seg type="pāda" n="c">sarveṣāṃ tīrthamukhyānāṃ</seg> <seg type="pāda" n="d">tad dhi sāraṃ mahāmune</seg> </l>
<l><seg type="pāda" n="e">tīrthaṃ munivaraiḥ khyātaṃ</seg> <seg type="pāda" n="f">sarvasiddhipradaṃ nṛṇām</seg> //</l>
</lg>

<milestone unit="speaker" n="brahmovāca"/>

<lg xml:id="BrP_133.1">
<l><seg type="pāda" n="a">śuklatīrtham iti khyātaṃ</seg> <seg type="pāda" n="b">sarvasiddhikaraṃ nṛṇām</seg> </l>
<l><seg type="pāda" n="c">yasya smaraṇamātreṇa</seg> <seg type="pāda" n="d">sarvakāmān avāpnuyāt</seg> //</l>
</lg>

<lg xml:id="BrP_133.2">
<l><seg type="pāda" n="a">bharadvāja iti khyāto</seg> <seg type="pāda" n="b">muniḥ paramadhārmikaḥ</seg> </l>
<l><seg type="pāda" n="c">tasya paiṭhīnasī nāma</seg> <seg type="pāda" n="d">bhāryā sukalabhūṣaṇā</seg> //</l>
</lg>

<lg xml:id="BrP_133.3">
<l><seg type="pāda" n="a">gautamītīram adhyāste</seg> <seg type="pāda" n="b">pativrataparāyaṇā</seg> </l>
<l><seg type="pāda" n="c">agnīṣomīyam aindrāgnaṃ</seg> <seg type="pāda" n="d">puroḍāśam akalpayat</seg> //</l>
</lg>

<lg xml:id="BrP_133.4">
<l><seg type="pāda" n="a">puroḍāśe śrapyamāṇe</seg> <seg type="pāda" n="b">dhūmāt kaścid ajāyata</seg> </l>
<l><seg type="pāda" n="c">puroḍāśaṃ bhakṣayitvā</seg> <seg type="pāda" n="d">lokatritayabhīṣaṇaḥ</seg> //</l>
</lg>

<lg xml:id="BrP_133.5">
<l><seg type="pāda" n="a">yajñaṃ me hy atra ko haṃsi</seg> <seg type="pāda" n="b">kopāt tvam iti taṃ muniḥ</seg> </l>
<l><seg type="pāda" n="c">provāca satvaraṃ kruddho</seg> <seg type="pāda" n="d">bharadvājo dvijottamaḥ</seg> </l>
<l><seg type="pāda" n="e">tad ṛṣer vacanaṃ śrutvā</seg> <seg type="pāda" n="f">rākṣasaḥ pratyuvāca tam</seg> //</l>
</lg>

<milestone unit="speaker" n="rākṣasa uvāca"/>

<lg xml:id="BrP_133.6">
<l><seg type="pāda" n="a">havyaghna iti vikhyātaṃ</seg> <seg type="pāda" n="b">bharadvāja nibodha mām</seg> </l>
<l><seg type="pāda" n="c">saṃdhyāsuto 'haṃ jyeṣṭhaś ca</seg> <seg type="pāda" n="d">sutaḥ prācīnabarhiṣaḥ</seg> //</l>
</lg>

<lg xml:id="BrP_133.7">
<l><seg type="pāda" n="a">brahmaṇā me varo datto</seg> <seg type="pāda" n="b">yajñān khāda yathāsukham</seg> </l>
<l><seg type="pāda" n="c">mamānujaḥ kaliś cāpi</seg> <seg type="pāda" n="d">balavān atibhīṣaṇaḥ</seg> //</l>
</lg>

<lg xml:id="BrP_133.8">
<l><seg type="pāda" n="a">ahaṃ kṛṣṇaḥ pitā kṛṣṇo</seg> <seg type="pāda" n="b">mātā kṛṣṇā tathānujaḥ</seg> </l>
<l><seg type="pāda" n="c">ahaṃ makhaṃ haniṣyāmi</seg> <seg type="pāda" n="d">yūpaṃ chedmi kṛtāntakaḥ</seg> //</l>
</lg>

<milestone unit="speaker" n="bharadvāja uvāca"/>

<lg xml:id="BrP_133.9">
<l><seg type="pāda" n="a">rakṣyatāṃ me tvayā yajñaḥ</seg> <seg type="pāda" n="b">priyo dharmaḥ sanātanaḥ</seg> </l>
<l><seg type="pāda" n="c">jāne tvāṃ yajñahantāraṃ</seg> <seg type="pāda" n="d">saddvijaṃ rakṣa me kratum</seg> //</l>
</lg>

<milestone unit="speaker" n="yajñaghna uvāca"/>

<lg xml:id="BrP_133.10">
<l><seg type="pāda" n="a">bharadvāja nibodhedaṃ</seg> <seg type="pāda" n="b">vākyaṃ mama samāsataḥ</seg> </l>
<l><seg type="pāda" n="c">brahmaṇāhaṃ purā śapto</seg> <seg type="pāda" n="d">devadānavasaṃnidhau</seg> //</l>
</lg>

<lg xml:id="BrP_133.11">
<l><seg type="pāda" n="a">tataḥ prasādito devo</seg> <seg type="pāda" n="b">mayā lokapitāmahaḥ</seg> </l>
<l><seg type="pāda" n="c">amṛtaiḥ prokṣayiṣyanti</seg> <seg type="pāda" n="d">yadā tvāṃ munisattamāḥ</seg> //</l>
</lg>

<lg xml:id="BrP_133.12">
<l><seg type="pāda" n="a">tadā viśāpo bhavitā</seg> <seg type="pāda" n="b">havyaghna tvaṃ na cānyathā</seg> </l>
<l><seg type="pāda" n="c">evaṃ kariṣyasi yadā</seg> <seg type="pāda" n="d">tataḥ sarvaṃ bhaviṣyati</seg> //</l>
</lg>

<milestone unit="speaker" n="brahmovāca"/>

<lg xml:id="BrP_133.13">
<l><seg type="pāda" n="a">bharadvājaḥ punaḥ prāha</seg> <seg type="pāda" n="b">sakhā me 'si mahāmate</seg> </l>
<l><seg type="pāda" n="c">makhasaṃrakṣaṇaṃ yena</seg> <seg type="pāda" n="d">syān me vada karomi tat</seg> //</l>
</lg>

<lg xml:id="BrP_133.14">
<l><seg type="pāda" n="a">saṃbhūya devā daiteyā</seg> <seg type="pāda" n="b">mamanthuḥ kṣīrasāgaram</seg> </l>
<l><seg type="pāda" n="c">alabhantāmṛtaṃ kaṣṭāt</seg> <seg type="pāda" n="d">tad asmatsulabhaṃ katham</seg> //</l>
</lg>

<lg xml:id="BrP_133.15">
<l><seg type="pāda" n="a">prītyā yadi prasanno 'si</seg> <seg type="pāda" n="b">sulabhaṃ yad vadasva tat</seg> </l>
<l><seg type="pāda" n="c">tad ṛṣer vacanaṃ śrutvā</seg> <seg type="pāda" n="d">rakṣaḥ prāha tadā mudā</seg> //</l>
</lg>

<milestone unit="speaker" n="rakṣa uvāca"/>

<lg xml:id="BrP_133.16">
<l><seg type="pāda" n="a">amṛtaṃ gautamīvāri</seg> <seg type="pāda" n="b">amṛtaṃ svarṇam ucyate</seg> </l>
<l><seg type="pāda" n="c">amṛtaṃ gobhavaṃ cājyam</seg> <seg type="pāda" n="d">amṛtaṃ soma eva ca</seg> //</l>
</lg>

<lg xml:id="BrP_133.17">
<l><seg type="pāda" n="a">etair mām abhiṣiñcasva</seg> <seg type="pāda" n="b">athavaitais tathā tribhiḥ</seg> </l>
<l><seg type="pāda" n="c">gaṅgāyā vāriṇājyena</seg> <seg type="pāda" n="d">hiraṇyena tathaiva ca</seg> </l>
<l><seg type="pāda" n="e">sarvebhyo 'py adhikaṃ divyam</seg> <seg type="pāda" n="f">amṛtaṃ gautamījalam</seg> //</l>
</lg>

<milestone unit="speaker" n="brahmovāca"/>

<lg xml:id="BrP_133.18">
<l><seg type="pāda" n="a">etad ākarṇya sa ṛṣiḥ</seg> <seg type="pāda" n="b">paraṃ saṃtoṣam āgataḥ</seg> </l>
<l><seg type="pāda" n="c">pāṇāv ādāya gaṅgāyāḥ</seg> <seg type="pāda" n="d">salilāmṛtam ādarāt</seg> //</l>
</lg>

<lg xml:id="BrP_133.19">
<l><seg type="pāda" n="a">tenākarod ṛṣī rakṣo</seg> <seg type="pāda" n="b">hy abhiṣiktaṃ tadā makhe</seg> </l>
<l><seg type="pāda" n="c">punaś ca yūpe ca paśāv</seg> <seg type="pāda" n="d">ṛtvikṣu makhamaṇḍale</seg> //</l>
</lg>

<lg xml:id="BrP_133.20">
<l><seg type="pāda" n="a">sarvam evābhavac chuklam</seg> <seg type="pāda" n="b">abhiṣekān mahātmanaḥ</seg> </l>
<l><seg type="pāda" n="c">tad rakṣo 'pi tadā śuklo</seg> <seg type="pāda" n="d">bhūtvotpanno mahābalaḥ</seg> //</l>
</lg>

<lg xml:id="BrP_133.21">
<l><seg type="pāda" n="a">yaḥ purā kṛṣṇarūpo 'bhūt</seg> <seg type="pāda" n="b">sa tu śuklo 'bhavat kṣaṇāt</seg> </l>
<l><seg type="pāda" n="c">yajñaṃ sarvaṃ samāpyātha</seg> <seg type="pāda" n="d">bharadvājaḥ pratāpavān</seg> //</l>
</lg>

<lg xml:id="BrP_133.22">
<l><seg type="pāda" n="a">ṛtvijo 'pi visṛjyātha</seg> <seg type="pāda" n="b">yūpaṃ gaṅgodake 'kṣipat</seg> </l>
<l><seg type="pāda" n="c">gaṅgāmadhye tad dhi yūpam</seg> <seg type="pāda" n="d">adyāpy āste mahāmate</seg> //</l>
</lg>

<lg xml:id="BrP_133.23">
<l><seg type="pāda" n="a">abhiṣiktaṃ cāmṛtena</seg> <seg type="pāda" n="b">abhijñānaṃ tu tan mahat</seg> </l>
<l><seg type="pāda" n="c">tatra tīrthe punā rakṣo</seg> <seg type="pāda" n="d">bharadvājam uvāca ha</seg> //</l>
</lg>

<milestone unit="speaker" n="rakṣa uvāca"/>

<lg xml:id="BrP_133.24">
<l><seg type="pāda" n="a">ahaṃ yāmi bharadvāja</seg> <seg type="pāda" n="b">kṛtaḥ śuklas tvayā punaḥ</seg> </l>
<l><seg type="pāda" n="c">tasmāt tavātra tīrthe ye</seg> <seg type="pāda" n="d">snānadānādipūjanam</seg> //</l>
</lg>

<lg xml:id="BrP_133.25">
<l><seg type="pāda" n="a">kuryus teṣām abhīṣṭāni</seg> <seg type="pāda" n="b">bhaveyur yat phalaṃ makhe</seg> </l>
<l><seg type="pāda" n="c">smaraṇād api pāpāni</seg> <seg type="pāda" n="d">nāśaṃ yāntu sadā mune</seg> //</l>
</lg>

<lg xml:id="BrP_133.26">
<l><seg type="pāda" n="a">tataḥ prabhṛti tat tīrthaṃ</seg> <seg type="pāda" n="b">śuklatīrtham iti smṛtam</seg> </l>
<l><seg type="pāda" n="c">gautamyāṃ daṇḍakāraṇye</seg> <seg type="pāda" n="d">svargadvāram apāvṛtam</seg> //</l>
</lg>

<lg xml:id="BrP_133.27">
<l><seg type="pāda" n="a">ubhayos tīrayoḥ sapta</seg> <seg type="pāda" n="b">sahasrāṇy aparāṇi ca</seg> </l>
<l><seg type="pāda" n="c">tīrthānāṃ muniśārdūla</seg> <seg type="pāda" n="d">sarvasiddhipradāyinām</seg> //</l>
</lg>

<milestone unit="speaker" n="brahmovāca"/>

<lg xml:id="BrP_134.1">
<l><seg type="pāda" n="a">cakratīrtham iti khyātaṃ</seg> <seg type="pāda" n="b">smaraṇāt pāpanāśanam</seg> </l>
<l><seg type="pāda" n="c">tasya prabhāvaṃ vakṣyāmi</seg> <seg type="pāda" n="d">śṛṇu yatnena nārada</seg> //</l>
</lg>

<lg xml:id="BrP_134.2">
<l><seg type="pāda" n="a">ṛṣayaḥ sapta vikhyātā</seg> <seg type="pāda" n="b">vasiṣṭhapramukhā mune</seg> </l>
<l><seg type="pāda" n="c">gautamyās tīram āśritya</seg> <seg type="pāda" n="d">sattrayajñam upāsate</seg> //</l>
</lg>

<lg xml:id="BrP_134.3">
<l><seg type="pāda" n="a">tatra vighna upakrānte</seg> <seg type="pāda" n="b">rakṣobhir atibhīṣaṇe</seg> </l>
<l><seg type="pāda" n="c">mām abhyetyātha munayo</seg> <seg type="pāda" n="d">rakṣaḥkṛtyaṃ nyavedayan</seg> //</l>
</lg>

<lg xml:id="BrP_134.4">
<l><seg type="pāda" n="a">tadāhaṃ pramadārūpaṃ</seg> <seg type="pāda" n="b">māyayāsṛjya nārada</seg> </l>
<l><seg type="pāda" n="c">yasyāś ca darśanād eva</seg> <seg type="pāda" n="d">nāśaṃ yānty atha rākṣasāḥ</seg> //</l>
</lg>

<lg xml:id="BrP_134.5">
<l><seg type="pāda" n="a">evam uktvā tu tāṃ prādām</seg> <seg type="pāda" n="b">ṛṣibhyaḥ pramadāṃ mune</seg> </l>
<l><seg type="pāda" n="c">madvākyād ṛṣayo māyām</seg> <seg type="pāda" n="d">ādāya punar āgaman</seg> //</l>
</lg>

<lg xml:id="BrP_134.6">
<l><seg type="pāda" n="a">ajaikā yā samākhyātā</seg> <seg type="pāda" n="b">kṛṣṇalohitarūpiṇī</seg> </l>
<l><seg type="pāda" n="c">muktakeśīty abhidhayā</seg> <seg type="pāda" n="d">sāste 'dyāpi svarūpiṇī</seg> //</l>
</lg>

<lg xml:id="BrP_134.7">
<l><seg type="pāda" n="a">lokatritayasaṃmoha</seg><seg type="pāda" n="b">dāyinī kāmarūpiṇī</seg> </l>
<l><seg type="pāda" n="c">tadbalāt svasthamanasaḥ</seg> <seg type="pāda" n="d">sarve ca munipuṃgavaḥ</seg> //</l>
</lg>

<lg xml:id="BrP_134.8">
<l><seg type="pāda" n="a">gautamīṃ saritāṃ śreṣṭhāṃ</seg> <seg type="pāda" n="b">punar yajñāya dīkṣitāḥ</seg> </l>
<l><seg type="pāda" n="c">punas tanmakhanāśāya</seg> <seg type="pāda" n="d">rākṣasāḥ samupāgaman</seg> //</l>
</lg>

<lg xml:id="BrP_134.9">
<l><seg type="pāda" n="a">yakṣavāṭāntike māyāṃ</seg> <seg type="pāda" n="b">dṛṣṭvā rākṣasapuṃgavāḥ</seg> </l>
<l><seg type="pāda" n="c">tato nṛtyanti gāyanti</seg> <seg type="pāda" n="d">hasanti ca rudanti ca</seg> //</l>
</lg>

<lg xml:id="BrP_134.10">
<l><seg type="pāda" n="a">māheśvarī mahāmāyā</seg> <seg type="pāda" n="b">prabhāveṇātidarpitā</seg> </l>
<l><seg type="pāda" n="c">teṣāṃ madhye daityapatiḥ</seg> <seg type="pāda" n="d">śambaro nāma vīryavān</seg> //</l>
</lg>

<lg xml:id="BrP_134.11">
<l><seg type="pāda" n="a">māyārūpāṃ tu pramadāṃ</seg> <seg type="pāda" n="b">bhakṣayām āsa nārada</seg> </l>
<l><seg type="pāda" n="c">tad adbhutam atīvāsīt</seg> <seg type="pāda" n="d">tanmāyābaladarśinām</seg> //</l>
</lg>

<lg xml:id="BrP_134.12">
<l><seg type="pāda" n="a">makhe vidhvaṃsyamāne tu</seg> <seg type="pāda" n="b">te viṣṇuṃ śaraṇaṃ yayuḥ</seg> </l>
<l><seg type="pāda" n="c">prādād viṣṇuś cakram atho</seg> <seg type="pāda" n="d">munīnāṃ rakṣaṇāya tu</seg> //</l>
</lg>

<lg xml:id="BrP_134.13">
<l><seg type="pāda" n="a">cakraṃ tad rākṣasān ājau</seg> <seg type="pāda" n="b">daityāṃś ca danujāṃs tathā</seg> </l>
<l><seg type="pāda" n="c">ciccheda tadbhayād eva</seg> <seg type="pāda" n="d">mṛtā rākṣasapuṃgavāḥ</seg> //</l>
</lg>

<lg xml:id="BrP_134.14">
<l><seg type="pāda" n="a">ṛṣibhis tan mahāsattraṃ</seg> <seg type="pāda" n="b">saṃpūrṇam abhavat tadā</seg> </l>
<l><seg type="pāda" n="c">viṣṇoḥ prakṣālitaṃ cakraṃ</seg> <seg type="pāda" n="d">gaṅgāmbhobhiḥ sudarśanam</seg> //</l>
</lg>

<lg xml:id="BrP_134.15">
<l><seg type="pāda" n="a">tataḥ prabhṛti tat tīrthaṃ</seg> <seg type="pāda" n="b">cakratīrtham udāhṛtam</seg> </l>
<l><seg type="pāda" n="c">tatra snānena dānena</seg> <seg type="pāda" n="d">sattrayāgaphalaṃ labhet</seg> //</l>
</lg>

<lg xml:id="BrP_134.16">
<l><seg type="pāda" n="a">tatra pañca śatāny āsaṃs</seg> <seg type="pāda" n="b">tīrthānāṃ pāpahāriṇām</seg> </l>
<l><seg type="pāda" n="c">teṣu snānaṃ tathā dānaṃ</seg> <seg type="pāda" n="d">pratyekaṃ muktidāyakam</seg> //</l>
</lg>

<milestone unit="speaker" n="brahmovāca"/>

<lg xml:id="BrP_135.1">
<l><seg type="pāda" n="a">vāṇīsaṃgamam ākhyātaṃ</seg> <seg type="pāda" n="b">yatra vāgīśvaro haraḥ</seg> </l>
<l><seg type="pāda" n="c">tat tīrthaṃ sarvapāpānāṃ</seg> <seg type="pāda" n="d">mocanaṃ sarvakāmadam</seg> //</l>
</lg>

<lg xml:id="BrP_135.2">
<l><seg type="pāda" n="a">tatra snānena dānena</seg> <seg type="pāda" n="b">brahmahatyādināśanam</seg> </l>
<l><seg type="pāda" n="c">brahmaviṣṇvoś ca saṃvāde</seg> <seg type="pāda" n="d">mahattve ca parasparam</seg> //</l>
</lg>

<lg xml:id="BrP_135.3">
<l><seg type="pāda" n="a">tayor madhye mahādevo</seg> <seg type="pāda" n="b">jyotirmūrtir abhūt kila</seg> </l>
<l><seg type="pāda" n="c">tatraiva vāg uvācedaṃ</seg> <seg type="pāda" n="d">daivī putra tayoḥ śubhā</seg> //</l>
</lg>

<lg xml:id="BrP_135.4">
<l><seg type="pāda" n="a">aham asmi mahāṃs tatra</seg> <seg type="pāda" n="b">aham asmīti vai mithaḥ</seg> </l>
<l><seg type="pāda" n="c">daivī vāk tāv ubhau prāha</seg> <seg type="pāda" n="d">yas tv asyāntaṃ tu paśyati</seg> //</l>
</lg>

<lg xml:id="BrP_135.5">
<l><seg type="pāda" n="a">sa tu jyeṣṭho bhavet tasmān</seg> <seg type="pāda" n="b">mā vādaṃ kartum arhathaḥ</seg> </l>
<l><seg type="pāda" n="c">tadvākyād viṣṇur agamad</seg> <seg type="pāda" n="d">adho 'haṃ cordhvam eva ca</seg> //</l>
</lg>

<lg xml:id="BrP_135.6">
<l><seg type="pāda" n="a">tato viṣṇuḥ śīghram etya</seg> <seg type="pāda" n="b">jyotiḥpārśva upāviśat</seg> </l>
<l><seg type="pāda" n="c">aprāpyāntam ahaṃ prāyāṃ</seg> <seg type="pāda" n="d">dūrād dūrataraṃ mune</seg> //</l>
</lg>

<lg xml:id="BrP_135.7">
<l><seg type="pāda" n="a">tataḥ śrānto nivṛtto 'haṃ</seg> <seg type="pāda" n="b">draṣṭum īśaṃ tu taṃ prabhum</seg> </l>
<l><seg type="pāda" n="c">tadaivaṃ mama dhīr āsīd</seg> <seg type="pāda" n="d">dṛṣṭaś cānto mayā bhṛśam</seg> //</l>
</lg>

<lg xml:id="BrP_135.8">
<l><seg type="pāda" n="a">asya devasya tad viṣṇor</seg> <seg type="pāda" n="b">mama jyaiṣṭhyaṃ sphuṭaṃ bhavet</seg> </l>
<l><seg type="pāda" n="c">punaś cāpi mama tv evaṃ</seg> <seg type="pāda" n="d">matir āsīn mahāmate</seg> //</l>
</lg>

<lg xml:id="BrP_135.9">
<l><seg type="pāda" n="a">satyair vaktraiḥ kathaṃ vakṣye</seg> <seg type="pāda" n="b">pīḍito 'py anṛtaṃ vacaḥ</seg> </l>
<l><seg type="pāda" n="c">nānāvidheṣu pāpeṣu</seg> <seg type="pāda" n="d">nānṛtāt pātakaṃ param</seg> //</l>
</lg>

<lg xml:id="BrP_135.10">
<l><seg type="pāda" n="a">satyair vaktrair asatyāṃ vā</seg> <seg type="pāda" n="b">vācaṃ vakṣye kathaṃ tv iti</seg> </l>
<l><seg type="pāda" n="c">tato 'haṃ pañcamaṃ vaktraṃ</seg> <seg type="pāda" n="d">gardabhākṛtibhīṣaṇam</seg> //</l>
</lg>

<lg xml:id="BrP_135.11">
<l><seg type="pāda" n="a">kṛtvā tenānṛtaṃ vakṣya</seg> <seg type="pāda" n="b">iti dhyātvā ciraṃ tadā</seg> </l>
<l><seg type="pāda" n="c">abravaṃ taṃ hariṃ tatra</seg> <seg type="pāda" n="d">āsīnaṃ jagatāṃ prabhum</seg> //</l>
</lg>

<lg xml:id="BrP_135.12">
<l><seg type="pāda" n="a">asya cānto mayā dṛṣṭas</seg> <seg type="pāda" n="b">tena jyaiṣṭhyaṃ janārdana</seg> </l>
<l><seg type="pāda" n="c">mameti vadataḥ pārśve</seg> <seg type="pāda" n="d">ubhau tau hariśaṃkarau</seg> //</l>
</lg>

<lg xml:id="BrP_135.13">
<l><seg type="pāda" n="a">ekarūpatvam āpannau</seg> <seg type="pāda" n="b">sūryācandramasāv iva</seg> </l>
<l><seg type="pāda" n="c">tau dṛṣṭvā vismito bhītaś</seg> <seg type="pāda" n="d">cāstavaṃ tāv ubhāv api</seg> </l>
<l><seg type="pāda" n="e">tataḥ kruddhau jagannāthau</seg> <seg type="pāda" n="f">vācaṃ tām idam ūcatuḥ</seg> //</l>
</lg>

<milestone unit="speaker" n="hariharāv ūcatuḥ"/>

<lg xml:id="BrP_135.14">
<l><seg type="pāda" n="a">duṣṭe tvaṃ nimnagā bhūyā</seg> <seg type="pāda" n="b">nānṛtād asti pātakam</seg> //</l>
</lg>

<milestone unit="speaker" n="brahmovāca"/>

<lg xml:id="BrP_135.15">
<l><seg type="pāda" n="a">tataḥ sā vihvalā bhūtvā</seg> <seg type="pāda" n="b">nadībhāvam upāgatā</seg> </l>
<l><seg type="pāda" n="c">tad dṛṣṭvā vismito bhītas</seg> <seg type="pāda" n="d">tām abravam ahaṃ tadā</seg> //</l>
</lg>

<lg xml:id="BrP_135.16">
<l><seg type="pāda" n="a">yasmād asatyam uktāsi</seg> <seg type="pāda" n="b">brahmavāci sthitā satī</seg> </l>
<l><seg type="pāda" n="c">tasmād adṛśyā tvaṃ bhūyāḥ</seg> <seg type="pāda" n="d">pāparūpāsy asaṃśayam</seg> //</l>
</lg>

<lg xml:id="BrP_135.17">
<l><seg type="pāda" n="a">etac chāpaṃ viditvā tu</seg> <seg type="pāda" n="b">tau devau praṇatā tadā</seg> </l>
<l><seg type="pāda" n="c">viśāpatvaṃ prārthayantī</seg> <seg type="pāda" n="d">tuṣṭāva ca punaḥ punaḥ</seg> //</l>
</lg>

<lg xml:id="BrP_135.18">
<l><seg type="pāda" n="a">tatas tuṣṭau devadevau</seg> <seg type="pāda" n="b">prārthitau tridaśārcitau</seg> </l>
<l><seg type="pāda" n="c">prītyā hariharāv evaṃ</seg> <seg type="pāda" n="d">vācaṃ vācam athocatuḥ</seg> //</l>
</lg>

<milestone unit="speaker" n="hariharāv ūcatuḥ"/>

<lg xml:id="BrP_135.19">
<l><seg type="pāda" n="a">gaṅgayā saṃgatā bhadre</seg> <seg type="pāda" n="b">yadā tvaṃ lokapāvanī</seg> </l>
<l><seg type="pāda" n="c">tadā punar vapus te syāt</seg> <seg type="pāda" n="d">pavitraṃ hi suśobhane</seg> //</l>
</lg>

<milestone unit="speaker" n="brahmovāca"/>

<lg xml:id="BrP_135.20">
<l><seg type="pāda" n="a">tathety uktvā sāpi devī</seg> <seg type="pāda" n="b">gaṅgayā saṃgatābhavat</seg> </l>
<l><seg type="pāda" n="c">bhāgīrathī gautamī ca</seg> <seg type="pāda" n="d">tataś cāpi svakaṃ vapuḥ</seg> //</l>
</lg>

<lg xml:id="BrP_135.21">
<l><seg type="pāda" n="a">devī sā vyagamad brahman</seg> <seg type="pāda" n="b">devānām api durlabham</seg> </l>
<l><seg type="pāda" n="c">gautamyāṃ saiva vikhyātā</seg> <seg type="pāda" n="d">nāmnā vāṇīti puṇyadā</seg> //</l>
</lg>

<lg xml:id="BrP_135.22">
<l><seg type="pāda" n="a">bhāgīrathyāṃ saiva devī</seg> <seg type="pāda" n="b">sarasvaty abhidhīyate</seg> </l>
<l><seg type="pāda" n="c">ubhayatrāpi vikhyātaḥ</seg> <seg type="pāda" n="d">saṃgamo lokapūjitaḥ</seg> //</l>
</lg>

<lg xml:id="BrP_135.23">
<l><seg type="pāda" n="a">sarasvatīsaṃgamaś ca</seg> <seg type="pāda" n="b">vāṇīsaṃgama eva ca</seg> </l>
<l><seg type="pāda" n="c">gautamyā saṃgatā devī</seg> <seg type="pāda" n="d">vāṇī vācā sarasvatī</seg> //</l>
</lg>

<lg xml:id="BrP_135.24">
<l><seg type="pāda" n="a">sarvatra pūjitaṃ tīrthaṃ</seg> <seg type="pāda" n="b">tatra vācā śivaṃ prabhum</seg> </l>
<l><seg type="pāda" n="c">deveśvaraṃ pūjayitvā</seg> <seg type="pāda" n="d">viśāpam agamad yataḥ</seg> //</l>
</lg>

<lg xml:id="BrP_135.25">
<l><seg type="pāda" n="a">brahmā vidhūya vāgdauṣṭyaṃ</seg> <seg type="pāda" n="b">svaṃ ca dhāmāgamat punaḥ</seg> </l>
<l><seg type="pāda" n="c">tasmāt tatra śucir bhūtvā</seg> <seg type="pāda" n="d">snātvā tatra ca saṃgame</seg> //</l>
</lg>

<lg xml:id="BrP_135.26">
<l><seg type="pāda" n="a">vāgīśvaraṃ tato dṛṣṭvā</seg> <seg type="pāda" n="b">tāvatā muktim āpnuyāt</seg> </l>
<l><seg type="pāda" n="c">dānahomādikaṃ kiṃcid</seg> <seg type="pāda" n="d">upavāsādikāṃ kriyām</seg> //</l>
</lg>

<lg xml:id="BrP_135.27">
<l><seg type="pāda" n="a">yaḥ kuryāt saṃgame puṇye</seg> <seg type="pāda" n="b">saṃsāre na bhavet punaḥ</seg> </l>
<l><seg type="pāda" n="c">ekonaviṃśatiśataṃ</seg> <seg type="pāda" n="d">tīrthānāṃ tīrayor dvayoḥ</seg> </l>
<l><seg type="pāda" n="e">nānājanmārjitāśeṣa</seg><seg type="pāda" n="f">pāpakṣayavidhāyinām</seg> //</l>
</lg>

<milestone unit="speaker" n="brahmovāca"/>

<lg xml:id="BrP_136.1">
<l><seg type="pāda" n="a">viṣṇutīrtham iti khyātaṃ</seg> <seg type="pāda" n="b">tatra vṛttam idaṃ śṛṇu</seg> </l>
<l><seg type="pāda" n="c">maudgalya iti vikhyāto</seg> <seg type="pāda" n="d">mudgalasya suto ṛṣiḥ</seg> //</l>
</lg>

<lg xml:id="BrP_136.2">
<l><seg type="pāda" n="a">tasya bhāryā tu jābālā</seg> <seg type="pāda" n="b">nāmnā khyātā suputriṇī</seg> </l>
<l><seg type="pāda" n="c">pitā ṛṣis tathā vṛddho</seg> <seg type="pāda" n="d">mudgalo lokaviśrutaḥ</seg> //</l>
</lg>

<lg xml:id="BrP_136.3">
<l><seg type="pāda" n="a">tasya bhāryā tathā khyātā</seg> <seg type="pāda" n="b">nāmnā bhāgīrathī śubhā</seg> </l>
<l><seg type="pāda" n="c">sa maudgalyaḥ prātar eva</seg> <seg type="pāda" n="d">gaṅgāṃ snāti yatavrataḥ</seg> //</l>
</lg>

<lg xml:id="BrP_136.4">
<l><seg type="pāda" n="a">nityam eva tv idaṃ karma</seg> <seg type="pāda" n="b">tasyāsīn munisattama</seg> </l>
<l><seg type="pāda" n="c">gaṅgātīre kuśair mṛdbhiḥ</seg> <seg type="pāda" n="d">śamīpuṣpair aharniśam</seg> //</l>
</lg>

<lg xml:id="BrP_136.5">
<l><seg type="pāda" n="a">gurūditena mārgeṇa</seg> <seg type="pāda" n="b">svamānasasaroruhe</seg> </l>
<l><seg type="pāda" n="c">āvāhanaṃ nityam eva</seg> <seg type="pāda" n="d">viṣṇoś cakre sa maudgaliḥ</seg> //</l>
</lg>

<lg xml:id="BrP_136.6">
<l><seg type="pāda" n="a">tenāhūtas tvarann eti</seg> <seg type="pāda" n="b">lakṣmībhartā jagatpatiḥ</seg> </l>
<l><seg type="pāda" n="c">vainateyam athāruhya</seg> <seg type="pāda" n="d">śaṅkhacakragadādharaḥ</seg> //</l>
</lg>

<lg xml:id="BrP_136.7">
<l><seg type="pāda" n="a">pūjitas tena ṛṣiṇā</seg> <seg type="pāda" n="b">sa maudgalyena yatnataḥ</seg> </l>
<l><seg type="pāda" n="c">prabrūte ca kathāś citrā</seg> <seg type="pāda" n="d">maudgalyāya jagatprabhuḥ</seg> //</l>
</lg>

<lg xml:id="BrP_136.8">
<l><seg type="pāda" n="a">tato 'parāhṇasamaye</seg> <seg type="pāda" n="b">viṣṇuḥ prāha sa maudgalim</seg> </l>
<l><seg type="pāda" n="c">yāhi vatsa svabhavanaṃ</seg> <seg type="pāda" n="d">śrānto 'sīti punaḥ punaḥ</seg> //</l>
</lg>

<lg xml:id="BrP_136.9">
<l><seg type="pāda" n="a">evam uktaḥ sa devena</seg> <seg type="pāda" n="b">viṣṇunā yāti sa dvijaḥ</seg> </l>
<l><seg type="pāda" n="c">jagatprabhus tato yāti</seg> <seg type="pāda" n="d">devair yuktaḥ svamandiram</seg> //</l>
</lg>

<lg xml:id="BrP_136.10">
<l><seg type="pāda" n="a">maudgalyo 'pi tathābhyetya</seg> <seg type="pāda" n="b">kiṃcid ādāya nityaśaḥ</seg> </l>
<l><seg type="pāda" n="c">svam eva bhavanaṃ vidvān</seg> <seg type="pāda" n="d">bhāryāyai svārjitaṃ dhanam</seg> //</l>
</lg>

<lg xml:id="BrP_136.11">
<l><seg type="pāda" n="a">dadāti sa mahāviṣṇu</seg><seg type="pāda" n="b">caraṇābjaparāyaṇaḥ</seg> </l>
<l><seg type="pāda" n="c">maudgalyasya priyā sāpi</seg> <seg type="pāda" n="d">pativrataparāyaṇā</seg> //</l>
</lg>

<lg xml:id="BrP_136.12">
<l><seg type="pāda" n="a">śākaṃ mūlaṃ phalaṃ vāpi</seg> <seg type="pāda" n="b">bhartrānītaṃ tu yatnataḥ</seg> </l>
<l><seg type="pāda" n="c">susaṃskṛtyāpy atithīnāṃ</seg> <seg type="pāda" n="d">bālānāṃ bhartur eva ca</seg> //</l>
</lg>

<lg xml:id="BrP_136.13">
<l><seg type="pāda" n="a">dattvā tu bhojanaṃ tebhyaḥ</seg> <seg type="pāda" n="b">paścād bhuṅkte yatavratā</seg> </l>
<l><seg type="pāda" n="c">bhuktavatsv atha sarveṣu</seg> <seg type="pāda" n="d">rātrau nityaṃ sa maudgaliḥ</seg> //</l>
</lg>

<lg xml:id="BrP_136.14">
<l><seg type="pāda" n="a">viṣṇoḥ śrutāḥ kathāś citrās</seg> <seg type="pāda" n="b">tebhyo vakty atha harṣitaḥ</seg> </l>
<l><seg type="pāda" n="c">evaṃ bahutithe kāle</seg> <seg type="pāda" n="d">vyatīte cātivismitā</seg> </l>
<l><seg type="pāda" n="e">maudgalyasya raho bhāryā</seg> <seg type="pāda" n="f">bhartāraṃ vākyam abravīt</seg> //</l>
</lg>

<milestone unit="speaker" n="jābālovāca"/>

<lg xml:id="BrP_136.15">
<l><seg type="pāda" n="a">yadi te viṣṇur abhyeti</seg> <seg type="pāda" n="b">samīpaṃ tridaśārcitaḥ</seg> </l>
<l><seg type="pāda" n="c">tathāpi kaṣṭam asmākaṃ</seg> <seg type="pāda" n="d">kasmād iti jagatprabhum</seg> //</l>
</lg>

<lg xml:id="BrP_136.16">
<l><seg type="pāda" n="a">tat pṛccha tvaṃ mahāprājña</seg> <seg type="pāda" n="b">yadāsau viṣṇur eti ca</seg> </l>
<l><seg type="pāda" n="c">yasmiṃś ca smṛtamātre tu</seg> <seg type="pāda" n="d">jarājanmarujo mṛtiḥ</seg> </l>
<l><seg type="pāda" n="e">nāśaṃ yānti kuto dṛṣṭe</seg> <seg type="pāda" n="f">tasmāt pṛccha jagatpatim</seg> //</l>
</lg>

<milestone unit="speaker" n="brahmovāca"/>

<lg xml:id="BrP_136.17">
<l><seg type="pāda" n="a">tathety uktvā priyāvākyān</seg> <seg type="pāda" n="b">maudgalyo nityavad dharim</seg> </l>
<l><seg type="pāda" n="c">pūjayitvā vinītaś ca</seg> <seg type="pāda" n="d">papraccha sa kṛtāñjaliḥ</seg> //</l>
</lg>

<milestone unit="speaker" n="maudgalya uvāca"/>

<lg xml:id="BrP_136.18">
<l><seg type="pāda" n="a">tvayi smṛte jagannātha</seg> <seg type="pāda" n="b">śokadāridryaduṣkṛtam</seg> </l>
<l><seg type="pāda" n="c">nāśaṃ yāti vipattir me</seg> <seg type="pāda" n="d">tvayi dṛṣṭe kathaṃ sthitā</seg> //</l>
</lg>

<milestone unit="speaker" n="śrīviṣṇur uvāca"/>

<lg xml:id="BrP_136.19">
<l><seg type="pāda" n="a">svakṛtaṃ bhujyate bhūtaiḥ</seg> <seg type="pāda" n="b">sarvaiḥ sarvatra sarvadā</seg> </l>
<l><seg type="pāda" n="c">na kopi kasyacit kiṃcit</seg> <seg type="pāda" n="d">karoty atra hitāhite</seg> //</l>
</lg>

<lg xml:id="BrP_136.20">
<l><seg type="pāda" n="a">yādṛśaṃ copyate bījaṃ</seg> <seg type="pāda" n="b">phalaṃ bhavati tādṛśam</seg> </l>
<l><seg type="pāda" n="c">rasālaḥ syān na nimbasya</seg> <seg type="pāda" n="d">bījāj jātv api kutracit</seg> //</l>
</lg>

<lg xml:id="BrP_136.21">
<l><seg type="pāda" n="a">na kṛtā gautamīsevā</seg> <seg type="pāda" n="b">nārcitau hariśaṃkarau</seg> </l>
<l><seg type="pāda" n="c">na dattaṃ yaiś ca viprebhyas</seg> <seg type="pāda" n="d">te kathaṃ bhājanaṃ śriyaḥ</seg> //</l>
</lg>

<lg xml:id="BrP_136.22">
<l><seg type="pāda" n="a">tvayā na dattaṃ kiṃcic ca</seg> <seg type="pāda" n="b">brāhmaṇebhyo mamāpi ca</seg> </l>
<l><seg type="pāda" n="c">yad dīyate tad eveha</seg> <seg type="pāda" n="d">parasmiṃś copatiṣṭhati</seg> //</l>
</lg>

<lg xml:id="BrP_136.23">
<l><seg type="pāda" n="a">mṛdbhir vārbhiḥ kuśair mantraiḥ</seg> <seg type="pāda" n="b">śucikarma sadaiva yat</seg> </l>
<l><seg type="pāda" n="c">karoti tasmāt pūtātmā</seg> <seg type="pāda" n="d">śarīrasya ca śoṣaṇāt</seg> //</l>
</lg>

<lg xml:id="BrP_136.24">
<l><seg type="pāda" n="a">vinā dānena na kvāpi</seg> <seg type="pāda" n="b">bhogāvāptir nṛṇāṃ bhavet</seg> </l>
<l><seg type="pāda" n="c">satkarmācaraṇāc chuddho</seg> <seg type="pāda" n="d">viraktaḥ syāt tato naraḥ</seg> //</l>
</lg>

<lg xml:id="BrP_136.25">
<l><seg type="pāda" n="a">tato 'pratihatajñāno</seg> <seg type="pāda" n="b">jīvanmuktas tato bhavet</seg> </l>
<l><seg type="pāda" n="c">sarveṣāṃ sulabhā muktir</seg> <seg type="pāda" n="d">madbhaktyā ceha pūrtataḥ</seg> //</l>
</lg>

<lg xml:id="BrP_136.26">
<l><seg type="pāda" n="a">bhuktir dānādinā sarva</seg><seg type="pāda" n="b">bhūtaduḥkhanibarhaṇāt</seg> </l>
<l><seg type="pāda" n="c">athavā lapsyase muktiṃ</seg> <seg type="pāda" n="d">bhaktyā bhuktiṃ na lapsyase</seg> //</l>
</lg>

<milestone unit="speaker" n="maudgalya uvāca"/>

<lg xml:id="BrP_136.27">
<l><seg type="pāda" n="a">bhaktyā muktiḥ kathaṃ bhūyād</seg> <seg type="pāda" n="b">bhukter muktiḥ sudurlabhā</seg> </l>
<l><seg type="pāda" n="c">jātā ced dehināṃ muktiḥ</seg> <seg type="pāda" n="d">kim anyena prayojanam</seg> //</l>
</lg>

<lg xml:id="BrP_136.28">
<l><seg type="pāda" n="a">bhaktyā muktiḥ sarvapūjyā</seg> <seg type="pāda" n="b">tām iccheyaṃ jaganmaya</seg> //</l>
</lg>

<milestone unit="speaker" n="viṣṇur uvāca"/>

<lg xml:id="BrP_136.29">
<l><seg type="pāda" n="a">etad evāntaraṃ brahman</seg> <seg type="pāda" n="b">dīyate mām anusmaran</seg> </l>
<l><seg type="pāda" n="c">brāhmaṇāyāthavārthibhyas</seg> <seg type="pāda" n="d">tad evākṣayatāṃ vrajet</seg> //</l>
</lg>

<lg xml:id="BrP_136.30">
<l><seg type="pāda" n="a">mām adhyātvātha yad dadyāt</seg> <seg type="pāda" n="b">tat tanmātraphalapradam</seg> </l>
<l><seg type="pāda" n="c">tat punar dattam eveha</seg> <seg type="pāda" n="d">na bhogāyātra kalpate</seg> //</l>
</lg>

<lg xml:id="BrP_136.31">
<l><seg type="pāda" n="a">tasmād dehi mahābuddhe</seg> <seg type="pāda" n="b">bhojyaṃ kiṃcin mama dhruvam</seg> </l>
<l><seg type="pāda" n="c">athavā vipramukhyāya</seg> <seg type="pāda" n="d">gautamītīram āśritaḥ</seg> //</l>
</lg>

<milestone unit="speaker" n="brahmovāca"/>

<lg xml:id="BrP_136.32">
<l><seg type="pāda" n="a">maudgalyaḥ prāha taṃ viṣṇuṃ</seg> <seg type="pāda" n="b">deyaṃ mama na vidyate</seg> </l>
<l><seg type="pāda" n="c">nānyat kiṃcana dehādi</seg> <seg type="pāda" n="d">yat tat tvayi samarpitam</seg> //</l>
</lg>

<lg xml:id="BrP_136.33">
<l><seg type="pāda" n="a">tato viṣṇur garutmantaṃ</seg> <seg type="pāda" n="b">prāha śīghraṃ jagatpatiḥ</seg> </l>
<l><seg type="pāda" n="c">ihānayasva kaṇiśaṃ</seg> <seg type="pāda" n="d">mamāyaṃ cārpayiṣyati</seg> //</l>
</lg>

<lg xml:id="BrP_136.34">
<l><seg type="pāda" n="a">tato yogyān ayaṃ bhogān</seg> <seg type="pāda" n="b">prāpsyate manasaḥ priyān</seg> </l>
<l><seg type="pāda" n="c">ākarṇya svāminādiṣṭaṃ</seg> <seg type="pāda" n="d">tathā cakre sa pakṣirāṭ</seg> //</l>
</lg>

<lg xml:id="BrP_136.35">
<l><seg type="pāda" n="a">viṣṇuhaste kaṇān prādāt</seg> <seg type="pāda" n="b">sa maudgalyo yatavrataḥ</seg> </l>
<l><seg type="pāda" n="c">etasminn antare viṣṇur</seg> <seg type="pāda" n="d">viśvakarmāṇam abravīt</seg> //</l>
</lg>

<milestone unit="speaker" n="viṣṇur uvāca"/>

<lg xml:id="BrP_136.36">
<l><seg type="pāda" n="a">yāvac cāsya kule sapta</seg> <seg type="pāda" n="b">puruṣās tāvad eva tu</seg> </l>
<l><seg type="pāda" n="c">bhavitāro mahābuddhe</seg> <seg type="pāda" n="d">tāvat kāmā manīṣitāḥ</seg> </l>
<l><seg type="pāda" n="e">gāvo hiraṇyaṃ dhānyāni</seg> <seg type="pāda" n="f">vastrāṇy ābharaṇāni ca</seg> //</l>
</lg>

<milestone unit="speaker" n="brahmovāca"/>

<lg xml:id="BrP_136.37">
<l><seg type="pāda" n="a">yac ca kiṃcin manaḥprītyai</seg> <seg type="pāda" n="b">loke bhavati bhūṣaṇam</seg> </l>
<l><seg type="pāda" n="c">tat sarvam āpa maudgalyo</seg> <seg type="pāda" n="d">viṣṇugaṅgāprabhāvataḥ</seg> //</l>
</lg>

<lg xml:id="BrP_136.38">
<l><seg type="pāda" n="a">gṛhaṃ gaccheti maudgalyo</seg> <seg type="pāda" n="b">viṣṇunoktas tato yayau</seg> </l>
<l><seg type="pāda" n="c">āśrame svasya sarvarddhiṃ</seg> <seg type="pāda" n="d">dṛṣṭvā ṛṣir abhāṣata</seg> //</l>
</lg>

<milestone unit="speaker" n="ṛṣir uvāca"/>

<lg xml:id="BrP_136.39">
<l><seg type="pāda" n="a">aho dānaprabhāvo 'yam</seg> <seg type="pāda" n="b">aho viṣṇor anusmṛtiḥ</seg> </l>
<l><seg type="pāda" n="c">aho gaṅgāprabhāvaś ca</seg> <seg type="pāda" n="d">kair vicāryo mahān ayam</seg> //</l>
</lg>

<milestone unit="speaker" n="brahmovāca"/>

<lg xml:id="BrP_136.40">
<l><seg type="pāda" n="a">maudgalyo bhāryayā sārdhaṃ</seg> <seg type="pāda" n="b">putraiḥ pautraiś ca bandhubhiḥ</seg> </l>
<l><seg type="pāda" n="c">pitṛbhyāṃ bubhuje bhogān</seg> <seg type="pāda" n="d">bhuktiṃ muktim avāpa ca</seg> //</l>
</lg>

<lg xml:id="BrP_136.41">
<l><seg type="pāda" n="a">tataḥ prabhṛti tat tīrthaṃ</seg> <seg type="pāda" n="b">maudgalyaṃ vaiṣṇavaṃ tathā</seg> </l>
<l><seg type="pāda" n="c">tatra snānaṃ ca dānaṃ ca</seg> <seg type="pāda" n="d">bhuktimuktiphalapradam</seg> //</l>
</lg>

<lg xml:id="BrP_136.42">
<l><seg type="pāda" n="a">tatra śrutiḥ smṛtir vāpi</seg> <seg type="pāda" n="b">tīrthasya syāt kathaṃcana</seg> </l>
<l><seg type="pāda" n="c">tasya viṣṇur bhavet prītaḥ</seg> <seg type="pāda" n="d">pāpair muktaḥ sukhī bhavet</seg> //</l>
</lg>

<lg xml:id="BrP_136.43">
<l><seg type="pāda" n="a">ekādaśa sahasrāṇi</seg> <seg type="pāda" n="b">tīrthānāṃ tīrayor dvayoḥ</seg> </l>
<l><seg type="pāda" n="c">sarvārthadāyināṃ tatra</seg> <seg type="pāda" n="d">snānadānajapādibhiḥ</seg> //</l>
</lg>

<milestone unit="speaker" n="brahmovāca"/>

<lg xml:id="BrP_137.1">
<l><seg type="pāda" n="a">lakṣmītīrtham iti khyātaṃ</seg> <seg type="pāda" n="b">sākṣāl lakṣmīvivardhanam</seg> </l>
<l><seg type="pāda" n="c">alakṣmīnāśanaṃ puṇyam</seg> <seg type="pāda" n="d">ākhyānaṃ śṛṇu nārada</seg> //</l>
</lg>

<lg xml:id="BrP_137.2">
<l><seg type="pāda" n="a">saṃvādaś ca purā tv āsīl</seg> <seg type="pāda" n="b">lakṣmyāḥ putra daridrayā</seg> </l>
<l><seg type="pāda" n="c">parasparavirodhinyāv</seg> <seg type="pāda" n="d">ubhe viśvaṃ samīyatuḥ</seg> //</l>
</lg>

<lg xml:id="BrP_137.3">
<l><seg type="pāda" n="a">tābhyām avyāpṛtaṃ vastu</seg> <seg type="pāda" n="b">tan nāsti bhuvanatraye</seg> </l>
<l><seg type="pāda" n="c">mama jyaiṣṭhyaṃ mama jyaiṣṭhyam</seg> <seg type="pāda" n="d">ity ūcatur ubhe mithaḥ</seg> </l>
<l><seg type="pāda" n="e">ahaṃ pūrvaṃ samudbhūtā</seg> <seg type="pāda" n="f">ity āha śriyam ojasā</seg> //</l>
</lg>

<milestone unit="speaker" n="śrīlakṣmīr uvāca"/>

<lg xml:id="BrP_137.4">
<l><seg type="pāda" n="a">kulaṃ śīlaṃ jīvitaṃ vā</seg> <seg type="pāda" n="b">dehinām aham eva tu</seg> </l>
<l><seg type="pāda" n="c">mayā vinā dehabhājo</seg> <seg type="pāda" n="d">jīvanto 'pi mṛtā iva</seg> //</l>
</lg>

<milestone unit="speaker" n="brahmovāca"/>

<lg xml:id="BrP_137.5">
<l><seg type="pāda" n="a">daridrayā ca sā proktā</seg> <seg type="pāda" n="b">sarvebhyo hy adhikā hy aham</seg> </l>
<l><seg type="pāda" n="c">muktir madāśritā nityaṃ</seg> <seg type="pāda" n="d">daridraivaṃ vaco 'bravīt</seg> //</l>
</lg>

<lg xml:id="BrP_137.6">
<l><seg type="pāda" n="a">kāmaḥ krodhaś ca lobhaś ca</seg> <seg type="pāda" n="b">mado mātsaryam eva ca</seg> </l>
<l><seg type="pāda" n="c">yatrāham asmi tatraite</seg> <seg type="pāda" n="d">na tiṣṭhanti kadācana</seg> //</l>
</lg>

<lg xml:id="BrP_137.7">
<l><seg type="pāda" n="a">na bhayodbhūtir unmāda</seg> <seg type="pāda" n="b">īrṣyā uddhatavṛttitā</seg> </l>
<l><seg type="pāda" n="c">yatrāham asmi tatraite</seg> <seg type="pāda" n="d">na tiṣṭhanti kadācana</seg> //</l>
</lg>

<lg xml:id="BrP_137.8">
<l><seg type="pāda" n="a">daridrāyā vacaḥ śrutvā</seg> <seg type="pāda" n="b">lakṣmīs tāṃ pratyabhāṣata</seg> //</l>
</lg>

<milestone unit="speaker" n="lakṣmīr uvāca"/>

<lg xml:id="BrP_137.9">
<l><seg type="pāda" n="a">alaṃkṛto mayā jantuḥ</seg> <seg type="pāda" n="b">sarvo bhavati pūjitaḥ</seg> </l>
<l><seg type="pāda" n="c">nirdhanaḥ śivatulyo 'pi</seg> <seg type="pāda" n="d">sarvair apy abhibhūyate</seg> //</l>
</lg>

<lg xml:id="BrP_137.10">
<l><seg type="pāda" n="a">dehīti vacanadvārā</seg> <seg type="pāda" n="b">dehasthāḥ pañca devatāḥ</seg> </l>
<l><seg type="pāda" n="c">sadyo nirgatya gacchanti</seg> <seg type="pāda" n="d">dhīśrīhrīśāntikīrtayaḥ</seg> //</l>
</lg>

<lg xml:id="BrP_137.11">
<l><seg type="pāda" n="a">tāvad guṇā gurutvaṃ ca</seg> <seg type="pāda" n="b">yāvan nārthayate param</seg> </l>
<l><seg type="pāda" n="c">arthī cet puruṣo jātaḥ</seg> <seg type="pāda" n="d">kva guṇāḥ kva ca gauravam</seg> //</l>
</lg>

<lg xml:id="BrP_137.12">
<l><seg type="pāda" n="a">tāvat sarvottamo jantus</seg> <seg type="pāda" n="b">tāvat sarvaguṇālayaḥ</seg> </l>
<l><seg type="pāda" n="c">namasyaḥ sarvalokānāṃ</seg> <seg type="pāda" n="d">yāvan nārthayate param</seg> //</l>
</lg>

<lg xml:id="BrP_137.13">
<l><seg type="pāda" n="a">kaṣṭam etan mahāpāpaṃ</seg> <seg type="pāda" n="b">nirdhanatvaṃ śarīriṇām</seg> </l>
<l><seg type="pāda" n="c">na mānayati no vakti</seg> <seg type="pāda" n="d">na spṛśaty adhanaṃ janaḥ</seg> //</l>
</lg>

<lg xml:id="BrP_137.14">
<l><seg type="pāda" n="a">aham eva tataḥ śreṣṭhā</seg> <seg type="pāda" n="b">daridre śṛṇu me vacaḥ</seg> //</l>
</lg>

<milestone unit="speaker" n="brahmovāca"/>

<lg xml:id="BrP_137.15">
<l><seg type="pāda" n="a">tal lakṣmīvacanaṃ śrutvā</seg> <seg type="pāda" n="b">daridrā vākyam abravīt</seg> //</l>
</lg>

<milestone unit="speaker" n="daridrovāca"/>

<lg xml:id="BrP_137.16">
<l><seg type="pāda" n="a">vaktuṃ na lakṣmīr jyeṣṭhāham</seg> <seg type="pāda" n="b">iti vai lajjase muhuḥ</seg> </l>
<l><seg type="pāda" n="c">pāpeṣu ramase nityaṃ</seg> <seg type="pāda" n="d">vihāya puruṣottamam</seg> //</l>
</lg>

<lg xml:id="BrP_137.17">
<l><seg type="pāda" n="a">viśvastavañcakā nityaṃ</seg> <seg type="pāda" n="b">bhavatī ślāghase katham</seg> </l>
<l><seg type="pāda" n="c">sukhaṃ na tādṛk tvatprāptau</seg> <seg type="pāda" n="d">paścāttāpo yathā guruḥ</seg> //</l>
</lg>

<lg xml:id="BrP_137.18">
<l><seg type="pāda" n="a">na tathā jāyate puṃsāṃ</seg> <seg type="pāda" n="b">surayā dāruṇo madaḥ</seg> </l>
<l><seg type="pāda" n="c">tvatsaṃnidhānamātreṇa</seg> <seg type="pāda" n="d">yathā vai viduṣām api</seg> //</l>
</lg>

<lg xml:id="BrP_137.19">
<l><seg type="pāda" n="a">sadaiva ramase lakṣmīḥ</seg> <seg type="pāda" n="b">prāyas tvaṃ pāpakāriṣu</seg> </l>
<l><seg type="pāda" n="c">ahaṃ vasāmi yogyeṣu</seg> <seg type="pāda" n="d">dharmaśīleṣu sarvadā</seg> //</l>
</lg>

<lg xml:id="BrP_137.20">
<l><seg type="pāda" n="a">śivaviṣṇvanurakteṣu</seg> <seg type="pāda" n="b">kṛtajñeṣu mahatsu ca</seg> </l>
<l><seg type="pāda" n="c">sadācāreṣu śānteṣu</seg> <seg type="pāda" n="d">gurusevodyateṣu ca</seg> //</l>
</lg>

<lg xml:id="BrP_137.21">
<l><seg type="pāda" n="a">satsu vidvatsu śūreṣu</seg> <seg type="pāda" n="b">kṛtabuddhiṣu sādhuṣu</seg> </l>
<l><seg type="pāda" n="c">nivasāmi sadā lakṣmīs</seg> <seg type="pāda" n="d">tasmāj jyaiṣṭhyaṃ mayi sthitam</seg> //</l>
</lg>

<lg xml:id="BrP_137.22">
<l><seg type="pāda" n="a">brāhmaṇeṣu śuciṣmatsu</seg> <seg type="pāda" n="b">vratacāriṣu bhikṣuṣu</seg> </l>
<l><seg type="pāda" n="c">nirbhayeṣu vasiṣyāmi</seg> <seg type="pāda" n="d">lakṣmīs tvaṃ śṛṇu te sthitim</seg> //</l>
</lg>

<lg xml:id="BrP_137.23">
<l><seg type="pāda" n="a">rājavartiṣu pāpeṣu</seg> <seg type="pāda" n="b">niṣṭhureṣu khaleṣu ca</seg> </l>
<l><seg type="pāda" n="c">piśuneṣu ca lubdheṣu</seg> <seg type="pāda" n="d">vikṛteṣu śaṭheṣu ca</seg> //</l>
</lg>

<lg xml:id="BrP_137.24">
<l><seg type="pāda" n="a">anāryeṣu kṛtaghneṣu</seg> <seg type="pāda" n="b">dharmaghātiṣu sarvadā</seg> </l>
<l><seg type="pāda" n="c">mitradrohiṣv aniṣṭeṣu</seg> <seg type="pāda" n="d">bhagnacitteṣu vartase</seg> //</l>
</lg>

<milestone unit="speaker" n="brahmovāca"/>

<lg xml:id="BrP_137.25">
<l><seg type="pāda" n="a">evaṃ vivadamāne te</seg> <seg type="pāda" n="b">jagmatur mām ubhe api</seg> </l>
<l><seg type="pāda" n="c">tayor vākyam upaśrutya</seg> <seg type="pāda" n="d">mayokte te ubhe api</seg> //</l>
</lg>

<lg xml:id="BrP_137.26">
<l><seg type="pāda" n="a">mattaḥ pūrvatarā pṛthvī</seg> <seg type="pāda" n="b">āpaḥ pūrvatarās tataḥ</seg> </l>
<l><seg type="pāda" n="c">strīṇāṃ vivādaṃ tā eva</seg> <seg type="pāda" n="d">striyo jānanti netare</seg> //</l>
</lg>

<lg xml:id="BrP_137.27">
<l><seg type="pāda" n="a">viśeṣataḥ punas tābhyaḥ</seg> <seg type="pāda" n="b">kamaṇḍalubhavāś ca yāḥ</seg> </l>
<l><seg type="pāda" n="c">tatrāpi gautamī devī</seg> <seg type="pāda" n="d">niścayaṃ kathayiṣyati</seg> //</l>
</lg>

<lg xml:id="BrP_137.28">
<l><seg type="pāda" n="a">saiva sarvārtisaṃhartrī</seg> <seg type="pāda" n="b">saiva saṃdehakartarī</seg> </l>
<l><seg type="pāda" n="c">te madvākyād bhuvaṃ gatvā</seg> <seg type="pāda" n="d">bhūmyā ca sahite api</seg> //</l>
</lg>

<lg xml:id="BrP_137.29">
<l><seg type="pāda" n="a">adbhiś ca sahitāḥ sarvā</seg> <seg type="pāda" n="b">gautamīṃ yayur āpagām</seg> </l>
<l><seg type="pāda" n="c">bhūmir āpas tayor vākyaṃ</seg> <seg type="pāda" n="d">gautamyai kramaśaḥ sphuṭam</seg> //</l>
</lg>

<lg xml:id="BrP_137.30">
<l><seg type="pāda" n="a">sarvaṃ nivedayām āsur</seg> <seg type="pāda" n="b">yathāvṛttaṃ praṇamya tām</seg> </l>
<l><seg type="pāda" n="c">daridrāyāś ca lakṣmyāś ca</seg> <seg type="pāda" n="d">vākyaṃ madhyasthavat tadā</seg> //</l>
</lg>

<lg xml:id="BrP_137.31">
<l><seg type="pāda" n="a">śṛṇvatsu lokapāleṣu</seg> <seg type="pāda" n="b">śṛṇvatyāṃ bhuvi nārada</seg> </l>
<l><seg type="pāda" n="c">śṛṇvatīṣv apsu sā gaṅgā</seg> <seg type="pāda" n="d">daridrāṃ vākyam abravīt</seg> </l>
<l><seg type="pāda" n="e">saṃpraśasya tathā lakṣmīṃ</seg> <seg type="pāda" n="f">gautamī vākyam abravīt</seg> //</l>
</lg>

<milestone unit="speaker" n="gautamy uvāca"/>

<lg xml:id="BrP_137.32">
<l><seg type="pāda" n="a">brahmaśrīś ca tapaḥśrīś ca</seg> <seg type="pāda" n="b">yajñaśrīḥ kīrtisaṃjñitā</seg> </l>
<l><seg type="pāda" n="c">dhanaśrīś ca yaśaśrīś ca</seg> <seg type="pāda" n="d">vidyā prajñā sarasvatī</seg> //</l>
</lg>

<lg xml:id="BrP_137.33">
<l><seg type="pāda" n="a">bhuktiśrīś cātha muktiś ca</seg> <seg type="pāda" n="b">smṛtir lajjā dhṛtiḥ kṣamā</seg> </l>
<l><seg type="pāda" n="c">siddhis tuṣṭis tathā puṣṭiḥ</seg> <seg type="pāda" n="d">śāntir āpas tathā mahī</seg> //</l>
</lg>

<lg xml:id="BrP_137.34">
<l><seg type="pāda" n="a">ahaṃśaktir athauṣadhyaḥ</seg> <seg type="pāda" n="b">śrutiḥ śuddhir vibhāvarī</seg> </l>
<l><seg type="pāda" n="c">dyaur jyotsnā āśiṣaḥ svastir</seg> <seg type="pāda" n="d">vyāptir māyā uṣā śivā</seg> //</l>
</lg>

<lg xml:id="BrP_137.35">
<l><seg type="pāda" n="a">yat kiṃcid vidyate loke</seg> <seg type="pāda" n="b">lakṣmyā vyāptaṃ carācaram</seg> </l>
<l><seg type="pāda" n="c">brāhmaṇeṣv atha dhīreṣu</seg> <seg type="pāda" n="d">kṣamāvatsv atha sādhuṣu</seg> //</l>
</lg>

<lg xml:id="BrP_137.36">
<l><seg type="pāda" n="a">vidyāyukteṣu cānyeṣu</seg> <seg type="pāda" n="b">bhuktimuktyanusāriṣu</seg> </l>
<l><seg type="pāda" n="c">yad yad ramyaṃ sundaraṃ vā</seg> <seg type="pāda" n="d">tat tal lakṣmīvijṛmbhitam</seg> //</l>
</lg>

<lg xml:id="BrP_137.37">
<l><seg type="pāda" n="a">kim atra bahunoktena</seg> <seg type="pāda" n="b">sarvaṃ lakṣmīmayaṃ jagat</seg> </l>
<l><seg type="pāda" n="c">yasmin kasmiṃś ca yat kiṃcid</seg> <seg type="pāda" n="d">utkṛṣṭaṃ paridṛśyate</seg> //</l>
</lg>

<lg xml:id="BrP_137.38">
<l><seg type="pāda" n="a">lakṣmīmayaṃ tu tat sarvaṃ</seg> <seg type="pāda" n="b">tayā hīnaṃ na kiṃcana</seg> </l>
<l><seg type="pāda" n="c">atremāṃ sundarīṃ devīṃ</seg> <seg type="pāda" n="d">spardhayantī na lajjase</seg> //</l>
</lg>

<lg xml:id="BrP_137.39">
<l><seg type="pāda" n="a">gaccha gaccheti tāṃ gaṅgā</seg> <seg type="pāda" n="b">daridrāṃ vākyam abravīt</seg> </l>
<l><seg type="pāda" n="c">tataḥ prabhṛti gaṅgāmbho</seg> <seg type="pāda" n="d">daridrāvairakāry abhūt</seg> //</l>
</lg>

<lg xml:id="BrP_137.40">
<l><seg type="pāda" n="a">tāvad daridrābhibhavo</seg> <seg type="pāda" n="b">gaṅgā yāvan na sevyate</seg> </l>
<l><seg type="pāda" n="c">tataḥ prabhṛti tat tīrtham</seg> <seg type="pāda" n="d">alakṣmīnāśanaṃ śubham</seg> //</l>
</lg>

<lg xml:id="BrP_137.41">
<l><seg type="pāda" n="a">tatra snānena dānena</seg> <seg type="pāda" n="b">lakṣmīvān puṇyavān bhavet</seg> </l>
<l><seg type="pāda" n="c">tīrthānāṃ ṣaṭ sahasrāṇi</seg> <seg type="pāda" n="d">tasmiṃs tīrthe mahāmate</seg> </l>
<l><seg type="pāda" n="e">devarṣimunijuṣṭānāṃ</seg> <seg type="pāda" n="f">sarvasiddhipradāyinām</seg> //</l>
</lg>

<milestone unit="speaker" n="brahmovāca"/>

<lg xml:id="BrP_138.1">
<l><seg type="pāda" n="a">bhānutīrtham iti khyātaṃ</seg> <seg type="pāda" n="b">sarvasiddhikaraṃ nṛṇām</seg> </l>
<l><seg type="pāda" n="c">tatredaṃ vṛttam ākhyāsye</seg> <seg type="pāda" n="d">mahāpātakanāśanam</seg> //</l>
</lg>

<lg xml:id="BrP_138.2">
<l><seg type="pāda" n="a">śaryātir iti vikhyāto</seg> <seg type="pāda" n="b">rājā paramadhārmikaḥ</seg> </l>
<l><seg type="pāda" n="c">tasya bhāryā sthaviṣṭheti</seg> <seg type="pāda" n="d">rūpeṇāpratimā bhuvi</seg> //</l>
</lg>

<lg xml:id="BrP_138.3">
<l><seg type="pāda" n="a">madhucchandā iti khyāto</seg> <seg type="pāda" n="b">vaiśvāmitro dvijottamaḥ</seg> </l>
<l><seg type="pāda" n="c">purodhās tasya nṛpater</seg> <seg type="pāda" n="d">brahmarṣiḥ śamināṃ prabhuḥ</seg> //</l>
</lg>

<lg xml:id="BrP_138.4">
<l><seg type="pāda" n="a">diśo vijetuṃ sa jagāma rājā</seg> <lb/><seg type="pāda" n="b">purodhasā tena nṛpapravīraḥ</seg></l>
<l><seg type="pāda" n="c">purodhasaṃ prāha mahānubhāvaṃ</seg> <lb/><seg type="pāda" n="d">jitvā diśaś cādhvani saṃniviṣṭaḥ</seg></l>
</lg>

<lg xml:id="BrP_138.5">
<l><seg type="pāda" n="a">papracchedaṃ kena khedaṃ gato 'si</seg> <lb/><seg type="pāda" n="b">hetuṃ vadasveti mahānubhāva</seg></l>
<l><seg type="pāda" n="c">tvam eva rājye mama sarvamānyaḥ</seg> <lb/><seg type="pāda" n="d">samastavidyāniravadyabodhaḥ</seg></l>
</lg>

<lg xml:id="BrP_138.6">
<l><seg type="pāda" n="a">vidhūtapāpaḥ paritāpaśūnyaḥ</seg> <lb/><seg type="pāda" n="b">kim anyacetā iva lakṣyase tvam</seg></l>
<l><seg type="pāda" n="c">jiteyam urvī vijitā narendrā</seg> <lb/><seg type="pāda" n="d">harṣasya hetau mahatīha jāte</seg></l>
</lg>

<lg xml:id="BrP_138.7">
<l><seg type="pāda" n="a">kiṃ tvaṃ kṛśo me vada satyam eva</seg> <lb/><seg type="pāda" n="b">dvijātivaryātimahānubhāva</seg></l>
<l><seg type="pāda" n="c">saṃbodhya śaryātim uvāca vipraś</seg> <lb/><seg type="pāda" n="d">chandomadhuḥ premamayīṃ priyoktim</seg></l>
</lg>

<milestone unit="speaker" n="madhucchandā uvāca"/>

<lg xml:id="BrP_138.8">
<l><seg type="pāda" n="a">śṛṇu bhūpāla madvākyaṃ</seg> <seg type="pāda" n="b">bhāryayā yad udīritam</seg> </l>
<l><seg type="pāda" n="c">sthite yāme vayaṃ yāmo</seg> <seg type="pāda" n="d">yāminī cārdhagāminī</seg> //</l>
</lg>

<lg xml:id="BrP_138.9">
<l><seg type="pāda" n="a">svāminī cāsya dehasya</seg> <seg type="pāda" n="b">kāminī māṃ pratīkṣate</seg> </l>
<l><seg type="pāda" n="c">smṛtvā tat kāminīvākyaṃ</seg> <seg type="pāda" n="d">śoṣaṃ yāti kalevaram</seg> </l>
<l><seg type="pāda" n="e">vikāre smarasaṃjāte</seg> <seg type="pāda" n="f">jīvātur nalinānanā</seg> //</l>
</lg>

<milestone unit="speaker" n="brahmovāca"/>

<lg xml:id="BrP_138.10">
<l><seg type="pāda" n="a">vihasya cābravīd rājā</seg> <seg type="pāda" n="b">purodhasam ariṃdamaḥ</seg> //</l>
</lg>

<milestone unit="speaker" n="rājovāca"/>

<lg xml:id="BrP_138.11">
<l><seg type="pāda" n="a">tvaṃ gurur mama mitraṃ ca</seg> <seg type="pāda" n="b">kim ātmānaṃ viḍambase</seg> </l>
<l><seg type="pāda" n="c">kim anena mahāprājña</seg> <seg type="pāda" n="d">mama vākyena mānada</seg> </l>
<l><seg type="pāda" n="e">kṣaṇavidhvaṃsini sukhe</seg> <seg type="pāda" n="f">kā nāmāsthā mahātmanām</seg> //</l>
</lg>

<milestone unit="speaker" n="brahmovāca"/>

<lg xml:id="BrP_138.12">
<l><seg type="pāda" n="a">etad ākarṇya matimān</seg> <seg type="pāda" n="b">madhucchandā vaco 'bravīt</seg> //</l>
</lg>

<milestone unit="speaker" n="madhucchandā uvāca"/>

<lg xml:id="BrP_138.13">
<l><seg type="pāda" n="a">yatrānukūlyaṃ daṃpatyos</seg> <seg type="pāda" n="b">trivargas tatra vardhate</seg> </l>
<l><seg type="pāda" n="c">na cedaṃ dūṣaṇaṃ rājan</seg> <seg type="pāda" n="d">bhūṣaṇaṃ cātimanyatām</seg> //</l>
</lg>

<milestone unit="speaker" n="brahmovāca"/>

<lg xml:id="BrP_138.14">
<l><seg type="pāda" n="a">ājagāma svakaṃ deśaṃ</seg> <seg type="pāda" n="b">mahatyā senayā vṛtaḥ</seg> </l>
<l><seg type="pāda" n="c">parīkṣārthaṃ ca tatprema</seg> <seg type="pāda" n="d">puryāṃ vārttām adīdiśat</seg> //</l>
</lg>

<lg xml:id="BrP_138.15">
<l><seg type="pāda" n="a">diśo vijetuṃ śaryātau</seg> <seg type="pāda" n="b">yāte rākṣasapuṃgavaḥ</seg> </l>
<l><seg type="pāda" n="c">hatvā rasātalaṃ yāto</seg> <seg type="pāda" n="d">rājānaṃ sapurodhasam</seg> //</l>
</lg>

<lg xml:id="BrP_138.16">
<l><seg type="pāda" n="a">rājño bhāryā niścayāya</seg> <seg type="pāda" n="b">pravṛttā munisattama</seg> </l>
<l><seg type="pāda" n="c">vārttāṃ śrutvā dūtamukhān</seg> <seg type="pāda" n="d">madhucchandaḥpriyā punaḥ</seg> //</l>
</lg>

<lg xml:id="BrP_138.17">
<l><seg type="pāda" n="a">tadaivābhūd gataprāṇā</seg> <seg type="pāda" n="b">tad vicitram ivābhavat</seg> </l>
<l><seg type="pāda" n="c">tasyā vṛttaṃ tu te dṛṣṭvā</seg> <seg type="pāda" n="d">dūtā rājñe nyavedayan</seg> //</l>
</lg>

<lg xml:id="BrP_138.18">
<l><seg type="pāda" n="a">yat kṛtaṃ rājapatnībhiḥ</seg> <seg type="pāda" n="b">priyayā ca purodhasaḥ</seg> </l>
<l><seg type="pāda" n="c">vismito duḥkhito rājā</seg> <seg type="pāda" n="d">punar dūtān abhāṣata</seg> //</l>
</lg>

<milestone unit="speaker" n="rājovāca"/>

<lg xml:id="BrP_138.19">
<l><seg type="pāda" n="a">śīghraṃ gacchantu he dūtā</seg> <seg type="pāda" n="b">brāhmaṇyā yat kalevaram</seg> </l>
<l><seg type="pāda" n="c">rakṣantu vārttāṃ kuruta</seg> <seg type="pāda" n="d">rājāgantā purodhasā</seg> //</l>
</lg>

<milestone unit="speaker" n="brahmovāca"/>

<lg xml:id="BrP_138.20">
<l><seg type="pāda" n="a">iti cintāture rājñi</seg> <seg type="pāda" n="b">vāg uvācāśarīriṇī</seg> //</l>
</lg>

<milestone unit="speaker" n="ākāśavāg uvāca"/>

<lg xml:id="BrP_138.21">
<l><seg type="pāda" n="a">vidhāsyaty akhilaṃ gaṅgā</seg> <seg type="pāda" n="b">rājaṃs tava samīhitam</seg> </l>
<l><seg type="pāda" n="c">sarvābhiṣaṅgaśamanī</seg> <seg type="pāda" n="d">pāvanī bhuvi gautamī</seg> //</l>
</lg>

<milestone unit="speaker" n="brahmovāca"/>

<lg xml:id="BrP_138.22">
<l><seg type="pāda" n="a">etac chrutvā sa śaryātir</seg> <seg type="pāda" n="b">gautamītaṭam āśritaḥ</seg> </l>
<l><seg type="pāda" n="c">brāhmaṇebhyo dhanaṃ dattvā</seg> <seg type="pāda" n="d">tarpayitvā pitṝn dvijān</seg> //</l>
</lg>

<lg xml:id="BrP_138.23">
<l><seg type="pāda" n="a">purohitaṃ dvijaśreṣṭhaṃ</seg> <seg type="pāda" n="b">preṣayitvā dhanānvitam</seg> </l>
<l><seg type="pāda" n="c">anyatra tīrthe sārtheṣu</seg> <seg type="pāda" n="d">dānaṃ dehi prayatnataḥ</seg> //</l>
</lg>

<lg xml:id="BrP_138.24">
<l><seg type="pāda" n="a">etat sarvaṃ na jānāti</seg> <seg type="pāda" n="b">rājñaḥ kṛtyaṃ purohitaḥ</seg> </l>
<l><seg type="pāda" n="c">gate tasmin gurau rājā</seg> <seg type="pāda" n="d">vaiśvāmitre mahātmani</seg> //</l>
</lg>

<lg xml:id="BrP_138.25">
<l><seg type="pāda" n="a">sarvaṃ balaṃ preṣayitvā</seg> <seg type="pāda" n="b">gaṅgātīre 'gnim āviśat</seg> </l>
<l><seg type="pāda" n="c">ity uktvā sa tu rājendro</seg> <seg type="pāda" n="d">gaṅgāṃ bhānuṃ surān api</seg> //</l>
</lg>

<lg xml:id="BrP_138.26">
<l><seg type="pāda" n="a">yadi dattaṃ yadi hutaṃ</seg> <seg type="pāda" n="b">yadi trātā prajā mayā</seg> </l>
<l><seg type="pāda" n="c">tena satyena sā sādhvī</seg> <seg type="pāda" n="d">mamāyuṣyeṇa jīvatu</seg> //</l>
</lg>

<lg xml:id="BrP_138.27">
<l><seg type="pāda" n="a">ity uktvāgnau praviṣṭe tu</seg> <seg type="pāda" n="b">śaryātau nṛpasattame</seg> </l>
<l><seg type="pāda" n="c">tadaiva jīvitā bhāryā</seg> <seg type="pāda" n="d">rājñas tasya purodhasaḥ</seg> //</l>
</lg>

<lg xml:id="BrP_138.28">
<l><seg type="pāda" n="a">agnipraviṣṭaṃ rājānaṃ</seg> <seg type="pāda" n="b">śrutvā vismayakāraṇam</seg> </l>
<l><seg type="pāda" n="c">pativratāṃ tathā bhāryāṃ</seg> <seg type="pāda" n="d">mṛtāṃ jīvānvitāṃ punaḥ</seg> //</l>
</lg>

<lg xml:id="BrP_138.29">
<l><seg type="pāda" n="a">tadarthaṃ cāpi rājānaṃ</seg> <seg type="pāda" n="b">tyaktātmānaṃ viśeṣataḥ</seg> </l>
<l><seg type="pāda" n="c">ātmanaś ca punaḥ kṛtyam</seg> <seg type="pāda" n="d">asmaran nṛpater guruḥ</seg> //</l>
</lg>

<lg xml:id="BrP_138.30">
<l><seg type="pāda" n="a">aham apy agnim āvekṣya</seg> <seg type="pāda" n="b">uta yāsye priyāntikam</seg> </l>
<l><seg type="pāda" n="c">athaveha tapas tapsye</seg> <seg type="pāda" n="d">tato niścayavān dvijaḥ</seg> //</l>
</lg>

<lg xml:id="BrP_138.31">
<l><seg type="pāda" n="a">etad evātmanaḥ kṛtyaṃ</seg> <seg type="pāda" n="b">manye sukṛtam eva ca</seg> </l>
<l><seg type="pāda" n="c">jīvayāmi ca rājānaṃ</seg> <seg type="pāda" n="d">tato yāmi priyāṃ punaḥ</seg> //</l>
</lg>

<lg xml:id="BrP_138.32">
<l><seg type="pāda" n="a">etad eva śubhaṃ me syāt</seg> <seg type="pāda" n="b">tatas tuṣṭāva bhāskaram</seg> </l>
<l><seg type="pāda" n="c">na hy anyaḥ kopi devo 'sti</seg> <seg type="pāda" n="d">sarvābhīṣṭaprado raveḥ</seg> //</l>
</lg>

<milestone unit="speaker" n="madhucchandā uvāca"/>

<lg xml:id="BrP_138.33">
<l><seg type="pāda" n="a">namo 'stu tasmai sūryāya</seg> <seg type="pāda" n="b">muktaye 'mitatejase</seg> </l>
<l><seg type="pāda" n="c">chandomayāya devāya</seg> <seg type="pāda" n="d">oṃkārārthāya te namaḥ</seg> //</l>
</lg>

<lg xml:id="BrP_138.34">
<l><seg type="pāda" n="a">virūpāya surūpāya</seg> <seg type="pāda" n="b">triguṇāya trimūrtaye</seg> </l>
<l><seg type="pāda" n="c">sthityutpattivināśānāṃ</seg> <seg type="pāda" n="d">hetave prabhaviṣṇave</seg> //</l>
</lg>

<milestone unit="speaker" n="brahmovāca"/>

<lg xml:id="BrP_138.35">
<l><seg type="pāda" n="a">tataḥ prasannaḥ sūryo 'bhūd</seg> <seg type="pāda" n="b">varayasvety abhāṣata</seg> //</l>
</lg>

<milestone unit="speaker" n="madhucchandā uvāca"/>

<lg xml:id="BrP_138.36">
<l><seg type="pāda" n="a">rājānaṃ dehi deveśa</seg> <seg type="pāda" n="b">bhāryāṃ ca priyavādinīm</seg> </l>
<l><seg type="pāda" n="c">ātmanaś ca śubhān putrān</seg> <seg type="pāda" n="d">rājñaś caiva śubhān varān</seg> //</l>
</lg>

<milestone unit="speaker" n="brahmovāca"/>

<lg xml:id="BrP_138.37">
<l><seg type="pāda" n="a">tataḥ prādāj jagannāthaḥ</seg> <seg type="pāda" n="b">śaryātiṃ ratnabhūṣitam</seg> </l>
<l><seg type="pāda" n="c">tāṃ ca bhāryāṃ varān anyān</seg> <seg type="pāda" n="d">sarvaṃ kṣemamayaṃ tathā</seg> //</l>
</lg>

<lg xml:id="BrP_138.38">
<l><seg type="pāda" n="a">tato yātaḥ priyāviṣṭaḥ</seg> <seg type="pāda" n="b">prītena ca purodhasā</seg> </l>
<l><seg type="pāda" n="c">yayau sukhī svakaṃ deśaṃ</seg> <seg type="pāda" n="d">tat tu tīrthaṃ śubhaṃ smṛtam</seg> //</l>
</lg>

<lg xml:id="BrP_138.39">
<l><seg type="pāda" n="a">tatra trīṇi sahasrāṇi</seg> <seg type="pāda" n="b">tīrthāni guṇavanti ca</seg> </l>
<l><seg type="pāda" n="c">tataḥ prabhṛti tat tīrthaṃ</seg> <seg type="pāda" n="d">bhānutīrtham udāhṛtam</seg> //</l>
</lg>

<lg xml:id="BrP_138.40">
<l><seg type="pāda" n="a">mṛtasaṃjīvanaṃ caiva</seg> <seg type="pāda" n="b">śāryātaṃ ceti viśrutam</seg> </l>
<l><seg type="pāda" n="c">mādhucchandasamākhyātaṃ</seg> <seg type="pāda" n="d">smaraṇāt pāpanun mune</seg> //</l>
</lg>

<lg xml:id="BrP_138.41">
<l><seg type="pāda" n="a">teṣu snānaṃ ca dānaṃ ca</seg> <seg type="pāda" n="b">sarvakratuphalapradam</seg> </l>
<l><seg type="pāda" n="c">mṛtasaṃjīvanaṃ tat syād</seg> <seg type="pāda" n="d">āyurārogyavardhanam</seg> //</l>
</lg>

<milestone unit="speaker" n="brahmovāca"/>

<lg xml:id="BrP_139.1">
<l><seg type="pāda" n="a">khaḍgatīrtham iti khyātaṃ</seg> <seg type="pāda" n="b">gautamyā uttare taṭe</seg> </l>
<l><seg type="pāda" n="c">tatra snānena dānena</seg> <seg type="pāda" n="d">muktibhāgī bhaven naraḥ</seg> //</l>
</lg>

<lg xml:id="BrP_139.2">
<l><seg type="pāda" n="a">tatra vṛttaṃ pravakṣyāmi</seg> <seg type="pāda" n="b">śṛṇu nārada yatnataḥ</seg> </l>
<l><seg type="pāda" n="c">pailūṣa iti vikhyātaḥ</seg> <seg type="pāda" n="d">kavaṣasya suto dvijaḥ</seg> //</l>
</lg>

<lg xml:id="BrP_139.3">
<l><seg type="pāda" n="a">kuṭumbabhārāt parito</seg> <seg type="pāda" n="b">hy arthārthī paridhāvati</seg> </l>
<l><seg type="pāda" n="c">na kimapy āsasādāsau</seg> <seg type="pāda" n="d">tato vairāgyam āsthitaḥ</seg> //</l>
</lg>

<lg xml:id="BrP_139.4">
<l><seg type="pāda" n="a">atyantavimukhe daive</seg> <seg type="pāda" n="b">vyarthībhūte tu pauruṣe</seg> </l>
<l><seg type="pāda" n="c">na vairāgyād anyad asti</seg> <seg type="pāda" n="d">paṇḍitasyāvalambanam</seg> //</l>
</lg>

<lg xml:id="BrP_139.5">
<l><seg type="pāda" n="a">iti saṃcintayām āsa</seg> <seg type="pāda" n="b">tadāsau niḥśvasan muhuḥ</seg> </l>
<l><seg type="pāda" n="c">kramāgataṃ dhanaṃ nāsti</seg> <seg type="pāda" n="d">poṣyāś ca bahavo mama</seg> //</l>
</lg>

<lg xml:id="BrP_139.6">
<l><seg type="pāda" n="a">mānī cātmā na kaṣṭārho</seg> <seg type="pāda" n="b">hā dhig durdaivaceṣṭitam</seg> </l>
<l><seg type="pāda" n="c">sa kadācid vṛttiyuto</seg> <seg type="pāda" n="d">vṛttibhiḥ parivartayan</seg> //</l>
</lg>

<lg xml:id="BrP_139.7">
<l><seg type="pāda" n="a">na lebhe tad dhanaṃ vṛtter</seg> <seg type="pāda" n="b">virāgam agamat tadā</seg> </l>
<l><seg type="pāda" n="c">sevā niṣiddhā yā kācid</seg> <seg type="pāda" n="d">gahanā duṣkaraṃ tapaḥ</seg> //</l>
</lg>

<lg xml:id="BrP_139.8">
<l><seg type="pāda" n="a">balād ākarṣatīyaṃ māṃ</seg> <seg type="pāda" n="b">tṛṣṇā sarvatra duṣkṛte</seg> </l>
<l><seg type="pāda" n="c">tvayāpakṛtam ajñānāt</seg> <seg type="pāda" n="d">tasmāt tṛṣṇe namo 'stu te</seg> //</l>
</lg>

<lg xml:id="BrP_139.9">
<l><seg type="pāda" n="a">evaṃ vicintya medhāvī</seg> <seg type="pāda" n="b">tṛṣṇāchedāya kiṃ bhavet</seg> </l>
<l><seg type="pāda" n="c">ity ālocya sa pailūṣaḥ</seg> <seg type="pāda" n="d">pitaraṃ vākyam abravīt</seg> //</l>
</lg>

<milestone unit="speaker" n="pailūṣa uvāca"/>

<lg xml:id="BrP_139.10">
<l><seg type="pāda" n="a">jñānāsinā krodhalobhau</seg> <seg type="pāda" n="b">saṃsṛtiṃ cātidustarām</seg> </l>
<l><seg type="pāda" n="c">chedmīmāṃ kena he tāta</seg> <seg type="pāda" n="d">tam upāyaṃ vada prabho</seg> //</l>
</lg>

<milestone unit="speaker" n="kavaṣa uvāca"/>

<lg xml:id="BrP_139.11">
<l><seg type="pāda" n="a">īśvarāj jñānam anvicched</seg> <seg type="pāda" n="b">ity eṣā vaidikī śrutiḥ</seg> </l>
<l><seg type="pāda" n="c">tasmād ārādhayeśānaṃ</seg> <seg type="pāda" n="d">tato jñānam avāpsyasi</seg> //</l>
</lg>

<milestone unit="speaker" n="brahmovāca"/>

<lg xml:id="BrP_139.12">
<l><seg type="pāda" n="a">tathety uktvā sa pailūṣo</seg> <seg type="pāda" n="b">jñānāyeśvaram ārcayat</seg> </l>
<l><seg type="pāda" n="c">tatas tuṣṭo maheśāno</seg> <seg type="pāda" n="d">jñānaṃ prādād dvijātaye</seg> </l>
<l><seg type="pāda" n="e">prāptajñāno mahābuddhir</seg> <seg type="pāda" n="f">gāthāḥ provāca muktidāḥ</seg> //</l>
</lg>

<milestone unit="speaker" n="pailūṣa uvāca"/>

<lg xml:id="BrP_139.13">
<l><seg type="pāda" n="a">krodhas tu prathamaṃ śatrur</seg> <seg type="pāda" n="b">niṣphalo dehanāśanaḥ</seg> </l>
<l><seg type="pāda" n="c">jñānakhaḍgena taṃ chittvā</seg> <seg type="pāda" n="d">paramaṃ sukham āpnuyāt</seg> //</l>
</lg>

<lg xml:id="BrP_139.14">
<l><seg type="pāda" n="a">tṛṣṇā bahuvidhā māyā</seg> <seg type="pāda" n="b">bandhanī pāpakāriṇī</seg> </l>
<l><seg type="pāda" n="c">chittvaitāṃ jñānakhaḍgena</seg> <seg type="pāda" n="d">sukhaṃ tiṣṭhati mānavaḥ</seg> //</l>
</lg>

<lg xml:id="BrP_139.15">
<l><seg type="pāda" n="a">saṅgas tu paramo 'dharmo</seg> <seg type="pāda" n="b">devādīnām iti śrutiḥ</seg> </l>
<l><seg type="pāda" n="c">asaṅgasyātmano hy asya</seg> <seg type="pāda" n="d">saṅgo 'yaṃ paramo ripuḥ</seg> //</l>
</lg>

<lg xml:id="BrP_139.16">
<l><seg type="pāda" n="a">chittvainaṃ jñānakhaḍgena</seg> <seg type="pāda" n="b">śivaikatvam avāpnuyāt</seg> </l>
<l><seg type="pāda" n="c">saṃśayaḥ paramo nāśo</seg> <seg type="pāda" n="d">dharmārthānāṃ vināśakṛt</seg> //</l>
</lg>

<lg xml:id="BrP_139.17">
<l><seg type="pāda" n="a">chittvainaṃ saṃśayaṃ jantuḥ</seg> <seg type="pāda" n="b">paramepsitam āpnuyāt</seg> </l>
<l><seg type="pāda" n="c">piśācīva viśaty āśā</seg> <seg type="pāda" n="d">nirdahaty akhilaṃ sukham</seg> </l>
<l><seg type="pāda" n="e">pūrṇāhantāsinā chittvā</seg> <seg type="pāda" n="f">jīvan muktim avāpnuyāt</seg> //</l>
</lg>

<milestone unit="speaker" n="brahmovāca"/>

<lg xml:id="BrP_139.18">
<l><seg type="pāda" n="a">tato jñānam avāpyāsau</seg> <seg type="pāda" n="b">gaṅgātīraṃ samāśritaḥ</seg> </l>
<l><seg type="pāda" n="c">jñānakhaḍgena nirmohas</seg> <seg type="pāda" n="d">tato muktim avāpa saḥ</seg> //</l>
</lg>

<lg xml:id="BrP_139.19">
<l><seg type="pāda" n="a">tataḥ prabhṛti tat tīrthaṃ</seg> <seg type="pāda" n="b">khaḍgatīrtham iti smṛtam</seg> </l>
<l><seg type="pāda" n="c">jñānatīrthaṃ ca kavaṣaṃ</seg> <seg type="pāda" n="d">pailūṣaṃ sarvakāmadam</seg> //</l>
</lg>

<lg xml:id="BrP_139.20">
<l><seg type="pāda" n="a">ityādiṣaṭsahasrāṇi</seg> <seg type="pāda" n="b">tīrthāny āhur maharṣayaḥ</seg> </l>
<l><seg type="pāda" n="c">aśeṣapāpatāpaugha</seg><seg type="pāda" n="d">harāṇīṣṭapradāni ca</seg> //</l>
</lg>

<milestone unit="speaker" n="brahmovāca"/>

<lg xml:id="BrP_140.1">
<l><seg type="pāda" n="a">ātreyam iti vikhyātam</seg> <seg type="pāda" n="b">anvindraṃ tīrtham uttamam</seg> </l>
<l><seg type="pāda" n="c">tasya prabhāvaṃ vakṣyāmi</seg> <seg type="pāda" n="d">bhraṣṭarājyapradāyakam</seg> //</l>
</lg>

<lg xml:id="BrP_140.2">
<l><seg type="pāda" n="a">gautamyā uttare tīra</seg> <seg type="pāda" n="b">ātreyo bhagavān ṛṣiḥ</seg> </l>
<l><seg type="pāda" n="c">anvārebhe 'tha sattrāṇi</seg> <seg type="pāda" n="d">ṛtvigbhir munibhir vṛtaḥ</seg> //</l>
</lg>

<lg xml:id="BrP_140.3">
<l><seg type="pāda" n="a">tasya hotābhavat tv agnir</seg> <seg type="pāda" n="b">havyavāhana eva ca</seg> </l>
<l><seg type="pāda" n="c">evaṃ sattre tu saṃpūrṇa</seg> <seg type="pāda" n="d">iṣṭiṃ māheśvarīṃ punaḥ</seg> //</l>
</lg>

<lg xml:id="BrP_140.4">
<l><seg type="pāda" n="a">kṛtvaiśvaryam agād vipraḥ</seg> <seg type="pāda" n="b">sarvatra gatim eva ca</seg> </l>
<l><seg type="pāda" n="c">indrasya bhavanaṃ ramyaṃ</seg> <seg type="pāda" n="d">svargalokaṃ rasātalam</seg> //</l>
</lg>

<lg xml:id="BrP_140.5">
<l><seg type="pāda" n="a">svecchayā yāti viprendraḥ</seg> <seg type="pāda" n="b">prabhāvāt tapasaḥ śubhāt</seg> </l>
<l><seg type="pāda" n="c">sa kadācid divaṃ gatvā</seg> <seg type="pāda" n="d">indralokam agāt punaḥ</seg> //</l>
</lg>

<lg xml:id="BrP_140.6">
<l><seg type="pāda" n="a">tatrāpaśyat sahasrākṣaṃ</seg> <seg type="pāda" n="b">suraiḥ parivṛtaṃ śubhaiḥ</seg> </l>
<l><seg type="pāda" n="c">stūyamānaṃ siddhasādhyaiḥ</seg> <seg type="pāda" n="d">prekṣantaṃ nṛtyam uttamam</seg> </l>
<l><seg type="pāda" n="e">śṛṇvānaṃ madhuraṃ gītam</seg> <seg type="pāda" n="f">apsarobhiś ca vījitam</seg> //</l>
</lg>

<lg xml:id="BrP_140.7">
<l><seg type="pāda" n="a">upopaviṣṭaiḥ suranāyakais taiḥ</seg> <lb/><seg type="pāda" n="b">saṃpūjyamānaṃ mahadāsanastham</seg></l>
<l><seg type="pāda" n="c">jayantam aṅke vinidhāya sūnuṃ</seg> <lb/><seg type="pāda" n="d">śacyā yutaṃ prāptaratiṃ mahiṣṭham</seg></l>
</lg>

<lg xml:id="BrP_140.8">
<l><seg type="pāda" n="a">satāṃ śaraṇyaṃ varadaṃ mahendraṃ</seg> <lb/><seg type="pāda" n="b">samīkṣya viprādhipatir mahātmā</seg></l>
<l><seg type="pāda" n="c">vimohito 'sau munir indralakṣmyā</seg> <lb/><seg type="pāda" n="d">samīhayām āsa tad indrarājyam</seg></l>
</lg>

<lg xml:id="BrP_140.9">
<l><seg type="pāda" n="a">saṃpūjito devagaṇair yathāvat</seg> <lb/><seg type="pāda" n="b">svam āśramaṃ vai punar ājagāma</seg></l>
<l><seg type="pāda" n="c">samīkṣya tāṃ śakrapurīṃ suramyāṃ</seg> <lb/><seg type="pāda" n="d">ratnair yutāṃ puṇyaguṇaiḥ supūrṇām</seg></l>
</lg>

<lg xml:id="BrP_140.10">
<l><seg type="pāda" n="a">svam āśramaṃ niṣprabhahemavarjyaṃ</seg> <lb/><seg type="pāda" n="b">samīkṣya vipro viramaṃ jagāma</seg></l>
<l><seg type="pāda" n="c">samīhamānaḥ surarājyam āśu</seg> <lb/><seg type="pāda" n="d">priyāṃ tadovāca mahātriputraḥ</seg></l>
</lg>

<milestone unit="speaker" n="ātreya uvāca"/>

<lg xml:id="BrP_140.11">
<l><seg type="pāda" n="a">bhoktuṃ na śakto 'smi phalāni mūlāny</seg> <lb/><seg type="pāda" n="b">anuttamāny apy atisaṃskṛtāni</seg></l>
<l><seg type="pāda" n="c">smṛtvāmṛtaṃ puṇyatamaṃ ca tatra</seg> <lb/><seg type="pāda" n="d">bhakṣyaṃ ca bhojyaṃ ca varāsanāni</seg></l>
</lg>

stutiṃ ca dānaṃ ca sabhāṃ śubhāṃ ca BrP_140.11e
astraṃ ca vāsāṃsi purīṃ vanāni BrP_140.11f
<milestone unit="speaker" n="brahmovāca"/>

tato mahātmā tapasaḥ prabhāvāt BrP_140.12a
tvaṣṭāram āhūya vaco babhāṣe BrP_140.12b
<milestone unit="speaker" n="ātreya uvāca"/>

<lg xml:id="BrP_140.13">
<l><seg type="pāda" n="a">iccheyam indratvam ahaṃ mahātman</seg> <lb/><seg type="pāda" n="b">kuruṣva śīghraṃ padam aindram atra</seg></l>
<l><seg type="pāda" n="c">brūṣe 'nyathā cen madudīritaṃ tvaṃ</seg> <lb/><seg type="pāda" n="d">bhasmīkaromy eva na saṃśayo 'tra</seg></l>
</lg>

<milestone unit="speaker" n="brahmovāca"/>

<lg xml:id="BrP_140.14">
<l><seg type="pāda" n="a">tadatrivākyāt tvaritaḥ prajānāṃ</seg> <lb/><seg type="pāda" n="b">sraṣṭā vibhur viśvakarmā tadaiva</seg></l>
<l><seg type="pāda" n="c">cakāra meruṃ ca purīṃ surāṇāṃ</seg> <lb/><seg type="pāda" n="d">kalpadrumān kalpalatāṃ ca dhenum</seg></l>
</lg>

<lg xml:id="BrP_140.15">
<l><seg type="pāda" n="a">cakāra vajrādivibhūṣitāni</seg> <lb/><seg type="pāda" n="b">gṛhāṇi śubhrāṇy aticitritāni</seg></l>
<l><seg type="pāda" n="c">cakāra sarvāvayavānavadyāṃ</seg> <lb/><seg type="pāda" n="d">śacīṃ smarasyeva vihāraśālām</seg></l>
</lg>

<lg xml:id="BrP_140.16">
<l><seg type="pāda" n="a">sabhāṃ sudharmāṇam aho kṣaṇena</seg> <lb/><seg type="pāda" n="b">tathā cakārāpsaraso manojñāḥ</seg></l>
<l><seg type="pāda" n="c">cakāra coccaiḥśravasaṃ gajaṃ ca</seg> <lb/><seg type="pāda" n="d">vajrādi cāstrāṇi surān aśeṣān</seg></l>
</lg>

<lg xml:id="BrP_140.17">
<l><seg type="pāda" n="a">nivāryamāṇaḥ priyayātriputraḥ</seg> <lb/><seg type="pāda" n="b">śacīsamām ātmavadhūṃ cakāra</seg></l>
<l><seg type="pāda" n="c">tadātriputro 'trimukhaiḥ sameto</seg> <lb/><seg type="pāda" n="d">vajrādirūpaṃ ca cakāra cāstram</seg></l>
</lg>

<lg xml:id="BrP_140.18">
<l><seg type="pāda" n="a">nṛtyādi gītādi ca sarvam eva</seg> <lb/><seg type="pāda" n="b">cakāra śakrasya pure ca dṛṣṭam</seg></l>
<l><seg type="pāda" n="c">tat sarvam āsādya tadā munīndraḥ</seg> <lb/><seg type="pāda" n="d">prahṛṣṭacetāḥ sutarāṃ babhūva</seg></l>
</lg>

<lg xml:id="BrP_140.19">
<l><seg type="pāda" n="a">āpātaramyeṣv api kasya nāma</seg> <lb/><seg type="pāda" n="b">bhavaty apekṣā nahi gocareṣu</seg></l>
<l><seg type="pāda" n="c">śrutvā ca daityā danujāḥ sametā</seg> <lb/><seg type="pāda" n="d">rakṣāṃsi kopena yutāni sadyaḥ</seg></l>
</lg>

<lg xml:id="BrP_140.20">
<l><seg type="pāda" n="a">svargaṃ parityajya kuto harir bhuvaṃ</seg> <lb/><seg type="pāda" n="b">samāgato nv eṣa mithaḥ sukhāya</seg></l>
<l><seg type="pāda" n="c">tasmād vayaṃ yāma ito nu yoddhuṃ</seg> <lb/><seg type="pāda" n="d">vṛtrasya hantāram adīrghasattram</seg></l>
</lg>

<lg xml:id="BrP_140.21">
<l><seg type="pāda" n="a">tataḥ samāgatya tadātriputraṃ</seg> <lb/><seg type="pāda" n="b">saṃveṣṭayām āsur athāsurās te</seg></l>
<l><seg type="pāda" n="c">saṃveṣṭayitvā puram atriputra</seg> <lb/><seg type="pāda" n="d">kṛtaṃ tathā cendrapurābhidhānam</seg></l>
</lg>

tair vadhyamānaḥ śastrapātair mahadbhis BrP_140.21e
tato bhīto vākyam idaṃ jagāda BrP_140.21f
<milestone unit="speaker" n="ātreya uvāca"/>

<lg xml:id="BrP_140.22">
<l><seg type="pāda" n="a">yo jāta eva prathamo manasvān</seg> <lb/><seg type="pāda" n="b">devo devān kratunā paryabhūṣat</seg></l>
<l><seg type="pāda" n="c">yasya śuṣmād rodasī abhyasetāṃ</seg> <lb/><seg type="pāda" n="d">nṛmṇasya mahnā sa janāsa indraḥ</seg></l>
</lg>

<milestone unit="speaker" n="brahmovāca"/>

ityādisūktena ripūn uvāca BrP_140.23a
hariṃ ca tuṣṭāva tadātriputraḥ BrP_140.23b
<milestone unit="speaker" n="ātreya uvāca"/>

<lg xml:id="BrP_140.24">
<l><seg type="pāda" n="a">nāhaṃ harir naiva śacī madīyā</seg> <lb/><seg type="pāda" n="b">neyaṃ purī naiva vanaṃ tad aindram</seg></l>
<l><seg type="pāda" n="c">sa eva cendro vṛtrahantā sa vajrī</seg> <lb/><seg type="pāda" n="d">sahasrākṣo gotrabhid vajrabāhuḥ</seg></l>
</lg>

<lg xml:id="BrP_140.25">
<l><seg type="pāda" n="a">ahaṃ tu vipro vedavid brahmavṛndaiḥ</seg> <lb/><seg type="pāda" n="b">samāviṣṭo gautamītīrasaṃsthaḥ</seg></l>
<l><seg type="pāda" n="c">yatrāyatyāṃ nādya vā saukhyahetus</seg> <lb/><seg type="pāda" n="d">tac cākārṣaṃ karma durdaivayogāt</seg></l>
</lg>

<milestone unit="speaker" n="asurā ūcuḥ"/>

<lg xml:id="BrP_140.26">
<l><seg type="pāda" n="a">saṃharasvedam ātreya</seg> <seg type="pāda" n="b">yad indrasya viḍambanam</seg> </l>
<l><seg type="pāda" n="c">kṣemas te bhavitā satyaṃ</seg> <seg type="pāda" n="d">nānyathā munisattama</seg> //</l>
</lg>

<milestone unit="speaker" n="brahmovāca"/>

<lg xml:id="BrP_140.27">
<l><seg type="pāda" n="a">tadātreyo 'bravīd vākyaṃ</seg> <seg type="pāda" n="b">yathā vakṣyanti mām iha</seg> </l>
<l><seg type="pāda" n="c">karomy eva mahābhāgāḥ</seg> <seg type="pāda" n="d">satyenāgniṃ samālabhe</seg> //</l>
</lg>

<lg xml:id="BrP_140.28">
<l><seg type="pāda" n="a">evam uktvā sa daiteyāṃs</seg> <seg type="pāda" n="b">tvaṣṭāraṃ punar abravīt</seg> //</l>
</lg>

<milestone unit="speaker" n="ātreya uvāca"/>

<lg xml:id="BrP_140.29">
<l><seg type="pāda" n="a">yat kṛtaṃ tv atra matprītyāai</seg> <seg type="pāda" n="b">aindraṃ tvaṣṭaḥ padaṃ tvayā</seg> </l>
<l><seg type="pāda" n="c">saṃharasva punaḥ śīghraṃ</seg> <seg type="pāda" n="d">rakṣa māṃ brāhmaṇaṃ munim</seg> //</l>
</lg>

<lg xml:id="BrP_140.30">
<l><seg type="pāda" n="a">punar dehi padaṃ mahyam</seg> <seg type="pāda" n="b">āśramaṃ mṛgapakṣiṇaḥ</seg> </l>
<l><seg type="pāda" n="c">vṛkṣāṃś ca vāri yatrāsīn</seg> <seg type="pāda" n="d">na me divyaiḥ prayojanam</seg> </l>
<l><seg type="pāda" n="e">sarvam akramam āyātaṃ</seg> <seg type="pāda" n="f">na sukhāya manīṣiṇām</seg> //</l>
</lg>

<milestone unit="speaker" n="brahmovāca"/>

<lg xml:id="BrP_140.31">
<l><seg type="pāda" n="a">tathety uktvā prajānāthas</seg> <seg type="pāda" n="b">tvaṣṭā saṃhṛtavāṃs tadā</seg> </l>
<l><seg type="pāda" n="c">daityāś ca jagmuḥ svasthānaṃ</seg> <seg type="pāda" n="d">kṛtvā deśam akaṇṭakam</seg> //</l>
</lg>

<lg xml:id="BrP_140.32">
<l><seg type="pāda" n="a">tvaṣṭā cāpi yayau sthānaṃ</seg> <seg type="pāda" n="b">svakaṃ saṃprahasann iva</seg> </l>
<l><seg type="pāda" n="c">ātreyo 'pi tadā śiṣyaiḥ</seg> <seg type="pāda" n="d">saṃvṛtaḥ saha bhāryayā</seg> //</l>
</lg>

<lg xml:id="BrP_140.33">
<l><seg type="pāda" n="a">gautamītīram āśritya</seg> <seg type="pāda" n="b">taponiṣṭho 'khilair vṛtaḥ</seg> </l>
<l><seg type="pāda" n="c">vartamāne mahāyajñe</seg> <seg type="pāda" n="d">lajjito vākyam abravīt</seg> //</l>
</lg>

<milestone unit="speaker" n="ātreya uvāca"/>

<lg xml:id="BrP_140.34">
<l><seg type="pāda" n="a">aho mohasya mahimā</seg> <seg type="pāda" n="b">mamāpi bhrāntacittatā</seg> </l>
<l><seg type="pāda" n="c">kiṃ mahendrapadaṃ labdhaṃ</seg> <seg type="pāda" n="d">kiṃ mayātra purā kṛtam</seg> //</l>
</lg>

<milestone unit="speaker" n="brahmovāca"/>

<lg xml:id="BrP_140.35">
<l><seg type="pāda" n="a">evaṃ vadantam ātreyaṃ</seg> <seg type="pāda" n="b">lajjitaṃ prābruvan surāḥ</seg> //</l>
</lg>

<milestone unit="speaker" n="surā ūcuḥ"/>

<lg xml:id="BrP_140.36">
<l><seg type="pāda" n="a">lajjāṃ jahi mahābāho</seg> <seg type="pāda" n="b">bhavitā khyātir uttamā</seg> </l>
<l><seg type="pāda" n="c">ātreyatīrthe ye snānaṃ</seg> <seg type="pāda" n="d">prāṇinaḥ kuryur añjasā</seg> //</l>
</lg>

<lg xml:id="BrP_140.37">
<l><seg type="pāda" n="a">indrās te bhavitāro vai</seg> <seg type="pāda" n="b">smaraṇāt sukhabhāginaḥ</seg> </l>
<l><seg type="pāda" n="c">tatra pañca sahasrāṇi</seg> <seg type="pāda" n="d">tīrthāny āhur manīṣiṇaḥ</seg> //</l>
</lg>

<lg xml:id="BrP_140.38">
<l><seg type="pāda" n="a">anvindrātreyadaiteya</seg><seg type="pāda" n="b">nāmabhiḥ kīrtitāni ca</seg> </l>
<l><seg type="pāda" n="c">teṣu snānaṃ ca dānaṃ ca</seg> <seg type="pāda" n="d">sarvam akṣayapuṇyadam</seg> //</l>
</lg>

<milestone unit="speaker" n="brahmovāca"/>

<lg xml:id="BrP_140.39">
<l><seg type="pāda" n="a">ity uktvā vibudhā yātāḥ</seg> <seg type="pāda" n="b">saṃtuṣṭaś cābhavan muniḥ</seg> //</l>
</lg>

<milestone unit="speaker" n="brahmovāca"/>

<lg xml:id="BrP_141.1">
<l><seg type="pāda" n="a">kapilāsaṃgamaṃ nāma</seg> <seg type="pāda" n="b">tīrthaṃ trailokyaviśrutam</seg> </l>
<l><seg type="pāda" n="c">tatra nārada vakṣyāmi</seg> <seg type="pāda" n="d">kathāṃ puṇyām anuttamām</seg> //</l>
</lg>

<lg xml:id="BrP_141.2">
<l><seg type="pāda" n="a">kapilo nāma tattvajño</seg> <seg type="pāda" n="b">munir āsīn mahāyaśāḥ</seg> </l>
<l><seg type="pāda" n="c">krūraś cāpi prasannaś ca</seg> <seg type="pāda" n="d">tapovrataparāyaṇaḥ</seg> //</l>
</lg>

<lg xml:id="BrP_141.3">
<l><seg type="pāda" n="a">tapasyantaṃ muniśreṣṭhaṃ</seg> <seg type="pāda" n="b">gautamītīram āśritam</seg> </l>
<l><seg type="pāda" n="c">tam āgatya mahātmānaṃ</seg> <seg type="pāda" n="d">vāmadevādayo 'bruvan</seg> //</l>
</lg>

<lg xml:id="BrP_141.4">
<l><seg type="pāda" n="a">hatvā venaṃ brahmaśāpair</seg> <seg type="pāda" n="b">naṣṭadharme tv arājake</seg> </l>
<l><seg type="pāda" n="c">kapilaṃ siddham ācāryam</seg> <seg type="pāda" n="d">ūcur munigaṇās tadā</seg> //</l>
</lg>

<milestone unit="speaker" n="munigaṇā ūcuḥ"/>

<lg xml:id="BrP_141.5">
<l><seg type="pāda" n="a">gate vede gate dharme</seg> <seg type="pāda" n="b">kiṃ kartavyaṃ munīśvara</seg> //</l>
</lg>

<milestone unit="speaker" n="brahmovāca"/>

<lg xml:id="BrP_141.6">
<l><seg type="pāda" n="a">tato 'bravīn munir dhyātvā</seg> <seg type="pāda" n="b">kapilas tv āgatān munīn</seg> //</l>
</lg>

<milestone unit="speaker" n="kapila uvāca"/>

<lg xml:id="BrP_141.7">
<l><seg type="pāda" n="a">venasyorur vimathyo 'bhūt</seg> <seg type="pāda" n="b">tataḥ kaścid bhaviṣyati</seg> //</l>
</lg>

<milestone unit="speaker" n="brahmovāca"/>

<lg xml:id="BrP_141.8">
<l><seg type="pāda" n="a">tathaiva cakrur munayo</seg> <seg type="pāda" n="b">venasyoruṃ vimathya vai</seg> </l>
<l><seg type="pāda" n="c">tatrotpanno mahāpāpaḥ</seg> <seg type="pāda" n="d">kṛṣṇo raudraparākramaḥ</seg> //</l>
</lg>

<lg xml:id="BrP_141.9">
<l><seg type="pāda" n="a">taṃ dṛṣṭvā munayo bhītā</seg> <seg type="pāda" n="b">niṣīdasveti cābruvan</seg> </l>
<l><seg type="pāda" n="c">niṣādaḥ so 'bhavat tasmān</seg> <seg type="pāda" n="d">niṣādāś cābhavaṃs tataḥ</seg> //</l>
</lg>

<lg xml:id="BrP_141.10">
<l><seg type="pāda" n="a">venabāhuṃ mamanthus te</seg> <seg type="pāda" n="b">dakṣiṇaṃ dharmasaṃhitam</seg> </l>
<l><seg type="pāda" n="c">tataḥ pṛthusvaraś caiva</seg> <seg type="pāda" n="d">sarvalakṣaṇalakṣitaḥ</seg> //</l>
</lg>

<lg xml:id="BrP_141.11">
<l><seg type="pāda" n="a">rājābhavat pṛthuḥ śrīmān</seg> <seg type="pāda" n="b">brahmasāmarthyasaṃyutaḥ</seg> </l>
<l><seg type="pāda" n="c">tam āgatya surāḥ sarve</seg> <seg type="pāda" n="d">abhinandya varāñ śubhān</seg> //</l>
</lg>

<lg xml:id="BrP_141.12">
<l><seg type="pāda" n="a">tasmai dadus tathāstrāṇi</seg> <seg type="pāda" n="b">mantrāṇi guṇavanti ca</seg> </l>
<l><seg type="pāda" n="c">tato 'bruvan munigaṇās</seg> <seg type="pāda" n="d">taṃ pṛthuṃ kapilena ca</seg> //</l>
</lg>

<milestone unit="speaker" n="munaya ūcuḥ"/>

<lg xml:id="BrP_141.13">
<l><seg type="pāda" n="a">āhāraṃ dehi jīvebhyo</seg> <seg type="pāda" n="b">bhuvā grastauṣadhīr api</seg> //</l>
</lg>

<milestone unit="speaker" n="brahmovāca"/>

<lg xml:id="BrP_141.14">
<l><seg type="pāda" n="a">tataḥ sa dhanur ādāya</seg> <seg type="pāda" n="b">bhuvam āha nṛpottamaḥ</seg> //</l>
</lg>

<milestone unit="speaker" n="pṛthur uvāca"/>

<lg xml:id="BrP_141.15">
<l><seg type="pāda" n="a">oṣadhīr dehi yā grastāḥ</seg> <seg type="pāda" n="b">prajānāṃ hitakāmyayā</seg> //</l>
</lg>

<milestone unit="speaker" n="brahmovāca"/>

<lg xml:id="BrP_141.16">
<l><seg type="pāda" n="a">tam uvāca mahī bhītā</seg> <seg type="pāda" n="b">pṛthuṃ taṃ pṛthulocanam</seg> //</l>
</lg>

<milestone unit="speaker" n="mahy uvāca"/>

<lg xml:id="BrP_141.17">
<l><seg type="pāda" n="a">mayi jīrṇā mahauṣadhyaḥ</seg> <seg type="pāda" n="b">kathaṃ dātum ahaṃ kṣamā</seg> //</l>
</lg>

<milestone unit="speaker" n="brahmovāca"/>

<lg xml:id="BrP_141.18">
<l><seg type="pāda" n="a">tataḥ sakopo nṛpatis</seg> <seg type="pāda" n="b">tām āha pṛthivīṃ punaḥ</seg> //</l>
</lg>

<milestone unit="speaker" n="pṛthur uvāca"/>

<lg xml:id="BrP_141.19">
<l><seg type="pāda" n="a">no ced dadāsy adya tvāṃ vai</seg> <seg type="pāda" n="b">hatvā dāsye mahauṣadhīḥ</seg> //</l>
</lg>

<milestone unit="speaker" n="bhūmir uvāca"/>

<lg xml:id="BrP_141.20">
<l><seg type="pāda" n="a">kathaṃ haṃsi striyaṃ rājañ</seg> <seg type="pāda" n="b">jñānī bhūtvā nṛpottama</seg> </l>
<l><seg type="pāda" n="c">vinā mayā kathaṃ cemāḥ</seg> <seg type="pāda" n="d">prajāḥ saṃdhārayiṣyasi</seg> //</l>
</lg>

<milestone unit="speaker" n="pṛthur uvāca"/>

<lg xml:id="BrP_141.21">
<l><seg type="pāda" n="a">yatropakāro 'nekānām</seg> <seg type="pāda" n="b">ekanāśe bhaviṣyati</seg> </l>
<l><seg type="pāda" n="c">na doṣas tatra pṛthivi</seg> <seg type="pāda" n="d">tapasā dhāraye prajāḥ</seg> //</l>
</lg>

<lg xml:id="BrP_141.22">
<l><seg type="pāda" n="a">na doṣam atra paśyāmi</seg> <seg type="pāda" n="b">nācakṣe 'narthakaṃ vacaḥ</seg> </l>
<l><seg type="pāda" n="c">yasmin nipātite saukhyaṃ</seg> <seg type="pāda" n="d">bahūnām upajāyate</seg> </l>
<l><seg type="pāda" n="e">munayas tadvadhaṃ prāhur</seg> <seg type="pāda" n="f">aśvamedhaśatādhikam</seg> //</l>
</lg>

<milestone unit="speaker" n="brahmovāca"/>

<lg xml:id="BrP_141.23">
<l><seg type="pāda" n="a">tato devāś ca ṛṣayaḥ</seg> <seg type="pāda" n="b">sāntvayitvā nṛpottamam</seg> </l>
<l><seg type="pāda" n="c">mahīṃ ca mātaraṃ devīm</seg> <seg type="pāda" n="d">ūcuḥ suragaṇās tadā</seg> //</l>
</lg>

<milestone unit="speaker" n="devā ūcuḥ"/>

<lg xml:id="BrP_141.24">
<l><seg type="pāda" n="a">bhūme gorūpiṇī bhūtvā</seg> <seg type="pāda" n="b">payorūpā mahauṣadhīḥ</seg> </l>
<l><seg type="pāda" n="c">dehi tvaṃ pṛthave rājñe</seg> <seg type="pāda" n="d">tataḥ prīto bhaven nṛpaḥ</seg> </l>
<l><seg type="pāda" n="e">prajāsaṃrakṣaṇaṃ ca syāt</seg> <seg type="pāda" n="f">tataḥ kṣemaṃ bhaviṣyati</seg> //</l>
</lg>

<milestone unit="speaker" n="brahmovāca"/>

<lg xml:id="BrP_141.25">
<l><seg type="pāda" n="a">tato gorūpam āsthāya</seg> <seg type="pāda" n="b">bhūmy āsīt kapilāntike</seg> </l>
<l><seg type="pāda" n="c">dudoha ca mahauṣadhyo</seg> <seg type="pāda" n="d">rājā venakarodbhavaḥ</seg> //</l>
</lg>

<lg xml:id="BrP_141.26">
<l><seg type="pāda" n="a">yatra devāḥ sagandharvā</seg> <seg type="pāda" n="b">ṛṣayaḥ kapilo muniḥ</seg> </l>
<l><seg type="pāda" n="c">mahīṃ gorūpam āpannāṃ</seg> <seg type="pāda" n="d">narmadāyāṃ mahāmune</seg> //</l>
</lg>

<lg xml:id="BrP_141.27">
<l><seg type="pāda" n="a">sarasvatyāṃ bhāgīrathyāṃ</seg> <seg type="pāda" n="b">godāvaryāṃ viśeṣataḥ</seg> </l>
<l><seg type="pāda" n="c">mahānadīṣu sarvāsu</seg> <seg type="pāda" n="d">duduhe 'sau payo mahat</seg> //</l>
</lg>

<lg xml:id="BrP_141.28">
<l><seg type="pāda" n="a">sā duhyamānā pṛthunā</seg> <seg type="pāda" n="b">puṇyatoyābhavan nadī</seg> </l>
<l><seg type="pāda" n="c">gautamyā saṃgatā cābhūt</seg> <seg type="pāda" n="d">tad adbhutam ivābhavat</seg> //</l>
</lg>

<lg xml:id="BrP_141.29">
<l><seg type="pāda" n="a">tataḥ prabhṛti tat tīrthaṃ</seg> <seg type="pāda" n="b">kapilāsaṃgamaṃ viduḥ</seg> </l>
<l><seg type="pāda" n="c">tatrāṣṭāśītiḥ pūjyāni</seg> <seg type="pāda" n="d">sahasrāṇi mahāmate</seg> //</l>
</lg>

<lg xml:id="BrP_141.30">
<l><seg type="pāda" n="a">tīrthāny āhur munigaṇāḥ</seg> <seg type="pāda" n="b">smaraṇād api nārada</seg> </l>
<l><seg type="pāda" n="c">pāvanāni jagaty asmiṃs</seg> <seg type="pāda" n="d">tāni sarvāṇy anukramāt</seg> //</l>
</lg>

<milestone unit="speaker" n="brahmovāca"/>

<lg xml:id="BrP_142.1">
<l><seg type="pāda" n="a">devasthānam iti khyātaṃ</seg> <seg type="pāda" n="b">tīrthaṃ trailokyaviśrutam</seg> </l>
<l><seg type="pāda" n="c">tasya prabhāvaṃ vakṣyāmi</seg> <seg type="pāda" n="d">śṛṇu yatnena nārada</seg> //</l>
</lg>

<lg xml:id="BrP_142.2">
<l><seg type="pāda" n="a">purā kṛtayugasyādau</seg> <seg type="pāda" n="b">devadānavasaṃgare</seg> </l>
<l><seg type="pāda" n="c">pravṛtte vā siṃhiketi</seg> <seg type="pāda" n="d">vikhyātā daityasundarī</seg> //</l>
</lg>

<lg xml:id="BrP_142.3">
<l><seg type="pāda" n="a">tasyāḥ putro mahādaityo</seg> <seg type="pāda" n="b">rāhur nāma mahābalaḥ</seg> </l>
<l><seg type="pāda" n="c">amṛte tu samutpanne</seg> <seg type="pāda" n="d">saiṃhikeye ca bhedite</seg> //</l>
</lg>

<lg xml:id="BrP_142.4">
<l><seg type="pāda" n="a">tasya putro mahādaityo</seg> <seg type="pāda" n="b">meghahāsa iti śrutaḥ</seg> </l>
<l><seg type="pāda" n="c">pitaraṃ ghātitaṃ śrutvā</seg> <seg type="pāda" n="d">tapas tepe 'tiduḥkhitaḥ</seg> //</l>
</lg>

<lg xml:id="BrP_142.5">
<l><seg type="pāda" n="a">tapasyantaṃ rāhusutaṃ</seg> <seg type="pāda" n="b">gautamītīram āśritam</seg> </l>
<l><seg type="pāda" n="c">devāś ca ṛṣayaḥ sarve</seg> <seg type="pāda" n="d">tam ūcur atibhītavat</seg> //</l>
</lg>

<milestone unit="speaker" n="devarṣaya ūcuḥ"/>

<lg xml:id="BrP_142.6">
<l><seg type="pāda" n="a">tapo jahi mahābāho</seg> <seg type="pāda" n="b">yat te manasi saṃsthitam</seg> </l>
<l><seg type="pāda" n="c">sarvaṃ bhavatu nāmedaṃ</seg> <seg type="pāda" n="d">śivagaṅgāprasādataḥ</seg> </l>
<l><seg type="pāda" n="e">śivagaṅgāprasādena</seg> <seg type="pāda" n="f">kiṃ nāmāsty atra durlabham</seg> //</l>
</lg>

<milestone unit="speaker" n="meghahāsa uvāca"/>

<lg xml:id="BrP_142.7">
<l><seg type="pāda" n="a">paribhūtaḥ pitā pūjyo</seg> <seg type="pāda" n="b">yuṣmābhir mama daivatam</seg> </l>
<l><seg type="pāda" n="c">tasyāpi mama cātyantaṃ</seg> <seg type="pāda" n="d">prītiś ca kriyate yadi</seg> //</l>
</lg>

<lg xml:id="BrP_142.8">
<l><seg type="pāda" n="a">bhavadbhis tapaso 'smāc ca</seg> <seg type="pāda" n="b">ahaṃ vairān nivartaye</seg> </l>
<l><seg type="pāda" n="c">vairaniryātanaṃ kāryaṃ</seg> <seg type="pāda" n="d">putreṇa pitur ādarāt</seg> </l>
<l><seg type="pāda" n="e">prārthayante bhavantaś cet</seg> <seg type="pāda" n="f">pūrṇās tan me manorathāḥ</seg> //</l>
</lg>

<milestone unit="speaker" n="brahmovāca"/>

<lg xml:id="BrP_142.9">
<l><seg type="pāda" n="a">tataḥ suragaṇāḥ sarve</seg> <seg type="pāda" n="b">rāhuṃ cakrur grahānugam</seg> </l>
<l><seg type="pāda" n="c">taṃ cāpi meghahāsaṃ te</seg> <seg type="pāda" n="d">cakrū rākṣasapuṃgavam</seg> //</l>
</lg>

<lg xml:id="BrP_142.10">
<l><seg type="pāda" n="a">tato 'bhavad rāhusuto</seg> <seg type="pāda" n="b">nairṛtādhipatiḥ prabhuḥ</seg> </l>
<l><seg type="pāda" n="c">punaś cāha surān daityo</seg> <seg type="pāda" n="d">mama khyātir yathā bhavet</seg> //</l>
</lg>

<lg xml:id="BrP_142.11">
<l><seg type="pāda" n="a">tīrthasyāsya prabhāvaś ca</seg> <seg type="pāda" n="b">dātavya iti me matiḥ</seg> </l>
<l><seg type="pāda" n="c">tathety uktvā dadur devāḥ</seg> <seg type="pāda" n="d">sarvam eva manogatam</seg> //</l>
</lg>

<lg xml:id="BrP_142.12">
<l><seg type="pāda" n="a">daityeśvarasya devarṣe</seg> <seg type="pāda" n="b">tannāmnā tīrtham ucyate</seg> </l>
<l><seg type="pāda" n="c">devā yato 'bhavan sarve</seg> <seg type="pāda" n="d">tatra sthāne mahāmate</seg> //</l>
</lg>

<lg xml:id="BrP_142.13">
<l><seg type="pāda" n="a">devasthānaṃ tu tat tīrthaṃ</seg> <seg type="pāda" n="b">devānām api durlabham</seg> </l>
<l><seg type="pāda" n="c">yatra deveśvaro devo</seg> <seg type="pāda" n="d">devatīrthaṃ tataḥ smṛtam</seg> //</l>
</lg>

<lg xml:id="BrP_142.14">
<l><seg type="pāda" n="a">tatrāṣṭādaśa tīrthāni</seg> <seg type="pāda" n="b">daityapūjyāni nārada</seg> </l>
<l><seg type="pāda" n="c">teṣu snānaṃ ca dānaṃ ca</seg> <seg type="pāda" n="d">mahāpātakanāśanam</seg> //</l>
</lg>

<milestone unit="speaker" n="brahmovāca"/>

<lg xml:id="BrP_143.1">
<l><seg type="pāda" n="a">siddhatīrtham iti khyātaṃ</seg> <seg type="pāda" n="b">yatra siddheśvaro haraḥ</seg> </l>
<l><seg type="pāda" n="c">tasya prabhāvaṃ vakṣyāmi</seg> <seg type="pāda" n="d">sarvasiddhikaraṃ nṛṇām</seg> //</l>
</lg>

<lg xml:id="BrP_143.2">
<l><seg type="pāda" n="a">pulastyavaṃśasaṃbhūto</seg> <seg type="pāda" n="b">rāvaṇo lokarāvaṇaḥ</seg> </l>
<l><seg type="pāda" n="c">diśo vijitya sarvāś ca</seg> <seg type="pāda" n="d">somalokam ajīgamat</seg> //</l>
</lg>

<lg xml:id="BrP_143.3">
<l><seg type="pāda" n="a">somena saha yotsyantaṃ</seg> <seg type="pāda" n="b">daśāsyam aham abravam</seg> </l>
<l><seg type="pāda" n="c">mantraṃ dāsye nivartasva</seg> <seg type="pāda" n="d">somayuddhād daśānana</seg> //</l>
</lg>

<lg xml:id="BrP_143.4">
<l><seg type="pāda" n="a">ity uktvāṣṭottaraṃ mantraṃ</seg> <seg type="pāda" n="b">śatanāmabhir anvitam</seg> </l>
<l><seg type="pāda" n="c">śivasya rākṣasendrāya</seg> <seg type="pāda" n="d">prādāṃ nārada śāntaye</seg> //</l>
</lg>

<lg xml:id="BrP_143.5">
<l><seg type="pāda" n="a">niḥśrīkāṇāṃ vipannānāṃ</seg> <seg type="pāda" n="b">nānākleśajuṣāṃ nṛṇām</seg> </l>
<l><seg type="pāda" n="c">śaraṇaṃ śiva evātra</seg> <seg type="pāda" n="d">saṃsāre 'nyo na kaścana</seg> //</l>
</lg>

<lg xml:id="BrP_143.6">
<l><seg type="pāda" n="a">tato nivṛttaḥ sa ha mantriyuktas</seg> <lb/><seg type="pāda" n="b">tat somalokāj jayam āpya rakṣaḥ</seg></l>
<l><seg type="pāda" n="c">sa puṣpakārūḍhagatiḥ sagarvo</seg> <lb/><seg type="pāda" n="d">lokān punaḥ prāpa javād daśāsyaḥ</seg></l>
</lg>

<lg xml:id="BrP_143.7">
<l><seg type="pāda" n="a">sa prekṣamāṇo devam antarikṣaṃ</seg> <lb/><seg type="pāda" n="b">bhuvaṃ ca nāgāṃś ca gajāṃś ca viprān</seg></l>
<l><seg type="pāda" n="c">ālokayām āsa nagaṃ mahāntaṃ</seg> <lb/><seg type="pāda" n="d">kailāsam āvāsa umāpater yaḥ</seg></l>
</lg>

dṛṣṭvā smayotphulladṛg adrirājaṃ BrP_143.8a
sa mantriṇau rāvaṇa ity uvāca BrP_143.8b
<milestone unit="speaker" n="rāvaṇa uvāca"/>

<lg xml:id="BrP_143.9">
<l><seg type="pāda" n="a">ko vā girāv atra vasen mahātmā</seg> <lb/><seg type="pāda" n="b">giriṃ nayāmy enam athādhi bhūmeḥ</seg></l>
<l><seg type="pāda" n="c">laṅkāgato 'yaṃ girir āśu śobhāṃ</seg> <lb/><seg type="pāda" n="d">laṅkāpi satyaṃ śriyam ātanoti</seg></l>
</lg>

<milestone unit="speaker" n="brahmovāca"/>

<lg xml:id="BrP_143.10">
<l><seg type="pāda" n="a">itthaṃ vaco rākṣasamantriṇau tau</seg> <lb/><seg type="pāda" n="b">niśamya rakṣodhipateś ca bhāvam</seg></l>
<l><seg type="pāda" n="c">na yuktam ity ūcatur iṣṭabuddhyā</seg> <lb/><seg type="pāda" n="d">niśācaras tadvacanaṃ na mene</seg></l>
</lg>

<lg xml:id="BrP_143.11">
<l><seg type="pāda" n="a">saṃsthāpya tat puṣpakam āśu rakṣaḥ</seg> <lb/><seg type="pāda" n="b">puplāva kailāsagireś ca mūle</seg></l>
<l><seg type="pāda" n="c">hindolayām āsa giriṃ daśāsyo</seg> <lb/><seg type="pāda" n="d">jñātvā bhavaḥ kṛtyam idaṃ cakāra</seg></l>
</lg>

<lg xml:id="BrP_143.12">
<l><seg type="pāda" n="a">jitvā digīśāṃś ca sagarvitasya</seg> <lb/><seg type="pāda" n="b">kailāsam āndolayataḥ surāreḥ</seg></l>
<l><seg type="pāda" n="c">aṅguṣṭhakṛtyaiva rasātalādi</seg> <lb/><seg type="pāda" n="d">lokāṃś ca yātasya daśānanasya</seg></l>
</lg>

<lg xml:id="BrP_143.13">
<l><seg type="pāda" n="a">ālūnakāyasya giraṃ niśamya</seg> <lb/><seg type="pāda" n="b">vihasya devyā saha dattam iṣṭam</seg></l>
<l><seg type="pāda" n="c">tasmai prasannaḥ kupito 'pi śaṃbhur</seg> <lb/><seg type="pāda" n="d">ayuktadāteti na saṃśayo 'tra</seg></l>
</lg>

<lg xml:id="BrP_143.14">
<l><seg type="pāda" n="a">tato 'yam āvāpya varān suvīro</seg> <lb/><seg type="pāda" n="b">bhavaprasādāt kusumaṃ jagāma</seg></l>
<l><seg type="pāda" n="c">gacchan sa laṅkāṃ bhavapūjanāya</seg> <lb/><seg type="pāda" n="d">gaṅgām agāc chaṃbhujaṭāprasūtām</seg></l>
</lg>

<lg xml:id="BrP_143.15">
<l><seg type="pāda" n="a">saṃpūjayitvā vividhaiś ca mantrair</seg> <lb/><seg type="pāda" n="b">gaṅgājalaiḥ śaṃbhum adīnasattvaḥ</seg></l>
<l><seg type="pāda" n="c">asiṃ sa lebhe śaśikhaṇḍabhūṣāt</seg> <lb/><seg type="pāda" n="d">siddhiṃ ca sarvarddhim abhīpsitāṃ ca</seg></l>
</lg>

<lg xml:id="BrP_143.16">
<l><seg type="pāda" n="a">maddattamantraṃ śaśirakṣaṇāya</seg> <lb/><seg type="pāda" n="b">sa sādhayām āsa bhavaṃ prapūjya</seg></l>
<l><seg type="pāda" n="c">siddhe tu mantre punar eva laṅkām</seg> <lb/><seg type="pāda" n="d">ayāt sa rakṣodhipatiḥ sa tuṣṭaḥ</seg></l>
</lg>

<lg xml:id="BrP_143.17">
<l><seg type="pāda" n="a">tataḥ prabhṛty etad atiprabhāvaṃ</seg> <lb/><seg type="pāda" n="b">tīrthaṃ mahāsiddhidam iṣṭadaṃ ca</seg></l>
<l><seg type="pāda" n="c">samastapāpaughavināśanaṃ ca</seg> <lb/><seg type="pāda" n="d">siddhair aśeṣaiḥ parisevitaṃ ca</seg></l>
</lg>

<milestone unit="speaker" n="brahmovāca"/>

<lg xml:id="BrP_144.1">
<l><seg type="pāda" n="a">paruṣṇīsaṃgamaṃ ceti</seg> <seg type="pāda" n="b">tīrthaṃ trailokyaviśrutam</seg> </l>
<l><seg type="pāda" n="c">tasya svarūpaṃ vakṣyāmi</seg> <seg type="pāda" n="d">śṛṇu pāpavināśanam</seg> //</l>
</lg>

<lg xml:id="BrP_144.2">
<l><seg type="pāda" n="a">atrir ārādhayām āsa</seg> <seg type="pāda" n="b">brahmaviṣṇumaheśvarān</seg> </l>
<l><seg type="pāda" n="c">teṣu tuṣṭeṣu sa prāha</seg> <seg type="pāda" n="d">putrā yūyaṃ bhaviṣyatha</seg> //</l>
</lg>

<lg xml:id="BrP_144.3">
<l><seg type="pāda" n="a">tathā caikā rūpavatī</seg> <seg type="pāda" n="b">kanyā mama bhavet surāḥ</seg> </l>
<l><seg type="pāda" n="c">tathā putratvam āpus te</seg> <seg type="pāda" n="d">brahmaviṣṇumaheśvarāḥ</seg> //</l>
</lg>

<lg xml:id="BrP_144.4">
<l><seg type="pāda" n="a">kanyāṃ ca janayām āsa</seg> <seg type="pāda" n="b">śubhātreyīti nāmataḥ</seg> </l>
<l><seg type="pāda" n="c">dattaḥ somo 'tha durvāsāḥ</seg> <seg type="pāda" n="d">putrās tasya mahātmanaḥ</seg> //</l>
</lg>

<lg xml:id="BrP_144.5">
<l><seg type="pāda" n="a">agner aṅgiraso jāto</seg> <seg type="pāda" n="b">hy aṅgārair aṅgirā yataḥ</seg> </l>
<l><seg type="pāda" n="c">tasmād aṅgirase prādād</seg> <seg type="pāda" n="d">ātreyīm atirociṣam</seg> //</l>
</lg>

<lg xml:id="BrP_144.6">
<l><seg type="pāda" n="a">agneḥ prabhāvāt paruṣam</seg> <seg type="pāda" n="b">ātreyīṃ sarvadāvadat</seg> </l>
<l><seg type="pāda" n="c">ātreyy api ca śuśrūṣāṃ</seg> <seg type="pāda" n="d">kurvatī sarvadābhavat</seg> //</l>
</lg>

<lg xml:id="BrP_144.7">
<l><seg type="pāda" n="a">tasyām āṅgirasā jātā</seg> <seg type="pāda" n="b">mahābalaparākramāḥ</seg> </l>
<l><seg type="pāda" n="c">aṅgirāḥ paruṣaṃ vādīd</seg> <seg type="pāda" n="d">ātreyīṃ nityam eva ca</seg> //</l>
</lg>

<lg xml:id="BrP_144.8">
<l><seg type="pāda" n="a">putrās tv āṅgirasā nityaṃ</seg> <seg type="pāda" n="b">pitaraṃ śamayanti te</seg> </l>
<l><seg type="pāda" n="c">sā kadācid bhartṛvākyād</seg> <seg type="pāda" n="d">udvignā paruṣākṣarāt</seg> </l>
<l><seg type="pāda" n="e">kṛtāñjalipuṭā dīnā</seg> <seg type="pāda" n="f">prābravīc chvaśuraṃ gurum</seg> //</l>
</lg>

<milestone unit="speaker" n="ātreyy uvāca"/>

<lg xml:id="BrP_144.9">
<l><seg type="pāda" n="a">atrijāhaṃ havyavāha</seg> <seg type="pāda" n="b">bhāryā tava sutasya vai</seg> </l>
<l><seg type="pāda" n="c">śuśrūṣaṇaparā nityaṃ</seg> <seg type="pāda" n="d">putrāṇāṃ bhartur eva ca</seg> //</l>
</lg>

<lg xml:id="BrP_144.10">
<l><seg type="pāda" n="a">patir māṃ paruṣaṃ vakti</seg> <seg type="pāda" n="b">vṛthaivodvīkṣate ruṣā</seg> </l>
<l><seg type="pāda" n="c">praśādhi māṃ surajyeṣṭha</seg> <seg type="pāda" n="d">bhartāraṃ mama daivatam</seg> //</l>
</lg>

<milestone unit="speaker" n="jvalana uvāca"/>

<lg xml:id="BrP_144.11">
<l><seg type="pāda" n="a">aṅgārebhyaḥ samudbhūto</seg> <seg type="pāda" n="b">bhartā te hy aṅgirā ṛṣiḥ</seg> </l>
<l><seg type="pāda" n="c">yathā śānto bhaved bhadre</seg> <seg type="pāda" n="d">tathā nītir vidhīyatām</seg> //</l>
</lg>

<lg xml:id="BrP_144.12">
<l><seg type="pāda" n="a">āgneyo 'gniṃ samāyāto</seg> <seg type="pāda" n="b">tava bhartā varānane</seg> </l>
<l><seg type="pāda" n="c">tadā tvaṃ jalarūpeṇa</seg> <seg type="pāda" n="d">plāvayethā madājñayā</seg> //</l>
</lg>

<milestone unit="speaker" n="ātreyy uvāca"/>

<lg xml:id="BrP_144.13">
<l><seg type="pāda" n="a">saheyaṃ paruṣaṃ vākyaṃ</seg> <seg type="pāda" n="b">mā bhartāgniṃ samāviśet</seg> </l>
<l><seg type="pāda" n="c">bhartari pratikūlānāṃ</seg> <seg type="pāda" n="d">yoṣitāṃ jīvanena kim</seg> //</l>
</lg>

<lg xml:id="BrP_144.14">
<l><seg type="pāda" n="a">iccheyaṃ śāntivākyāni</seg> <seg type="pāda" n="b">bhartāraṃ labhate tathā</seg> //</l>
</lg>

<milestone unit="speaker" n="jvalana uvāca"/>

<lg xml:id="BrP_144.15">
<l><seg type="pāda" n="a">agnis tv apsu śarīreṣu</seg> <seg type="pāda" n="b">sthāvare jaṅgame tathā</seg> </l>
<l><seg type="pāda" n="c">tava bhartur ahaṃ dhāma</seg> <seg type="pāda" n="d">nityaṃ ca janako mataḥ</seg> //</l>
</lg>

<lg xml:id="BrP_144.16">
<l><seg type="pāda" n="a">yo 'haṃ so 'ham iti jñātvā</seg> <seg type="pāda" n="b">na cintāṃ kartum arhasi</seg> </l>
<l><seg type="pāda" n="c">kiṃ cāpo mātaro devyo</seg> <seg type="pāda" n="d">hy agniḥ śvaśura ity api</seg> </l>
<l><seg type="pāda" n="e">iti buddhyā viniścitya</seg> <seg type="pāda" n="f">mā viṣaṇṇā bhava snuṣe</seg> //</l>
</lg>

<milestone unit="speaker" n="snuṣovāca"/>

<lg xml:id="BrP_144.17">
<l><seg type="pāda" n="a">āpo jananya iti yad babhāṣe</seg> <lb/><seg type="pāda" n="b">agner ahaṃ tava putrasya bhāryā</seg></l>
<l><seg type="pāda" n="c">kathaṃ bhūtvā jananī cāpi bhāryā</seg> <lb/><seg type="pāda" n="d">viruddham etaj jalarūpeṇa nātha</seg></l>
</lg>

<milestone unit="speaker" n="jvalana uvāca"/>

<lg xml:id="BrP_144.18">
<l><seg type="pāda" n="a">ādau tu patnī bharaṇāt tu bhāryā</seg> <lb/><seg type="pāda" n="b">janes tu jāyā svaguṇaiḥ kalatram</seg></l>
<l><seg type="pāda" n="c">ityādirūpāṇi bibharṣi bhadre</seg> <lb/><seg type="pāda" n="d">kuruṣva vākyaṃ madudīritaṃ yat</seg></l>
</lg>

<lg xml:id="BrP_144.19">
<l><seg type="pāda" n="a">yo 'syāṃ prajātaḥ sa tu putra eva</seg> <lb/><seg type="pāda" n="b">sā tasya mātaiva na saṃśayo 'tra</seg></l>
<l><seg type="pāda" n="c">tasmād vadanti śrutitattvavijñāḥ</seg> <lb/><seg type="pāda" n="d">sā naiva yoṣit tanaye 'bhijāte</seg></l>
</lg>

<milestone unit="speaker" n="brahmovāca"/>

<lg xml:id="BrP_144.20">
<l><seg type="pāda" n="a">śvaśurasya tu tad vākyaṃ</seg> <seg type="pāda" n="b">śrutvātreyī tadaiva tat</seg> </l>
<l><seg type="pāda" n="c">āgneyaṃ rūpam āpannam</seg> <seg type="pāda" n="d">ambhasāplāvayat patim</seg> //</l>
</lg>

<lg xml:id="BrP_144.21">
<l><seg type="pāda" n="a">ubhau tau daṃpatī brahman</seg> <seg type="pāda" n="b">saṃgatau gāṅgavāriṇā</seg> </l>
<l><seg type="pāda" n="c">śāntarūpadharau cobhau</seg> <seg type="pāda" n="d">daṃpatī saṃbabhūvatuḥ</seg> //</l>
</lg>

<lg xml:id="BrP_144.22">
<l><seg type="pāda" n="a">lakṣmyā yukto yathā viṣṇur</seg> <seg type="pāda" n="b">umayā śaṃkaro yathā</seg> </l>
<l><seg type="pāda" n="c">rohiṇyā ca yathā candras</seg> <seg type="pāda" n="d">tathābhūn mithunaṃ tadā</seg> //</l>
</lg>

<lg xml:id="BrP_144.23">
<l><seg type="pāda" n="a">bhartāraṃ plāvayantī sā</seg> <seg type="pāda" n="b">dadhārāmbumayaṃ vapuḥ</seg> </l>
<l><seg type="pāda" n="c">paruṣṇī ceti vikhyātā</seg> <seg type="pāda" n="d">gaṅgayā saṃgatā nadī</seg> //</l>
</lg>

<lg xml:id="BrP_144.24">
<l><seg type="pāda" n="a">gośatārpaṇajaṃ puṇyaṃ</seg> <seg type="pāda" n="b">paruṣṇīsnānato bhavet</seg> </l>
<l><seg type="pāda" n="c">tatra cāṅgirasāś cakrur</seg> <seg type="pāda" n="d">yajñāṃś ca bahudakṣiṇān</seg> //</l>
</lg>

<lg xml:id="BrP_144.25">
<l><seg type="pāda" n="a">tatra trīṇi sahasrāṇi</seg> <seg type="pāda" n="b">tīrthāny āhuḥ purāṇagāḥ</seg> </l>
<l><seg type="pāda" n="c">ubhayos tīrayos tāta</seg> <seg type="pāda" n="d">pṛthag yāgaphalaṃ viduḥ</seg> //</l>
</lg>

<lg xml:id="BrP_144.26">
<l><seg type="pāda" n="a">teṣu snānaṃ ca dānaṃ ca</seg> <seg type="pāda" n="b">vājapeyādhikaṃ matam</seg> </l>
<l><seg type="pāda" n="c">viśeṣatas tu gaṅgāyāḥ</seg> <seg type="pāda" n="d">paruṣṇyā saha saṃgame</seg> //</l>
</lg>

<lg xml:id="BrP_144.27">
<l><seg type="pāda" n="a">snānadānādibhiḥ puṇyaṃ</seg> <seg type="pāda" n="b">yat tad vaktuṃ na śakyate</seg> //</l>
</lg>

<milestone unit="speaker" n="brahmovāca"/>

<lg xml:id="BrP_145.1">
<l><seg type="pāda" n="a">mārkaṇḍeyaṃ nāma tīrthaṃ</seg> <seg type="pāda" n="b">sarvapāpavimocanam</seg> </l>
<l><seg type="pāda" n="c">sarvakratuphalaṃ puṇyam</seg> <seg type="pāda" n="d">aghaughavinivāraṇam</seg> //</l>
</lg>

<lg xml:id="BrP_145.2">
<l><seg type="pāda" n="a">tasya prabhāvaṃ vakṣyāmi</seg> <seg type="pāda" n="b">śṛṇu nārada yatnataḥ</seg> </l>
<l><seg type="pāda" n="c">mārkaṇḍeyo bharadvājo</seg> <seg type="pāda" n="d">vasiṣṭho 'triś ca gautamaḥ</seg> //</l>
</lg>

<lg xml:id="BrP_145.3">
<l><seg type="pāda" n="a">yājñavalkyaś ca jābālir</seg> <seg type="pāda" n="b">munayo 'nye 'pi nārada</seg> </l>
<l><seg type="pāda" n="c">ete śāstrapraṇetāro</seg> <seg type="pāda" n="d">vedavedāṅgapāragāḥ</seg> //</l>
</lg>

<lg xml:id="BrP_145.4">
<l><seg type="pāda" n="a">purāṇanyāyamīmāṃsā</seg><seg type="pāda" n="b">kathāsu pariniṣṭhitāḥ</seg> </l>
<l><seg type="pāda" n="c">mithaḥ samūcur vidvāṃso</seg> <seg type="pāda" n="d">muktiṃ prati yathāmati</seg> //</l>
</lg>

<lg xml:id="BrP_145.5">
<l><seg type="pāda" n="a">kecij jñānaṃ praśaṃsanti</seg> <seg type="pāda" n="b">kecit karma tathobhayam</seg> </l>
<l><seg type="pāda" n="c">evaṃ vivadamānās te</seg> <seg type="pāda" n="d">mām ūcur ubhayaṃ matam</seg> //</l>
</lg>

<lg xml:id="BrP_145.6">
<l><seg type="pāda" n="a">madīyaṃ tu mataṃ jñātvā</seg> <seg type="pāda" n="b">yayuś cakragadādharam</seg> </l>
<l><seg type="pāda" n="c">tasya cāpi mataṃ jñātvā</seg> <seg type="pāda" n="d">ṛṣayas te mahaujasaḥ</seg> //</l>
</lg>

<lg xml:id="BrP_145.7">
<l><seg type="pāda" n="a">punar vivadamānās te</seg> <seg type="pāda" n="b">śaṃkaraṃ praṣṭum udyatāḥ</seg> </l>
<l><seg type="pāda" n="c">gaṅgāyāṃ ca bhavaṃ pūjya</seg> <seg type="pāda" n="d">tam evārthaṃ śaśaṃsire</seg> //</l>
</lg>

<lg xml:id="BrP_145.8">
<l><seg type="pāda" n="a">karmaṇas tu pradhānatvam</seg> <seg type="pāda" n="b">uvāca tripurāntakaḥ</seg> </l>
<l><seg type="pāda" n="c">kriyārūpaṃ ca taj jñānaṃ</seg> <seg type="pāda" n="d">kriyā saiva tad ucyate</seg> //</l>
</lg>

<lg xml:id="BrP_145.9">
<l><seg type="pāda" n="a">tasmāt sarvāṇi bhūtāni</seg> <seg type="pāda" n="b">karmaṇā siddhim āpnuyuḥ</seg> </l>
<l><seg type="pāda" n="c">karmaiva viśvatovyāpi</seg> <seg type="pāda" n="d">tadṛte nāsti kiṃcana</seg> //</l>
</lg>

<lg xml:id="BrP_145.10">
<l><seg type="pāda" n="a">vidyābhyāso yajñakṛtir</seg> <seg type="pāda" n="b">yogābhyāsaḥ śivārcanam</seg> </l>
<l><seg type="pāda" n="c">sarvaṃ karmaiva nākarmī</seg> <seg type="pāda" n="d">prāṇī kvāpy atra vidyate</seg> //</l>
</lg>

<lg xml:id="BrP_145.11">
<l><seg type="pāda" n="a">karmaiva kāraṇaṃ tasmād</seg> <seg type="pāda" n="b">anyad unmattaceṣṭitam</seg> </l>
<l><seg type="pāda" n="c">ṛṣīṇāṃ yatra saṃvādo</seg> <seg type="pāda" n="d">yatra devo maheśvaraḥ</seg> //</l>
</lg>

<lg xml:id="BrP_145.12">
<l><seg type="pāda" n="a">cakāra nirṇayaṃ sarvaṃ</seg> <seg type="pāda" n="b">karmaṇāvāpyate nṛbhiḥ</seg> </l>
<l><seg type="pāda" n="c">mārkaṇḍaṃ mukhyataḥ kṛtvā</seg> <seg type="pāda" n="d">tato mārkaṇḍam ucyate</seg> //</l>
</lg>

<lg xml:id="BrP_145.13">
<l><seg type="pāda" n="a">tīrtham ṛṣigaṇākīrṇaṃ</seg> <seg type="pāda" n="b">gaṅgāyā uttare taṭe</seg> </l>
<l><seg type="pāda" n="c">pitṝṇāṃ pāvanaṃ puṇyaṃ</seg> <seg type="pāda" n="d">smaraṇād api sarvadā</seg> //</l>
</lg>

<lg xml:id="BrP_145.14">
<l><seg type="pāda" n="a">tatrāṣṭau navatis tāta</seg> <seg type="pāda" n="b">tīrthāny āha jaganmayaḥ</seg> </l>
<l><seg type="pāda" n="c">vedena cāpi tat proktam</seg> <seg type="pāda" n="d">ṛṣayo menire ca tat</seg> //</l>
</lg>

<milestone unit="speaker" n="brahmovāca"/>

<lg xml:id="BrP_146.1">
<l><seg type="pāda" n="a">yāyātam aparaṃ tīrthaṃ</seg> <seg type="pāda" n="b">yatra kālañjaraḥ śivaḥ</seg> </l>
<l><seg type="pāda" n="c">sarvapāpapraśamanaṃ</seg> <seg type="pāda" n="d">tadvṛttam ucyate mayā</seg> //</l>
</lg>

<lg xml:id="BrP_146.2">
<l><seg type="pāda" n="a">yayātir nāhuṣo rājā</seg> <seg type="pāda" n="b">sākṣād indra ivāparaḥ</seg> </l>
<l><seg type="pāda" n="c">tasya bhāryādvayaṃ cāsīt</seg> <seg type="pāda" n="d">kulalakṣaṇabhūṣitam</seg> //</l>
</lg>

<lg xml:id="BrP_146.3">
<l><seg type="pāda" n="a">jyeṣṭhā tu devayānīti</seg> <seg type="pāda" n="b">nāmnā śukrasutā śubhā</seg> </l>
<l><seg type="pāda" n="c">śarmiṣṭheti dvitīyā sā</seg> <seg type="pāda" n="d">sutā syād vṛṣaparvaṇaḥ</seg> //</l>
</lg>

<lg xml:id="BrP_146.4">
<l><seg type="pāda" n="a">brāhmaṇy api mahāprājñā</seg> <seg type="pāda" n="b">devayānī sumadhyamā</seg> </l>
<l><seg type="pāda" n="c">yayāter abhavad bhāryā</seg> <seg type="pāda" n="d">sā tu śukraprasādataḥ</seg> //</l>
</lg>

<lg xml:id="BrP_146.5">
<l><seg type="pāda" n="a">śarmiṣṭhā cāpi tasyaiva</seg> <seg type="pāda" n="b">bhāryā yā vṛṣaparvajā</seg> </l>
<l><seg type="pāda" n="c">devayānī śukrasutā</seg> <seg type="pāda" n="d">dvau putrau samajījanat</seg> //</l>
</lg>

<lg xml:id="BrP_146.6">
<l><seg type="pāda" n="a">yaduṃ ca turvasuṃ caiva</seg> <seg type="pāda" n="b">devaputrasamāv ubhau</seg> </l>
<l><seg type="pāda" n="c">śarmiṣṭhā ca nṛpāl lebhe</seg> <seg type="pāda" n="d">trīn putrān devasaṃnibhān</seg> //</l>
</lg>

<lg xml:id="BrP_146.7">
<l><seg type="pāda" n="a">druhyuṃ cānuṃ ca pūruṃ ca</seg> <seg type="pāda" n="b">yayāter nṛpasattamāt</seg> </l>
<l><seg type="pāda" n="c">devayānyāḥ sutau brahman</seg> <seg type="pāda" n="d">sadṛśau śukrarūpataḥ</seg> //</l>
</lg>

<lg xml:id="BrP_146.8">
<l><seg type="pāda" n="a">śarmiṣṭhāyās tu tanayāḥ</seg> <seg type="pāda" n="b">śakrāgnivaruṇaprabhāḥ</seg> </l>
<l><seg type="pāda" n="c">devayānī kadācit tu</seg> <seg type="pāda" n="d">pitaraṃ prāha duḥkhitā</seg> //</l>
</lg>

<milestone unit="speaker" n="devayāny uvāca"/>

<lg xml:id="BrP_146.9">
<l><seg type="pāda" n="a">mama tv apatyadvitayam</seg> <seg type="pāda" n="b">abhāgyāyā bhṛgūdvaha</seg> </l>
<l><seg type="pāda" n="c">mama dāsyāḥ sabhāgyāyā</seg> <seg type="pāda" n="d">apatyatritayaṃ pitaḥ</seg> //</l>
</lg>

<lg xml:id="BrP_146.10">
<l><seg type="pāda" n="a">tad etad anumṛśyāyaṃ</seg> <seg type="pāda" n="b">duḥkham atyantam āgatā</seg> </l>
<l><seg type="pāda" n="c">mariṣye dānavaguro</seg> <seg type="pāda" n="d">yayātikṛtavipriyāt</seg> </l>
<l><seg type="pāda" n="e">mānabhaṅgād varaṃ tāta</seg> <seg type="pāda" n="f">maraṇaṃ hi manasvinām</seg> //</l>
</lg>

<milestone unit="speaker" n="brahmovāca"/>

<lg xml:id="BrP_146.11">
<l><seg type="pāda" n="a">tad etat putrikāvākyaṃ</seg> <seg type="pāda" n="b">śrutvā śukraḥ pratāpavān</seg> </l>
<l><seg type="pāda" n="c">kupito 'bhyāyayau śīghraṃ</seg> <seg type="pāda" n="d">yayātim idam abravīt</seg> //</l>
</lg>

<milestone unit="speaker" n="śukra uvāca"/>

<lg xml:id="BrP_146.12">
<l><seg type="pāda" n="a">yad idaṃ vipriyaṃ me tvaṃ</seg> <seg type="pāda" n="b">sutāyāḥ kṛtavān asi</seg> </l>
<l><seg type="pāda" n="c">rūponmattena rājendra</seg> <seg type="pāda" n="d">tasmād vṛddho bhaviṣyasi</seg> //</l>
</lg>

<lg xml:id="BrP_146.13">
<l><seg type="pāda" n="a">na ca bhoktuṃ na ca tyaktuṃ</seg> <seg type="pāda" n="b">śaknoti viṣayāturaḥ</seg> </l>
<l><seg type="pāda" n="c">spṛhayan manasaivāste</seg> <seg type="pāda" n="d">niḥśvāsocchvāsanaṣṭadhīḥ</seg> //</l>
</lg>

<lg xml:id="BrP_146.14">
<l><seg type="pāda" n="a">vṛddhatvam eva maraṇaṃ</seg> <seg type="pāda" n="b">jīvatām api dehinām</seg> </l>
<l><seg type="pāda" n="c">tasmāc chīghraṃ prayāhi tvaṃ</seg> <seg type="pāda" n="d">jarāṃ bhūpātidurdharām</seg> //</l>
</lg>

<milestone unit="speaker" n="brahmovāca"/>

<lg xml:id="BrP_146.15">
<l><seg type="pāda" n="a">etac chrutvā yayātis tu</seg> <seg type="pāda" n="b">śāpaṃ śukrasya dhīmataḥ</seg> </l>
<l><seg type="pāda" n="c">kṛtāñjalipuṭo rājā</seg> <seg type="pāda" n="d">yayātiḥ śukram abravīt</seg> //</l>
</lg>

<milestone unit="speaker" n="yayātir uvāca"/>

<lg xml:id="BrP_146.16">
<l><seg type="pāda" n="a">nāparādhye na saṃkupye</seg> <seg type="pāda" n="b">naivādharmaṃ pravartaye</seg> </l>
<l><seg type="pāda" n="c">adharmakāriṇaḥ pāpāḥ</seg> <seg type="pāda" n="d">śāsyā eva mahātmanām</seg> //</l>
</lg>

<lg xml:id="BrP_146.17">
<l><seg type="pāda" n="a">dharmam eva carantaṃ vai</seg> <seg type="pāda" n="b">kathaṃ māṃ śaptavān asi</seg> </l>
<l><seg type="pāda" n="c">devayānī dvijaśreṣṭha</seg> <seg type="pāda" n="d">vṛthā māṃ vakti kiṃcana</seg> //</l>
</lg>

<lg xml:id="BrP_146.18">
<l><seg type="pāda" n="a">tasmān na mama viprendra</seg> <seg type="pāda" n="b">śāpaṃ dātuṃ tvam arhasi</seg> </l>
<l><seg type="pāda" n="c">vidvāṃso 'pi hi nirdoṣe</seg> <seg type="pāda" n="d">yadi kupyanti mohitāḥ</seg> </l>
<l><seg type="pāda" n="e">tadā na doṣo mūrkhāṇāṃ</seg> <seg type="pāda" n="f">dveṣāgnipluṣṭacetasām</seg> //</l>
</lg>

<milestone unit="speaker" n="brahmovāca"/>

<lg xml:id="BrP_146.19">
<l><seg type="pāda" n="a">yayātivākyāc chukro 'pi</seg> <seg type="pāda" n="b">sasmāra sutayā kṛtam</seg> </l>
<l><seg type="pāda" n="c">asakṛd vipriyaṃ tasya</seg> <seg type="pāda" n="d">divā rātrau pracaṇḍayā</seg> //</l>
</lg>

<lg xml:id="BrP_146.20">
<l><seg type="pāda" n="a">gatakopo 'ham ity uktvā</seg> <seg type="pāda" n="b">kāvyo rājānam abravīt</seg> //</l>
</lg>

<milestone unit="speaker" n="śukra uvāca"/>

<lg xml:id="BrP_146.21">
<l><seg type="pāda" n="a">jñātaṃ mayānayākāri</seg> <seg type="pāda" n="b">vipriyaṃ na vade 'nṛtam</seg> </l>
<l><seg type="pāda" n="c">śāpasyemaṃ kariṣyāmi</seg> <seg type="pāda" n="d">śṛṇuṣvānugrahaṃ nṛpa</seg> //</l>
</lg>

<lg xml:id="BrP_146.22">
<l><seg type="pāda" n="a">yasmai putrāya saṃdātuṃ</seg> <seg type="pāda" n="b">jarām icchasi mānada</seg> </l>
<l><seg type="pāda" n="c">tasya sā yātv iyaṃ rājañ</seg> <seg type="pāda" n="d">jarā putrāya madvarāt</seg> //</l>
</lg>

<milestone unit="speaker" n="brahmovāca"/>

<lg xml:id="BrP_146.23">
<l><seg type="pāda" n="a">punar yayātiḥ śvaśuraṃ</seg> <seg type="pāda" n="b">śukraṃ prāha vinītavat</seg> //</l>
</lg>

<milestone unit="speaker" n="yayātir uvāca"/>

<lg xml:id="BrP_146.24">
<l><seg type="pāda" n="a">yo gṛhṇāti mayā dattāṃ</seg> <seg type="pāda" n="b">jarāṃ bhaktisamanvitaḥ</seg> </l>
<l><seg type="pāda" n="c">sa rājā syād daityaguro</seg> <seg type="pāda" n="d">tad etad anumanyatām</seg> //</l>
</lg>

<lg xml:id="BrP_146.25">
<l><seg type="pāda" n="a">yo madvākyaṃ nābhinandet</seg> <seg type="pāda" n="b">suto daityaguro dṛḍham</seg> </l>
<l><seg type="pāda" n="c">taṃ śapeyam anujñātra</seg> <seg type="pāda" n="d">dātavyaiva tvayā guro</seg> //</l>
</lg>

<milestone unit="speaker" n="brahmovāca"/>

<lg xml:id="BrP_146.26">
<l><seg type="pāda" n="a">evam astv iti rājānam</seg> <seg type="pāda" n="b">uvāca bhṛgunandanaḥ</seg> </l>
<l><seg type="pāda" n="c">tato yayātiḥ svaṃ putram</seg> <seg type="pāda" n="d">āhūyedaṃ vaco 'bravīt</seg> //</l>
</lg>

<milestone unit="speaker" n="yayātir uvāca"/>

<lg xml:id="BrP_146.27">
<l><seg type="pāda" n="a">yado gṛhāṇa me śāpāj</seg> <seg type="pāda" n="b">jarāṃ jātāṃ suto bhavān</seg> </l>
<l><seg type="pāda" n="c">jyeṣṭhaḥ sarvārthavit prauḍhaḥ</seg> <seg type="pāda" n="d">putrāṇāṃ dhuri saṃsthitaḥ</seg> </l>
<l><seg type="pāda" n="e">putrī tenaiva janako</seg> <seg type="pāda" n="f">yas tadājñāvaśe sthitaḥ</seg> //</l>
</lg>

<milestone unit="speaker" n="brahmovāca"/>

<lg xml:id="BrP_146.28">
<l><seg type="pāda" n="a">nety uvāca yadus tātaṃ</seg> <seg type="pāda" n="b">yayātiṃ bhūridakṣiṇam</seg> </l>
<l><seg type="pāda" n="c">yayātiś ca yaduṃ śaptvā</seg> <seg type="pāda" n="d">turvasuṃ kāmam abravīt</seg> //</l>
</lg>

<lg xml:id="BrP_146.29">
<l><seg type="pāda" n="a">nāgṛhṇāt turvasuś cāpi</seg> <seg type="pāda" n="b">pitrā dattāṃ jarāṃ tadā</seg> </l>
<l><seg type="pāda" n="c">taṃ śaptvā cābravīd druhyuṃ</seg> <seg type="pāda" n="d">gṛhāṇemāṃ jarāṃ mama</seg> //</l>
</lg>

<lg xml:id="BrP_146.30">
<l><seg type="pāda" n="a">druhyuś ca naicchat tāṃ dattāṃ</seg> <seg type="pāda" n="b">jarāṃ rūpavināśinīm</seg> </l>
<l><seg type="pāda" n="c">anum apy abravīd rājā</seg> <seg type="pāda" n="d">gṛhāṇemāṃ jarāṃ mama</seg> //</l>
</lg>

<lg xml:id="BrP_146.31">
<l><seg type="pāda" n="a">anur neti tadovāca</seg> <seg type="pāda" n="b">śaptvā taṃ pūrum abravīt</seg> </l>
<l><seg type="pāda" n="c">abhinandya tadā pūrur</seg> <seg type="pāda" n="d">jarāṃ tāṃ jagṛhe pituḥ</seg> //</l>
</lg>

<lg xml:id="BrP_146.32">
<l><seg type="pāda" n="a">sahasram ekaṃ varṣāṇāṃ</seg> <seg type="pāda" n="b">yāvat prīto 'bhavat pitā</seg> </l>
<l><seg type="pāda" n="c">yauvane yāni bhogyāni</seg> <seg type="pāda" n="d">vastūni vividhāni ca</seg> //</l>
</lg>

<lg xml:id="BrP_146.33">
<l><seg type="pāda" n="a">putrayauvanasaṃtuṣṭo</seg> <seg type="pāda" n="b">yayātir bubhuje sukham</seg> </l>
<l><seg type="pāda" n="c">tatas tṛpto 'bhavad rājā</seg> <seg type="pāda" n="d">sarvabhogeṣu nāhuṣaḥ</seg> </l>
<l><seg type="pāda" n="e">tato harṣāt samāhūya</seg> <seg type="pāda" n="f">pūruṃ putram athābravīt</seg> //</l>
</lg>

<milestone unit="speaker" n="yayātir uvāca"/>

<lg xml:id="BrP_146.34">
<l><seg type="pāda" n="a">tṛpto 'smi sarvabhogeṣu</seg> <seg type="pāda" n="b">yauvanena tavānagha</seg> </l>
<l><seg type="pāda" n="c">gṛhāṇa yauvanaṃ putra</seg> <seg type="pāda" n="d">jarāṃ me dehi kaśmalām</seg> //</l>
</lg>

<milestone unit="speaker" n="brahmovāca"/>

<lg xml:id="BrP_146.35">
<l><seg type="pāda" n="a">nety uvāca tadā pūrur</seg> <seg type="pāda" n="b">jarayā kṣīyate mayā</seg> </l>
<l><seg type="pāda" n="c">vikārās tāta bhāvānāṃ</seg> <seg type="pāda" n="d">durnivārāḥ śarīriṇām</seg> //</l>
</lg>

<lg xml:id="BrP_146.36">
<l><seg type="pāda" n="a">balāt kālāgatā sahyā</seg> <seg type="pāda" n="b">jarāpy akhiladehibhiḥ</seg> </l>
<l><seg type="pāda" n="c">sā ced gurūpakārāya</seg> <seg type="pāda" n="d">gṛhītā tyajyate katham</seg> //</l>
</lg>

<lg xml:id="BrP_146.37">
<l><seg type="pāda" n="a">svīkṛtatyāgapāpād dhi</seg> <seg type="pāda" n="b">dehināṃ maraṇaṃ varam</seg> </l>
<l><seg type="pāda" n="c">athavā tu jarāṃ rājaṃs</seg> <seg type="pāda" n="d">tapasā nāśayāmy aham</seg> //</l>
</lg>

<milestone unit="speaker" n="brahmovāca"/>

<lg xml:id="BrP_146.38">
<l><seg type="pāda" n="a">evam uktvā tu pitaraṃ</seg> <seg type="pāda" n="b">yayau gaṅgām anuttamām</seg> </l>
<l><seg type="pāda" n="c">gautamyā dakṣiṇe pāre</seg> <seg type="pāda" n="d">tatas tepe tapo mahat</seg> //</l>
</lg>

<lg xml:id="BrP_146.39">
<l><seg type="pāda" n="a">tataḥ prīto 'bhavad devaḥ</seg> <seg type="pāda" n="b">kālena mahatā śivaḥ</seg> </l>
<l><seg type="pāda" n="c">lokātītamahodāra</seg><seg type="pāda" n="d">guṇasanmaṇibhūṣitam</seg> </l>
<l><seg type="pāda" n="e">kiṃ dadāmīti taṃ prāha</seg> <seg type="pāda" n="f">pūruṃ sa surasattamaḥ</seg> //</l>
</lg>

<milestone unit="speaker" n="pūrur uvāca"/>

<lg xml:id="BrP_146.40">
<l><seg type="pāda" n="a">śāpaprāptāṃ jarāṃ nātha</seg> <seg type="pāda" n="b">pitur mama surādhipa</seg> </l>
<l><seg type="pāda" n="c">tāṃ nāśayasva deveśa</seg> <seg type="pāda" n="d">pitṛśaptāṃś ca kopataḥ</seg> </l>
<l><seg type="pāda" n="e">madbhrātṝñ śāpato muktān</seg> <seg type="pāda" n="f">kuruṣva surapūjita</seg> //</l>
</lg>

<milestone unit="speaker" n="brahmovāca"/>

<lg xml:id="BrP_146.41">
<l><seg type="pāda" n="a">tathety uktvā jagannāthaḥ</seg> <seg type="pāda" n="b">śāpāj jātāṃ jarāṃ tathā</seg> </l>
<l><seg type="pāda" n="c">anāśayaj jagannātho</seg> <seg type="pāda" n="d">bhrātṝṃś cakre viśāpinaḥ</seg> //</l>
</lg>

<lg xml:id="BrP_146.42">
<l><seg type="pāda" n="a">tataḥ prabhṛti tat tīrthaṃ</seg> <seg type="pāda" n="b">jarārogavināśanam</seg> </l>
<l><seg type="pāda" n="c">akālajajarādīnāṃ</seg> <seg type="pāda" n="d">smaraṇād api nāśanam</seg> //</l>
</lg>

<lg xml:id="BrP_146.43">
<l><seg type="pāda" n="a">tannāmnā cāpi vikhyātaṃ</seg> <seg type="pāda" n="b">kālañjaram udāhṛtam</seg> </l>
<l><seg type="pāda" n="c">yāyātaṃ nāhuṣaṃ pauraṃ</seg> <seg type="pāda" n="d">śaukraṃ śārmiṣṭham eva ca</seg> //</l>
</lg>

<lg xml:id="BrP_146.44">
<l><seg type="pāda" n="a">evamādīni tīrthāni</seg> <seg type="pāda" n="b">tatrāṣṭottaram eva ca</seg> </l>
<l><seg type="pāda" n="c">śataṃ vidyān mahābuddhe</seg> <seg type="pāda" n="d">sarvasiddhikaraṃ tathā</seg> //</l>
</lg>

<lg xml:id="BrP_146.45">
<l><seg type="pāda" n="a">teṣu snānaṃ ca dānaṃ ca</seg> <seg type="pāda" n="b">śravaṇaṃ paṭhanaṃ tathā</seg> </l>
<l><seg type="pāda" n="c">sarvapāpapraśamanaṃ</seg> <seg type="pāda" n="d">bhuktimuktipradaṃ bhavet</seg> //</l>
</lg>

<milestone unit="speaker" n="brahmovāca"/>

<lg xml:id="BrP_147.1">
<l><seg type="pāda" n="a">apsaroyugam ākhyātam</seg> <seg type="pāda" n="b">apsarāsaṃgamaṃ tataḥ</seg> </l>
<l><seg type="pāda" n="c">tīre ca dakṣiṇe puṇyaṃ</seg> <seg type="pāda" n="d">smaraṇāt subhago bhavet</seg> //</l>
</lg>

<lg xml:id="BrP_147.2">
<l><seg type="pāda" n="a">mukto bhavaty asaṃdehaṃ</seg> <seg type="pāda" n="b">tatra snānādinā naraḥ</seg> </l>
<l><seg type="pāda" n="c">strī satī saṃgame tasminn</seg> <seg type="pāda" n="d">ṛtusnātā ca nārada</seg> //</l>
</lg>

<lg xml:id="BrP_147.3">
<l><seg type="pāda" n="a">vandhyāpi janayet putraṃ</seg> <seg type="pāda" n="b">trimāsāt patinā saha</seg> </l>
<l><seg type="pāda" n="c">snānadānena vartantī</seg> <seg type="pāda" n="d">nānyathā madvaco bhavet</seg> //</l>
</lg>

<lg xml:id="BrP_147.4">
<l><seg type="pāda" n="a">apsaroyugam ākhyātaṃ</seg> <seg type="pāda" n="b">tīrthaṃ yena ca hetunā</seg> </l>
<l><seg type="pāda" n="c">tatredaṃ kāraṇaṃ vakṣye</seg> <seg type="pāda" n="d">śṛṇu nārada yatnataḥ</seg> //</l>
</lg>

<lg xml:id="BrP_147.5">
<l><seg type="pāda" n="a">spardhāsīn mahatī brahman</seg> <seg type="pāda" n="b">viśvāmitravasiṣṭhayoḥ</seg> </l>
<l><seg type="pāda" n="c">tapasyantaṃ gādhisutaṃ</seg> <seg type="pāda" n="d">brāhmaṇyārthe yatavratam</seg> //</l>
</lg>

<lg xml:id="BrP_147.6">
<l><seg type="pāda" n="a">gaṅgādvāre samāsīnaṃ</seg> <seg type="pāda" n="b">preritendreṇa menakā</seg> </l>
<l><seg type="pāda" n="c">taṃ gatvā tapaso bhraṣṭaṃ</seg> <seg type="pāda" n="d">kuru bhadre mamājñayā</seg> //</l>
</lg>

<lg xml:id="BrP_147.7">
<l><seg type="pāda" n="a">tadoktendreṇa sā menā</seg> <seg type="pāda" n="b">viśvāmitraṃ tapaścyutam</seg> </l>
<l><seg type="pāda" n="c">kṛtvā kanyāṃ tathā dattvā</seg> <seg type="pāda" n="d">jagāmendrapuraṃ punaḥ</seg> //</l>
</lg>

<lg xml:id="BrP_147.8">
<l><seg type="pāda" n="a">tasyāṃ gatāyāṃ sasmāra</seg> <seg type="pāda" n="b">gādhiputro 'khilaṃ kṛtam</seg> </l>
<l><seg type="pāda" n="c">taṃ tu deśaṃ parityajya</seg> <seg type="pāda" n="d">tīrthaṃ tu suravallabham</seg> //</l>
</lg>

<lg xml:id="BrP_147.9">
<l><seg type="pāda" n="a">jagāma dakṣiṇāṃ gaṅgāṃ</seg> <seg type="pāda" n="b">yatra kālañjaro haraḥ</seg> </l>
<l><seg type="pāda" n="c">tapasyantaṃ tadovāca</seg> <seg type="pāda" n="d">punar indraḥ sahasradṛk</seg> //</l>
</lg>

<lg xml:id="BrP_147.10">
<l><seg type="pāda" n="a">urvaśīṃ ca tato menāṃ</seg> <seg type="pāda" n="b">rambhāṃ cāpi tilottamām</seg> </l>
<l><seg type="pāda" n="c">naivety ūcur bhayatrastāḥ</seg> <seg type="pāda" n="d">punar āha śacīpatiḥ</seg> //</l>
</lg>

<lg xml:id="BrP_147.11">
<l><seg type="pāda" n="a">gambhīrāṃ cātigambhīrām</seg> <seg type="pāda" n="b">ubhe ye garvite tadā</seg> </l>
<l><seg type="pāda" n="c">te ūcatur ubhe devaṃ</seg> <seg type="pāda" n="d">sahasrākṣaṃ puraṃdaram</seg> //</l>
</lg>

<milestone unit="speaker" n="gambhīrātigambhīre ūcatuḥ"/>

<lg xml:id="BrP_147.12">
<l><seg type="pāda" n="a">āvāṃ gatvā tapasyantaṃ</seg> <seg type="pāda" n="b">gādhiputraṃ mahādyutim</seg> </l>
<l><seg type="pāda" n="c">cyāvayāvo nṛtyagītai</seg> <seg type="pāda" n="d">rūpayauvanasaṃpadā</seg> //</l>
</lg>

<lg xml:id="BrP_147.13">
<l><seg type="pāda" n="a">yāsām apāṅge hasite</seg> <seg type="pāda" n="b">vāci vibhramasaṃpadi</seg> </l>
<l><seg type="pāda" n="c">nityaṃ vasati pañceṣus</seg> <seg type="pāda" n="d">tābhiḥ ko 'tra na jīyate</seg> //</l>
</lg>

<milestone unit="speaker" n="brahmovāca"/>

<lg xml:id="BrP_147.14">
<l><seg type="pāda" n="a">tathety ukte sahasrākṣe</seg> <seg type="pāda" n="b">te āgatya mahānadīm</seg> </l>
<l><seg type="pāda" n="c">dadṛśāte tapasyantaṃ</seg> <seg type="pāda" n="d">viśvāmitraṃ mahāmunim</seg> //</l>
</lg>

<lg xml:id="BrP_147.15">
<l><seg type="pāda" n="a">mṛtyor api durādharṣaṃ</seg> <seg type="pāda" n="b">bhūmistham iva dhūrjaṭim</seg> </l>
<l><seg type="pāda" n="c">sahasram ekaṃ varṣāṇām</seg> <seg type="pāda" n="d">īkṣituṃ na ca śaknutaḥ</seg> //</l>
</lg>

<lg xml:id="BrP_147.16">
<l><seg type="pāda" n="a">dūre sthite nṛtyagīta</seg><seg type="pāda" n="b">cāṭukārarate tadā</seg> </l>
<l><seg type="pāda" n="c">vilokya muniśārdūlas</seg> <seg type="pāda" n="d">tataḥ kopākulo 'bhavat</seg> //</l>
</lg>

<lg xml:id="BrP_147.17">
<l><seg type="pāda" n="a">pratīpācaraṇaṃ dṛṣṭvā</seg> <seg type="pāda" n="b">krodhaḥ kasya na jāyate</seg> </l>
<l><seg type="pāda" n="c">nispṛho 'pi mahābāhus</seg> <seg type="pāda" n="d">tam indraṃ prahasann iva</seg> //</l>
</lg>

<lg xml:id="BrP_147.18">
<l><seg type="pāda" n="a">ābhyāṃ muktaḥ sahasrākṣo</seg> <seg type="pāda" n="b">hy apsarobhyāṃ bruvann iva</seg> </l>
<l><seg type="pāda" n="c">śaśāpa te sa gādheyo</seg> <seg type="pāda" n="d">dravarūpe bhaviṣyathaḥ</seg> //</l>
</lg>

<lg xml:id="BrP_147.19">
<l><seg type="pāda" n="a">dravituṃ māṃ samāyāte</seg> <seg type="pāda" n="b">yatas tv iha tato laghu</seg> </l>
<l><seg type="pāda" n="c">tataḥ prasāditas tābhyāṃ</seg> <seg type="pāda" n="d">śāpamokṣaṃ cakāra saḥ</seg> //</l>
</lg>

<lg xml:id="BrP_147.20">
<l><seg type="pāda" n="a">bhavetāṃ divyarūpe vāṃ</seg> <seg type="pāda" n="b">gaṅgayā saṃgate yadā</seg> </l>
<l><seg type="pāda" n="c">tacchāpāt te nadīrūpe</seg> <seg type="pāda" n="d">tatkṣaṇāt saṃbabhūvatuḥ</seg> //</l>
</lg>

<lg xml:id="BrP_147.21">
<l><seg type="pāda" n="a">apsaroyugam ākhyātaṃ</seg> <seg type="pāda" n="b">nadīdvayam ato 'bhavat</seg> </l>
<l><seg type="pāda" n="c">tābhyāṃ parasparaṃ cāpi</seg> <seg type="pāda" n="d">tābhyāṃ gaṅgāsusaṃgamaḥ</seg> //</l>
</lg>

<lg xml:id="BrP_147.22">
<l><seg type="pāda" n="a">sarvalokeṣu vikhyāto</seg> <seg type="pāda" n="b">bhuktimuktipradaḥ śivaḥ</seg> </l>
<l><seg type="pāda" n="c">tatrāste dṛṣṭa evāsau</seg> <seg type="pāda" n="d">sarvasiddhipradāyakaḥ</seg> //</l>
</lg>

<lg xml:id="BrP_147.23">
<l><seg type="pāda" n="a">tatra snātvā tu taṃ dṛṣṭvā</seg> <seg type="pāda" n="b">mucyate sarvabandhanāt</seg> //</l>
</lg>

<milestone unit="speaker" n="brahmovāca"/>

<lg xml:id="BrP_148.1">
<l><seg type="pāda" n="a">koṭitīrtham iti khyātaṃ</seg> <seg type="pāda" n="b">gaṅgāyā dakṣiṇe taṭe</seg> </l>
<l><seg type="pāda" n="c">yasyānusmaraṇād eva</seg> <seg type="pāda" n="d">sarvapāpaiḥ pramucyate</seg> //</l>
</lg>

<lg xml:id="BrP_148.2">
<l><seg type="pāda" n="a">yatra koṭīśvaro devaḥ</seg> <seg type="pāda" n="b">sarvaṃ koṭiguṇaṃ bhavet</seg> </l>
<l><seg type="pāda" n="c">koṭidvayaṃ tatra pūrṇaṃ</seg> <seg type="pāda" n="d">tīrthānāṃ śubhadāyinām</seg> //</l>
</lg>

<lg xml:id="BrP_148.3">
<l><seg type="pāda" n="a">tatra vyuṣṭiṃ pravakṣyāmi</seg> <seg type="pāda" n="b">śṛṇu nārada tanmanāḥ</seg> </l>
<l><seg type="pāda" n="c">kaṇvasya tu suto jyeṣṭho</seg> <seg type="pāda" n="d">bāhlīka iti viśrutaḥ</seg> //</l>
</lg>

<lg xml:id="BrP_148.4">
<l><seg type="pāda" n="a">kāṇvaś ceti janaiḥ khyāto</seg> <seg type="pāda" n="b">vedavedāṅgapāragaḥ</seg> </l>
<l><seg type="pāda" n="c">iṣṭīḥ pārvāyaṇānīr yāḥ</seg> <seg type="pāda" n="d">sabhāryo vedapāragaḥ</seg> //</l>
</lg>

<lg xml:id="BrP_148.5">
<l><seg type="pāda" n="a">kurvann āste sa gautamyās</seg> <seg type="pāda" n="b">tīrastho lokapūjitaḥ</seg> </l>
<l><seg type="pāda" n="c">prātaḥkāle sabhāryo 'sau</seg> <seg type="pāda" n="d">juhvad agnau samāhitaḥ</seg> //</l>
</lg>

<lg xml:id="BrP_148.6">
<l><seg type="pāda" n="a">sarvadāste kadācit tu</seg> <seg type="pāda" n="b">havanāya samudyataḥ</seg> </l>
<l><seg type="pāda" n="c">ekāhutiṃ sa hutvā tu</seg> <seg type="pāda" n="d">samiddhe havyavāhane</seg> //</l>
</lg>

<lg xml:id="BrP_148.7">
<l><seg type="pāda" n="a">āhutyantaradānāya</seg> <seg type="pāda" n="b">havir dravyaṃ kare 'grahīt</seg> </l>
<l><seg type="pāda" n="c">etasminn antare vahnir</seg> <seg type="pāda" n="d">upaśānto 'bhavat tadā</seg> //</l>
</lg>

<lg xml:id="BrP_148.8">
<l><seg type="pāda" n="a">tataś cintāparaḥ kāṇvaḥ</seg> <seg type="pāda" n="b">kartavyaṃ kiṃ bhaved iti</seg> </l>
<l><seg type="pāda" n="c">antar vicārayām āsa</seg> <seg type="pāda" n="d">viṣādaṃ paramaṃ gataḥ</seg> //</l>
</lg>

<lg xml:id="BrP_148.9">
<l><seg type="pāda" n="a">āhutyoś ca dvayor madhya</seg> <seg type="pāda" n="b">upaśānto hutāśanaḥ</seg> </l>
<l><seg type="pāda" n="c">agnyantaram upādeyaṃ</seg> <seg type="pāda" n="d">vaidikaṃ laukikaṃ tathā</seg> //</l>
</lg>

<lg xml:id="BrP_148.10">
<l><seg type="pāda" n="a">kva hoṣyaṃ syād dvitīyaṃ tu</seg> <seg type="pāda" n="b">āhutyantaram eva ca</seg> </l>
<l><seg type="pāda" n="c">evaṃ mīmāṃsamāne tu</seg> <seg type="pāda" n="d">daivī vāg abravīt tadā</seg> //</l>
</lg>

<lg xml:id="BrP_148.11">
<l><seg type="pāda" n="a">agnyantaraṃ naiva te 'tra</seg> <seg type="pāda" n="b">upādeyaṃ bhaviṣyati</seg> </l>
<l><seg type="pāda" n="c">yāni tatra bhaviṣyanti</seg> <seg type="pāda" n="d">śakalāni samīpataḥ</seg> //</l>
</lg>

<lg xml:id="BrP_148.12">
<l><seg type="pāda" n="a">ardhadagdheṣu kāṣṭheṣu</seg> <seg type="pāda" n="b">viprarāja prahūyatām</seg> </l>
<l><seg type="pāda" n="c">nety uvāca tadā kāṇvaḥ</seg> <seg type="pāda" n="d">saiva vāg abravīt punaḥ</seg> //</l>
</lg>

<lg xml:id="BrP_148.13">
<l><seg type="pāda" n="a">agneḥ putro hiraṇyas tu</seg> <seg type="pāda" n="b">pitā putraḥ sa eva tu</seg> </l>
<l><seg type="pāda" n="c">putre dattaṃ priyāyaiva</seg> <seg type="pāda" n="d">pituḥ prītyai bhaviṣyati</seg> //</l>
</lg>

<lg xml:id="BrP_148.14">
<l><seg type="pāda" n="a">pitre deyaṃ sute dadyāt</seg> <seg type="pāda" n="b">koṭiprītiguṇaṃ bhavet</seg> </l>
<l><seg type="pāda" n="c">daivī vāg abravīd evaṃ</seg> <seg type="pāda" n="d">tataḥ sarve maharṣayaḥ</seg> //</l>
</lg>

<lg xml:id="BrP_148.15">
<l><seg type="pāda" n="a">niścitya dharmasarvasvaṃ</seg> <seg type="pāda" n="b">tathā cakrur yathoditam</seg> </l>
<l><seg type="pāda" n="c">etaj jñātvā jagaty atra</seg> <seg type="pāda" n="d">putre dattaṃ pitur bhavet</seg> //</l>
</lg>

<lg xml:id="BrP_148.16">
<l><seg type="pāda" n="a">apatyādyupakāreṇa</seg> <seg type="pāda" n="b">pitroḥ prītir yathā bhavet</seg> </l>
<l><seg type="pāda" n="c">tathā nānyena kenāpi</seg> <seg type="pāda" n="d">jagaty etad dhi viśrutam</seg> //</l>
</lg>

<lg xml:id="BrP_148.17">
<l><seg type="pāda" n="a">suprasiddhaṃ jagaty etat</seg> <seg type="pāda" n="b">sarvalokeṣu pūjitam</seg> </l>
<l><seg type="pāda" n="c">tasmin datte bhavet puṇyaṃ</seg> <seg type="pāda" n="d">sarvaṃ koṭiguṇaṃ suta</seg> //</l>
</lg>

<lg xml:id="BrP_148.18">
<l><seg type="pāda" n="a">manoglāninivṛttiś ca</seg> <seg type="pāda" n="b">jāyate ca mahat sukham</seg> </l>
<l><seg type="pāda" n="c">punar apy āha sā vāṇī</seg> <seg type="pāda" n="d">kāṇve 'smiṃs tīrtha uttame</seg> //</l>
</lg>

<lg xml:id="BrP_148.19">
<l><seg type="pāda" n="a">abhavat tan mahat tīrthaṃ</seg> <seg type="pāda" n="b">kāṇva puṇyaprabhāvataḥ</seg> </l>
<l><seg type="pāda" n="c">lokatrayāśrayāśeṣa</seg><seg type="pāda" n="d">tīrthebhyo 'pi mahāphalam</seg> //</l>
</lg>

<lg xml:id="BrP_148.20">
<l><seg type="pāda" n="a">snānadānādikaṃ kiṃcid</seg> <seg type="pāda" n="b">bhaktyā kurvan samāhitaḥ</seg> </l>
<l><seg type="pāda" n="c">phalaṃ prāpsyasy aśeṣeṇa</seg> <seg type="pāda" n="d">sarvaṃ koṭiguṇaṃ mune</seg> //</l>
</lg>

<lg xml:id="BrP_148.21">
<l><seg type="pāda" n="a">yat kiṃcit kriyate cātra</seg> <seg type="pāda" n="b">snānadānādikaṃ naraiḥ</seg> </l>
<l><seg type="pāda" n="c">sarvaṃ koṭiguṇaṃ vidyāt</seg> <seg type="pāda" n="d">koṭitīrthaṃ tato viduḥ</seg> //</l>
</lg>

<lg xml:id="BrP_148.22">
<l><seg type="pāda" n="a">yatraitad vṛttam āgneyaṃ</seg> <seg type="pāda" n="b">kāṇvaṃ pautraṃ hiraṇyakam</seg> </l>
<l><seg type="pāda" n="c">vāṇīsaṃjñaṃ koṭitīrthaṃ</seg> <seg type="pāda" n="d">koṭitīrthaphalaṃ yataḥ</seg> //</l>
</lg>

<lg xml:id="BrP_148.23">
<l><seg type="pāda" n="a">koṭitīrthasya māhātmyam</seg> <seg type="pāda" n="b">atra vaktuṃ na śakyate</seg> </l>
<l><seg type="pāda" n="c">vācaspatiprabhṛtibhir</seg> <seg type="pāda" n="d">athavānyaiḥ surair api</seg> //</l>
</lg>

<lg xml:id="BrP_148.24">
<l><seg type="pāda" n="a">yatrānuṣṭhīyamānaṃ hi</seg> <seg type="pāda" n="b">sarvaṃ karma yathā tathā</seg> </l>
<l><seg type="pāda" n="c">godāvaryāḥ prasādena</seg> <seg type="pāda" n="d">sarvaṃ koṭiguṇaṃ bhavet</seg> //</l>
</lg>

<lg xml:id="BrP_148.25">
<l><seg type="pāda" n="a">koṭitīrthe dvijāgryāya</seg> <seg type="pāda" n="b">gām ekāṃ yaḥ prayacchati</seg> </l>
<l><seg type="pāda" n="c">tasya tīrthasya māhātmyād</seg> <seg type="pāda" n="d">gokoṭiphalam aśnute</seg> //</l>
</lg>

<lg xml:id="BrP_148.26">
<l><seg type="pāda" n="a">tasmiṃs tīrthe śucir bhūtvā</seg> <seg type="pāda" n="b">bhūmidānaṃ karoti yaḥ</seg> </l>
<l><seg type="pāda" n="c">śraddhāyuktena manasā</seg> <seg type="pāda" n="d">syāt tatkoṭiguṇottaram</seg> //</l>
</lg>

<lg xml:id="BrP_148.27">
<l><seg type="pāda" n="a">sarvatra gautamītīre</seg> <seg type="pāda" n="b">pitṝṇāṃ dānam uttamam</seg> </l>
<l><seg type="pāda" n="c">viśeṣataḥ koṭitīrthe</seg> <seg type="pāda" n="d">tad anantaphalapradam</seg> </l>
<l><seg type="pāda" n="e">atraikanyūnapañcāśat</seg> <seg type="pāda" n="f">tīrthāni munayo viduḥ</seg> //</l>
</lg>

<milestone unit="speaker" n="brahmovāca"/>

<lg xml:id="BrP_149.1">
<l><seg type="pāda" n="a">nārasiṃham iti khyātaṃ</seg> <seg type="pāda" n="b">gaṅgāyā uttare taṭe</seg> </l>
<l><seg type="pāda" n="c">tasyānubhāvaṃ vakṣyāmi</seg> <seg type="pāda" n="d">sarvarakṣāvidhāyakam</seg> //</l>
</lg>

<lg xml:id="BrP_149.2">
<l><seg type="pāda" n="a">hiraṇyakaśipuḥ pūrvam</seg> <seg type="pāda" n="b">abhavad balināṃ varaḥ</seg> </l>
<l><seg type="pāda" n="c">tapasā vikrameṇāpi</seg> <seg type="pāda" n="d">devānām aparājitaḥ</seg> //</l>
</lg>

<lg xml:id="BrP_149.3">
<l><seg type="pāda" n="a">haribhaktātmajadveṣa</seg><seg type="pāda" n="b">kaluṣīkṛtamānasaḥ</seg> </l>
<l><seg type="pāda" n="c">āvirbhūya sabhāstambhād</seg> <seg type="pāda" n="d">viśvātmatvaṃ pradarśayan</seg> //</l>
</lg>

<lg xml:id="BrP_149.4">
<l><seg type="pāda" n="a">taṃ hatvā narasiṃhas tat</seg><seg type="pāda" n="b">sainyam adrāvayat tadā</seg> </l>
<l><seg type="pāda" n="c">sarvān hatvā mahādaityān</seg> <seg type="pāda" n="d">krameṇājau mahāmṛgaḥ</seg> //</l>
</lg>

<lg xml:id="BrP_149.5">
<l><seg type="pāda" n="a">rasātalasthāñ śatrūṃś ca</seg> <seg type="pāda" n="b">jitvā svarlokam īyivān</seg> </l>
<l><seg type="pāda" n="c">tatra jitvā bhuvaṃ gatvā</seg> <seg type="pāda" n="d">daityān hatvā nagasthitān</seg> //</l>
</lg>

<lg xml:id="BrP_149.6">
<l><seg type="pāda" n="a">samudrasthān nadīsaṃsthān</seg> <seg type="pāda" n="b">grāmasthān vanavāsinaḥ</seg> </l>
<l><seg type="pāda" n="c">nānārūpadharān daityān</seg> <seg type="pāda" n="d">nijaghāna mṛgākṛtiḥ</seg> //</l>
</lg>

<lg xml:id="BrP_149.7">
<l><seg type="pāda" n="a">ākāśagān vāyusaṃsthāñ</seg> <seg type="pāda" n="b">jyotirlokam upāgatān</seg> </l>
<l><seg type="pāda" n="c">vajrapātādhikanakhaḥ</seg> <seg type="pāda" n="d">samuddhūtamahāsaṭaḥ</seg> //</l>
</lg>

<lg xml:id="BrP_149.8">
<l><seg type="pāda" n="a">daityagarbhasrāvigarjī</seg> <seg type="pāda" n="b">nirjitāśeṣarākṣasaḥ</seg> </l>
<l><seg type="pāda" n="c">mahānādair vīkṣitaiś ca</seg> <seg type="pāda" n="d">pralayānalasaṃnibhaiḥ</seg> //</l>
</lg>

<lg xml:id="BrP_149.9">
<l><seg type="pāda" n="a">capeṭair aṅgavikṣepair</seg> <seg type="pāda" n="b">asurān paryacūrṇayat</seg> </l>
<l><seg type="pāda" n="c">evaṃ hatvā bahuvidhān</seg> <seg type="pāda" n="d">gautamīm agamad dhariḥ</seg> //</l>
</lg>

<lg xml:id="BrP_149.10">
<l><seg type="pāda" n="a">svapadāmbujasaṃbhūtāṃ</seg> <seg type="pāda" n="b">manonayananandinīm</seg> </l>
<l><seg type="pāda" n="c">tatrāmbarya iti khyāto</seg> <seg type="pāda" n="d">daṇḍakādhipate ripuḥ</seg> //</l>
</lg>

<lg xml:id="BrP_149.11">
<l><seg type="pāda" n="a">devānāṃ durjayo yoddhā</seg> <seg type="pāda" n="b">balena mahatāvṛtaḥ</seg> </l>
<l><seg type="pāda" n="c">tenābhavan mahāraudraṃ</seg> <seg type="pāda" n="d">bhīṣaṇaṃ lomaharṣaṇam</seg> //</l>
</lg>

<lg xml:id="BrP_149.12">
<l><seg type="pāda" n="a">śastrāstravarṣaṇaṃ yuddhaṃ</seg> <seg type="pāda" n="b">hariṇā daityasūnunā</seg> </l>
<l><seg type="pāda" n="c">nijaghāna hariḥ śrīmāṃs</seg> <seg type="pāda" n="d">taṃ ripuṃ hy uttare taṭe</seg> //</l>
</lg>

<lg xml:id="BrP_149.13">
<l><seg type="pāda" n="a">gaṅgāyāṃ nārasiṃhaṃ tu</seg> <seg type="pāda" n="b">tīrthaṃ trailokyaviśrutam</seg> </l>
<l><seg type="pāda" n="c">snānadānādikaṃ tatra</seg> <seg type="pāda" n="d">sarvapāpagrahārdanam</seg> //</l>
</lg>

<lg xml:id="BrP_149.14">
<l><seg type="pāda" n="a">sarvarakṣākaraṃ nityaṃ</seg> <seg type="pāda" n="b">jarāmaraṇavāraṇam</seg> </l>
<l><seg type="pāda" n="c">yathā surāṇāṃ sarveṣāṃ</seg> <seg type="pāda" n="d">na kopi hariṇā samaḥ</seg> //</l>
</lg>

<lg xml:id="BrP_149.15">
<l><seg type="pāda" n="a">tīrthānām apy aśeṣāṇāṃ</seg> <seg type="pāda" n="b">tathā tat tīrtham uttamam</seg> </l>
<l><seg type="pāda" n="c">tatra tīrthe naraḥ snātvā</seg> <seg type="pāda" n="d">kuryān nṛharipūjanam</seg> //</l>
</lg>

<lg xml:id="BrP_149.16">
<l><seg type="pāda" n="a">svarge martye tale vāpi</seg> <seg type="pāda" n="b">tasya kiṃcin na durlabham</seg> </l>
<l><seg type="pāda" n="c">ityādy aṣṭau mune tatra</seg> <seg type="pāda" n="d">mahātīrthāni nārada</seg> //</l>
</lg>

<lg xml:id="BrP_149.17">
<l><seg type="pāda" n="a">pṛthak pṛthak tīrthakoṭi</seg><seg type="pāda" n="b">phalam āhur manīṣiṇaḥ</seg> </l>
<l><seg type="pāda" n="c">aśraddhayāpi yannāmni</seg> <seg type="pāda" n="d">smṛte sarvāghasaṃkṣayaḥ</seg> //</l>
</lg>

<lg xml:id="BrP_149.18">
<l><seg type="pāda" n="a">bhavet sākṣān nṛsiṃho 'sau</seg> <seg type="pāda" n="b">sarvadā yatra saṃsthitaḥ</seg> </l>
<l><seg type="pāda" n="c">tat tīrthasevāsaṃjātaṃ</seg> <seg type="pāda" n="d">phalaṃ kair iha varṇyate</seg> //</l>
</lg>

<lg xml:id="BrP_149.19">
<l><seg type="pāda" n="a">yathā na devo nṛharer</seg> <seg type="pāda" n="b">adhikaḥ kvāpi vartate</seg> </l>
<l><seg type="pāda" n="c">tathā nṛsiṃhatīrthena</seg> <seg type="pāda" n="d">samaṃ tīrthaṃ na kutracit</seg> //</l>
</lg>

<milestone unit="speaker" n="brahmovāca"/>

<lg xml:id="BrP_150.1">
<l><seg type="pāda" n="a">paiśācaṃ tīrtham ākhyātaṃ</seg> <seg type="pāda" n="b">gaṅgāyā uttare taṭe</seg> </l>
<l><seg type="pāda" n="c">piśācatvāt purā vipro</seg> <seg type="pāda" n="d">muktim āpa mahāmate</seg> //</l>
</lg>

<lg xml:id="BrP_150.2">
<l><seg type="pāda" n="a">suyavasyātmajo loke</seg> <seg type="pāda" n="b">jīgartir iti viśrutaḥ</seg> </l>
<l><seg type="pāda" n="c">kuṭumbabhāraduḥkhārto</seg> <seg type="pāda" n="d">durbhikṣeṇa tu pīḍitaḥ</seg> //</l>
</lg>

<lg xml:id="BrP_150.3">
<l><seg type="pāda" n="a">madhyamaṃ tu śunaḥśepaṃ</seg> <seg type="pāda" n="b">putraṃ brahmavidāṃ varam</seg> </l>
<l><seg type="pāda" n="c">vikrītavān kṣatriyāya</seg> <seg type="pāda" n="d">vadhāya bahulair dhanaiḥ</seg> //</l>
</lg>

<lg xml:id="BrP_150.4">
<l><seg type="pāda" n="a">kiṃ nāmāpadgataḥ pāpaṃ</seg> <seg type="pāda" n="b">nācaraty api paṇḍitaḥ</seg> </l>
<l><seg type="pāda" n="c">śamitṛtve dhanaṃ cāpi</seg> <seg type="pāda" n="d">jagṛhe bahulaṃ muniḥ</seg> //</l>
</lg>

<lg xml:id="BrP_150.5">
<l><seg type="pāda" n="a">vidāraṇārthaṃ ca dhanaṃ</seg> <seg type="pāda" n="b">jagṛhe brāhmaṇādhamaḥ</seg> </l>
<l><seg type="pāda" n="c">tato 'pratisamādheya</seg><seg type="pāda" n="d">mahāroganipīḍitaḥ</seg> //</l>
</lg>

<lg xml:id="BrP_150.6">
<l><seg type="pāda" n="a">sa mṛtaḥ kālaparyāye</seg> <seg type="pāda" n="b">narakeṣv atha pātitaḥ</seg> </l>
<l><seg type="pāda" n="c">bhogād ṛte na kṣayo 'sti</seg> <seg type="pāda" n="d">prāktanānām ihāṃhasām</seg> //</l>
</lg>

<lg xml:id="BrP_150.7">
<l><seg type="pāda" n="a">kiṃkarair yamavākyena</seg> <seg type="pāda" n="b">bahuyonyantaraṃ gataḥ</seg> </l>
<l><seg type="pāda" n="c">tataḥ piśāco hy abhavad</seg> <seg type="pāda" n="d">dāruṇo dāruṇākṛtiḥ</seg> //</l>
</lg>

<lg xml:id="BrP_150.8">
<l><seg type="pāda" n="a">śuṣkakāṣṭheṣv athāraṇye</seg> <seg type="pāda" n="b">nirjale nirjane tathā</seg> </l>
<l><seg type="pāda" n="c">grīṣme grīṣmadavavyāpte</seg> <seg type="pāda" n="d">kṣipyate yamakiṃkaraiḥ</seg> //</l>
</lg>

<lg xml:id="BrP_150.9">
<l><seg type="pāda" n="a">kanyāputramahīvāji</seg><seg type="pāda" n="b">gavāṃ vikrayakāriṇaḥ</seg> </l>
<l><seg type="pāda" n="c">narakān na nivartante</seg> <seg type="pāda" n="d">yāvad ābhūtasaṃplavam</seg> //</l>
</lg>

<lg xml:id="BrP_150.10">
<l><seg type="pāda" n="a">svakṛtāghavipākena</seg> <seg type="pāda" n="b">dāruṇair yamakiṃkaraiḥ</seg> </l>
<l><seg type="pāda" n="c">saṃghāte pacyamāno 'sau</seg> <seg type="pāda" n="d">rurodoccaiḥ kṛtaṃ smaran</seg> //</l>
</lg>

<lg xml:id="BrP_150.11">
<l><seg type="pāda" n="a">pathi gacchan kadācit sa</seg> <seg type="pāda" n="b">jīgarter madhyamaḥ sutaḥ</seg> </l>
<l><seg type="pāda" n="c">śuśrāva rudato vāṇīṃ</seg> <seg type="pāda" n="d">piśācasya muhur muhuḥ</seg> //</l>
</lg>

<lg xml:id="BrP_150.12">
<l><seg type="pāda" n="a">putrakretur brahmahantur</seg> <seg type="pāda" n="b">jīgartes tu pitus tadā</seg> </l>
<l><seg type="pāda" n="c">pāpinaḥ putravikretur</seg> <seg type="pāda" n="d">brahmahantuḥ pituś ca tām</seg> //</l>
</lg>

<lg xml:id="BrP_150.13">
<l><seg type="pāda" n="a">śunaḥśepas tadovāca</seg> <seg type="pāda" n="b">ko bhavān atiduḥkhitaḥ</seg> </l>
<l><seg type="pāda" n="c">jīgartir abravīd duḥkhāc</seg> <seg type="pāda" n="d">chunaḥśepapitā hy aham</seg> //</l>
</lg>

<lg xml:id="BrP_150.14">
<l><seg type="pāda" n="a">pāpīyasīṃ kriyāṃ kṛtvā</seg> <seg type="pāda" n="b">yoniṃ prāpto 'smi dāruṇām</seg> </l>
<l><seg type="pāda" n="c">narakeṣv atha pakvaś ca</seg> <seg type="pāda" n="d">punaḥ prāpto 'ntarālakam</seg> </l>
<l><seg type="pāda" n="e">ye ye duṣkṛtakarmāṇas</seg> <seg type="pāda" n="f">teṣāṃ teṣām iyaṃ gatiḥ</seg> //</l>
</lg>

<lg xml:id="BrP_150.15">
<l><seg type="pāda" n="a">jīgartiputras tam uvāca duḥkhāt</seg> <lb/><seg type="pāda" n="b">so 'haṃ sutas te mama doṣeṇa tāta</seg></l>
<l><seg type="pāda" n="c">vikrītvā māṃ narakān evam āptas</seg> <lb/><seg type="pāda" n="d">tataḥ kariṣye svargataṃ tvām idānīm</seg></l>
</lg>

<lg xml:id="BrP_150.16">
<l><seg type="pāda" n="a">evaṃ pratijñāya sa gādhiputra</seg> <lb/><seg type="pāda" n="b">putratvam āpto 'tha munipravīraḥ</seg></l>
<l><seg type="pāda" n="c">gaṅgām abhidhyāya pituś ca lokān</seg> <lb/><seg type="pāda" n="d">anuttamān īhamāno jagāma</seg></l>
</lg>

<lg xml:id="BrP_150.17">
<l><seg type="pāda" n="a">aśeṣaduḥkhānaladhūpitānāṃ</seg> <lb/><seg type="pāda" n="b">nimajjatāṃ mohamahāsamudre</seg></l>
<l><seg type="pāda" n="c">śarīriṇāṃ nānyad aho trilokyām</seg> <lb/><seg type="pāda" n="d">ālambanaṃ viṣṇupadīṃ vihāya</seg></l>
</lg>

<lg xml:id="BrP_150.18">
<l><seg type="pāda" n="a">evaṃ viniścitya munir mahātmā</seg> <lb/><seg type="pāda" n="b">samuddidhīrṣuḥ pitaraṃ sa durgateḥ</seg></l>
<l><seg type="pāda" n="c">śucis tato gautamīm āśu gatvā</seg> <lb/><seg type="pāda" n="d">tatra snātvā saṃsmarañ chaṃbhuviṣṇū</seg></l>
</lg>

<lg xml:id="BrP_150.19">
<l><seg type="pāda" n="a">dadau jalaṃ pretarūpāya pitre</seg> <lb/><seg type="pāda" n="b">piśācarūpāya suduḥkhitāya</seg></l>
<l><seg type="pāda" n="c">taddānamātreṇa tadaiva pūto</seg> <lb/><seg type="pāda" n="d">jīgartir āvāpa vapuḥ supuṇyam</seg></l>
</lg>

<lg xml:id="BrP_150.20">
<l><seg type="pāda" n="a">vimānayuktaḥ surasaṃghajuṣṭaṃ</seg> <lb/><seg type="pāda" n="b">viṣṇoḥ padaṃ prāpa sutaprabhāvāt</seg></l>
<l><seg type="pāda" n="c">gaṅgāprabhāvāc ca hareś ca śaṃbhor</seg> <lb/><seg type="pāda" n="d">vidhātur arkāyutatulyatejāḥ</seg></l>
</lg>

<lg xml:id="BrP_150.21">
<l><seg type="pāda" n="a">tataḥ prabhṛty etad atiprasiddhaṃ</seg> <lb/><seg type="pāda" n="b">paiśācanāśaṃ ca mahāgadaṃ ca</seg></l>
<l><seg type="pāda" n="c">mahānti pāpāni ca nāśam āśu</seg> <lb/><seg type="pāda" n="d">prayānti yasya smaraṇena puṃsām</seg></l>
</lg>

<lg xml:id="BrP_150.22">
<l><seg type="pāda" n="a">tīrthasya cedaṃ gaditaṃ tavādya</seg> <lb/><seg type="pāda" n="b">māhātmyam etat triśatāni yatra</seg></l>
<l><seg type="pāda" n="c">tīrthāny athānyāni bhavanti bhukti</seg> <lb/><seg type="pāda" n="d">muktipradāyīni kim anyad atra</seg></l>
</lg>

<lg xml:id="BrP_150.23">
<l><seg type="pāda" n="a">sarvasiddhidam ākhyātam</seg> <seg type="pāda" n="b">ityādy atra śatatrayam</seg> </l>
<l><seg type="pāda" n="c">tīrthānāṃ munijuṣṭānāṃ</seg> <seg type="pāda" n="d">smaraṇād apy abhīṣṭadam</seg> //</l>
</lg>

<milestone unit="speaker" n="brahmovāca"/>

<lg xml:id="BrP_151.1">
<l><seg type="pāda" n="a">nimnabhedam iti khyātaṃ</seg> <seg type="pāda" n="b">sarvapāpapraṇāśanam</seg> </l>
<l><seg type="pāda" n="c">gaṅgāyā uttare pāre</seg> <seg type="pāda" n="d">tīrthaṃ trailokyaviśrutam</seg> //</l>
</lg>

<lg xml:id="BrP_151.2">
<l><seg type="pāda" n="a">yasya saṃsmaraṇenāpi</seg> <seg type="pāda" n="b">sarvapāpakṣayo bhavet</seg> </l>
<l><seg type="pāda" n="c">vedadvīpaś ca tatraiva</seg> <seg type="pāda" n="d">darśanād vedavid bhavet</seg> //</l>
</lg>

<lg xml:id="BrP_151.3">
<l><seg type="pāda" n="a">urvaśīṃ cakame rājā</seg> <seg type="pāda" n="b">ailaḥ paramadhārmikaḥ</seg> </l>
<l><seg type="pāda" n="c">ko na moham upāyāti</seg> <seg type="pāda" n="d">vilokya madirekṣaṇām</seg> //</l>
</lg>

<lg xml:id="BrP_151.4">
<l><seg type="pāda" n="a">sā prāyād yatra rājāsau</seg> <seg type="pāda" n="b">ghṛtaṃ stokaṃ samaśnute</seg> </l>
<l><seg type="pāda" n="c">ānagnadarśanāt kṛtvā</seg> <seg type="pāda" n="d">tasyāḥ kālāvadhiṃ nṛpaḥ</seg> //</l>
</lg>

<lg xml:id="BrP_151.5">
<l><seg type="pāda" n="a">tāṃ svīcakāra lalanāṃ</seg> <seg type="pāda" n="b">yūnāṃ ramyāṃ navāṃ navām</seg> </l>
<l><seg type="pāda" n="c">suptāyāṃ śayane tasyāṃ</seg> <seg type="pāda" n="d">samuttasthau purūravāḥ</seg> //</l>
</lg>

<lg xml:id="BrP_151.6">
<l><seg type="pāda" n="a">vilokya taṃ vivasanaṃ</seg> <seg type="pāda" n="b">tadaivāsau vinirgatā</seg> </l>
<l><seg type="pāda" n="c">vidyuccañcalacittānāṃ</seg> <seg type="pāda" n="d">kva sthairyaṃ nanu yoṣitām</seg> //</l>
</lg>

<lg xml:id="BrP_151.7">
<l><seg type="pāda" n="a">īkṣāṃ cakre sa śarvaryāṃ</seg> <seg type="pāda" n="b">vivastro vismito mahān</seg> </l>
<l><seg type="pāda" n="c">etasminn antare rājā</seg> <seg type="pāda" n="d">yuddhāyāgād ripūn prati</seg> //</l>
</lg>

<lg xml:id="BrP_151.8">
<l><seg type="pāda" n="a">tāñ jitvā punar apy āgād</seg> <seg type="pāda" n="b">devalokaṃ supūjitam</seg> </l>
<l><seg type="pāda" n="c">sa cāgatya mahārājo</seg> <seg type="pāda" n="d">vasiṣṭhāc ca purodhasaḥ</seg> //</l>
</lg>

<lg xml:id="BrP_151.9">
<l><seg type="pāda" n="a">urvaśyā gamanaṃ śrutvā</seg> <seg type="pāda" n="b">tato duḥkhasamanvitaḥ</seg> </l>
<l><seg type="pāda" n="c">na juhoti na cāśnāti</seg> <seg type="pāda" n="d">na śṛṇoti na paśyati</seg> //</l>
</lg>

<lg xml:id="BrP_151.10">
<l><seg type="pāda" n="a">etasminn antare tatra</seg> <seg type="pāda" n="b">mṛtāvasthaṃ nṛpottamam</seg> </l>
<l><seg type="pāda" n="c">bodhayām āsa vākyaiś ca</seg> <seg type="pāda" n="d">hetubhūtaiḥ purohitaḥ</seg> //</l>
</lg>

<milestone unit="speaker" n="vasiṣṭha uvāca"/>

<lg xml:id="BrP_151.11">
<l><seg type="pāda" n="a">sā mṛtādya mahārāja</seg> <seg type="pāda" n="b">mā vyathasva mahāmate</seg> </l>
<l><seg type="pāda" n="c">evaṃ sthitaṃ tu mā tvāṃ vai</seg> <seg type="pāda" n="d">aśivāḥ spṛśyur āśugāḥ</seg> //</l>
</lg>

<lg xml:id="BrP_151.12">
<l><seg type="pāda" n="a">na vai straiṇāni jānīṣe</seg> <seg type="pāda" n="b">hṛdayāni mahāmate</seg> </l>
<l><seg type="pāda" n="c">śālāvṛkāṇāṃ yādṝṃśi</seg> <seg type="pāda" n="d">tasmāt tvaṃ bhūpa mā śucaḥ</seg> //</l>
</lg>

<lg xml:id="BrP_151.13">
<l><seg type="pāda" n="a">ko nāma loke rājendra</seg> <seg type="pāda" n="b">kāminībhir na vañcitaḥ</seg> </l>
<l><seg type="pāda" n="c">vañcakatvaṃ nṛśaṃsatvaṃ</seg> <seg type="pāda" n="d">cañcalatvaṃ kuśīlatā</seg> //</l>
</lg>

<lg xml:id="BrP_151.14">
<l><seg type="pāda" n="a">iti svābhāvikaṃ yāsāṃ</seg> <seg type="pāda" n="b">tāḥ kathaṃ sukhahetavaḥ</seg> </l>
<l><seg type="pāda" n="c">kālena ko na nihataḥ</seg> <seg type="pāda" n="d">ko 'rthī gauravam āgataḥ</seg> //</l>
</lg>

<lg xml:id="BrP_151.15">
<l><seg type="pāda" n="a">śriyā na bhrāmitaḥ ko vā</seg> <seg type="pāda" n="b">yoṣidbhiḥ ko na khaṇḍitaḥ</seg> </l>
<l><seg type="pāda" n="c">svapnamāyopamā rājan</seg> <seg type="pāda" n="d">madaviplutacetasaḥ</seg> //</l>
</lg>

<lg xml:id="BrP_151.16">
<l><seg type="pāda" n="a">sukhāya yoṣitaḥ kasya</seg> <seg type="pāda" n="b">jñātvaitad vijvaro bhava</seg> </l>
<l><seg type="pāda" n="c">vihāya śaṃkaraṃ viṣṇuṃ</seg> <seg type="pāda" n="d">gautamīṃ vā mahāmate</seg> </l>
<l><seg type="pāda" n="e">duḥkhināṃ śaraṇaṃ nānyad</seg> <seg type="pāda" n="f">vidyate bhuvanatraye</seg> //</l>
</lg>

<milestone unit="speaker" n="brahmovāca"/>

<lg xml:id="BrP_151.17">
<l><seg type="pāda" n="a">etac chrutvā tato rājā</seg> <seg type="pāda" n="b">duḥkhaṃ saṃhṛtya yatnataḥ</seg> </l>
<l><seg type="pāda" n="c">gautamyā madhyasaṃstho 'sāv</seg> <seg type="pāda" n="d">ailaḥ paramadhārmikaḥ</seg> //</l>
</lg>

<lg xml:id="BrP_151.18">
<l><seg type="pāda" n="a">tatra cārādhayām āsa</seg> <seg type="pāda" n="b">śivaṃ devaṃ janārdanam</seg> </l>
<l><seg type="pāda" n="c">brahmāṇaṃ bhāskaraṃ gaṅgāṃ</seg> <seg type="pāda" n="d">devān anyāṃś ca yatnataḥ</seg> //</l>
</lg>

<lg xml:id="BrP_151.19">
<l><seg type="pāda" n="a">yo vipanno na tīrthāni</seg> <seg type="pāda" n="b">devatāś ca na sevate</seg> </l>
<l><seg type="pāda" n="c">sa kālavaśago jantuḥ</seg> <seg type="pāda" n="d">kāṃ daśām anuyāsyati</seg> //</l>
</lg>

<lg xml:id="BrP_151.20">
<l><seg type="pāda" n="a">tadīśvaraikaśaraṇo</seg> <seg type="pāda" n="b">gautamīsevanotsukaḥ</seg> </l>
<l><seg type="pāda" n="c">parāṃ śraddhām upagataḥ</seg> <seg type="pāda" n="d">saṃsārāsthāparāṅmukhaḥ</seg> //</l>
</lg>

<lg xml:id="BrP_151.21">
<l><seg type="pāda" n="a">īje yajñāṃś ca bahulān</seg> <seg type="pāda" n="b">ṛtvigbhir bahudakṣiṇān</seg> </l>
<l><seg type="pāda" n="c">vedadvīpo 'bhavat tena</seg> <seg type="pāda" n="d">yajñadvīpaḥ sa ucyate</seg> //</l>
</lg>

<lg xml:id="BrP_151.22">
<l><seg type="pāda" n="a">paurṇamāsyāṃ tu śarvaryāṃ</seg> <seg type="pāda" n="b">tatrāyāti sadorvaśī</seg> </l>
<l><seg type="pāda" n="c">tasya dīpasya yaḥ kuryāt</seg> <seg type="pāda" n="d">pradakṣiṇam atho naraḥ</seg> //</l>
</lg>

<lg xml:id="BrP_151.23">
<l><seg type="pāda" n="a">pradakṣiṇīkṛtā tena</seg> <seg type="pāda" n="b">pṛthivī sāgarāmbarā</seg> </l>
<l><seg type="pāda" n="c">vedānāṃ smaraṇaṃ tatra</seg> <seg type="pāda" n="d">yajñānāṃ smaraṇaṃ tathā</seg> //</l>
</lg>

<lg xml:id="BrP_151.24">
<l><seg type="pāda" n="a">sukṛtī tatra yaḥ kuryād</seg> <seg type="pāda" n="b">vedayajñaphalaṃ labhet</seg> </l>
<l><seg type="pāda" n="c">ailatīrthaṃ tu taj jñeyaṃ</seg> <seg type="pāda" n="d">tad eva ca purūravam</seg> //</l>
</lg>

<lg xml:id="BrP_151.25">
<l><seg type="pāda" n="a">vāsiṣṭhaṃ cāpi tat tu syān</seg> <seg type="pāda" n="b">nimnabhedaṃ tad ucyate</seg> </l>
<l><seg type="pāda" n="c">aile rājñi na kiṃcit syān</seg> <seg type="pāda" n="d">nimnaṃ sarveṣu karmasu</seg> //</l>
</lg>

<lg xml:id="BrP_151.26">
<l><seg type="pāda" n="a">yad etan nimnam urvaśyāṃ</seg> <seg type="pāda" n="b">sarvabhāvena vartanam</seg> </l>
<l><seg type="pāda" n="c">tac cāpi bheditaṃ nimnaṃ</seg> <seg type="pāda" n="d">vasiṣṭhena ca gaṅgayā</seg> //</l>
</lg>

<lg xml:id="BrP_151.27">
<l><seg type="pāda" n="a">nimnabhedam abhūt tena</seg> <seg type="pāda" n="b">dṛṣṭādṛṣṭeṣṭasiddhidam</seg> </l>
<l><seg type="pāda" n="c">tatra sapta śatāny āhus</seg> <seg type="pāda" n="d">tīrthāni guṇavanti ca</seg> //</l>
</lg>

<lg xml:id="BrP_151.28">
<l><seg type="pāda" n="a">teṣu snānaṃ ca dānaṃ ca</seg> <seg type="pāda" n="b">sarvakratuphalapradam</seg> </l>
<l><seg type="pāda" n="c">snānaṃ kṛtvā nimnabhede</seg> <seg type="pāda" n="d">yaḥ paśyati surān imān</seg> //</l>
</lg>

<lg xml:id="BrP_151.29">
<l><seg type="pāda" n="a">iha cāmutra vā nimnaṃ</seg> <seg type="pāda" n="b">na kiṃcit tasya vidyate</seg> </l>
<l><seg type="pāda" n="c">sarvonnatim avāpyāsau</seg> <seg type="pāda" n="d">modate divi śakravat</seg> //</l>
</lg>

<milestone unit="speaker" n="brahmovāca"/>

<lg xml:id="BrP_152.1">
<l><seg type="pāda" n="a">nandītaṭam iti khyātaṃ</seg> <seg type="pāda" n="b">tīrthaṃ vedavido viduḥ</seg> </l>
<l><seg type="pāda" n="c">tasya prabhāvaṃ vakṣyāmi</seg> <seg type="pāda" n="d">śṛṇu yatnena nārada</seg> //</l>
</lg>

<lg xml:id="BrP_152.2">
<l><seg type="pāda" n="a">atriputro mahātejāś</seg> <seg type="pāda" n="b">candramā iti viśrutaḥ</seg> </l>
<l><seg type="pāda" n="c">sarvān vedāṃś ca vidhivad</seg> <seg type="pāda" n="d">dhanurvedaṃ yathāvidhi</seg> //</l>
</lg>

<lg xml:id="BrP_152.3">
<l><seg type="pāda" n="a">adhītya jīvāt sarvāś ca</seg> <seg type="pāda" n="b">vidyāś cānyā mahāmate</seg> </l>
<l><seg type="pāda" n="c">gurupūjāṃ karomīti</seg> <seg type="pāda" n="d">jīvam āha sa candramāḥ</seg> </l>
<l><seg type="pāda" n="e">bṛhaspatis tadā prāha</seg> <seg type="pāda" n="f">candraṃ śiṣyaṃ mudānvitaḥ</seg> //</l>
</lg>

<milestone unit="speaker" n="bṛhaspatir uvāca"/>

<lg xml:id="BrP_152.4">
<l><seg type="pāda" n="a">mama priyā tu jānīte</seg> <seg type="pāda" n="b">tārā ratisamaprabhā</seg> //</l>
</lg>

<milestone unit="speaker" n="brahmovāca"/>

<lg xml:id="BrP_152.5">
<l><seg type="pāda" n="a">praṣṭuṃ tāṃ ca tadā prāyād</seg> <seg type="pāda" n="b">antar veśma sa candramāḥ</seg> </l>
<l><seg type="pāda" n="c">tārāṃ tārāmukhīṃ dṛṣṭvā</seg> <seg type="pāda" n="d">jagṛhe tāṃ kareṇa saḥ</seg> //</l>
</lg>

<lg xml:id="BrP_152.6">
<l><seg type="pāda" n="a">svaveśma prati tāṃ lobhād</seg> <seg type="pāda" n="b">balād ākarṣayat tadā</seg> </l>
<l><seg type="pāda" n="c">tāvad dhairyanidhir jñānī</seg> <seg type="pāda" n="d">matimān vijitendriyaḥ</seg> //</l>
</lg>

<lg xml:id="BrP_152.7">
<l><seg type="pāda" n="a">yāvan na kāminīnetra</seg><seg type="pāda" n="b">vāgurābhir nibadhyate</seg> </l>
<l><seg type="pāda" n="c">viśeṣato rahaḥsaṃsthāṃ</seg> <seg type="pāda" n="d">kāminīm āyatekṣaṇām</seg> //</l>
</lg>

<lg xml:id="BrP_152.8">
<l><seg type="pāda" n="a">vilokya na mano yāti</seg> <seg type="pāda" n="b">kasya kāmeṣu vaśyatām</seg> </l>
<l><seg type="pāda" n="c">ata evānyapuruṣa</seg><seg type="pāda" n="d">darśanaṃ na kadācana</seg> //</l>
</lg>

<lg xml:id="BrP_152.9">
<l><seg type="pāda" n="a">kulavadhvā rahaḥ kāryaṃ</seg> <seg type="pāda" n="b">bhītayā śīlavipluteḥ</seg> </l>
<l><seg type="pāda" n="c">vijñāya tat parijanāt</seg> <seg type="pāda" n="d">sahasotthāya nirgataḥ</seg> //</l>
</lg>

<lg xml:id="BrP_152.10">
<l><seg type="pāda" n="a">dṛṣṭvā tad duṣkṛtaṃ karma</seg> <seg type="pāda" n="b">bṛhaspatir udāradhīḥ</seg> </l>
<l><seg type="pāda" n="c">śaśāpa kopāc cākṣipya</seg> <seg type="pāda" n="d">vāgbhir vipriyakāribhiḥ</seg> //</l>
</lg>

<lg xml:id="BrP_152.11">
<l><seg type="pāda" n="a">parābhibhūtām ālokya</seg> <seg type="pāda" n="b">kāntāṃ kaḥ soḍhum īśvaraḥ</seg> </l>
<l><seg type="pāda" n="c">yuyudhe tena jīvo 'pi</seg> <seg type="pāda" n="d">devaś candramasā ruṣā</seg> //</l>
</lg>

<lg xml:id="BrP_152.12">
<l><seg type="pāda" n="a">na śāpair hanyate candro</seg> <seg type="pāda" n="b">nāyudhaiḥ suramantritaiḥ</seg> </l>
<l><seg type="pāda" n="c">bṛhaspatipraṇītaiś ca</seg> <seg type="pāda" n="d">na mantrair hanyate śaśī</seg> //</l>
</lg>

<lg xml:id="BrP_152.13">
<l><seg type="pāda" n="a">tadā candras tu tāṃ tārāṃ</seg> <seg type="pāda" n="b">nītvā saṃsthāpya mandire</seg> </l>
<l><seg type="pāda" n="c">bubhuje bahuvarṣāṇi</seg> <seg type="pāda" n="d">rohiṇīṃ cākutobhayaḥ</seg> //</l>
</lg>

<lg xml:id="BrP_152.14">
<l><seg type="pāda" n="a">na jīyeta tadā devair</seg> <seg type="pāda" n="b">na kopaiḥ śāpamantrakaiḥ</seg> </l>
<l><seg type="pāda" n="c">na rājabhir na ṛṣibhir</seg> <seg type="pāda" n="d">na sāmnā bhedadaṇḍanaiḥ</seg> //</l>
</lg>

<lg xml:id="BrP_152.15">
<l><seg type="pāda" n="a">yadā bhāryāṃ na lebhe 'sau</seg> <seg type="pāda" n="b">guruḥ sarvaprayatnataḥ</seg> </l>
<l><seg type="pāda" n="c">sarvopāyakṣaye jīvas</seg> <seg type="pāda" n="d">tadā nītim athāsmarat</seg> //</l>
</lg>

<lg xml:id="BrP_152.16">
<l><seg type="pāda" n="a">apamānaṃ puraskṛtya</seg> <seg type="pāda" n="b">mānaṃ kṛtvā tu pṛṣṭhataḥ</seg> </l>
<l><seg type="pāda" n="c">svārtham uddharate prājñaḥ</seg> <seg type="pāda" n="d">svārthabhraṃśo hi mūrkhatā</seg> //</l>
</lg>

<lg xml:id="BrP_152.17">
<l><seg type="pāda" n="a">sādhyaṃ kenāpy upāyena</seg> <seg type="pāda" n="b">jānadbhiḥ puruṣaiḥ phalam</seg> </l>
<l><seg type="pāda" n="c">vṛthābhimāninaḥ śīghraṃ</seg> <seg type="pāda" n="d">vipadyante vimohitāḥ</seg> //</l>
</lg>

<lg xml:id="BrP_152.18">
<l><seg type="pāda" n="a">evaṃ niścitya medhāvī</seg> <seg type="pāda" n="b">śukraṃ gatvā nyavedayat</seg> </l>
<l><seg type="pāda" n="c">tam āgataṃ kavir jñātvā</seg> <seg type="pāda" n="d">saṃmānenābhyanandayat</seg> //</l>
</lg>

<lg xml:id="BrP_152.19">
<l><seg type="pāda" n="a">upaviṣṭaṃ suviśrāntaṃ</seg> <seg type="pāda" n="b">pūjitaṃ ca yathāvidhi</seg> </l>
<l><seg type="pāda" n="c">paryapṛcchad daityagurus</seg> <seg type="pāda" n="d">tadāgamanakāraṇam</seg> //</l>
</lg>

<lg xml:id="BrP_152.20">
<l><seg type="pāda" n="a">gṛhāgatasya vimukhāḥ</seg> <seg type="pāda" n="b">śatravo 'py uttamā nahi</seg> </l>
<l><seg type="pāda" n="c">tasmai sa vistareṇāha</seg> <seg type="pāda" n="d">bhāryāharaṇam āditaḥ</seg> //</l>
</lg>

<lg xml:id="BrP_152.21">
<l><seg type="pāda" n="a">bṛhaspates tadā vākyaṃ</seg> <seg type="pāda" n="b">śrutvā kopānvitaḥ kaviḥ</seg> </l>
<l><seg type="pāda" n="c">aparādhaṃ tu candrasya</seg> <seg type="pāda" n="d">mene śiṣyasya nārada</seg> </l>
<l><seg type="pāda" n="e">atikramam imaṃ śrutvā</seg> <seg type="pāda" n="f">kopāt kavir athābravīt</seg> //</l>
</lg>

<milestone unit="speaker" n="śukra uvāca"/>

<lg xml:id="BrP_152.22">
<l><seg type="pāda" n="a">tadā bhokṣye tadā pāsye</seg> <seg type="pāda" n="b">tadā svapsye tadā vade</seg> </l>
<l><seg type="pāda" n="c">yadānaye priyāṃ bhrātas</seg> <seg type="pāda" n="d">tava bhāryāṃ parārditām</seg> //</l>
</lg>

<lg xml:id="BrP_152.23">
<l><seg type="pāda" n="a">tām ānīya bhavaṃ pūjya</seg> <seg type="pāda" n="b">candraṃ śaptvā gurudruham</seg> </l>
<l><seg type="pāda" n="c">paścād bhokṣye mahābāho</seg> <seg type="pāda" n="d">śṛṇu vācaṃ graheśvara</seg> //</l>
</lg>

<milestone unit="speaker" n="brahmovāca"/>

<lg xml:id="BrP_152.24">
<l><seg type="pāda" n="a">evam uktvā sa jīvena</seg> <seg type="pāda" n="b">daityācāryo jagāma ha</seg> </l>
<l><seg type="pāda" n="c">śivam ārādhya yatnena</seg> <seg type="pāda" n="d">paraṃ sāmarthyam āptavān</seg> //</l>
</lg>

<lg xml:id="BrP_152.25">
<l><seg type="pāda" n="a">varān avāpya vividhāñ</seg> <seg type="pāda" n="b">śaṃkarād bhāvapūjitāt</seg> </l>
<l><seg type="pāda" n="c">śivaprasādāt kiṃ nāma</seg> <seg type="pāda" n="d">dehinām iha durlabham</seg> //</l>
</lg>

<lg xml:id="BrP_152.26">
<l><seg type="pāda" n="a">jagāma śukro jīvena</seg> <seg type="pāda" n="b">tārayā yatra candramāḥ</seg> </l>
<l><seg type="pāda" n="c">vartate taṃ śaśāpoccaiḥ</seg> <seg type="pāda" n="d">śṛṇu tvaṃ candra me vacaḥ</seg> //</l>
</lg>

<lg xml:id="BrP_152.27">
<l><seg type="pāda" n="a">yasmāt pāpataraṃ karma</seg> <seg type="pāda" n="b">tvayā pāpa madāt kṛtam</seg> </l>
<l><seg type="pāda" n="c">kuṣṭhī bhūyās tataś candraṃ</seg> <seg type="pāda" n="d">śaśāpaivaṃ ruṣā kaviḥ</seg> //</l>
</lg>

<lg xml:id="BrP_152.28">
<l><seg type="pāda" n="a">kaviśāpapradagdho 'bhūt</seg> <seg type="pāda" n="b">tadaiva mṛgalāñchanaḥ</seg> </l>
<l><seg type="pāda" n="c">prāpuḥ kṣayaṃ na ke nāma</seg> <seg type="pāda" n="d">gurusvāmisakhidruhaḥ</seg> //</l>
</lg>

<lg xml:id="BrP_152.29">
<l><seg type="pāda" n="a">tatyāja tāṃ sa candro 'pi</seg> <seg type="pāda" n="b">tāṃ tārāṃ jagṛhe kaviḥ</seg> </l>
<l><seg type="pāda" n="c">śukro 'pi devān āhūya</seg> <seg type="pāda" n="d">ṛṣīn pitṛgaṇāṃs tathā</seg> //</l>
</lg>

<lg xml:id="BrP_152.30">
<l><seg type="pāda" n="a">nadīr nadāṃś ca vividhān</seg> <seg type="pāda" n="b">oṣadhīś ca pativratāḥ</seg> </l>
<l><seg type="pāda" n="c">tataḥ saṃpraṣṭum ārebhe</seg> <seg type="pāda" n="d">tārāvṛttaviniṣkrayam</seg> //</l>
</lg>

<lg xml:id="BrP_152.31">
<l><seg type="pāda" n="a">tataḥ śrutiḥ surān āha</seg> <seg type="pāda" n="b">gautamyāṃ bhaktitas tv iyam</seg> </l>
<l><seg type="pāda" n="c">snānaṃ karotu jīvena</seg> <seg type="pāda" n="d">tārā pūtā bhaviṣyati</seg> //</l>
</lg>

<lg xml:id="BrP_152.32">
<l><seg type="pāda" n="a">rahasyam etat paramaṃ</seg> <seg type="pāda" n="b">na kathyaṃ yasya kasyacit</seg> </l>
<l><seg type="pāda" n="c">sarvāsv api daśāsv eha</seg> <seg type="pāda" n="d">śaraṇaṃ gautamī nṛṇām</seg> //</l>
</lg>

<lg xml:id="BrP_152.33">
<l><seg type="pāda" n="a">tathākaroc caiva tārā</seg> <seg type="pāda" n="b">bhartrā snānaṃ yathāvidhi</seg> </l>
<l><seg type="pāda" n="c">puṣpavṛṣṭir abhūt tatra</seg> <seg type="pāda" n="d">jayaśabdo vyavartata</seg> //</l>
</lg>

<lg xml:id="BrP_152.34">
<l><seg type="pāda" n="a">punar vai devā adaduḥ</seg> <seg type="pāda" n="b">punar manuṣyā uta</seg> </l>
<l><seg type="pāda" n="c">rājānaḥ satyaṃ kṛṇvānā</seg> <seg type="pāda" n="d">brahmajāyāṃ punar daduḥ</seg> //</l>
</lg>

<lg xml:id="BrP_152.35">
<l><seg type="pāda" n="a">punar dattvā brahmajāyāṃ</seg> <seg type="pāda" n="b">kṛtāṃ devair akalmaṣām</seg> </l>
<l><seg type="pāda" n="c">sarvaṃ kṣemam abhūt tatra</seg> <seg type="pāda" n="d">tasmāt tīrthaṃ mahāmune</seg> //</l>
</lg>

<lg xml:id="BrP_152.36">
<l><seg type="pāda" n="a">punar dattvā brahmajāyāṃ kṛtāṃ devair akalmaṣām</seg> <lb/><seg type="pāda" n="b">sarvaṃ kṣemam abhūt tatra tasmāt tīrthaṃ mahāmune</seg></l>
<l><seg type="pāda" n="c">tad abhūt sakalāghaughadhvaṃsanaṃ sarvakāmadam</seg> <lb/><seg type="pāda" n="d">ānandaṃ kṣemam abhavat surāṇām asurāriṇām</seg></l>
</lg>

<lg xml:id="BrP_152.37">
<l><seg type="pāda" n="a">bṛhaspateś ca śukrasya</seg> <seg type="pāda" n="b">tārāyāś ca viśeṣataḥ</seg> </l>
<l><seg type="pāda" n="c">paramānandam āpanno</seg> <seg type="pāda" n="d">gurur gaṅgām abhāṣata</seg> //</l>
</lg>

<milestone unit="speaker" n="gurur uvāca"/>

<lg xml:id="BrP_152.38">
<l><seg type="pāda" n="a">tvaṃ gautami sadā pūjyā</seg> <seg type="pāda" n="b">sarveṣām api muktidā</seg> </l>
<l><seg type="pāda" n="c">viśeṣatas tu siṃhasthe</seg> <seg type="pāda" n="d">mayi trailokyapāvanī</seg> //</l>
</lg>

<lg xml:id="BrP_152.39">
<l><seg type="pāda" n="a">bhaviṣyasi saricchreṣṭhe</seg> <seg type="pāda" n="b">sarvatīrthaiḥ samanvitā</seg> </l>
<l><seg type="pāda" n="c">yāni kāni ca tīrthāni</seg> <seg type="pāda" n="d">svargamṛtyurasātale</seg> </l>
<l><seg type="pāda" n="e">tvāṃ snātuṃ tāni yāsyanti</seg> <seg type="pāda" n="f">mayi siṃhasthite 'mbike</seg> //</l>
</lg>

<milestone unit="speaker" n="brahmovāca"/>

<lg xml:id="BrP_152.40">
<l><seg type="pāda" n="a">dhanyaṃ yaśasyam āyuṣyam</seg> <seg type="pāda" n="b">ārogyaśrīvivardhanam</seg> </l>
<l><seg type="pāda" n="c">saubhāgyaiśvaryajananaṃ</seg> <seg type="pāda" n="d">tīrtham ānandanāmakam</seg> //</l>
</lg>

<lg xml:id="BrP_152.41">
<l><seg type="pāda" n="a">tatra pañca sahasrāṇi</seg> <seg type="pāda" n="b">tīrthāny āha sa gautamaḥ</seg> </l>
<l><seg type="pāda" n="c">smaraṇāt paṭhanād vāpi</seg> <seg type="pāda" n="d">iṣṭaiḥ saṃyujyate sadā</seg> //</l>
</lg>

<lg xml:id="BrP_152.42">
<l><seg type="pāda" n="a">śivasyātra niviṣṭasya</seg> <seg type="pāda" n="b">nandī gaṅgātaṭe 'niśam</seg> </l>
<l><seg type="pāda" n="c">sākṣāc caraty asau dharmas</seg> <seg type="pāda" n="d">tasmān nandītaṭaṃ smṛtam</seg> </l>
<l><seg type="pāda" n="e">ānandam api tat tīrthaṃ</seg> <seg type="pāda" n="f">sarvānandavivardhanāt</seg> //</l>
</lg>

<milestone unit="speaker" n="brahmovāca"/>

<lg xml:id="BrP_153.1">
<l><seg type="pāda" n="a">bhāvatīrtham iti proktaṃ</seg> <seg type="pāda" n="b">yatra sākṣād bhavaḥ sthitaḥ</seg> </l>
<l><seg type="pāda" n="c">aśeṣajagadantastho</seg> <seg type="pāda" n="d">bhūtātmā saccidākṛtiḥ</seg> //</l>
</lg>

<lg xml:id="BrP_153.2">
<l><seg type="pāda" n="a">tatremāṃ śṛṇu vakṣyāmi</seg> <seg type="pāda" n="b">kathāṃ puṇyatamāṃ śubhām</seg> </l>
<l><seg type="pāda" n="c">sūryavaṃśakaraḥ śrīmān</seg> <seg type="pāda" n="d">kṣatriyāṇāṃ dhuraṃdharaḥ</seg> //</l>
</lg>

<lg xml:id="BrP_153.3">
<l><seg type="pāda" n="a">prācīnabarhir ākhyātaḥ</seg> <seg type="pāda" n="b">sarvadharmeṣu pāragaḥ</seg> </l>
<l><seg type="pāda" n="c">tisraḥ koṭyo 'rdhakoṭiś ca</seg> <seg type="pāda" n="d">varṣāṇāṃ rājya āsthitaḥ</seg> //</l>
</lg>

<lg xml:id="BrP_153.4">
<l><seg type="pāda" n="a">tasyedṛśaṃ vrataṃ cāsīd</seg> <seg type="pāda" n="b">yad ahaṃ yauvanacyutaḥ</seg> </l>
<l><seg type="pāda" n="c">bhaveyaṃ priyayā vāpi</seg> <seg type="pāda" n="d">putrair vā priyavastubhiḥ</seg> //</l>
</lg>

<lg xml:id="BrP_153.5">
<l><seg type="pāda" n="a">viyujyeyaṃ tato rājyaṃ</seg> <seg type="pāda" n="b">tyakṣye 'haṃ nātra saṃśayaḥ</seg> </l>
<l><seg type="pāda" n="c">vivekināṃ kulīnānām</seg> <seg type="pāda" n="d">idam evocitaṃ nṛṇām</seg> //</l>
</lg>

<lg xml:id="BrP_153.6">
<l><seg type="pāda" n="a">sthīyate vijane kvāpi</seg> <seg type="pāda" n="b">viraktair vibhavakṣaye</seg> </l>
<l><seg type="pāda" n="c">tasmin praśāsati mahīṃ</seg> <seg type="pāda" n="d">na viyogaḥ priyaiḥ kvacit</seg> //</l>
</lg>

<lg xml:id="BrP_153.7">
<l><seg type="pāda" n="a">nādhivyādhī na durbhikṣaṃ</seg> <seg type="pāda" n="b">na bandhukalaho nṛṇām</seg> </l>
<l><seg type="pāda" n="c">tasmiñ śāsati rājyaṃ tu</seg> <seg type="pāda" n="d">na ca kaścid viyujyate</seg> //</l>
</lg>

<lg xml:id="BrP_153.8">
<l><seg type="pāda" n="a">tataḥ putrārtham akarod</seg> <seg type="pāda" n="b">yajñaṃ rājā mahāmatiḥ</seg> </l>
<l><seg type="pāda" n="c">tataḥ prasanno bhagavān</seg> <seg type="pāda" n="d">varaṃ prādād yathepsitam</seg> //</l>
</lg>

<lg xml:id="BrP_153.9">
<l><seg type="pāda" n="a">gautamītīrasaṃsthāya</seg> <seg type="pāda" n="b">rājñe devo maheśvaraḥ</seg> </l>
<l><seg type="pāda" n="c">putraṃ dehīti rājā vai</seg> <seg type="pāda" n="d">bhavaṃ prāha sa bhāryayā</seg> //</l>
</lg>

<lg xml:id="BrP_153.10">
<l><seg type="pāda" n="a">bhavaḥ prāha nṛpaṃ prītyā</seg> <seg type="pāda" n="b">paśya netraṃ tṛtīyakam</seg> </l>
<l><seg type="pāda" n="c">tataḥ paśyati rājendre</seg> <seg type="pāda" n="d">bhavasyākṣi tu mānada</seg> //</l>
</lg>

<lg xml:id="BrP_153.11">
<l><seg type="pāda" n="a">cakṣurdīptyābhavat putro</seg> <seg type="pāda" n="b">mahimā nāma viśrutaḥ</seg> </l>
<l><seg type="pāda" n="c">yenākāri stutiḥ puṇyā</seg> <seg type="pāda" n="d">mahimna iti viśrutā</seg> //</l>
</lg>

<lg xml:id="BrP_153.12">
<l><seg type="pāda" n="a">kim alabhyaṃ bhagavati</seg> <seg type="pāda" n="b">prasanne tripurāntake</seg> </l>
<l><seg type="pāda" n="c">yaṃ nityam anuvartante</seg> <seg type="pāda" n="d">haribrahmādayaḥ surāḥ</seg> //</l>
</lg>

<lg xml:id="BrP_153.13">
<l><seg type="pāda" n="a">prāptaputraś ca nṛpatis</seg> <seg type="pāda" n="b">tīrthaśraiṣṭhyam ayācata</seg> </l>
<l><seg type="pāda" n="c">mahāpāpamahāroga</seg><seg type="pāda" n="d">mahāvyasanināṃ nṛṇām</seg> //</l>
</lg>

<lg xml:id="BrP_153.14">
<l><seg type="pāda" n="a">nānāvipadgaṇārtānāṃ</seg> <seg type="pāda" n="b">sarvābhimatalabdhaye</seg> </l>
<l><seg type="pāda" n="c">prādāj jyaiṣṭhyaṃ bhavaś cāpi</seg> <seg type="pāda" n="d">bhāvatīrthaṃ tad ucyate</seg> //</l>
</lg>

<lg xml:id="BrP_153.15">
<l><seg type="pāda" n="a">tatra snānena dānena</seg> <seg type="pāda" n="b">sarvān kāmān avāpnuyāt</seg> </l>
<l><seg type="pāda" n="c">bhavaprasādād abhavat</seg> <seg type="pāda" n="d">sutaḥ prācīnabarhiṣaḥ</seg> //</l>
</lg>

<lg xml:id="BrP_153.16">
<l><seg type="pāda" n="a">mahimā gautamītīre</seg> <seg type="pāda" n="b">bhāvatīrthaṃ tad ucyate</seg> </l>
<l><seg type="pāda" n="c">tatra saptati tīrthāni</seg> <seg type="pāda" n="d">puṇyāny akhiladāni ca</seg> //</l>
</lg>

<milestone unit="speaker" n="brahmovāca"/>

<lg xml:id="BrP_154.1">
<l><seg type="pāda" n="a">sahasrakuṇḍam ākhyātaṃ</seg> <seg type="pāda" n="b">tīrthaṃ vedavido viduḥ</seg> </l>
<l><seg type="pāda" n="c">yasya smaraṇamātreṇa</seg> <seg type="pāda" n="d">sukhī saṃpadyate naraḥ</seg> //</l>
</lg>

<lg xml:id="BrP_154.2">
<l><seg type="pāda" n="a">purā dāśarathī rāmaḥ</seg> <seg type="pāda" n="b">setuṃ baddhvā mahārṇave</seg> </l>
<l><seg type="pāda" n="c">laṅkāṃ dagdhvā ripūn hatvā</seg> <seg type="pāda" n="d">rāvaṇādīn raṇe śaraiḥ</seg> //</l>
</lg>

<lg xml:id="BrP_154.3">
<l><seg type="pāda" n="a">vaidehīṃ ca samāsādya</seg> <seg type="pāda" n="b">rāmo vacanam abravīt</seg> </l>
<l><seg type="pāda" n="c">paśyatsu lokapāleṣu</seg> <seg type="pāda" n="d">tasyācārye puraḥ sthite</seg> //</l>
</lg>

<lg xml:id="BrP_154.4">
<l><seg type="pāda" n="a">agnau śuddhigatāṃ sītāṃ</seg> <seg type="pāda" n="b">rāmo lakṣmaṇasaṃnidhau</seg> </l>
<l><seg type="pāda" n="c">ehi vaidehi śuddhāsi</seg> <seg type="pāda" n="d">aṅkam āroḍhum arhasi</seg> //</l>
</lg>

<lg xml:id="BrP_154.5">
<l><seg type="pāda" n="a">nety uvāca tadā śrīmān</seg> <seg type="pāda" n="b">aṅgado hanumāṃs tathā</seg> </l>
<l><seg type="pāda" n="c">ayodhyāyāṃ tu vaidehi</seg> <seg type="pāda" n="d">sārdhaṃ yāmaḥ suhṛjjanaiḥ</seg> //</l>
</lg>

<lg xml:id="BrP_154.6">
<l><seg type="pāda" n="a">tatra śuddhim avāpyātha</seg> <seg type="pāda" n="b">punar bhrātṛṣu mātṛṣu</seg> </l>
<l><seg type="pāda" n="c">laukikeṣv api paśyatsu</seg> <seg type="pāda" n="d">tataḥ śuddhā nṛpātmajā</seg> //</l>
</lg>

<lg xml:id="BrP_154.7">
<l><seg type="pāda" n="a">ayodhyāyāṃ supuṇye 'hni</seg> <seg type="pāda" n="b">aṅkam āroḍhum arhasi</seg> </l>
<l><seg type="pāda" n="c">asyāś caritraviṣaye</seg> <seg type="pāda" n="d">saṃdehaḥ kasya jāyate</seg> //</l>
</lg>

<lg xml:id="BrP_154.8">
<l><seg type="pāda" n="a">lokāpavādas tad api</seg> <seg type="pāda" n="b">nirasyaḥ svajaneṣu hi</seg> </l>
<l><seg type="pāda" n="c">tayor vākyam anādṛtya</seg> <seg type="pāda" n="d">lakṣmaṇaḥ savibhīṣaṇaḥ</seg> //</l>
</lg>

<lg xml:id="BrP_154.9">
<l><seg type="pāda" n="a">rāmaś ca jāmbavāṃś caiva</seg> <seg type="pāda" n="b">tām āhvayan nṛpātmajām</seg> </l>
<l><seg type="pāda" n="c">svastīty uktā devatābhī</seg> <seg type="pāda" n="d">rājño 'ṅkaṃ cāruroha sā</seg> //</l>
</lg>

<lg xml:id="BrP_154.10">
<l><seg type="pāda" n="a">muditās te yayuḥ śīghraṃ</seg> <seg type="pāda" n="b">puṣpakeṇa virājatā</seg> </l>
<l><seg type="pāda" n="c">ayodhyāṃ nagarīṃ prāpya</seg> <seg type="pāda" n="d">tathā rājyaṃ svakaṃ tu yat</seg> //</l>
</lg>

<lg xml:id="BrP_154.11">
<l><seg type="pāda" n="a">muditās te 'bhavan sarve</seg> <seg type="pāda" n="b">sadā rāmānuvartinaḥ</seg> </l>
<l><seg type="pāda" n="c">tataḥ katipayāheṣu</seg> <seg type="pāda" n="d">anāryebhyo virūpikām</seg> //</l>
</lg>

<lg xml:id="BrP_154.12">
<l><seg type="pāda" n="a">vācaṃ śrutvā sa tatyāja</seg> <seg type="pāda" n="b">gurviṇīṃ tām ayonijām</seg> </l>
<l><seg type="pāda" n="c">mithyāpavādam api hi</seg> <seg type="pāda" n="d">na sahante kulonnatāḥ</seg> //</l>
</lg>

<lg xml:id="BrP_154.13">
<l><seg type="pāda" n="a">vālmīker munimukhyasya</seg> <seg type="pāda" n="b">āśramasya samīpataḥ</seg> </l>
<l><seg type="pāda" n="c">tatyāja lakṣmaṇaḥ sītām</seg> <seg type="pāda" n="d">aduṣṭāṃ rudatīṃ rudan</seg> //</l>
</lg>

<lg xml:id="BrP_154.14">
<l><seg type="pāda" n="a">nollaṅghyājñā gurūṇām ity</seg> <seg type="pāda" n="b">asau tad akarod bhiyā</seg> </l>
<l><seg type="pāda" n="c">tataḥ katipayāheṣu</seg> <seg type="pāda" n="d">vyatīteṣu nṛpātmajaḥ</seg> //</l>
</lg>

<lg xml:id="BrP_154.15">
<l><seg type="pāda" n="a">rāmaḥ saumitriṇā sārdhaṃ</seg> <seg type="pāda" n="b">hayamedhāya dīkṣitaḥ</seg> </l>
<l><seg type="pāda" n="c">tatraivājagmatur ubhau</seg> <seg type="pāda" n="d">rāmaputrau yaśasvinau</seg> //</l>
</lg>

<lg xml:id="BrP_154.16">
<l><seg type="pāda" n="a">lavaḥ kuśaś ca vikhyātau</seg> <seg type="pāda" n="b">nāradāv iva gāyakau</seg> </l>
<l><seg type="pāda" n="c">rāmāyaṇaṃ samagraṃ tad</seg> <seg type="pāda" n="d">gandharvāv iva susvarau</seg> //</l>
</lg>

<lg xml:id="BrP_154.17">
<l><seg type="pāda" n="a">rāmasya caritaṃ sarvaṃ</seg> <seg type="pāda" n="b">gāyamānau samīyatuḥ</seg> </l>
<l><seg type="pāda" n="c">yajñavāṭaṃ rājasutau</seg> <seg type="pāda" n="d">hetubhir lakṣitau tadā</seg> //</l>
</lg>

<lg xml:id="BrP_154.18">
<l><seg type="pāda" n="a">rāmaputrāv ubhau śūrau</seg> <seg type="pāda" n="b">vaidehyās tanayāv iti</seg> </l>
<l><seg type="pāda" n="c">tāv ānīya tataḥ putrāv</seg> <seg type="pāda" n="d">abhiṣicya yathākramam</seg> //</l>
</lg>

<lg xml:id="BrP_154.19">
<l><seg type="pāda" n="a">aṅkārūḍhau tataḥ kṛtvā</seg> <seg type="pāda" n="b">sasvaje tau punaḥ punaḥ</seg> </l>
<l><seg type="pāda" n="c">saṃsāraduḥkhakhinnānām</seg> <seg type="pāda" n="d">agatīnāṃ śarīriṇām</seg> //</l>
</lg>

<lg xml:id="BrP_154.20">
<l><seg type="pāda" n="a">putrāliṅganam evātra</seg> <seg type="pāda" n="b">paraṃ viśrāntikāraṇam</seg> </l>
<l><seg type="pāda" n="c">muhur āliṅgya tau putrau</seg> <seg type="pāda" n="d">muhuḥ svajati cumbati</seg> //</l>
</lg>

<lg xml:id="BrP_154.21">
<l><seg type="pāda" n="a">kim apy antar dhyāyati ca</seg> <seg type="pāda" n="b">niḥśvasaty api vai muhuḥ</seg> </l>
<l><seg type="pāda" n="c">etasminn antare prāptā</seg> <seg type="pāda" n="d">rākṣasā laṅkavāsinaḥ</seg> //</l>
</lg>

<lg xml:id="BrP_154.22">
<l><seg type="pāda" n="a">sugrīvo hanumāṃś caiva</seg> <seg type="pāda" n="b">aṅgado jāmbavāṃs tathā</seg> </l>
<l><seg type="pāda" n="c">anye ca vānarāḥ sarve</seg> <seg type="pāda" n="d">vibhīṣaṇapuraḥsarāḥ</seg> //</l>
</lg>

<lg xml:id="BrP_154.23">
<l><seg type="pāda" n="a">te cāgatya nṛpaṃ prāptāḥ</seg> <seg type="pāda" n="b">siṃhāsanam upasthitam</seg> </l>
<l><seg type="pāda" n="c">sītām adṛṣṭvā hanumān</seg> <seg type="pāda" n="d">aṅgadaḥ kanakāṅgadaḥ</seg> //</l>
</lg>

<lg xml:id="BrP_154.24">
<l><seg type="pāda" n="a">kva gatāyonijā mātā</seg> <seg type="pāda" n="b">eko rāmo 'tra dṛśyate</seg> </l>
<l><seg type="pāda" n="c">rāmeṇa sā parityaktā</seg> <seg type="pāda" n="d">ity ūcur dvārapālakāḥ</seg> //</l>
</lg>

<lg xml:id="BrP_154.25">
<l><seg type="pāda" n="a">paśyatsu lokapāleṣu</seg> <seg type="pāda" n="b">ārye tatra pravādini</seg> </l>
<l><seg type="pāda" n="c">agnau śuddhigatāṃ sītāṃ</seg> <seg type="pāda" n="d">kiṃ tu rājā niraṅkuśaḥ</seg> //</l>
</lg>

<lg xml:id="BrP_154.26">
<l><seg type="pāda" n="a">utpannair laukikair vākyai</seg> <seg type="pāda" n="b">rāmas tyajati tāṃ priyām</seg> </l>
<l><seg type="pāda" n="c">mariṣyāva iti hy uktvā</seg> <seg type="pāda" n="d">gautamīṃ punar īyatuḥ</seg> //</l>
</lg>

<lg xml:id="BrP_154.27">
<l><seg type="pāda" n="a">rāmas tau pṛṣṭhato 'bhyetya</seg> <seg type="pāda" n="b">ayodhyāvāsibhiḥ saha</seg> </l>
<l><seg type="pāda" n="c">āgatya gautamīṃ tatra</seg> <seg type="pāda" n="d">'kurvaṃs te paramaṃ tapaḥ</seg> //</l>
</lg>

<lg xml:id="BrP_154.28">
<l><seg type="pāda" n="a">smāraṃ smāraṃ niśvasantas</seg> <seg type="pāda" n="b">tāṃ sītāṃ lokamātaram</seg> </l>
<l><seg type="pāda" n="c">saṃsārāsthāvirahitā</seg> <seg type="pāda" n="d">gautamīsevanotsukāḥ</seg> //</l>
</lg>

<lg xml:id="BrP_154.29">
<l><seg type="pāda" n="a">lokatrayapatiḥ sākṣād</seg> <seg type="pāda" n="b">rāmo 'nujasamanvitaḥ</seg> </l>
<l><seg type="pāda" n="c">prāptaḥ snātvā ca gautamyāṃ</seg> <seg type="pāda" n="d">śivārādhanatatparaḥ</seg> //</l>
</lg>

<lg xml:id="BrP_154.30">
<l><seg type="pāda" n="a">paritāpaṃ jahau sarvaṃ</seg> <seg type="pāda" n="b">sahasraparivāritaḥ</seg> </l>
<l><seg type="pāda" n="c">yatra cāsīt sa vṛttāntaḥ</seg> <seg type="pāda" n="d">sahasrakuṇḍam ucyate</seg> //</l>
</lg>

<lg xml:id="BrP_154.31">
<l><seg type="pāda" n="a">daśāparāṇi tīrthāni</seg> <seg type="pāda" n="b">tatra sarvārthadāni ca</seg> </l>
<l><seg type="pāda" n="c">tatra snānaṃ ca dānaṃ ca</seg> <seg type="pāda" n="d">sahasraphaladāyakam</seg> //</l>
</lg>

<lg xml:id="BrP_154.32">
<l><seg type="pāda" n="a">yatra śrīgautamītīre</seg> <seg type="pāda" n="b">vasiṣṭhādimunīśvaraiḥ</seg> </l>
<l><seg type="pāda" n="c">sarvāpattārakaṃ homam</seg> <seg type="pāda" n="d">akārayad aghāntakam</seg> //</l>
</lg>

<lg xml:id="BrP_154.33">
<l><seg type="pāda" n="a">sahasrasaṃkhyāyukteṣu</seg> <seg type="pāda" n="b">kuṇḍeṣu vasudhārayā</seg> </l>
<l><seg type="pāda" n="c">sarvān apekṣitān kāmān</seg> <seg type="pāda" n="d">avāpāsau mahātapāḥ</seg> //</l>
</lg>

<lg xml:id="BrP_154.34">
<l><seg type="pāda" n="a">gautamyāḥ saridambāyāḥ</seg> <seg type="pāda" n="b">prasādād rākṣasāntakaḥ</seg> </l>
<l><seg type="pāda" n="c">sahasrakuṇḍābhidhaṃ tad</seg> <seg type="pāda" n="d">abhūt tīrthaṃ mahāphalam</seg> //</l>
</lg>

<milestone unit="speaker" n="brahmovāca"/>

<lg xml:id="BrP_155.1">
<l><seg type="pāda" n="a">kapilatīrtham ākhyātaṃ</seg> <seg type="pāda" n="b">tad evāṅgirasaṃ smṛtam</seg> </l>
<l><seg type="pāda" n="c">tad evādityam ākhyātaṃ</seg> <seg type="pāda" n="d">saiṃhikeyaṃ tad ucyate</seg> //</l>
</lg>

<lg xml:id="BrP_155.2">
<l><seg type="pāda" n="a">gautamyā dakṣiṇe pāre</seg> <seg type="pāda" n="b">ādityān munisattama</seg> </l>
<l><seg type="pāda" n="c">ayājayann aṅgiraso</seg> <seg type="pāda" n="d">dakṣiṇāṃ te bhuvaṃ daduḥ</seg> //</l>
</lg>

<lg xml:id="BrP_155.3">
<l><seg type="pāda" n="a">aṅgirobhyas tadādityās</seg> <seg type="pāda" n="b">tapase 'ṅgiraso yayuḥ</seg> </l>
<l><seg type="pāda" n="c">sā bhūmiḥ saiṃhikī bhūtvā</seg> <seg type="pāda" n="d">janān sarvān abhakṣayat</seg> //</l>
</lg>

<lg xml:id="BrP_155.4">
<l><seg type="pāda" n="a">tatrasus te janāḥ sarve</seg> <seg type="pāda" n="b">aṅgirobhyo nyavedayan</seg> </l>
<l><seg type="pāda" n="c">vibhītā jñānato jñātvā</seg> <seg type="pāda" n="d">bhuvaṃ tāṃ saiṃhikīm iti</seg> //</l>
</lg>

<lg xml:id="BrP_155.5">
<l><seg type="pāda" n="a">ādityān anugatvātha</seg> <seg type="pāda" n="b">vācam aṅgiraso 'bruvan</seg> </l>
<l><seg type="pāda" n="c">bhuvaṃ gṛhṇantu yā dattā</seg> <seg type="pāda" n="d">nety ādityās tadābruvan</seg> //</l>
</lg>

<lg xml:id="BrP_155.6">
<l><seg type="pāda" n="a">nivṛttāṃ dakṣiṇāṃ naiva</seg> <seg type="pāda" n="b">pratigṛhṇanti sūrayaḥ</seg> </l>
<l><seg type="pāda" n="c">svadattāṃ paradattāṃ vā</seg> <seg type="pāda" n="d">yo hareta vasuṃdharām</seg> //</l>
</lg>

<lg xml:id="BrP_155.7">
<l><seg type="pāda" n="a">ṣaṣṭir varṣasahasrāṇi</seg> <seg type="pāda" n="b">viṣṭhāyāṃ jāyate kṛmiḥ</seg> </l>
<l><seg type="pāda" n="c">bhūmeḥ svaparadattāyā</seg> <seg type="pāda" n="d">haraṇān nādhikaṃ kvacit</seg> //</l>
</lg>

<lg xml:id="BrP_155.8">
<l><seg type="pāda" n="a">pāpam asti mahāraudraṃ</seg> <seg type="pāda" n="b">na svīkurmaḥ punas tu tām</seg> </l>
<l><seg type="pāda" n="c">evaṃ yadā svadattāyā</seg> <seg type="pāda" n="d">haraṇe kiṃ tadā bhavet</seg> //</l>
</lg>

<lg xml:id="BrP_155.9">
<l><seg type="pāda" n="a">tathāpi krayarūpeṇa</seg> <seg type="pāda" n="b">gṛhṇīmo dakṣiṇāṃ bhuvam</seg> </l>
<l><seg type="pāda" n="c">tathety ukte tu te devāḥ</seg> <seg type="pāda" n="d">kapilāṃ śubhalakṣaṇām</seg> //</l>
</lg>

<lg xml:id="BrP_155.10">
<l><seg type="pāda" n="a">gaṅgāyā dakṣiṇe pāre</seg> <seg type="pāda" n="b">bhuvaḥ sthāne tu tāṃ daduḥ</seg> </l>
<l><seg type="pāda" n="c">bhuktimuktipradaḥ sākṣād</seg> <seg type="pāda" n="d">viṣṇus tiṣṭhati mūrtimān</seg> //</l>
</lg>

<lg xml:id="BrP_155.11">
<l><seg type="pāda" n="a">kapilāsaṃgamaṃ tac ca</seg> <seg type="pāda" n="b">sarvāghaughavināśanam</seg> </l>
<l><seg type="pāda" n="c">tatrābhavad dānatoyād</seg> <seg type="pāda" n="d">āpagā kapilābhidhā</seg> //</l>
</lg>

<lg xml:id="BrP_155.12">
<l><seg type="pāda" n="a">sasyavatyā api bhuvo</seg> <seg type="pāda" n="b">dānād godānam uttamam</seg> </l>
<l><seg type="pāda" n="c">lokarakṣāṃ cakārāsau</seg> <seg type="pāda" n="d">kṛtvā vinimayaṃ muniḥ</seg> //</l>
</lg>

<lg xml:id="BrP_155.13">
<l><seg type="pāda" n="a">yatra tīrthe ca tad vṛttaṃ</seg> <seg type="pāda" n="b">gotīrthaṃ tad udāhṛtam</seg> </l>
<l><seg type="pāda" n="c">puṇyadaṃ tatra tīrthānāṃ</seg> <seg type="pāda" n="d">śatam uktaṃ manīṣibhiḥ</seg> //</l>
</lg>

<lg xml:id="BrP_155.14">
<l><seg type="pāda" n="a">tatra snānena dānena</seg> <seg type="pāda" n="b">bhūmidānaphalaṃ labhet</seg> </l>
<l><seg type="pāda" n="c">saṃgatā gaṅgayā tac ca</seg> <seg type="pāda" n="d">kapilāsaṃgamaṃ viduḥ</seg> //</l>
</lg>

<milestone unit="speaker" n="brahmovāca"/>

<lg xml:id="BrP_156.1">
<l><seg type="pāda" n="a">śaṅkhahradaṃ nāma tīrthaṃ</seg> <seg type="pāda" n="b">yatra śaṅkhagadādharaḥ</seg> </l>
<l><seg type="pāda" n="c">tatra snātvā ca taṃ dṛṣṭvā</seg> <seg type="pāda" n="d">mucyate bhavabandhanāt</seg> //</l>
</lg>

<lg xml:id="BrP_156.2">
<l><seg type="pāda" n="a">tatredaṃ vṛttam ākhyāsye</seg> <seg type="pāda" n="b">bhuktimuktipradāyakam</seg> </l>
<l><seg type="pāda" n="c">purā kṛtayugasyādau</seg> <seg type="pāda" n="d">brahmaṇaḥ sāmagāyinaḥ</seg> //</l>
</lg>

<lg xml:id="BrP_156.3">
<l><seg type="pāda" n="a">brahmāṇḍāgārasaṃbhūtā</seg> <seg type="pāda" n="b">rākṣasā bahurūpiṇaḥ</seg> </l>
<l><seg type="pāda" n="c">brahmāṇaṃ khādituṃ prāptā</seg> <seg type="pāda" n="d">balonmattā dhṛtāyudhāḥ</seg> //</l>
</lg>

<lg xml:id="BrP_156.4">
<l><seg type="pāda" n="a">tadāham abravaṃ viṣṇuṃ</seg> <seg type="pāda" n="b">rakṣaṇāya jagadgurum</seg> </l>
<l><seg type="pāda" n="c">sa viṣṇus tāni rakṣāṃsi</seg> <seg type="pāda" n="d">hantuṃ cakreṇa codyataḥ</seg> //</l>
</lg>

<lg xml:id="BrP_156.5">
<l><seg type="pāda" n="a">chittvā cakreṇa rakṣāṃsi</seg> <seg type="pāda" n="b">śaṅkham āpūrayat tadā</seg> </l>
<l><seg type="pāda" n="c">niṣkaṇṭakaṃ talaṃ kṛtvā</seg> <seg type="pāda" n="d">svargaṃ nirvairam eva ca</seg> //</l>
</lg>

<lg xml:id="BrP_156.6">
<l><seg type="pāda" n="a">tato harṣaprakarṣeṇa</seg> <seg type="pāda" n="b">śaṅkham āpūrayad dhariḥ</seg> </l>
<l><seg type="pāda" n="c">tato rakṣāṃsi sarvāṇi</seg> <seg type="pāda" n="d">hy anīnaśur aśeṣataḥ</seg> //</l>
</lg>

<lg xml:id="BrP_156.7">
<l><seg type="pāda" n="a">yatraitad vṛttam akhilaṃ</seg> <seg type="pāda" n="b">viṣṇuśaṅkhaprabhāvataḥ</seg> </l>
<l><seg type="pāda" n="c">śaṅkhatīrthaṃ tu tat proktaṃ</seg> <seg type="pāda" n="d">sarvakṣemakaraṃ nṛṇām</seg> //</l>
</lg>

<lg xml:id="BrP_156.8">
<l><seg type="pāda" n="a">sarvābhīṣṭapradaṃ puṇyaṃ</seg> <seg type="pāda" n="b">smaraṇān maṅgalapradam</seg> </l>
<l><seg type="pāda" n="c">āyurārogyajananaṃ</seg> <seg type="pāda" n="d">lakṣmīputrapravardhanam</seg> //</l>
</lg>

<lg xml:id="BrP_156.9">
<l><seg type="pāda" n="a">smaraṇāt paṭhanād vāpi</seg> <seg type="pāda" n="b">sarvakāmān avāpnuyāt</seg> </l>
<l><seg type="pāda" n="c">tīrthānām ayutaṃ tatra</seg> <seg type="pāda" n="d">sarvapāpanudaṃ mune</seg> //</l>
</lg>

<lg xml:id="BrP_156.10">
<l><seg type="pāda" n="a">tīrthāny ayutasaṃkhyāni</seg> <seg type="pāda" n="b">sarvapāpaharāṇi ca</seg> </l>
<l><seg type="pāda" n="c">yeṣāṃ prabhāvaṃ jānāti</seg> <seg type="pāda" n="d">vaktuṃ devo maheśvaraḥ</seg> //</l>
</lg>

<lg xml:id="BrP_156.11">
<l><seg type="pāda" n="a">pāpakṣayapratinidhir</seg> <seg type="pāda" n="b">naitebhyo 'sty aparaḥ kvacit</seg> //</l>
</lg>

<milestone unit="speaker" n="brahmovāca"/>

<lg xml:id="BrP_157.1">
<l><seg type="pāda" n="a">kiṣkindhātīrtham ākhyātaṃ</seg> <seg type="pāda" n="b">sarvakāmapradaṃ nṛṇām</seg> </l>
<l><seg type="pāda" n="c">sarvapāpapraśamanaṃ</seg> <seg type="pāda" n="d">yatra saṃnihito bhavaḥ</seg> //</l>
</lg>

<lg xml:id="BrP_157.2">
<l><seg type="pāda" n="a">tasya svarūpaṃ vakṣyāmi</seg> <seg type="pāda" n="b">yatnena śṛṇu nārada</seg> </l>
<l><seg type="pāda" n="c">purā dāśarathī rāmo</seg> <seg type="pāda" n="d">rāvaṇaṃ lokarāvaṇam</seg> //</l>
</lg>

<lg xml:id="BrP_157.3">
<l><seg type="pāda" n="a">kiṣkindhāvāsibhiḥ sārdhaṃ</seg> <seg type="pāda" n="b">jaghāna raṇamūrdhani</seg> </l>
<l><seg type="pāda" n="c">saputraṃ sabalaṃ hatvā</seg> <seg type="pāda" n="d">sītām ādāya śatruhā</seg> //</l>
</lg>

<lg xml:id="BrP_157.4">
<l><seg type="pāda" n="a">bhrātrā saumitriṇā sārdhaṃ</seg> <seg type="pāda" n="b">vānaraiś ca mahābalaiḥ</seg> </l>
<l><seg type="pāda" n="c">vibhīṣaṇena balinā</seg> <seg type="pāda" n="d">devaiḥ pratyāgato nṛpaḥ</seg> //</l>
</lg>

<lg xml:id="BrP_157.5">
<l><seg type="pāda" n="a">kṛtasvastyayanaḥ śrīmān</seg> <seg type="pāda" n="b">puṣpakeṇa virājitaḥ</seg> </l>
<l><seg type="pāda" n="c">yad āsīd dhanarājasya</seg> <seg type="pāda" n="d">kāmagenāśugāminā</seg> //</l>
</lg>

<lg xml:id="BrP_157.6">
<l><seg type="pāda" n="a">ayodhyām agaman sarve</seg> <seg type="pāda" n="b">gacchan gaṅgām apaśyata</seg> </l>
<l><seg type="pāda" n="c">rāmo virāmaḥ śatrūṇāṃ</seg> <seg type="pāda" n="d">śaraṇyaḥ śaraṇārthinām</seg> //</l>
</lg>

<lg xml:id="BrP_157.7">
<l><seg type="pāda" n="a">gautamīṃ tu jagatpuṇyāṃ</seg> <seg type="pāda" n="b">sarvakāmapradāyinīm</seg> </l>
<l><seg type="pāda" n="c">manonayanasaṃtāpa</seg><seg type="pāda" n="d">nivāraṇaparāyaṇām</seg> //</l>
</lg>

<lg xml:id="BrP_157.8">
<l><seg type="pāda" n="a">tāṃ dṛṣṭvā nṛpatiḥ śrīmān</seg> <seg type="pāda" n="b">gaṅgātīram athāviśat</seg> </l>
<l><seg type="pāda" n="c">tāṃ dṛṣṭvā prāha nṛpatir</seg> <seg type="pāda" n="d">harṣagadgadayā girā</seg> </l>
<l><seg type="pāda" n="e">harīn sarvān athāmantrya</seg> <seg type="pāda" n="f">hanumatpramukhān mune</seg> //</l>
</lg>

<milestone unit="speaker" n="rāma uvāca"/>

<lg xml:id="BrP_157.9">
<l><seg type="pāda" n="a">asyāḥ prabhāvād dharayo</seg> <seg type="pāda" n="b">yo 'sau mama pitā prabhuḥ</seg> </l>
<l><seg type="pāda" n="c">sarvapāpavinirmuktas</seg> <seg type="pāda" n="d">tato yātas triviṣṭapam</seg> //</l>
</lg>

<lg xml:id="BrP_157.10">
<l><seg type="pāda" n="a">iyaṃ janitrī sakalasya jantor</seg> <lb/><seg type="pāda" n="b">bhuktipradā muktim athāpi dadyāt</seg></l>
<l><seg type="pāda" n="c">pāpāni hanyād api dāruṇāni</seg> <lb/><seg type="pāda" n="d">kānyānayāsty atra nadī samānā</seg></l>
</lg>

<lg xml:id="BrP_157.11">
<l><seg type="pāda" n="a">hatāni śaśvad duritāni caiva</seg> <lb/><seg type="pāda" n="b">asyāḥ prabhāvād arayaḥ sakhāyaḥ</seg></l>
<l><seg type="pāda" n="c">vibhīṣaṇo maitram upaiti nityaṃ</seg> <lb/><seg type="pāda" n="d">sītā ca labdhā hanumāṃś ca bandhuḥ</seg></l>
</lg>

<lg xml:id="BrP_157.12">
<l><seg type="pāda" n="a">laṅkā ca bhagnā sagaṇaṃ hi rakṣo</seg> <lb/><seg type="pāda" n="b">hataṃ hi yasyāḥ parisevanena</seg></l>
<l><seg type="pāda" n="c">yāṃ gautamo devavaraṃ prapūjya</seg> <lb/><seg type="pāda" n="d">śivaṃ śaraṇyaṃ sajaṭām avāpa</seg></l>
</lg>

<lg xml:id="BrP_157.13">
<l><seg type="pāda" n="a">seyaṃ janitrī sakalepsitānām</seg> <lb/><seg type="pāda" n="b">amaṅgalānām api saṃnihantrī</seg></l>
<l><seg type="pāda" n="c">jagatpavitrīkaraṇaikadakṣā</seg> <lb/><seg type="pāda" n="d">dṛṣṭādya sākṣāt saritāṃ savitrī</seg></l>
</lg>

kāyena vācā manasā sadaināṃ BrP_157.14a
vrajāmi gaṅgāṃ śaraṇaṃ śaraṇyām BrP_157.14b
<milestone unit="speaker" n="brahmovāca"/>

<lg xml:id="BrP_157.15">
<l><seg type="pāda" n="a">etat samākarṇya vaco nṛpasya</seg> <lb/><seg type="pāda" n="b">tatrāplavan harayaḥ sarva eva</seg></l>
<l><seg type="pāda" n="c">pūjāṃ cakrur vidhivat te pṛthak ca</seg> <lb/><seg type="pāda" n="d">puṣpair anekaiḥ sarvalokopahāraiḥ</seg></l>
</lg>

<lg xml:id="BrP_157.16">
<l><seg type="pāda" n="a">saṃpūjya śarvaṃ nṛpatir yathāvat</seg> <lb/><seg type="pāda" n="b">stutvā vākyaiḥ sarvabhāvopayuktaiḥ</seg></l>
<l><seg type="pāda" n="c">te vānarā muditāḥ sarva eva</seg> <lb/><seg type="pāda" n="d">nṛtyaṃ ca gītaṃ ca tathaiva cakruḥ</seg></l>
</lg>

<lg xml:id="BrP_157.17">
<l><seg type="pāda" n="a">sukhoṣitas tāṃ rajanīṃ mahātmā</seg> <lb/><seg type="pāda" n="b">priyānuyuktaḥ saṃvṛtaḥ premavadbhiḥ</seg></l>
<l><seg type="pāda" n="c">duḥkhaṃ jahau sarvam amitrasaṃbhavaṃ</seg> <lb/><seg type="pāda" n="d">kiṃ nāpyate gautamīsevanena</seg></l>
</lg>

<lg xml:id="BrP_157.18">
<l><seg type="pāda" n="a">savismayaḥ paśyati bhṛtyavargaṃ</seg> <lb/><seg type="pāda" n="b">godāvarīṃ stauti ca saṃprahṛṣṭaḥ</seg></l>
<l><seg type="pāda" n="c">saṃmānayan bhṛtyagaṇaṃ samagram</seg> <lb/><seg type="pāda" n="d">avāpa rāmaḥ kamapi pramodam</seg></l>
</lg>

punaḥ prabhāte vimale tu sūrye BrP_157.18e
vibhīṣaṇo dāśarathiṃ babhāṣe BrP_157.18f
<milestone unit="speaker" n="vibhīṣaṇa uvāca"/>

<lg xml:id="BrP_157.19">
<l><seg type="pāda" n="a">nādyāpi tṛptās tu bhavāma tīrthe</seg> <lb/><seg type="pāda" n="b">kaṃcic ca kālaṃ nivasāma cātra</seg></l>
<l><seg type="pāda" n="c">vatsyāma cātraiva parāś catasro</seg> <lb/><seg type="pāda" n="d">rātrīr atho yāma vṛtās tv ayodhyām</seg></l>
</lg>

<milestone unit="speaker" n="brahmovāca"/>

<lg xml:id="BrP_157.20">
<l><seg type="pāda" n="a">tasyātha vākyaṃ harayo 'numenire</seg> <lb/><seg type="pāda" n="b">tathaiva rātrīr aparāś catasraḥ</seg></l>
<l><seg type="pāda" n="c">saṃpūjya devaṃ sakaleśvaraṃ taṃ</seg> <lb/><seg type="pāda" n="d">bhrātṛpriyaṃ tīrtham atho jagāma</seg></l>
</lg>

<lg xml:id="BrP_157.21">
<l><seg type="pāda" n="a">siddheśvaraṃ nāma jagatprasiddhaṃ</seg> <lb/><seg type="pāda" n="b">yasya prabhāvāt prabalo daśāsyaḥ</seg></l>
<l><seg type="pāda" n="c">evaṃ tu pañcāham athoṣire te</seg> <lb/><seg type="pāda" n="d">svaṃ svaṃ pratiṣṭhāpitaliṅgam arcya</seg></l>
</lg>

<lg xml:id="BrP_157.22">
<l><seg type="pāda" n="a">śuśrūṣaṇaṃ tatra karoti vāyoḥ</seg> <lb/><seg type="pāda" n="b">suto 'nugāmī hanumān nṛpasya</seg></l>
<l><seg type="pāda" n="c">gacchan nṛpendro hanumantam āha</seg> <lb/><seg type="pāda" n="d">liṅgāni sarvāṇi visarjayasva</seg></l>
</lg>

<lg xml:id="BrP_157.23">
<l><seg type="pāda" n="a">matsthāpitāny uttamamantravidbhis</seg> <lb/><seg type="pāda" n="b">tathetaraiḥ śaṃkarakiṃkaraiś ca</seg></l>
<l><seg type="pāda" n="c">nodvāsya pūjāṃ paraśaṃkareṇa</seg> <lb/><seg type="pāda" n="d">bāhyaṃ samāyojyam aho bhavasya</seg></l>
</lg>

<lg xml:id="BrP_157.24">
<l><seg type="pāda" n="a">tiṣṭhanti susthās tadanādareṇa</seg> <lb/><seg type="pāda" n="b">te khaḍgapattrādiṣu saṃbhavanti</seg></l>
<l><seg type="pāda" n="c">ye 'śraddadhānāḥ śivaliṅgapūjāṃ</seg> <lb/><seg type="pāda" n="d">vidhāya kṛtyaṃ na samācaranti</seg></l>
</lg>

<lg xml:id="BrP_157.25">
<l><seg type="pāda" n="a">yathocitaṃ te yamakiṃkarair hi</seg> <lb/><seg type="pāda" n="b">pacyanta evākhiladurgatīṣu</seg></l>
<l><seg type="pāda" n="c">rāmājñayā vāyusuto jagāma</seg> <lb/><seg type="pāda" n="d">dorbhyāṃ na cotpāṭayituṃ śaśāka</seg></l>
</lg>

<lg xml:id="BrP_157.26">
<l><seg type="pāda" n="a">tataḥ svapucchena grahītukāmaḥ</seg> <lb/><seg type="pāda" n="b">saṃveṣṭya liṅgaṃ tu visṛṣṭakāmaḥ</seg></l>
<l><seg type="pāda" n="c">naivāśakat tan mahad adbhutaṃ syāt</seg> <lb/><seg type="pāda" n="d">kapīśvarāṇāṃ nṛpates tathaiva</seg></l>
</lg>

<lg xml:id="BrP_157.27">
<l><seg type="pāda" n="a">kaś cālayel labdhamahānubhāvaṃ</seg> <lb/><seg type="pāda" n="b">maheśaliṅgaṃ puruṣo manasvī</seg></l>
<l><seg type="pāda" n="c">tan niścalaṃ prekṣya mahānubhāvo</seg> <lb/><seg type="pāda" n="d">nṛpapravīraḥ sahasā jagāma</seg></l>
</lg>

<lg xml:id="BrP_157.28">
<l><seg type="pāda" n="a">viprān athāmantrya vidhāya pūjāṃ</seg> <lb/><seg type="pāda" n="b">pradakṣiṇīkṛtya ca rāmacandraḥ</seg></l>
<l><seg type="pāda" n="c">śuddhātiśuddhena hṛdākhilais tair</seg> <lb/><seg type="pāda" n="d">liṅgāni sarvāṇi nanāma rāmaḥ</seg></l>
</lg>

<lg xml:id="BrP_157.29">
<l><seg type="pāda" n="a">kiṣkindhavāsipravarair aśeṣaiḥ</seg> <lb/><seg type="pāda" n="b">saṃsevitaṃ tīrtham ato babhūva</seg></l>
<l><seg type="pāda" n="c">atrāplavād eva mahānti pāpāny</seg> <lb/><seg type="pāda" n="d">api kṣayaṃ yānti na saṃśayo 'tra</seg></l>
</lg>

<lg xml:id="BrP_157.30">
<l><seg type="pāda" n="a">punaś ca gaṅgāṃ praṇanāma bhaktyā</seg> <lb/><seg type="pāda" n="b">prasīda mātar mama gautamīti</seg></l>
<l><seg type="pāda" n="c">jalpan muhur vismitacittavṛttir</seg> <lb/><seg type="pāda" n="d">vilokayan praṇaman gautamīṃ tām</seg></l>
</lg>

<lg xml:id="BrP_157.31">
<l><seg type="pāda" n="a">tataḥ prabhṛty etad atīva puṇyaṃ</seg> <lb/><seg type="pāda" n="b">kiṣkindhatīrthaṃ vibudhā vadanti</seg></l>
<l><seg type="pāda" n="c">paṭhet smared vāpi śṛṇoti bhaktyā</seg> <lb/><seg type="pāda" n="d">pāpāpahaṃ kiṃ punaḥ snānadānaiḥ</seg></l>
</lg>

<milestone unit="speaker" n="brahmovāca"/>

<lg xml:id="BrP_158.1">
<l><seg type="pāda" n="a">vyāsatīrtham iti khyātaṃ</seg> <seg type="pāda" n="b">prācetasam ataḥ param</seg> </l>
<l><seg type="pāda" n="c">nātaḥ parataraṃ kiṃcit</seg> <seg type="pāda" n="d">pāvanaṃ sarvasiddhidam</seg> //</l>
</lg>

<lg xml:id="BrP_158.2">
<l><seg type="pāda" n="a">daśa me mānasāḥ putrāḥ</seg> <seg type="pāda" n="b">sraṣṭāro jagatām api</seg> </l>
<l><seg type="pāda" n="c">antaṃ jijñāsavas te vai</seg> <seg type="pāda" n="d">pṛthivyā jagmur ojasā</seg> //</l>
</lg>

<lg xml:id="BrP_158.3">
<l><seg type="pāda" n="a">punaḥ sṛṣṭāḥ punas te 'pi</seg> <seg type="pāda" n="b">yātās tān samavekṣitum</seg> </l>
<l><seg type="pāda" n="c">naiva te 'pi samāyātā</seg> <seg type="pāda" n="d">ye gatās te gatā gatāḥ</seg> //</l>
</lg>

<lg xml:id="BrP_158.4">
<l><seg type="pāda" n="a">tadotpannā mahāprājñā</seg> <seg type="pāda" n="b">divyā āṅgiraso mune</seg> </l>
<l><seg type="pāda" n="c">vedavedāṅgatattvajñāḥ</seg> <seg type="pāda" n="d">sarvaśāstraviśāradāḥ</seg> //</l>
</lg>

<lg xml:id="BrP_158.5">
<l><seg type="pāda" n="a">te 'nujñātā aṅgirasā</seg> <seg type="pāda" n="b">guruṃ natvā tapodhanāḥ</seg> </l>
<l><seg type="pāda" n="c">tapase niścitāḥ sarve</seg> <seg type="pāda" n="d">naiva pṛṣṭvā tu mātaram</seg> //</l>
</lg>

<lg xml:id="BrP_158.6">
<l><seg type="pāda" n="a">sarvebhyo hy adhikā mātā</seg> <seg type="pāda" n="b">gurubhyo gauraveṇa hi</seg> </l>
<l><seg type="pāda" n="c">tadā nārada kopena</seg> <seg type="pāda" n="d">sā śaśāpa tadātmajān</seg> //</l>
</lg>

<milestone unit="speaker" n="mātovāca"/>

<lg xml:id="BrP_158.7">
<l><seg type="pāda" n="a">mām anādṛtya ye putrāḥ</seg> <seg type="pāda" n="b">pravṛttāś carituṃ tapaḥ</seg> </l>
<l><seg type="pāda" n="c">sarvair api prakārais tan</seg> <seg type="pāda" n="d">na teṣāṃ siddhim eṣyati</seg> //</l>
</lg>

<milestone unit="speaker" n="brahmovāca"/>

<lg xml:id="BrP_158.8">
<l><seg type="pāda" n="a">nānādeśāṃś ca cinvānās</seg> <seg type="pāda" n="b">tapaḥsiddhiṃ na yānti ca</seg> </l>
<l><seg type="pāda" n="c">vighnam anveti tān sarvān</seg> <seg type="pāda" n="d">itaś cetaś ca dhāvataḥ</seg> //</l>
</lg>

<lg xml:id="BrP_158.9">
<l><seg type="pāda" n="a">kvāpi tad rākṣasair vighnaṃ</seg> <seg type="pāda" n="b">kvāpi tan mānuṣair abhūt</seg> </l>
<l><seg type="pāda" n="c">pramadābhiḥ kvacic cāpi</seg> <seg type="pāda" n="d">kvāpi taddehadoṣataḥ</seg> //</l>
</lg>

<lg xml:id="BrP_158.10">
<l><seg type="pāda" n="a">evaṃ tu bhramamāṇās te</seg> <seg type="pāda" n="b">yayuḥ sarve taponidhim</seg> </l>
<l><seg type="pāda" n="c">agastyaṃ tapatāṃ śreṣṭhaṃ</seg> <seg type="pāda" n="d">kumbhayoniṃ jagadgurum</seg> //</l>
</lg>

<lg xml:id="BrP_158.11">
<l><seg type="pāda" n="a">namaskṛtvā hy āṅgirasā</seg> <seg type="pāda" n="b">hy agnivaṃśasamudbhavāḥ</seg> </l>
<l><seg type="pāda" n="c">dakṣiṇāśāpatiṃ śāntaṃ</seg> <seg type="pāda" n="d">vinītāḥ praṣṭum udyatāḥ</seg> //</l>
</lg>

<milestone unit="speaker" n="āṅgirasā ūcuḥ"/>

<lg xml:id="BrP_158.12">
<l><seg type="pāda" n="a">bhagavan kena doṣeṇa</seg> <seg type="pāda" n="b">tapo 'smākaṃ na sidhyati</seg> </l>
<l><seg type="pāda" n="c">nānāvidhair apy upāyaiḥ</seg> <seg type="pāda" n="d">kurvatāṃ ca punaḥ punaḥ</seg> //</l>
</lg>

<lg xml:id="BrP_158.13">
<l><seg type="pāda" n="a">kiṃ kurmaḥ kaḥ prakāro 'tra</seg> <seg type="pāda" n="b">tapasy eva bhavāma kim</seg> </l>
<l><seg type="pāda" n="c">upāyaṃ brūhi viprendra</seg> <seg type="pāda" n="d">jyeṣṭho 'si tapasā dhruvam</seg> //</l>
</lg>

<lg xml:id="BrP_158.14">
<l><seg type="pāda" n="a">jñātāsi jñānināṃ brahman</seg> <seg type="pāda" n="b">vaktāsi vadatāṃ varaḥ</seg> </l>
<l><seg type="pāda" n="c">śānto 'si yamināṃ nityaṃ</seg> <seg type="pāda" n="d">dayāvān priyakṛt tathā</seg> //</l>
</lg>

<lg xml:id="BrP_158.15">
<l><seg type="pāda" n="a">akrodhanaś ca na dveṣṭā</seg> <seg type="pāda" n="b">tasmād brūhi vivakṣitam</seg> </l>
<l><seg type="pāda" n="c">sāhaṃkārā dayāhīnā</seg> <seg type="pāda" n="d">gurusevāvivarjitāḥ</seg> </l>
<l><seg type="pāda" n="e">asatyavādinaḥ krūrā</seg> <seg type="pāda" n="f">na te tattvaṃ vijānate</seg> //</l>
</lg>

<milestone unit="speaker" n="brahmovāca"/>

<lg xml:id="BrP_158.16">
<l><seg type="pāda" n="a">agastyaḥ prāha tān sarvān</seg> <seg type="pāda" n="b">kṣaṇaṃ dhyātvā śanaiḥ śanaiḥ</seg> //</l>
</lg>

<milestone unit="speaker" n="agastya uvāca"/>

<lg xml:id="BrP_158.17">
<l><seg type="pāda" n="a">śāntātmāno bhavanto vai</seg> <seg type="pāda" n="b">sraṣṭāro brahmaṇā kṛtāḥ</seg> </l>
<l><seg type="pāda" n="c">na paryāptaṃ tapaś cābhūt</seg> <seg type="pāda" n="d">smaradhvaṃ smayakāraṇam</seg> //</l>
</lg>

<lg xml:id="BrP_158.18">
<l><seg type="pāda" n="a">brahmaṇā nirmitāḥ pūrvaṃ</seg> <seg type="pāda" n="b">ye gatāḥ sukham edhate</seg> </l>
<l><seg type="pāda" n="c">ye gatāḥ punar anveṣṭuṃ</seg> <seg type="pāda" n="d">te ca tv āṅgiraso 'bhavan</seg> //</l>
</lg>

<lg xml:id="BrP_158.19">
<l><seg type="pāda" n="a">te yūyaṃ ca punaḥ kāle</seg> <seg type="pāda" n="b">yātā yātāḥ śanaiḥ śanaiḥ</seg> </l>
<l><seg type="pāda" n="c">prajāpater apy adhikā</seg> <seg type="pāda" n="d">bhavitāro na saṃśayaḥ</seg> //</l>
</lg>

<lg xml:id="BrP_158.20">
<l><seg type="pāda" n="a">ito yāntu tapas taptuṃ</seg> <seg type="pāda" n="b">gaṅgāṃ trailokyapāvanīm</seg> </l>
<l><seg type="pāda" n="c">nopāyo 'nyo 'sti saṃsāre</seg> <seg type="pāda" n="d">vinā gaṅgāṃ śivapriyām</seg> //</l>
</lg>

<lg xml:id="BrP_158.21">
<l><seg type="pāda" n="a">tatrāśrame puṇyadeśe</seg> <seg type="pāda" n="b">jñānadaṃ pūjayiṣyatha</seg> </l>
<l><seg type="pāda" n="c">sa cchedayiṣyaty akhilaṃ</seg> <seg type="pāda" n="d">saṃśayaṃ vo mahāmatiḥ</seg> </l>
<l><seg type="pāda" n="e">na siddhiḥ kvāpi keṣāṃcid</seg> <seg type="pāda" n="f">vinā sadguruṇā yataḥ</seg> //</l>
</lg>

<milestone unit="speaker" n="brahmovāca"/>

<lg xml:id="BrP_158.22">
<l><seg type="pāda" n="a">te tam ūcur munivaraṃ</seg> <seg type="pāda" n="b">jñānadaḥ ko 'bhidhīyate</seg> </l>
<l><seg type="pāda" n="c">brahmā viṣṇur maheśo vā</seg> <seg type="pāda" n="d">ādityo vāpi candramāḥ</seg> //</l>
</lg>

<lg xml:id="BrP_158.23">
<l><seg type="pāda" n="a">agniś ca varuṇaḥ kaḥ syāj</seg> <seg type="pāda" n="b">jñānado munisattama</seg> </l>
<l><seg type="pāda" n="c">agastyaḥ punar apy āha</seg> <seg type="pāda" n="d">jñānadaḥ śrūyatām ayam</seg> //</l>
</lg>

<lg xml:id="BrP_158.24">
<l><seg type="pāda" n="a">yā āpaḥ so 'gnir ity ukto</seg> <seg type="pāda" n="b">yo 'gniḥ sūryaḥ sa ucyate</seg> </l>
<l><seg type="pāda" n="c">yaś ca sūryaḥ sa vai viṣṇur</seg> <seg type="pāda" n="d">yaś ca viṣṇuḥ sa bhāskaraḥ</seg> //</l>
</lg>

<lg xml:id="BrP_158.25">
<l><seg type="pāda" n="a">yaś ca brahmā sa vai rudro</seg> <seg type="pāda" n="b">yo rudraḥ sarvam eva tat</seg> </l>
<l><seg type="pāda" n="c">yasya sarvaṃ tu taj jñānaṃ</seg> <seg type="pāda" n="d">jñānadaḥ so 'tra kīrtyate</seg> //</l>
</lg>

<lg xml:id="BrP_158.26">
<l><seg type="pāda" n="a">deśikaprerakavyākhyā</seg><seg type="pāda" n="b">kṛdupādhyāyadehadāḥ</seg> </l>
<l><seg type="pāda" n="c">guravaḥ santi bahavas</seg> <seg type="pāda" n="d">teṣāṃ jñānaprado mahān</seg> //</l>
</lg>

<lg xml:id="BrP_158.27">
<l><seg type="pāda" n="a">tad eva jñānam atroktaṃ</seg> <seg type="pāda" n="b">yena bhedo vihanyate</seg> </l>
<l><seg type="pāda" n="c">eka evādvayaḥ śaṃbhur</seg> <seg type="pāda" n="d">indramitrāgnināmabhiḥ</seg> </l>
<l><seg type="pāda" n="e">vadanti bahudhā viprā</seg> <seg type="pāda" n="f">bhrāntopakṛtihetave</seg> //</l>
</lg>

<milestone unit="speaker" n="brahmovāca"/>

<lg xml:id="BrP_158.28">
<l><seg type="pāda" n="a">etac chrutvā muner vākyaṃ</seg> <seg type="pāda" n="b">gāthā gāyanta eva te</seg> </l>
<l><seg type="pāda" n="c">jagmuḥ pañcottarāṃ gaṅgāṃ</seg> <seg type="pāda" n="d">pañca jagmuś ca dakṣiṇām</seg> //</l>
</lg>

<lg xml:id="BrP_158.29">
<l><seg type="pāda" n="a">agastyenoditān devān</seg> <seg type="pāda" n="b">pūjayanto yathāvidhi</seg> </l>
<l><seg type="pāda" n="c">āsaneṣu viśeṣeṇa</seg> <seg type="pāda" n="d">hy āsīnās tattvacintakāḥ</seg> //</l>
</lg>

<lg xml:id="BrP_158.30">
<l><seg type="pāda" n="a">teṣāṃ sarve suragaṇāḥ</seg> <seg type="pāda" n="b">prītimanto 'bhavan mune</seg> </l>
<l><seg type="pāda" n="c">sraṣṭṛtvaṃ tu yugādau yat</seg> <seg type="pāda" n="d">kalpitaṃ viśvayoninā</seg> //</l>
</lg>

<lg xml:id="BrP_158.31">
<l><seg type="pāda" n="a">adharmāṇāṃ nivṛttyarthaṃ</seg> <seg type="pāda" n="b">vedānāṃ sthāpanāya ca</seg> </l>
<l><seg type="pāda" n="c">lokānām upakārārthaṃ</seg> <seg type="pāda" n="d">dharmakāmārthasiddhaye</seg> //</l>
</lg>

<lg xml:id="BrP_158.32">
<l><seg type="pāda" n="a">purāṇasmṛtivedārtha</seg><seg type="pāda" n="b">dharmaśāstrārthaniścaye</seg> </l>
<l><seg type="pāda" n="c">sraṣṭṛtvaṃ jagatām iṣṭaṃ</seg> <seg type="pāda" n="d">tādṛgrūpā bhaviṣyatha</seg> //</l>
</lg>

<lg xml:id="BrP_158.33">
<l><seg type="pāda" n="a">prajāpatitvaṃ teṣāṃ vai</seg> <seg type="pāda" n="b">bhaviṣyati śanaiḥ kramāt</seg> </l>
<l><seg type="pāda" n="c">yadā hy adharmo bhavitā</seg> <seg type="pāda" n="d">vedānāṃ ca parābhavaḥ</seg> //</l>
</lg>

<lg xml:id="BrP_158.34">
<l><seg type="pāda" n="a">vedānāṃ vyasanaṃ tebhyo</seg> <seg type="pāda" n="b">bhāvivyāsās tatas tu te</seg> </l>
<l><seg type="pāda" n="c">yadā yadā tu dharmasya</seg> <seg type="pāda" n="d">glānir vedasya dṛśyate</seg> //</l>
</lg>

<lg xml:id="BrP_158.35">
<l><seg type="pāda" n="a">tadā tadā tu te vyāsā</seg> <seg type="pāda" n="b">bhaviṣyanty upakāriṇaḥ</seg> </l>
<l><seg type="pāda" n="c">teṣāṃ yat tapasaḥ sthānaṃ</seg> <seg type="pāda" n="d">gaṅgāyās tīram uttamam</seg> //</l>
</lg>

<lg xml:id="BrP_158.36">
<l><seg type="pāda" n="a">tatra tatra śivo viṣṇur</seg> <seg type="pāda" n="b">aham āditya eva ca</seg> </l>
<l><seg type="pāda" n="c">agnir āpaḥ sarvam iti</seg> <seg type="pāda" n="d">tatra saṃnihitaṃ sadā</seg> //</l>
</lg>

<lg xml:id="BrP_158.37">
<l><seg type="pāda" n="a">naitebhyaḥ pāvanaṃ kiṃcin</seg> <seg type="pāda" n="b">naitebhyas tv adhikaṃ kvacit</seg> </l>
<l><seg type="pāda" n="c">tattadākāratāṃ prāptaṃ</seg> <seg type="pāda" n="d">paraṃ brahmaiva kevalam</seg> //</l>
</lg>

<lg xml:id="BrP_158.38">
<l><seg type="pāda" n="a">sarvātmakaḥ śivo vyāpī</seg> <seg type="pāda" n="b">sarvabhāvasvarūpadhṛk</seg> </l>
<l><seg type="pāda" n="c">viśeṣatas tatra tīrthe</seg> <seg type="pāda" n="d">sarvaprāṇyanukampayā</seg> //</l>
</lg>

<lg xml:id="BrP_158.39">
<l><seg type="pāda" n="a">sarvair devair anuvṛtas</seg> <seg type="pāda" n="b">tadanugrahakārakaḥ</seg> </l>
<l><seg type="pāda" n="c">dharmavyāsās tu te jñeyā</seg> <seg type="pāda" n="d">vedavyāsās tathaiva ca</seg> //</l>
</lg>

<lg xml:id="BrP_158.40">
<l><seg type="pāda" n="a">teṣāṃ tīrthaṃ tena nāmnā</seg> <seg type="pāda" n="b">vyapadiṣṭaṃ jagattraye</seg> </l>
<l><seg type="pāda" n="c">pāpapaṅkakṣālanāmbho</seg> <seg type="pāda" n="d">mohadhvāntamadāpaham</seg> </l>
<l><seg type="pāda" n="e">sarvasiddhipradaṃ puṃsāṃ</seg> <seg type="pāda" n="f">vyāsatīrtham anuttamam</seg> //</l>
</lg>

<milestone unit="speaker" n="brahmovāca"/>

<lg xml:id="BrP_159.1">
<l><seg type="pāda" n="a">vañjarāsaṃgamaṃ nāma</seg> <seg type="pāda" n="b">tīrthaṃ trailokyaviśrutam</seg> </l>
<l><seg type="pāda" n="c">ṛṣibhiḥ sevitaṃ nityaṃ</seg> <seg type="pāda" n="d">siddhai rājarṣibhis tathā</seg> //</l>
</lg>

<lg xml:id="BrP_159.2">
<l><seg type="pāda" n="a">dāsatvam agamat pūrvaṃ</seg> <seg type="pāda" n="b">nāgānāṃ garuḍaḥ khagaḥ</seg> </l>
<l><seg type="pāda" n="c">mātṛdāsyāt tadā duḥkha</seg><seg type="pāda" n="d">parisaṃtaptamānasaḥ</seg> </l>
<l><seg type="pāda" n="e">kadācic cintayām āsa</seg> <seg type="pāda" n="f">rahaḥ sthitvā viniśvasan</seg> //</l>
</lg>

<milestone unit="speaker" n="garuḍa uvāca"/>

<lg xml:id="BrP_159.3">
<l><seg type="pāda" n="a">ta eva dhanyā loke 'smin</seg> <seg type="pāda" n="b">kṛtapuṇyās ta eva hi</seg> </l>
<l><seg type="pāda" n="c">nānyasevā kṛtā yais tu</seg> <seg type="pāda" n="d">na yeṣāṃ vyasanāgamaḥ</seg> //</l>
</lg>

<lg xml:id="BrP_159.4">
<l><seg type="pāda" n="a">sukhaṃ tiṣṭhanti gāyanti</seg> <seg type="pāda" n="b">svapanti ca hasanti ca</seg> </l>
<l><seg type="pāda" n="c">svadehaprabhavo dhanyā</seg> <seg type="pāda" n="d">dhig dhig anyavaśe sthitān</seg> //</l>
</lg>

<milestone unit="speaker" n="brahmovāca"/>

<lg xml:id="BrP_159.5">
<l><seg type="pāda" n="a">iti cintāsamāviṣṭo</seg> <seg type="pāda" n="b">jananīm etya duḥkhitaḥ</seg> </l>
<l><seg type="pāda" n="c">paryapṛcchad ameyātmā</seg> <seg type="pāda" n="d">vainateyo 'tha mātaram</seg> //</l>
</lg>

<milestone unit="speaker" n="garuḍa uvāca"/>

<lg xml:id="BrP_159.6">
<l><seg type="pāda" n="a">kasyāparādhān mātas tvaṃ</seg> <seg type="pāda" n="b">pitur vā mama vānyataḥ</seg> </l>
<l><seg type="pāda" n="c">dāsītvam āptā vada tat</seg><seg type="pāda" n="d">kāraṇaṃ mama pṛcchataḥ</seg> //</l>
</lg>

<milestone unit="speaker" n="brahmovāca"/>

<lg xml:id="BrP_159.7">
<l><seg type="pāda" n="a">sābravīt putram ātmīyam</seg> <seg type="pāda" n="b">aruṇasyānujaṃ priyam</seg> //</l>
</lg>

<milestone unit="speaker" n="vinatovāca"/>

<lg xml:id="BrP_159.8">
<l><seg type="pāda" n="a">naiva kasyāparādho 'sti</seg> <seg type="pāda" n="b">svāparādho mayoditaḥ</seg> </l>
<l><seg type="pāda" n="c">yasyā vākyaṃ viparyeti</seg> <seg type="pāda" n="d">sā dāsī syān mayoditam</seg> //</l>
</lg>

<lg xml:id="BrP_159.9">
<l><seg type="pāda" n="a">kadrūś cāpi tathaivāhaṃ</seg> <seg type="pāda" n="b">sā mayā saṃyutā yayau</seg> </l>
<l><seg type="pāda" n="c">kadrvā mamābhavad vādaś</seg> <seg type="pāda" n="d">chadmanāhaṃ tayā jitā</seg> //</l>
</lg>

<lg xml:id="BrP_159.10">
<l><seg type="pāda" n="a">vidhir hi balavāṃs tāta</seg> <seg type="pāda" n="b">kāṃ kāṃ ceṣṭāṃ na ceṣṭate</seg> </l>
<l><seg type="pāda" n="c">evaṃ dāsītvam agamaṃ</seg> <seg type="pāda" n="d">kadrvāḥ kaśyapanandana</seg> </l>
<l><seg type="pāda" n="e">yadā dāsī tu jātāhaṃ</seg> <seg type="pāda" n="f">dāso 'bhūs tvaṃ dvijanmaja</seg> //</l>
</lg>

<milestone unit="speaker" n="brahmovāca"/>

<lg xml:id="BrP_159.11">
<l><seg type="pāda" n="a">tūṣṇīṃ tadā babhūvāsau</seg> <seg type="pāda" n="b">garuḍo 'tīva duḥkhitaḥ</seg> </l>
<l><seg type="pāda" n="c">na kiṃcid ūce jananīṃ</seg> <seg type="pāda" n="d">cintayan bhavitavyatām</seg> //</l>
</lg>

<lg xml:id="BrP_159.12">
<l><seg type="pāda" n="a">kadrūḥ kadācit sā prāha</seg> <seg type="pāda" n="b">putrāṇāṃ hitam icchatī</seg> </l>
<l><seg type="pāda" n="c">ātmano bhūtim icchantī</seg> <seg type="pāda" n="d">vinatāṃ khagamātaram</seg> //</l>
</lg>

<milestone unit="speaker" n="kadrūr uvāca"/>

<lg xml:id="BrP_159.13">
<l><seg type="pāda" n="a">putraḥ sūryaṃ namaskartuṃ</seg> <seg type="pāda" n="b">tava yāty anivāritaḥ</seg> </l>
<l><seg type="pāda" n="c">aho lokatraye 'py asmin</seg> <seg type="pāda" n="d">dhanyāsi bata dāsy api</seg> //</l>
</lg>

<milestone unit="speaker" n="brahmovāca"/>

<lg xml:id="BrP_159.14">
<l><seg type="pāda" n="a">svaduḥkhaṃ gūhamānā sā</seg> <seg type="pāda" n="b">kadrūṃ prāha suvismitā</seg> //</l>
</lg>

<milestone unit="speaker" n="vinatovāca"/>

<lg xml:id="BrP_159.15">
<l><seg type="pāda" n="a">tava putrās tu kim iti</seg> <seg type="pāda" n="b">raviṃ draṣṭuṃ na yānti ca</seg> //</l>
</lg>

<milestone unit="speaker" n="kadrūr uvāca"/>

<lg xml:id="BrP_159.16">
<l><seg type="pāda" n="a">putrān madīyān subhage</seg> <seg type="pāda" n="b">naya nāgālayaṃ prati</seg> </l>
<l><seg type="pāda" n="c">samudrasya samīpe tu</seg> <seg type="pāda" n="d">tad āste śītalaṃ saraḥ</seg> //</l>
</lg>

<milestone unit="speaker" n="brahmovāca"/>

<lg xml:id="BrP_159.17">
<l><seg type="pāda" n="a">suparṇas tv avahan nāgān</seg> <seg type="pāda" n="b">kadrūṃ ca vinatā tathā</seg> </l>
<l><seg type="pāda" n="c">tataḥ provāca muditā</seg> <seg type="pāda" n="d">vainateyasya mātaram</seg> //</l>
</lg>

<lg xml:id="BrP_159.18">
<l><seg type="pāda" n="a">surāṇāṃ netu nilayaṃ</seg> <seg type="pāda" n="b">garuḍo matsutān iti</seg> </l>
<l><seg type="pāda" n="c">punaḥ prāha sarpamātā</seg> <seg type="pāda" n="d">garuḍaṃ vinayānvitam</seg> //</l>
</lg>

<milestone unit="speaker" n="sarpamātovāca"/>

<lg xml:id="BrP_159.19">
<l><seg type="pāda" n="a">putrā me draṣṭum icchanti</seg> <seg type="pāda" n="b">haṃsaṃ trijagatāṃ gurum</seg> </l>
<l><seg type="pāda" n="c">namaskṛtvā tataḥ sūryam</seg> <seg type="pāda" n="d">eṣyanti nilayaṃ mama</seg> </l>
<l><seg type="pāda" n="e">haṇḍe tvaṃ naya putrān me</seg> <seg type="pāda" n="f">sūryamaṇḍalam anvaham</seg> //</l>
</lg>

<milestone unit="speaker" n="brahmovāca"/>

<lg xml:id="BrP_159.20">
<l><seg type="pāda" n="a">sā vepamānā vinatā</seg> <seg type="pāda" n="b">dīnā kadrūm abhāṣata</seg> //</l>
</lg>

<milestone unit="speaker" n="vinatovāca"/>

<lg xml:id="BrP_159.21">
<l><seg type="pāda" n="a">nāhaṃ kṣamā sarpamātaḥ</seg> <seg type="pāda" n="b">putro me neṣyate sutān</seg> </l>
<l><seg type="pāda" n="c">dṛṣṭvā dinakaraṃ devaṃ</seg> <seg type="pāda" n="d">punar eva prayāntu te</seg> //</l>
</lg>

<milestone unit="speaker" n="brahmovāca"/>

<lg xml:id="BrP_159.22">
<l><seg type="pāda" n="a">vinatā svasutaṃ prāha</seg> <seg type="pāda" n="b">vihagānām adhīśvaram</seg> </l>
<l><seg type="pāda" n="c">namaskartum athecchanti</seg> <seg type="pāda" n="d">nāgāḥ svāmitvam āgatāḥ</seg> //</l>
</lg>

<lg xml:id="BrP_159.23">
<l><seg type="pāda" n="a">bhāsvantam ity uvāceyaṃ</seg> <seg type="pāda" n="b">māṃ sarpajananī haṭhāt</seg> </l>
<l><seg type="pāda" n="c">tathety uktvā sa garuḍo</seg> <seg type="pāda" n="d">mām ārohantu pannagāḥ</seg> //</l>
</lg>

<lg xml:id="BrP_159.24">
<l><seg type="pāda" n="a">tadārūḍhaṃ sarpasainyaṃ</seg> <seg type="pāda" n="b">garuḍaṃ vihagādhipam</seg> </l>
<l><seg type="pāda" n="c">śanaiḥ śanair upagamad</seg> <seg type="pāda" n="d">yatra devo divākaraḥ</seg> </l>
<l><seg type="pāda" n="e">te dahyamānās tīkṣṇena</seg> <seg type="pāda" n="f">bhānutāpena vivyathuḥ</seg> //</l>
</lg>

<milestone unit="speaker" n="sarpā ūcuḥ"/>

<lg xml:id="BrP_159.25">
<l><seg type="pāda" n="a">nivartasva mahāprājña</seg> <seg type="pāda" n="b">pataṃgāya namo namaḥ</seg> </l>
<l><seg type="pāda" n="c">alaṃ sūryasya sadanaṃ</seg> <seg type="pāda" n="d">dagdhāḥ sūryasya tejasā</seg> </l>
<l><seg type="pāda" n="e">yāmas tvayā vā garuḍa</seg> <seg type="pāda" n="f">vihāya tvām athāpi vā</seg> //</l>
</lg>

<milestone unit="speaker" n="brahmovāca"/>

<lg xml:id="BrP_159.26">
<l><seg type="pāda" n="a">evaṃ nāgair ucyamāna</seg> <seg type="pāda" n="b">ādityaṃ darśayāmi vaḥ</seg> </l>
<l><seg type="pāda" n="c">ity uktvā gaganaṃ śīghraṃ</seg> <seg type="pāda" n="d">jagāmādityasaṃmukhaḥ</seg> //</l>
</lg>

<lg xml:id="BrP_159.27">
<l><seg type="pāda" n="a">dagdhabhogā nipetus te</seg> <seg type="pāda" n="b">dvīpaṃ taṃ vīraṇaṃ prati</seg> </l>
<l><seg type="pāda" n="c">bahavaḥ śatasāhasrāḥ</seg> <seg type="pāda" n="d">pīḍitā dagdhavigrahāḥ</seg> //</l>
</lg>

<lg xml:id="BrP_159.28">
<l><seg type="pāda" n="a">putrāṇām ārtasaṃnādaṃ</seg> <seg type="pāda" n="b">patitānāṃ mahītale</seg> </l>
<l><seg type="pāda" n="c">āśvāsituṃ samāyātā</seg> <seg type="pāda" n="d">tān sā kadrūḥ suvihvalā</seg> //</l>
</lg>

<lg xml:id="BrP_159.29">
<l><seg type="pāda" n="a">uvāca vinatāṃ kadrūs</seg> <seg type="pāda" n="b">tava putro 'tiduṣkṛtam</seg> </l>
<l><seg type="pāda" n="c">kṛtavān atidurmedhā</seg> <seg type="pāda" n="d">yeṣāṃ śāntir na vidyate</seg> //</l>
</lg>

<lg xml:id="BrP_159.30">
<l><seg type="pāda" n="a">nānyathā kartum āyāti</seg> <seg type="pāda" n="b">svāmivākyaṃ phaṇīśvaraḥ</seg> </l>
<l><seg type="pāda" n="c">sa kāśyapo bṛhattejā</seg> <seg type="pāda" n="d">yady atra syād anāmayam</seg> //</l>
</lg>

<lg xml:id="BrP_159.31">
<l><seg type="pāda" n="a">bhavec caivaṃ kathaṃ śāntiḥ</seg> <seg type="pāda" n="b">putrāṇāṃ mama bhāmini</seg> </l>
<l><seg type="pāda" n="c">kadrvās tad vacanaṃ śrutvā</seg> <seg type="pāda" n="d">vinatā hy atibhītavat</seg> //</l>
</lg>

<lg xml:id="BrP_159.32">
<l><seg type="pāda" n="a">putram āha mahātmānaṃ</seg> <seg type="pāda" n="b">garuḍaṃ vihagādhipam</seg> //</l>
</lg>

<milestone unit="speaker" n="vinatovāca"/>

<lg xml:id="BrP_159.33">
<l><seg type="pāda" n="a">nedaṃ yuktataraṃ putra</seg> <seg type="pāda" n="b">bhūṣaṇaṃ vinayena hi</seg> </l>
<l><seg type="pāda" n="c">vartituṃ yuktam ity uktaṃ</seg> <seg type="pāda" n="d">vaiparītyaṃ na yujyate</seg> //</l>
</lg>

<lg xml:id="BrP_159.34">
<l><seg type="pāda" n="a">nāmitreṣv api kartavyaṃ</seg> <seg type="pāda" n="b">sadbhir jihmaṃ kadācana</seg> </l>
<l><seg type="pāda" n="c">śrotriye cāntyaje vāpi</seg> <seg type="pāda" n="d">samaṃ candraḥ prakāśate</seg> //</l>
</lg>

<lg xml:id="BrP_159.35">
<l><seg type="pāda" n="a">kurvanty aniṣṭaṃ kapaṭais</seg> <seg type="pāda" n="b">ta eva mama putraka</seg> </l>
<l><seg type="pāda" n="c">prasahya kartuṃ ye sākṣād</seg> <seg type="pāda" n="d">aśaktāḥ puruṣādhamāḥ</seg> //</l>
</lg>

<milestone unit="speaker" n="brahmovāca"/>

<lg xml:id="BrP_159.36">
<l><seg type="pāda" n="a">vinatā ca tataḥ prāha</seg> <seg type="pāda" n="b">kadrūṃ tāṃ sarpamātaram</seg> //</l>
</lg>

<milestone unit="speaker" n="vinatovāca"/>

<lg xml:id="BrP_159.37">
<l><seg type="pāda" n="a">kiṃ kṛtvā śāntir abhyeti</seg> <seg type="pāda" n="b">putrāṇāṃ te karomi tat</seg> </l>
<l><seg type="pāda" n="c">jarayā tu gṛhītās te</seg> <seg type="pāda" n="d">vada śāntiṃ karomi tat</seg> //</l>
</lg>

<milestone unit="speaker" n="brahmovāca"/>

<lg xml:id="BrP_159.38">
<l><seg type="pāda" n="a">kadrūr apy āha vinatāṃ</seg> <seg type="pāda" n="b">rasātalagataṃ payaḥ</seg> </l>
<l><seg type="pāda" n="c">tenābhiṣecitānāṃ me</seg> <seg type="pāda" n="d">putrāṇāṃ śāntir eṣyati</seg> //</l>
</lg>

<lg xml:id="BrP_159.39">
<l><seg type="pāda" n="a">kadrvās tad vacanaṃ śrutvā</seg> <seg type="pāda" n="b">rasātalagataṃ payaḥ</seg> </l>
<l><seg type="pāda" n="c">kṣaṇenaiva samānīya</seg> <seg type="pāda" n="d">nāgāṃs tān abhyaṣecayat</seg> </l>
<l><seg type="pāda" n="e">tataḥ provāca garuḍo</seg> <seg type="pāda" n="f">maghavānaṃ śatakratum</seg> //</l>
</lg>

<milestone unit="speaker" n="garuḍa uvāca"/>

<lg xml:id="BrP_159.40">
<l><seg type="pāda" n="a">meghāś cāpy atra varṣantu</seg> <seg type="pāda" n="b">trailokyasyopakāriṇaḥ</seg> //</l>
</lg>

<milestone unit="speaker" n="brahmovāca"/>

<lg xml:id="BrP_159.41">
<l><seg type="pāda" n="a">tathā vavarṣa parjanyo</seg> <seg type="pāda" n="b">nāgānām abhavac chivam</seg> </l>
<l><seg type="pāda" n="c">rasātalabhavaṃ gāṅgaṃ</seg> <seg type="pāda" n="d">nāgasaṃjīvanaṃ payaḥ</seg> //</l>
</lg>

<lg xml:id="BrP_159.42">
<l><seg type="pāda" n="a">jarāśokavināśārtham</seg> <seg type="pāda" n="b">ānītaṃ garuḍena yat</seg> </l>
<l><seg type="pāda" n="c">yatrābhiṣecitā nāgās</seg> <seg type="pāda" n="d">tan nāgālayam ucyate</seg> //</l>
</lg>

<lg xml:id="BrP_159.43">
<l><seg type="pāda" n="a">garuḍena yato vāri</seg> <seg type="pāda" n="b">ānītaṃ tad rasātalāt</seg> </l>
<l><seg type="pāda" n="c">tad gāṅgaṃ vāri sarveṣāṃ</seg> <seg type="pāda" n="d">sarvapāpapraṇāśanam</seg> //</l>
</lg>

<lg xml:id="BrP_159.44">
<l><seg type="pāda" n="a">jarāyā vāraṇaṃ yasmān</seg> <seg type="pāda" n="b">nāgānām abhavac chivam</seg> </l>
<l><seg type="pāda" n="c">rasātalabhavaṃ gāṅgaṃ</seg> <seg type="pāda" n="d">nāgasaṃjīvanaṃ yataḥ</seg> //</l>
</lg>

<lg xml:id="BrP_159.45">
<l><seg type="pāda" n="a">jarāśokavināśārthaṃ</seg> <seg type="pāda" n="b">gaṅgāyā dakṣiṇe taṭe</seg> </l>
<l><seg type="pāda" n="c">sākṣād amṛtasaṃvāhā</seg> <seg type="pāda" n="d">vañjarā sābhavan nadī</seg> //</l>
</lg>

<lg xml:id="BrP_159.46">
<l><seg type="pāda" n="a">jarādāridryasaṃtāpa</seg><seg type="pāda" n="b">hāriṇī kleśavāriṇī</seg> </l>
<l><seg type="pāda" n="c">rasātalabhavā gaṅgā</seg> <seg type="pāda" n="d">martyalokabhavā tu yā</seg> //</l>
</lg>

<lg xml:id="BrP_159.47">
<l><seg type="pāda" n="a">tayoś ca saṃgamo yaḥ syāt</seg> <seg type="pāda" n="b">kiṃ punas tatra varṇyate</seg> </l>
<l><seg type="pāda" n="c">yasyānusmaraṇād eva</seg> <seg type="pāda" n="d">nāśaṃ yānty aghasaṃcayāḥ</seg> //</l>
</lg>

<lg xml:id="BrP_159.48">
<l><seg type="pāda" n="a">tatra ca snānadānānāṃ</seg> <seg type="pāda" n="b">phalaṃ ko vaktum īśvaraḥ</seg> </l>
<l><seg type="pāda" n="c">sapādaṃ tatra tīrthānāṃ</seg> <seg type="pāda" n="d">lakṣam āhur manīṣiṇaḥ</seg> //</l>
</lg>

<lg xml:id="BrP_159.49">
<l><seg type="pāda" n="a">sarvasaṃpattidātṝṇāṃ</seg> <seg type="pāda" n="b">sarvapāpaughahāriṇām</seg> </l>
<l><seg type="pāda" n="c">vañjarāsaṃgamasamaṃ</seg> <seg type="pāda" n="d">tīrthaṃ kvāpi na vidyate</seg> </l>
<l><seg type="pāda" n="e">yadanusmaraṇenāpi</seg> <seg type="pāda" n="f">vipadyante vipattayaḥ</seg> //</l>
</lg>

<milestone unit="speaker" n="brahmovāca"/>

<lg xml:id="BrP_160.1">
<l><seg type="pāda" n="a">devāgamaṃ nāma tīrthaṃ</seg> <seg type="pāda" n="b">sarvakāmapradaṃ śivam</seg> </l>
<l><seg type="pāda" n="c">bhuktimuktipradaṃ nṝṇāṃ</seg> <seg type="pāda" n="d">pitṝṇāṃ tṛptikārakam</seg> //</l>
</lg>

<lg xml:id="BrP_160.2">
<l><seg type="pāda" n="a">tatra vṛttaṃ samākhyāsye</seg> <seg type="pāda" n="b">tava yatnena nārada</seg> </l>
<l><seg type="pāda" n="c">devānām asurāṇāṃ ca</seg> <seg type="pāda" n="d">spardhābhūd dhanahetave</seg> //</l>
</lg>

<lg xml:id="BrP_160.3">
<l><seg type="pāda" n="a">svargaḥ surāṇām abhavad</seg> <seg type="pāda" n="b">asurāṇām ilābhavat</seg> </l>
<l><seg type="pāda" n="c">karmabhūmim avaṣṭabhya</seg> <seg type="pāda" n="d">asurāḥ sarvato 'bhavan</seg> //</l>
</lg>

<lg xml:id="BrP_160.4">
<l><seg type="pāda" n="a">devānāṃ yajñabhāgāṃś ca</seg> <seg type="pāda" n="b">dātṝn ghnanty asurās tataḥ</seg> </l>
<l><seg type="pāda" n="c">tataḥ suragaṇāḥ sarve</seg> <seg type="pāda" n="d">yajñabhāgair vinā kṛtāḥ</seg> //</l>
</lg>

<lg xml:id="BrP_160.5">
<l><seg type="pāda" n="a">vyathitā mām upājagmuḥ</seg> <seg type="pāda" n="b">kiṃ kṛtyam iti cābruvan</seg> </l>
<l><seg type="pāda" n="c">mayā coktāḥ suragaṇā</seg> <seg type="pāda" n="d">yuddhe jitvāsurān balāt</seg> //</l>
</lg>

<lg xml:id="BrP_160.6">
<l><seg type="pāda" n="a">bhuvaṃ prāpsyatha karmāṇi</seg> <seg type="pāda" n="b">havīṃṣi ca yaśāṃsi ca</seg> </l>
<l><seg type="pāda" n="c">tathety uktvā gatā devā</seg> <seg type="pāda" n="d">bhūmiṃ te samarārthinaḥ</seg> //</l>
</lg>

<lg xml:id="BrP_160.7">
<l><seg type="pāda" n="a">daityāś ca dānavāś caiva</seg> <seg type="pāda" n="b">rākṣasā baladarpitāḥ</seg> </l>
<l><seg type="pāda" n="c">ekībhūtvā yayus te 'pi</seg> <seg type="pāda" n="d">jayino yuddhakāṅkṣiṇaḥ</seg> //</l>
</lg>

<lg xml:id="BrP_160.8">
<l><seg type="pāda" n="a">ahir vṛtro balis tvāṣṭrir</seg> <seg type="pāda" n="b">namuciḥ śambaro mayaḥ</seg> </l>
<l><seg type="pāda" n="c">ete cānye ca bahavo</seg> <seg type="pāda" n="d">yoddhāro baladarpitāḥ</seg> //</l>
</lg>

<lg xml:id="BrP_160.9">
<l><seg type="pāda" n="a">agnir indro 'tha varuṇas</seg> <seg type="pāda" n="b">tvaṣṭā pūṣā tathāśvinau</seg> </l>
<l><seg type="pāda" n="c">maruto lokapālāś ca</seg> <seg type="pāda" n="d">nānāyuddhaviśāradāḥ</seg> //</l>
</lg>

<lg xml:id="BrP_160.10">
<l><seg type="pāda" n="a">te dānavāḥ sarva eva</seg> <seg type="pāda" n="b">yāmyāṃ vai diśi saṃgare</seg> </l>
<l><seg type="pāda" n="c">akurvanta mahāyatnaṃ</seg> <seg type="pāda" n="d">dakṣiṇārṇavasaṃsthitāḥ</seg> //</l>
</lg>

<lg xml:id="BrP_160.11">
<l><seg type="pāda" n="a">trikūṭaḥ parvataśreṣṭho</seg> <seg type="pāda" n="b">rākṣasānāṃ purābhavat</seg> </l>
<l><seg type="pāda" n="c">tadvanena yayuḥ sarve</seg> <seg type="pāda" n="d">taiḥ sārdhaṃ dakṣiṇārṇavam</seg> //</l>
</lg>

<lg xml:id="BrP_160.12">
<l><seg type="pāda" n="a">sarveṣāṃ melanaṃ yatra</seg> <seg type="pāda" n="b">parvato malayas tu saḥ</seg> </l>
<l><seg type="pāda" n="c">malayasyāpi deśo 'sau</seg> <seg type="pāda" n="d">devārīṇām abhūt tadā</seg> //</l>
</lg>

<lg xml:id="BrP_160.13">
<l><seg type="pāda" n="a">devānāṃ gautamītīre</seg> <seg type="pāda" n="b">tatra saṃnihitaḥ śivaḥ</seg> </l>
<l><seg type="pāda" n="c">iti teṣāṃ samāyogo</seg> <seg type="pāda" n="d">devānām abhavat kila</seg> //</l>
</lg>

<lg xml:id="BrP_160.14">
<l><seg type="pāda" n="a">devāḥ svaratham ārūḍhās</seg> <seg type="pāda" n="b">tatra tatra samāgaman</seg> </l>
<l><seg type="pāda" n="c">gautamyāḥ saridambāyāḥ</seg> <seg type="pāda" n="d">puline vimalāśayāḥ</seg> //</l>
</lg>

<lg xml:id="BrP_160.15">
<l><seg type="pāda" n="a">prasannābhīṣṭadā yā syāt</seg> <seg type="pāda" n="b">pitṝṇām akhilasya tu</seg> </l>
<l><seg type="pāda" n="c">tato devagaṇāḥ sarve</seg> <seg type="pāda" n="d">stutvā devaṃ maheśvaram</seg> </l>
<l><seg type="pāda" n="e">abhayaṃ cintayām āsus</seg> <seg type="pāda" n="f">te sarve 'tha parasparam</seg> //</l>
</lg>

<milestone unit="speaker" n="devā ūcuḥ"/>

<lg xml:id="BrP_160.16">
<l><seg type="pāda" n="a">atrāpy upāyaḥ ko 'smākaṃ</seg> <seg type="pāda" n="b">nirjitānāṃ parair haṭhāt</seg> </l>
<l><seg type="pāda" n="c">ekam evātra naḥ śreyo</seg> <seg type="pāda" n="d">vijayo vāthavā mṛtiḥ</seg> </l>
<l><seg type="pāda" n="e">sapatnair abhibhūtānāṃ</seg> <seg type="pāda" n="f">jīvitaṃ dhiṅ manasvinām</seg> //</l>
</lg>

<milestone unit="speaker" n="brahmovāca"/>

<lg xml:id="BrP_160.17">
<l><seg type="pāda" n="a">etasminn antare putra</seg> <seg type="pāda" n="b">vāg uvācāśarīriṇī</seg> //</l>
</lg>

<milestone unit="speaker" n="ākāśavāg uvāca"/>

<lg xml:id="BrP_160.18">
<l><seg type="pāda" n="a">kleśenālaṃ suragaṇā</seg> <seg type="pāda" n="b">gautamīm āśu gacchata</seg> </l>
<l><seg type="pāda" n="c">bhaktyā hariharau tatra</seg> <seg type="pāda" n="d">samārādhayateśvarau</seg> //</l>
</lg>

<lg xml:id="BrP_160.19">
<l><seg type="pāda" n="a">godāvaryās tayoś caiva</seg> <seg type="pāda" n="b">prasādāt kiṃ tu duṣkaram</seg> //</l>
</lg>

<milestone unit="speaker" n="brahmovāca"/>

<lg xml:id="BrP_160.20">
<l><seg type="pāda" n="a">prasannābhyāṃ harīśābhyāṃ</seg> <seg type="pāda" n="b">devā jayam abhīpsitam</seg> </l>
<l><seg type="pāda" n="c">avāpya sarvato jagmuḥ</seg> <seg type="pāda" n="d">pālayanto divaukasaḥ</seg> //</l>
</lg>

<lg xml:id="BrP_160.21">
<l><seg type="pāda" n="a">yatra devāgamo jātas</seg> <seg type="pāda" n="b">tat tīrthaṃ tena viśrutam</seg> </l>
<l><seg type="pāda" n="c">devāgamaṃ praśaṃsanti</seg> <seg type="pāda" n="d">munayas tattvadarśinaḥ</seg> //</l>
</lg>

<lg xml:id="BrP_160.22">
<l><seg type="pāda" n="a">tatrāśītisahasrāṇi</seg> <seg type="pāda" n="b">śivaliṅgāni nārada</seg> </l>
<l><seg type="pāda" n="c">devāgamaḥ parvato 'sau</seg> <seg type="pāda" n="d">priya ity api kathyate</seg> </l>
<l><seg type="pāda" n="e">tataḥ prabhṛti tat tīrthaṃ</seg> <seg type="pāda" n="f">devapriyam ato viduḥ</seg> //</l>
</lg>

<milestone unit="speaker" n="brahmovāca"/>

<lg xml:id="BrP_161.1">
<l><seg type="pāda" n="a">kuśatarpaṇam ākhyātaṃ</seg> <seg type="pāda" n="b">praṇītāsaṃgamaṃ tathā</seg> </l>
<l><seg type="pāda" n="c">tīrthaṃ sarveṣu lokeṣu</seg> <seg type="pāda" n="d">bhuktimuktipradāyakam</seg> //</l>
</lg>

<lg xml:id="BrP_161.2">
<l><seg type="pāda" n="a">tasya svarūpaṃ vakṣyāmi</seg> <seg type="pāda" n="b">śṛṇu pāpaharaṃ śubham</seg> </l>
<l><seg type="pāda" n="c">vindhyasya dakṣiṇe pārśve</seg> <seg type="pāda" n="d">sahyo nāma mahāgiriḥ</seg> //</l>
</lg>

<lg xml:id="BrP_161.3">
<l><seg type="pāda" n="a">yadaṅghribhyo 'bhavan nadyo</seg> <seg type="pāda" n="b">godābhīmarathīmukhāḥ</seg> </l>
<l><seg type="pāda" n="c">yatrābhavat tad virajam</seg> <seg type="pāda" n="d">ekavīrā ca yatra sā</seg> //</l>
</lg>

<lg xml:id="BrP_161.4">
<l><seg type="pāda" n="a">na tasya mahimā kaiścid</seg> <seg type="pāda" n="b">api śakyo 'nuvarṇitum</seg> </l>
<l><seg type="pāda" n="c">tasmin girau puṇyadeśe</seg> <seg type="pāda" n="d">śṛṇu nārada yatnataḥ</seg> //</l>
</lg>

<lg xml:id="BrP_161.5">
<l><seg type="pāda" n="a">guhyād guhyataraṃ vakṣye</seg> <seg type="pāda" n="b">sākṣād vedoditaṃ śubham</seg> </l>
<l><seg type="pāda" n="c">yan na jānanti munayo</seg> <seg type="pāda" n="d">devāś ca pitaro 'surāḥ</seg> //</l>
</lg>

<lg xml:id="BrP_161.6">
<l><seg type="pāda" n="a">tad ahaṃ prītaye vakṣye</seg> <seg type="pāda" n="b">śravaṇāt sarvakāmadam</seg> </l>
<l><seg type="pāda" n="c">paraḥ sa puruṣo jñeyo</seg> <seg type="pāda" n="d">hy avyakto 'kṣara eva tu</seg> //</l>
</lg>

<lg xml:id="BrP_161.7">
<l><seg type="pāda" n="a">aparaś ca kṣaras tasmāt</seg> <seg type="pāda" n="b">prakṛtyanvita eva ca</seg> </l>
<l><seg type="pāda" n="c">nirākārāt sāvayavaḥ</seg> <seg type="pāda" n="d">puruṣaḥ samajāyata</seg> //</l>
</lg>

<lg xml:id="BrP_161.8">
<l><seg type="pāda" n="a">tasmād āpaḥ samudbhūtā</seg> <seg type="pāda" n="b">adbhyaś ca puruṣas tathā</seg> </l>
<l><seg type="pāda" n="c">tābhyām abjaṃ samudbhūtaṃ</seg> <seg type="pāda" n="d">tatrāham abhavaṃ mune</seg> //</l>
</lg>

<lg xml:id="BrP_161.9">
<l><seg type="pāda" n="a">pṛthivī vāyur ākāśa</seg> <seg type="pāda" n="b">āpo jyotis tathaiva ca</seg> </l>
<l><seg type="pāda" n="c">ete mattaḥ pūrvatarā</seg> <seg type="pāda" n="d">ekadaivābhavan mune</seg> //</l>
</lg>

<lg xml:id="BrP_161.10">
<l><seg type="pāda" n="a">etān eva prapaśyāmi</seg> <seg type="pāda" n="b">nānyat sthāvarajaṅgamam</seg> </l>
<l><seg type="pāda" n="c">naiva vedās tadā cāsan</seg> <seg type="pāda" n="d">nāhaṃ draṣṭāsmi kiṃcana</seg> //</l>
</lg>

<lg xml:id="BrP_161.11">
<l><seg type="pāda" n="a">yasmād ahaṃ samudbhūto</seg> <seg type="pāda" n="b">na paśyeyaṃ tam apy atha</seg> </l>
<l><seg type="pāda" n="c">tūṣṇīṃ sthite mayi tadā</seg> <seg type="pāda" n="d">aśrauṣaṃ vācam uttamām</seg> //</l>
</lg>

<milestone unit="speaker" n="ākāśavāg uvāca"/>

<lg xml:id="BrP_161.12">
<l><seg type="pāda" n="a">brahman kuru jagatsṛṣṭiṃ</seg> <seg type="pāda" n="b">sthāvarasya carasya ca</seg> //</l>
</lg>

<milestone unit="speaker" n="brahmovāca"/>

<lg xml:id="BrP_161.13">
<l><seg type="pāda" n="a">tato 'ham abravaṃ vācaṃ</seg> <seg type="pāda" n="b">paruṣāṃ tatra nārada</seg> </l>
<l><seg type="pāda" n="c">kathaṃ srakṣye kva vā srakṣye</seg> <seg type="pāda" n="d">kena srakṣya idaṃ jagat</seg> //</l>
</lg>

<lg xml:id="BrP_161.14">
<l><seg type="pāda" n="a">saiva vāg abravīd daivī</seg> <seg type="pāda" n="b">prakṛtir yābhidhīyate</seg> </l>
<l><seg type="pāda" n="c">viṣṇunā preritā mātā</seg> <seg type="pāda" n="d">jagadīśā jaganmayī</seg> //</l>
</lg>

<milestone unit="speaker" n="ākāśavāg uvāca"/>

<lg xml:id="BrP_161.15">
<l><seg type="pāda" n="a">yajñaṃ kuru tataḥ śaktis</seg> <seg type="pāda" n="b">te bhavitrī na saṃśayaḥ</seg> </l>
<l><seg type="pāda" n="c">yajño vai viṣṇur ity eṣā</seg> <seg type="pāda" n="d">śrutir brahman sanātanī</seg> //</l>
</lg>

<lg xml:id="BrP_161.16">
<l><seg type="pāda" n="a">kiṃ yajvanām asādhyaṃ syād</seg> <seg type="pāda" n="b">iha loke paratra ca</seg> //</l>
</lg>

<milestone unit="speaker" n="brahmovāca"/>

<lg xml:id="BrP_161.17">
<l><seg type="pāda" n="a">punas tām abravaṃ devīṃ</seg> <seg type="pāda" n="b">kva vā keneti tad vada</seg> </l>
<l><seg type="pāda" n="c">yajñaḥ kāryo mahābhāge</seg> <seg type="pāda" n="d">tataḥ sovāca māṃ prati</seg> //</l>
</lg>

<milestone unit="speaker" n="ākāśavāg uvāca"/>

<lg xml:id="BrP_161.18">
<l><seg type="pāda" n="a">oṃkārabhūtā yā devī</seg> <seg type="pāda" n="b">mātṛkalpā jaganmayī</seg> </l>
<l><seg type="pāda" n="c">karmabhūmau yajasveha</seg> <seg type="pāda" n="d">yajñeśaṃ yajñapūruṣam</seg> //</l>
</lg>

<lg xml:id="BrP_161.19">
<l><seg type="pāda" n="a">sa eva sādhanaṃ te syāt</seg> <seg type="pāda" n="b">tena taṃ yaja suvrata</seg> </l>
<l><seg type="pāda" n="c">yajñaḥ svāhā svadhā mantrā</seg> <seg type="pāda" n="d">brāhmaṇā havirādikam</seg> //</l>
</lg>

<lg xml:id="BrP_161.20">
<l><seg type="pāda" n="a">harir evākhilaṃ tena</seg> <seg type="pāda" n="b">sarvaṃ viṣṇor avāpyate</seg> //</l>
</lg>

<milestone unit="speaker" n="brahmovāca"/>

<lg xml:id="BrP_161.21">
<l><seg type="pāda" n="a">punas tām abravaṃ devīṃ</seg> <seg type="pāda" n="b">karmabhūḥ kva vidhīyate</seg> </l>
<l><seg type="pāda" n="c">tadā nārada naivāsīd</seg> <seg type="pāda" n="d">bhāgīrathy atha narmadā</seg> //</l>
</lg>

<lg xml:id="BrP_161.22">
<l><seg type="pāda" n="a">yamunā naiva tāpī sā</seg> <seg type="pāda" n="b">sarasvaty atha gautamī</seg> </l>
<l><seg type="pāda" n="c">samudro vā nadaḥ kaścin</seg> <seg type="pāda" n="d">na saraḥ sarito 'malāḥ</seg> </l>
<l><seg type="pāda" n="e">sā śaktiḥ punar apy evaṃ</seg> <seg type="pāda" n="f">mām uvāca punaḥ punaḥ</seg> //</l>
</lg>

<milestone unit="speaker" n="daivī vāg uvāca"/>

<lg xml:id="BrP_161.23">
<l><seg type="pāda" n="a">sumeror dakṣiṇe pārśve</seg> <seg type="pāda" n="b">tathā himavato gireḥ</seg> </l>
<l><seg type="pāda" n="c">dakṣiṇe cāpi vindhyasya</seg> <seg type="pāda" n="d">sahyāc caivātha dakṣiṇe</seg> </l>
<l><seg type="pāda" n="e">sarvasya sarvakāle tu</seg> <seg type="pāda" n="f">karmabhūmiḥ śubhodayā</seg> //</l>
</lg>

<milestone unit="speaker" n="brahmovāca"/>

<lg xml:id="BrP_161.24">
<l><seg type="pāda" n="a">tat tu vākyam atho śrutvā</seg> <seg type="pāda" n="b">tyaktvā meruṃ mahāgirim</seg> </l>
<l><seg type="pāda" n="c">taṃ pradeśam athāgatya</seg> <seg type="pāda" n="d">sthātavyaṃ kvety acintayam</seg> </l>
<l><seg type="pāda" n="e">tato mām abravīt saiva</seg> <seg type="pāda" n="f">viṣṇor vāṇy aśarīriṇī</seg> //</l>
</lg>

<milestone unit="speaker" n="ākāśavāg uvāca"/>

<lg xml:id="BrP_161.25">
<l><seg type="pāda" n="a">ito gaccha itas tiṣṭha</seg> <seg type="pāda" n="b">tathopaviśa cātra hi</seg> </l>
<l><seg type="pāda" n="c">saṃkalpaṃ kuru yajñasya</seg> <seg type="pāda" n="d">sa te yajñaḥ samāpyate</seg> //</l>
</lg>

<lg xml:id="BrP_161.26">
<l><seg type="pāda" n="a">kṛte caivātha saṃkalpe</seg> <seg type="pāda" n="b">yajñārthe surasattama</seg> </l>
<l><seg type="pāda" n="c">yad vadanty akhilā vedā</seg> <seg type="pāda" n="d">vidhe tat tat samācara</seg> //</l>
</lg>

<milestone unit="speaker" n="brahmovāca"/>

<lg xml:id="BrP_161.27">
<l><seg type="pāda" n="a">itihāsapurāṇāni</seg> <seg type="pāda" n="b">yad anyac chabdagocaram</seg> </l>
<l><seg type="pāda" n="c">svato mukhe mama prāyād</seg> <seg type="pāda" n="d">abhūc ca smṛtigocaram</seg> //</l>
</lg>

<lg xml:id="BrP_161.28">
<l><seg type="pāda" n="a">vedārthaś ca mayā sarvo</seg> <seg type="pāda" n="b">jñāto 'sau tatkṣaṇena ca</seg> </l>
<l><seg type="pāda" n="c">tataḥ puruṣasūktaṃ tad</seg> <seg type="pāda" n="d">asmaraṃ lokaviśrutam</seg> //</l>
</lg>

<lg xml:id="BrP_161.29">
<l><seg type="pāda" n="a">yajñopakaraṇaṃ sarvaṃ</seg> <seg type="pāda" n="b">tad uktaṃ ca tv akalpayam</seg> </l>
<l><seg type="pāda" n="c">taduktena prakāreṇa</seg> <seg type="pāda" n="d">yajñapātrāṇy akalpayam</seg> //</l>
</lg>

<lg xml:id="BrP_161.30">
<l><seg type="pāda" n="a">ahaṃ sthitvā yatra deśe</seg> <seg type="pāda" n="b">śucir bhūtvā yatātmavān</seg> </l>
<l><seg type="pāda" n="c">dīkṣito vipradeśo 'sau</seg> <seg type="pāda" n="d">mannāmnā tu prakīrtitaḥ</seg> //</l>
</lg>

<lg xml:id="BrP_161.31">
<l><seg type="pāda" n="a">maddevayajanaṃ puṇyaṃ</seg> <seg type="pāda" n="b">nāmnā brahmagiriḥ smṛtaḥ</seg> </l>
<l><seg type="pāda" n="c">caturaśītiparyantaṃ</seg> <seg type="pāda" n="d">yojanāni mahāmune</seg> //</l>
</lg>

<lg xml:id="BrP_161.32">
<l><seg type="pāda" n="a">maddevayajanaṃ puṇyaṃ</seg> <seg type="pāda" n="b">pūrvato brahmaṇo gireḥ</seg> </l>
<l><seg type="pāda" n="c">tatra madhye vedikā syād</seg> <seg type="pāda" n="d">gārhapatyo 'sya dakṣiṇe</seg> //</l>
</lg>

<lg xml:id="BrP_161.33">
<l><seg type="pāda" n="a">tatra cāhavanīyasya</seg> <seg type="pāda" n="b">evam agnīṃs tv akalpayam</seg> </l>
<l><seg type="pāda" n="c">vinā patnyā na sidhyeta</seg> <seg type="pāda" n="d">yajñaḥ śrutinidarśanāt</seg> //</l>
</lg>

<lg xml:id="BrP_161.34">
<l><seg type="pāda" n="a">śarīram ātmano 'haṃ vai</seg> <seg type="pāda" n="b">dvedhā cākaravaṃ mune</seg> </l>
<l><seg type="pāda" n="c">pūrvārdhena tataḥ patnī</seg> <seg type="pāda" n="d">mamābhūd yajñasiddhaye</seg> //</l>
</lg>

<lg xml:id="BrP_161.35">
<l><seg type="pāda" n="a">uttareṇa tv ahaṃ tadvad</seg> <seg type="pāda" n="b">ardho jāyā iti śruteḥ</seg> </l>
<l><seg type="pāda" n="c">kālaṃ vasantam utkṛṣṭam</seg> <seg type="pāda" n="d">ājyarūpeṇa nārada</seg> //</l>
</lg>

<lg xml:id="BrP_161.36">
<l><seg type="pāda" n="a">akalpayaṃ tathā cedhmaṃ</seg> <seg type="pāda" n="b">grīṣmaṃ cāpi śarad dhaviḥ</seg> </l>
<l><seg type="pāda" n="c">ṛtuṃ ca prāvṛṣaṃ putra</seg> <seg type="pāda" n="d">tadā barhir akalpayam</seg> //</l>
</lg>

<lg xml:id="BrP_161.37">
<l><seg type="pāda" n="a">chandāṃsi sapta vai tatra</seg> <seg type="pāda" n="b">tadā paridhayo 'bhavan</seg> </l>
<l><seg type="pāda" n="c">kalākāṣṭhānimeṣā hi</seg> <seg type="pāda" n="d">samitpātrakuśāḥ smṛtāḥ</seg> //</l>
</lg>

<lg xml:id="BrP_161.38">
<l><seg type="pāda" n="a">yo 'nādiś ca tv anantaś ca</seg> <seg type="pāda" n="b">svayaṃ kālo 'bhavat tadā</seg> </l>
<l><seg type="pāda" n="c">yūparūpeṇa devarṣe</seg> <seg type="pāda" n="d">yoktraṃ ca paśubandhanam</seg> //</l>
</lg>

<lg xml:id="BrP_161.39">
<l><seg type="pāda" n="a">sattvāditriguṇāḥ pāśā</seg> <seg type="pāda" n="b">naiva tatrābhavat paśuḥ</seg> </l>
<l><seg type="pāda" n="c">tato 'ham abravaṃ vācaṃ</seg> <seg type="pāda" n="d">vaiṣṇavīm aśarīriṇīm</seg> //</l>
</lg>

<lg xml:id="BrP_161.40">
<l><seg type="pāda" n="a">vinaiva paśunā nāyaṃ</seg> <seg type="pāda" n="b">yajñaḥ parisamāpyate</seg> </l>
<l><seg type="pāda" n="c">tato mām avadad devī</seg> <seg type="pāda" n="d">saiva nityāśarīriṇī</seg> //</l>
</lg>

<milestone unit="speaker" n="ākāśavāg uvāca"/>

<lg xml:id="BrP_161.41">
<l><seg type="pāda" n="a">pauruṣeṇātha sūktena</seg> <seg type="pāda" n="b">stuhi taṃ puruṣaṃ param</seg> //</l>
</lg>

<milestone unit="speaker" n="brahmovāca"/>

<lg xml:id="BrP_161.42">
<l><seg type="pāda" n="a">tathety uktvā stūyamāne</seg> <seg type="pāda" n="b">devadeve janārdane</seg> </l>
<l><seg type="pāda" n="c">mama cotpādake bhaktyā</seg> <seg type="pāda" n="d">sūktena puruṣasya hi</seg> //</l>
</lg>

<lg xml:id="BrP_161.43">
<l><seg type="pāda" n="a">sā ca mām abravīd devī</seg> <seg type="pāda" n="b">brahman māṃ tvaṃ paśuṃ kuru</seg> </l>
<l><seg type="pāda" n="c">tadā vijñāya puruṣaṃ</seg> <seg type="pāda" n="d">janakaṃ mama cāvyayam</seg> //</l>
</lg>

<lg xml:id="BrP_161.44">
<l><seg type="pāda" n="a">kālayūpasya pārśve taṃ</seg> <seg type="pāda" n="b">guṇapāśair niveśitam</seg> </l>
<l><seg type="pāda" n="c">barhisthitam ahaṃ praukṣaṃ</seg> <seg type="pāda" n="d">puruṣaṃ jātam agrataḥ</seg> //</l>
</lg>

<lg xml:id="BrP_161.45">
<l><seg type="pāda" n="a">etasminn antare tatra</seg> <seg type="pāda" n="b">tasmāt sarvam abhūd idam</seg> </l>
<l><seg type="pāda" n="c">brāhmaṇās tu mukhāt tasya</seg> <seg type="pāda" n="d">'bhavan bāhvoś ca kṣatriyāḥ</seg> //</l>
</lg>

<lg xml:id="BrP_161.46">
<l><seg type="pāda" n="a">mukhād indras tathāgniś ca</seg> <seg type="pāda" n="b">śvasanaḥ prāṇato 'bhavat</seg> </l>
<l><seg type="pāda" n="c">diśaḥ śrotrāt tathā śīrṣṇaḥ</seg> <seg type="pāda" n="d">sarvaḥ svargo 'bhavat tadā</seg> //</l>
</lg>

<lg xml:id="BrP_161.47">
<l><seg type="pāda" n="a">manasaś candramā jātaḥ</seg> <seg type="pāda" n="b">sūryo 'bhūc cakṣuṣas tathā</seg> </l>
<l><seg type="pāda" n="c">antarikṣaṃ tathā nābher</seg> <seg type="pāda" n="d">ūrubhyāṃ viśa eva ca</seg> //</l>
</lg>

<lg xml:id="BrP_161.48">
<l><seg type="pāda" n="a">padbhyāṃ śūdraś ca saṃjātas</seg> <seg type="pāda" n="b">tathā bhūmir ajāyata</seg> </l>
<l><seg type="pāda" n="c">ṛṣayo romakūpebhya</seg> <seg type="pāda" n="d">oṣadhyaḥ keśato 'bhavan</seg> //</l>
</lg>

<lg xml:id="BrP_161.49">
<l><seg type="pāda" n="a">grāmyāraṇyāś ca paśavo</seg> <seg type="pāda" n="b">nakhebhyaḥ sarvato 'bhavan</seg> </l>
<l><seg type="pāda" n="c">kṛmikīṭapataṃgādi</seg> <seg type="pāda" n="d">pāyūpasthād ajāyata</seg> //</l>
</lg>

<lg xml:id="BrP_161.50">
<l><seg type="pāda" n="a">sthāvaraṃ jaṅgamaṃ kiṃcid</seg> <seg type="pāda" n="b">dṛśyādṛśyaṃ ca kiṃcana</seg> </l>
<l><seg type="pāda" n="c">tasmāt sarvam abhūd devā</seg> <seg type="pāda" n="d">mattaś cāpy abhavan punaḥ</seg> </l>
<l><seg type="pāda" n="e">etasminn antare saiva</seg> <seg type="pāda" n="f">viṣṇor vāg abravīc ca mām</seg> //</l>
</lg>

<milestone unit="speaker" n="ākāśavāg uvāca"/>

<lg xml:id="BrP_161.51">
<l><seg type="pāda" n="a">sarvaṃ saṃpūrṇam abhavat</seg> <seg type="pāda" n="b">sṛṣṭir jātā tathepsitā</seg> </l>
<l><seg type="pāda" n="c">idānīṃ juhudhi hy agnau</seg> <seg type="pāda" n="d">pātrāṇi ca samāni ca</seg> //</l>
</lg>

<lg xml:id="BrP_161.52">
<l><seg type="pāda" n="a">visarjaya tathā yūpaṃ</seg> <seg type="pāda" n="b">praṇītāṃ ca kuśāṃs tathā</seg> </l>
<l><seg type="pāda" n="c">ṛtvigrūpaṃ yajñarūpam</seg> <seg type="pāda" n="d">uddeśyaṃ dhyeyam eva ca</seg> //</l>
</lg>

<lg xml:id="BrP_161.53">
<l><seg type="pāda" n="a">sruvaṃ ca puruṣaṃ pāśān</seg> <seg type="pāda" n="b">sarvaṃ brahman visarjaya</seg> //</l>
</lg>

<milestone unit="speaker" n="brahmovāca"/>

<lg xml:id="BrP_161.54">
<l><seg type="pāda" n="a">tadvākyasamakālaṃ tu</seg> <seg type="pāda" n="b">kramaśo yajñayoniṣu</seg> </l>
<l><seg type="pāda" n="c">gārhapatye dakṣiṇāgnau</seg> <seg type="pāda" n="d">tathā caiva mahāmune</seg> //</l>
</lg>

<lg xml:id="BrP_161.55">
<l><seg type="pāda" n="a">pūrvasminn api caivāgnau</seg> <seg type="pāda" n="b">kramaśo juhvatas tadā</seg> </l>
<l><seg type="pāda" n="c">tatra tatra jagadyonim</seg> <seg type="pāda" n="d">anusaṃdhāya pūruṣam</seg> //</l>
</lg>

<lg xml:id="BrP_161.56">
<l><seg type="pāda" n="a">mantrapūtaṃ śuciḥ samyag</seg> <seg type="pāda" n="b">yajñadevo jaganmayaḥ</seg> </l>
<l><seg type="pāda" n="c">lokanātho viśvakartā</seg> <seg type="pāda" n="d">kuṇḍānāṃ tatra saṃnidhau</seg> //</l>
</lg>

<lg xml:id="BrP_161.57">
<l><seg type="pāda" n="a">śuklarūpadharo viṣṇur</seg> <seg type="pāda" n="b">bhaved āhavanīyake</seg> </l>
<l><seg type="pāda" n="c">śyāmo viṣṇur dakṣiṇāgneḥ</seg> <seg type="pāda" n="d">pīto gṛhapateḥ kaveḥ</seg> //</l>
</lg>

<lg xml:id="BrP_161.58">
<l><seg type="pāda" n="a">sarvakālaṃ teṣu viṣṇur</seg> <seg type="pāda" n="b">ato deśeṣu saṃsthitaḥ</seg> </l>
<l><seg type="pāda" n="c">na tena rahitaṃ kiṃcid</seg> <seg type="pāda" n="d">viṣṇunā viśvayoninā</seg> //</l>
</lg>

<lg xml:id="BrP_161.59">
<l><seg type="pāda" n="a">praṇītāyāḥ praṇayanaṃ</seg> <seg type="pāda" n="b">mantraiś cākaravaṃ tataḥ</seg> </l>
<l><seg type="pāda" n="c">praṇītodakam apy etat</seg> <seg type="pāda" n="d">praṇīteti nadī śubhā</seg> //</l>
</lg>

<lg xml:id="BrP_161.60">
<l><seg type="pāda" n="a">vyasarjayaṃ praṇītāṃ tāṃ</seg> <seg type="pāda" n="b">mārjayitvā kuśair atha</seg> </l>
<l><seg type="pāda" n="c">mārjane kriyamāṇe tu</seg> <seg type="pāda" n="d">praṇītodakabindavaḥ</seg> //</l>
</lg>

<lg xml:id="BrP_161.61">
<l><seg type="pāda" n="a">patitās tatra tīrthāni</seg> <seg type="pāda" n="b">jātāni guṇavanti ca</seg> </l>
<l><seg type="pāda" n="c">saṃjātā muniśārdūla</seg> <seg type="pāda" n="d">snānāt kratuphalapradā</seg> //</l>
</lg>

<lg xml:id="BrP_161.62">
<l><seg type="pāda" n="a">yālaṃkṛtā sarvakālaṃ</seg> <seg type="pāda" n="b">devadevena śārṅgiṇā</seg> </l>
<l><seg type="pāda" n="c">sopānapaṅktiḥ sarveṣāṃ</seg> <seg type="pāda" n="d">vaikuṇṭhārohaṇāya sā</seg> //</l>
</lg>

<lg xml:id="BrP_161.63">
<l><seg type="pāda" n="a">saṃmārjitāḥ kuśā yatra</seg> <seg type="pāda" n="b">patitā bhūtale śubhe</seg> </l>
<l><seg type="pāda" n="c">kuśatarpaṇam ākhyātaṃ</seg> <seg type="pāda" n="d">bahupuṇyaphalapradam</seg> //</l>
</lg>

<lg xml:id="BrP_161.64">
<l><seg type="pāda" n="a">kuśaiś ca tarpitāḥ sarve</seg> <seg type="pāda" n="b">kuśatarpaṇam ucyate</seg> </l>
<l><seg type="pāda" n="c">paścāc ca saṃgatā tatra</seg> <seg type="pāda" n="d">gautamī kāraṇāntarāt</seg> //</l>
</lg>

<lg xml:id="BrP_161.65">
<l><seg type="pāda" n="a">praṇītāyāṃ mahābuddhe</seg> <seg type="pāda" n="b">praṇītāsaṃgamo 'bhavat</seg> </l>
<l><seg type="pāda" n="c">kuśatarpaṇadeśe tu</seg> <seg type="pāda" n="d">tat tīrthaṃ kuśatarpaṇam</seg> //</l>
</lg>

<lg xml:id="BrP_161.66">
<l><seg type="pāda" n="a">tatraiva kalpito yūpo</seg> <seg type="pāda" n="b">mayā vindhyasya cottare</seg> </l>
<l><seg type="pāda" n="c">visṛṣṭo lokapūjyo 'sau</seg> <seg type="pāda" n="d">viṣṇor āsīt samāśrayaḥ</seg> //</l>
</lg>

<lg xml:id="BrP_161.67">
<l><seg type="pāda" n="a">akṣayaś cābhavac chrīmān</seg> <seg type="pāda" n="b">akṣayo 'sau vaṭo 'bhavat</seg> </l>
<l><seg type="pāda" n="c">nityaś ca kālarūpo 'sau</seg> <seg type="pāda" n="d">smaraṇāt kratupuṇyadaḥ</seg> //</l>
</lg>

<lg xml:id="BrP_161.68">
<l><seg type="pāda" n="a">maddevayajanaṃ cedaṃ</seg> <seg type="pāda" n="b">daṇḍakāraṇyam ucyate</seg> </l>
<l><seg type="pāda" n="c">saṃpūrṇe tu kratau viṣṇur</seg> <seg type="pāda" n="d">mayā bhaktyā prasāditaḥ</seg> //</l>
</lg>

<lg xml:id="BrP_161.69">
<l><seg type="pāda" n="a">yo virāḍ ucyate vede</seg> <seg type="pāda" n="b">yasmān mūrtam ajāyata</seg> </l>
<l><seg type="pāda" n="c">yasmāc ca mama cotpattir</seg> <seg type="pāda" n="d">yasyedaṃ vikṛtaṃ jagat</seg> //</l>
</lg>

<lg xml:id="BrP_161.70">
<l><seg type="pāda" n="a">tam ahaṃ devadeveśam</seg> <seg type="pāda" n="b">abhivandya vyasarjayam</seg> </l>
<l><seg type="pāda" n="c">yojanāni caturviṃśan</seg> <seg type="pāda" n="d">maddevayajanaṃ śubham</seg> //</l>
</lg>

<lg xml:id="BrP_161.71">
<l><seg type="pāda" n="a">tasmād adyāpi kuṇḍāni</seg> <seg type="pāda" n="b">santi ca trīṇi nārada</seg> </l>
<l><seg type="pāda" n="c">yajñeśvarasvarūpāṇi</seg> <seg type="pāda" n="d">viṣṇor vai cakrapāṇinaḥ</seg> //</l>
</lg>

<lg xml:id="BrP_161.72">
<l><seg type="pāda" n="a">tataḥ prabhṛti cākhyātaṃ</seg> <seg type="pāda" n="b">maddevayajanaṃ ca tat</seg> </l>
<l><seg type="pāda" n="c">tatrasthaḥ kṛmikīṭādiḥ</seg> <seg type="pāda" n="d">so 'py ante muktibhājanam</seg> //</l>
</lg>

<lg xml:id="BrP_161.73">
<l><seg type="pāda" n="a">dharmabījaṃ muktibījaṃ</seg> <seg type="pāda" n="b">daṇḍakāraṇyam ucyate</seg> </l>
<l><seg type="pāda" n="c">viśeṣād gautamīśliṣṭo</seg> <seg type="pāda" n="d">deśaḥ puṇyatamo 'bhavat</seg> //</l>
</lg>

<lg xml:id="BrP_161.74">
<l><seg type="pāda" n="a">praṇītāsaṃgame cāpi</seg> <seg type="pāda" n="b">kuśatarpaṇa eva vā</seg> </l>
<l><seg type="pāda" n="c">snānadānādi yaḥ kuryāt</seg> <seg type="pāda" n="d">sa gacchet paramaṃ padam</seg> //</l>
</lg>

<lg xml:id="BrP_161.75">
<l><seg type="pāda" n="a">smaraṇaṃ paṭhanaṃ vāpi</seg> <seg type="pāda" n="b">śravaṇaṃ cāpi bhaktitaḥ</seg> </l>
<l><seg type="pāda" n="c">sarvakāmapradaṃ puṃsāṃ</seg> <seg type="pāda" n="d">bhuktimuktipradaṃ viduḥ</seg> //</l>
</lg>

<lg xml:id="BrP_161.76">
<l><seg type="pāda" n="a">ubhayos tīrayos tatra</seg> <seg type="pāda" n="b">tīrthāny āhur manīṣiṇaḥ</seg> </l>
<l><seg type="pāda" n="c">ṣaḍaśītisahasrāṇi</seg> <seg type="pāda" n="d">teṣu puṇyaṃ puroditam</seg> //</l>
</lg>

<lg xml:id="BrP_161.77">
<l><seg type="pāda" n="a">vārāṇasyā api mune</seg> <seg type="pāda" n="b">kuśatarpaṇam uttamam</seg> </l>
<l><seg type="pāda" n="c">nānena sadṛśaṃ tīrthaṃ</seg> <seg type="pāda" n="d">vidyate sacarācare</seg> //</l>
</lg>

<lg xml:id="BrP_161.78">
<l><seg type="pāda" n="a">brahmahatyādipāpānāṃ</seg> <seg type="pāda" n="b">smaraṇād api nāśanam</seg> </l>
<l><seg type="pāda" n="c">tīrtham etan mune proktaṃ</seg> <seg type="pāda" n="d">svargadvāraṃ mahītale</seg> //</l>
</lg>

<milestone unit="speaker" n="brahmovāca"/>

<lg xml:id="BrP_162.1">
<l><seg type="pāda" n="a">manyutīrtham iti khyātaṃ</seg> <seg type="pāda" n="b">sarvapāpapraṇāśanam</seg> </l>
<l><seg type="pāda" n="c">sarvakāmapradaṃ nṝṇāṃ</seg> <seg type="pāda" n="d">smaraṇād aghanāśanam</seg> //</l>
</lg>

<lg xml:id="BrP_162.2">
<l><seg type="pāda" n="a">tasya prabhāvaṃ vakṣyāmi</seg> <seg type="pāda" n="b">śṛṇuṣvāvahito mune</seg> </l>
<l><seg type="pāda" n="c">devānāṃ dānavānāṃ ca</seg> <seg type="pāda" n="d">saṃgaro 'bhūn mithaḥ purā</seg> //</l>
</lg>

<lg xml:id="BrP_162.3">
<l><seg type="pāda" n="a">tatrājayan naiva surā</seg> <seg type="pāda" n="b">dānavā jayino 'bhavan</seg> </l>
<l><seg type="pāda" n="c">parāṅmukhāḥ suragaṇāḥ</seg> <seg type="pāda" n="d">saṃgarād gatacetasaḥ</seg> //</l>
</lg>

<lg xml:id="BrP_162.4">
<l><seg type="pāda" n="a">mām abhyetya samūcus te</seg> <seg type="pāda" n="b">dehi no 'bhayakāraṇam</seg> </l>
<l><seg type="pāda" n="c">tān ahaṃ pratyavocaṃ vai</seg> <seg type="pāda" n="d">gaṅgāṃ gacchata sarvaśaḥ</seg> //</l>
</lg>

<lg xml:id="BrP_162.5">
<l><seg type="pāda" n="a">tatra vai gautamītīre</seg> <seg type="pāda" n="b">stutvā devaṃ maheśvaram</seg> </l>
<l><seg type="pāda" n="c">anapāyanirāyāsa</seg><seg type="pāda" n="d">sahajānandasundaram</seg> //</l>
</lg>

<lg xml:id="BrP_162.6">
<l><seg type="pāda" n="a">lapsyate sarvavibudhā</seg> <seg type="pāda" n="b">jayahetur maheśvarāt</seg> </l>
<l><seg type="pāda" n="c">tathety uktvā suragaṇāḥ</seg> <seg type="pāda" n="d">stuvanti sma maheśvaram</seg> //</l>
</lg>

<lg xml:id="BrP_162.7">
<l><seg type="pāda" n="a">tapo 'tapyanta kecid vai</seg> <seg type="pāda" n="b">nanṛtuś ca tathāpare</seg> </l>
<l><seg type="pāda" n="c">asnāpayaṃś ca kecic ca</seg> <seg type="pāda" n="d">'pūjayaṃś ca tathāpare</seg> //</l>
</lg>

<lg xml:id="BrP_162.8">
<l><seg type="pāda" n="a">tataḥ prasanno bhagavāñ</seg> <seg type="pāda" n="b">śūlapāṇir maheśvaraḥ</seg> </l>
<l><seg type="pāda" n="c">devān athābravīt tuṣṭo</seg> <seg type="pāda" n="d">vriyatāṃ yad abhīpsitam</seg> //</l>
</lg>

<lg xml:id="BrP_162.9">
<l><seg type="pāda" n="a">devā ūcuḥ surapatiṃ</seg> <seg type="pāda" n="b">vijayāya dadasva naḥ</seg> </l>
<l><seg type="pāda" n="c">puruṣaṃ paramaślāghyaṃ</seg> <seg type="pāda" n="d">raṇeṣu purataḥ sthitam</seg> //</l>
</lg>

<lg xml:id="BrP_162.10">
<l><seg type="pāda" n="a">yadbāhubalam āśritya</seg> <seg type="pāda" n="b">bhavāmaḥ sukhino vayam</seg> </l>
<l><seg type="pāda" n="c">tathety uvāca bhagavān</seg> <seg type="pāda" n="d">devān prati maheśvaraḥ</seg> //</l>
</lg>

<lg xml:id="BrP_162.11">
<l><seg type="pāda" n="a">ātmanas tejasā kaścin</seg> <seg type="pāda" n="b">nirmitaḥ parameṣṭhinā</seg> </l>
<l><seg type="pāda" n="c">manyunāmānam atyugraṃ</seg> <seg type="pāda" n="d">devasainyapurogamam</seg> //</l>
</lg>

<lg xml:id="BrP_162.12">
<l><seg type="pāda" n="a">taṃ natvā tridaśāḥ sarve</seg> <seg type="pāda" n="b">śivaṃ natvā svam ālayam</seg> </l>
<l><seg type="pāda" n="c">manyunā saha cābhyetya</seg> <seg type="pāda" n="d">punar yuddhāya tasthire</seg> //</l>
</lg>

<lg xml:id="BrP_162.13">
<l><seg type="pāda" n="a">yuddhe sthitvā tu danujair</seg> <seg type="pāda" n="b">daiteyaiś ca mahābalaiḥ</seg> </l>
<l><seg type="pāda" n="c">vibudhā jātasaṃnaddhā</seg> <seg type="pāda" n="d">manyum ūcuḥ puraḥ sthitāḥ</seg> //</l>
</lg>

<milestone unit="speaker" n="devā ūcuḥ"/>

<lg xml:id="BrP_162.14">
<l><seg type="pāda" n="a">sāmarthyaṃ tava paśyāmaḥ</seg> <seg type="pāda" n="b">paścād yotsyāmahe paraiḥ</seg> </l>
<l><seg type="pāda" n="c">tasmād darśaya cātmānaṃ</seg> <seg type="pāda" n="d">manyo 'smākaṃ yuyutsatām</seg> //</l>
</lg>

<milestone unit="speaker" n="brahmovāca"/>

<lg xml:id="BrP_162.15">
<l><seg type="pāda" n="a">tad devavacanaṃ śrutvā</seg> <seg type="pāda" n="b">manyur āha smayann iva</seg> //</l>
</lg>

<milestone unit="speaker" n="manyur uvāca"/>

<lg xml:id="BrP_162.16">
<l><seg type="pāda" n="a">janitā mama deveśaḥ</seg> <seg type="pāda" n="b">sarvajñaḥ sarvadṛk prabhuḥ</seg> </l>
<l><seg type="pāda" n="c">yaḥ sarvaṃ vetti sarveṣāṃ</seg> <seg type="pāda" n="d">dhāmanāma manaḥsthitam</seg> //</l>
</lg>

<lg xml:id="BrP_162.17">
<l><seg type="pāda" n="a">naiva kaścic ca taṃ vetti</seg> <seg type="pāda" n="b">yaḥ sarvaṃ vetti sarvadā</seg> </l>
<l><seg type="pāda" n="c">amūrtaṃ mūrtam apy etad</seg> <seg type="pāda" n="d">vetti kartā jaganmayaḥ</seg> //</l>
</lg>

<lg xml:id="BrP_162.18">
<l><seg type="pāda" n="a">paro 'sau bhagavān sākṣāt</seg> <seg type="pāda" n="b">tathā divy antarikṣagaḥ</seg> </l>
<l><seg type="pāda" n="c">kas tasya rūpaṃ yo veda</seg> <seg type="pāda" n="d">kasya kartā jaganmayaḥ</seg> //</l>
</lg>

<lg xml:id="BrP_162.19">
<l><seg type="pāda" n="a">evaṃvidhād ahaṃ jāto</seg> <seg type="pāda" n="b">māṃ kathaṃ vettum arhatha</seg> </l>
<l><seg type="pāda" n="c">athavā draṣṭukāmā vai</seg> <seg type="pāda" n="d">bhavanto mānupaśyata</seg> //</l>
</lg>

<milestone unit="speaker" n="brahmovāca"/>

<lg xml:id="BrP_162.20">
<l><seg type="pāda" n="a">ity uktvā darśayām āsa</seg> <seg type="pāda" n="b">manyū rūpaṃ svakaṃ mahat</seg> </l>
<l><seg type="pāda" n="c">tārtīyacakṣuṣodbhūtaṃ</seg> <seg type="pāda" n="d">bhavasya parameṣṭhinaḥ</seg> //</l>
</lg>

<lg xml:id="BrP_162.21">
<l><seg type="pāda" n="a">tejasā saṃbhṛtaṃ rūpaṃ</seg> <seg type="pāda" n="b">yataḥ sarvaṃ tad ucyate</seg> </l>
<l><seg type="pāda" n="c">pauruṣaṃ puruṣeṣv eva</seg> <seg type="pāda" n="d">ahaṃkāraś ca jantuṣu</seg> //</l>
</lg>

<lg xml:id="BrP_162.22">
<l><seg type="pāda" n="a">krodhaḥ sarvasya yo bhīma</seg> <seg type="pāda" n="b">upasaṃhārakṛd bhavet</seg> </l>
<l><seg type="pāda" n="c">taṃ śaṃkarapratinidhiṃ</seg> <seg type="pāda" n="d">jvalantaṃ nijatejasā</seg> //</l>
</lg>

<lg xml:id="BrP_162.23">
<l><seg type="pāda" n="a">sarvāyudhadharaṃ dṛṣṭvā</seg> <seg type="pāda" n="b">praṇemuḥ sarvadevatāḥ</seg> </l>
<l><seg type="pāda" n="c">vitresur daityadanujāḥ</seg> <seg type="pāda" n="d">kṛtāñjalipuṭāḥ surāḥ</seg> //</l>
</lg>

<lg xml:id="BrP_162.24">
<l><seg type="pāda" n="a">bhūtvā manyum athocus te</seg> <seg type="pāda" n="b">tvaṃ senānīḥ prabho bhava</seg> </l>
<l><seg type="pāda" n="c">tvayā dattam idaṃ rājyaṃ</seg> <seg type="pāda" n="d">manyo bhokṣyāmahe vayam</seg> //</l>
</lg>

<lg xml:id="BrP_162.25">
<l><seg type="pāda" n="a">tasmāt sarveṣu kāryeṣu</seg> <seg type="pāda" n="b">jetā tvaṃ jayavardhanaḥ</seg> </l>
<l><seg type="pāda" n="c">tvam indras tvaṃ ca varuṇo</seg> <seg type="pāda" n="d">lokapālās tvam eva ca</seg> //</l>
</lg>

<lg xml:id="BrP_162.26">
<l><seg type="pāda" n="a">asmāsu sarvadeveṣu</seg> <seg type="pāda" n="b">praviśa tvaṃ jayāya vai</seg> </l>
<l><seg type="pāda" n="c">manyuḥ provāca tān sarvān</seg> <seg type="pāda" n="d">vinā matto na kiṃcana</seg> //</l>
</lg>

<lg xml:id="BrP_162.27">
<l><seg type="pāda" n="a">sarveṣv antaḥ praviṣṭo 'haṃ</seg> <seg type="pāda" n="b">na māṃ jānāti kaścana</seg> </l>
<l><seg type="pāda" n="c">sa eva bhagavān manyus</seg> <seg type="pāda" n="d">tato jātaḥ pṛthak pṛthak</seg> //</l>
</lg>

<lg xml:id="BrP_162.28">
<l><seg type="pāda" n="a">sa eva rudrarūpī syād</seg> <seg type="pāda" n="b">rudro manyuḥ śivo 'bhavat</seg> </l>
<l><seg type="pāda" n="c">sthāvaraṃ jaṅgamaṃ caiva</seg> <seg type="pāda" n="d">sarvaṃ vyāptaṃ hi manyunā</seg> //</l>
</lg>

<lg xml:id="BrP_162.29">
<l><seg type="pāda" n="a">tam avāpya surāḥ sarve</seg> <seg type="pāda" n="b">jayam āpuś ca saṃgare</seg> </l>
<l><seg type="pāda" n="c">jayo manyuś ca śauryaṃ ca</seg> <seg type="pāda" n="d">īśatejaḥsamudbhavam</seg> //</l>
</lg>

<lg xml:id="BrP_162.30">
<l><seg type="pāda" n="a">manyunā jayam āpyātha</seg> <seg type="pāda" n="b">kṛtvā daityaiś ca saṃgamam</seg> </l>
<l><seg type="pāda" n="c">yathāgataṃ yayuḥ sarve</seg> <seg type="pāda" n="d">manyunā parirakṣitāḥ</seg> //</l>
</lg>

<lg xml:id="BrP_162.31">
<l><seg type="pāda" n="a">yatra vai gautamītīre</seg> <seg type="pāda" n="b">śivam ārādhya te surāḥ</seg> </l>
<l><seg type="pāda" n="c">manyum āpur jayaṃ caiva</seg> <seg type="pāda" n="d">manyutīrthaṃ tad ucyate</seg> //</l>
</lg>

<lg xml:id="BrP_162.32">
<l><seg type="pāda" n="a">utpattiṃ ca tathā manyor</seg> <seg type="pāda" n="b">yo naraḥ prayataḥ smaret</seg> </l>
<l><seg type="pāda" n="c">vijayo jāyate tasya</seg> <seg type="pāda" n="d">na kaiścit paribhūyate</seg> //</l>
</lg>

<lg xml:id="BrP_162.33">
<l><seg type="pāda" n="a">na manyutīrthasadṛśaṃ</seg> <seg type="pāda" n="b">pāvanaṃ hi mahāmune</seg> </l>
<l><seg type="pāda" n="c">yatra sākṣān manyurūpī</seg> <seg type="pāda" n="d">sarvadā śaṃkaraḥ sthitaḥ</seg> </l>
<l><seg type="pāda" n="e">tatra snānaṃ ca dānaṃ ca</seg> <seg type="pāda" n="f">smaraṇaṃ sarvakāmadam</seg> //</l>
</lg>

<milestone unit="speaker" n="brahmovāca"/>

<lg xml:id="BrP_163.1">
<l><seg type="pāda" n="a">sārasvataṃ nāma tīrthaṃ</seg> <seg type="pāda" n="b">sarvakāmapradaṃ śubham</seg> </l>
<l><seg type="pāda" n="c">bhuktimuktipradaṃ nṝṇāṃ</seg> <seg type="pāda" n="d">sarvapāpapraṇāśanam</seg> //</l>
</lg>

<lg xml:id="BrP_163.2">
<l><seg type="pāda" n="a">sarvarogapraśamanaṃ</seg> <seg type="pāda" n="b">sarvasiddhipradāyakam</seg> </l>
<l><seg type="pāda" n="c">tatremaṃ śṛṇu vṛttāntaṃ</seg> <seg type="pāda" n="d">vistareṇātha nārada</seg> //</l>
</lg>

<lg xml:id="BrP_163.3">
<l><seg type="pāda" n="a">puṣpotkaṭāt pūrvabhāge</seg> <seg type="pāda" n="b">parvato lokaviśrutaḥ</seg> </l>
<l><seg type="pāda" n="c">śubhro nāma giriśreṣṭho</seg> <seg type="pāda" n="d">gautamyā dakṣiṇe taṭe</seg> //</l>
</lg>

<lg xml:id="BrP_163.4">
<l><seg type="pāda" n="a">śākalya iti vikhyāto</seg> <seg type="pāda" n="b">muniḥ paramanaiṣṭhikaḥ</seg> </l>
<l><seg type="pāda" n="c">tasmiñ śubhre puṇyagirau</seg> <seg type="pāda" n="d">tapas tepe hy anuttamam</seg> //</l>
</lg>

<lg xml:id="BrP_163.5">
<l><seg type="pāda" n="a">tapasyantaṃ dvijaśreṣṭhaṃ</seg> <seg type="pāda" n="b">gautamītīram āśritam</seg> </l>
<l><seg type="pāda" n="c">sarve bhūtagaṇā nityaṃ</seg> <seg type="pāda" n="d">praṇamanti stuvanti tam</seg> //</l>
</lg>

<lg xml:id="BrP_163.6">
<l><seg type="pāda" n="a">agniśuśrūṣaṇaparaṃ</seg> <seg type="pāda" n="b">vedādhyayanatatparam</seg> </l>
<l><seg type="pāda" n="c">ṛṣigandharvasumanaḥ</seg><seg type="pāda" n="d">sevite tatra parvate</seg> //</l>
</lg>

<lg xml:id="BrP_163.7">
<l><seg type="pāda" n="a">tasmin girau mahāpuṇye</seg> <seg type="pāda" n="b">devadvijabhayaṃkaraḥ</seg> </l>
<l><seg type="pāda" n="c">yajñadveṣī brahmahantā</seg> <seg type="pāda" n="d">paraśur nāma rākṣasaḥ</seg> //</l>
</lg>

<lg xml:id="BrP_163.8">
<l><seg type="pāda" n="a">kāmarūpī vicarati</seg> <seg type="pāda" n="b">nānārūpadharo vane</seg> </l>
<l><seg type="pāda" n="c">kṣaṇaṃ ca brahmarūpeṇa</seg> <seg type="pāda" n="d">kadācid vyāghrarūpadhṛk</seg> //</l>
</lg>

<lg xml:id="BrP_163.9">
<l><seg type="pāda" n="a">kadācid devarūpeṇa</seg> <seg type="pāda" n="b">kadācit paśurūpadhṛk</seg> </l>
<l><seg type="pāda" n="c">kadācit pramadārūpaḥ</seg> <seg type="pāda" n="d">kadācin mṛgarūpataḥ</seg> //</l>
</lg>

<lg xml:id="BrP_163.10">
<l><seg type="pāda" n="a">kadācid bālarūpeṇa</seg> <seg type="pāda" n="b">evaṃ carati pāpakṛt</seg> </l>
<l><seg type="pāda" n="c">yatrāste brāhmaṇo vidvāñ</seg> <seg type="pāda" n="d">śākalyo munisattamaḥ</seg> //</l>
</lg>

<lg xml:id="BrP_163.11">
<l><seg type="pāda" n="a">tam āyāti mahāpāpī</seg> <seg type="pāda" n="b">paraśū rākṣasādhamaḥ</seg> </l>
<l><seg type="pāda" n="c">śuciṣmantaṃ dvijaśreṣṭhaṃ</seg> <seg type="pāda" n="d">paraśur nityam eva ca</seg> //</l>
</lg>

<lg xml:id="BrP_163.12">
<l><seg type="pāda" n="a">netuṃ hantuṃ pravṛtto 'pi</seg> <seg type="pāda" n="b">na śaśāka sa pāpakṛt</seg> </l>
<l><seg type="pāda" n="c">sa kadācid dvijaśreṣṭho</seg> <seg type="pāda" n="d">devān abhyarcya yatnataḥ</seg> //</l>
</lg>

<lg xml:id="BrP_163.13">
<l><seg type="pāda" n="a">bhoktukāmaḥ kilāyātas</seg> <seg type="pāda" n="b">tatrāyāt paraśur mune</seg> </l>
<l><seg type="pāda" n="c">brahmarūpadharo bhūtvā</seg> <seg type="pāda" n="d">śithilaḥ palito 'balī</seg> </l>
<l><seg type="pāda" n="e">kanyām ādāya kāṃcic ca</seg> <seg type="pāda" n="f">śākalyaṃ vākyam abravīt</seg> //</l>
</lg>

<milestone unit="speaker" n="paraśur uvāca"/>

<lg xml:id="BrP_163.14">
<l><seg type="pāda" n="a">bhojanasyārthinaṃ viddhi</seg> <seg type="pāda" n="b">māṃ ca kanyām imāṃ dvija</seg> </l>
<l><seg type="pāda" n="c">ātithyakāle saṃprāptaṃ</seg> <seg type="pāda" n="d">kṛtakṛtyo 'si mānada</seg> //</l>
</lg>

<lg xml:id="BrP_163.15">
<l><seg type="pāda" n="a">ta eva dhanyā loke 'smin</seg> <seg type="pāda" n="b">yeṣām atithayo gṛhāt</seg> </l>
<l><seg type="pāda" n="c">pūrṇābhilāṣā niryānti</seg> <seg type="pāda" n="d">jīvanto 'pi mṛtāḥ pare</seg> //</l>
</lg>

<lg xml:id="BrP_163.16">
<l><seg type="pāda" n="a">bhojane tūpaviṣṭe tu</seg> <seg type="pāda" n="b">ātmārthaṃ kalpitaṃ tu yat</seg> </l>
<l><seg type="pāda" n="c">atithibhyas tu yo dadyād</seg> <seg type="pāda" n="d">dattā tena vasuṃdharā</seg> //</l>
</lg>

<milestone unit="speaker" n="brahmovāca"/>

<lg xml:id="BrP_163.17">
<l><seg type="pāda" n="a">etac chrutvā tu śākalyo</seg> <seg type="pāda" n="b">dadāmīty evam abravīt</seg> </l>
<l><seg type="pāda" n="c">āsane copaveśyāthā</seg><seg type="pāda" n="d">jñānāt taṃ paraśuṃ dvijam</seg> //</l>
</lg>

<lg xml:id="BrP_163.18">
<l><seg type="pāda" n="a">yathānyāyaṃ pūjayitvā</seg> <seg type="pāda" n="b">śākalyo bhojanaṃ dadau</seg> </l>
<l><seg type="pāda" n="c">āpośanaṃ kare kṛtvā</seg> <seg type="pāda" n="d">paraśur vākyam abravīt</seg> //</l>
</lg>

<milestone unit="speaker" n="paraśur uvāca"/>

<lg xml:id="BrP_163.19">
<l><seg type="pāda" n="a">dūrād abhyāgataṃ śrāntam</seg> <seg type="pāda" n="b">anugacchanti devatāḥ</seg> </l>
<l><seg type="pāda" n="c">tasmiṃs tṛpte tu tṛptāḥ syur</seg> <seg type="pāda" n="d">atṛpte tu viparyayaḥ</seg> //</l>
</lg>

<lg xml:id="BrP_163.20">
<l><seg type="pāda" n="a">atithiś cāpavādī ca</seg> <seg type="pāda" n="b">dvāv etau viśvabāndhavau</seg> </l>
<l><seg type="pāda" n="c">apavādī haret pāpam</seg> <seg type="pāda" n="d">atithiḥ svargasaṃkramaḥ</seg> //</l>
</lg>

<lg xml:id="BrP_163.21">
<l><seg type="pāda" n="a">abhyāgataṃ pathi śrāntaṃ</seg> <seg type="pāda" n="b">sāvajñaṃ yo 'bhivīkṣate</seg> </l>
<l><seg type="pāda" n="c">tatkṣaṇād eva naśyanti</seg> <seg type="pāda" n="d">tasya dharmayaśaḥśriyaḥ</seg> //</l>
</lg>

<lg xml:id="BrP_163.22">
<l><seg type="pāda" n="a">tasmād abhyāgataḥ śrānto</seg> <seg type="pāda" n="b">yāce 'haṃ tvāṃ dvijottama</seg> </l>
<l><seg type="pāda" n="c">dāsyase yadi me kāmaṃ</seg> <seg type="pāda" n="d">tad bhokṣye 'haṃ na cānyathā</seg> //</l>
</lg>

<milestone unit="speaker" n="brahmovāca"/>

<lg xml:id="BrP_163.23">
<l><seg type="pāda" n="a">dattam ity eva śākalyo</seg> <seg type="pāda" n="b">bhuṅkṣvety evāha rākṣasam</seg> </l>
<l><seg type="pāda" n="c">tataḥ provāca paraśur</seg> <seg type="pāda" n="d">ahaṃ rākṣasasattamaḥ</seg> //</l>
</lg>

<lg xml:id="BrP_163.24">
<l><seg type="pāda" n="a">nāhaṃ dvijas tava ripur</seg> <seg type="pāda" n="b">na vṛddhaḥ palitaḥ kṛśaḥ</seg> </l>
<l><seg type="pāda" n="c">bahūni me vyatītāni</seg> <seg type="pāda" n="d">varṣāṇi tvāṃ prapaśyataḥ</seg> //</l>
</lg>

<lg xml:id="BrP_163.25">
<l><seg type="pāda" n="a">śuṣyanti mama gātrāṇi</seg> <seg type="pāda" n="b">grīṣme svalpodakaṃ yathā</seg> </l>
<l><seg type="pāda" n="c">tasmān neṣye sānugaṃ tvāṃ</seg> <seg type="pāda" n="d">bhakṣayiṣye dvijottama</seg> //</l>
</lg>

<milestone unit="speaker" n="brahmovāca"/>

<lg xml:id="BrP_163.26">
<l><seg type="pāda" n="a">śrutvā paraśuvākyaṃ tac</seg> <seg type="pāda" n="b">chākalyo vākyam abravīt</seg> //</l>
</lg>

<milestone unit="speaker" n="śākalya uvāca"/>

<lg xml:id="BrP_163.27">
<l><seg type="pāda" n="a">ye mahākulasaṃbhūtā</seg> <seg type="pāda" n="b">vijñātasakalāgamāḥ</seg> </l>
<l><seg type="pāda" n="c">tat pratiśrutam abhyeti</seg> <seg type="pāda" n="d">na jātv atra viparyayam</seg> //</l>
</lg>

<lg xml:id="BrP_163.28">
<l><seg type="pāda" n="a">yathocitaṃ kuru sakhe</seg> <seg type="pāda" n="b">tathāpi śṛṇu me vacaḥ</seg> </l>
<l><seg type="pāda" n="c">nihantum apy udyateṣu</seg> <seg type="pāda" n="d">vaktavyaṃ hitam uttamaiḥ</seg> //</l>
</lg>

<lg xml:id="BrP_163.29">
<l><seg type="pāda" n="a">brāhmaṇo 'haṃ vajratanuḥ</seg> <seg type="pāda" n="b">sarvato rakṣako hariḥ</seg> </l>
<l><seg type="pāda" n="c">pādau rakṣatu me viṣṇuḥ</seg> <seg type="pāda" n="d">śiro devo janārdanaḥ</seg> //</l>
</lg>

<lg xml:id="BrP_163.30">
<l><seg type="pāda" n="a">bāhū rakṣatu vārāhaḥ</seg> <seg type="pāda" n="b">pṛṣṭhaṃ rakṣatu kūrmarāṭ</seg> </l>
<l><seg type="pāda" n="c">hṛdayaṃ rakṣatāt kṛṣṇo</seg> <seg type="pāda" n="d">hy aṅgulī rakṣatān mṛgaḥ</seg> //</l>
</lg>

<lg xml:id="BrP_163.31">
<l><seg type="pāda" n="a">mukhaṃ rakṣatu vāgīśo</seg> <seg type="pāda" n="b">netre rakṣatu pakṣigaḥ</seg> </l>
<l><seg type="pāda" n="c">śrotraṃ rakṣatu vitteśaḥ</seg> <seg type="pāda" n="d">sarvato rakṣatād bhavaḥ</seg> </l>
<l><seg type="pāda" n="e">nānāpatsv ekaśaraṇaṃ</seg> <seg type="pāda" n="f">devo nārāyaṇaḥ svayam</seg> //</l>
</lg>

<milestone unit="speaker" n="brahmovāca"/>

<lg xml:id="BrP_163.32">
<l><seg type="pāda" n="a">evam uktvā tu śākalyo</seg> <seg type="pāda" n="b">naya vā bhakṣa vā sukham</seg> </l>
<l><seg type="pāda" n="c">māṃ rākṣasendra paraśo</seg> <seg type="pāda" n="d">tvam idānīm atandritaḥ</seg> //</l>
</lg>

<lg xml:id="BrP_163.33">
<l><seg type="pāda" n="a">rākṣasas tasya vacanād</seg> <seg type="pāda" n="b">bhakṣaṇāya samudyataḥ</seg> </l>
<l><seg type="pāda" n="c">nāsty eva hṛdaye nūnaṃ</seg> <seg type="pāda" n="d">pāpināṃ karuṇākaṇaḥ</seg> //</l>
</lg>

<lg xml:id="BrP_163.34">
<l><seg type="pāda" n="a">daṃṣṭrākarālavadano</seg> <seg type="pāda" n="b">gatvā tasyāntikaṃ tadā</seg> </l>
<l><seg type="pāda" n="c">brāhmaṇaṃ taṃ nirīkṣyaivaṃ</seg> <seg type="pāda" n="d">paraśur vākyam abravīt</seg> //</l>
</lg>

<milestone unit="speaker" n="paraśur uvāca"/>

<lg xml:id="BrP_163.35">
<l><seg type="pāda" n="a">śaṅkhacakragadāpāṇiṃ</seg> <seg type="pāda" n="b">tvāṃ paśye 'haṃ dvijottama</seg> </l>
<l><seg type="pāda" n="c">sahasrapādaśirasaṃ</seg> <seg type="pāda" n="d">sahasrākṣakaraṃ vibhum</seg> //</l>
</lg>

<lg xml:id="BrP_163.36">
<l><seg type="pāda" n="a">sarvabhūtaikanilayaṃ</seg> <seg type="pāda" n="b">chandorūpaṃ jaganmayam</seg> </l>
<l><seg type="pāda" n="c">tvām adya vipra paśyāmi</seg> <seg type="pāda" n="d">nāsti te pūrvakaṃ vapuḥ</seg> //</l>
</lg>

<lg xml:id="BrP_163.37">
<l><seg type="pāda" n="a">tasmāt prasādaye vipra</seg> <seg type="pāda" n="b">tvam eva śaraṇaṃ bhava</seg> </l>
<l><seg type="pāda" n="c">jñānaṃ dehi mahābuddhe</seg> <seg type="pāda" n="d">tīrthaṃ brūhy aghaniṣkṛtim</seg> //</l>
</lg>

<lg xml:id="BrP_163.38">
<l><seg type="pāda" n="a">mahatāṃ darśanaṃ brahmañ</seg> <seg type="pāda" n="b">jāyate nahi niṣphalam</seg> </l>
<l><seg type="pāda" n="c">dveṣād ajñānato vāpi</seg> <seg type="pāda" n="d">prasaṅgād vā pramādataḥ</seg> //</l>
</lg>

<lg xml:id="BrP_163.39">
<l><seg type="pāda" n="a">ayasaḥ sparśasaṃsparśo</seg> <seg type="pāda" n="b">rukmatvāyaiva jāyate</seg> //</l>
</lg>

<milestone unit="speaker" n="brahmovāca"/>

<lg xml:id="BrP_163.40">
<l><seg type="pāda" n="a">etad vākyaṃ samākarṇya</seg> <seg type="pāda" n="b">rākṣasena samīritam</seg> </l>
<l><seg type="pāda" n="c">śākalyaḥ kṛpayā prāha</seg> <seg type="pāda" n="d">varadā sā sarasvatī</seg> //</l>
</lg>

<lg xml:id="BrP_163.41">
<l><seg type="pāda" n="a">tavācirād daityapate</seg> <seg type="pāda" n="b">tataḥ stuhi janārdanam</seg> </l>
<l><seg type="pāda" n="c">manorathaphalaprāptau</seg> <seg type="pāda" n="d">nānyan nārāyaṇastuteḥ</seg> //</l>
</lg>

<lg xml:id="BrP_163.42">
<l><seg type="pāda" n="a">kiṃcid apy asti loke 'smin</seg> <seg type="pāda" n="b">kāraṇaṃ śṛṇu rākṣasa</seg> </l>
<l><seg type="pāda" n="c">prasannā tava sā devī</seg> <seg type="pāda" n="d">madvākyāc ca bhaviṣyati</seg> //</l>
</lg>

<milestone unit="speaker" n="brahmovāca"/>

<lg xml:id="BrP_163.43">
<l><seg type="pāda" n="a">tathety uktvā sa paraśur</seg> <seg type="pāda" n="b">gaṅgāṃ trailokyapāvanīm</seg> </l>
<l><seg type="pāda" n="c">snātvā śucir yatamanā</seg> <seg type="pāda" n="d">gaṅgām abhimukhaḥ sthitaḥ</seg> //</l>
</lg>

<lg xml:id="BrP_163.44">
<l><seg type="pāda" n="a">tatrāpaśyad divyarūpāṃ</seg> <seg type="pāda" n="b">divyagandhānulepanām</seg> </l>
<l><seg type="pāda" n="c">sarasvatīṃ jagaddhātrīṃ</seg> <seg type="pāda" n="d">śākalyavacane sthitām</seg> //</l>
</lg>

<lg xml:id="BrP_163.45">
<l><seg type="pāda" n="a">jagajjāḍyaharāṃ viśva</seg><seg type="pāda" n="b">jananīṃ bhuvaneśvarīm</seg> </l>
<l><seg type="pāda" n="c">tām uvāca vinītātmā</seg> <seg type="pāda" n="d">paraśur gatakalmaṣaḥ</seg> //</l>
</lg>

<milestone unit="speaker" n="paraśur uvāca"/>

<lg xml:id="BrP_163.46">
<l><seg type="pāda" n="a">guruḥ śākalya ity āha</seg> <seg type="pāda" n="b">mākāntaṃ stuhi vidhvajam</seg> </l>
<l><seg type="pāda" n="c">tava prasādāt sā śaktir</seg> <seg type="pāda" n="d">yathā me syāt tathā kuru</seg> //</l>
</lg>

<milestone unit="speaker" n="brahmovāca"/>

<lg xml:id="BrP_163.47">
<l><seg type="pāda" n="a">tathāstv iti ca sā prāha</seg> <seg type="pāda" n="b">paraśuṃ śrīsarasvatī</seg> </l>
<l><seg type="pāda" n="c">sarasvatyāḥ prasādena</seg> <seg type="pāda" n="d">paraśus taṃ janārdanam</seg> //</l>
</lg>

<lg xml:id="BrP_163.48">
<l><seg type="pāda" n="a">tuṣṭāva vividhair vākyais</seg> <seg type="pāda" n="b">tatas tuṣṭo 'bhavad dhariḥ</seg> </l>
<l><seg type="pāda" n="c">varaṃ prādād rākṣasāya</seg> <seg type="pāda" n="d">kṛpāsindhur janārdanaḥ</seg> //</l>
</lg>

<milestone unit="speaker" n="janārdana uvāca"/>

<lg xml:id="BrP_163.49">
<l><seg type="pāda" n="a">yad yan manogataṃ rakṣas</seg> <seg type="pāda" n="b">tat tat sarvaṃ bhaviṣyati</seg> //</l>
</lg>

<milestone unit="speaker" n="brahmovāca"/>

<lg xml:id="BrP_163.50">
<l><seg type="pāda" n="a">śākalyasya prasādena</seg> <seg type="pāda" n="b">gautamyāś ca prasādataḥ</seg> </l>
<l><seg type="pāda" n="c">sarasvatyāḥ prasādena</seg> <seg type="pāda" n="d">narasiṃhaprasādataḥ</seg> //</l>
</lg>

<lg xml:id="BrP_163.51">
<l><seg type="pāda" n="a">pāpiṣṭho 'pi tadā rakṣaḥ</seg> <seg type="pāda" n="b">paraśur divam eyivān</seg> </l>
<l><seg type="pāda" n="c">sarvatīrthāṅghripadmasya</seg> <seg type="pāda" n="d">prasādāc chārṅgadhanvanaḥ</seg> //</l>
</lg>

<lg xml:id="BrP_163.52">
<l><seg type="pāda" n="a">tataḥ prabhṛti tat tīrthaṃ</seg> <seg type="pāda" n="b">sārasvatam iti śrutam</seg> </l>
<l><seg type="pāda" n="c">tatra snānena dānena</seg> <seg type="pāda" n="d">viṣṇuloke mahīyate</seg> //</l>
</lg>

<lg xml:id="BrP_163.53">
<l><seg type="pāda" n="a">vāgjavaiṣṇavaśākalya</seg><seg type="pāda" n="b">paraśuprabhavāṇi hi</seg> </l>
<l><seg type="pāda" n="c">bahūny abhūvaṃs tīrthāni</seg> <seg type="pāda" n="d">tasmin vai śvetaparvate</seg> //</l>
</lg>

<milestone unit="speaker" n="brahmovāca"/>

<lg xml:id="BrP_164.1">
<l><seg type="pāda" n="a">ciccikātīrtham ity uktaṃ</seg> <seg type="pāda" n="b">sarvarogavināśanam</seg> </l>
<l><seg type="pāda" n="c">sarvacintāpraharaṇaṃ</seg> <seg type="pāda" n="d">sarvaśāntikaraṃ nṛṇām</seg> //</l>
</lg>

<lg xml:id="BrP_164.2">
<l><seg type="pāda" n="a">tasya svarūpaṃ vakṣyāmi</seg> <seg type="pāda" n="b">śubhre tasmin nagottame</seg> </l>
<l><seg type="pāda" n="c">gaṅgāyā uttare pāre</seg> <seg type="pāda" n="d">yatra devo gadādharaḥ</seg> //</l>
</lg>

<lg xml:id="BrP_164.3">
<l><seg type="pāda" n="a">ciccikaḥ pakṣirāṭ tatra</seg> <seg type="pāda" n="b">bheruṇḍo yo 'bhidhīyate</seg> </l>
<l><seg type="pāda" n="c">sadā vasati tatraiva</seg> <seg type="pāda" n="d">māṃsāśī śvetaparvate</seg> //</l>
</lg>

<lg xml:id="BrP_164.4">
<l><seg type="pāda" n="a">nānāpuṣpaphalākīrṇaiḥ</seg> <seg type="pāda" n="b">sarvartukusumair nagaiḥ</seg> </l>
<l><seg type="pāda" n="c">sevite dvijamukhyaiś ca</seg> <seg type="pāda" n="d">gautamyā copaśobhite</seg> //</l>
</lg>

<lg xml:id="BrP_164.5">
<l><seg type="pāda" n="a">siddhacāraṇagandharva</seg><seg type="pāda" n="b">kiṃnarāmarasaṃkule</seg> </l>
<l><seg type="pāda" n="c">tatsamīpe nagaḥ kaścid</seg> <seg type="pāda" n="d">dvipadāṃ ca catuṣpadām</seg> //</l>
</lg>

<lg xml:id="BrP_164.6">
<l><seg type="pāda" n="a">rogārtikṣuttṛṣācintā</seg><seg type="pāda" n="b">maraṇānāṃ na bhājanam</seg> </l>
<l><seg type="pāda" n="c">evaṃ guṇānvite śaile</seg> <seg type="pāda" n="d">nānāmunigaṇāvṛte</seg> //</l>
</lg>

<lg xml:id="BrP_164.7">
<l><seg type="pāda" n="a">pūrvadeśādhipaḥ kaścit</seg> <seg type="pāda" n="b">pavamāna iti śrutaḥ</seg> </l>
<l><seg type="pāda" n="c">kṣatradharmarataḥ śrīmān</seg> <seg type="pāda" n="d">devabrāhmaṇapālakaḥ</seg> //</l>
</lg>

<lg xml:id="BrP_164.8">
<l><seg type="pāda" n="a">balena mahatā yuktaḥ</seg> <seg type="pāda" n="b">sapurodhā vanaṃ yayau</seg> </l>
<l><seg type="pāda" n="c">reme strībhir manojñābhir</seg> <seg type="pāda" n="d">nṛtyavāditrajaiḥ sukhaiḥ</seg> //</l>
</lg>

<lg xml:id="BrP_164.9">
<l><seg type="pāda" n="a">sa ca evaṃ dhanuṣpāṇir</seg> <seg type="pāda" n="b">mṛgayāśīlibhir vṛtaḥ</seg> </l>
<l><seg type="pāda" n="c">evaṃ bhraman kadācit sa</seg> <seg type="pāda" n="d">śrānto drumam upāgataḥ</seg> //</l>
</lg>

<lg xml:id="BrP_164.10">
<l><seg type="pāda" n="a">gautamītīrasaṃbhūtaṃ</seg> <seg type="pāda" n="b">nānāpakṣigaṇair vṛtam</seg> </l>
<l><seg type="pāda" n="c">āśramāṇāṃ gṛhapatiṃ</seg> <seg type="pāda" n="d">dharmajñam iva sevitam</seg> //</l>
</lg>

<lg xml:id="BrP_164.11">
<l><seg type="pāda" n="a">tam āśritya nagaśreṣṭhaṃ</seg> <seg type="pāda" n="b">pavamāno nṛpottamaḥ</seg> </l>
<l><seg type="pāda" n="c">sa viśrānto janavṛta</seg> <seg type="pāda" n="d">īkṣāṃ cakre nagottamam</seg> //</l>
</lg>

<lg xml:id="BrP_164.12">
<l><seg type="pāda" n="a">tatrāpaśyad dvijaṃ sthūlaṃ</seg> <seg type="pāda" n="b">dvimukhaṃ śobhanākṛtim</seg> </l>
<l><seg type="pāda" n="c">cintāviṣṭaṃ tathā śrāntaṃ</seg> <seg type="pāda" n="d">tam apṛcchan nṛpottamaḥ</seg> //</l>
</lg>

<milestone unit="speaker" n="rājovāca"/>

<lg xml:id="BrP_164.13">
<l><seg type="pāda" n="a">ko bhavān dvimukhaḥ pakṣī</seg> <seg type="pāda" n="b">cintāvān iva lakṣyase</seg> </l>
<l><seg type="pāda" n="c">naivātra kaścid duḥkhārtaḥ</seg> <seg type="pāda" n="d">kasmāt tvaṃ duḥkham āgataḥ</seg> //</l>
</lg>

<milestone unit="speaker" n="brahmovāca"/>

<lg xml:id="BrP_164.14">
<l><seg type="pāda" n="a">tataḥ provāca nṛpatiṃ</seg> <seg type="pāda" n="b">pavamānaṃ śanaiḥ śanaiḥ</seg> </l>
<l><seg type="pāda" n="c">samāśvastamanāḥ pakṣī</seg> <seg type="pāda" n="d">cicciko niḥśvasan muhuḥ</seg> //</l>
</lg>

<milestone unit="speaker" n="ciccika uvāca"/>

<lg xml:id="BrP_164.15">
<l><seg type="pāda" n="a">matto bhayaṃ na cānyeṣāṃ</seg> <seg type="pāda" n="b">mama vānyopapāditam</seg> </l>
<l><seg type="pāda" n="c">nānāpuṣpaphalākīrṇaṃ</seg> <seg type="pāda" n="d">munibhiḥ parisevitam</seg> //</l>
</lg>

<lg xml:id="BrP_164.16">
<l><seg type="pāda" n="a">paśyeyaṃ śūnyam evādriṃ</seg> <seg type="pāda" n="b">tataḥ śocāmi mām aham</seg> </l>
<l><seg type="pāda" n="c">na labhāmi sukhaṃ kiṃcin</seg> <seg type="pāda" n="d">na tṛpyāmi kadācana</seg> </l>
<l><seg type="pāda" n="e">nidrāṃ prāpnomi na kvāpi</seg> <seg type="pāda" n="f">na viśrāntiṃ na nirvṛtim</seg> //</l>
</lg>

<milestone unit="speaker" n="brahmovāca"/>

<lg xml:id="BrP_164.17">
<l><seg type="pāda" n="a">dvimukhasya dvijasyoktaṃ</seg> <seg type="pāda" n="b">śrutvā rājātivismitaḥ</seg> //</l>
</lg>

<milestone unit="speaker" n="rājovāca"/>

<lg xml:id="BrP_164.18">
<l><seg type="pāda" n="a">ko bhavān kiṃ kṛtaṃ pāpaṃ</seg> <seg type="pāda" n="b">kasmāc chūnyaś ca parvataḥ</seg> </l>
<l><seg type="pāda" n="c">ekenāsyena tṛpyanti</seg> <seg type="pāda" n="d">prāṇino 'tra nagottame</seg> //</l>
</lg>

<lg xml:id="BrP_164.19">
<l><seg type="pāda" n="a">kim utāsyadvayena tvaṃ</seg> <seg type="pāda" n="b">na tṛptim upayāsyasi</seg> </l>
<l><seg type="pāda" n="c">kiṃ vā te duṣkṛtaṃ prāptam</seg> <seg type="pāda" n="d">iha janmany atho purā</seg> //</l>
</lg>

<lg xml:id="BrP_164.20">
<l><seg type="pāda" n="a">tat sarvaṃ śaṃsa me satyaṃ</seg> <seg type="pāda" n="b">trāsye tvāṃ mahato bhayāt</seg> //</l>
</lg>

<milestone unit="speaker" n="brahmovāca"/>

<lg xml:id="BrP_164.21">
<l><seg type="pāda" n="a">rājānaṃ taṃ dvijaḥ prāha</seg> <seg type="pāda" n="b">niḥśvasann atha ciccikaḥ</seg> //</l>
</lg>

<milestone unit="speaker" n="ciccika uvāca"/>

<lg xml:id="BrP_164.22">
<l><seg type="pāda" n="a">vakṣye 'haṃ tvāṃ pūrvavṛttaṃ</seg> <seg type="pāda" n="b">pavamāna śṛṇuṣva tat</seg> </l>
<l><seg type="pāda" n="c">ahaṃ dvijātipravaro</seg> <seg type="pāda" n="d">vedavedāṅgapāragaḥ</seg> //</l>
</lg>

<lg xml:id="BrP_164.23">
<l><seg type="pāda" n="a">kulīno viditaprājñaḥ</seg> <seg type="pāda" n="b">kāryahantā kalipriyaḥ</seg> </l>
<l><seg type="pāda" n="c">vade puras tathā pṛṣṭhe</seg> <seg type="pāda" n="d">anyad anyac ca jantuṣu</seg> //</l>
</lg>

<lg xml:id="BrP_164.24">
<l><seg type="pāda" n="a">paravṛddhyā sadā duḥkhī</seg> <seg type="pāda" n="b">māyayā viśvavañcakaḥ</seg> </l>
<l><seg type="pāda" n="c">kṛtaghnaḥ satyarahitaḥ</seg> <seg type="pāda" n="d">paranindāvicakṣaṇaḥ</seg> //</l>
</lg>

<lg xml:id="BrP_164.25">
<l><seg type="pāda" n="a">mitrasvāmigurudrohī</seg> <seg type="pāda" n="b">dambhācāro 'tinirghṛṇaḥ</seg> </l>
<l><seg type="pāda" n="c">manasā karmaṇā vācā</seg> <seg type="pāda" n="d">tāpayāmi janān bahūn</seg> //</l>
</lg>

<lg xml:id="BrP_164.26">
<l><seg type="pāda" n="a">ayam eva vinodo me</seg> <seg type="pāda" n="b">sadā yat parahiṃsanam</seg> </l>
<l><seg type="pāda" n="c">yugmabhedaṃ gaṇocchedaṃ</seg> <seg type="pāda" n="d">maryādābhedanaṃ sadā</seg> //</l>
</lg>

<lg xml:id="BrP_164.27">
<l><seg type="pāda" n="a">karomi nirvicāro 'haṃ</seg> <seg type="pāda" n="b">vidvatsevāparāṅmukhaḥ</seg> </l>
<l><seg type="pāda" n="c">na mayā sadṛśaḥ kaścit</seg> <seg type="pāda" n="d">pātakī bhavanatraye</seg> //</l>
</lg>

<lg xml:id="BrP_164.28">
<l><seg type="pāda" n="a">tenāhaṃ dvimukho jātas</seg> <seg type="pāda" n="b">tāpanād duḥkhabhāgy aham</seg> </l>
<l><seg type="pāda" n="c">tasmād duḥkhena saṃtaptaḥ</seg> <seg type="pāda" n="d">śūnyo 'yaṃ parvato mama</seg> //</l>
</lg>

<lg xml:id="BrP_164.29">
<l><seg type="pāda" n="a">anyac ca śṛṇu bhūpāla</seg> <seg type="pāda" n="b">vākyaṃ dharmārthasaṃhitam</seg> </l>
<l><seg type="pāda" n="c">brahmahatyāsamaṃ pāpaṃ</seg> <seg type="pāda" n="d">tad vinā tad avāpyate</seg> //</l>
</lg>

<lg xml:id="BrP_164.30">
<l><seg type="pāda" n="a">kṣatriyaḥ saṃgaraṃ gatvā</seg> <seg type="pāda" n="b">athavānyatra saṃgarāt</seg> </l>
<l><seg type="pāda" n="c">palāyantaṃ nyastaśastraṃ</seg> <seg type="pāda" n="d">viśvastaṃ ca parāṅmukham</seg> //</l>
</lg>

<lg xml:id="BrP_164.31">
<l><seg type="pāda" n="a">avijñātaṃ copaviṣṭaṃ</seg> <seg type="pāda" n="b">bibhemīti ca vādinam</seg> </l>
<l><seg type="pāda" n="c">taṃ yadi kṣatriyo hanyāt</seg> <seg type="pāda" n="d">sa tu syād brahmaghātakaḥ</seg> //</l>
</lg>

<lg xml:id="BrP_164.32">
<l><seg type="pāda" n="a">adhītaṃ vismarati yas</seg> <seg type="pāda" n="b">tvaṃ karoti tathottamam</seg> </l>
<l><seg type="pāda" n="c">anādaraṃ ca guruṣu</seg> <seg type="pāda" n="d">tam āhur brahmaghātakam</seg> //</l>
</lg>

<lg xml:id="BrP_164.33">
<l><seg type="pāda" n="a">pratyakṣe ca priyaṃ vakti</seg> <seg type="pāda" n="b">parokṣe paruṣāṇi ca</seg> </l>
<l><seg type="pāda" n="c">anyad dhṛdi vacasy anyat</seg> <seg type="pāda" n="d">karoty anyat sadaiva yaḥ</seg> //</l>
</lg>

<lg xml:id="BrP_164.34">
<l><seg type="pāda" n="a">gurūṇāṃ śapathaṃ kartā</seg> <seg type="pāda" n="b">dveṣṭā brāhmaṇanindakaḥ</seg> </l>
<l><seg type="pāda" n="c">mithyā vinītaḥ pāpātmā</seg> <seg type="pāda" n="d">sa tu syād brahmaghātakaḥ</seg> //</l>
</lg>

<lg xml:id="BrP_164.35">
<l><seg type="pāda" n="a">devaṃ vedam athādhyātmaṃ</seg> <seg type="pāda" n="b">dharmabrāhmaṇasaṃgatim</seg> </l>
<l><seg type="pāda" n="c">etān nindati yo dveṣāt</seg> <seg type="pāda" n="d">sa tu syād brahmaghātakaḥ</seg> //</l>
</lg>

<lg xml:id="BrP_164.36">
<l><seg type="pāda" n="a">evaṃ bhūto 'py ahaṃ rājan</seg> <seg type="pāda" n="b">dambhārthaṃ lajjayā tathā</seg> </l>
<l><seg type="pāda" n="c">sadvṛtta iva varte 'haṃ</seg> <seg type="pāda" n="d">tasmād rājan dvijo 'bhavam</seg> //</l>
</lg>

<lg xml:id="BrP_164.37">
<l><seg type="pāda" n="a">evaṃ bhūto 'pi satkarma</seg> <seg type="pāda" n="b">kiṃcit kartāsmi kutracit</seg> </l>
<l><seg type="pāda" n="c">tenāhaṃ karmaṇā rājan</seg> <seg type="pāda" n="d">svataḥ smartā purā kṛtam</seg> //</l>
</lg>

<milestone unit="speaker" n="brahmovāca"/>

<lg xml:id="BrP_164.38">
<l><seg type="pāda" n="a">tac ciccikavacaḥ śrutvā</seg> <seg type="pāda" n="b">pavamānaḥ suvismitaḥ</seg> </l>
<l><seg type="pāda" n="c">karmaṇā kena te muktir</seg> <seg type="pāda" n="d">ity āha nṛpatir dvijam</seg> //</l>
</lg>

<lg xml:id="BrP_164.39">
<l><seg type="pāda" n="a">iti tasya vacaḥ śrutvā</seg> <seg type="pāda" n="b">nṛpatiṃ prāha pakṣirāṭ</seg> //</l>
</lg>

<milestone unit="speaker" n="ciccika uvāca"/>

<lg xml:id="BrP_164.40">
<l><seg type="pāda" n="a">asminn eva nagaśreṣṭhe</seg> <seg type="pāda" n="b">gautamyā uttare taṭe</seg> </l>
<l><seg type="pāda" n="c">gadādharaṃ nāma tīrthaṃ</seg> <seg type="pāda" n="d">tatra māṃ naya suvrata</seg> //</l>
</lg>

<lg xml:id="BrP_164.41">
<l><seg type="pāda" n="a">tad dhi tīrthaṃ puṇyatamaṃ</seg> <seg type="pāda" n="b">sarvapāpapraṇāśanam</seg> </l>
<l><seg type="pāda" n="c">sarvakāmapradaṃ ceti</seg> <seg type="pāda" n="d">mahadbhir munibhiḥ śrutam</seg> //</l>
</lg>

<lg xml:id="BrP_164.42">
<l><seg type="pāda" n="a">na gautamyās tathā viṣṇor</seg> <seg type="pāda" n="b">aparaṃ kleśanāśanam</seg> </l>
<l><seg type="pāda" n="c">sarvabhāvena tat tīrthaṃ</seg> <seg type="pāda" n="d">paśyeyam iti me matiḥ</seg> //</l>
</lg>

<lg xml:id="BrP_164.43">
<l><seg type="pāda" n="a">matkṛtena prayatnena</seg> <seg type="pāda" n="b">naitac chakyaṃ kadācana</seg> </l>
<l><seg type="pāda" n="c">katham ākāṅkṣitaprāptir</seg> <seg type="pāda" n="d">bhaved duṣkṛtakarmaṇām</seg> //</l>
</lg>

<lg xml:id="BrP_164.44">
<l><seg type="pāda" n="a">saprayatno 'py ahaṃ vīra</seg> <seg type="pāda" n="b">na paśye tat suduṣkaram</seg> </l>
<l><seg type="pāda" n="c">tasmāt tava prasādāc ca</seg> <seg type="pāda" n="d">paśyeyaṃ hi gadādharam</seg> //</l>
</lg>

<lg xml:id="BrP_164.45">
<l><seg type="pāda" n="a">avijñāpitaduḥkhajñaṃ</seg> <seg type="pāda" n="b">karuṇāvaruṇālayam</seg> </l>
<l><seg type="pāda" n="c">yasmin dṛṣṭe bhavakleśā</seg> <seg type="pāda" n="d">na dṛśyante punar naraiḥ</seg> //</l>
</lg>

<lg xml:id="BrP_164.46">
<l><seg type="pāda" n="a">dṛṣṭvaiva taṃ divaṃ yāsye</seg> <seg type="pāda" n="b">prasādāt tava suvrata</seg> //</l>
</lg>

<milestone unit="speaker" n="brahmovāca"/>

<lg xml:id="BrP_164.47">
<l><seg type="pāda" n="a">evam uktaḥ sa nṛpatiś</seg> <seg type="pāda" n="b">ciccikena dvijanmanā</seg> </l>
<l><seg type="pāda" n="c">darśayām āsa taṃ devaṃ</seg> <seg type="pāda" n="d">tāṃ ca gaṅgāṃ dvijanmane</seg> //</l>
</lg>

<lg xml:id="BrP_164.48">
<l><seg type="pāda" n="a">tataḥ sa ciccikaḥ snātvā</seg> <seg type="pāda" n="b">gaṅgāṃ trailokyapāvanīm</seg> //</l>
</lg>

<milestone unit="speaker" n="ciccika uvāca"/>

<lg xml:id="BrP_164.49">
<l><seg type="pāda" n="a">gaṅge gautami yāvat tvāṃ</seg> <seg type="pāda" n="b">trijagatpāvanīṃ naraḥ</seg> </l>
<l><seg type="pāda" n="c">na paśyaty ucyate tāvad</seg> <seg type="pāda" n="d">ihāmutrāpi pātakī</seg> //</l>
</lg>

<lg xml:id="BrP_164.50">
<l><seg type="pāda" n="a">tasmāt sarvāgasam api</seg> <seg type="pāda" n="b">mām uddhara saridvare</seg> </l>
<l><seg type="pāda" n="c">saṃsāre dehinām anyā</seg> <seg type="pāda" n="d">na gatiḥ kāpi kutracit</seg> </l>
<l><seg type="pāda" n="e">tvāṃ vinā viṣṇucaraṇa</seg><seg type="pāda" n="f">saroruhasamudbhave</seg> //</l>
</lg>

<milestone unit="speaker" n="brahmovāca"/>

<lg xml:id="BrP_164.51">
<l><seg type="pāda" n="a">iti śraddhāviśuddhātmā</seg> <seg type="pāda" n="b">gaṅgaikaśaraṇo dvijaḥ</seg> </l>
<l><seg type="pāda" n="c">snānaṃ cakre smarann antar</seg> <seg type="pāda" n="d">gaṅge trāyasva mām iti</seg> //</l>
</lg>

<lg xml:id="BrP_164.52">
<l><seg type="pāda" n="a">gadādharaṃ tato natvā</seg> <seg type="pāda" n="b">paśyatsu nagavāsiṣu</seg> </l>
<l><seg type="pāda" n="c">pavamānābhyanujñātas</seg> <seg type="pāda" n="d">tadaiva divam ākramat</seg> //</l>
</lg>

<lg xml:id="BrP_164.53">
<l><seg type="pāda" n="a">pavamānaḥ svanagaraṃ</seg> <seg type="pāda" n="b">prayayau sānugas tataḥ</seg> </l>
<l><seg type="pāda" n="c">tataḥ prabhṛti tat tīrthaṃ</seg> <seg type="pāda" n="d">pāvamānaṃ saciccikam</seg> //</l>
</lg>

<lg xml:id="BrP_164.54">
<l><seg type="pāda" n="a">gadādharaṃ koṭitīrtham</seg> <seg type="pāda" n="b">iti vedavido viduḥ</seg> </l>
<l><seg type="pāda" n="c">koṭikoṭiguṇaṃ karma</seg> <seg type="pāda" n="d">kṛtaṃ tatra bhaven nṛṇām</seg> //</l>
</lg>

<milestone unit="speaker" n="brahmovāca"/>

<lg xml:id="BrP_165.1">
<l><seg type="pāda" n="a">bhadratīrtham iti proktaṃ</seg> <seg type="pāda" n="b">sarvāniṣṭanivāraṇam</seg> </l>
<l><seg type="pāda" n="c">sarvapāpapraśamanaṃ</seg> <seg type="pāda" n="d">mahāśāntipradāyakam</seg> //</l>
</lg>

<lg xml:id="BrP_165.2">
<l><seg type="pāda" n="a">ādityasya priyā bhāryā</seg> <seg type="pāda" n="b">uṣā tvāṣṭrī pativratā</seg> </l>
<l><seg type="pāda" n="c">chāyāpi bhāryā savitus</seg> <seg type="pāda" n="d">tasyāḥ putraḥ śanaiścaraḥ</seg> //</l>
</lg>

<lg xml:id="BrP_165.3">
<l><seg type="pāda" n="a">tasya svasā viṣṭir iti</seg> <seg type="pāda" n="b">bhīṣaṇā pāparūpiṇī</seg> </l>
<l><seg type="pāda" n="c">tāṃ kanyāṃ savitā kasmai</seg> <seg type="pāda" n="d">dadāmīti matiṃ dadhe</seg> //</l>
</lg>

<lg xml:id="BrP_165.4">
<l><seg type="pāda" n="a">yasmai yasmai dātukāmaḥ</seg> <seg type="pāda" n="b">sūryo lokaguruḥ prabhuḥ</seg> </l>
<l><seg type="pāda" n="c">tac chrutvā bhīṣaṇā ceti</seg> <seg type="pāda" n="d">kiṃ kurmo bhāryayānayā</seg> </l>
<l><seg type="pāda" n="e">evaṃ tu vartamāne sā</seg> <seg type="pāda" n="f">pitaraṃ prāha duḥkhitā</seg> //</l>
</lg>

<milestone unit="speaker" n="viṣṭir uvāca"/>

<lg xml:id="BrP_165.6">
<l><seg type="pāda" n="a">bālām eva pitā yas tu</seg> <seg type="pāda" n="b">dadyāt kanyāṃ surūpiṇe</seg> </l>
<l><seg type="pāda" n="c">sa kṛtārtho bhavel loke</seg> <seg type="pāda" n="d">na ced duṣkṛtavān pitā</seg> //</l>
</lg>

<lg xml:id="BrP_165.7">
<l><seg type="pāda" n="a">caturthād vatsarād ūrdhvaṃ</seg> <seg type="pāda" n="b">yāvan na daśamātyayaḥ</seg> </l>
<l><seg type="pāda" n="c">tāvad vivāhaḥ kanyāyāḥ</seg> <seg type="pāda" n="d">pitrā kāryaḥ prayatnataḥ</seg> //</l>
</lg>

<lg xml:id="BrP_165.8">
<l><seg type="pāda" n="a">śrīmate viduṣe yūne</seg> <seg type="pāda" n="b">kulīnāya yaśasvine</seg> </l>
<l><seg type="pāda" n="c">udārāya sanāthāya</seg> <seg type="pāda" n="d">kanyā deyā varāya vai</seg> //</l>
</lg>

<lg xml:id="BrP_165.9">
<l><seg type="pāda" n="a">etac ced anyathā kuryāt</seg> <seg type="pāda" n="b">pitā sa nirayī sadā</seg> </l>
<l><seg type="pāda" n="c">dharmasya sādhanaṃ kanyā</seg> <seg type="pāda" n="d">viduṣām api bhāskara</seg> //</l>
</lg>

<lg xml:id="BrP_165.10">
<l><seg type="pāda" n="a">narakasyeva mūrkhāṇāṃ</seg> <seg type="pāda" n="b">kāmopahatacetasām</seg> </l>
<l><seg type="pāda" n="c">ekataḥ pṛthivī kṛtsnā</seg> <seg type="pāda" n="d">saśailavanakānanā</seg> //</l>
</lg>

<lg xml:id="BrP_165.11">
<l><seg type="pāda" n="a">svalaṃkṛtopādhihīnā</seg> <seg type="pāda" n="b">sukanyā caikataḥ smṛtā</seg> </l>
<l><seg type="pāda" n="c">vikrīṇīte yaś ca kanyām</seg> <seg type="pāda" n="d">aśvaṃ vā gāṃ tilān api</seg> //</l>
</lg>

<lg xml:id="BrP_165.12">
<l><seg type="pāda" n="a">na tasya rauravādibhyaḥ</seg> <seg type="pāda" n="b">kadācin niṣkṛtir bhavet</seg> </l>
<l><seg type="pāda" n="c">vivāhātikramaḥ kāryo</seg> <seg type="pāda" n="d">na kanyāyāḥ kadācana</seg> //</l>
</lg>

<lg xml:id="BrP_165.13">
<l><seg type="pāda" n="a">tasmin kṛte yat pituḥ syāt</seg> <seg type="pāda" n="b">pāpaṃ tat kena kathyate</seg> </l>
<l><seg type="pāda" n="c">yāval lajjāṃ na jānāti</seg> <seg type="pāda" n="d">yāvat krīḍati pāṃśubhiḥ</seg> //</l>
</lg>

<lg xml:id="BrP_165.14">
<l><seg type="pāda" n="a">tāvat kanyā pradātavyā</seg> <seg type="pāda" n="b">no cet pitror adhogatiḥ</seg> </l>
<l><seg type="pāda" n="c">pituḥ svarūpaṃ putraḥ syād</seg> <seg type="pāda" n="d">yaḥ pitā putra eva saḥ</seg> //</l>
</lg>

<lg xml:id="BrP_165.15">
<l><seg type="pāda" n="a">ātmanaḥ sukhitāṃ loke</seg> <seg type="pāda" n="b">ko na kuryāt karoti ca</seg> </l>
<l><seg type="pāda" n="c">yat kanyāyāṃ pitā kuryād</seg> <seg type="pāda" n="d">dānaṃ pūjanam īkṣaṇam</seg> //</l>
</lg>

<lg xml:id="BrP_165.16">
<l><seg type="pāda" n="a">yat kṛtaṃ tat kṛtaṃ vidyāt</seg> <seg type="pāda" n="b">tāsu dattaṃ tad akṣayam</seg> </l>
<l><seg type="pāda" n="c">yad dattaṃ tāsu kanyāsu</seg> <seg type="pāda" n="d">tad ānantyāya kalpate</seg> //</l>
</lg>

<lg xml:id="BrP_165.17">
<l><seg type="pāda" n="a">putreṣu caiva pautreṣu</seg> <seg type="pāda" n="b">ko na kuryāt sukhaṃ rave</seg> </l>
<l><seg type="pāda" n="c">karoti yaḥ kanyakānāṃ</seg> <seg type="pāda" n="d">sa saṃpadbhājanaṃ bhavet</seg> //</l>
</lg>

<milestone unit="speaker" n="brahmovāca"/>

<lg xml:id="BrP_165.18">
<l><seg type="pāda" n="a">evaṃ tāṃ vādinīṃ kanyāṃ</seg> <seg type="pāda" n="b">viṣṭiṃ provāca bhāskaraḥ</seg> //</l>
</lg>

<milestone unit="speaker" n="sūrya uvāca"/>

<lg xml:id="BrP_165.19">
<l><seg type="pāda" n="a">kiṃ karomi na gṛhṇāti</seg> <seg type="pāda" n="b">tvāṃ kaścid bhīṣaṇākṛtim</seg> </l>
<l><seg type="pāda" n="c">kulaṃ rūpaṃ vayo vittaṃ</seg> <seg type="pāda" n="d">vidyāṃ vṛttaṃ suśīlatām</seg> //</l>
</lg>

<lg xml:id="BrP_165.20">
<l><seg type="pāda" n="a">mithaḥ paśyanti saṃbandhe</seg> <seg type="pāda" n="b">vivāhe strīṣu puṃsu ca</seg> </l>
<l><seg type="pāda" n="c">asmāsu sarvam apy asti</seg> <seg type="pāda" n="d">vinā tava guṇaiḥ śubhe</seg> </l>
<l><seg type="pāda" n="e">kiṃ karomi kva dāsyāmi</seg> <seg type="pāda" n="f">vṛthā māṃ dhik karoṣi kim</seg> //</l>
</lg>

<milestone unit="speaker" n="brahmovāca"/>

<lg xml:id="BrP_165.21">
<l><seg type="pāda" n="a">evam uktvā punas tāṃ ca</seg> <seg type="pāda" n="b">viṣṭiṃ provāca bhāskaraḥ</seg> //</l>
</lg>

<milestone unit="speaker" n="sūrya uvāca"/>

<lg xml:id="BrP_165.22">
<l><seg type="pāda" n="a">yasmai kasmai ca dātavyā</seg> <seg type="pāda" n="b">tvaṃ vai yady anumanyase</seg> </l>
<l><seg type="pāda" n="c">dīyase 'dya mayā viṣṭe</seg> <seg type="pāda" n="d">anujānīhi māṃ tataḥ</seg> //</l>
</lg>

<milestone unit="speaker" n="brahmovāca"/>

<lg xml:id="BrP_165.23">
<l><seg type="pāda" n="a">pitaraṃ prāha sā viṣṭir</seg> <seg type="pāda" n="b">bhartā putrā dhanaṃ sukham</seg> </l>
<l><seg type="pāda" n="c">āyū rūpaṃ ca saṃprītir</seg> <seg type="pāda" n="d">jāyate prāktanānugam</seg> //</l>
</lg>

<lg xml:id="BrP_165.24">
<l><seg type="pāda" n="a">yat purā vihitaṃ karma</seg> <seg type="pāda" n="b">prāṇinā sādhv asādhu vā</seg> </l>
<l><seg type="pāda" n="c">phalaṃ tadanurodhena</seg> <seg type="pāda" n="d">prāpyate 'pi bhavāntare</seg> //</l>
</lg>

<lg xml:id="BrP_165.25">
<l><seg type="pāda" n="a">svadoṣa eva tat pitrā</seg> <seg type="pāda" n="b">parihartavya ādarāt</seg> </l>
<l><seg type="pāda" n="c">tādṛg eva phalaṃ tu syād</seg> <seg type="pāda" n="d">yādṛg ācaritaṃ purā</seg> //</l>
</lg>

<lg xml:id="BrP_165.26">
<l><seg type="pāda" n="a">tasmāt taddānasaṃbandhaṃ</seg> <seg type="pāda" n="b">svavaṃśānugataṃ pitā</seg> </l>
<l><seg type="pāda" n="c">karoti śeṣaṃ daivena</seg> <seg type="pāda" n="d">yad bhāvyaṃ tad bhaviṣyati</seg> //</l>
</lg>

<milestone unit="speaker" n="brahmovāca"/>

<lg xml:id="BrP_165.27">
<l><seg type="pāda" n="a">tac chrutvā duhitur vākyaṃ</seg> <seg type="pāda" n="b">tvaṣṭuḥ putrāya bhīṣaṇām</seg> </l>
<l><seg type="pāda" n="c">viśvarūpāya tāṃ prādād</seg> <seg type="pāda" n="d">viṣṭiṃ lokabhayaṃkarīm</seg> //</l>
</lg>

<lg xml:id="BrP_165.28">
<l><seg type="pāda" n="a">viśvarūpo 'pi tadvac ca</seg> <seg type="pāda" n="b">bhīṣaṇo bhīṣaṇākṛtiḥ</seg> </l>
<l><seg type="pāda" n="c">evaṃ mithaḥ saṃcaratoḥ</seg> <seg type="pāda" n="d">śīlarūpasamānayoḥ</seg> //</l>
</lg>

<lg xml:id="BrP_165.29">
<l><seg type="pāda" n="a">prītiḥ kadācid vaiṣamyaṃ</seg> <seg type="pāda" n="b">daṃpatyor abhavan mithaḥ</seg> </l>
<l><seg type="pāda" n="c">gaṇḍo nāmābhavat putro</seg> <seg type="pāda" n="d">hy atigaṇḍas tathaiva ca</seg> //</l>
</lg>

<lg xml:id="BrP_165.30">
<l><seg type="pāda" n="a">raktākṣaḥ krodhanaś caiva</seg> <seg type="pāda" n="b">vyayo durmukha eva ca</seg> </l>
<l><seg type="pāda" n="c">tebhyaḥ kanīyān abhavad</seg> <seg type="pāda" n="d">dharṣaṇo nāma puṇyabhāk</seg> //</l>
</lg>

<lg xml:id="BrP_165.31">
<l><seg type="pāda" n="a">sutaḥ suśīlaḥ subhagaḥ</seg> <seg type="pāda" n="b">śāntaḥ śuddhamatiḥ śuciḥ</seg> </l>
<l><seg type="pāda" n="c">sa kadācid yamagṛhaṃ</seg> <seg type="pāda" n="d">draṣṭuṃ mātulam abhyagāt</seg> //</l>
</lg>

<lg xml:id="BrP_165.32">
<l><seg type="pāda" n="a">sa dadarśa bahūñ jantūn</seg> <seg type="pāda" n="b">svargasthān iva duḥkhinaḥ</seg> </l>
<l><seg type="pāda" n="c">sa mātulaṃ tu papraccha</seg> <seg type="pāda" n="d">natvā dharmaṃ sanātanam</seg> //</l>
</lg>

<milestone unit="speaker" n="harṣaṇa uvāca"/>

<lg xml:id="BrP_165.33">
<l><seg type="pāda" n="a">ka ime sukhinas tāta</seg> <seg type="pāda" n="b">pacyante narake ca ke</seg> //</l>
</lg>

<milestone unit="speaker" n="brahmovāca"/>

<lg xml:id="BrP_165.34">
<l><seg type="pāda" n="a">evaṃ pṛṣṭo dharmarājaḥ</seg> <seg type="pāda" n="b">sarvaṃ prāha yathārthavat</seg> </l>
<l><seg type="pāda" n="c">tatkarmaṇāṃ gatiṃ sarvām</seg> <seg type="pāda" n="d">aśeṣeṇa nyavedayat</seg> //</l>
</lg>

<milestone unit="speaker" n="yama uvāca"/>

<lg xml:id="BrP_165.35">
<l><seg type="pāda" n="a">vihitasya na kurvanti</seg> <seg type="pāda" n="b">ye kadācid atikramam</seg> </l>
<l><seg type="pāda" n="c">na te paśyanti nirayaṃ</seg> <seg type="pāda" n="d">kadācid api mānavāḥ</seg> //</l>
</lg>

<lg xml:id="BrP_165.36">
<l><seg type="pāda" n="a">na mānayanti ye śāstraṃ</seg> <seg type="pāda" n="b">nācāraṃ na bahuśrutān</seg> </l>
<l><seg type="pāda" n="c">vihitātikramaṃ kuryur</seg> <seg type="pāda" n="d">ye te narakagāminaḥ</seg> //</l>
</lg>

<milestone unit="speaker" n="brahmovāca"/>

<lg xml:id="BrP_165.37">
<l><seg type="pāda" n="a">sa tu śrutvā dharmavākyaṃ</seg> <seg type="pāda" n="b">harṣaṇaḥ punar abravīt</seg> //</l>
</lg>

<milestone unit="speaker" n="harṣaṇa uvāca"/>

<lg xml:id="BrP_165.38">
<l><seg type="pāda" n="a">pitā tvāṣṭro bhīṣaṇaś ca</seg> <seg type="pāda" n="b">mātā viṣṭiś ca bhīṣaṇā</seg> </l>
<l><seg type="pāda" n="c">bhrātaraś ca mahātmāno</seg> <seg type="pāda" n="d">yena te śāntabuddhayaḥ</seg> //</l>
</lg>

<lg xml:id="BrP_165.39">
<l><seg type="pāda" n="a">surūpāś ca bhaviṣyanti</seg> <seg type="pāda" n="b">nirdoṣā maṅgalapradāḥ</seg> </l>
<l><seg type="pāda" n="c">tan me karma vadasvādya</seg> <seg type="pāda" n="d">tatkartāsmi surottama</seg> //</l>
</lg>

<lg xml:id="BrP_165.40">
<l><seg type="pāda" n="a">anyathā tān na gaccheyam</seg> <seg type="pāda" n="b">ity uktaḥ prāha dharmarāṭ</seg> </l>
<l><seg type="pāda" n="c">harṣaṇaṃ śuddhabuddhiṃ taṃ</seg> <seg type="pāda" n="d">harṣaṇo 'si na saṃśayaḥ</seg> //</l>
</lg>

<lg xml:id="BrP_165.41">
<l><seg type="pāda" n="a">bahavaḥ syuḥ sutāḥ kecin</seg> <seg type="pāda" n="b">naiva te kulatantavaḥ</seg> </l>
<l><seg type="pāda" n="c">eka eva sutaḥ kaścid</seg> <seg type="pāda" n="d">yena tad dhriyate kulam</seg> //</l>
</lg>

<lg xml:id="BrP_165.42">
<l><seg type="pāda" n="a">kulasyādhārabhūto yo</seg> <seg type="pāda" n="b">yaḥ pitroḥ priyakārakaḥ</seg> </l>
<l><seg type="pāda" n="c">yaḥ pūrvajān uddharati</seg> <seg type="pāda" n="d">sa putras tv itaro gadaḥ</seg> //</l>
</lg>

<lg xml:id="BrP_165.43">
<l><seg type="pāda" n="a">yasmāt tvayānurūpaṃ me</seg> <seg type="pāda" n="b">proktaṃ mātāmaha priyam</seg> </l>
<l><seg type="pāda" n="c">tasmāt tvaṃ gautamīṃ gaccha</seg> <seg type="pāda" n="d">snātvā niyatamānasaḥ</seg> //</l>
</lg>

<lg xml:id="BrP_165.44">
<l><seg type="pāda" n="a">stuhi viṣṇuṃ jagadyoniṃ</seg> <seg type="pāda" n="b">śāntaṃ prītena cetasā</seg> </l>
<l><seg type="pāda" n="c">sa tu prīto yadi bhavet</seg> <seg type="pāda" n="d">sarvam iṣṭaṃ pradāsyati</seg> //</l>
</lg>

<milestone unit="speaker" n="brahmovāca"/>

<lg xml:id="BrP_165.45">
<l><seg type="pāda" n="a">iti śrutvā dharmavākyaṃ</seg> <seg type="pāda" n="b">harṣaṇo gautamīṃ yayau</seg> </l>
<l><seg type="pāda" n="c">śucis tuṣṭāva deveśaṃ</seg> <seg type="pāda" n="d">hariṃ prīto 'bhavad dhariḥ</seg> //</l>
</lg>

<lg xml:id="BrP_165.46">
<l><seg type="pāda" n="a">harṣaṇāya tataḥ prādāt</seg> <seg type="pāda" n="b">kulabhadraṃ tatas tu saḥ</seg> </l>
<l><seg type="pāda" n="c">sarvābhadrapraśamana</seg><seg type="pāda" n="d">pūrvakaṃ bhadram astu te</seg> //</l>
</lg>

<lg xml:id="BrP_165.47">
<l><seg type="pāda" n="a">tad bhadrā procyate viṣṭiḥ</seg> <seg type="pāda" n="b">pitā bhadras tathā sutāḥ</seg> </l>
<l><seg type="pāda" n="c">tataḥ prabhṛti tat tīrthaṃ</seg> <seg type="pāda" n="d">bhadratīrthaṃ tad ucyate</seg> //</l>
</lg>

<lg xml:id="BrP_165.48">
<l><seg type="pāda" n="a">sarvamaṅgaladaṃ puṃsāṃ</seg> <seg type="pāda" n="b">tatra bhadrapatir hariḥ</seg> </l>
<l><seg type="pāda" n="c">tattīrthasevināṃ puṃsāṃ</seg> <seg type="pāda" n="d">sarvasiddhipradāyakam</seg> </l>
<l><seg type="pāda" n="e">maṅgalaikanidhiḥ sākṣād</seg> <seg type="pāda" n="f">devadevo janārdanaḥ</seg> //</l>
</lg>

<milestone unit="speaker" n="brahmovāca"/>

<lg xml:id="BrP_166.1">
<l><seg type="pāda" n="a">patatritīrtham ākhyātaṃ</seg> <seg type="pāda" n="b">rogaghnaṃ pāpanāśanam</seg> </l>
<l><seg type="pāda" n="c">tasya śravaṇamātreṇa</seg> <seg type="pāda" n="d">kṛtakṛtyo bhaven naraḥ</seg> //</l>
</lg>

<lg xml:id="BrP_166.2">
<l><seg type="pāda" n="a">babhūvatuḥ kaśyapasya</seg> <seg type="pāda" n="b">sutāv aruṇāv īśvarau</seg> </l>
<l><seg type="pāda" n="c">saṃpātiś ca jaṭāyuś ca</seg> <seg type="pāda" n="d">saṃbhavetāṃ tadanvaye</seg> //</l>
</lg>

<lg xml:id="BrP_166.3">
<l><seg type="pāda" n="a">tārkṣyaprajāpateḥ putrāv</seg> <seg type="pāda" n="b">aruṇo garuḍas tathā</seg> </l>
<l><seg type="pāda" n="c">tadanvaye saṃbhūtaḥ ca</seg> <seg type="pāda" n="d">saṃpātiḥ patagottamaḥ</seg> //</l>
</lg>

<lg xml:id="BrP_166.4">
<l><seg type="pāda" n="a">jaṭāyur iti vikhyāto</seg> <seg type="pāda" n="b">hy aparaḥ sodaro 'nujaḥ</seg> </l>
<l><seg type="pāda" n="c">anyonyaspardhayā yuktāv</seg> <seg type="pāda" n="d">unmattau svabalena tau</seg> //</l>
</lg>

<lg xml:id="BrP_166.5">
<l><seg type="pāda" n="a">saṃjagmatur dinakaraṃ</seg> <seg type="pāda" n="b">namaskartuṃ vihāyasi</seg> </l>
<l><seg type="pāda" n="c">yāvat sūryasya sāmīpyaṃ</seg> <seg type="pāda" n="d">prāptau tau vihagottamau</seg> //</l>
</lg>

<lg xml:id="BrP_166.6">
<l><seg type="pāda" n="a">dagdhapakṣāv ubhau śrāntau</seg> <seg type="pāda" n="b">patitau girimūrdhani</seg> </l>
<l><seg type="pāda" n="c">bāndhavau patitau dṛṣṭvā</seg> <seg type="pāda" n="d">niśceṣṭau gatacetasau</seg> //</l>
</lg>

<lg xml:id="BrP_166.7">
<l><seg type="pāda" n="a">tāvad duḥkhābhibhūto 'sāv</seg> <seg type="pāda" n="b">aruṇaḥ prāha bhāskaram</seg> </l>
<l><seg type="pāda" n="c">tau dṛṣṭvā tv aruṇaḥ sūry.am</seg> <seg type="pāda" n="d">prāhedaṃ patitau bhuvi</seg> </l>
<l><seg type="pāda" n="e">āśvāsayaitau tigmāṃśo</seg> <seg type="pāda" n="f">yāvan naitau mariṣyataḥ</seg> //</l>
</lg>

<milestone unit="speaker" n="brahmovāca"/>

<lg xml:id="BrP_166.8">
<l><seg type="pāda" n="a">tathety uktvā dinakaro</seg> <seg type="pāda" n="b">jīvayām āsa tau khagau</seg> </l>
<l><seg type="pāda" n="c">garuḍo 'pi tayoḥ śrutvā</seg> <seg type="pāda" n="d">avasthāṃ saha viṣṇunā</seg> //</l>
</lg>

<lg xml:id="BrP_166.9">
<l><seg type="pāda" n="a">āgatyāśvāsayām āsa</seg> <seg type="pāda" n="b">sukhaṃ cakre ca nārada</seg> </l>
<l><seg type="pāda" n="c">sarva eva tadā jagmur</seg> <seg type="pāda" n="d">gaṅgāṃ tāpāpanuttaye</seg> //</l>
</lg>

<lg xml:id="BrP_166.10">
<l><seg type="pāda" n="a">jaṭāyuś cāruṇaś caiva</seg> <seg type="pāda" n="b">saṃpātir garuḍas tathā</seg> </l>
<l><seg type="pāda" n="c">sūryo viṣṇus tat prayayau</seg> <seg type="pāda" n="d">tat tīrthaṃ bahupuṇyadam</seg> //</l>
</lg>

<lg xml:id="BrP_166.11">
<l><seg type="pāda" n="a">patatritīrtham ākhyātaṃ</seg> <seg type="pāda" n="b">viṣaghnaṃ sarvakāmadam</seg> </l>
<l><seg type="pāda" n="c">svayaṃ sūryas tathā viṣṇuḥ</seg> <seg type="pāda" n="d">suparṇenāruṇena ca</seg> //</l>
</lg>

<lg xml:id="BrP_166.12">
<l><seg type="pāda" n="a">āsate gautamītīre</seg> <seg type="pāda" n="b">tathaiva vṛṣabhadhvajaḥ</seg> </l>
<l><seg type="pāda" n="c">trayāṇām api devānāṃ</seg> <seg type="pāda" n="d">sthites tat tīrtham uttamam</seg> //</l>
</lg>

<lg xml:id="BrP_166.13">
<l><seg type="pāda" n="a">tatra snātvā śucir bhūtvā</seg> <seg type="pāda" n="b">namaskuryāt surān imān</seg> </l>
<l><seg type="pāda" n="c">ādhivyādhivinirmuktaḥ</seg> <seg type="pāda" n="d">sa paraṃ saukhyam āpnuyāt</seg> //</l>
</lg>

<milestone unit="speaker" n="brahmovāca"/>

<lg xml:id="BrP_167.1">
<l><seg type="pāda" n="a">vipratīrtham iti khyātaṃ</seg> <seg type="pāda" n="b">tathā nārāyaṇaṃ viduḥ</seg> </l>
<l><seg type="pāda" n="c">tasyākhyānaṃ pravakṣyāmi</seg> <seg type="pāda" n="d">śṛṇu vismayakārakam</seg> //</l>
</lg>

<lg xml:id="BrP_167.2">
<l><seg type="pāda" n="a">antarvedyāṃ dvijaḥ kaścid</seg> <seg type="pāda" n="b">brāhmaṇo vedapāragaḥ</seg> </l>
<l><seg type="pāda" n="c">tasya putrā mahāprājñā</seg> <seg type="pāda" n="d">guṇarūpadayānvitāḥ</seg> //</l>
</lg>

<lg xml:id="BrP_167.3">
<l><seg type="pāda" n="a">teṣāṃ kanīyān yo bhrātā</seg> <seg type="pāda" n="b">śānto guṇagaṇair vṛtaḥ</seg> </l>
<l><seg type="pāda" n="c">āsandiva iti khyātaḥ</seg> <seg type="pāda" n="d">sarvajñāno mahāmatiḥ</seg> //</l>
</lg>

<lg xml:id="BrP_167.4">
<l><seg type="pāda" n="a">vivāhāya pitā tasmāai</seg> <seg type="pāda" n="b">āsandivāya yatnavān</seg> </l>
<l><seg type="pāda" n="c">etasminn antare rātrau</seg> <seg type="pāda" n="d">suptaṃ taṃ dvijaputrakam</seg> //</l>
</lg>

<lg xml:id="BrP_167.5">
<l><seg type="pāda" n="a">aviṣṇusmaraṇaṃ saumya</seg><seg type="pāda" n="b">śiraskam asamāhitam</seg> </l>
<l><seg type="pāda" n="c">āsandivaṃ krūrarūpā</seg> <seg type="pāda" n="d">rākṣasī kāmarūpiṇī</seg> //</l>
</lg>

<lg xml:id="BrP_167.6">
<l><seg type="pāda" n="a">tam ādāyāgamac chīghraṃ</seg> <seg type="pāda" n="b">gautamyā dakṣiṇe taṭe</seg> </l>
<l><seg type="pāda" n="c">śrīgirer uttare pāre</seg> <seg type="pāda" n="d">bahubrāhmaṇasevitam</seg> //</l>
</lg>

<lg xml:id="BrP_167.7">
<l><seg type="pāda" n="a">nagaraṃ dharmanilayaṃ</seg> <seg type="pāda" n="b">lakṣmyā nilayam eva ca</seg> </l>
<l><seg type="pāda" n="c">tatra rājā bṛhatkīrtiḥ</seg> <seg type="pāda" n="d">sarvakṣatraguṇānvitaḥ</seg> //</l>
</lg>

<lg xml:id="BrP_167.8">
<l><seg type="pāda" n="a">tasyāmitakṣemasubhikṣayuktaṃ</seg> <lb/><seg type="pāda" n="b">niśāvasāne dvijaputrayuktā</seg></l>
<l><seg type="pāda" n="c">sā rākṣasī tat puram āsasāda</seg> <lb/><seg type="pāda" n="d">manojñarūpāṇi bibharti nityam</seg></l>
</lg>

<lg xml:id="BrP_167.9">
<l><seg type="pāda" n="a">sā kāmarūpeṇa caraty aśeṣāṃ</seg> <lb/><seg type="pāda" n="b">mahīm imāṃ tena samaṃ dvijena</seg></l>
<l><seg type="pāda" n="c">godāvarīdakṣiṇatīrabhāge</seg> <lb/><seg type="pāda" n="d">vṛddhākṛtis taṃ dvijam āha bhīmā</seg></l>
</lg>

<milestone unit="speaker" n="rākṣasy uvāca"/>

<lg xml:id="BrP_167.10">
<l><seg type="pāda" n="a">eṣā tu gaṅgā dvijamukhya saṃdhyā</seg> <lb/><seg type="pāda" n="b">upāsyatāṃ vipravaraiḥ sametya</seg></l>
<l><seg type="pāda" n="c">yathocitaṃ vipravarās tu kāle</seg> <lb/><seg type="pāda" n="d">nopāsate yatnata eva saṃdhyām</seg></l>
</lg>

<lg xml:id="BrP_167.11">
<l><seg type="pāda" n="a">nīcās ta evābhihitāḥ sureśair</seg> <lb/><seg type="pāda" n="b">antyāvasāyipravarās ta ete</seg></l>
<l><seg type="pāda" n="c">ahaṃ janitrī tava ceti vācyaṃ</seg> <lb/><seg type="pāda" n="d">no ced idānīṃ tvam upaiṣi nāśam</seg></l>
</lg>

<lg xml:id="BrP_167.12">
<l><seg type="pāda" n="a">madvākyakartāsi yadi dvijendra</seg> <lb/><seg type="pāda" n="b">sukhaṃ kariṣye tava yat priyaṃ ca</seg></l>
<l><seg type="pāda" n="c">punaś ca deśaṃ nilayaṃ gurūṃś ca</seg> <lb/><seg type="pāda" n="d">saṃprāpayiṣye nanu satyam etat</seg></l>
</lg>

<milestone unit="speaker" n="brahmovāca"/>

<lg xml:id="BrP_167.13">
<l><seg type="pāda" n="a">sa prāha kā tvaṃ dvijapuṃgavo 'pi</seg> <lb/><seg type="pāda" n="b">sovāca taṃ rākṣasī kāmarūpā</seg></l>
<l><seg type="pāda" n="c">viśvāsayantī śapathair anekais</seg> <lb/><seg type="pāda" n="d">taṃ bhrāntacittaṃ munirājaputram</seg></l>
</lg>

<lg xml:id="BrP_167.14">
<l><seg type="pāda" n="a">kaṅkālinī nāma jagatprasiddhā</seg> <lb/><seg type="pāda" n="b">vipro 'pi tām āha niveditaṃ yat</seg></l>
<l><seg type="pāda" n="c">tad eva kartāsmi na saṃśayo 'tra</seg> <lb/><seg type="pāda" n="d">yat tat priyaṃ vacmi karomi caiva</seg></l>
</lg>

<milestone unit="speaker" n="brahmovāca"/>

<lg xml:id="BrP_167.15">
<l><seg type="pāda" n="a">tad vipravacanaṃ śrutvā</seg> <seg type="pāda" n="b">rākṣasī kāmarūpiṇī</seg> </l>
<l><seg type="pāda" n="c">vṛddhā tathāpi cārvaṅgī</seg> <seg type="pāda" n="d">divyālaṃkārabhūṣaṇā</seg> //</l>
</lg>

<lg xml:id="BrP_167.16">
<l><seg type="pāda" n="a">dvijam ādāya sarvatra</seg> <seg type="pāda" n="b">matsuto 'yaṃ guṇākaraḥ</seg> </l>
<l><seg type="pāda" n="c">evaṃ vadantī sarvatra</seg> <seg type="pāda" n="d">yāti vakti karoti ca</seg> //</l>
</lg>

<lg xml:id="BrP_167.17">
<l><seg type="pāda" n="a">taṃ vipraṃ rūpasaubhāgya</seg><seg type="pāda" n="b">vayovidyāvibhūṣitam</seg> </l>
<l><seg type="pāda" n="c">tāṃ ca vṛddhāṃ guṇopetām</seg> <seg type="pāda" n="d">asya māteti menire</seg> //</l>
</lg>

<lg xml:id="BrP_167.18">
<l><seg type="pāda" n="a">tatra dvijavaraḥ kaścit</seg> <seg type="pāda" n="b">svāṃ kanyāṃ bhūṣaṇānvitām</seg> </l>
<l><seg type="pāda" n="c">rākṣasīṃ tāṃ puraskṛtya</seg> <seg type="pāda" n="d">prādāt tasmai dvijātaye</seg> //</l>
</lg>

<lg xml:id="BrP_167.19">
<l><seg type="pāda" n="a">sā kanyā taṃ patiṃ prāpya</seg> <seg type="pāda" n="b">kṛtārthāsmīty acintayat</seg> </l>
<l><seg type="pāda" n="c">sa dvijo 'pi guṇair yuktāṃ</seg> <seg type="pāda" n="d">patnīṃ dṛṣṭvā suduḥkhitaḥ</seg> //</l>
</lg>

<milestone unit="speaker" n="dvija uvāca"/>

<lg xml:id="BrP_167.20">
<l><seg type="pāda" n="a">mām iyaṃ bhakṣayed eva</seg> <seg type="pāda" n="b">rākṣasī pāparūpiṇī</seg> </l>
<l><seg type="pāda" n="c">kiṃ karomi kva gacchāmi</seg> <seg type="pāda" n="d">kasyaitat kathayāmi vā</seg> //</l>
</lg>

<lg xml:id="BrP_167.21">
<l><seg type="pāda" n="a">mahat saṃkaṭam āpannaṃ</seg> <seg type="pāda" n="b">rakṣayiṣyati ko 'tra mām</seg> </l>
<l><seg type="pāda" n="c">bhāryā mameyaṃ kalyāṇī</seg> <seg type="pāda" n="d">guṇarūpavayoyutā</seg> </l>
<l><seg type="pāda" n="e">enām apy aśubhākasmād</seg> <seg type="pāda" n="f">bhakṣayiṣyati rākṣasī</seg> //</l>
</lg>

<milestone unit="speaker" n="brahmovāca"/>

<lg xml:id="BrP_167.22">
<l><seg type="pāda" n="a">etasminn antare tatra</seg> <seg type="pāda" n="b">bhāryā sā guṇaśālinī</seg> </l>
<l><seg type="pāda" n="c">vṛddhāpy atidurādharṣā</seg> <seg type="pāda" n="d">sā gatā kutracit tadā</seg> //</l>
</lg>

<lg xml:id="BrP_167.23">
<l><seg type="pāda" n="a">praśrayāvanatā bhūtvā</seg> <seg type="pāda" n="b">bālā cāpi pativratā</seg> </l>
<l><seg type="pāda" n="c">bhartāraṃ duḥkhitaṃ jñātvā</seg> <seg type="pāda" n="d">patiṃ prāha rahaḥ śanaiḥ</seg> //</l>
</lg>

<milestone unit="speaker" n="bhāryovāca"/>

<lg xml:id="BrP_167.24">
<l><seg type="pāda" n="a">kasmāt te duḥkham āpannaṃ</seg> <seg type="pāda" n="b">svāmiṃs tattvaṃ vadasva me</seg> //</l>
</lg>

<milestone unit="speaker" n="brahmovāca"/>

<lg xml:id="BrP_167.25">
<l><seg type="pāda" n="a">śanaiḥ provāca tāṃ bhāryāṃ</seg> <seg type="pāda" n="b">yathāvat pūrvavistaram</seg> </l>
<l><seg type="pāda" n="c">kim akathyaṃ priye mitre</seg> <seg type="pāda" n="d">kulīnāyāṃ ca yoṣiti</seg> //</l>
</lg>

<lg xml:id="BrP_167.26">
<l><seg type="pāda" n="a">bhartṛvākyaṃ niśamyedaṃ</seg> <seg type="pāda" n="b">provāca vadatāṃ varā</seg> //</l>
</lg>

<milestone unit="speaker" n="bhāryovāca"/>

<lg xml:id="BrP_167.27">
<l><seg type="pāda" n="a">anātmanaḥ sarvato 'pi</seg> <seg type="pāda" n="b">bhayam asti gṛheṣv api</seg> </l>
<l><seg type="pāda" n="c">kuto bhayaṃ hy ātmavatāṃ</seg> <seg type="pāda" n="d">kiṃ punar gautamītaṭe</seg> //</l>
</lg>

<lg xml:id="BrP_167.28">
<l><seg type="pāda" n="a">vasatāṃ viṣṇubhaktānāṃ</seg> <seg type="pāda" n="b">viraktānāṃ vivekinām</seg> </l>
<l><seg type="pāda" n="c">atra snātvā śucir bhūtvā</seg> <seg type="pāda" n="d">stuhi devam anāmayam</seg> //</l>
</lg>

<milestone unit="speaker" n="brahmovāca"/>

<lg xml:id="BrP_167.29">
<l><seg type="pāda" n="a">etad ākarṇya gaṅgāyāṃ</seg> <seg type="pāda" n="b">snātvā vigatakalmaṣaḥ</seg> </l>
<l><seg type="pāda" n="c">tuṣṭāva gautamītīre</seg> <seg type="pāda" n="d">dvijo nārāyaṇaṃ tathā</seg> //</l>
</lg>

<milestone unit="speaker" n="dvija uvāca"/>

<lg xml:id="BrP_167.30">
<l><seg type="pāda" n="a">tvam antarātmā jagato 'sya nātha</seg> <lb/><seg type="pāda" n="b">tvam eva kartāsya mukunda hartā</seg></l>
<l><seg type="pāda" n="c">tvaṃ pālakaḥ pālayase na dīnam</seg> <lb/><seg type="pāda" n="d">anāthabandho narasiṃha kasmāt</seg></l>
</lg>

<lg xml:id="BrP_167.31">
<l><seg type="pāda" n="a">śrutvaitat prārthanaṃ tasya</seg> <seg type="pāda" n="b">jagacchokanivāraṇaḥ</seg> </l>
<l><seg type="pāda" n="c">nārāyaṇo 'pi tāṃ pāpāṃ</seg> <seg type="pāda" n="d">nijaghāna sa rākṣasīm</seg> //</l>
</lg>

<lg xml:id="BrP_167.32">
<l><seg type="pāda" n="a">sudarśanena cakreṇa</seg> <seg type="pāda" n="b">sahasrāreṇa bhāsvatā</seg> </l>
<l><seg type="pāda" n="c">tasmai prādād varān iṣṭān</seg> <seg type="pāda" n="d">prāpayac ca guruṃ prabhuḥ</seg> //</l>
</lg>

<lg xml:id="BrP_167.33">
<l><seg type="pāda" n="a">tataḥ prabhṛti tat tīrthaṃ</seg> <seg type="pāda" n="b">vipraṃ nārāyaṇaṃ viduḥ</seg> </l>
<l><seg type="pāda" n="c">snānadānena pūjādyair</seg> <seg type="pāda" n="d">yatra sidhyati vāñchitam</seg> //</l>
</lg>

<milestone unit="speaker" n="brahmovāca"/>

<lg xml:id="BrP_168.1">
<l><seg type="pāda" n="a">bhānutīrtham iti khyātaṃ</seg> <seg type="pāda" n="b">tvāṣṭraṃ māheśvaraṃ tathā</seg> </l>
<l><seg type="pāda" n="c">aindraṃ yāmyaṃ tathāgneyaṃ</seg> <seg type="pāda" n="d">sarvapāpapraṇāśanam</seg> //</l>
</lg>

<lg xml:id="BrP_168.2">
<l><seg type="pāda" n="a">abhiṣṭuta iti khyāto</seg> <seg type="pāda" n="b">rājāsīt priyadarśanaḥ</seg> </l>
<l><seg type="pāda" n="c">hayamedhena puṇyena</seg> <seg type="pāda" n="d">yaṣṭum ārabdhavān surān</seg> //</l>
</lg>

<lg xml:id="BrP_168.3">
<l><seg type="pāda" n="a">tatrartvijaḥ ṣoḍaśa syur</seg> <seg type="pāda" n="b">vasiṣṭhātripurogamāḥ</seg> </l>
<l><seg type="pāda" n="c">kṣatriye yajamāne tu</seg> <seg type="pāda" n="d">yajñabhūmiḥ kathaṃ bhavet</seg> //</l>
</lg>

<lg xml:id="BrP_168.4">
<l><seg type="pāda" n="a">brāhmaṇe dīkṣite rājā</seg> <seg type="pāda" n="b">bhuvaṃ dāsyati yajñiyām</seg> </l>
<l><seg type="pāda" n="c">bhūpatau dīkṣite dātā</seg> <seg type="pāda" n="d">ko bhavet ko nu yācate</seg> //</l>
</lg>

<lg xml:id="BrP_168.5">
<l><seg type="pāda" n="a">yācñeyam akhilāśarma</seg><seg type="pāda" n="b">jananī pāparūpiṇī</seg> </l>
<l><seg type="pāda" n="c">kenāpy ato na kāryaiva</seg> <seg type="pāda" n="d">kṣatriyeṇa viśeṣataḥ</seg> //</l>
</lg>

<lg xml:id="BrP_168.6">
<l><seg type="pāda" n="a">evaṃ mīmāṃsamāneṣu</seg> <seg type="pāda" n="b">brāhmaṇeṣu parasparam</seg> </l>
<l><seg type="pāda" n="c">tatra prāha mahāprājño</seg> <seg type="pāda" n="d">vasiṣṭho dharmavittamaḥ</seg> //</l>
</lg>

<milestone unit="speaker" n="vasiṣṭha uvāca"/>

<lg xml:id="BrP_168.7">
<l><seg type="pāda" n="a">rājñi dīkṣāyamāṇe tu</seg> <seg type="pāda" n="b">sūryo yācyo bhuvaṃ prati</seg> </l>
<l><seg type="pāda" n="c">dehi me deva savitar</seg> <seg type="pāda" n="d">yajanaṃ devatocitam</seg> //</l>
</lg>

<lg xml:id="BrP_168.8">
<l><seg type="pāda" n="a">daivaṃ kṣatram asi brahman</seg> <seg type="pāda" n="b">bhūtanātha namo 'stu te</seg> </l>
<l><seg type="pāda" n="c">yācitaḥ savitā rājñā</seg> <seg type="pāda" n="d">devānāṃ yajanaṃ śubham</seg> //</l>
</lg>

<lg xml:id="BrP_168.9">
<l><seg type="pāda" n="a">dadāty eva tato rājan</seg> <seg type="pāda" n="b">prārthayeśaṃ divākaram</seg> //</l>
</lg>

<milestone unit="speaker" n="brahmovāca"/>

<lg xml:id="BrP_168.10">
<l><seg type="pāda" n="a">tathety uktvābhiṣṭuto 'pi</seg> <seg type="pāda" n="b">devadevaṃ divākaram</seg> </l>
<l><seg type="pāda" n="c">śraddhayā prārthayām āsa</seg> <seg type="pāda" n="d">harīśājātmakaṃ ravim</seg> //</l>
</lg>

<milestone unit="speaker" n="rājovāca"/>

<lg xml:id="BrP_168.11">
<l><seg type="pāda" n="a">devānāṃ yajanaṃ dehi</seg> <seg type="pāda" n="b">savitas te namo 'stu te</seg> //</l>
</lg>

<milestone unit="speaker" n="brahmovāca"/>

<lg xml:id="BrP_168.12">
<l><seg type="pāda" n="a">kṣatraṃ daivaṃ yataḥ sūryo</seg> <seg type="pāda" n="b">dattā bhūr bhūpates tataḥ</seg> </l>
<l><seg type="pāda" n="c">savitā devadeveśo</seg> <seg type="pāda" n="d">dadāmīty abhyabhāṣata</seg> //</l>
</lg>

<lg xml:id="BrP_168.13">
<l><seg type="pāda" n="a">evaṃ karoti yo yajñaṃ</seg> <seg type="pāda" n="b">tasya riṣṭir na kācana</seg> </l>
<l><seg type="pāda" n="c">tathā vājimakhe sattre</seg> <seg type="pāda" n="d">brāhmaṇair vedapāragaiḥ</seg> //</l>
</lg>

<lg xml:id="BrP_168.14">
<l><seg type="pāda" n="a">prārabdhe 'bhiṣṭutā rājñā</seg> <seg type="pāda" n="b">yatrāgād bhūpatiṃ raviḥ</seg> </l>
<l><seg type="pāda" n="c">devānāṃ yajanaṃ dātuṃ</seg> <seg type="pāda" n="d">bhānutīrthaṃ tad ucyate</seg> //</l>
</lg>

<lg xml:id="BrP_168.15">
<l><seg type="pāda" n="a">taṃ devakratum utkṛṣṭaṃ</seg> <seg type="pāda" n="b">hayamedhaṃ surair yutam</seg> </l>
<l><seg type="pāda" n="c">daityāś ca danujāś caiva</seg> <seg type="pāda" n="d">tathānye yajñaghātakāḥ</seg> //</l>
</lg>

<lg xml:id="BrP_168.16">
<l><seg type="pāda" n="a">brahmaveṣadharāḥ sarve</seg> <seg type="pāda" n="b">gāyantaḥ sāmagā iva</seg> </l>
<l><seg type="pāda" n="c">te 'pi tatra mahāprājñāḥ</seg> <seg type="pāda" n="d">prāviśann anivāritāḥ</seg> //</l>
</lg>

<lg xml:id="BrP_168.17">
<l><seg type="pāda" n="a">camasāni ca pātrāṇi</seg> <seg type="pāda" n="b">somaṃ caṣālam eva ca</seg> </l>
<l><seg type="pāda" n="c">somapānaṃ havis tyāgam</seg> <seg type="pāda" n="d">ṛtvijo bhūpatiṃ tathā</seg> //</l>
</lg>

<lg xml:id="BrP_168.18">
<l><seg type="pāda" n="a">nindanti nikṣipanty anye</seg> <seg type="pāda" n="b">hasanty anye tathāsurāḥ</seg> </l>
<l><seg type="pāda" n="c">teṣāṃ ceṣṭāṃ na jānanti</seg> <seg type="pāda" n="d">viśvarūpaṃ vinā mune</seg> //</l>
</lg>

<lg xml:id="BrP_168.19">
<l><seg type="pāda" n="a">viśvarūpo 'pi pitaraṃ</seg> <seg type="pāda" n="b">prāha daityā ime iti</seg> </l>
<l><seg type="pāda" n="c">tat putravacanaṃ śrutvā</seg> <seg type="pāda" n="d">tvaṣṭā prāha surān idam</seg> //</l>
</lg>

<milestone unit="speaker" n="tvaṣṭovāca"/>

<lg xml:id="BrP_168.20">
<l><seg type="pāda" n="a">gṛhītvā vāridarbhāṃś ca</seg> <seg type="pāda" n="b">prokṣayadhvaṃ samantataḥ</seg> </l>
<l><seg type="pāda" n="c">ye nindanti makhaṃ puṇyaṃ</seg> <seg type="pāda" n="d">camasaṃ somam eva ca</seg> //</l>
</lg>

<lg xml:id="BrP_168.21">
<l><seg type="pāda" n="a">mayā tv apahatāḥ sarva</seg> <seg type="pāda" n="b">ity uktvā pariṣiñcata</seg> //</l>
</lg>

<milestone unit="speaker" n="brahmovāca"/>

<lg xml:id="BrP_168.22">
<l><seg type="pāda" n="a">tathā cakruḥ suragaṇās</seg> <seg type="pāda" n="b">tvaṣṭā cāpi tathākarot</seg> </l>
<l><seg type="pāda" n="c">bhasmībhūtās tataḥ sarve</seg> <seg type="pāda" n="d">kāṃdiśīkās tato 'bhavan</seg> //</l>
</lg>

<lg xml:id="BrP_168.23">
<l><seg type="pāda" n="a">hatā mayā mahāpāpā</seg> <seg type="pāda" n="b">ity uktvā vāry avākṣipat</seg> </l>
<l><seg type="pāda" n="c">tataḥ kṣīṇāyuṣo daityāḥ</seg> <seg type="pāda" n="d">prātiṣṭhan kupitās tataḥ</seg> //</l>
</lg>

<lg xml:id="BrP_168.24">
<l><seg type="pāda" n="a">yatraitat prākṣipad vāri</seg> <seg type="pāda" n="b">tvaṣṭā lokaprajāpatiḥ</seg> </l>
<l><seg type="pāda" n="c">tvāṣṭraṃ tīrthaṃ tad ākhyātaṃ</seg> <seg type="pāda" n="d">sarvapāpapraṇāśanam</seg> //</l>
</lg>

<lg xml:id="BrP_168.25">
<l><seg type="pāda" n="a">tvaṣṭur vākyāc cyutān daityān</seg> <seg type="pāda" n="b">nijaghāna yamas tadā</seg> </l>
<l><seg type="pāda" n="c">kāladaṇḍena cakreṇa</seg> <seg type="pāda" n="d">kālapāśena manyunā</seg> //</l>
</lg>

<lg xml:id="BrP_168.26">
<l><seg type="pāda" n="a">yatra te nihatā daityās</seg> <seg type="pāda" n="b">tat tīrthaṃ yāmyam ucyate</seg> </l>
<l><seg type="pāda" n="c">yatrābhavat kratuḥ pūrṇo</seg> <seg type="pāda" n="d">hutvāgnau cāmṛtaṃ bahu</seg> //</l>
</lg>

<lg xml:id="BrP_168.27">
<l><seg type="pāda" n="a">dhārābhiḥ śaramānābhir</seg> <seg type="pāda" n="b">akhaṇḍābhir mahādhvare</seg> </l>
<l><seg type="pāda" n="c">yatrābhavad dhavyavāhas</seg> <seg type="pāda" n="d">tṛptas tasya hy abhiṣṭutaḥ</seg> //</l>
</lg>

<lg xml:id="BrP_168.28">
<l><seg type="pāda" n="a">agnitīrthaṃ tad ākhyātam</seg> <seg type="pāda" n="b">aśvamedhaphalapradam</seg> </l>
<l><seg type="pāda" n="c">indro marudbhir nṛpatiṃ</seg> <seg type="pāda" n="d">prāhedaṃ vacanaṃ śubham</seg> //</l>
</lg>

<lg xml:id="BrP_168.29">
<l><seg type="pāda" n="a">tvaṃ saṃrāḍ bhavitā rājann</seg> <seg type="pāda" n="b">ubhayor api lokayoḥ</seg> </l>
<l><seg type="pāda" n="c">sakhā mama priyo nityaṃ</seg> <seg type="pāda" n="d">bhavitā nātra saṃśayaḥ</seg> //</l>
</lg>

<lg xml:id="BrP_168.30">
<l><seg type="pāda" n="a">sa kṛtārtho martyaloka</seg> <seg type="pāda" n="b">indratīrthe ca tarpaṇam</seg> </l>
<l><seg type="pāda" n="c">kuryāt pitṝṇāṃ prītyarthaṃ</seg> <seg type="pāda" n="d">yamatīrthe viśeṣataḥ</seg> //</l>
</lg>

<lg xml:id="BrP_168.31">
<l><seg type="pāda" n="a">māheśvaraṃ tu tat tīrthaṃ</seg> <seg type="pāda" n="b">pūjito 'bhiṣṭutaḥ śivaḥ</seg> </l>
<l><seg type="pāda" n="c">bhaktiyuktena vipraiś ca</seg> <seg type="pāda" n="d">sarvakarmaviśāradaiḥ</seg> //</l>
</lg>

<lg xml:id="BrP_168.32">
<l><seg type="pāda" n="a">vaidikair laukikaiś caiva</seg> <seg type="pāda" n="b">mantraiḥ pūjyaṃ maheśvaram</seg> </l>
<l><seg type="pāda" n="c">nṛtyair gītais tathā vādyair</seg> <seg type="pāda" n="d">amṛtaiḥ pañcasaṃbhavaiḥ</seg> //</l>
</lg>

<lg xml:id="BrP_168.33">
<l><seg type="pāda" n="a">upacāraiś ca bahubhir</seg> <seg type="pāda" n="b">daṇḍapātapradakṣiṇaiḥ</seg> </l>
<l><seg type="pāda" n="c">dhūpair dīpaiś ca naivedyaiḥ</seg> <seg type="pāda" n="d">puṣpair gandhaiḥ sugandhibhiḥ</seg> //</l>
</lg>

<lg xml:id="BrP_168.34">
<l><seg type="pāda" n="a">pūjayām āsa deveśaṃ</seg> <seg type="pāda" n="b">viṣṇuṃ śaṃbhuṃ dhiyaikayā</seg> </l>
<l><seg type="pāda" n="c">tataḥ prasannau deveśau</seg> <seg type="pāda" n="d">varān dadatur ojasā</seg> //</l>
</lg>

<lg xml:id="BrP_168.35">
<l><seg type="pāda" n="a">abhiṣṭute narendrāya</seg> <seg type="pāda" n="b">bhuktimuktī ubhe api</seg> </l>
<l><seg type="pāda" n="c">māhātmyam asya tīrthasya</seg> <seg type="pāda" n="d">tathā dadatur uttamam</seg> //</l>
</lg>

<lg xml:id="BrP_168.36">
<l><seg type="pāda" n="a">tataḥprabhṛti tat tīrthaṃ</seg> <seg type="pāda" n="b">śaivaṃ vaiṣṇavam ucyate</seg> </l>
<l><seg type="pāda" n="c">tatra snānaṃ ca dānaṃ ca</seg> <seg type="pāda" n="d">sarvakāmapradaṃ viduḥ</seg> //</l>
</lg>

<lg xml:id="BrP_168.37">
<l><seg type="pāda" n="a">imāni sarvatīrthāni</seg> <seg type="pāda" n="b">smared api paṭheta vā</seg> </l>
<l><seg type="pāda" n="c">vimuktaḥ sarvapāpebhyaḥ</seg> <seg type="pāda" n="d">śivaviṣṇupuraṃ vrajet</seg> //</l>
</lg>

<lg xml:id="BrP_168.38">
<l><seg type="pāda" n="a">bhānutīrthe viśeṣeṇa</seg> <seg type="pāda" n="b">snānaṃ sarvārthasiddhidam</seg> </l>
<l><seg type="pāda" n="c">tatra tīrthe mahāpuṇyaṃ</seg> <seg type="pāda" n="d">tīrthānāṃ śatam atra hi</seg> //</l>
</lg>

<milestone unit="speaker" n="brahmovāca"/>

<lg xml:id="BrP_169.1">
<l><seg type="pāda" n="a">bhillatīrtham iti khyātaṃ</seg> <seg type="pāda" n="b">rogaghnaṃ pāpanāśanam</seg> </l>
<l><seg type="pāda" n="c">mahādevapadāmbhoja</seg><seg type="pāda" n="d">yugabhaktipradāyakam</seg> //</l>
</lg>

<lg xml:id="BrP_169.2">
<l><seg type="pāda" n="a">tatrāpy evaṃvidhāṃ puṇyāṃ</seg> <seg type="pāda" n="b">kathāṃ śṛṇu mahāmate</seg> </l>
<l><seg type="pāda" n="c">gaṅgāyā dakṣiṇe tīre</seg> <seg type="pāda" n="d">śrīgirer uttare taṭe</seg> //</l>
</lg>

<lg xml:id="BrP_169.3">
<l><seg type="pāda" n="a">ādikeśa iti khyāta</seg> <seg type="pāda" n="b">ṛṣibhiḥ paripūjitaḥ</seg> </l>
<l><seg type="pāda" n="c">mahādevo liṅgarūpī</seg> <seg type="pāda" n="d">sadāste sarvakāmadaḥ</seg> //</l>
</lg>

<lg xml:id="BrP_169.4">
<l><seg type="pāda" n="a">sindhudvīpa iti khyāto</seg> <seg type="pāda" n="b">muniḥ paramadhārmikaḥ</seg> </l>
<l><seg type="pāda" n="c">tasya bhrātā veda iti</seg> <seg type="pāda" n="d">sa cāpi paramo ṛṣiḥ</seg> //</l>
</lg>

<lg xml:id="BrP_169.5">
<l><seg type="pāda" n="a">tam ādikeśaṃ vai devaṃ</seg> <seg type="pāda" n="b">tripurāriṃ trilocanam</seg> </l>
<l><seg type="pāda" n="c">nityaṃ pūjayate bhaktyā</seg> <seg type="pāda" n="d">prāpte madhyaṃdine ravau</seg> //</l>
</lg>

<lg xml:id="BrP_169.6">
<l><seg type="pāda" n="a">bhikṣāṭanāya vedo 'pi</seg> <seg type="pāda" n="b">yāti grāmaṃ vicakṣaṇaḥ</seg> </l>
<l><seg type="pāda" n="c">yāte tasmin dvijavare</seg> <seg type="pāda" n="d">vyādhaḥ paramadhārmikaḥ</seg> //</l>
</lg>

<lg xml:id="BrP_169.7">
<l><seg type="pāda" n="a">tasmin girivare puṇye</seg> <seg type="pāda" n="b">mṛgayāṃ yāti nityaśaḥ</seg> </l>
<l><seg type="pāda" n="c">aṭitvā vividhān deśān</seg> <seg type="pāda" n="d">mṛgān hatvā yathāsukham</seg> //</l>
</lg>

<lg xml:id="BrP_169.8">
<l><seg type="pāda" n="a">mukhe gṛhītvā pānīyam</seg> <seg type="pāda" n="b">abhiṣekāya śūlinaḥ</seg> </l>
<l><seg type="pāda" n="c">nyasya māṃsaṃ dhanuṣkoṭyāṃ</seg> <seg type="pāda" n="d">śrānto vyādhaḥ śivaṃ prabhum</seg> //</l>
</lg>

<lg xml:id="BrP_169.9">
<l><seg type="pāda" n="a">ādikeśaṃ samāgatya</seg> <seg type="pāda" n="b">nyasya māṃsaṃ tato bahiḥ</seg> </l>
<l><seg type="pāda" n="c">gaṅgāṃ gatvā mukhe vāri</seg> <seg type="pāda" n="d">gṛhītvāgatya taṃ śivam</seg> //</l>
</lg>

<lg xml:id="BrP_169.10">
<l><seg type="pāda" n="a">yasya kasyāpi pattrāṇi</seg> <seg type="pāda" n="b">kareṇādāya bhaktitaḥ</seg> </l>
<l><seg type="pāda" n="c">apareṇa ca māṃsāni</seg> <seg type="pāda" n="d">naivedyārthaṃ ca tanmanāḥ</seg> //</l>
</lg>

<lg xml:id="BrP_169.11">
<l><seg type="pāda" n="a">ādikeśaṃ samāgatya</seg> <seg type="pāda" n="b">vedenārcitam ojasā</seg> </l>
<l><seg type="pāda" n="c">pādenāhatya tāṃ pūjāṃ</seg> <seg type="pāda" n="d">mukhānītena vāriṇā</seg> //</l>
</lg>

<lg xml:id="BrP_169.12">
<l><seg type="pāda" n="a">snāpayitvā śivaṃ devam</seg> <seg type="pāda" n="b">arcayitvā tu pattrakaiḥ</seg> </l>
<l><seg type="pāda" n="c">kalpayitvā tu tan māṃsaṃ</seg> <seg type="pāda" n="d">śivo me prīyatām iti</seg> //</l>
</lg>

<lg xml:id="BrP_169.13">
<l><seg type="pāda" n="a">naiva kiṃcit sa jānāti</seg> <seg type="pāda" n="b">śivabhaktiṃ vinā śubhām</seg> </l>
<l><seg type="pāda" n="c">tato yāti svakaṃ sthānaṃ</seg> <seg type="pāda" n="d">māṃsena tu yathāgatam</seg> //</l>
</lg>

<lg xml:id="BrP_169.14">
<l><seg type="pāda" n="a">karoty etādṛg āgatyā</seg><seg type="pāda" n="b">gatya pratyaham eva saḥ</seg> </l>
<l><seg type="pāda" n="c">tathāpīśas tutoṣāsya</seg> <seg type="pāda" n="d">vicitrā hīśvarasthitiḥ</seg> //</l>
</lg>

<lg xml:id="BrP_169.15">
<l><seg type="pāda" n="a">yāvan nāyāty asau bhillaḥ</seg> <seg type="pāda" n="b">śivas tāvan na saukhyabhāk</seg> </l>
<l><seg type="pāda" n="c">bhaktānukampitāṃ śaṃbhor</seg> <seg type="pāda" n="d">mānātītāṃ tu vetti kaḥ</seg> //</l>
</lg>

<lg xml:id="BrP_169.16">
<l><seg type="pāda" n="a">saṃpūjayaty ādikeśam</seg> <seg type="pāda" n="b">umayā pratyahaṃ śivam</seg> </l>
<l><seg type="pāda" n="c">evaṃ bahutithe kāle</seg> <seg type="pāda" n="d">yāte vedaś cukopa ha</seg> //</l>
</lg>

<lg xml:id="BrP_169.17">
<l><seg type="pāda" n="a">pūjāṃ mantravatīṃ citrāṃ</seg> <seg type="pāda" n="b">śivabhaktisamanvitām</seg> </l>
<l><seg type="pāda" n="c">ko nu vidhvaṃsate pāpo</seg> <seg type="pāda" n="d">mattaḥ sa vadham āpnuyāt</seg> //</l>
</lg>

<lg xml:id="BrP_169.18">
<l><seg type="pāda" n="a">gurudevadvijasvāmi</seg><seg type="pāda" n="b">drohī vadhyo muner api</seg> </l>
<l><seg type="pāda" n="c">sarvasyāpi vadhārho 'sau</seg> <seg type="pāda" n="d">śivasya drohakṛn naraḥ</seg> //</l>
</lg>

<lg xml:id="BrP_169.19">
<l><seg type="pāda" n="a">evaṃ niścitya medhāvī</seg> <seg type="pāda" n="b">vedaḥ sindhos tathānujaḥ</seg> </l>
<l><seg type="pāda" n="c">kasyeyaṃ pāpaceṣṭā syāt</seg> <seg type="pāda" n="d">pāpiṣṭhasya durātmanaḥ</seg> //</l>
</lg>

<lg xml:id="BrP_169.20">
<l><seg type="pāda" n="a">puṣpair vanyabhavair divyaiḥ</seg> <seg type="pāda" n="b">kandair mūlaphalaiḥ śubhaiḥ</seg> </l>
<l><seg type="pāda" n="c">kṛtāṃ pūjāṃ sa vidhvasya</seg> <seg type="pāda" n="d">hy anyāṃ pūjāṃ karoti yaḥ</seg> //</l>
</lg>

<lg xml:id="BrP_169.21">
<l><seg type="pāda" n="a">māṃsena tarupattraiś ca</seg> <seg type="pāda" n="b">sa ca vadhyo bhaven mama</seg> </l>
<l><seg type="pāda" n="c">evaṃ saṃcintya medhāvī</seg> <seg type="pāda" n="d">gopayitvā tanuṃ tadā</seg> //</l>
</lg>

<lg xml:id="BrP_169.22">
<l><seg type="pāda" n="a">taṃ paśyeyam ahaṃ pāpaṃ</seg> <seg type="pāda" n="b">pūjākartāram īśvare</seg> </l>
<l><seg type="pāda" n="c">etasminn antare prāyād</seg> <seg type="pāda" n="d">vyādho devaṃ yathā purā</seg> //</l>
</lg>

<lg xml:id="BrP_169.23">
<l><seg type="pāda" n="a">nityavat pūjayantaṃ tam</seg> <seg type="pāda" n="b">ādikeśas tadābravīt</seg> //</l>
</lg>

<milestone unit="speaker" n="ādikeśa uvāca"/>

<lg xml:id="BrP_169.24">
<l><seg type="pāda" n="a">bho bho vyādha mahābuddhe</seg> <seg type="pāda" n="b">śrānto 'sīti punaḥ punaḥ</seg> </l>
<l><seg type="pāda" n="c">cirāya katham āyātas</seg> <seg type="pāda" n="d">tvāṃ vinā tāta duḥkhitaḥ</seg> </l>
<l><seg type="pāda" n="e">na vindāmi sukhaṃ kiṃcit</seg> <seg type="pāda" n="f">samāśvasihi putraka</seg> //</l>
</lg>

<milestone unit="speaker" n="brahmovāca"/>

<lg xml:id="BrP_169.25">
<l><seg type="pāda" n="a">tam evaṃvādinaṃ devaṃ</seg> <seg type="pāda" n="b">vedaḥ śrutvā vilokya tu</seg> </l>
<l><seg type="pāda" n="c">cukopa vismayāviṣṭo</seg> <seg type="pāda" n="d">na ca kiṃcid uvāca ha</seg> //</l>
</lg>

<lg xml:id="BrP_169.26">
<l><seg type="pāda" n="a">vyādhaś ca nityavat pūjāṃ</seg> <seg type="pāda" n="b">kṛtvā svabhavanaṃ yayau</seg> </l>
<l><seg type="pāda" n="c">vedaś ca kupito bhūtvā</seg> <seg type="pāda" n="d">āgatyeśam uvāca ha</seg> //</l>
</lg>

<milestone unit="speaker" n="veda uvāca"/>

<lg xml:id="BrP_169.27">
<l><seg type="pāda" n="a">ayaṃ vyādhaḥ pāparataḥ</seg> <seg type="pāda" n="b">kriyājñānavivarjitaḥ</seg> </l>
<l><seg type="pāda" n="c">prāṇihiṃsārataḥ krūro</seg> <seg type="pāda" n="d">nirdayaḥ sarvajantuṣu</seg> //</l>
</lg>

<lg xml:id="BrP_169.28">
<l><seg type="pāda" n="a">hīnajātir akiṃcijjño</seg> <seg type="pāda" n="b">gurukramavivarjitaḥ</seg> </l>
<l><seg type="pāda" n="c">sadānucitakārī cā</seg><seg type="pāda" n="d">nirjitākhilagogaṇaḥ</seg> //</l>
</lg>

<lg xml:id="BrP_169.29">
<l><seg type="pāda" n="a">tasyātmānaṃ darśitavān</seg> <seg type="pāda" n="b">na māṃ kiṃcana vakṣyasi</seg> </l>
<l><seg type="pāda" n="c">pūjāṃ mantravidhānena</seg> <seg type="pāda" n="d">karomīśa yatavrataḥ</seg> //</l>
</lg>

<lg xml:id="BrP_169.30">
<l><seg type="pāda" n="a">tvadekaśaraṇo nityaṃ</seg> <seg type="pāda" n="b">bhāryāputravivarjitaḥ</seg> </l>
<l><seg type="pāda" n="c">vyādho māṃsena duṣṭena</seg> <seg type="pāda" n="d">pūjāṃ tava karoty asau</seg> //</l>
</lg>

<lg xml:id="BrP_169.31">
<l><seg type="pāda" n="a">tasya prasanno bhagavān</seg> <seg type="pāda" n="b">na mameti mahādbhutam</seg> </l>
<l><seg type="pāda" n="c">śāstim asya kariṣyāmi</seg> <seg type="pāda" n="d">bhillasya hy apakāriṇaḥ</seg> //</l>
</lg>

<lg xml:id="BrP_169.32">
<l><seg type="pāda" n="a">mṛdoḥ kopi bhavet prītaḥ</seg> <seg type="pāda" n="b">kopi tadvad durātmanaḥ</seg> </l>
<l><seg type="pāda" n="c">tasmād ahaṃ mūrdhni śilāṃ</seg> <seg type="pāda" n="d">pātayeyam asaṃśayam</seg> //</l>
</lg>

<milestone unit="speaker" n="brahmovāca"/>

<lg xml:id="BrP_169.33">
<l><seg type="pāda" n="a">ity uktavati vai vede</seg> <seg type="pāda" n="b">vihasyeśo 'bravīd idam</seg> //</l>
</lg>

<milestone unit="speaker" n="ādikeśa uvāca"/>

<lg xml:id="BrP_169.34">
<l><seg type="pāda" n="a">śvaḥ pratīkṣasva paścān me</seg> <seg type="pāda" n="b">śilāṃ pātaya mūrdhani</seg> //</l>
</lg>

<milestone unit="speaker" n="brahmovāca"/>

<lg xml:id="BrP_169.35">
<l><seg type="pāda" n="a">tathety uktvā sa vedo 'pi</seg> <seg type="pāda" n="b">śilāṃ saṃtyajya bāhunā</seg> </l>
<l><seg type="pāda" n="c">upasaṃhṛtya taṃ kopaṃ</seg> <seg type="pāda" n="d">śvaḥ karomīty uvāca ha</seg> //</l>
</lg>

<lg xml:id="BrP_169.36">
<l><seg type="pāda" n="a">tataḥ prātaḥ samāgatya</seg> <seg type="pāda" n="b">kṛtvā snānādikarma ca</seg> </l>
<l><seg type="pāda" n="c">vedo 'pi nityavat pūjāṃ</seg> <seg type="pāda" n="d">kurvan paśyati mastake</seg> //</l>
</lg>

<lg xml:id="BrP_169.37">
<l><seg type="pāda" n="a">liṅgasya savraṇāṃ bhīmāṃ</seg> <seg type="pāda" n="b">dhārāṃ ca rudhiraplutām</seg> </l>
<l><seg type="pāda" n="c">vedaḥ sa vismito bhūtvā</seg> <seg type="pāda" n="d">kim idaṃ liṅgamūrdhani</seg> //</l>
</lg>

<lg xml:id="BrP_169.38">
<l><seg type="pāda" n="a">mahotpāto bhavet kasya</seg> <seg type="pāda" n="b">sūcayed ity acintayat</seg> </l>
<l><seg type="pāda" n="c">mṛdbhiś ca gomayenāpi</seg> <seg type="pāda" n="d">kuśais taṃ gāṅgavāribhiḥ</seg> //</l>
</lg>

<lg xml:id="BrP_169.39">
<l><seg type="pāda" n="a">prakṣālayitvā tāṃ pūjāṃ</seg> <seg type="pāda" n="b">kṛtavān nityavat tadā</seg> </l>
<l><seg type="pāda" n="c">etasminn antare prāyād</seg> <seg type="pāda" n="d">vyādho vigatakalmaṣaḥ</seg> //</l>
</lg>

<lg xml:id="BrP_169.40">
<l><seg type="pāda" n="a">mūrdhānaṃ vraṇasaṃyuktaṃ</seg> <seg type="pāda" n="b">saraktaṃ liṅgamastake</seg> </l>
<l><seg type="pāda" n="c">śaṃkarasyādikeśasya</seg> <seg type="pāda" n="d">dadṛśe 'ntargatas tadā</seg> //</l>
</lg>

<lg xml:id="BrP_169.41">
<l><seg type="pāda" n="a">dṛṣṭvaiva kim idaṃ citram</seg> <seg type="pāda" n="b">ity uktvā niśitaiḥ śaraiḥ</seg> </l>
<l><seg type="pāda" n="c">ātmānaṃ bhedayām āsa</seg> <seg type="pāda" n="d">śatadhā ca sahasradhā</seg> //</l>
</lg>

<lg xml:id="BrP_169.42">
<l><seg type="pāda" n="a">svāmino vaikṛtaṃ dṛṣṭvā</seg> <seg type="pāda" n="b">kaḥ kṣametottamāśayaḥ</seg> </l>
<l><seg type="pāda" n="c">muhur nininda cātmānaṃ</seg> <seg type="pāda" n="d">mayi jīvaty abhūd idam</seg> //</l>
</lg>

<lg xml:id="BrP_169.43">
<l><seg type="pāda" n="a">kaṣṭam āpatitaṃ kīdṛg</seg> <seg type="pāda" n="b">aho durvidhivaiśasāt</seg> </l>
<l><seg type="pāda" n="c">tat karma tasya saṃvīkṣya</seg> <seg type="pāda" n="d">mahādevo 'tivismitaḥ</seg> </l>
<l><seg type="pāda" n="e">tataḥ provāca bhagavān</seg> <seg type="pāda" n="f">vedaṃ vedavidāṃ varam</seg> //</l>
</lg>

<milestone unit="speaker" n="ādikeśa uvāca"/>

<lg xml:id="BrP_169.44">
<l><seg type="pāda" n="a">paśya vyādhaṃ mahābuddhe</seg> <seg type="pāda" n="b">bhaktaṃ bhāvena saṃyutam</seg> </l>
<l><seg type="pāda" n="c">tvaṃ tu mṛdbhiḥ kuśair vārbhir</seg> <seg type="pāda" n="d">mūrdhānaṃ spṛṣṭavān asi</seg> //</l>
</lg>

<lg xml:id="BrP_169.45">
<l><seg type="pāda" n="a">anena sahasā brahman</seg> <seg type="pāda" n="b">mamātmāpi niveditaḥ</seg> </l>
<l><seg type="pāda" n="c">bhaktiḥ premāthavā śaktir</seg> <seg type="pāda" n="d">vicāro yatra vidyate</seg> </l>
<l><seg type="pāda" n="e">tasmād asmai varān dāsye</seg> <seg type="pāda" n="f">paścāt tubhyaṃ dvijottama</seg> //</l>
</lg>

<milestone unit="speaker" n="brahmovāca"/>

<lg xml:id="BrP_169.46">
<l><seg type="pāda" n="a">vareṇa cchandayām āsa</seg> <seg type="pāda" n="b">vyādhaṃ devo maheśvaraḥ</seg> </l>
<l><seg type="pāda" n="c">vyādhaḥ provāca deveśaṃ</seg> <seg type="pāda" n="d">nirmālyaṃ tava yad bhavet</seg> //</l>
</lg>

<lg xml:id="BrP_169.47">
<l><seg type="pāda" n="a">tad asmākaṃ bhaven nātha</seg> <seg type="pāda" n="b">mannāmnā tīrtham ucyatām</seg> </l>
<l><seg type="pāda" n="c">sarvakratuphalaṃ tīrthaṃ</seg> <seg type="pāda" n="d">smaraṇād eva jāyatām</seg> //</l>
</lg>

<milestone unit="speaker" n="brahmovāca"/>

<lg xml:id="BrP_169.48">
<l><seg type="pāda" n="a">tathety uvāca deveśas</seg> <seg type="pāda" n="b">tatas tat tīrtham uttamam</seg> </l>
<l><seg type="pāda" n="c">bhillatīrthaṃ samastāgha</seg><seg type="pāda" n="d">saṃghavicchedakāraṇam</seg> //</l>
</lg>

<lg xml:id="BrP_169.49">
<l><seg type="pāda" n="a">śrīmahādevacaraṇa</seg><seg type="pāda" n="b">mahābhaktividhāyakam</seg> </l>
<l><seg type="pāda" n="c">abhavat snānadānādyair</seg> <seg type="pāda" n="d">bhuktimuktipradāyakam</seg> </l>
<l><seg type="pāda" n="e">vedasyāpi varān prādāc</seg> <seg type="pāda" n="f">chivo nānāvidhān bahūn</seg> //</l>
</lg>

<milestone unit="speaker" n="brahmovāca"/>

<lg xml:id="BrP_170.1">
<l><seg type="pāda" n="a">cakṣustīrtham iti khyātaṃ</seg> <seg type="pāda" n="b">rūpasaubhāgyadāyakam</seg> </l>
<l><seg type="pāda" n="c">yatra yogeśvaro devo</seg> <seg type="pāda" n="d">gautamyā dakṣiṇe taṭe</seg> //</l>
</lg>

<lg xml:id="BrP_170.2">
<l><seg type="pāda" n="a">puraṃ bhauvanam ākhyātaṃ</seg> <seg type="pāda" n="b">girimūrdhny abhidhīyate</seg> </l>
<l><seg type="pāda" n="c">yatrāsau bhauvano rājā</seg> <seg type="pāda" n="d">kṣatradharmaparāyaṇaḥ</seg> //</l>
</lg>

<lg xml:id="BrP_170.3">
<l><seg type="pāda" n="a">tasmin puravare kaścid</seg> <seg type="pāda" n="b">brāhmaṇo vṛddhakauśikaḥ</seg> </l>
<l><seg type="pāda" n="c">tatputro gautama iti</seg> <seg type="pāda" n="d">khyāto vedaviduttamaḥ</seg> //</l>
</lg>

<lg xml:id="BrP_170.4">
<l><seg type="pāda" n="a">tasya mātur manodoṣād</seg> <seg type="pāda" n="b">viparīto 'bhavad dvijaḥ</seg> </l>
<l><seg type="pāda" n="c">sakhā tasya vaṇik kaścin</seg> <seg type="pāda" n="d">maṇikuṇḍala ucyate</seg> //</l>
</lg>

<lg xml:id="BrP_170.5">
<l><seg type="pāda" n="a">tena sakhyaṃ dvijasyāsīd</seg> <seg type="pāda" n="b">viṣamaṃ dvijavaiśyayoḥ</seg> </l>
<l><seg type="pāda" n="c">śrīmaddaridrayor nityaṃ</seg> <seg type="pāda" n="d">parasparahitaiṣiṇoḥ</seg> //</l>
</lg>

<lg xml:id="BrP_170.6">
<l><seg type="pāda" n="a">kadācid gautamo vaiśyaṃ</seg> <seg type="pāda" n="b">vitteśaṃ maṇikuṇḍalam</seg> </l>
<l><seg type="pāda" n="c">prāhedaṃ vacanaṃ prītyā</seg> <seg type="pāda" n="d">rahaḥ sthitvā punaḥ punaḥ</seg> //</l>
</lg>

<milestone unit="speaker" n="gautama uvāca"/>

<lg xml:id="BrP_170.7">
<l><seg type="pāda" n="a">gacchāmo dhanam ādātuṃ</seg> <seg type="pāda" n="b">parvatān udadhīn api</seg> </l>
<l><seg type="pāda" n="c">yauvanaṃ tad vṛthā jñeyaṃ</seg> <seg type="pāda" n="d">vinā saukhyānukūlyataḥ</seg> </l>
<l><seg type="pāda" n="e">dhanaṃ vinā tat kathaṃ syād</seg> <seg type="pāda" n="f">aho dhiṅ nirdhanaṃ naram</seg> //</l>
</lg>

<milestone unit="speaker" n="brahmovāca"/>

<lg xml:id="BrP_170.8">
<l><seg type="pāda" n="a">kuṇḍalo dvijam āhedaṃ</seg> <seg type="pāda" n="b">matpitropārjitaṃ dhanam</seg> </l>
<l><seg type="pāda" n="c">bahv asti kiṃ dhanenādya</seg> <seg type="pāda" n="d">kariṣye dvijasattama</seg> </l>
<l><seg type="pāda" n="e">dvijaḥ punar uvācedaṃ</seg> <seg type="pāda" n="f">maṇikuṇḍalam ojasā</seg> //</l>
</lg>

<milestone unit="speaker" n="gautama uvāca"/>

<lg xml:id="BrP_170.9">
<l><seg type="pāda" n="a">dharmārthajñānakāmānāṃ</seg> <seg type="pāda" n="b">ko nu tṛptaḥ praśasyate</seg> </l>
<l><seg type="pāda" n="c">utkarṣaprāptir evaiṣāṃ</seg> <seg type="pāda" n="d">sakhe ślāghyā śarīriṇām</seg> //</l>
</lg>

<lg xml:id="BrP_170.10">
<l><seg type="pāda" n="a">svenaiva vyavasāyena</seg> <seg type="pāda" n="b">dhanyā jīvanti jantavaḥ</seg> </l>
<l><seg type="pāda" n="c">paradattārthasaṃtuṣṭāḥ</seg> <seg type="pāda" n="d">kaṣṭajīvina eva te</seg> //</l>
</lg>

<lg xml:id="BrP_170.11">
<l><seg type="pāda" n="a">sa putraḥ śasyate loke</seg> <seg type="pāda" n="b">pitṛbhiś cābhinandyate</seg> </l>
<l><seg type="pāda" n="c">yaḥ paitryam abhilipseta</seg> <seg type="pāda" n="d">na vācāpi tu kuṇḍala</seg> //</l>
</lg>

<lg xml:id="BrP_170.12">
<l><seg type="pāda" n="a">svabāhubalam āśritya</seg> <seg type="pāda" n="b">yo 'rthān arjayate sutaḥ</seg> </l>
<l><seg type="pāda" n="c">sa kṛtārtho bhavel loke</seg> <seg type="pāda" n="d">paitryaṃ vittaṃ na tu spṛśet</seg> //</l>
</lg>

<lg xml:id="BrP_170.13">
<l><seg type="pāda" n="a">svayam ārjya suto vittaṃ</seg> <seg type="pāda" n="b">pitre dāsyati bandhave</seg> </l>
<l><seg type="pāda" n="c">taṃ tu putraṃ vijānīyād</seg> <seg type="pāda" n="d">itaro yonikīṭakaḥ</seg> //</l>
</lg>

<milestone unit="speaker" n="brahmovāca"/>

<lg xml:id="BrP_170.14">
<l><seg type="pāda" n="a">etac chrutvā tu tad vākyaṃ</seg> <seg type="pāda" n="b">brāhmaṇasyābhilāṣiṇaḥ</seg> </l>
<l><seg type="pāda" n="c">tatheti matvā tadvākyaṃ</seg> <seg type="pāda" n="d">ratnāny ādāya satvaraḥ</seg> //</l>
</lg>

<lg xml:id="BrP_170.15">
<l><seg type="pāda" n="a">ātmakīyāni vittāni</seg> <seg type="pāda" n="b">gautamāya nyavedayat</seg> </l>
<l><seg type="pāda" n="c">dhanenaitena deśāṃś ca</seg> <seg type="pāda" n="d">paribhramya yathāsukham</seg> //</l>
</lg>

<lg xml:id="BrP_170.16">
<l><seg type="pāda" n="a">dhanāny ādāya vittāni</seg> <seg type="pāda" n="b">punar eṣyāmahe gṛham</seg> </l>
<l><seg type="pāda" n="c">satyam eva vaṇig vakti</seg> <seg type="pāda" n="d">sa tu vipraḥ pratārakaḥ</seg> //</l>
</lg>

<lg xml:id="BrP_170.17">
<l><seg type="pāda" n="a">pāpātmā pāpacittaṃ ca</seg> <seg type="pāda" n="b">na bubodha vaṇig dvijam</seg> </l>
<l><seg type="pāda" n="c">tau parasparam āmantrya</seg> <seg type="pāda" n="d">mātāpitror ajānatoḥ</seg> //</l>
</lg>

<lg xml:id="BrP_170.18">
<l><seg type="pāda" n="a">deśād deśāntaraṃ yātau</seg> <seg type="pāda" n="b">dhanārthaṃ tau vaṇigdvijau</seg> </l>
<l><seg type="pāda" n="c">vaṇigghastasthitaṃ vittaṃ</seg> <seg type="pāda" n="d">brāhmaṇo hartum icchati</seg> //</l>
</lg>

<milestone unit="speaker" n="brāhmaṇa uvāca"/>

<lg xml:id="BrP_170.19">
<l><seg type="pāda" n="a">yena kenāpy upāyena</seg> <seg type="pāda" n="b">tad dhanaṃ hi samāhare</seg> </l>
<l><seg type="pāda" n="c">aho pṛthivyāṃ ramyāṇi</seg> <seg type="pāda" n="d">nagarāṇi sahasraśaḥ</seg> //</l>
</lg>

<lg xml:id="BrP_170.20">
<l><seg type="pāda" n="a">iṣṭapradātryaḥ kāmasya</seg> <seg type="pāda" n="b">devatā iva yoṣitaḥ</seg> </l>
<l><seg type="pāda" n="c">manoharās tatra tatra</seg> <seg type="pāda" n="d">santi kiṃ kriyate mayā</seg> //</l>
</lg>

<lg xml:id="BrP_170.21">
<l><seg type="pāda" n="a">dhanam āhṛtya yatnena</seg> <seg type="pāda" n="b">yoṣidbhyo yadi dīyate</seg> </l>
<l><seg type="pāda" n="c">bhujyante tās tato nityaṃ</seg> <seg type="pāda" n="d">saphalaṃ jīvitaṃ hi tat</seg> //</l>
</lg>

<lg xml:id="BrP_170.22">
<l><seg type="pāda" n="a">nṛtyagītarato nityaṃ</seg> <seg type="pāda" n="b">paṇyastrībhir alaṃkṛtaḥ</seg> </l>
<l><seg type="pāda" n="c">bhokṣye kathaṃ tu tad vittaṃ</seg> <seg type="pāda" n="d">vaiśyān maddhastam āgatam</seg> //</l>
</lg>

<milestone unit="speaker" n="brahmovāca"/>

<lg xml:id="BrP_170.23">
<l><seg type="pāda" n="a">evaṃ cintayamāno 'sau</seg> <seg type="pāda" n="b">gautamaḥ prahasann iva</seg> </l>
<l><seg type="pāda" n="c">maṇikuṇḍalam āhedam</seg> <seg type="pāda" n="d">adharmād eva jantavaḥ</seg> //</l>
</lg>

<lg xml:id="BrP_170.24">
<l><seg type="pāda" n="a">vṛddhiṃ sukham abhīṣṭāni</seg> <seg type="pāda" n="b">prāpnuvanti na saṃśayaḥ</seg> </l>
<l><seg type="pāda" n="c">dharmiṣṭhāḥ prāṇino loke</seg> <seg type="pāda" n="d">dṛśyante duḥkhabhāginaḥ</seg> //</l>
</lg>

<lg xml:id="BrP_170.25">
<l><seg type="pāda" n="a">tasmād dharmeṇa kiṃ tena</seg> <seg type="pāda" n="b">duḥkhaikaphalahetunā</seg> //</l>
</lg>

<milestone unit="speaker" n="brahmovāca"/>

<lg xml:id="BrP_170.26">
<l><seg type="pāda" n="a">nety uvāca tato vaiśyaḥ</seg> <seg type="pāda" n="b">sukhaṃ dharme pratiṣṭhitam</seg> </l>
<l><seg type="pāda" n="c">pāpe duḥkhaṃ bhayaṃ śoko</seg> <seg type="pāda" n="d">dāridryaṃ kleśa eva ca</seg> </l>
<l><seg type="pāda" n="e">yato dharmas tato muktiḥ</seg> <seg type="pāda" n="f">svadharmaḥ kiṃ vinaśyati</seg> //</l>
</lg>

<milestone unit="speaker" n="brahmovāca"/>

<lg xml:id="BrP_170.27">
<l><seg type="pāda" n="a">evaṃ vivadatos tatra</seg> <seg type="pāda" n="b">saṃparāyas tayor abhūt</seg> </l>
<l><seg type="pāda" n="c">yasya pakṣo bhavej jyāyān</seg> <seg type="pāda" n="d">sa parārtham avāpnuyāt</seg> //</l>
</lg>

<lg xml:id="BrP_170.28">
<l><seg type="pāda" n="a">pṛcchāvaḥ kasya prābalyaṃ</seg> <seg type="pāda" n="b">dharmiṇo vāpy adharmiṇaḥ</seg> </l>
<l><seg type="pāda" n="c">vedāt tu laukikaṃ jyeṣṭhaṃ</seg> <seg type="pāda" n="d">loke dharmāt sukhaṃ bhavet</seg> //</l>
</lg>

<lg xml:id="BrP_170.29">
<l><seg type="pāda" n="a">evaṃ vivadamānau tāv</seg> <seg type="pāda" n="b">ūcatuḥ sakalāñ janān</seg> </l>
<l><seg type="pāda" n="c">dharmasya vāpy adharmasya</seg> <seg type="pāda" n="d">prābalyam anayor bhuvi</seg> //</l>
</lg>

<lg xml:id="BrP_170.30">
<l><seg type="pāda" n="a">tad vadantu yathāvṛttam</seg> <seg type="pāda" n="b">evam ūcatur ojasā</seg> </l>
<l><seg type="pāda" n="c">evaṃ tatrocire kecid</seg> <seg type="pāda" n="d">ye dharmeṇānuvartinaḥ</seg> //</l>
</lg>

<lg xml:id="BrP_170.31">
<l><seg type="pāda" n="a">tair duḥkham anubhūyate</seg> <seg type="pāda" n="b">pāpiṣṭhāḥ sukhino janāḥ</seg> </l>
<l><seg type="pāda" n="c">saṃparāye dhanaṃ sarvaṃ</seg> <seg type="pāda" n="d">jitaṃ vipre nyavedayat</seg> //</l>
</lg>

<lg xml:id="BrP_170.32">
<l><seg type="pāda" n="a">maṇimān dharmavicchreṣṭhaḥ</seg> <seg type="pāda" n="b">punar dharmaṃ praśaṃsati</seg> </l>
<l><seg type="pāda" n="c">maṇimantaṃ dvijaḥ prāha</seg> <seg type="pāda" n="d">kiṃ dharmam anuśaṃsasi</seg> </l>
<milestone unit="speaker" n="brahmovāca"/>
<l><seg type="pāda" n="e">tatheti cety āha vaiśyo</seg> <seg type="pāda" n="f">brāhmaṇaḥ punar abravīt</seg> //</l>
</lg>

<milestone unit="speaker" n="brāhmaṇa uvāca"/>

<lg xml:id="BrP_170.33">
<l><seg type="pāda" n="a">jitaṃ mayā dhanaṃ vaiśya</seg> <seg type="pāda" n="b">nirlajjaḥ kiṃ nu bhāṣase</seg> </l>
<l><seg type="pāda" n="c">mayaiva vijito dharmo</seg> <seg type="pāda" n="d">yatheṣṭacaraṇātmanā</seg> //</l>
</lg>

<milestone unit="speaker" n="brahmovāca"/>

<lg xml:id="BrP_170.34">
<l><seg type="pāda" n="a">tad brāhmaṇavacaḥ śrutvā</seg> <seg type="pāda" n="b">vaiśyaḥ sasmita ūcivān</seg> //</l>
</lg>

<milestone unit="speaker" n="vaiśya uvāca"/>

<lg xml:id="BrP_170.35">
<l><seg type="pāda" n="a">pulākā iva dhānyeṣu</seg> <seg type="pāda" n="b">puttikā iva pakṣiṣu</seg> </l>
<l><seg type="pāda" n="c">tathaiva tān sakhe manye</seg> <seg type="pāda" n="d">yeṣāṃ dharmo na vidyate</seg> //</l>
</lg>

<lg xml:id="BrP_170.36">
<l><seg type="pāda" n="a">caturṇāṃ puruṣārthānāṃ</seg> <seg type="pāda" n="b">dharmaḥ prathama ucyate</seg> </l>
<l><seg type="pāda" n="c">paścād arthaś ca kāmaś ca</seg> <seg type="pāda" n="d">sa dharmo mayi tiṣṭhati</seg> </l>
<l><seg type="pāda" n="e">kathaṃ brūṣe dvijaśreṣṭha</seg> <seg type="pāda" n="f">mayā vijitam ity adaḥ</seg> //</l>
</lg>

<milestone unit="speaker" n="brahmovāca"/>

<lg xml:id="BrP_170.37">
<l><seg type="pāda" n="a">dvijo vaiśyaṃ punaḥ prāha</seg> <seg type="pāda" n="b">hastābhyāṃ jāyatāṃ paṇaḥ</seg> </l>
<l><seg type="pāda" n="c">tatheti manyate vaiśyas</seg> <seg type="pāda" n="d">tau gatvā punar ūcatuḥ</seg> //</l>
</lg>

<lg xml:id="BrP_170.38">
<l><seg type="pāda" n="a">pūrvaval laukikān gatvā</seg> <seg type="pāda" n="b">jitam ity abravīd dvijaḥ</seg> </l>
<l><seg type="pāda" n="c">karau chittvā tataḥ prāha</seg> <seg type="pāda" n="d">kathaṃ dharmaṃ tu manyase</seg> </l>
<l><seg type="pāda" n="e">ākṣipto brāhmaṇenaivaṃ</seg> <seg type="pāda" n="f">vaiśyo vacanam abravīt</seg> //</l>
</lg>

<milestone unit="speaker" n="vaiśya uvāca"/>

<lg xml:id="BrP_170.39">
<l><seg type="pāda" n="a">dharmam eva paraṃ manye</seg> <seg type="pāda" n="b">prāṇaiḥ kaṇṭhagatair api</seg> </l>
<l><seg type="pāda" n="c">mātā pitā suhṛd bandhur</seg> <seg type="pāda" n="d">dharma eva śarīriṇām</seg> //</l>
</lg>

<milestone unit="speaker" n="brahmovāca"/>

<lg xml:id="BrP_170.40">
<l><seg type="pāda" n="a">evaṃ vivadamānau tāv</seg> <seg type="pāda" n="b">arthavān brāhmaṇo 'bhavat</seg> </l>
<l><seg type="pāda" n="c">vimukto vaiśyakas tatra</seg> <seg type="pāda" n="d">bāhubhyāṃ ca dhanena ca</seg> //</l>
</lg>

<lg xml:id="BrP_170.41">
<l><seg type="pāda" n="a">evaṃ bhramantau saṃprāptau</seg> <seg type="pāda" n="b">gaṅgāṃ yogeśvaraṃ harim</seg> </l>
<l><seg type="pāda" n="c">yadṛcchayā muniśreṣṭha</seg> <seg type="pāda" n="d">mithas tāv ūcatuḥ punaḥ</seg> //</l>
</lg>

<lg xml:id="BrP_170.42">
<l><seg type="pāda" n="a">vaiśyo gaṅgāṃ tu yogeśaṃ</seg> <seg type="pāda" n="b">dharmam eva praśaṃsati</seg> </l>
<l><seg type="pāda" n="c">atikopād dvijo vaiśyam</seg> <seg type="pāda" n="d">ākṣipan punar abravīt</seg> //</l>
</lg>

<milestone unit="speaker" n="brāhmaṇa uvāca"/>

<lg xml:id="BrP_170.43">
<l><seg type="pāda" n="a">gataṃ dhanaṃ karau chinnāv</seg> <seg type="pāda" n="b">avaśiṣṭo śubhir bhavān</seg> </l>
<l><seg type="pāda" n="c">tvam anyathā yadi brūṣa</seg> <seg type="pāda" n="d">āhariṣye 'sinā śiraḥ</seg> //</l>
</lg>

<milestone unit="speaker" n="brahmovāca"/>

<lg xml:id="BrP_170.44">
<l><seg type="pāda" n="a">vihasya punar āhedaṃ</seg> <seg type="pāda" n="b">vaiśyo gautamam añjasā</seg> //</l>
</lg>

<milestone unit="speaker" n="vaiśya uvāca"/>

<lg xml:id="BrP_170.45">
<l><seg type="pāda" n="a">dharmam eva paraṃ manye</seg> <seg type="pāda" n="b">yathecchasi tathā kuru</seg> </l>
<l><seg type="pāda" n="c">brāhmaṇāṃś ca gurūn devān</seg> <seg type="pāda" n="d">vedān dharmaṃ janārdanam</seg> //</l>
</lg>

<lg xml:id="BrP_170.46">
<l><seg type="pāda" n="a">yas tu nindayate pāpo</seg> <seg type="pāda" n="b">nāsau spṛśyo 'tha pāpakṛt</seg> </l>
<l><seg type="pāda" n="c">upekṣaṇīyo durvṛttaḥ</seg> <seg type="pāda" n="d">pāpātmā dharmadūṣakaḥ</seg> //</l>
</lg>

<milestone unit="speaker" n="brahmovāca"/>

<lg xml:id="BrP_170.47">
<l><seg type="pāda" n="a">tataḥ prāha sa kopena</seg> <seg type="pāda" n="b">dharmaṃ yady anuśaṃsasi</seg> </l>
<l><seg type="pāda" n="c">āvayoḥ prāṇayor atra</seg> <seg type="pāda" n="d">paṇaḥ syād iti vai mune</seg> //</l>
</lg>

<lg xml:id="BrP_170.48">
<l><seg type="pāda" n="a">evam ukte gautamena</seg> <seg type="pāda" n="b">tathety āha vaṇik tadā</seg> </l>
<l><seg type="pāda" n="c">punar apy ūcatur ubhau</seg> <seg type="pāda" n="d">lokāṃl lokās tathocire</seg> //</l>
</lg>

<lg xml:id="BrP_170.49">
<l><seg type="pāda" n="a">yogeśvarasya purato</seg> <seg type="pāda" n="b">gautamyā dakṣiṇe taṭe</seg> </l>
<l><seg type="pāda" n="c">taṃ nipātya viśaṃ vipraś</seg> <seg type="pāda" n="d">cakṣur utpāṭya cābravīt</seg> //</l>
</lg>

<milestone unit="speaker" n="vipra uvāca"/>

<lg xml:id="BrP_170.50">
<l><seg type="pāda" n="a">gato 'sīmāṃ daśāṃ vaiśya</seg> <seg type="pāda" n="b">nityaṃ dharmapraśaṃsayā</seg> </l>
<l><seg type="pāda" n="c">gataṃ dhanaṃ gataṃ cakṣuś</seg> <seg type="pāda" n="d">cheditau karapallavau</seg> </l>
<l><seg type="pāda" n="e">pṛṣṭo 'si mitra gacchāmi</seg> <seg type="pāda" n="f">maivaṃ brūyāḥ kathāntare</seg> //</l>
</lg>

<milestone unit="speaker" n="brahmovāca"/>

<lg xml:id="BrP_170.51">
<l><seg type="pāda" n="a">tasmin prayāte vaiśyo 'sau</seg> <seg type="pāda" n="b">cintayām āsa cetasi</seg> </l>
<l><seg type="pāda" n="c">hā kaṣṭaṃ me kim abhavad</seg> <seg type="pāda" n="d">dharmaikamanaso hare</seg> //</l>
</lg>

<lg xml:id="BrP_170.52">
<l><seg type="pāda" n="a">sa kuṇḍalo vaṇikśreṣṭho</seg> <seg type="pāda" n="b">nirdhano gatabāhukaḥ</seg> </l>
<l><seg type="pāda" n="c">gatanetraḥ śucaṃ prāpto</seg> <seg type="pāda" n="d">dharmam evānusaṃsmaran</seg> //</l>
</lg>

<lg xml:id="BrP_170.53">
<l><seg type="pāda" n="a">evaṃ bahuvidhāṃ cintāṃ</seg> <seg type="pāda" n="b">kurvann āste mahītale</seg> </l>
<l><seg type="pāda" n="c">niśceṣṭo 'tha nirutsāhaḥ</seg> <seg type="pāda" n="d">patitaḥ śokasāgare</seg> //</l>
</lg>

<lg xml:id="BrP_170.54">
<l><seg type="pāda" n="a">dināvasāne śarvaryām</seg> <seg type="pāda" n="b">udite candramaṇḍale</seg> </l>
<l><seg type="pāda" n="c">ekādaśyāṃ śuklapakṣe</seg> <seg type="pāda" n="d">tatrāyāti vibhīṣaṇaḥ</seg> //</l>
</lg>

<lg xml:id="BrP_170.55">
<l><seg type="pāda" n="a">sa tu yogeśvaraṃ devaṃ</seg> <seg type="pāda" n="b">pūjayitvā yathāvidhi</seg> </l>
<l><seg type="pāda" n="c">snātvā tu gautamīṃ gaṅgāṃ</seg> <seg type="pāda" n="d">saputro rākṣasair vṛtaḥ</seg> //</l>
</lg>

<lg xml:id="BrP_170.56">
<l><seg type="pāda" n="a">vibhīṣaṇasya hi suto</seg> <seg type="pāda" n="b">vibhīṣaṇa ivāparaḥ</seg> </l>
<l><seg type="pāda" n="c">vaibhīṣaṇir iti khyātas</seg> <seg type="pāda" n="d">tam apaśyad uvāca ha</seg> //</l>
</lg>

<lg xml:id="BrP_170.57">
<l><seg type="pāda" n="a">vaiśyasya vacanaṃ śrutvā</seg> <seg type="pāda" n="b">yathāvṛttaṃ sa dharmavit</seg> </l>
<l><seg type="pāda" n="c">pitre nivedayām āsa</seg> <seg type="pāda" n="d">laṅkeśāya mahātmane</seg> </l>
<l><seg type="pāda" n="e">sa tu laṅkeśvaraḥ prāha</seg> <seg type="pāda" n="f">putraṃ prītyā guṇākaram</seg> //</l>
</lg>

<milestone unit="speaker" n="vibhīṣaṇa uvāca"/>

<lg xml:id="BrP_170.58">
<l><seg type="pāda" n="a">śrīmān rāmo mama gurus</seg> <seg type="pāda" n="b">tasya mānyaḥ sakhā mama</seg> </l>
<l><seg type="pāda" n="c">hanumān iti vikhyātas</seg> <seg type="pāda" n="d">tenānīto girir mahān</seg> //</l>
</lg>

<lg xml:id="BrP_170.59">
<l><seg type="pāda" n="a">purā kāryāntare prāpte</seg> <seg type="pāda" n="b">sarvauṣadhyāśrayo 'calaḥ</seg> </l>
<l><seg type="pāda" n="c">jāte kārye tam ādāya</seg> <seg type="pāda" n="d">himavantam athāgamat</seg> //</l>
</lg>

<lg xml:id="BrP_170.60">
<l><seg type="pāda" n="a">viśalyakaraṇī ceti</seg> <seg type="pāda" n="b">mṛtasaṃjīvanīti ca</seg> </l>
<l><seg type="pāda" n="c">tadānīya mahābuddhī</seg> <seg type="pāda" n="d">rāmāyākliṣṭakarmaṇe</seg> //</l>
</lg>

<lg xml:id="BrP_170.61">
<l><seg type="pāda" n="a">nivedayitvā tat sādhyaṃ</seg> <seg type="pāda" n="b">tasmin vṛtte samāgataḥ</seg> </l>
<l><seg type="pāda" n="c">punar giriṃ samādāya</seg> <seg type="pāda" n="d">āgacchad devaparvatam</seg> //</l>
</lg>

<lg xml:id="BrP_170.62">
<l><seg type="pāda" n="a">tām ānīyāsya hṛdaye</seg> <seg type="pāda" n="b">niveśaya hariṃ smaran</seg> </l>
<l><seg type="pāda" n="c">tataḥ prāpsyaty ayaṃ sarvam</seg> <seg type="pāda" n="d">apekṣitam udāradhīḥ</seg> //</l>
</lg>

<lg xml:id="BrP_170.63">
<l><seg type="pāda" n="a">gacchatas tasya vegena</seg> <seg type="pāda" n="b">viśalyakaraṇī punaḥ</seg> </l>
<l><seg type="pāda" n="c">apatad gautamītīre</seg> <seg type="pāda" n="d">yatra yogeśvaro hariḥ</seg> //</l>
</lg>

<milestone unit="speaker" n="vaibhīṣaṇir uvāca"/>

<lg xml:id="BrP_170.64">
<l><seg type="pāda" n="a">tām oṣadhīṃ mama pitar</seg> <seg type="pāda" n="b">darśayāśu vilamba mā</seg> </l>
<l><seg type="pāda" n="c">parārtiśamanād anyac</seg> <seg type="pāda" n="d">chreyo na bhuvanatraye</seg> //</l>
</lg>

<milestone unit="speaker" n="brahmovāca"/>

<lg xml:id="BrP_170.65">
<l><seg type="pāda" n="a">vibhīṣaṇas tathety uktvā</seg> <seg type="pāda" n="b">tāṃ putrasyāpy adarśayat</seg> </l>
<l><seg type="pāda" n="c">iṣe tvety asya vṛkṣasya</seg> <seg type="pāda" n="d">śākhāṃ ciccheda tatsutaḥ</seg> </l>
<l><seg type="pāda" n="e">vaiśyasya cāpi vai prītyā</seg> <seg type="pāda" n="f">santaḥ parahite ratāḥ</seg> //</l>
</lg>

<milestone unit="speaker" n="vibhīṣaṇa uvāca"/>

<lg xml:id="BrP_170.66">
<l><seg type="pāda" n="a">yatrāpatan nage cāsmin</seg> <seg type="pāda" n="b">sa vṛkṣas tu pratāpavān</seg> </l>
<l><seg type="pāda" n="c">tasya śākhāṃ samādāya</seg> <seg type="pāda" n="d">hṛdaye 'sya niveśaya</seg> </l>
<l><seg type="pāda" n="e">tatspṛṣṭamātra evāsau</seg> <seg type="pāda" n="f">svakaṃ rūpam avāpnuyāt</seg> //</l>
</lg>

<milestone unit="speaker" n="brahmovāca"/>

<lg xml:id="BrP_170.67">
<l><seg type="pāda" n="a">etac chrutvā pitur vākyaṃ</seg> <seg type="pāda" n="b">vaibhīṣaṇir udāradhīḥ</seg> </l>
<l><seg type="pāda" n="c">tathā cakāra vai samyak</seg> <seg type="pāda" n="d">kāṣṭhakhaṇḍaṃ nyaveśayat</seg> //</l>
</lg>

<lg xml:id="BrP_170.68">
<l><seg type="pāda" n="a">hṛdaye sa tu vaiśyo 'pi</seg> <seg type="pāda" n="b">sacakṣuḥ sakaro 'bhavat</seg> </l>
<l><seg type="pāda" n="c">maṇimantrauṣadhīnāṃ hi</seg> <seg type="pāda" n="d">vīryaṃ ko 'pi na budhyate</seg> //</l>
</lg>

<lg xml:id="BrP_170.69">
<l><seg type="pāda" n="a">tad eva kāṣṭham ādāya</seg> <seg type="pāda" n="b">dharmam evānusaṃsmaran</seg> </l>
<l><seg type="pāda" n="c">snātvā tu gautamīṃ gaṅgāṃ</seg> <seg type="pāda" n="d">tathā yogeśvaraṃ harim</seg> //</l>
</lg>

<lg xml:id="BrP_170.70">
<l><seg type="pāda" n="a">namaskṛtvā punar agāt</seg> <seg type="pāda" n="b">kāṣṭhakhaṇḍena vaiśyakaḥ</seg> </l>
<l><seg type="pāda" n="c">paribhraman nṛpapuraṃ</seg> <seg type="pāda" n="d">mahāpuram iti śrutam</seg> //</l>
</lg>

<lg xml:id="BrP_170.71">
<l><seg type="pāda" n="a">mahārāja iti khyātas</seg> <seg type="pāda" n="b">tatra rājā mahābalaḥ</seg> </l>
<l><seg type="pāda" n="c">tasya nāsti sutaḥ kaścit</seg> <seg type="pāda" n="d">putrikā naṣṭalocanā</seg> //</l>
</lg>

<lg xml:id="BrP_170.72">
<l><seg type="pāda" n="a">saiva tasya sutā putras</seg> <seg type="pāda" n="b">tasyāpi vratam īdṛśam</seg> </l>
<l><seg type="pāda" n="c">devo vā dānavo vāpi</seg> <seg type="pāda" n="d">brāhmaṇaḥ kṣatriyo bhavet</seg> //</l>
</lg>

<lg xml:id="BrP_170.73">
<l><seg type="pāda" n="a">vaiśyo vā śūdrayonir vā</seg> <seg type="pāda" n="b">saguṇo nirguṇo 'pi vā</seg> </l>
<l><seg type="pāda" n="c">tasmai deyā iyaṃ putrī</seg> <seg type="pāda" n="d">yo netre āhariṣyati</seg> //</l>
</lg>

<lg xml:id="BrP_170.74">
<l><seg type="pāda" n="a">rājyena saha deyeyam</seg> <seg type="pāda" n="b">iti rājā hy aghoṣayat</seg> </l>
<l><seg type="pāda" n="c">aharniśam asau vaiśyaḥ</seg> <seg type="pāda" n="d">śrutvā ghoṣam athābravīt</seg> //</l>
</lg>

<milestone unit="speaker" n="vaiśya uvāca"/>

<lg xml:id="BrP_170.75">
<l><seg type="pāda" n="a">ahaṃ netre āhariṣye</seg> <seg type="pāda" n="b">rājaputryā asaṃśayam</seg> //</l>
</lg>

<milestone unit="speaker" n="brahmovāca"/>

<lg xml:id="BrP_170.76">
<l><seg type="pāda" n="a">taṃ vaiśyaṃ tarasādāya</seg> <seg type="pāda" n="b">mahārājñe nyavedayat</seg> </l>
<l><seg type="pāda" n="c">tatkāṣṭhasparśamātreṇa</seg> <seg type="pāda" n="d">sanetrābhūn nṛpātmajā</seg> //</l>
</lg>

<lg xml:id="BrP_170.77">
<l><seg type="pāda" n="a">tataḥ savismayo rājā</seg> <seg type="pāda" n="b">ko bhavān iti cābravīt</seg> </l>
<l><seg type="pāda" n="c">vaiśyo rājñe yathāvṛttaṃ</seg> <seg type="pāda" n="d">nyavedayad aśeṣataḥ</seg> //</l>
</lg>

<milestone unit="speaker" n="vaiśya uvāca"/>

<lg xml:id="BrP_170.78">
<l><seg type="pāda" n="a">brāhmaṇānāṃ prasādena</seg> <seg type="pāda" n="b">dharmasya tapasas tathā</seg> </l>
<l><seg type="pāda" n="c">dānaprabhāvād yajñaiś ca</seg> <seg type="pāda" n="d">vividhair bhūridakṣiṇaiḥ</seg> </l>
<l><seg type="pāda" n="e">divyauṣadhiprabhāvena</seg> <seg type="pāda" n="f">mama sāmarthyam īdṛśam</seg> //</l>
</lg>

<milestone unit="speaker" n="brahmovāca"/>

<lg xml:id="BrP_170.79">
<l><seg type="pāda" n="a">etad vaiśyavacaḥ śrutvā</seg> <seg type="pāda" n="b">vismito 'bhūn mahīpatiḥ</seg> //</l>
</lg>

<milestone unit="speaker" n="rājovāca"/>

<lg xml:id="BrP_170.80">
<l><seg type="pāda" n="a">aho mahānubhāvo 'yaṃ</seg> <seg type="pāda" n="b">prāyo vṛndārako bhavet</seg> </l>
<l><seg type="pāda" n="c">anyathaitādṛg anyasya</seg> <seg type="pāda" n="d">sāmarthyaṃ dṛśyate katham</seg> </l>
<l><seg type="pāda" n="e">tasmād asmai tu tāṃ kanyāṃ</seg> <seg type="pāda" n="f">pradāsye rājyapūrvikām</seg> //</l>
</lg>

<milestone unit="speaker" n="brahmovāca"/>

<lg xml:id="BrP_170.81">
<l><seg type="pāda" n="a">iti saṃkalpya manasi</seg> <seg type="pāda" n="b">kanyāṃ rājyaṃ ca dattavān</seg> </l>
<l><seg type="pāda" n="c">vihārārthaṃ gataḥ svairaṃ</seg> <seg type="pāda" n="d">paraṃ khedam upāgataḥ</seg> //</l>
</lg>

<lg xml:id="BrP_170.82">
<l><seg type="pāda" n="a">na mitreṇa vinā rājyaṃ</seg> <seg type="pāda" n="b">na mitreṇa vinā sukham</seg> </l>
<l><seg type="pāda" n="c">tam eva satataṃ vipraṃ</seg> <seg type="pāda" n="d">cintayan vaiśyanandanaḥ</seg> //</l>
</lg>

<lg xml:id="BrP_170.83">
<l><seg type="pāda" n="a">etad eva sujātānāṃ</seg> <seg type="pāda" n="b">lakṣaṇaṃ bhuvi dehinām</seg> </l>
<l><seg type="pāda" n="c">kṛpārdraṃ yan mano nityaṃ</seg> <seg type="pāda" n="d">teṣām apy ahiteṣu hi</seg> //</l>
</lg>

<lg xml:id="BrP_170.84">
<l><seg type="pāda" n="a">mahānṛpo vanaṃ prāyāt</seg> <seg type="pāda" n="b">sa rājā maṇikuṇḍalaḥ</seg> </l>
<l><seg type="pāda" n="c">tasmiñ śāsati rājyaṃ tu</seg> <seg type="pāda" n="d">kadācid gautamaṃ dvijam</seg> //</l>
</lg>

<lg xml:id="BrP_170.85">
<l><seg type="pāda" n="a">hṛtasvaṃ dyūtakaiḥ pāpair</seg> <seg type="pāda" n="b">apaśyan maṇikuṇḍalaḥ</seg> </l>
<l><seg type="pāda" n="c">tam ādāya dvijaṃ mitraṃ</seg> <seg type="pāda" n="d">pūjayām āsa dharmavit</seg> //</l>
</lg>

<lg xml:id="BrP_170.86">
<l><seg type="pāda" n="a">dharmāṇāṃ tu prabhāvaṃ taṃ</seg> <seg type="pāda" n="b">tasmai sarvaṃ nyavedayat</seg> </l>
<l><seg type="pāda" n="c">snāpayām āsa gaṅgāyāṃ</seg> <seg type="pāda" n="d">taṃ sarvāghanivṛttaye</seg> //</l>
</lg>

<lg xml:id="BrP_170.87">
<l><seg type="pāda" n="a">tena vipreṇa sarvais taiḥ</seg> <seg type="pāda" n="b">svakīyair gotrajair vṛtaḥ</seg> </l>
<l><seg type="pāda" n="c">vaiśyaiḥ svadeśasaṃbhūtair</seg> <seg type="pāda" n="d">brāhmaṇasya tu bāndhavaiḥ</seg> //</l>
</lg>

<lg xml:id="BrP_170.88">
<l><seg type="pāda" n="a">vṛddhakauśikamukhyaiś ca</seg> <seg type="pāda" n="b">tasmin yogeśvarāntike</seg> </l>
<l><seg type="pāda" n="c">yajñān iṣṭvā surān pūjya</seg> <seg type="pāda" n="d">tataḥ svargam upeyivān</seg> //</l>
</lg>

<lg xml:id="BrP_170.89">
<l><seg type="pāda" n="a">tataḥ prabhṛti tat tīrthaṃ</seg> <seg type="pāda" n="b">mṛtasaṃjīvanaṃ viduḥ</seg> </l>
<l><seg type="pāda" n="c">cakṣustīrthaṃ sayogeśaṃ</seg> <seg type="pāda" n="d">smaraṇād api puṇyadam</seg> </l>
<l><seg type="pāda" n="e">manaḥprasādajananaṃ</seg> <seg type="pāda" n="f">sarvadurbhāvanāśanam</seg> //</l>
</lg>

<milestone unit="speaker" n="brahmovāca"/>

<lg xml:id="BrP_171.1">
<l><seg type="pāda" n="a">urvaśītīrtham ākhyātam</seg> <seg type="pāda" n="b">aśvamedhaphalapradam</seg> </l>
<l><seg type="pāda" n="c">snānadānamahādeva</seg><seg type="pāda" n="d">vāsudevārcanādibhiḥ</seg> //</l>
</lg>

<lg xml:id="BrP_171.2">
<l><seg type="pāda" n="a">maheśvaro yatra devo</seg> <seg type="pāda" n="b">yatra śārṅgadharo hariḥ</seg> </l>
<l><seg type="pāda" n="c">pramatir nāma rājāsīt</seg> <seg type="pāda" n="d">sārvabhaumaḥ pratāpavān</seg> //</l>
</lg>

<lg xml:id="BrP_171.3">
<l><seg type="pāda" n="a">ripūñ jitvā jagāmāśu</seg> <seg type="pāda" n="b">indralokaṃ surair vṛtam</seg> </l>
<l><seg type="pāda" n="c">tatrāpaśyat surapatiṃ</seg> <seg type="pāda" n="d">marudbhiḥ saha nārada</seg> //</l>
</lg>

<lg xml:id="BrP_171.4">
<l><seg type="pāda" n="a">jahāsendraṃ pāśahastaṃ</seg> <seg type="pāda" n="b">pramatiḥ kṣatriyarṣabhaḥ</seg> </l>
<l><seg type="pāda" n="c">taṃ hasantam athālakṣya</seg> <seg type="pāda" n="d">hariḥ pramatim abravīt</seg> //</l>
</lg>

<milestone unit="speaker" n="indra uvāca"/>

<lg xml:id="BrP_171.5">
<l><seg type="pāda" n="a">devālaye mahābuddhe</seg> <seg type="pāda" n="b">marudbhiḥ krīḍitair alam</seg> </l>
<l><seg type="pāda" n="c">diśo jitvā divaṃ prāptaḥ</seg> <seg type="pāda" n="d">kuru krīḍāṃ mayā saha</seg> //</l>
</lg>

<milestone unit="speaker" n="brahmovāca"/>

<lg xml:id="BrP_171.6">
<l><seg type="pāda" n="a">sakaṣāyaṃ harivaco</seg> <seg type="pāda" n="b">niśamya pramatir nṛpaḥ</seg> </l>
<l><seg type="pāda" n="c">tathety uvāca devendraṃ</seg> <seg type="pāda" n="d">niṣkṛtiṃ kāṃ tu manyase</seg> </l>
<l><seg type="pāda" n="e">tac chrutvā pramater vākyaṃ</seg> <seg type="pāda" n="f">surarāṇ nṛpam abravīt</seg> //</l>
</lg>

<milestone unit="speaker" n="indra uvāca"/>

<lg xml:id="BrP_171.7">
<l><seg type="pāda" n="a">urvaśy eva paṇo 'smākaṃ</seg> <seg type="pāda" n="b">prāpyā yā nikhilair makhaiḥ</seg> //</l>
</lg>

<milestone unit="speaker" n="brahmovāca"/>

<lg xml:id="BrP_171.8">
<l><seg type="pāda" n="a">etac chrutvendravacanaṃ</seg> <seg type="pāda" n="b">pramatiḥ prāha garvitaḥ</seg> </l>
<l><seg type="pāda" n="c">urvaśīṃ niṣkṛtiṃ manye</seg> <seg type="pāda" n="d">tvaṃ rājan kiṃ nu manyase</seg> //</l>
</lg>

<lg xml:id="BrP_171.9">
<l><seg type="pāda" n="a">yad bravīṣi sureśāna</seg> <seg type="pāda" n="b">tan manye 'haṃ śatakrato</seg> </l>
<l><seg type="pāda" n="c">prāhendraṃ pramatis tadvan</seg> <seg type="pāda" n="d">niṣkṛtyai dakṣiṇaṃ karam</seg> </l>
<l><seg type="pāda" n="e">savarma saśaraṃ dharmyaṃ</seg> <seg type="pāda" n="f">dehi dīvyāmahe vayam</seg> //</l>
</lg>

<milestone unit="speaker" n="brahmovāca"/>

<lg xml:id="BrP_171.10">
<l><seg type="pāda" n="a">tāv evaṃ saṃvidaṃ kṛtvā</seg> <seg type="pāda" n="b">devanāyopatasthatuḥ</seg> </l>
<l><seg type="pāda" n="c">pramatir jitavāṃs tatra</seg> <seg type="pāda" n="d">urvaśīṃ daivatastriyam</seg> </l>
<l><seg type="pāda" n="e">tāṃ jitvā pramatiḥ prāha</seg> <seg type="pāda" n="f">saṃrambhāt taṃ śatakratum</seg> //</l>
</lg>

<milestone unit="speaker" n="pramatir uvāca"/>

<lg xml:id="BrP_171.11">
<l><seg type="pāda" n="a">niṣkṛtyai punar anyan me</seg> <seg type="pāda" n="b">paścād dīvye tvayā vibho</seg> //</l>
</lg>

<milestone unit="speaker" n="indra uvāca"/>

<lg xml:id="BrP_171.12">
<l><seg type="pāda" n="a">devayogyam atho vajraṃ</seg> <seg type="pāda" n="b">jaitraṃ saratham uttamam</seg> </l>
<l><seg type="pāda" n="c">dīvye 'haṃ tena nṛpate</seg> <seg type="pāda" n="d">kareṇāpy avicārayan</seg> //</l>
</lg>

<milestone unit="speaker" n="brahmovāca"/>

<lg xml:id="BrP_171.13">
<l><seg type="pāda" n="a">sa gṛhītvā tadā pāśān</seg> <seg type="pāda" n="b">anyāṃś ca maṇibhūṣitān</seg> </l>
<l><seg type="pāda" n="c">jitam ity abravīc chakraṃ</seg> <seg type="pāda" n="d">pramatiḥ prahasaṃs tadā</seg> //</l>
</lg>

<lg xml:id="BrP_171.14">
<l><seg type="pāda" n="a">etasminn antare prāyād</seg> <seg type="pāda" n="b">akṣajñas tatra nārada</seg> </l>
<l><seg type="pāda" n="c">viśvāvasur iti khyāto</seg> <seg type="pāda" n="d">gandharvāṇāṃ maheśvaraḥ</seg> //</l>
</lg>

<milestone unit="speaker" n="viśvāvasur uvāca"/>

<lg xml:id="BrP_171.15">
<l><seg type="pāda" n="a">gandharvavidyayā rājaṃs</seg> <seg type="pāda" n="b">tayā dīvyāmahe tvayā</seg> </l>
<l><seg type="pāda" n="c">tathety uktvā sa nṛpatir</seg> <seg type="pāda" n="d">jitam ity abravīt tadā</seg> //</l>
</lg>

<lg xml:id="BrP_171.16">
<l><seg type="pāda" n="a">tau jitvā nṛpatir maurkhyād</seg> <seg type="pāda" n="b">devendraṃ prāha kaśmalam</seg> //</l>
</lg>

<milestone unit="speaker" n="pramatir uvāca"/>

<lg xml:id="BrP_171.17">
<l><seg type="pāda" n="a">raṇe vā devane vāpi</seg> <seg type="pāda" n="b">na tvaṃ jetā kathaṃcana</seg> </l>
<l><seg type="pāda" n="c">mahendra satataṃ tasmād</seg> <seg type="pāda" n="d">asmadārādhako bhava</seg> </l>
<l><seg type="pāda" n="e">vada kena prakāreṇa</seg> <seg type="pāda" n="f">jātā devendratā tava</seg> //</l>
</lg>

<milestone unit="speaker" n="brahmovāca"/>

<lg xml:id="BrP_171.18">
<l><seg type="pāda" n="a">tathā prāhorvaśīṃ garvād</seg> <seg type="pāda" n="b">gaccha karmakarī bhava</seg> </l>
<l><seg type="pāda" n="c">urvaśī prāha deveṣu</seg> <seg type="pāda" n="d">yathā varte tathā tvayi</seg> </l>
<l><seg type="pāda" n="e">varteya sarvabhāvena</seg> <seg type="pāda" n="f">na māṃ dhikkartum arhasi</seg> //</l>
</lg>

<milestone unit="speaker" n="brahmovāca"/>

<lg xml:id="BrP_171.19">
<l><seg type="pāda" n="a">tatas tāṃ pramatiḥ prāha</seg> <seg type="pāda" n="b">tvādṛśyaḥ santi cārikāḥ</seg> </l>
<l><seg type="pāda" n="c">tvaṃ kiṃ vilajjase bhadre</seg> <seg type="pāda" n="d">gaccha karmakarī bhava</seg> //</l>
</lg>

<lg xml:id="BrP_171.20">
<l><seg type="pāda" n="a">etac chrutvā nṛpeṇoktaṃ</seg> <seg type="pāda" n="b">gandharvādhipatis tadā</seg> </l>
<l><seg type="pāda" n="c">citrasena iti khyātaḥ</seg> <seg type="pāda" n="d">suto viśvāvasor balī</seg> //</l>
</lg>

<milestone unit="speaker" n="citrasena uvāca"/>

<lg xml:id="BrP_171.21">
<l><seg type="pāda" n="a">dīvye 'haṃ vai tvayā rājan</seg> <seg type="pāda" n="b">sarveṇānena bhūpate</seg> </l>
<l><seg type="pāda" n="c">rājyena jīvitenāpi</seg> <seg type="pāda" n="d">madīyena tavāpi ca</seg> //</l>
</lg>

<milestone unit="speaker" n="brahmovāca"/>

<lg xml:id="BrP_171.22">
<l><seg type="pāda" n="a">tathety uktvā punar ubhau</seg> <seg type="pāda" n="b">citrasenanṛpottamau</seg> </l>
<l><seg type="pāda" n="c">dīvyetām abhisaṃrabdhau</seg> <seg type="pāda" n="d">citraseno 'jayat tadā</seg> //</l>
</lg>

<lg xml:id="BrP_171.23">
<l><seg type="pāda" n="a">gāndharvais taṃ mahāpāśair</seg> <seg type="pāda" n="b">babandha nṛpatiṃ tadā</seg> </l>
<l><seg type="pāda" n="c">citraseno 'jayat sarvam</seg> <seg type="pāda" n="d">urvaśīmukhyataḥ paṇaiḥ</seg> //</l>
</lg>

<lg xml:id="BrP_171.24">
<l><seg type="pāda" n="a">rājyaṃ kośaṃ balaṃ caiva</seg> <seg type="pāda" n="b">yad anyad vasu kiṃcana</seg> </l>
<l><seg type="pāda" n="c">citrasenasya taj jātaṃ</seg> <seg type="pāda" n="d">yad āsīt pramater dhanam</seg> //</l>
</lg>

<lg xml:id="BrP_171.25">
<l><seg type="pāda" n="a">tasya putro bāla eva</seg> <seg type="pāda" n="b">purodhasam uvāca ha</seg> </l>
<l><seg type="pāda" n="c">vaiśvāmitraṃ mahāprājñaṃ</seg> <seg type="pāda" n="d">madhucchandasam ojasā</seg> //</l>
</lg>

<milestone unit="speaker" n="pramatiputra uvāca"/>

<lg xml:id="BrP_171.26">
<l><seg type="pāda" n="a">kiṃ me pitrā kṛtaṃ pāpaṃ</seg> <seg type="pāda" n="b">kva vā baddho mahāmatiḥ</seg> </l>
<l><seg type="pāda" n="c">katham eṣyati svaṃ sthānaṃ</seg> <seg type="pāda" n="d">kathaṃ pāśair vimokṣyate</seg> //</l>
</lg>

<milestone unit="speaker" n="brahmovāca"/>

<lg xml:id="BrP_171.27">
<l><seg type="pāda" n="a">sumater vacanaṃ śrutvā</seg> <seg type="pāda" n="b">dhyātvā sa munisattamaḥ</seg> </l>
<l><seg type="pāda" n="c">madhucchandā jagādedaṃ</seg> <seg type="pāda" n="d">pramater vartanaṃ tadā</seg> //</l>
</lg>

<milestone unit="speaker" n="madhucchandā uvāca"/>

<lg xml:id="BrP_171.28">
<l><seg type="pāda" n="a">devaloke tava pitā</seg> <seg type="pāda" n="b">baddha āste mahāmate</seg> </l>
<l><seg type="pāda" n="c">kaitavair bahudoṣaiś ca</seg> <seg type="pāda" n="d">bhraṣṭarājyo babhūva ha</seg> //</l>
</lg>

<lg xml:id="BrP_171.29">
<l><seg type="pāda" n="a">yo yāti kaitavasabhāṃ</seg> <seg type="pāda" n="b">sa cāpi kleśabhāg bhavet</seg> </l>
<l><seg type="pāda" n="c">dyūtamadyāmiṣādīni</seg> <seg type="pāda" n="d">vyasanāni nṛpātmaja</seg> //</l>
</lg>

<lg xml:id="BrP_171.30">
<l><seg type="pāda" n="a">pāpinām eva jāyante</seg> <seg type="pāda" n="b">sadā pāpātmakāni hi</seg> </l>
<l><seg type="pāda" n="c">ekaikam apy anarthāya</seg> <seg type="pāda" n="d">pāpāya narakāya ca</seg> //</l>
</lg>

<lg xml:id="BrP_171.31">
<l><seg type="pāda" n="a">yānāsanābhilāpādyaiḥ</seg> <seg type="pāda" n="b">kṛtaiḥ kaitavavartibhiḥ</seg> </l>
<l><seg type="pāda" n="c">kulīnāḥ kaluṣībhūtāḥ</seg> <seg type="pāda" n="d">kiṃ punaḥ kitavo janaḥ</seg> //</l>
</lg>

<lg xml:id="BrP_171.32">
<l><seg type="pāda" n="a">kitavasya tu yā jāyā</seg> <seg type="pāda" n="b">tapyate nityam eva sā</seg> </l>
<l><seg type="pāda" n="c">sa cāpi kitavaḥ pāpo</seg> <seg type="pāda" n="d">yoṣitaṃ vīkṣya tapyate</seg> //</l>
</lg>

<lg xml:id="BrP_171.33">
<l><seg type="pāda" n="a">tāṃ dṛṣṭvā vigatānando</seg> <seg type="pāda" n="b">nityaṃ vadati pāpakṛt</seg> </l>
<l><seg type="pāda" n="c">aho saṃsāracakre 'smin</seg> <seg type="pāda" n="d">mayā tulyo na pātakī</seg> //</l>
</lg>

<lg xml:id="BrP_171.34">
<l><seg type="pāda" n="a">na kiṃcid api yasyāste</seg> <seg type="pāda" n="b">loke viṣayajaṃ sukham</seg> </l>
<l><seg type="pāda" n="c">lokadvaye 'pi na sukhī</seg> <seg type="pāda" n="d">kitavaḥ kopi dṛśyate</seg> //</l>
</lg>

<lg xml:id="BrP_171.35">
<l><seg type="pāda" n="a">vibhāti ca tathā nityaṃ</seg> <seg type="pāda" n="b">lajjayā dagdhamānasaḥ</seg> </l>
<l><seg type="pāda" n="c">gatadharmo nirānando</seg> <seg type="pāda" n="d">grastagarvas tathāṭati</seg> //</l>
</lg>

<lg xml:id="BrP_171.36">
<l><seg type="pāda" n="a">akaitavī ca yā vṛttiḥ</seg> <seg type="pāda" n="b">sā praśastā dvijanmanām</seg> </l>
<l><seg type="pāda" n="c">kṛṣigorakṣyavāṇijyam</seg> <seg type="pāda" n="d">api kuryān na kaitavam</seg> //</l>
</lg>

<lg xml:id="BrP_171.37">
<l><seg type="pāda" n="a">yas tu kaitavavṛttyā hi</seg> <seg type="pāda" n="b">dhanam āhartum icchati</seg> </l>
<l><seg type="pāda" n="c">dharmārthakāmābhijanaiḥ</seg> <seg type="pāda" n="d">sa vimucyeta pauruṣāt</seg> //</l>
</lg>

<lg xml:id="BrP_171.38">
<l><seg type="pāda" n="a">vede 'pi dūṣitaṃ karma</seg> <seg type="pāda" n="b">tava pitrā tadādṛtam</seg> </l>
<l><seg type="pāda" n="c">tasmāt kiṃ kurmahe vatsa</seg> <seg type="pāda" n="d">yad uktaṃ te vidhīyate</seg> //</l>
</lg>

<lg xml:id="BrP_171.39">
<l><seg type="pāda" n="a">vidhātṛvihitaṃ mārgaṃ</seg> <seg type="pāda" n="b">ko nu vātyeti paṇḍitaḥ</seg> //</l>
</lg>

<milestone unit="speaker" n="brahmovāca"/>

<lg xml:id="BrP_171.40">
<l><seg type="pāda" n="a">etat purodhaso vākyaṃ</seg> <seg type="pāda" n="b">śrutvā sumatir abravīt</seg> //</l>
</lg>

<milestone unit="speaker" n="sumatir uvāca"/>

<lg xml:id="BrP_171.41">
<l><seg type="pāda" n="a">kiṃ kṛtvā pramatis tātaḥ</seg> <seg type="pāda" n="b">punā rājyam avāpnuyāt</seg> //</l>
</lg>

<milestone unit="speaker" n="brahmovāca"/>

<lg xml:id="BrP_171.42">
<l><seg type="pāda" n="a">punar dhyātvā madhucchandāḥ</seg> <seg type="pāda" n="b">sumatiṃ cedam abravīt</seg> //</l>
</lg>

<milestone unit="speaker" n="madhucchandā uvāca"/>

<lg xml:id="BrP_171.43">
<l><seg type="pāda" n="a">gautamīṃ yāhi vatsa tvaṃ</seg> <seg type="pāda" n="b">tatra pūjaya śaṃkaram</seg> </l>
<l><seg type="pāda" n="c">aditiṃ varuṇaṃ viṣṇuṃ</seg> <seg type="pāda" n="d">tataḥ pāśād vimokṣyate</seg> //</l>
</lg>

<milestone unit="speaker" n="brahmovāca"/>

<lg xml:id="BrP_171.44">
<l><seg type="pāda" n="a">tathety uktvā jagāmāśu</seg> <seg type="pāda" n="b">gaṅgāṃ natvā janārdanam</seg> </l>
<l><seg type="pāda" n="c">pūjayām āsa śaṃbhuṃ ca</seg> <seg type="pāda" n="d">tapas tepe yatavrataḥ</seg> //</l>
</lg>

<lg xml:id="BrP_171.45">
<l><seg type="pāda" n="a">sahasram ekaṃ varṣāṇāṃ</seg> <seg type="pāda" n="b">baddhaṃ pitaram ātmanaḥ</seg> </l>
<l><seg type="pāda" n="c">mocayām āsa devebhyaḥ</seg> <seg type="pāda" n="d">punā rājyam avāpa saḥ</seg> //</l>
</lg>

<lg xml:id="BrP_171.46">
<l><seg type="pāda" n="a">śiveśābhyāṃ muktapāśo</seg> <seg type="pāda" n="b">rājyaṃ prāpa sutāt svakāt</seg> </l>
<l><seg type="pāda" n="c">avāpya vidyāṃ gāndharvīṃ</seg> <seg type="pāda" n="d">priyaś cāsīc chatakratoḥ</seg> //</l>
</lg>

<lg xml:id="BrP_171.47">
<l><seg type="pāda" n="a">śāṃbhavaṃ vaiṣṇavaṃ caiva</seg> <seg type="pāda" n="b">urvaśītīrtham eva ca</seg> </l>
<l><seg type="pāda" n="c">tataḥprabhṛti tat tīrthaṃ</seg> <seg type="pāda" n="d">kaitavaṃ ceti viśrutam</seg> //</l>
</lg>

<lg xml:id="BrP_171.48">
<l><seg type="pāda" n="a">śivaviṣṇusarinmātu</seg><seg type="pāda" n="b">prasādād āpyate na kim</seg> </l>
<l><seg type="pāda" n="c">tatra snānaṃ ca dānaṃ ca</seg> <seg type="pāda" n="d">bahupuṇyaphalapradam</seg> </l>
<l><seg type="pāda" n="e">pāpapāśavimokṣaṃ tu</seg> <seg type="pāda" n="f">sarvadurgatināśanam</seg> //</l>
</lg>

<milestone unit="speaker" n="brahmovāca"/>

<lg xml:id="BrP_172.1">
<l><seg type="pāda" n="a">sāmudraṃ tīrtham ākhyātaṃ</seg> <seg type="pāda" n="b">sarvatīrthaphalapradam</seg> </l>
<l><seg type="pāda" n="c">tasya svarūpaṃ vakṣyāmi</seg> <seg type="pāda" n="d">śṛṇu nārada tanmanāḥ</seg> //</l>
</lg>

<lg xml:id="BrP_172.2">
<l><seg type="pāda" n="a">visṛṣṭā gautamenāsau</seg> <seg type="pāda" n="b">gaṅgā pāpapraṇāśanī</seg> </l>
<l><seg type="pāda" n="c">lokānām upakārārthaṃ</seg> <seg type="pāda" n="d">prāyāt pūrvārṇavaṃ prati</seg> //</l>
</lg>

<lg xml:id="BrP_172.3">
<l><seg type="pāda" n="a">āgacchantī devanadī</seg> <seg type="pāda" n="b">kamaṇḍaludhṛtā mayā</seg> </l>
<l><seg type="pāda" n="c">śirasā ca dhṛtā devī</seg> <seg type="pāda" n="d">śaṃbhunā paramātmanā</seg> //</l>
</lg>

<lg xml:id="BrP_172.4">
<l><seg type="pāda" n="a">viṣṇupādāt prasūtāṃ tāṃ</seg> <seg type="pāda" n="b">brāhmaṇena mahātmanā</seg> </l>
<l><seg type="pāda" n="c">ānītāṃ martyabhavanaṃ</seg> <seg type="pāda" n="d">smaraṇād aghanāśanīm</seg> //</l>
</lg>

<lg xml:id="BrP_172.5">
<l><seg type="pāda" n="a">guror gurutamāṃ sindhur</seg> <seg type="pāda" n="b">dṛṣṭvā kṛtyam acintayat</seg> </l>
<l><seg type="pāda" n="c">yā vandyā jagatām īśā</seg> <seg type="pāda" n="d">brahmeśādyair namaskṛtā</seg> //</l>
</lg>

<lg xml:id="BrP_172.6">
<l><seg type="pāda" n="a">tām ahaṃ pratigaccheyaṃ</seg> <seg type="pāda" n="b">no cet syād dharmadūṣaṇam</seg> </l>
<l><seg type="pāda" n="c">āgacchantaṃ mahātmānaṃ</seg> <seg type="pāda" n="d">yo mohān nopatiṣṭhate</seg> //</l>
</lg>

<lg xml:id="BrP_172.7">
<l><seg type="pāda" n="a">na tasya kopi trātāsti</seg> <seg type="pāda" n="b">pāpino lokayor dvayoḥ</seg> </l>
<l><seg type="pāda" n="c">evaṃ vimṛśya ratneśo</seg> <seg type="pāda" n="d">mūrtimān vinayānvitaḥ</seg> </l>
<l><seg type="pāda" n="e">kṛtāñjalipuṭo gaṅgām</seg> <seg type="pāda" n="f">āhedaṃ saritāṃpatiḥ</seg> //</l>
</lg>

<milestone unit="speaker" n="sindhur uvāca"/>

<lg xml:id="BrP_172.8">
<l><seg type="pāda" n="a">rasātalagataṃ vāri</seg> <seg type="pāda" n="b">pṛthivyāṃ yan nabhastale</seg> </l>
<l><seg type="pāda" n="c">tan mām evātra viśatu</seg> <seg type="pāda" n="d">nāhaṃ vakṣyāmi kiṃcana</seg> //</l>
</lg>

<lg xml:id="BrP_172.9">
<l><seg type="pāda" n="a">mayi ratnāni pīyūṣaṃ</seg> <seg type="pāda" n="b">parvatā rākṣasāsurāḥ</seg> </l>
<l><seg type="pāda" n="c">etān apy akhilān anyān</seg> <seg type="pāda" n="d">bhīmān saṃdhārayāmy aham</seg> //</l>
</lg>

<lg xml:id="BrP_172.10">
<l><seg type="pāda" n="a">mamāntaḥ kamalāyukto</seg> <seg type="pāda" n="b">viṣṇuḥ svapiti nityadā</seg> </l>
<l><seg type="pāda" n="c">mamāśakyaṃ na kimapi</seg> <seg type="pāda" n="d">vidyate sacarācare</seg> //</l>
</lg>

<lg xml:id="BrP_172.11">
<l><seg type="pāda" n="a">mahaty abhyāgate kuryāt</seg> <seg type="pāda" n="b">pratyutthānaṃ na yo madāt</seg> </l>
<l><seg type="pāda" n="c">sa dharmādiparibhraṣṭo</seg> <seg type="pāda" n="d">nirayaṃ tu samāpnuyāt</seg> //</l>
</lg>

<lg xml:id="BrP_172.12">
<l><seg type="pāda" n="a">na tān me bibhrataḥ khedo</seg> <seg type="pāda" n="b">vināgastyaparābhavāt</seg> </l>
<l><seg type="pāda" n="c">kiṃ tu tvaṃ gauraveṇaiṣām</seg> <seg type="pāda" n="d">atiriktā tatas tv aham</seg> //</l>
</lg>

<lg xml:id="BrP_172.13">
<l><seg type="pāda" n="a">bravīmi devi gaṅge māṃ</seg> <seg type="pāda" n="b">tvaṃ sāmyāt saṃgatā bhava</seg> </l>
<l><seg type="pāda" n="c">naikarūpām ahaṃ śaktaḥ</seg> <seg type="pāda" n="d">saṃgantuṃ bahudhā yadi</seg> //</l>
</lg>

<lg xml:id="BrP_172.14">
<l><seg type="pāda" n="a">saṅgam eṣyasi devi tvaṃ</seg> <seg type="pāda" n="b">saṃgacche 'haṃ na cānyathā</seg> </l>
<l><seg type="pāda" n="c">gaṅge sameṣyasi yadi</seg> <seg type="pāda" n="d">bahudhā tad vicāraye</seg> //</l>
</lg>

<milestone unit="speaker" n="brahmovāca"/>

<lg xml:id="BrP_172.15">
<l><seg type="pāda" n="a">tam evaṃvādinaṃ sindhum</seg> <seg type="pāda" n="b">apām īśaṃ tadābravīt</seg> </l>
<l><seg type="pāda" n="c">gaṅgā sā gautamī devī</seg> <seg type="pāda" n="d">kuru caitad vaco mama</seg> //</l>
</lg>

<lg xml:id="BrP_172.16">
<l><seg type="pāda" n="a">saptarṣīṇāṃ ca yā bhāryā</seg> <seg type="pāda" n="b">arundhatipurogamāḥ</seg> </l>
<l><seg type="pāda" n="c">bhartṛbhiḥ sahitāḥ sarvā</seg> <seg type="pāda" n="d">ānaya tvaṃ tadā tv aham</seg> //</l>
</lg>

<lg xml:id="BrP_172.17">
<l><seg type="pāda" n="a">alpabhūtā bhaviṣyāmi</seg> <seg type="pāda" n="b">tataḥ syāṃ tava saṃgatā</seg> </l>
<l><seg type="pāda" n="c">tathety uktvā saptarṣīṇāṃ</seg> <seg type="pāda" n="d">bhāryābhir ṛṣibhir vṛtaḥ</seg> //</l>
</lg>

<lg xml:id="BrP_172.18">
<l><seg type="pāda" n="a">ānayām āsa tāṃ devī</seg> <seg type="pāda" n="b">saptadhā sā vyabhajyata</seg> </l>
<l><seg type="pāda" n="c">sā ceyaṃ gautamī gaṅgā</seg> <seg type="pāda" n="d">saptadhā sāgaraṃ gatā</seg> //</l>
</lg>

<lg xml:id="BrP_172.19">
<l><seg type="pāda" n="a">saptarṣīṇāṃ tu nāmnā tu</seg> <seg type="pāda" n="b">sapta gaṅgās tato 'bhavan</seg> </l>
<l><seg type="pāda" n="c">tatra snānaṃ ca dānaṃ ca</seg> <seg type="pāda" n="d">śravaṇaṃ paṭhanaṃ tathā</seg> //</l>
</lg>

<lg xml:id="BrP_172.20">
<l><seg type="pāda" n="a">smaraṇaṃ cāpi yad bhaktyā</seg> <seg type="pāda" n="b">sarvakāmapradaṃ bhavet</seg> </l>
<l><seg type="pāda" n="c">nāsmād anyat paraṃ tīrthaṃ</seg> <seg type="pāda" n="d">samudrād bhuvanatraye</seg> </l>
<l><seg type="pāda" n="e">pāpahānau bhuktimukti</seg><seg type="pāda" n="f">prāptau ca manaso mude</seg> //</l>
</lg>

<milestone unit="speaker" n="brahmovāca"/>

<lg xml:id="BrP_173.1">
<l><seg type="pāda" n="a">ṛṣisattram iti khyātam</seg> <seg type="pāda" n="b">ṛṣayaḥ sapta nārada</seg> </l>
<l><seg type="pāda" n="c">niṣedus tapase yatra</seg> <seg type="pāda" n="d">yatra bhīmeśvaraḥ śivaḥ</seg> //</l>
</lg>

<lg xml:id="BrP_173.2">
<l><seg type="pāda" n="a">tatredaṃ vṛttam ākhyāsye</seg> <seg type="pāda" n="b">devarṣipitṛbṛṃhitam</seg> </l>
<l><seg type="pāda" n="c">śṛṇu yatnena vakṣyāmi</seg> <seg type="pāda" n="d">sarvakāmapradaṃ śubham</seg> //</l>
</lg>

<lg xml:id="BrP_173.3">
<l><seg type="pāda" n="a">saptadhā vyabhajan gaṅgām</seg> <seg type="pāda" n="b">ṛṣayaḥ sapta nārada</seg> </l>
<l><seg type="pāda" n="c">vāsiṣṭhī dākṣiṇeyī syād</seg> <seg type="pāda" n="d">vaiśvāmitrī taduttarā</seg> //</l>
</lg>

<lg xml:id="BrP_173.4">
<l><seg type="pāda" n="a">vāmadevy aparā jñeyā</seg> <seg type="pāda" n="b">gautamī madhyataḥ śubhā</seg> </l>
<l><seg type="pāda" n="c">bhāradvājī smṛtā cānyā</seg> <seg type="pāda" n="d">ātreyī cety athāparā</seg> //</l>
</lg>

<lg xml:id="BrP_173.5">
<l><seg type="pāda" n="a">jāmadagnī tathā cānyā</seg> <seg type="pāda" n="b">vyapadiṣṭā tu saptadhā</seg> </l>
<l><seg type="pāda" n="c">taiḥ sarvair ṛṣibhis tatra</seg> <seg type="pāda" n="d">yaṣṭum iṣṭair mahātmabhiḥ</seg> //</l>
</lg>

<lg xml:id="BrP_173.6">
<l><seg type="pāda" n="a">niṣpāditaṃ mahāsattram</seg> <seg type="pāda" n="b">ṛṣibhiḥ pāradarśibhiḥ</seg> </l>
<l><seg type="pāda" n="c">etasminn antare tatra</seg> <seg type="pāda" n="d">devānāṃ prabalo ripuḥ</seg> //</l>
</lg>

<lg xml:id="BrP_173.7">
<l><seg type="pāda" n="a">viśvarūpa iti khyāto</seg> <seg type="pāda" n="b">munīnāṃ sattram abhyagāt</seg> </l>
<l><seg type="pāda" n="c">brahmacaryeṇa tapasā</seg> <seg type="pāda" n="d">tān ārādhya yathāvidhi</seg> </l>
<l><seg type="pāda" n="e">vinayenātha papraccha</seg> <seg type="pāda" n="f">ṛṣīn sarvān anukramāt</seg> //</l>
</lg>

<milestone unit="speaker" n="viśvarūpa uvāca"/>

<lg xml:id="BrP_173.8">
<l><seg type="pāda" n="a">dhruvaṃ sarve yathākāmaṃ</seg> <seg type="pāda" n="b">mama svāsthyena hetunā</seg> </l>
<l><seg type="pāda" n="c">yathā syād balavān putro</seg> <seg type="pāda" n="d">devānām api durdharaḥ</seg> </l>
<l><seg type="pāda" n="e">yajñair vā tapasā vāpi</seg> <seg type="pāda" n="f">munayo vaktum arhatha</seg> //</l>
</lg>

<milestone unit="speaker" n="brahmovāca"/>

<lg xml:id="BrP_173.9">
<l><seg type="pāda" n="a">tatra prāha mahābuddhir</seg> <seg type="pāda" n="b">viśvāmitro mahāmanāḥ</seg> //</l>
</lg>

<milestone unit="speaker" n="viśvāmitra uvāca"/>

<lg xml:id="BrP_173.10">
<l><seg type="pāda" n="a">karmaṇā tāta labhyante</seg> <seg type="pāda" n="b">phalāni vividhāni ca</seg> </l>
<l><seg type="pāda" n="c">trayāṇāṃ kāraṇānāṃ ca</seg> <seg type="pāda" n="d">karma prathamakāraṇam</seg> //</l>
</lg>

<lg xml:id="BrP_173.11">
<l><seg type="pāda" n="a">tataś ca kāraṇaṃ kartā</seg> <seg type="pāda" n="b">tataś cānyat prakīrtitam</seg> </l>
<l><seg type="pāda" n="c">upādānaṃ tathā bījaṃ</seg> <seg type="pāda" n="d">na ca karma vidur budhāḥ</seg> //</l>
</lg>

<lg xml:id="BrP_173.12">
<l><seg type="pāda" n="a">karmaṇāṃ kāraṇatvaṃ ca</seg> <seg type="pāda" n="b">kāraṇe puṣkale sati</seg> </l>
<l><seg type="pāda" n="c">bhāvābhāvau phale dṛṣṭau</seg> <seg type="pāda" n="d">tasmāt karmāśritaṃ phalam</seg> //</l>
</lg>

<lg xml:id="BrP_173.13">
<l><seg type="pāda" n="a">karmāpi dvividhaṃ jñeyaṃ</seg> <seg type="pāda" n="b">kriyamāṇaṃ tathā kṛtam</seg> </l>
<l><seg type="pāda" n="c">kartavyaṃ kriyamāṇasya</seg> <seg type="pāda" n="d">sādhanaṃ yad yad ucyate</seg> //</l>
</lg>

<lg xml:id="BrP_173.14">
<l><seg type="pāda" n="a">tadbhāvāḥ karmasiddhau ca</seg> <seg type="pāda" n="b">ubhayatrāpi kāraṇam</seg> </l>
<l><seg type="pāda" n="c">yad yad bhāvayate jantuḥ</seg> <seg type="pāda" n="d">karma kurvan vicakṣaṇaḥ</seg> //</l>
</lg>

<lg xml:id="BrP_173.15">
<l><seg type="pāda" n="a">tadbhāvanānurūpeṇa</seg> <seg type="pāda" n="b">phalaniṣpattir ucyate</seg> </l>
<l><seg type="pāda" n="c">karoti karma vidhivad</seg> <seg type="pāda" n="d">vinā bhāvanayā yadi</seg> //</l>
</lg>

<lg xml:id="BrP_173.16">
<l><seg type="pāda" n="a">anyathā syāt phalaṃ sarvaṃ</seg> <seg type="pāda" n="b">tasya bhāvānurūpataḥ</seg> </l>
<l><seg type="pāda" n="c">tasmāt tapo vrataṃ dānaṃ</seg> <seg type="pāda" n="d">japayajñādikāḥ kriyāḥ</seg> //</l>
</lg>

<lg xml:id="BrP_173.17">
<l><seg type="pāda" n="a">karmaṇas tv anurūpeṇa</seg> <seg type="pāda" n="b">phalaṃ dāsyanti bhāvataḥ</seg> </l>
<l><seg type="pāda" n="c">tasmād bhāvānurūpeṇa</seg> <seg type="pāda" n="d">karma vai dāsyate phalam</seg> //</l>
</lg>

<lg xml:id="BrP_173.18">
<l><seg type="pāda" n="a">bhāvas tu trividho jñeyaḥ</seg> <seg type="pāda" n="b">sāttviko rājasas tathā</seg> </l>
<l><seg type="pāda" n="c">tāmasas tu tathā jñeyaḥ</seg> <seg type="pāda" n="d">phalaṃ karmānusārataḥ</seg> //</l>
</lg>

<lg xml:id="BrP_173.19">
<l><seg type="pāda" n="a">bhāvanānuguṇaṃ ceti</seg> <seg type="pāda" n="b">vicitrā karmaṇāṃ sthitiḥ</seg> </l>
<l><seg type="pāda" n="c">tasmād icchānusāreṇa</seg> <seg type="pāda" n="d">bhāvaṃ kuryād vicakṣaṇaḥ</seg> //</l>
</lg>

<lg xml:id="BrP_173.20">
<l><seg type="pāda" n="a">paścāt karmāpi kartavyaṃ</seg> <seg type="pāda" n="b">phaladātāpi tadvidham</seg> </l>
<l><seg type="pāda" n="c">phalaṃ dadāti phalināṃ</seg> <seg type="pāda" n="d">phale yadi pravartate</seg> //</l>
</lg>

<lg xml:id="BrP_173.21">
<l><seg type="pāda" n="a">karmakāro na tatrāsti</seg> <seg type="pāda" n="b">kuryāt karma svabhāvataḥ</seg> </l>
<l><seg type="pāda" n="c">tad eva copadānādi</seg> <seg type="pāda" n="d">sattvādiguṇabhedataḥ</seg> //</l>
</lg>

<lg xml:id="BrP_173.22">
<l><seg type="pāda" n="a">bhāvāt prārabhate tadvad</seg> <seg type="pāda" n="b">bhāvaiḥ phalam avāpyate</seg> </l>
<l><seg type="pāda" n="c">dharmārthakāmamokṣāṇāṃ</seg> <seg type="pāda" n="d">karma caiva hi kāraṇam</seg> //</l>
</lg>

<lg xml:id="BrP_173.23">
<l><seg type="pāda" n="a">bhāvasthitaṃ bhavet karma</seg> <seg type="pāda" n="b">muktidaṃ bandhakāraṇam</seg> </l>
<l><seg type="pāda" n="c">svabhāvānuguṇaṃ karma</seg> <seg type="pāda" n="d">svasyaiveha paratra ca</seg> //</l>
</lg>

<lg xml:id="BrP_173.24">
<l><seg type="pāda" n="a">phalāni vividhāny āśu</seg> <seg type="pāda" n="b">karoti samatānugam</seg> </l>
<l><seg type="pāda" n="c">eka eva padārtho 'sau</seg> <seg type="pāda" n="d">bhāvair bhedaḥ pradṛśyate</seg> //</l>
</lg>

<lg xml:id="BrP_173.25">
<l><seg type="pāda" n="a">kriyate bhujyate vāpi</seg> <seg type="pāda" n="b">tasmād bhāvo viśiṣyate</seg> </l>
<l><seg type="pāda" n="c">yathābhāvaṃ karma kuru</seg> <seg type="pāda" n="d">yathepsitam avāpsyasi</seg> //</l>
</lg>

<milestone unit="speaker" n="brahmovāca"/>

<lg xml:id="BrP_173.26">
<l><seg type="pāda" n="a">etac chrutvā ṛṣer vākyaṃ</seg> <seg type="pāda" n="b">viśvāmitrasya dhīmataḥ</seg> </l>
<l><seg type="pāda" n="c">tapas taptvā bahukālaṃ</seg> <seg type="pāda" n="d">tāmasaṃ bhāvam āśritaḥ</seg> //</l>
</lg>

<lg xml:id="BrP_173.27">
<l><seg type="pāda" n="a">viśvarūpaḥ karma bhīmaṃ</seg> <seg type="pāda" n="b">cakāra surabhīṣaṇam</seg> </l>
<l><seg type="pāda" n="c">paśyatsu ṛṣimukhyeṣu</seg> <seg type="pāda" n="d">vāryamāṇo 'pi nityaśaḥ</seg> //</l>
</lg>

<lg xml:id="BrP_173.28">
<l><seg type="pāda" n="a">ātmakopānusāreṇa</seg> <seg type="pāda" n="b">bhīmaṃ karma tathākarot</seg> </l>
<l><seg type="pāda" n="c">bhīṣaṇe kuṇḍakhāte tu</seg> <seg type="pāda" n="d">bhīṣaṇe jātavedasi</seg> //</l>
</lg>

<lg xml:id="BrP_173.29">
<l><seg type="pāda" n="a">bhīṣaṇaṃ raudrapuruṣaṃ</seg> <seg type="pāda" n="b">dhyātvātmānaṃ guhāśayam</seg> </l>
<l><seg type="pāda" n="c">evaṃ tapantam ālakṣya</seg> <seg type="pāda" n="d">vāg uvācāśarīriṇī</seg> //</l>
</lg>

<lg xml:id="BrP_173.30">
<l><seg type="pāda" n="a">jaṭājūṭaṃ vinātmānaṃ</seg> <seg type="pāda" n="b">na ca vṛtro vyajīyata</seg> </l>
<l><seg type="pāda" n="c">vṛthātmānaṃ viśvarūpo</seg> <seg type="pāda" n="d">juhuyāj jātavedasi</seg> //</l>
</lg>

<lg xml:id="BrP_173.31">
<l><seg type="pāda" n="a">sa evendraḥ sa varuṇaḥ</seg> <seg type="pāda" n="b">sa ca syāt sarvam eva ca</seg> </l>
<l><seg type="pāda" n="c">tyaktvātmānaṃ jaṭāmātraṃ</seg> <seg type="pāda" n="d">hutavān vṛjinodbhavaḥ</seg> //</l>
</lg>

<lg xml:id="BrP_173.32">
<l><seg type="pāda" n="a">vṛtra ity ucyate vede</seg> <seg type="pāda" n="b">sa cāpi vṛjino 'bhavat</seg> </l>
<l><seg type="pāda" n="c">bhīmasya mahimānaṃ ko</seg> <seg type="pāda" n="d">jānāti jagadīśituḥ</seg> //</l>
</lg>

<lg xml:id="BrP_173.33">
<l><seg type="pāda" n="a">sṛjaty aśeṣam api yo</seg> <seg type="pāda" n="b">na ca saṅgena lipyate</seg> </l>
<l><seg type="pāda" n="c">virarāmeti saṃkīrtya</seg> <seg type="pāda" n="d">sā vāṇy enaṃ munīśvarāḥ</seg> //</l>
</lg>

<lg xml:id="BrP_173.34">
<l><seg type="pāda" n="a">bhīmeśvaraṃ namaskṛtya</seg> <seg type="pāda" n="b">jagmuḥ svaṃ svam athāśramam</seg> </l>
<l><seg type="pāda" n="c">viśvarūpo mahābhīmo</seg> <seg type="pāda" n="d">bhīmakarmā tathākṛtiḥ</seg> //</l>
</lg>

<lg xml:id="BrP_173.35">
<l><seg type="pāda" n="a">bhīmabhāvo bhīmatanuṃ</seg> <seg type="pāda" n="b">dhyātvātmānaṃ juhāva ha</seg> </l>
<l><seg type="pāda" n="c">tasmād bhīmeśvaro devaḥ</seg> <seg type="pāda" n="d">purāṇe paripaṭhyate</seg> </l>
<l><seg type="pāda" n="e">tatra snānaṃ ca dānaṃ ca</seg> <seg type="pāda" n="f">muktidaṃ nātra saṃśayaḥ</seg> //</l>
</lg>

<lg xml:id="BrP_173.36">
<l><seg type="pāda" n="a">iti paṭhati śṛṇoti yaś ca bhaktyā</seg> <lb/><seg type="pāda" n="b">vibudhapatiṃ śivam atra bhīmarūpam</seg></l>
<l><seg type="pāda" n="c">jagati viditam aśeṣapāpahāri</seg> <lb/><seg type="pāda" n="d">smṛtipadaśaraṇena muktidaś ca</seg></l>
</lg>

<lg xml:id="BrP_173.37">
<l><seg type="pāda" n="a">godāvarī tāvad aśeṣapāpa</seg> <lb/><seg type="pāda" n="b">samūhahantrī paramārthadātrī</seg></l>
<l><seg type="pāda" n="c">sadaiva sarvatra viśeṣatas tu</seg> <lb/><seg type="pāda" n="d">yatrāmburāśiṃ samanupraviṣṭā</seg></l>
</lg>

<lg xml:id="BrP_173.38">
<l><seg type="pāda" n="a">snātvā tu tasmin sukṛtī śarīrī</seg> <lb/><seg type="pāda" n="b">godāvarīvāridhisaṃgame yaḥ</seg></l>
<l><seg type="pāda" n="c">uddhṛtya tīvrān nirayād aśeṣāt</seg> <lb/><seg type="pāda" n="d">sa pūrvajān yāti puraṃ purāreḥ</seg></l>
</lg>

<lg xml:id="BrP_173.39">
<l><seg type="pāda" n="a">vedāntavedyaṃ yad upāsitavyaṃ</seg> <lb/><seg type="pāda" n="b">tad brahma sākṣāt khalu bhīmanāthaḥ</seg></l>
<l><seg type="pāda" n="c">dṛṣṭe hi tasmin na punar viśanti</seg> <lb/><seg type="pāda" n="d">śarīriṇaḥ saṃsmṛtim ugraduḥkhām</seg></l>
</lg>

<milestone unit="speaker" n="brahmovāca"/>

<lg xml:id="BrP_174.1">
<l><seg type="pāda" n="a">sā saṃgatā pūrvam apāṃpatiṃ taṃ</seg> <lb/><seg type="pāda" n="b">gaṅgā surāṇām api vandanīyā</seg></l>
<l><seg type="pāda" n="c">devaiś ca sarvair anugamyamānā</seg> <lb/><seg type="pāda" n="d">saṃstūyamānā munibhir marudbhiḥ</seg></l>
</lg>

<lg xml:id="BrP_174.2">
<l><seg type="pāda" n="a">vasiṣṭhajābālisayājñavalkya</seg> <lb/><seg type="pāda" n="b">kratvaṅgirodakṣamarīcivaiṣṇavāḥ</seg></l>
<l><seg type="pāda" n="c">śātātapaḥ śaunakadevarāta</seg> <lb/><seg type="pāda" n="d">bhṛgvagniveśyātrimarīcimukhyāḥ</seg></l>
</lg>

<lg xml:id="BrP_174.3">
<l><seg type="pāda" n="a">sudhūtapāpā manugautamādayaḥ</seg> <lb/><seg type="pāda" n="b">sakauśikās tumbaruparvatādyāḥ</seg></l>
<l><seg type="pāda" n="c">agastyamārkaṇḍasapippalādyāḥ</seg> <lb/><seg type="pāda" n="d">sagālavā yogaparāyaṇāś ca</seg></l>
</lg>

<lg xml:id="BrP_174.4">
<l><seg type="pāda" n="a">savāmadevāṅgiraso 'tha bhārgavāḥ</seg> <lb/><seg type="pāda" n="b">smṛtipravīṇāḥ śrutibhir manojñāḥ</seg></l>
<l><seg type="pāda" n="c">sarve purāṇārthavido bahujñās</seg> <lb/><seg type="pāda" n="d">te gautamīṃ devanadīṃ tu gatvā</seg></l>
</lg>

<lg xml:id="BrP_174.5">
<l><seg type="pāda" n="a">stoṣyanti mantraiḥ śrutibhiḥ prabhūtair</seg> <lb/><seg type="pāda" n="b">hṛdyaiś ca tuṣṭair muditair manobhiḥ</seg></l>
<l><seg type="pāda" n="c">tāṃ saṃgatāṃ vīkṣya śivo hariś ca</seg> <lb/><seg type="pāda" n="d">ātmānam ādarśayatāṃ munibhyaḥ</seg></l>
</lg>

tathāmarās tau pitṛbhiś ca dṛṣṭau BrP_174.6a
stuvanti devau sakalārtihāriṇau BrP_174.6b
<lg xml:id="BrP_174.7">
<l><seg type="pāda" n="a">ādityā vasavo rudrā</seg> <seg type="pāda" n="b">maruto lokapālakāḥ</seg> </l>
<l><seg type="pāda" n="c">kṛtāñjalipuṭāḥ sarve</seg> <seg type="pāda" n="d">stuvanti hariśaṃkarau</seg> //</l>
</lg>

<lg xml:id="BrP_174.8">
<l><seg type="pāda" n="a">saṃgameṣu prasiddheṣu</seg> <seg type="pāda" n="b">nityaṃ saptasu nārada</seg> </l>
<l><seg type="pāda" n="c">samudrasya ca gaṅgāyā</seg> <seg type="pāda" n="d">nityaṃ devau pratiṣṭhitau</seg> //</l>
</lg>

<lg xml:id="BrP_174.9">
<l><seg type="pāda" n="a">gautameśvara ākhyāto</seg> <seg type="pāda" n="b">yatra devo maheśvaraḥ</seg> </l>
<l><seg type="pāda" n="c">nityaṃ saṃnihitas tatra</seg> <seg type="pāda" n="d">mādhavo ramayā saha</seg> //</l>
</lg>

<lg xml:id="BrP_174.10">
<l><seg type="pāda" n="a">brahmeśvara iti khyāto</seg> <seg type="pāda" n="b">mayaiva sthāpitaḥ śivaḥ</seg> </l>
<l><seg type="pāda" n="c">lokānām upakārārtham</seg> <seg type="pāda" n="d">ātmanaḥ kāraṇāntare</seg> //</l>
</lg>

<lg xml:id="BrP_174.11">
<l><seg type="pāda" n="a">cakrapāṇir iti khyātaḥ</seg> <seg type="pāda" n="b">stuto devair mayā saha</seg> </l>
<l><seg type="pāda" n="c">tatra saṃnihito viṣṇur</seg> <seg type="pāda" n="d">devaiḥ saha marudgaṇaiḥ</seg> //</l>
</lg>

<lg xml:id="BrP_174.12">
<l><seg type="pāda" n="a">aindratīrtham iti khyātaṃ</seg> <seg type="pāda" n="b">tad eva hayamūrdhakam</seg> </l>
<l><seg type="pāda" n="c">hayamūrdhā tatra viṣṇus</seg> <seg type="pāda" n="d">tanmūrdhani surā api</seg> </l>
<l><seg type="pāda" n="e">somatīrtham iti khyātaṃ</seg> <seg type="pāda" n="f">yatra someśvaraḥ śivaḥ</seg> //</l>
</lg>

<lg xml:id="BrP_174.13">
<l><seg type="pāda" n="a">indrasya somaśravaso</seg> <seg type="pāda" n="b">devaiś ca ṛṣibhis tathā</seg> </l>
<l><seg type="pāda" n="c">prārthitaḥ soma evādāv</seg> <seg type="pāda" n="d">indrāyendo parisrava</seg> //</l>
</lg>

<lg xml:id="BrP_174.14">
<l><seg type="pāda" n="a">sapta diśo nānāsūryāḥ</seg> <seg type="pāda" n="b">sapta hotāra ṛtvijaḥ</seg> </l>
<l><seg type="pāda" n="c">devā ādityā ye sapta</seg> <seg type="pāda" n="d">tebhiḥ somābhirakṣa na</seg> //</l>
</lg>

indrāyendo parisrava BrP_174.14e
<lg xml:id="BrP_174.15">
<l><seg type="pāda" n="a">yat te rājañ chṛtaṃ havis</seg> <seg type="pāda" n="b">tena somābhirakṣa naḥ</seg> </l>
<l><seg type="pāda" n="c">arātīvā mā nas tārīn</seg> <seg type="pāda" n="d">mo ca naḥ kiṃcanāmamad</seg> //</l>
</lg>

indrāyendo parisrava BrP_174.15e
<lg xml:id="BrP_174.16">
<l><seg type="pāda" n="a">ṛṣe mantrakṛtāṃ stomaiḥ</seg> <seg type="pāda" n="b">kaśyapodvardhayan giraḥ</seg> </l>
<l><seg type="pāda" n="c">somaṃ namasya rājānaṃ</seg> <seg type="pāda" n="d">yo jajñe vīrudhāṃ patir</seg> //</l>
</lg>

indrāyendo parisrava BrP_174.16e
<lg xml:id="BrP_174.17">
<l><seg type="pāda" n="a">kārur ahaṃ tato bhiṣag</seg> <seg type="pāda" n="b">upalaprakṣiṇī nanā</seg> </l>
<l><seg type="pāda" n="c">nānādhiyo vasūyavo</seg> <seg type="pāda" n="d">'nu gā iva tasthima</seg> //</l>
</lg>

indrāyendo parisrava BrP_174.17e
<lg xml:id="BrP_174.18">
<l><seg type="pāda" n="a">evam uktvā ca ṛṣibhiḥ</seg> <seg type="pāda" n="b">somaṃ prāpya ca vajriṇe</seg> </l>
<l><seg type="pāda" n="c">tebhyo dattvā tato yajñaḥ</seg> <seg type="pāda" n="d">pūrṇo jātaḥ śatakratoḥ</seg> //</l>
</lg>

<lg xml:id="BrP_174.19">
<l><seg type="pāda" n="a">tat somatīrtham ākhyātam</seg> <seg type="pāda" n="b">āgneyaṃ puratas tu tat</seg> </l>
<l><seg type="pāda" n="c">agnir iṣṭvā mahāyajñair</seg> <seg type="pāda" n="d">mām ārādhya manīṣitam</seg> //</l>
</lg>

<lg xml:id="BrP_174.20">
<l><seg type="pāda" n="a">saṃprāptavān matprasādād</seg> <seg type="pāda" n="b">ahaṃ tatraiva nityaśaḥ</seg> </l>
<l><seg type="pāda" n="c">sthito lokopakārārthaṃ</seg> <seg type="pāda" n="d">tatra viṣṇuḥ śivas tathā</seg> //</l>
</lg>

<lg xml:id="BrP_174.21">
<l><seg type="pāda" n="a">tasmād āgneyam ākhyātam</seg> <seg type="pāda" n="b">ādityaṃ tadanantaram</seg> </l>
<l><seg type="pāda" n="c">yatrādityo vedamayo</seg> <seg type="pāda" n="d">nityam eti upāsitum</seg> //</l>
</lg>

<lg xml:id="BrP_174.22">
<l><seg type="pāda" n="a">rūpāntareṇa madhyāhne</seg> <seg type="pāda" n="b">draṣṭuṃ māṃ śaṃkaraṃ harim</seg> </l>
<l><seg type="pāda" n="c">namaskāryas tatra sadā</seg> <seg type="pāda" n="d">madhyāhne sakalo janaḥ</seg> //</l>
</lg>

<lg xml:id="BrP_174.23">
<l><seg type="pāda" n="a">rūpeṇa kena savitā</seg> <seg type="pāda" n="b">samāyātīty aniścayāt</seg> </l>
<l><seg type="pāda" n="c">tasmād ādityam ākhyātaṃ</seg> <seg type="pāda" n="d">bārhaspatyam anantaram</seg> //</l>
</lg>

<lg xml:id="BrP_174.24">
<l><seg type="pāda" n="a">bṛhaspatiḥ suraiḥ pūjāṃ</seg> <seg type="pāda" n="b">tasmāt tīrthād avāpa ha</seg> </l>
<l><seg type="pāda" n="c">īje ca yajñān vividhān</seg> <seg type="pāda" n="d">bārhaspatyaṃ tato viduḥ</seg> //</l>
</lg>

<lg xml:id="BrP_174.25">
<l><seg type="pāda" n="a">tattīrthasmaraṇād eva</seg> <seg type="pāda" n="b">grahaśāntir bhaviṣyati</seg> </l>
<l><seg type="pāda" n="c">tasmād apy aparaṃ tīrtham</seg> <seg type="pāda" n="d">indragope nagottame</seg> //</l>
</lg>

<lg xml:id="BrP_174.26">
<l><seg type="pāda" n="a">pratiṣṭhitaṃ mahāliṅgaṃ</seg> <seg type="pāda" n="b">kasmiṃścit kāraṇāntare</seg> </l>
<l><seg type="pāda" n="c">himālayena tat tīrtham</seg> <seg type="pāda" n="d">adritīrthaṃ tad ucyate</seg> //</l>
</lg>

<lg xml:id="BrP_174.27">
<l><seg type="pāda" n="a">tatra snānaṃ ca dānaṃ ca</seg> <seg type="pāda" n="b">sarvakāmapradaṃ śubham</seg> </l>
<l><seg type="pāda" n="c">evaṃ sā gautamī gaṅgā</seg> <seg type="pāda" n="d">brahmādreś ca viniḥsṛtā</seg> //</l>
</lg>

<lg xml:id="BrP_174.28">
<l><seg type="pāda" n="a">yāvat sāgaragā devī</seg> <seg type="pāda" n="b">tatra tīrthāni kānicit</seg> </l>
<l><seg type="pāda" n="c">saṃkṣepeṇa mayoktāni</seg> <seg type="pāda" n="d">rahasyāni śubhāni ca</seg> //</l>
</lg>

<lg xml:id="BrP_174.29">
<l><seg type="pāda" n="a">vede purāṇe ṛṣibhiḥ prasiddhā</seg> <lb/><seg type="pāda" n="b">yā gautamī lokanamaskṛtā ca</seg></l>
<l><seg type="pāda" n="c">vaktuṃ kathaṃ tām atisuprabhāvām</seg> <lb/><seg type="pāda" n="d">aśeṣato nārada kasya śaktiḥ</seg></l>
</lg>

<lg xml:id="BrP_174.30">
<l><seg type="pāda" n="a">bhaktyā pravṛttasya yathākathaṃcin</seg> <lb/><seg type="pāda" n="b">naivāparādho 'sti na saṃśayo 'tra</seg></l>
<l><seg type="pāda" n="c">tasmāc ca diṅmātramatiprayāsāt</seg> <lb/><seg type="pāda" n="d">saṃsūcitaṃ lokahitāya tasyāḥ</seg></l>
</lg>

<lg xml:id="BrP_174.31">
<l><seg type="pāda" n="a">kas tasyāḥ pratitīrthaṃ tu</seg> <seg type="pāda" n="b">prabhāvaṃ vaktum īśvaraḥ</seg> </l>
<l><seg type="pāda" n="c">api lakṣmīpatir viṣṇur</seg> <seg type="pāda" n="d">alaṃ someśvaraḥ śivaḥ</seg> //</l>
</lg>

<lg xml:id="BrP_174.32">
<l><seg type="pāda" n="a">kvacit kasmiṃś ca tīrthāni</seg> <seg type="pāda" n="b">kālayoge bhavanti hi</seg> </l>
<l><seg type="pāda" n="c">guṇavanti mahāprājña</seg> <seg type="pāda" n="d">gautamī tu sadā nṛṇām</seg> //</l>
</lg>

<lg xml:id="BrP_174.33">
<l><seg type="pāda" n="a">sarvatra sarvadā puṇyā</seg> <seg type="pāda" n="b">ko nv asyā guṇakīrtanam</seg> </l>
<l><seg type="pāda" n="c">vaktuṃ śaktas tatas tasyai</seg> <seg type="pāda" n="d">nama ity eva yujyate</seg> //</l>
</lg>

<milestone unit="speaker" n="nārada uvāca"/>

<lg xml:id="BrP_175.1">
<l><seg type="pāda" n="a">tridaivatyāṃ sureśāna</seg> <seg type="pāda" n="b">gaṅgāṃ brūṣe sureśvara</seg> </l>
<l><seg type="pāda" n="c">brāhmaṇenāhṛtāṃ puṇyāṃ</seg> <seg type="pāda" n="d">jagataḥ pāvanīṃ śubhām</seg> //</l>
</lg>

<lg xml:id="BrP_175.2">
<l><seg type="pāda" n="a">ādimadhyāvasāne ca</seg> <seg type="pāda" n="b">ubhayos tīrayor api</seg> </l>
<l><seg type="pāda" n="c">yā vyāptā viṣṇuneśena</seg> <seg type="pāda" n="d">tvayā ca surasattama</seg> </l>
<l><seg type="pāda" n="e">punaḥ saṃkṣepato brūhi</seg> <seg type="pāda" n="f">na me tṛptiḥ prajāyate</seg> //</l>
</lg>

<milestone unit="speaker" n="brahmovāca"/>

<lg xml:id="BrP_175.3">
<l><seg type="pāda" n="a">kamaṇḍalusthitā pūrvaṃ</seg> <seg type="pāda" n="b">tato viṣṇupadānugā</seg> </l>
<l><seg type="pāda" n="c">maheśvarajaṭājūṭe</seg> <seg type="pāda" n="d">sthitā saiva namaskṛtā</seg> //</l>
</lg>

<lg xml:id="BrP_175.4">
<l><seg type="pāda" n="a">brahmatejaḥprabhāveṇa</seg> <seg type="pāda" n="b">śivam ārādhya yatnataḥ</seg> </l>
<l><seg type="pāda" n="c">tataḥ prāptā giriṃ puṇyaṃ</seg> <seg type="pāda" n="d">tataḥ pūrvārṇavaṃ prati</seg> //</l>
</lg>

<lg xml:id="BrP_175.5">
<l><seg type="pāda" n="a">āgatya saṃgatā devī</seg> <seg type="pāda" n="b">sarvatīrthamayī nṛṇām</seg> </l>
<l><seg type="pāda" n="c">īpsitānāṃ tathā dātrī</seg> <seg type="pāda" n="d">prabhāvo 'syā viśiṣyate</seg> //</l>
</lg>

<lg xml:id="BrP_175.6">
<l><seg type="pāda" n="a">etasyā nādhikaṃ manye</seg> <seg type="pāda" n="b">kiṃcit tīrthaṃ jagattraye</seg> </l>
<l><seg type="pāda" n="c">asyāś caiva prabhāveṇa</seg> <seg type="pāda" n="d">bhāvyaṃ yac ca manaḥsthitam</seg> //</l>
</lg>

<lg xml:id="BrP_175.7">
<l><seg type="pāda" n="a">adyāpy asyā hi māhātmyaṃ</seg> <seg type="pāda" n="b">vaktuṃ kaiścin na śakyate</seg> </l>
<l><seg type="pāda" n="c">bhaktito vakṣyate nityaṃ</seg> <seg type="pāda" n="d">yā brahma paramārthataḥ</seg> //</l>
</lg>

<lg xml:id="BrP_175.8">
<l><seg type="pāda" n="a">tasyāḥ parataraṃ tīrthaṃ</seg> <seg type="pāda" n="b">na syād iti matir mama</seg> </l>
<l><seg type="pāda" n="c">anyatīrthena sādharmyaṃ</seg> <seg type="pāda" n="d">na yujyeta kathaṃcana</seg> //</l>
</lg>

<lg xml:id="BrP_175.9">
<l><seg type="pāda" n="a">śrutvā madvākyapīyūṣair</seg> <seg type="pāda" n="b">gaṅgāyā guṇakīrtanam</seg> </l>
<l><seg type="pāda" n="c">sarveṣāṃ na matiḥ kasmāt</seg> <seg type="pāda" n="d">tatraivoparatiṃ gatā</seg> </l>
<l><seg type="pāda" n="e">iti bhāti vicitraṃ me</seg> <seg type="pāda" n="f">mune khalu jagattraye</seg> //</l>
</lg>

<milestone unit="speaker" n="nārada uvāca"/>

<lg xml:id="BrP_175.10">
<l><seg type="pāda" n="a">dharmārthakāmamokṣāṇāṃ</seg> <seg type="pāda" n="b">tvaṃ vettā copadeśakaḥ</seg> </l>
<l><seg type="pāda" n="c">chandāṃsi sarahasyāni</seg> <seg type="pāda" n="d">purāṇasmṛtayo 'pi ca</seg> //</l>
</lg>

<lg xml:id="BrP_175.11">
<l><seg type="pāda" n="a">dharmaśāstrāṇi yac cānyat</seg> <seg type="pāda" n="b">tava vākye pratiṣṭhitam</seg> </l>
<l><seg type="pāda" n="c">tīrthānām atha dānānāṃ</seg> <seg type="pāda" n="d">yajñānāṃ tapasāṃ tathā</seg> //</l>
</lg>

<lg xml:id="BrP_175.12">
<l><seg type="pāda" n="a">devatāmantrasevānām</seg> <seg type="pāda" n="b">adhikaṃ kiṃ vada prabho</seg> </l>
<l><seg type="pāda" n="c">yad brūṣe bhagavan bhaktyā</seg> <seg type="pāda" n="d">tathā bhāvyaṃ na cānyathā</seg> //</l>
</lg>

<lg xml:id="BrP_175.13">
<l><seg type="pāda" n="a">etaṃ me saṃśayaṃ brahman</seg> <seg type="pāda" n="b">vākyāt tvaṃ chettum arhasi</seg> </l>
<l><seg type="pāda" n="c">iṣṭaṃ manogataṃ śrutvā</seg> <seg type="pāda" n="d">tasmād vismayam āgataḥ</seg> //</l>
</lg>

<milestone unit="speaker" n="brahmovāca"/>

<lg xml:id="BrP_175.14">
<l><seg type="pāda" n="a">śṛṇu nārada vakṣyāmi</seg> <seg type="pāda" n="b">rahasyaṃ dharmam uttamam</seg> </l>
<l><seg type="pāda" n="c">caturvidhāni tīrthāni</seg> <seg type="pāda" n="d">tāvanty eva yugāni ca</seg> //</l>
</lg>

<lg xml:id="BrP_175.15">
<l><seg type="pāda" n="a">guṇās trayaś ca puruṣās</seg> <seg type="pāda" n="b">trayo devāḥ sanātanāḥ</seg> </l>
<l><seg type="pāda" n="c">vedāś ca smṛtibhir yuktāś</seg> <seg type="pāda" n="d">catvāras te prakīrtitāḥ</seg> //</l>
</lg>

<lg xml:id="BrP_175.16">
<l><seg type="pāda" n="a">puruṣārthāś ca catvāro</seg> <seg type="pāda" n="b">vāṇī cāpi caturvidhā</seg> </l>
<l><seg type="pāda" n="c">guṇā hy api tu catvāraḥ</seg> <seg type="pāda" n="d">samatveneti nārada</seg> //</l>
</lg>

<lg xml:id="BrP_175.17">
<l><seg type="pāda" n="a">sarvatra dharmaḥ sāmānyo</seg> <seg type="pāda" n="b">yato dharmaḥ sanātanaḥ</seg> </l>
<l><seg type="pāda" n="c">sādhyasādhanabhāvena</seg> <seg type="pāda" n="d">sa eva bahudhā mataḥ</seg> //</l>
</lg>

<lg xml:id="BrP_175.18">
<l><seg type="pāda" n="a">tasyāśrayaś ca dvividho</seg> <seg type="pāda" n="b">deśaḥ kālaś ca sarvadā</seg> </l>
<l><seg type="pāda" n="c">kālāśrayaś ca yo dharmo</seg> <seg type="pāda" n="d">hīyate vardhate sadā</seg> //</l>
</lg>

<lg xml:id="BrP_175.19">
<l><seg type="pāda" n="a">yugānām anurūpeṇa</seg> <seg type="pāda" n="b">pādaḥ pādo 'sya hīyate</seg> </l>
<l><seg type="pāda" n="c">dharmasyeti mahāprājña</seg> <seg type="pāda" n="d">deśāpekṣā tathobhayam</seg> //</l>
</lg>

<lg xml:id="BrP_175.20">
<l><seg type="pāda" n="a">kālena cāśrito dharmo</seg> <seg type="pāda" n="b">deśe nityaṃ pratiṣṭhitaḥ</seg> </l>
<l><seg type="pāda" n="c">yugeṣu kṣīyamāṇeṣu</seg> <seg type="pāda" n="d">na deśeṣu sa hīyate</seg> //</l>
</lg>

<lg xml:id="BrP_175.21">
<l><seg type="pāda" n="a">ubhayatra vihīne ca</seg> <seg type="pāda" n="b">dharmasya syād abhāvatā</seg> </l>
<l><seg type="pāda" n="c">tasmād deśāśrito dharmaś</seg> <seg type="pāda" n="d">catuṣpāt supratiṣṭhitaḥ</seg> //</l>
</lg>

<lg xml:id="BrP_175.22">
<l><seg type="pāda" n="a">sa cāpi dharmo deśeṣu</seg> <seg type="pāda" n="b">tīrtharūpeṇa tiṣṭhati</seg> </l>
<l><seg type="pāda" n="c">kṛte deśaṃ ca kālaṃ ca</seg> <seg type="pāda" n="d">dharmo 'vaṣṭabhya tiṣṭhati</seg> //</l>
</lg>

<lg xml:id="BrP_175.23">
<l><seg type="pāda" n="a">tretāyāṃ pādahīnena</seg> <seg type="pāda" n="b">sa tu pādaḥ pradeśataḥ</seg> </l>
<l><seg type="pāda" n="c">dvāpare cārdhataḥ kāle</seg> <seg type="pāda" n="d">dharmo deśe samāsthitaḥ</seg> //</l>
</lg>

<lg xml:id="BrP_175.24">
<l><seg type="pāda" n="a">kalau pādena caikena</seg> <seg type="pāda" n="b">dharmaś calati saṃkaṭam</seg> </l>
<l><seg type="pāda" n="c">evaṃvidhaṃ tu yo dharmaṃ</seg> <seg type="pāda" n="d">vetti tasya na hīyate</seg> //</l>
</lg>

<lg xml:id="BrP_175.25">
<l><seg type="pāda" n="a">yugānām anubhāvena</seg> <seg type="pāda" n="b">jātibhedāś ca saṃsthitāḥ</seg> </l>
<l><seg type="pāda" n="c">guṇebhyo guṇakartṛbhyo</seg> <seg type="pāda" n="d">vicitrā dharmasaṃsthitiḥ</seg> //</l>
</lg>

<lg xml:id="BrP_175.26">
<l><seg type="pāda" n="a">guṇānām anubhāvena</seg> <seg type="pāda" n="b">udbhavābhibhavau tathā</seg> </l>
<l><seg type="pāda" n="c">tīrthānām api varṇānāṃ</seg> <seg type="pāda" n="d">vedānāṃ svargamokṣayoḥ</seg> //</l>
</lg>

<lg xml:id="BrP_175.27">
<l><seg type="pāda" n="a">tādṛgrūpapravṛttyā tu</seg> <seg type="pāda" n="b">tad eva ca viśiṣyate</seg> </l>
<l><seg type="pāda" n="c">kālo 'bhivyañjakaḥ prokto</seg> <seg type="pāda" n="d">deśo 'bhivyaṅgya ucyate</seg> //</l>
</lg>

<lg xml:id="BrP_175.28">
<l><seg type="pāda" n="a">yadā yadā abhivyaktiṃ</seg> <seg type="pāda" n="b">kālo dhatte tadā tadā</seg> </l>
<l><seg type="pāda" n="c">tad eva vyañjanaṃ brahmaṃs</seg> <seg type="pāda" n="d">tasmān nāsty atra saṃśayaḥ</seg> //</l>
</lg>

<lg xml:id="BrP_175.29">
<l><seg type="pāda" n="a">yugānurūpā mūrtiḥ syād</seg> <seg type="pāda" n="b">devānāṃ vaidikī tathā</seg> </l>
<l><seg type="pāda" n="c">karmaṇām api tīrthānāṃ</seg> <seg type="pāda" n="d">jātīnām āśramasya tu</seg> //</l>
</lg>

<lg xml:id="BrP_175.30">
<l><seg type="pāda" n="a">tridaivatyaṃ satyayuge</seg> <seg type="pāda" n="b">tīrthaṃ lokeṣu pūjyate</seg> </l>
<l><seg type="pāda" n="c">dvidaivatyaṃ yuge 'nyasmin</seg> <seg type="pāda" n="d">dvāpare caikadaivikam</seg> //</l>
</lg>

<lg xml:id="BrP_175.31">
<l><seg type="pāda" n="a">kalau na kiṃcid vijñeyam</seg> <seg type="pāda" n="b">athānyad api tac chṛṇu</seg> </l>
<l><seg type="pāda" n="c">daivaṃ kṛtayuge tīrthaṃ</seg> <seg type="pāda" n="d">tretāyām āsuraṃ viduḥ</seg> //</l>
</lg>

<lg xml:id="BrP_175.32">
<l><seg type="pāda" n="a">ārṣaṃ ca dvāpare proktaṃ</seg> <seg type="pāda" n="b">kalau mānuṣam ucyate</seg> </l>
<l><seg type="pāda" n="c">athānyad api vakṣyāmi</seg> <seg type="pāda" n="d">śṛṇu nārada kāraṇam</seg> //</l>
</lg>

<lg xml:id="BrP_175.33">
<l><seg type="pāda" n="a">gautamyāṃ yat tvayā pṛṣṭaṃ</seg> <seg type="pāda" n="b">tat te vakṣyāmi vistarāt</seg> </l>
<l><seg type="pāda" n="c">yadā ceyaṃ haraśiraḥ</seg> <seg type="pāda" n="d">prāptā gaṅgā mahāmune</seg> //</l>
</lg>

<lg xml:id="BrP_175.34">
<l><seg type="pāda" n="a">tadā prabhṛti sā gaṅgā</seg> <seg type="pāda" n="b">śaṃbhoḥ priyatarābhavat</seg> </l>
<l><seg type="pāda" n="c">tad devasya mataṃ jñātvā</seg> <seg type="pāda" n="d">gajavaktram uvāca sā</seg> //</l>
</lg>

<lg xml:id="BrP_175.35">
<l><seg type="pāda" n="a">umā lokatrayeśānā</seg> <seg type="pāda" n="b">mātā ca jagato hitā</seg> </l>
<l><seg type="pāda" n="c">śāntā śrutir iti khyātā</seg> <seg type="pāda" n="d">bhuktimuktipradāyinī</seg> //</l>
</lg>

<milestone unit="speaker" n="brahmovāca"/>

<lg xml:id="BrP_175.36">
<l><seg type="pāda" n="a">tan mātur vacanaṃ śrutvā</seg> <seg type="pāda" n="b">gajavaktro 'bhyabhāṣata</seg> //</l>
</lg>

<milestone unit="speaker" n="gajavaktra uvāca"/>

<lg xml:id="BrP_175.37">
<l><seg type="pāda" n="a">kiṃ kṛtyaṃ śādhi māṃ mātas</seg> <seg type="pāda" n="b">tatkartāham asaṃśayam</seg> //</l>
</lg>

<milestone unit="speaker" n="brahmovāca"/>

<lg xml:id="BrP_175.38">
<l><seg type="pāda" n="a">umā sutam uvācedaṃ</seg> <seg type="pāda" n="b">maheśvarajaṭāsthitā</seg> </l>
<l><seg type="pāda" n="c">tvayāvatāryatāṃ gaṅgā</seg> <seg type="pāda" n="d">satyam īśapriyā satī</seg> //</l>
</lg>

<lg xml:id="BrP_175.39">
<l><seg type="pāda" n="a">punaś ceśas tatra citram</seg> <seg type="pāda" n="b">adhyāste sarvadā suta</seg> </l>
<l><seg type="pāda" n="c">śivo yatra surās tatra</seg> <seg type="pāda" n="d">tatra vedāḥ sanātanāḥ</seg> //</l>
</lg>

<lg xml:id="BrP_175.40">
<l><seg type="pāda" n="a">tatraiva ṛṣayaḥ sarve</seg> <seg type="pāda" n="b">manuṣyāḥ pitaras tathā</seg> </l>
<l><seg type="pāda" n="c">tasmān nivartayeśānaṃ</seg> <seg type="pāda" n="d">devadevaṃ maheśvaram</seg> //</l>
</lg>

<lg xml:id="BrP_175.41">
<l><seg type="pāda" n="a">tasyā nivartite deve</seg> <seg type="pāda" n="b">gaṅgāyāḥ sarva eva hi</seg> </l>
<l><seg type="pāda" n="c">nivṛttās te bhaviṣyanti</seg> <seg type="pāda" n="d">śṛṇu cedaṃ vaco mama</seg> </l>
<l><seg type="pāda" n="e">nivartaya tatas tasyāḥ</seg> <seg type="pāda" n="f">sarvabhāvena śaṃkaram</seg> //</l>
</lg>

<milestone unit="speaker" n="brahmovāca"/>

<lg xml:id="BrP_175.42">
<l><seg type="pāda" n="a">mātus tad vacanaṃ śrutvā</seg> <seg type="pāda" n="b">punar āha gaṇeśvaraḥ</seg> //</l>
</lg>

<milestone unit="speaker" n="gaṇeśvara uvāca"/>

<lg xml:id="BrP_175.43">
<l><seg type="pāda" n="a">naiva śakyaḥ śivo devo</seg> <seg type="pāda" n="b">mayā tasyā nivartitum</seg> </l>
<l><seg type="pāda" n="c">anivṛtte śive tasyā</seg> <seg type="pāda" n="d">devā api nivartitum</seg> //</l>
</lg>

<lg xml:id="BrP_175.44">
<l><seg type="pāda" n="a">na śakyā jagatāṃ mātar</seg> <seg type="pāda" n="b">athānyac cāpi kāraṇam</seg> </l>
<l><seg type="pāda" n="c">gaṅgāvatāritā pūrvaṃ</seg> <seg type="pāda" n="d">gautamena mahātmanā</seg> //</l>
</lg>

<lg xml:id="BrP_175.45">
<l><seg type="pāda" n="a">ṛṣiṇā lokapūjyena</seg> <seg type="pāda" n="b">trailokyahitakāriṇā</seg> </l>
<l><seg type="pāda" n="c">sāmopāyena tadvākyāt</seg> <seg type="pāda" n="d">pūjyena brahmatejasā</seg> //</l>
</lg>

<lg xml:id="BrP_175.46">
<l><seg type="pāda" n="a">ārādhayitvā deveśaṃ</seg> <seg type="pāda" n="b">tapobhiḥ stutibhir bhavam</seg> </l>
<l><seg type="pāda" n="c">tuṣṭena śaṃkareṇedam</seg> <seg type="pāda" n="d">ukto 'sau gautamas tadā</seg> //</l>
</lg>

<milestone unit="speaker" n="śaṃkara uvāca"/>

<lg xml:id="BrP_175.47">
<l><seg type="pāda" n="a">varān varaya puṇyāṃś ca</seg> <seg type="pāda" n="b">priyāṃś ca manasepsitān</seg> </l>
<l><seg type="pāda" n="c">yad yad icchasi tat sarvaṃ</seg> <seg type="pāda" n="d">dātā te 'dya mahāmate</seg> //</l>
</lg>

<milestone unit="speaker" n="brahmovāca"/>

<lg xml:id="BrP_175.48">
<l><seg type="pāda" n="a">evam uktaḥ śivenāsau</seg> <seg type="pāda" n="b">gautamo mayi śṛṇvati</seg> </l>
<l><seg type="pāda" n="c">idam eva tadovāca</seg> <seg type="pāda" n="d">sajaṭāṃ dehi śaṃkara</seg> </l>
<l><seg type="pāda" n="e">gaṅgāṃ me yācate puṇyāṃ</seg> <seg type="pāda" n="f">kim anyena vareṇa me</seg> //</l>
</lg>

<milestone unit="speaker" n="brahmovāca"/>

<lg xml:id="BrP_175.49">
<l><seg type="pāda" n="a">punaḥ provāca taṃ śaṃbhuḥ</seg> <seg type="pāda" n="b">sarvalokopakārakaḥ</seg> //</l>
</lg>

<milestone unit="speaker" n="śaṃbhur uvāca"/>

<lg xml:id="BrP_175.50">
<l><seg type="pāda" n="a">uktaṃ na cātmanaḥ kiṃcit</seg> <seg type="pāda" n="b">tasmād yācasva duṣkaram</seg> //</l>
</lg>

<milestone unit="speaker" n="brahmovāca"/>

<lg xml:id="BrP_175.51">
<l><seg type="pāda" n="a">gautamo 'dīnasattvas taṃ</seg> <seg type="pāda" n="b">bhavam āha kṛtāñjaliḥ</seg> //</l>
</lg>

<milestone unit="speaker" n="gautama uvāca"/>

<lg xml:id="BrP_175.52">
<l><seg type="pāda" n="a">etad eva ca sarveṣāṃ</seg> <seg type="pāda" n="b">duṣkaraṃ tava darśanam</seg> </l>
<l><seg type="pāda" n="c">mayā tad adya saṃprāptaṃ</seg> <seg type="pāda" n="d">kṛpayā tava śaṃkara</seg> //</l>
</lg>

<lg xml:id="BrP_175.53">
<l><seg type="pāda" n="a">smaraṇād eva te padbhyāṃ</seg> <seg type="pāda" n="b">kṛtakṛtyā manīṣiṇaḥ</seg> </l>
<l><seg type="pāda" n="c">bhavanti kiṃ punaḥ sākṣāt</seg> <seg type="pāda" n="d">tvayi dṛṣṭe maheśvare</seg> //</l>
</lg>

<milestone unit="speaker" n="brahmovāca"/>

<lg xml:id="BrP_175.54">
<l><seg type="pāda" n="a">evam ukte gautamena</seg> <seg type="pāda" n="b">bhavo harṣasamanvitaḥ</seg> </l>
<l><seg type="pāda" n="c">trayāṇām upakārārthaṃ</seg> <seg type="pāda" n="d">lokānāṃ yācitaṃ tvayā</seg> //</l>
</lg>

<lg xml:id="BrP_175.55">
<l><seg type="pāda" n="a">na cātmano mahābuddhe</seg> <seg type="pāda" n="b">yācety āha śivo dvijam</seg> </l>
<l><seg type="pāda" n="c">evaṃ proktaḥ punar vipro</seg> <seg type="pāda" n="d">dhyātvā prāha śivaṃ tathā</seg> //</l>
</lg>

<lg xml:id="BrP_175.56">
<l><seg type="pāda" n="a">vinītavad adīnātmā</seg> <seg type="pāda" n="b">śivabhaktisamanvitaḥ</seg> </l>
<l><seg type="pāda" n="c">sarvalokopakārāya</seg> <seg type="pāda" n="d">punar yācitavān idam</seg> </l>
<l><seg type="pāda" n="e">śṛṇvatsu lokapāleṣu</seg> <seg type="pāda" n="f">jagādedaṃ sa gautamaḥ</seg> //</l>
</lg>

<milestone unit="speaker" n="gautama uvāca"/>

<lg xml:id="BrP_175.57">
<l><seg type="pāda" n="a">yāvat sāgaragā devī</seg> <seg type="pāda" n="b">nisṛṣṭā brahmaṇo gireḥ</seg> </l>
<l><seg type="pāda" n="c">sarvatra sarvadā tasyāṃ</seg> <seg type="pāda" n="d">sthātavyaṃ vṛṣabhadhvaja</seg> //</l>
</lg>

<lg xml:id="BrP_175.58">
<l><seg type="pāda" n="a">phalepsūnāṃ phalaṃ dātā</seg> <seg type="pāda" n="b">tvam eva jagataḥ prabho</seg> </l>
<l><seg type="pāda" n="c">tīrthāny anyāni deveśa</seg> <seg type="pāda" n="d">kvāpi kvāpi śubhāni ca</seg> //</l>
</lg>

<lg xml:id="BrP_175.59">
<l><seg type="pāda" n="a">yatra te saṃnidhir nityaṃ</seg> <seg type="pāda" n="b">tad eva śubhadaṃ viduḥ</seg> </l>
<l><seg type="pāda" n="c">yatra gaṅgā tvayā dattā</seg> <seg type="pāda" n="d">jaṭāmukuṭasaṃsthitā</seg> </l>
<l><seg type="pāda" n="e">sarvatra tava sāṃnidhyāt</seg> <seg type="pāda" n="f">sarvatīrthāni śaṃkara</seg> //</l>
</lg>

<milestone unit="speaker" n="brahmovāca"/>

<lg xml:id="BrP_175.60">
<l><seg type="pāda" n="a">tad gautamavacaḥ śrutvā</seg> <seg type="pāda" n="b">punar harṣāc chivo 'bravīt</seg> //</l>
</lg>

<milestone unit="speaker" n="śiva uvāca"/>

<lg xml:id="BrP_175.61">
<l><seg type="pāda" n="a">yatra kvāpi ca yat kiṃcid</seg> <seg type="pāda" n="b">yo vā bhavati bhaktitaḥ</seg> </l>
<l><seg type="pāda" n="c">yātrāṃ snānam atho dānaṃ</seg> <seg type="pāda" n="d">pitṝṇāṃ vāpi tarpaṇam</seg> //</l>
</lg>

<lg xml:id="BrP_175.62">
<l><seg type="pāda" n="a">śravaṇaṃ paṭhanaṃ vāpi</seg> <seg type="pāda" n="b">smaraṇaṃ vāpi gautama</seg> </l>
<l><seg type="pāda" n="c">yaḥ karoti naro bhaktyā</seg> <seg type="pāda" n="d">godāvaryā yatavrataḥ</seg> //</l>
</lg>

<lg xml:id="BrP_175.63">
<l><seg type="pāda" n="a">saptadvīpavatī pṛthvī</seg> <seg type="pāda" n="b">saśailavanakānanā</seg> </l>
<l><seg type="pāda" n="c">saratnā sauṣadhī ramyā</seg> <seg type="pāda" n="d">sārṇavā dharmabhūṣitā</seg> //</l>
</lg>

<lg xml:id="BrP_175.64">
<l><seg type="pāda" n="a">dattvā bhavati yo dharmaḥ</seg> <seg type="pāda" n="b">sa bhaved gautamīsmṛteḥ</seg> </l>
<l><seg type="pāda" n="c">evaṃvidhā ilā vipra</seg> <seg type="pāda" n="d">godānād yābhidhīyate</seg> //</l>
</lg>

<lg xml:id="BrP_175.65">
<l><seg type="pāda" n="a">candrasūryagrahe kāle</seg> <seg type="pāda" n="b">matsāṃnidhye yatavrataḥ</seg> </l>
<l><seg type="pāda" n="c">bhūbhṛte viṣṇave bhaktyā</seg> <seg type="pāda" n="d">sarvakālaṃ kṛtā sudhīḥ</seg> //</l>
</lg>

<lg xml:id="BrP_175.66">
<l><seg type="pāda" n="a">gāḥ sundarāḥ savatsāś ca</seg> <seg type="pāda" n="b">saṃgame lokaviśrute</seg> </l>
<l><seg type="pāda" n="c">yo dadāti dvijaśreṣṭha</seg> <seg type="pāda" n="d">tatra yat puṇyam āpnuyāt</seg> //</l>
</lg>

<lg xml:id="BrP_175.67">
<l><seg type="pāda" n="a">tasmād varaṃ puṇyam eti</seg> <seg type="pāda" n="b">snānadānādinā naraḥ</seg> </l>
<l><seg type="pāda" n="c">gautamyāṃ viśvavandyāyāṃ</seg> <seg type="pāda" n="d">mahānadyāṃ tu bhaktitaḥ</seg> //</l>
</lg>

<lg xml:id="BrP_175.68">
<l><seg type="pāda" n="a">tasmād godāvarī gaṅgā</seg> <seg type="pāda" n="b">tvayā nītā bhaviṣyati</seg> </l>
<l><seg type="pāda" n="c">sarvapāpakṣayakarī</seg> <seg type="pāda" n="d">sarvābhīṣṭapradāyinī</seg> //</l>
</lg>

<milestone unit="speaker" n="gaṇeśvara uvāca"/>

<lg xml:id="BrP_175.69">
<l><seg type="pāda" n="a">etac chrutaṃ mayā mātar</seg> <seg type="pāda" n="b">vadato gautamaṃ śivāt</seg> </l>
<l><seg type="pāda" n="c">etasmāt kāraṇāc chaṃbhur</seg> <seg type="pāda" n="d">gaṅgāyāṃ niyataḥ sthitaḥ</seg> //</l>
</lg>

<lg xml:id="BrP_175.70">
<l><seg type="pāda" n="a">ko nivartayituṃ śaktas</seg> <seg type="pāda" n="b">tam amba karuṇodadhim</seg> </l>
<l><seg type="pāda" n="c">athāpi mātar etat syān</seg> <seg type="pāda" n="d">mānuṣā vighnapāśakaiḥ</seg> //</l>
</lg>

<lg xml:id="BrP_175.71">
<l><seg type="pāda" n="a">vinibaddhā na gacchanti</seg> <seg type="pāda" n="b">godām apy antikasthitām</seg> </l>
<l><seg type="pāda" n="c">na namanti śivaṃ devaṃ</seg> <seg type="pāda" n="d">na smaranti stuvanti na</seg> //</l>
</lg>

<lg xml:id="BrP_175.72">
<l><seg type="pāda" n="a">tathā mātaḥ kariṣyāmi</seg> <seg type="pāda" n="b">tava saṃtoṣahetave</seg> </l>
<l><seg type="pāda" n="c">saṃniroddhum atho kleśas</seg> <seg type="pāda" n="d">tava vākyaṃ kṣamasva me</seg> //</l>
</lg>

<milestone unit="speaker" n="brahmovāca"/>

<lg xml:id="BrP_175.73">
<l><seg type="pāda" n="a">tataḥ prabhṛti vighneśo</seg> <seg type="pāda" n="b">mānuṣān prati kiṃcana</seg> </l>
<l><seg type="pāda" n="c">vighnam ācarate yas tu</seg> <seg type="pāda" n="d">tam upāsya pravartate</seg> //</l>
</lg>

<lg xml:id="BrP_175.74">
<l><seg type="pāda" n="a">atho vighnam anādṛtya</seg> <seg type="pāda" n="b">gautamīṃ yāti bhaktitaḥ</seg> </l>
<l><seg type="pāda" n="c">sa kṛtārtho bhavel loke</seg> <seg type="pāda" n="d">na kṛtyam avaśiṣyate</seg> //</l>
</lg>

<lg xml:id="BrP_175.75">
<l><seg type="pāda" n="a">vighnāny anekāni bhavanti gehān</seg> <lb/><seg type="pāda" n="b">nirgantukāmasya narādhamasya</seg></l>
<l><seg type="pāda" n="c">nidhāya tanmūrdhni padaṃ prayāti</seg> <lb/><seg type="pāda" n="d">gaṅgāṃ na kiṃ tena phalaṃ pralabdham</seg></l>
</lg>

<lg xml:id="BrP_175.76">
<l><seg type="pāda" n="a">asyāḥ prabhāvaṃ ko brūyād</seg> <seg type="pāda" n="b">api sākṣāt sadāśivaḥ</seg> </l>
<l><seg type="pāda" n="c">saṃkṣepeṇa mayā proktam</seg> <seg type="pāda" n="d">itihāsapadānugam</seg> //</l>
</lg>

<lg xml:id="BrP_175.77">
<l><seg type="pāda" n="a">dharmārthakāmamokṣāṇāṃ</seg> <seg type="pāda" n="b">sādhanaṃ yac carācare</seg> </l>
<l><seg type="pāda" n="c">tad atra vidyate sarvam</seg> <seg type="pāda" n="d">itihāse savistare</seg> //</l>
</lg>

<lg xml:id="BrP_175.78">
<l><seg type="pāda" n="a">vedoditaṃ śrutisakalarahasyam uktaṃ</seg> <lb/><seg type="pāda" n="b">satkāraṇaṃ samabhidhānam idaṃ sadaiva</seg></l>
<l><seg type="pāda" n="c">samyak ca dṛṣṭaṃ jagatāṃ hitāya</seg> <lb/><seg type="pāda" n="d">proktaṃ purāṇaṃ bahudharmayuktam</seg></l>
</lg>

<lg xml:id="BrP_175.79">
<l><seg type="pāda" n="a">asya ślokaṃ padaṃ vāpi</seg> <seg type="pāda" n="b">bhaktitaḥ śṛṇuyāt paṭhet</seg> </l>
<l><seg type="pāda" n="c">gaṅgā gaṅgeti vā vākyaṃ</seg> <seg type="pāda" n="d">sa tu puṇyam avāpnuyāt</seg> //</l>
</lg>

<lg xml:id="BrP_175.80">
<l><seg type="pāda" n="a">kalikalaṅkavināśanadakṣam idaṃ</seg> <lb/><seg type="pāda" n="b">sakalasiddhikaraṃ śubhadaṃ śivam</seg></l>
<l><seg type="pāda" n="c">jagati pūjyam abhīṣṭaphalapradaṃ</seg> <lb/><seg type="pāda" n="d">gāṅgam etad udīritam uttamam</seg></l>
</lg>

<lg xml:id="BrP_175.81">
<l><seg type="pāda" n="a">sādhu gautama bhadraṃ te</seg> <seg type="pāda" n="b">ko 'nyo 'sti sadṛśas tvayā</seg> </l>
<l><seg type="pāda" n="c">ya enāṃ gautamīṃ gaṅgāṃ</seg> <seg type="pāda" n="d">daṇḍakāraṇyam āpnuyāt</seg> //</l>
</lg>

<lg xml:id="BrP_175.82">
<l><seg type="pāda" n="a">gaṅgā gaṅgeti yo brūyād</seg> <seg type="pāda" n="b">yojanānāṃ śatair api</seg> </l>
<l><seg type="pāda" n="c">mucyate sarvapāpebhyo</seg> <seg type="pāda" n="d">viṣṇulokaṃ sa gacchati</seg> //</l>
</lg>

<lg xml:id="BrP_175.83">
<l><seg type="pāda" n="a">tisraḥ koṭyo 'rdhakoṭī ca</seg> <seg type="pāda" n="b">tīrthāni bhuvanatraye</seg> </l>
<l><seg type="pāda" n="c">tāni snātuṃ samāyānti</seg> <seg type="pāda" n="d">gaṅgāyāṃ siṃhage gurau</seg> //</l>
</lg>

<lg xml:id="BrP_175.84">
<l><seg type="pāda" n="a">ṣaṣṭir varṣasahasrāṇi</seg> <seg type="pāda" n="b">bhāgīrathyavagāhanam</seg> </l>
<l><seg type="pāda" n="c">sakṛd godāvarīsnānaṃ</seg> <seg type="pāda" n="d">siṃhayukte bṛhaspatau</seg> //</l>
</lg>

<lg xml:id="BrP_175.85">
<l><seg type="pāda" n="a">iyaṃ tu gautamī putra</seg> <seg type="pāda" n="b">yatra kvāpi mamājñayā</seg> </l>
<l><seg type="pāda" n="c">sarveṣāṃ sarvadā nṝṇāṃ</seg> <seg type="pāda" n="d">snānān muktiṃ pradāsyati</seg> //</l>
</lg>

<lg xml:id="BrP_175.86">
<l><seg type="pāda" n="a">aśvamedhasahasrāṇi</seg> <seg type="pāda" n="b">vājapeyaśatāni ca</seg> </l>
<l><seg type="pāda" n="c">kṛtvā yat phalam āpnoti</seg> <seg type="pāda" n="d">tad asya śravaṇād bhavet</seg> //</l>
</lg>

<lg xml:id="BrP_175.87">
<l><seg type="pāda" n="a">yasyaitat tiṣṭhati gṛhe</seg> <seg type="pāda" n="b">purāṇaṃ brahmaṇoditam</seg> </l>
<l><seg type="pāda" n="c">na bhayaṃ vidyate tasya</seg> <seg type="pāda" n="d">kalikālasya nārada</seg> //</l>
</lg>

<lg xml:id="BrP_175.88">
<l><seg type="pāda" n="a">yasya kasyāpi nākhyeyaṃ</seg> <seg type="pāda" n="b">purāṇam idam uttamam</seg> </l>
<l><seg type="pāda" n="c">śraddadhānāya śāntāya</seg> <seg type="pāda" n="d">vaiṣṇavāya mahātmane</seg> //</l>
</lg>

<lg xml:id="BrP_175.89">
<l><seg type="pāda" n="a">idaṃ kīrtyaṃ bhuktimukti</seg><seg type="pāda" n="b">dāyakaṃ pāpanāśakam</seg> </l>
<l><seg type="pāda" n="c">etacchravaṇamātreṇa</seg> <seg type="pāda" n="d">kṛtakṛtyo bhaven naraḥ</seg> //</l>
</lg>

<lg xml:id="BrP_175.90">
<l><seg type="pāda" n="a">likhitvā pustakam idaṃ</seg> <seg type="pāda" n="b">brāhmaṇāya prayacchati</seg> </l>
<l><seg type="pāda" n="c">sarvapāpavinirmuktaḥ</seg> <seg type="pāda" n="d">punar garbhaṃ na saṃviśet</seg> //</l>
</lg>

<milestone unit="speaker" n="munaya ūcuḥ"/>

<lg xml:id="BrP_176.1">
<l><seg type="pāda" n="a">nahi nas tṛptir astīha</seg> <seg type="pāda" n="b">śṛṇvatāṃ bhagavatkathām</seg> </l>
<l><seg type="pāda" n="c">punar eva paraṃ guhyaṃ</seg> <seg type="pāda" n="d">vaktum arhasy aśeṣataḥ</seg> //</l>
</lg>

<lg xml:id="BrP_176.2">
<l><seg type="pāda" n="a">anantavāsudevasya</seg> <seg type="pāda" n="b">na samyag varṇitaṃ tvayā</seg> </l>
<l><seg type="pāda" n="c">śrotum icchāmahe deva</seg> <seg type="pāda" n="d">vistareṇa vadasva naḥ</seg> //</l>
</lg>

<milestone unit="speaker" n="brahmovāca"/>

<lg xml:id="BrP_176.3">
<l><seg type="pāda" n="a">pravakṣyāmi muniśreṣṭhāḥ</seg> <seg type="pāda" n="b">sārāt sārataraṃ param</seg> </l>
<l><seg type="pāda" n="c">anantavāsudevasya</seg> <seg type="pāda" n="d">māhātmyaṃ bhuvi durlabham</seg> //</l>
</lg>

<lg xml:id="BrP_176.4">
<l><seg type="pāda" n="a">ādikalpe purā viprās</seg> <seg type="pāda" n="b">tv aham avyaktajanmavān</seg> </l>
<l><seg type="pāda" n="c">viśvakarmāṇam āhūya</seg> <seg type="pāda" n="d">vacanaṃ proktavān idam</seg> //</l>
</lg>

<lg xml:id="BrP_176.5">
<l><seg type="pāda" n="a">variṣṭhaṃ devaśilpīndraṃ</seg> <seg type="pāda" n="b">viśvakarmāgrakarmiṇam</seg> </l>
<l><seg type="pāda" n="c">pratimāṃ vāsudevasya</seg> <seg type="pāda" n="d">kuru śailamayīṃ bhuvi</seg> //</l>
</lg>

<lg xml:id="BrP_176.6">
<l><seg type="pāda" n="a">yāṃ prekṣya vidhivad bhaktāḥ</seg> <seg type="pāda" n="b">sendrā vai mānuṣādayaḥ</seg> </l>
<l><seg type="pāda" n="c">yena dānavarakṣobhyo</seg> <seg type="pāda" n="d">vijñāya sumahad bhayam</seg> //</l>
</lg>

<lg xml:id="BrP_176.7">
<l><seg type="pāda" n="a">tridivaṃ samanuprāpya</seg> <seg type="pāda" n="b">sumeruśikharaṃ ciram</seg> </l>
<l><seg type="pāda" n="c">vāsudevaṃ samārādhya</seg> <seg type="pāda" n="d">nirātaṅkā vasanti te</seg> //</l>
</lg>

<lg xml:id="BrP_176.8">
<l><seg type="pāda" n="a">mama tad vacanaṃ śrutvā</seg> <seg type="pāda" n="b">viśvakarmā tu tatkṣaṇāt</seg> </l>
<l><seg type="pāda" n="c">cakāra pratimāṃ śuddhāṃ</seg> <seg type="pāda" n="d">śaṅkhacakragadādharām</seg> //</l>
</lg>

<lg xml:id="BrP_176.9">
<l><seg type="pāda" n="a">sarvalakṣaṇasaṃyuktāṃ</seg> <seg type="pāda" n="b">puṇḍarīkāyatekṣaṇām</seg> </l>
<l><seg type="pāda" n="c">śrīvatsalakṣmasaṃyuktām</seg> <seg type="pāda" n="d">atyugrāṃ pratimottamām</seg> //</l>
</lg>

<lg xml:id="BrP_176.10">
<l><seg type="pāda" n="a">vanamālāvṛtoraskāṃ</seg> <seg type="pāda" n="b">mukuṭāṅgadadhāriṇīm</seg> </l>
<l><seg type="pāda" n="c">pītavastrāṃ supīnāṃsāṃ</seg> <seg type="pāda" n="d">kuṇḍalābhyām alaṃkṛtām</seg> //</l>
</lg>

<lg xml:id="BrP_176.11">
<l><seg type="pāda" n="a">evaṃ sā pratimā divyā</seg> <seg type="pāda" n="b">guhyamantrais tadā svayam</seg> </l>
<l><seg type="pāda" n="c">pratiṣṭhākālam āsādya</seg> <seg type="pāda" n="d">mayāsau nirmitā purā</seg> //</l>
</lg>

<lg xml:id="BrP_176.12">
<l><seg type="pāda" n="a">tasmin kāle tadā śakro</seg> <seg type="pāda" n="b">devarāṭ khecaraiḥ saha</seg> </l>
<l><seg type="pāda" n="c">jagāma brahmasadanam</seg> <seg type="pāda" n="d">āruhya gajam uttamam</seg> //</l>
</lg>

<lg xml:id="BrP_176.13">
<l><seg type="pāda" n="a">prasādya pratimāṃ śakraḥ</seg> <seg type="pāda" n="b">snānadānaiḥ punaḥ punaḥ</seg> </l>
<l><seg type="pāda" n="c">pratimāṃ tāṃ samārādhya</seg> <seg type="pāda" n="d">svapuraṃ punar āgamat</seg> //</l>
</lg>

<lg xml:id="BrP_176.14">
<l><seg type="pāda" n="a">tāṃ samārādhya suciraṃ</seg> <seg type="pāda" n="b">yatavākkāyamānasaḥ</seg> </l>
<l><seg type="pāda" n="c">vṛtrādyān asurān krūrān</seg> <seg type="pāda" n="d">namucipramukhān sa ca</seg> //</l>
</lg>

<lg xml:id="BrP_176.15">
<l><seg type="pāda" n="a">nihatya dānavān bhīmān</seg> <seg type="pāda" n="b">bhuktavān bhuvanatrayam</seg> </l>
<l><seg type="pāda" n="c">dvitīye ca yuge prāpte</seg> <seg type="pāda" n="d">tretāyāṃ rākṣasādhipaḥ</seg> //</l>
</lg>

<lg xml:id="BrP_176.16">
<l><seg type="pāda" n="a">babhūva sumahāvīryo</seg> <seg type="pāda" n="b">daśagrīvaḥ pratāpavān</seg> </l>
<l><seg type="pāda" n="c">daśa varṣasahasrāṇi</seg> <seg type="pāda" n="d">nirāhāro jitendriyaḥ</seg> //</l>
</lg>

<lg xml:id="BrP_176.17">
<l><seg type="pāda" n="a">cacāra vratam atyugraṃ</seg> <seg type="pāda" n="b">tapaḥ paramaduścaram</seg> </l>
<l><seg type="pāda" n="c">tapasā tena tuṣṭo 'haṃ</seg> <seg type="pāda" n="d">varaṃ tasmai pradattavān</seg> //</l>
</lg>

<lg xml:id="BrP_176.18">
<l><seg type="pāda" n="a">avadhyaḥ sarvadevānāṃ</seg> <seg type="pāda" n="b">sa daityoragarakṣasām</seg> </l>
<l><seg type="pāda" n="c">śāpapraharaṇair ugrair</seg> <seg type="pāda" n="d">avadhyo yamakiṃkaraiḥ</seg> //</l>
</lg>

<lg xml:id="BrP_176.19">
<l><seg type="pāda" n="a">varaṃ prāpya tadā rakṣo</seg> <seg type="pāda" n="b">yakṣān sarvagaṇān imān</seg> </l>
<l><seg type="pāda" n="c">dhanādhyakṣaṃ vinirjitya</seg> <seg type="pāda" n="d">śakraṃ jetuṃ samudyataḥ</seg> //</l>
</lg>

<lg xml:id="BrP_176.20">
<l><seg type="pāda" n="a">saṃgrāmaṃ sumahāghoraṃ</seg> <seg type="pāda" n="b">kṛtvā devaiḥ sa rākṣasaḥ</seg> </l>
<l><seg type="pāda" n="c">devarājaṃ vinirjitya</seg> <seg type="pāda" n="d">tadā indrajiteti vai</seg> //</l>
</lg>

<lg xml:id="BrP_176.21">
<l><seg type="pāda" n="a">rākṣasas tatsuto nāma</seg> <seg type="pāda" n="b">meghanādaḥ pralabdhavān</seg> </l>
<l><seg type="pāda" n="c">amarāvatīṃ tataḥ prāpya</seg> <seg type="pāda" n="d">devarājagṛhe śubhe</seg> //</l>
</lg>

<lg xml:id="BrP_176.22">
<l><seg type="pāda" n="a">dadarśāñjanasaṃkāśāṃ</seg> <seg type="pāda" n="b">rāvaṇas tu balānvitaḥ</seg> </l>
<l><seg type="pāda" n="c">pratimāṃ vāsudevasya</seg> <seg type="pāda" n="d">sarvalakṣaṇasaṃyutām</seg> //</l>
</lg>

<lg xml:id="BrP_176.23">
<l><seg type="pāda" n="a">śrīvatsalakṣmasaṃyuktāṃ</seg> <seg type="pāda" n="b">padmapattrāyatekṣaṇām</seg> </l>
<l><seg type="pāda" n="c">vanamālāvṛtoraskāṃ</seg> <seg type="pāda" n="d">mukuṭāṅgadabhūṣitām</seg> //</l>
</lg>

<lg xml:id="BrP_176.24">
<l><seg type="pāda" n="a">śaṅkhacakragadāhastāṃ</seg> <seg type="pāda" n="b">pītavastrāṃ caturbhujām</seg> </l>
<l><seg type="pāda" n="c">sarvābharaṇasaṃyuktāṃ</seg> <seg type="pāda" n="d">sarvakāmaphalapradām</seg> //</l>
</lg>

<lg xml:id="BrP_176.25">
<l><seg type="pāda" n="a">vihāya ratnasaṃghāṃś ca</seg> <seg type="pāda" n="b">pratimāṃ śubhalakṣaṇām</seg> </l>
<l><seg type="pāda" n="c">puṣpakeṇa vimānena</seg> <seg type="pāda" n="d">laṅkāṃ prāsthāpayad drutam</seg> //</l>
</lg>

<lg xml:id="BrP_176.26">
<l><seg type="pāda" n="a">purādhyakṣaḥ sthitaḥ śrīmān</seg> <seg type="pāda" n="b">dharmātmā sa vibhīṣaṇaḥ</seg> </l>
<l><seg type="pāda" n="c">rāvaṇasyānujo mantrī</seg> <seg type="pāda" n="d">nārāyaṇaparāyaṇaḥ</seg> //</l>
</lg>

<lg xml:id="BrP_176.27">
<l><seg type="pāda" n="a">dṛṣṭvā tāṃ pratimāṃ divyāṃ</seg> <seg type="pāda" n="b">devendrabhavanacyutām</seg> </l>
<l><seg type="pāda" n="c">romāñcitatanur bhūtvā</seg> <seg type="pāda" n="d">vismayaṃ samapadyata</seg> //</l>
</lg>

<lg xml:id="BrP_176.28">
<l><seg type="pāda" n="a">praṇamya śirasā devaṃ</seg> <seg type="pāda" n="b">prahṛṣṭenāntarātmanā</seg> </l>
<l><seg type="pāda" n="c">adya me saphalaṃ janma</seg> <seg type="pāda" n="d">adya me saphalaṃ tapaḥ</seg> //</l>
</lg>

<lg xml:id="BrP_176.29">
<l><seg type="pāda" n="a">ity uktvā sa tu dharmātmā</seg> <seg type="pāda" n="b">praṇipatya muhur muhuḥ</seg> </l>
<l><seg type="pāda" n="c">jyeṣṭhaṃ bhrātaram āsādya</seg> <seg type="pāda" n="d">kṛtāñjalir abhāṣata</seg> //</l>
</lg>

<lg xml:id="BrP_176.30">
<l><seg type="pāda" n="a">rājan pratimayā tvaṃ me</seg> <seg type="pāda" n="b">prasādaṃ kartum arhasi</seg> </l>
<l><seg type="pāda" n="c">yām ārādhya jagannātha</seg> <seg type="pāda" n="d">nistareyaṃ bhavārṇavam</seg> //</l>
</lg>

<lg xml:id="BrP_176.31">
<l><seg type="pāda" n="a">bhrātur vacanam ākarṇya</seg> <seg type="pāda" n="b">rāvaṇas taṃ tadābravīt</seg> </l>
<l><seg type="pāda" n="c">gṛhāṇa pratimāṃ vīra</seg> <seg type="pāda" n="d">tv anayā kiṃ karomy aham</seg> //</l>
</lg>

<lg xml:id="BrP_176.32">
<l><seg type="pāda" n="a">svayaṃbhuvaṃ samārādhya</seg> <seg type="pāda" n="b">trailokyaṃ vijaye tv aham</seg> </l>
<l><seg type="pāda" n="c">nānāścaryamayaṃ devaṃ</seg> <seg type="pāda" n="d">sarvabhūtabhavodbhavam</seg> //</l>
</lg>

<lg xml:id="BrP_176.33">
<l><seg type="pāda" n="a">vibhīṣaṇo mahābuddhis</seg> <seg type="pāda" n="b">tadā tāṃ pratimāṃ śubhām</seg> </l>
<l><seg type="pāda" n="c">śatam aṣṭottaraṃ cābdaṃ</seg> <seg type="pāda" n="d">samārādhya janārdanam</seg> //</l>
</lg>

<lg xml:id="BrP_176.34">
<l><seg type="pāda" n="a">ajarāmaraṇaṃ prāptam</seg> <seg type="pāda" n="b">aṇimādiguṇair yutam</seg> </l>
<l><seg type="pāda" n="c">rājyaṃ laṅkādhipatyaṃ ca</seg> <seg type="pāda" n="d">bhogān bhuṅkte yathepsitān</seg> //</l>
</lg>

<milestone unit="speaker" n="munaya ūcuḥ"/>

<lg xml:id="BrP_176.35">
<l><seg type="pāda" n="a">aho no vismayo jātaḥ</seg> <seg type="pāda" n="b">śrutvedaṃ paramāmṛtam</seg> </l>
<l><seg type="pāda" n="c">anantavāsudevasya</seg> <seg type="pāda" n="d">saṃbhavaṃ bhuvi durlabham</seg> //</l>
</lg>

<lg xml:id="BrP_176.36">
<l><seg type="pāda" n="a">śrotum icchāmahe deva</seg> <seg type="pāda" n="b">vistareṇa yathātatham</seg> </l>
<l><seg type="pāda" n="c">tasya devasya māhātmyaṃ</seg> <seg type="pāda" n="d">vaktum arhasy aśeṣataḥ</seg> //</l>
</lg>

<milestone unit="speaker" n="brahmovāca"/>

<lg xml:id="BrP_176.37">
<l><seg type="pāda" n="a">tadā sa rākṣasaḥ krūro</seg> <seg type="pāda" n="b">devagandharvakiṃnarān</seg> </l>
<l><seg type="pāda" n="c">lokapālān samanujān</seg> <seg type="pāda" n="d">munisiddhāṃś ca pāpakṛt</seg> //</l>
</lg>

<lg xml:id="BrP_176.38">
<l><seg type="pāda" n="a">vijitya samare sarvān</seg> <seg type="pāda" n="b">ājahāra tadaṅganāḥ</seg> </l>
<l><seg type="pāda" n="c">saṃsthāpya nagarīṃ laṅkāṃ</seg> <seg type="pāda" n="d">punaḥ sītārthamohitaḥ</seg> //</l>
</lg>

<lg xml:id="BrP_176.39">
<l><seg type="pāda" n="a">śaṅkito mṛgarūpeṇa</seg> <seg type="pāda" n="b">sauvarṇena ca rāvaṇaḥ</seg> </l>
<l><seg type="pāda" n="c">tataḥ kruddhena rāmeṇa</seg> <seg type="pāda" n="d">raṇe saumitriṇā saha</seg> //</l>
</lg>

<lg xml:id="BrP_176.40">
<l><seg type="pāda" n="a">rāvaṇasya vadhārthāya</seg> <seg type="pāda" n="b">hatvā vāliṃ manojavam</seg> </l>
<l><seg type="pāda" n="c">abhiṣiktaś ca sugrīvo</seg> <seg type="pāda" n="d">yuvarājo 'ṅgadas tathā</seg> //</l>
</lg>

<lg xml:id="BrP_176.41">
<l><seg type="pāda" n="a">hanumān nalanīlaś ca</seg> <seg type="pāda" n="b">jāmbavān panasas tathā</seg> </l>
<l><seg type="pāda" n="c">gavayaś ca gavākṣaś ca</seg> <seg type="pāda" n="d">pāṭhīnaḥ paramaujasaḥ</seg> //</l>
</lg>

<lg xml:id="BrP_176.42">
<l><seg type="pāda" n="a">etaiś cānyaiś ca bahubhir</seg> <seg type="pāda" n="b">vānaraiḥ samahābalaiḥ</seg> </l>
<l><seg type="pāda" n="c">samāvṛto mahāghorai</seg> <seg type="pāda" n="d">rāmo rājīvalocanaḥ</seg> //</l>
</lg>

<lg xml:id="BrP_176.43">
<l><seg type="pāda" n="a">girīṇāṃ sarvasaṃghātaiḥ</seg> <seg type="pāda" n="b">setuṃ baddhvā mahodadhau</seg> </l>
<l><seg type="pāda" n="c">balena mahatā rāmaḥ</seg> <seg type="pāda" n="d">samuttīrya mahodadhim</seg> //</l>
</lg>

<lg xml:id="BrP_176.44">
<l><seg type="pāda" n="a">saṃgrāmam atulaṃ cakre</seg> <seg type="pāda" n="b">rakṣogaṇasamanvitaḥ</seg> </l>
<l><seg type="pāda" n="c">yamahastaṃ prahastaṃ ca</seg> <seg type="pāda" n="d">nikumbhaṃ kumbham eva ca</seg> //</l>
</lg>

<lg xml:id="BrP_176.45">
<l><seg type="pāda" n="a">narāntakaṃ mahāvīryaṃ</seg> <seg type="pāda" n="b">tathā caiva yamāntakam</seg> </l>
<l><seg type="pāda" n="c">mālāḍhyaṃ mālikāḍhyaṃ ca</seg> <seg type="pāda" n="d">hatvā rāmas tu vīryavān</seg> //</l>
</lg>

<lg xml:id="BrP_176.46">
<l><seg type="pāda" n="a">punar indrajitaṃ hatvā</seg> <seg type="pāda" n="b">kumbhakarṇaṃ sarāvaṇam</seg> </l>
<l><seg type="pāda" n="c">vaidehīṃ cāgnināśodhya</seg> <seg type="pāda" n="d">dattvā rājyaṃ vibhīṣaṇe</seg> //</l>
</lg>

<lg xml:id="BrP_176.47">
<l><seg type="pāda" n="a">vāsudevaṃ samādāya</seg> <seg type="pāda" n="b">yānaṃ puṣpakam āruhat</seg> </l>
<l><seg type="pāda" n="c">līlayā samanuprāpad</seg> <seg type="pāda" n="d">ayodhyāṃ pūrvapālitām</seg> //</l>
</lg>

<lg xml:id="BrP_176.48">
<l><seg type="pāda" n="a">kaniṣṭhaṃ bharataṃ snehāc</seg> <seg type="pāda" n="b">chatrughnaṃ bhaktavatsalaḥ</seg> </l>
<l><seg type="pāda" n="c">abhiṣicya tadā rāmaḥ</seg> <seg type="pāda" n="d">sarvarājye 'dhirājavat</seg> //</l>
</lg>

<lg xml:id="BrP_176.49">
<l><seg type="pāda" n="a">purātanīṃ svamūrtiṃ ca</seg> <seg type="pāda" n="b">samārādhya tato hariḥ</seg> </l>
<l><seg type="pāda" n="c">daśa varṣasahasrāṇi</seg> <seg type="pāda" n="d">daśa varṣaśatāni ca</seg> //</l>
</lg>

<lg xml:id="BrP_176.50">
<l><seg type="pāda" n="a">bhuktvā sāgaraparyantāṃ</seg> <seg type="pāda" n="b">medinīṃ sa tu rāghavaḥ</seg> </l>
<l><seg type="pāda" n="c">rājyam āsādya sugatiṃ</seg> <seg type="pāda" n="d">vaiṣṇavaṃ padam āviśat</seg> //</l>
</lg>

<lg xml:id="BrP_176.51">
<l><seg type="pāda" n="a">tāṃ cāpi pratimāṃ rāmaḥ</seg> <seg type="pāda" n="b">samudreśāya dattavān</seg> </l>
<l><seg type="pāda" n="c">dhanyo rakṣayitāsi tvaṃ</seg> <seg type="pāda" n="d">toyaratnasamanvitaḥ</seg> //</l>
</lg>

<lg xml:id="BrP_176.52">
<l><seg type="pāda" n="a">dvāparaṃ yugam āsādya</seg> <seg type="pāda" n="b">yadā devo jagatpatiḥ</seg> </l>
<l><seg type="pāda" n="c">dharaṇyāś cānurodhena</seg> <seg type="pāda" n="d">bhāvaśaithilyakāraṇāt</seg> //</l>
</lg>

<lg xml:id="BrP_176.53">
<l><seg type="pāda" n="a">avatīrṇaḥ sa bhagavān</seg> <seg type="pāda" n="b">vasudevakule prabhuḥ</seg> </l>
<l><seg type="pāda" n="c">kaṃsādīnāṃ vadhārthāya</seg> <seg type="pāda" n="d">saṃkarṣaṇasahāyavān</seg> //</l>
</lg>

<lg xml:id="BrP_176.54">
<l><seg type="pāda" n="a">tadā tāṃ pratimāṃ viprāḥ</seg> <seg type="pāda" n="b">sarvavāñchāphalapradām</seg> </l>
<l><seg type="pāda" n="c">sarvalokahitārthāya</seg> <seg type="pāda" n="d">kasyacit kāraṇāntare</seg> //</l>
</lg>

<lg xml:id="BrP_176.55">
<l><seg type="pāda" n="a">tasmin kṣetravare puṇye</seg> <seg type="pāda" n="b">durlabhe puruṣottame</seg> </l>
<l><seg type="pāda" n="c">ujjahāra svayaṃ toyāt</seg> <seg type="pāda" n="d">samudraḥ saritāṃ patiḥ</seg> //</l>
</lg>

<lg xml:id="BrP_176.56">
<l><seg type="pāda" n="a">tadā prabhṛti tatraiva</seg> <seg type="pāda" n="b">kṣetre muktiprade dvijāḥ</seg> </l>
<l><seg type="pāda" n="c">āste sa devo devānāṃ</seg> <seg type="pāda" n="d">sarvakāmaphalapradaḥ</seg> //</l>
</lg>

<lg xml:id="BrP_176.57">
<l><seg type="pāda" n="a">ye saṃśrayanti cānantaṃ</seg> <seg type="pāda" n="b">bhaktyā sarveśvaraṃ prabhum</seg> </l>
<l><seg type="pāda" n="c">vāṅmanaḥkarmabhir nityaṃ</seg> <seg type="pāda" n="d">te yānti paramaṃ padam</seg> //</l>
</lg>

<lg xml:id="BrP_176.58">
<l><seg type="pāda" n="a">dṛṣṭvānantaṃ sakṛd bhaktyā</seg> <seg type="pāda" n="b">saṃpūjya praṇipatya ca</seg> </l>
<l><seg type="pāda" n="c">rājasūyāśvamedhābhyāṃ</seg> <seg type="pāda" n="d">phalaṃ daśaguṇaṃ labhet</seg> //</l>
</lg>

<lg xml:id="BrP_176.59">
<l><seg type="pāda" n="a">sarvakāmasamṛddhena</seg> <seg type="pāda" n="b">kāmagena suvarcasā</seg> </l>
<l><seg type="pāda" n="c">vimānenārkavarṇena</seg> <seg type="pāda" n="d">kiṅkiṇījālamālinā</seg> //</l>
</lg>

<lg xml:id="BrP_176.60">
<l><seg type="pāda" n="a">triḥsaptakulam uddhṛtya</seg> <seg type="pāda" n="b">divyastrīgaṇasevitaḥ</seg> </l>
<l><seg type="pāda" n="c">upagīyamāno gandharvair</seg> <seg type="pāda" n="d">naro viṣṇupuraṃ vrajet</seg> //</l>
</lg>

<lg xml:id="BrP_176.61">
<l><seg type="pāda" n="a">tatra bhuktvā varān bhogāñ</seg> <seg type="pāda" n="b">jarāmaraṇavarjitaḥ</seg> </l>
<l><seg type="pāda" n="c">divyarūpadharaḥ śrīmān</seg> <seg type="pāda" n="d">yāvad ābhūtasaṃplavam</seg> //</l>
</lg>

<lg xml:id="BrP_176.62">
<l><seg type="pāda" n="a">puṇyakṣayād ihāyātaś</seg> <seg type="pāda" n="b">caturvedī dvijottamaḥ</seg> </l>
<l><seg type="pāda" n="c">vaiṣṇavaṃ yogam āsthāya</seg> <seg type="pāda" n="d">tato mokṣam avāpnuyāt</seg> //</l>
</lg>

<lg xml:id="BrP_176.63">
<l><seg type="pāda" n="a">evaṃ mayā tv ananto 'sau</seg> <seg type="pāda" n="b">kīrtito munisattamāḥ</seg> </l>
<l><seg type="pāda" n="c">kaḥ śaknoti guṇān vaktuṃ</seg> <seg type="pāda" n="d">tasya varṣaśatair api</seg> //</l>
</lg>

<milestone unit="speaker" n="brahmovāca"/>

<lg xml:id="BrP_177.1">
<l><seg type="pāda" n="a">evaṃ vo 'nantamāhātmyaṃ</seg> <seg type="pāda" n="b">kṣetraṃ ca puruṣottamam</seg> </l>
<l><seg type="pāda" n="c">bhuktimuktipradaṃ nṝṇāṃ</seg> <seg type="pāda" n="d">mayā proktaṃ sudurlabham</seg> //</l>
</lg>

<lg xml:id="BrP_177.2">
<l><seg type="pāda" n="a">yatrāste puṇḍarīkākṣaḥ</seg> <seg type="pāda" n="b">śaṅkhacakragadādharaḥ</seg> </l>
<l><seg type="pāda" n="c">pītāmbaradharaḥ kṛṣṇaḥ</seg> <seg type="pāda" n="d">kaṃsakeśiniṣūdanaḥ</seg> //</l>
</lg>

<lg xml:id="BrP_177.3">
<l><seg type="pāda" n="a">ye tatra kṛṣṇaṃ paśyanti</seg> <seg type="pāda" n="b">surāsuranamaskṛtam</seg> </l>
<l><seg type="pāda" n="c">saṃkarṣaṇaṃ subhadrāṃ ca</seg> <seg type="pāda" n="d">dhanyās te nātra saṃśayaḥ</seg> //</l>
</lg>

<lg xml:id="BrP_177.4">
<l><seg type="pāda" n="a">trailokyādhipatiṃ devaṃ</seg> <seg type="pāda" n="b">sarvakāmaphalapradam</seg> </l>
<l><seg type="pāda" n="c">ye dhyāyanti sadā kṛṣṇaṃ</seg> <seg type="pāda" n="d">muktās te nātra saṃśayaḥ</seg> //</l>
</lg>

<lg xml:id="BrP_177.5">
<l><seg type="pāda" n="a">kṛṣṇe ratāḥ kṛṣṇam anusmaranti</seg> <lb/><seg type="pāda" n="b">rātrau ca kṛṣṇaṃ punar utthitā ye</seg></l>
<l><seg type="pāda" n="c">te bhinnadehāḥ praviśanti kṛṣṇaṃ</seg> <lb/><seg type="pāda" n="d">havir yathā mantrahutaṃ hutāśam</seg></l>
</lg>

<lg xml:id="BrP_177.6">
<l><seg type="pāda" n="a">tasmāt sadā muniśreṣṭhāḥ</seg> <seg type="pāda" n="b">kṛṣṇaḥ kamalalocanaḥ</seg> </l>
<l><seg type="pāda" n="c">tasmin kṣetre prayatnena</seg> <seg type="pāda" n="d">draṣṭavyo mokṣakāṅkṣibhiḥ</seg> //</l>
</lg>

<lg xml:id="BrP_177.7">
<l><seg type="pāda" n="a">śayanotthāpane kṛṣṇaṃ</seg> <seg type="pāda" n="b">ye paśyanti manīṣiṇaḥ</seg> </l>
<l><seg type="pāda" n="c">halāyudhaṃ subhadrāṃ ca</seg> <seg type="pāda" n="d">hareḥ sthānaṃ vrajanti te</seg> //</l>
</lg>

<lg xml:id="BrP_177.8">
<l><seg type="pāda" n="a">sarvakāle 'pi ye bhaktyā</seg> <seg type="pāda" n="b">paśyanti puruṣottamam</seg> </l>
<l><seg type="pāda" n="c">rauhiṇeyaṃ subhadrāṃ ca</seg> <seg type="pāda" n="d">viṣṇulokaṃ vrajanti te</seg> //</l>
</lg>

<lg xml:id="BrP_177.9">
<l><seg type="pāda" n="a">āste yaś caturo māsān</seg> <seg type="pāda" n="b">vārṣikān puruṣottame</seg> </l>
<l><seg type="pāda" n="c">pṛthivyās tīrthayātrāyāḥ</seg> <seg type="pāda" n="d">phalaṃ prāpnoti cādhikam</seg> //</l>
</lg>

<lg xml:id="BrP_177.10">
<l><seg type="pāda" n="a">ye sarvakālaṃ tatraiva</seg> <seg type="pāda" n="b">nivasanti manīṣiṇaḥ</seg> </l>
<l><seg type="pāda" n="c">jitendriyā jitakrodhā</seg> <seg type="pāda" n="d">labhante tapasaḥ phalam</seg> //</l>
</lg>

<lg xml:id="BrP_177.11">
<l><seg type="pāda" n="a">tapas taptvānyatīrtheṣu</seg> <seg type="pāda" n="b">varṣāṇām ayutaṃ naraḥ</seg> </l>
<l><seg type="pāda" n="c">yad āpnoti tad āpnoti</seg> <seg type="pāda" n="d">māsena puruṣottame</seg> //</l>
</lg>

<lg xml:id="BrP_177.12">
<l><seg type="pāda" n="a">tapasā brahmacaryeṇa</seg> <seg type="pāda" n="b">saṅgatyāgena yat phalam</seg> </l>
<l><seg type="pāda" n="c">tat phalaṃ satataṃ tatra</seg> <seg type="pāda" n="d">prāpnuvanti manīṣiṇaḥ</seg> //</l>
</lg>

<lg xml:id="BrP_177.13">
<l><seg type="pāda" n="a">sarvatīrtheṣu yat puṇyaṃ</seg> <seg type="pāda" n="b">snānadānena kīrtitam</seg> </l>
<l><seg type="pāda" n="c">tat phalaṃ satataṃ tatra</seg> <seg type="pāda" n="d">prāpnuvanti manīṣiṇaḥ</seg> //</l>
</lg>

<lg xml:id="BrP_177.14">
<l><seg type="pāda" n="a">samyak tīrthena yat proktaṃ</seg> <seg type="pāda" n="b">vratena niyamena ca</seg> </l>
<l><seg type="pāda" n="c">tat phalaṃ labhate tatra</seg> <seg type="pāda" n="d">pratyahaṃ prayataḥ śuciḥ</seg> //</l>
</lg>

<lg xml:id="BrP_177.15">
<l><seg type="pāda" n="a">yas tu nānāvidhair yajñair</seg> <seg type="pāda" n="b">yat phalaṃ labhate naraḥ</seg> </l>
<l><seg type="pāda" n="c">tat phalaṃ labhate tatra</seg> <seg type="pāda" n="d">pratyahaṃ saṃyatendriyaḥ</seg> //</l>
</lg>

<lg xml:id="BrP_177.16">
<l><seg type="pāda" n="a">dehaṃ tyajanti puruṣās</seg> <seg type="pāda" n="b">tatra ye puruṣottame</seg> </l>
<l><seg type="pāda" n="c">kalpavṛkṣaṃ samāsādya</seg> <seg type="pāda" n="d">muktās te nātra saṃśayaḥ</seg> //</l>
</lg>

<lg xml:id="BrP_177.17">
<l><seg type="pāda" n="a">vaṭasāgarayor madhye</seg> <seg type="pāda" n="b">ye tyajanti kalevaram</seg> </l>
<l><seg type="pāda" n="c">te durlabhaṃ paraṃ mokṣaṃ</seg> <seg type="pāda" n="d">prāpnuvanti na saṃśayaḥ</seg> //</l>
</lg>

<lg xml:id="BrP_177.18">
<l><seg type="pāda" n="a">anicchann api yas tatra</seg> <seg type="pāda" n="b">prāṇāṃs tyajati mānavaḥ</seg> </l>
<l><seg type="pāda" n="c">so 'pi duḥkhavinirmukto</seg> <seg type="pāda" n="d">muktiṃ prāpnoti durlabhām</seg> //</l>
</lg>

<lg xml:id="BrP_177.19">
<l><seg type="pāda" n="a">kṛmikīṭapataṃgādyās</seg> <seg type="pāda" n="b">tiryagyonigatāś ca ye</seg> </l>
<l><seg type="pāda" n="c">tatra dehaṃ parityajya</seg> <seg type="pāda" n="d">te yānti paramāṃ gatim</seg> //</l>
</lg>

<lg xml:id="BrP_177.20">
<l><seg type="pāda" n="a">bhrāntiṃ lokasya paśyadhvam</seg> <seg type="pāda" n="b">anyatīrthaṃ prati dvijāḥ</seg> </l>
<l><seg type="pāda" n="c">puruṣākhyena yat prāptam</seg> <seg type="pāda" n="d">anyatīrthaphalādikam</seg> //</l>
</lg>

<lg xml:id="BrP_177.21">
<l><seg type="pāda" n="a">sakṛt paśyati yo martyaḥ</seg> <seg type="pāda" n="b">śraddhayā puruṣottamam</seg> </l>
<l><seg type="pāda" n="c">puruṣāṇāṃ sahasreṣu</seg> <seg type="pāda" n="d">sa bhaved uttamaḥ pumān</seg> //</l>
</lg>

<lg xml:id="BrP_177.22">
<l><seg type="pāda" n="a">prakṛteḥ sa paro yasmāt</seg> <seg type="pāda" n="b">puruṣād api cottamaḥ</seg> </l>
<l><seg type="pāda" n="c">tasmād vede purāṇe ca</seg> <seg type="pāda" n="d">loke 'smin puruṣottamaḥ</seg> //</l>
</lg>

<lg xml:id="BrP_177.23">
<l><seg type="pāda" n="a">yo 'sau purāṇe vedānte</seg> <seg type="pāda" n="b">paramātmety udāhṛtaḥ</seg> </l>
<l><seg type="pāda" n="c">āste viśvopakārāya</seg> <seg type="pāda" n="d">tenāsau puruṣottamaḥ</seg> //</l>
</lg>

<lg xml:id="BrP_177.24">
<l><seg type="pāda" n="a">pāthe śmaśāne gṛhamaṇḍape vā</seg> <lb/><seg type="pāda" n="b">rathyāpradeśeṣv api yatra kutra</seg></l>
<l><seg type="pāda" n="c">icchann anicchann api tatra dehaṃ</seg> <lb/><seg type="pāda" n="d">saṃtyajya mokṣaṃ labhate manuṣyaḥ</seg></l>
</lg>

<lg xml:id="BrP_177.25">
<l><seg type="pāda" n="a">tasmāt sarvaprayatnena</seg> <seg type="pāda" n="b">tasmin kṣetre dvijottamāḥ</seg> </l>
<l><seg type="pāda" n="c">dehatyāgo naraiḥ kāryaḥ</seg> <seg type="pāda" n="d">samyaṅ mokṣābhikāṅkṣibhiḥ</seg> //</l>
</lg>

<lg xml:id="BrP_177.26">
<l><seg type="pāda" n="a">puruṣākhyasya māhātmyaṃ</seg> <seg type="pāda" n="b">na bhūtaṃ na bhaviṣyati</seg> </l>
<l><seg type="pāda" n="c">tyaktvā yatra naro dehaṃ</seg> <seg type="pāda" n="d">muktiṃ prāpnoti durlabhām</seg> //</l>
</lg>

<lg xml:id="BrP_177.27">
<l><seg type="pāda" n="a">guṇānām ekadeśo 'yaṃ</seg> <seg type="pāda" n="b">mayā kṣetrasya kīrtitaḥ</seg> </l>
<l><seg type="pāda" n="c">kaḥ samastān guṇān vaktuṃ</seg> <seg type="pāda" n="d">śakto varṣaśatair api</seg> //</l>
</lg>

<lg xml:id="BrP_177.28">
<l><seg type="pāda" n="a">yadi yūyaṃ muniśreṣṭhā</seg> <seg type="pāda" n="b">mokṣam icchatha śāśvatam</seg> </l>
<l><seg type="pāda" n="c">tasmin kṣetravare puṇye</seg> <seg type="pāda" n="d">nivasadhvam atandritāḥ</seg> //</l>
</lg>

<milestone unit="speaker" n="vyāsa uvāca"/>

<lg xml:id="BrP_177.29">
<l><seg type="pāda" n="a">te tasya vacanaṃ śrutvā</seg> <seg type="pāda" n="b">brahmaṇo 'vyaktajanmanaḥ</seg> </l>
<l><seg type="pāda" n="c">nivāsaṃ cakrire tatra</seg> <seg type="pāda" n="d">avāpuḥ paramaṃ padam</seg> //</l>
</lg>

<lg xml:id="BrP_177.30">
<l><seg type="pāda" n="a">tasmād yūyaṃ prayatnena</seg> <seg type="pāda" n="b">nivasadhvaṃ dvijottamāḥ</seg> </l>
<l><seg type="pāda" n="c">puruṣākhye vare kṣetre</seg> <seg type="pāda" n="d">yadi muktim abhīpsatha</seg> //</l>
</lg>

<milestone unit="speaker" n="vyāsa uvāca"/>

<lg xml:id="BrP_178.1">
<l><seg type="pāda" n="a">tasmin kṣetre muniśreṣṭhāḥ</seg> <seg type="pāda" n="b">sarvasattvasukhāvahe</seg> </l>
<l><seg type="pāda" n="c">dharmārthakāmamokṣāṇāṃ</seg> <seg type="pāda" n="d">phalade puruṣottame</seg> //</l>
</lg>

<lg xml:id="BrP_178.2">
<l><seg type="pāda" n="a">kaṇḍur nāma mahātejā</seg> <seg type="pāda" n="b">ṛṣiḥ paramadhārmikaḥ</seg> </l>
<l><seg type="pāda" n="c">satyavādī śucir dāntaḥ</seg> <seg type="pāda" n="d">sarvabhūtahite rataḥ</seg> //</l>
</lg>

<lg xml:id="BrP_178.3">
<l><seg type="pāda" n="a">jitendriyo jitakrodho</seg> <seg type="pāda" n="b">vedavedāṅgapāragaḥ</seg> </l>
<l><seg type="pāda" n="c">avāpa paramāṃ siddhim</seg> <seg type="pāda" n="d">ārādhya puruṣottamam</seg> //</l>
</lg>

<lg xml:id="BrP_178.4">
<l><seg type="pāda" n="a">anye 'pi tatra saṃsiddhā</seg> <seg type="pāda" n="b">munayaḥ saṃśitavratāḥ</seg> </l>
<l><seg type="pāda" n="c">sarvabhūtahitā dāntā</seg> <seg type="pāda" n="d">jitakrodhā vimatsarāḥ</seg> //</l>
</lg>

<milestone unit="speaker" n="munaya ūcuḥ"/>

<lg xml:id="BrP_178.5">
<l><seg type="pāda" n="a">ko 'sau kaṇḍuḥ kathaṃ tatra</seg> <seg type="pāda" n="b">jagāma paramāṃ gatim</seg> </l>
<l><seg type="pāda" n="c">śrotum icchāmahe tasya</seg> <seg type="pāda" n="d">caritaṃ brūhi sattama</seg> //</l>
</lg>

<milestone unit="speaker" n="vyāsa uvāca"/>

<lg xml:id="BrP_178.6">
<l><seg type="pāda" n="a">śṛṇudhvaṃ muniśārdūlāḥ</seg> <seg type="pāda" n="b">kathāṃ tasya manoharām</seg> </l>
<l><seg type="pāda" n="c">pravakṣyāmi samāsena</seg> <seg type="pāda" n="d">munes tasya viceṣṭitam</seg> //</l>
</lg>

<lg xml:id="BrP_178.7">
<l><seg type="pāda" n="a">pavitre gomatītīre</seg> <seg type="pāda" n="b">vijane sumanohare</seg> </l>
<l><seg type="pāda" n="c">kandamūlaphalaiḥ pūrṇe</seg> <seg type="pāda" n="d">samitpuṣpakuśānvitaiḥ</seg> //</l>
</lg>

<lg xml:id="BrP_178.8">
<l><seg type="pāda" n="a">nānādrumalatākīrṇe</seg> <seg type="pāda" n="b">nānāpuṣpopaśobhite</seg> </l>
<l><seg type="pāda" n="c">nānāpakṣirute ramye</seg> <seg type="pāda" n="d">nānāmṛgagaṇānvite</seg> //</l>
</lg>

<lg xml:id="BrP_178.9">
<l><seg type="pāda" n="a">tatrāśramapadaṃ kaṇḍor</seg> <seg type="pāda" n="b">babhūva munisattamāḥ</seg> </l>
<l><seg type="pāda" n="c">sarvartuphalapuṣpāḍhyaṃ</seg> <seg type="pāda" n="d">kadalīkhaṇḍamaṇḍitam</seg> //</l>
</lg>

<lg xml:id="BrP_178.10">
<l><seg type="pāda" n="a">tapas tepe munis tatra</seg> <seg type="pāda" n="b">sumahat paramādbhutam</seg> </l>
<l><seg type="pāda" n="c">vratopavāsair niyamaiḥ</seg> <seg type="pāda" n="d">snānamaunasusaṃyamaiḥ</seg> //</l>
</lg>

<lg xml:id="BrP_178.11">
<l><seg type="pāda" n="a">grīṣme pañcatapā bhūtvā</seg> <seg type="pāda" n="b">varṣāsu sthaṇḍileśayaḥ</seg> </l>
<l><seg type="pāda" n="c">ārdravāsās tu hemante</seg> <seg type="pāda" n="d">sa tepe sumahat tapaḥ</seg> //</l>
</lg>

<lg xml:id="BrP_178.12">
<l><seg type="pāda" n="a">dṛṣṭvā tu tapaso vīryaṃ</seg> <seg type="pāda" n="b">munes tasya suvismitāḥ</seg> </l>
<l><seg type="pāda" n="c">babhūvur devagandharvāḥ</seg> <seg type="pāda" n="d">siddhavidyādharās tathā</seg> //</l>
</lg>

<lg xml:id="BrP_178.13">
<l><seg type="pāda" n="a">bhūmiṃ tathāntarikṣaṃ ca</seg> <seg type="pāda" n="b">divaṃ ca munisattamāḥ</seg> </l>
<l><seg type="pāda" n="c">kaṇḍuḥ saṃtāpayām āsa</seg> <seg type="pāda" n="d">trailokyaṃ tapaso balāt</seg> //</l>
</lg>

<lg xml:id="BrP_178.14">
<l><seg type="pāda" n="a">aho 'sya paramaṃ dhairyam</seg> <seg type="pāda" n="b">aho 'sya paramaṃ tapaḥ</seg> </l>
<l><seg type="pāda" n="c">ity abruvaṃs tadā dṛṣṭvā</seg> <seg type="pāda" n="d">devās taṃ tapasi sthitam</seg> //</l>
</lg>

<lg xml:id="BrP_178.15">
<l><seg type="pāda" n="a">mantrayām āsur avyagrāḥ</seg> <seg type="pāda" n="b">śakreṇa sahitās tadā</seg> </l>
<l><seg type="pāda" n="c">bhayāt tasya samudvignās</seg> <seg type="pāda" n="d">tapovighnam abhīpsavaḥ</seg> //</l>
</lg>

<lg xml:id="BrP_178.16">
<l><seg type="pāda" n="a">jñātvā teṣām abhiprāyaṃ</seg> <seg type="pāda" n="b">śakras tribhuvaneśvaraḥ</seg> </l>
<l><seg type="pāda" n="c">pramlocākhyāṃ varārohāṃ</seg> <seg type="pāda" n="d">rūpayauvanagarvitām</seg> //</l>
</lg>

<lg xml:id="BrP_178.17">
<l><seg type="pāda" n="a">sumadhyāṃ cārujaṅghāṃ tāṃ</seg> <seg type="pāda" n="b">pīnaśroṇipayodharām</seg> </l>
<l><seg type="pāda" n="c">sarvalakṣaṇasaṃpannāṃ</seg> <seg type="pāda" n="d">provāca phalasūdanaḥ</seg> //</l>
</lg>

<milestone unit="speaker" n="śakra uvāca"/>

<lg xml:id="BrP_178.18">
<l><seg type="pāda" n="a">pramloce gaccha śīghraṃ tvaṃ</seg> <seg type="pāda" n="b">yadāsau tapyate muniḥ</seg> </l>
<l><seg type="pāda" n="c">vighnārthaṃ tasya tapasaḥ</seg> <seg type="pāda" n="d">kṣobhayasvāṃśu suprabhe</seg> //</l>
</lg>

<milestone unit="speaker" n="pramlocovāca"/>

<lg xml:id="BrP_178.19">
<l><seg type="pāda" n="a">tava vākyaṃ suraśreṣṭha</seg> <seg type="pāda" n="b">karomi satataṃ prabho</seg> </l>
<l><seg type="pāda" n="c">kiṃtu śaṅkā mamaivātra</seg> <seg type="pāda" n="d">jīvitasya ca saṃśayaḥ</seg> //</l>
</lg>

<lg xml:id="BrP_178.20">
<l><seg type="pāda" n="a">bibhemi taṃ munivaraṃ</seg> <seg type="pāda" n="b">brahmacaryavrate sthitam</seg> </l>
<l><seg type="pāda" n="c">atyugraṃ dīptatapasaṃ</seg> <seg type="pāda" n="d">jvalanārkasamaprabham</seg> //</l>
</lg>

<lg xml:id="BrP_178.21">
<l><seg type="pāda" n="a">jñātvā māṃ sa muniḥ krodhād</seg> <seg type="pāda" n="b">vighnārthaṃ samupāgatām</seg> </l>
<l><seg type="pāda" n="c">kaṇḍuḥ paramatejasvī</seg> <seg type="pāda" n="d">śāpaṃ dāsyati duḥsaham</seg> //</l>
</lg>

<lg xml:id="BrP_178.22">
<l><seg type="pāda" n="a">urvaśī menakā rambhā</seg> <seg type="pāda" n="b">ghṛtācī puñjikasthalā</seg> </l>
<l><seg type="pāda" n="c">viśvācī sahajanyā ca</seg> <seg type="pāda" n="d">pūrvacittis tilottamā</seg> //</l>
</lg>

<lg xml:id="BrP_178.23">
<l><seg type="pāda" n="a">alambuṣā miśrakeśī</seg> <seg type="pāda" n="b">śaśilekhā ca vāmanā</seg> </l>
<l><seg type="pāda" n="c">anyāś cāpsarasaḥ santi</seg> <seg type="pāda" n="d">rūpayauvanagarvitāḥ</seg> //</l>
</lg>

<lg xml:id="BrP_178.24">
<l><seg type="pāda" n="a">sumadhyāś cāruvadanāḥ</seg> <seg type="pāda" n="b">pīnonnatapayodharāḥ</seg> </l>
<l><seg type="pāda" n="c">kāmapradhānakuśalās</seg> <seg type="pāda" n="d">tās tatra saṃniyojaya</seg> //</l>
</lg>

<milestone unit="speaker" n="brahmovāca"/>

<lg xml:id="BrP_178.25">
<l><seg type="pāda" n="a">tasyās tad vacanaṃ śrutvā</seg> <seg type="pāda" n="b">punaḥ prāha śacīpatiḥ</seg> </l>
<l><seg type="pāda" n="c">tiṣṭhantu nāma cānyās tās</seg> <seg type="pāda" n="d">tvaṃ cātra kuśalā śubhe</seg> //</l>
</lg>

<lg xml:id="BrP_178.26">
<l><seg type="pāda" n="a">kāmaṃ vasantaṃ vāyuṃ ca</seg> <seg type="pāda" n="b">sahāyārthe dadāmi te</seg> </l>
<l><seg type="pāda" n="c">taiḥ sārdhaṃ gaccha suśroṇi</seg> <seg type="pāda" n="d">yatrāste sa mahāmuniḥ</seg> //</l>
</lg>

<lg xml:id="BrP_178.27">
<l><seg type="pāda" n="a">śakrasya vacanaṃ śrutvā</seg> <seg type="pāda" n="b">tadā sā cārulocanā</seg> </l>
<l><seg type="pāda" n="c">jagāmākāśamārgeṇa</seg> <seg type="pāda" n="d">taiḥ sārdhaṃ cāśramaṃ muneḥ</seg> //</l>
</lg>

<lg xml:id="BrP_178.28">
<l><seg type="pāda" n="a">gatvā sā tatra ruciraṃ</seg> <seg type="pāda" n="b">dadarśa vanam uttamam</seg> </l>
<l><seg type="pāda" n="c">muniṃ ca dīptatapasam</seg> <seg type="pāda" n="d">āśramastham akalmaṣam</seg> //</l>
</lg>

<lg xml:id="BrP_178.29">
<l><seg type="pāda" n="a">apaśyat sā vanaṃ ramyaṃ</seg> <seg type="pāda" n="b">taiḥ sārdhaṃ nandanopamam</seg> </l>
<l><seg type="pāda" n="c">sarvartuvarapuṣpāḍhyaṃ</seg> <seg type="pāda" n="d">śākhāmṛgagaṇākulam</seg> //</l>
</lg>

<lg xml:id="BrP_178.30">
<l><seg type="pāda" n="a">puṇyaṃ padmabalopetaṃ</seg> <seg type="pāda" n="b">sapallavamahābalam</seg> </l>
<l><seg type="pāda" n="c">śrotraramyān sumadhurāñ</seg> <seg type="pāda" n="d">śabdān khagamukheritān</seg> //</l>
</lg>

<lg xml:id="BrP_178.31">
<l><seg type="pāda" n="a">sarvartuphalabhārāḍhyān</seg> <seg type="pāda" n="b">sarvartukusumojjvalān</seg> </l>
<l><seg type="pāda" n="c">apaśyat pādapāṃś caiva</seg> <seg type="pāda" n="d">vihaṃgair anunāditān</seg> //</l>
</lg>

<lg xml:id="BrP_178.32">
<l><seg type="pāda" n="a">āmrān āmrātakān bhavyān</seg> <seg type="pāda" n="b">nārikerān satindukān</seg> </l>
<l><seg type="pāda" n="c">atha bilvāṃs tathā jīvān</seg> <seg type="pāda" n="d">dāḍimān bījapūrakān</seg> //</l>
</lg>

<lg xml:id="BrP_178.33">
<l><seg type="pāda" n="a">panasāṃl lakucān nīpāñ</seg> <seg type="pāda" n="b">śirīṣān sumanoharān</seg> </l>
<l><seg type="pāda" n="c">pārāvatāṃs tathā kolān</seg> <seg type="pāda" n="d">arimedāmlavetasān</seg> //</l>
</lg>

<lg xml:id="BrP_178.34">
<l><seg type="pāda" n="a">bhallātakān āmalakāñ</seg> <seg type="pāda" n="b">śataparṇāṃś ca kiṃśukān</seg> </l>
<l><seg type="pāda" n="c">iṅgudān karavīrāṃś ca</seg> <seg type="pāda" n="d">harītakīvibhītakān</seg> //</l>
</lg>

<lg xml:id="BrP_178.35">
<l><seg type="pāda" n="a">etān anyāṃś ca sā vṛkṣān</seg> <seg type="pāda" n="b">dadarśa pṛthulocanā</seg> </l>
<l><seg type="pāda" n="c">tathaivāśokapuṃnāga</seg><seg type="pāda" n="d">ketakībakulān atha</seg> //</l>
</lg>

<lg xml:id="BrP_178.36">
<l><seg type="pāda" n="a">pārijātān kovidārān</seg> <seg type="pāda" n="b">mandārendīvarāṃs tathā</seg> </l>
<l><seg type="pāda" n="c">pāṭalāḥ puṣpitā ramyā</seg> <seg type="pāda" n="d">devadārudrumāṃs tathā</seg> //</l>
</lg>

<lg xml:id="BrP_178.37">
<l><seg type="pāda" n="a">śālāṃs tālāṃs tamālāṃś ca</seg> <seg type="pāda" n="b">niculāṃl lomakāṃs tathā</seg> </l>
<l><seg type="pāda" n="c">anyāṃś ca pādapaśreṣṭhān</seg> <seg type="pāda" n="d">apaśyat phalapuṣpitān</seg> //</l>
</lg>

<lg xml:id="BrP_178.38">
<l><seg type="pāda" n="a">cakoraiḥ śatapattraiś ca</seg> <seg type="pāda" n="b">bhṛṅgarājais tathā śukaiḥ</seg> </l>
<l><seg type="pāda" n="c">kokilaiḥ kalaviṅkaiś ca</seg> <seg type="pāda" n="d">hārītair jīvajīvakaiḥ</seg> //</l>
</lg>

<lg xml:id="BrP_178.39">
<l><seg type="pāda" n="a">priyaputraiś cātakaiś ca</seg> <seg type="pāda" n="b">tathānyair vividhaiḥ khagaiḥ</seg> </l>
<l><seg type="pāda" n="c">śrotraramyaṃ sumadhuraṃ</seg> <seg type="pāda" n="d">kūjadbhiś cāpy adhiṣṭhitam</seg> //</l>
</lg>

<lg xml:id="BrP_178.40">
<l><seg type="pāda" n="a">sarāṃsi ca manojñāni</seg> <seg type="pāda" n="b">prasannasalilāni ca</seg> </l>
<l><seg type="pāda" n="c">kumudaiḥ puṇḍarīkaiś ca</seg> <seg type="pāda" n="d">tathā nīlotpalaiḥ śubhaiḥ</seg> //</l>
</lg>

<lg xml:id="BrP_178.41">
<l><seg type="pāda" n="a">kahlāraiḥ kamalaiś caiva</seg> <seg type="pāda" n="b">ācitāni samantataḥ</seg> </l>
<l><seg type="pāda" n="c">kādambaiś cakravākaiś ca</seg> <seg type="pāda" n="d">tathaiva jalakukkuṭaiḥ</seg> //</l>
</lg>

<lg xml:id="BrP_178.42">
<l><seg type="pāda" n="a">kāraṇḍavair bakair haṃsaiḥ</seg> <seg type="pāda" n="b">kūrmair madgubhir eva ca</seg> </l>
<l><seg type="pāda" n="c">etaiś cānyaiś ca kīrṇāni</seg> <seg type="pāda" n="d">samantāj jalacāribhiḥ</seg> //</l>
</lg>

<lg xml:id="BrP_178.43">
<l><seg type="pāda" n="a">krameṇaiva tathā sā tu</seg> <seg type="pāda" n="b">vanaṃ babhrāma taiḥ saha</seg> </l>
<l><seg type="pāda" n="c">evaṃ dṛṣṭvā vanaṃ ramyaṃ</seg> <seg type="pāda" n="d">taiḥ sārdhaṃ paramādbhutam</seg> //</l>
</lg>

<lg xml:id="BrP_178.44">
<l><seg type="pāda" n="a">vismayotphullanayanā</seg> <seg type="pāda" n="b">sā babhūva varāṅganā</seg> </l>
<l><seg type="pāda" n="c">provāca vāyuṃ kāmaṃ ca</seg> <seg type="pāda" n="d">vasantaṃ ca dvijottamāḥ</seg> //</l>
</lg>

<milestone unit="speaker" n="pramlocovāca"/>

<lg xml:id="BrP_178.45">
<l><seg type="pāda" n="a">kurudhvaṃ mama sāhāyyaṃ</seg> <seg type="pāda" n="b">yūyaṃ sarve pṛthak pṛthak</seg> //</l>
</lg>

<milestone unit="speaker" n="brahmovāca"/>

<lg xml:id="BrP_178.46">
<l><seg type="pāda" n="a">evam uktvā tadā sā tu</seg> <seg type="pāda" n="b">tathety uktā surair dvijāḥ</seg> </l>
<l><seg type="pāda" n="c">pratyuvācādya yāsyāmi</seg> <seg type="pāda" n="d">yatrāsau saṃsthito muniḥ</seg> //</l>
</lg>

<lg xml:id="BrP_178.47">
<l><seg type="pāda" n="a">adya taṃ dehayantāraṃ</seg> <seg type="pāda" n="b">prayuktendriyavājinam</seg> </l>
<l><seg type="pāda" n="c">smaraśastragaladraśmiṃ</seg> <seg type="pāda" n="d">kariṣyāmi kusārathim</seg> //</l>
</lg>

<lg xml:id="BrP_178.48">
<l><seg type="pāda" n="a">brahmā janārdano vāpi</seg> <seg type="pāda" n="b">yadi vā nīlalohitaḥ</seg> </l>
<l><seg type="pāda" n="c">tathāpy adya kariṣyāmi</seg> <seg type="pāda" n="d">kāmabāṇakṣatāntaram</seg> //</l>
</lg>

<lg xml:id="BrP_178.49">
<l><seg type="pāda" n="a">ity uktvā prayayau sātha</seg> <seg type="pāda" n="b">yatrāsau tiṣṭhate muniḥ</seg> </l>
<l><seg type="pāda" n="c">munes tapaḥprabhāveṇa</seg> <seg type="pāda" n="d">praśāntaśvāpadāśramam</seg> //</l>
</lg>

<lg xml:id="BrP_178.50">
<l><seg type="pāda" n="a">sā puṃskokilamādhurye</seg> <seg type="pāda" n="b">nadītīre vyavasthitā</seg> </l>
<l><seg type="pāda" n="c">stokamātraṃ sthitā tasmād</seg> <seg type="pāda" n="d">agāyata varāpsarāḥ</seg> //</l>
</lg>

<lg xml:id="BrP_178.51">
<l><seg type="pāda" n="a">tato vasantaḥ sahasā</seg> <seg type="pāda" n="b">balaṃ samakarot tadā</seg> </l>
<l><seg type="pāda" n="c">kokilārāvamadhuram</seg> <seg type="pāda" n="d">akālikamanoharam</seg> //</l>
</lg>

<lg xml:id="BrP_178.52">
<l><seg type="pāda" n="a">vavau gandhavahaś caiva</seg> <seg type="pāda" n="b">malayādriniketanaḥ</seg> </l>
<l><seg type="pāda" n="c">puṣpān uccāvacān medhyān</seg> <seg type="pāda" n="d">pātayaṃś ca śanaiḥ śanaiḥ</seg> //</l>
</lg>

<lg xml:id="BrP_178.53">
<l><seg type="pāda" n="a">puṣpabāṇadharaś caiva</seg> <seg type="pāda" n="b">gatvā tasya samīpataḥ</seg> </l>
<l><seg type="pāda" n="c">muneś ca kṣobhayām āsa</seg> <seg type="pāda" n="d">kāmas tasyāpi mānasam</seg> //</l>
</lg>

<lg xml:id="BrP_178.54">
<l><seg type="pāda" n="a">tato gītadhvaniṃ śrutvā</seg> <seg type="pāda" n="b">munir vismitamānasaḥ</seg> </l>
<l><seg type="pāda" n="c">jagāma yatra sā subhrūḥ</seg> <seg type="pāda" n="d">kāmabāṇaprapīḍitaḥ</seg> //</l>
</lg>

<lg xml:id="BrP_178.55">
<l><seg type="pāda" n="a">dṛṣṭvā tām āha saṃdṛṣṭo</seg> <seg type="pāda" n="b">vismayotphullalocanaḥ</seg> </l>
<l><seg type="pāda" n="c">bhraṣṭottarīyo vikalaḥ</seg> <seg type="pāda" n="d">pulakāñcitavigrahaḥ</seg> //</l>
</lg>

<milestone unit="speaker" n="ṛṣir uvāca"/>

<lg xml:id="BrP_178.56">
<l><seg type="pāda" n="a">kāsi kasyāsi suśroṇi</seg> <seg type="pāda" n="b">subhage cāruhāsini</seg> </l>
<l><seg type="pāda" n="c">mano harasi me subhru</seg> <seg type="pāda" n="d">brūhi satyaṃ sumadhyame</seg> //</l>
</lg>

<milestone unit="speaker" n="pramlocovāca"/>

<lg xml:id="BrP_178.57">
<l><seg type="pāda" n="a">tava karmakarā cāhaṃ</seg> <seg type="pāda" n="b">puṣpārtham aham āgatā</seg> </l>
<l><seg type="pāda" n="c">ādeśaṃ dehi me kṣipraṃ</seg> <seg type="pāda" n="d">kiṃ karomi tavājñayā</seg> //</l>
</lg>

<milestone unit="speaker" n="vyāsa uvāca"/>

<lg xml:id="BrP_178.58">
<l><seg type="pāda" n="a">śrutvaivaṃ vacanaṃ tasyās</seg> <seg type="pāda" n="b">tyaktvā dhairyaṃ vimohitaḥ</seg> </l>
<l><seg type="pāda" n="c">ādāya haste tāṃ bālāṃ</seg> <seg type="pāda" n="d">praviveśa svam āśramam</seg> //</l>
</lg>

<lg xml:id="BrP_178.59">
<l><seg type="pāda" n="a">tataḥ kāmaś ca vāyuś ca</seg> <seg type="pāda" n="b">vasantaś ca dvijottamāḥ</seg> </l>
<l><seg type="pāda" n="c">jagmur yathāgataṃ sarve</seg> <seg type="pāda" n="d">kṛtakṛtyās triviṣṭapam</seg> //</l>
</lg>

<lg xml:id="BrP_178.60">
<l><seg type="pāda" n="a">śaśaṃsuś ca hariṃ gatvā</seg> <seg type="pāda" n="b">tasyās tasya ca ceṣṭitam</seg> </l>
<l><seg type="pāda" n="c">śrutvā śakras tadā devāḥ</seg> <seg type="pāda" n="d">prītāḥ sumanaso 'bhavan</seg> //</l>
</lg>

<lg xml:id="BrP_178.61">
<l><seg type="pāda" n="a">sa ca kaṇḍus tayā sārdhaṃ</seg> <seg type="pāda" n="b">praviśann eva cāśramam</seg> </l>
<l><seg type="pāda" n="c">ātmanaḥ paramaṃ rūpaṃ</seg> <seg type="pāda" n="d">cakāra madanākṛti</seg> //</l>
</lg>

<lg xml:id="BrP_178.62">
<l><seg type="pāda" n="a">rūpayauvanasaṃpannam</seg> <seg type="pāda" n="b">atīva sumanoharam</seg> </l>
<l><seg type="pāda" n="c">divyālaṃkārasaṃyuktaṃ</seg> <seg type="pāda" n="d">ṣoḍaśavatsarākṛti</seg> //</l>
</lg>

<lg xml:id="BrP_178.63">
<l><seg type="pāda" n="a">divyavastradharaṃ kāntaṃ</seg> <seg type="pāda" n="b">divyasraggandhabhūṣitam</seg> </l>
<l><seg type="pāda" n="c">sarvopabhogasaṃpannaṃ</seg> <seg type="pāda" n="d">sahasā tapaso balāt</seg> //</l>
</lg>

<lg xml:id="BrP_178.64">
<l><seg type="pāda" n="a">dṛṣṭvā sā tasya tad vīryaṃ</seg> <seg type="pāda" n="b">paraṃ vismayam āgatā</seg> </l>
<l><seg type="pāda" n="c">aho 'sya tapaso vīryam</seg> <seg type="pāda" n="d">ity uktvā muditābhavat</seg> //</l>
</lg>

<lg xml:id="BrP_178.65">
<l><seg type="pāda" n="a">snānaṃ saṃdhyāṃ japaṃ homaṃ</seg> <seg type="pāda" n="b">svādhyāyaṃ devatārcanam</seg> </l>
<l><seg type="pāda" n="c">vratopavāsaniyamaṃ</seg> <seg type="pāda" n="d">dhyānaṃ ca munisattamāḥ</seg> //</l>
</lg>

<lg xml:id="BrP_178.66">
<l><seg type="pāda" n="a">tyaktvā sa reme muditas</seg> <seg type="pāda" n="b">tayā sārdham aharniśam</seg> </l>
<l><seg type="pāda" n="c">manmathāviṣṭahṛdayo</seg> <seg type="pāda" n="d">na bubodha tapaḥkṣayam</seg> //</l>
</lg>

<lg xml:id="BrP_178.67">
<l><seg type="pāda" n="a">saṃdhyārātridivāpakṣa</seg><seg type="pāda" n="b">māsartvayanahāyanam</seg> </l>
<l><seg type="pāda" n="c">na bubodha gataṃ kālaṃ</seg> <seg type="pāda" n="d">viṣayāsaktamānasaḥ</seg> //</l>
</lg>

<lg xml:id="BrP_178.68">
<l><seg type="pāda" n="a">sā ca taṃ kāmajair bhāvair</seg> <seg type="pāda" n="b">vidagdhā rahasi dvijāḥ</seg> </l>
<l><seg type="pāda" n="c">varayām āsa suśroṇiḥ</seg> <seg type="pāda" n="d">pralāpakuśalā tadā</seg> //</l>
</lg>

<lg xml:id="BrP_178.69">
<l><seg type="pāda" n="a">evaṃ kaṇḍus tayā sārdhaṃ</seg> <seg type="pāda" n="b">varṣāṇām adhikaṃ śatam</seg> </l>
<l><seg type="pāda" n="c">atiṣṭhan mandaradroṇyāṃ</seg> <seg type="pāda" n="d">grāmyadharmarato muniḥ</seg> //</l>
</lg>

<lg xml:id="BrP_178.70">
<l><seg type="pāda" n="a">sā taṃ prāha mahābhāgaṃ</seg> <seg type="pāda" n="b">gantum icchāmy ahaṃ divam</seg> </l>
<l><seg type="pāda" n="c">prasādasumukho brahmann</seg> <seg type="pāda" n="d">anujñātuṃ tvam arhasi</seg> //</l>
</lg>

<lg xml:id="BrP_178.71">
<l><seg type="pāda" n="a">tayaivam uktaḥ sa munis</seg> <seg type="pāda" n="b">tasyām āsaktamānasaḥ</seg> </l>
<l><seg type="pāda" n="c">dināni katicid bhadre</seg> <seg type="pāda" n="d">sthīyatām ity abhāṣata</seg> //</l>
</lg>

<lg xml:id="BrP_178.72">
<l><seg type="pāda" n="a">evam uktā tatas tena</seg> <seg type="pāda" n="b">sāgraṃ varṣaśataṃ punaḥ</seg> </l>
<l><seg type="pāda" n="c">bubhuje viṣayāṃs tanvī</seg> <seg type="pāda" n="d">tena sārdhaṃ mahātmanā</seg> //</l>
</lg>

<lg xml:id="BrP_178.73">
<l><seg type="pāda" n="a">anujñāṃ dehi bhagavan</seg> <seg type="pāda" n="b">vrajāmi tridaśālayam</seg> </l>
<l><seg type="pāda" n="c">uktas tayeti sa punaḥ</seg> <seg type="pāda" n="d">sthīyatām ity abhāṣata</seg> //</l>
</lg>

<lg xml:id="BrP_178.74">
<l><seg type="pāda" n="a">punar gate varṣaśate</seg> <seg type="pāda" n="b">sādhike sā śubhānanā</seg> </l>
<l><seg type="pāda" n="c">yāmy ahaṃ tridivaṃ brahman</seg> <seg type="pāda" n="d">praṇayasmitaśobhanam</seg> //</l>
</lg>

<lg xml:id="BrP_178.75">
<l><seg type="pāda" n="a">uktas tayaivaṃ sa muniḥ</seg> <seg type="pāda" n="b">punar āhāyatekṣaṇām</seg> </l>
<l><seg type="pāda" n="c">ihāsyatāṃ mayā subhru</seg> <seg type="pāda" n="d">ciraṃ kālaṃ gamiṣyasi</seg> //</l>
</lg>

<lg xml:id="BrP_178.76">
<l><seg type="pāda" n="a">tacchāpabhītā suśroṇī</seg> <seg type="pāda" n="b">saha tenarṣiṇā punaḥ</seg> </l>
<l><seg type="pāda" n="c">śatadvayaṃ kiṃcid ūnaṃ</seg> <seg type="pāda" n="d">varṣāṇāṃ samatiṣṭhata</seg> //</l>
</lg>

<lg xml:id="BrP_178.77">
<l><seg type="pāda" n="a">gamanāya mahābhāgo</seg> <seg type="pāda" n="b">devarājaniveśanam</seg> </l>
<l><seg type="pāda" n="c">proktaḥ proktas tayā tanvyā</seg> <seg type="pāda" n="d">sthīyatām ity abhāṣata</seg> //</l>
</lg>

<lg xml:id="BrP_178.78">
<l><seg type="pāda" n="a">tasya śāpabhayād bhīrur</seg> <seg type="pāda" n="b">dākṣiṇyena ca dakṣiṇā</seg> </l>
<l><seg type="pāda" n="c">proktā praṇayabhaṅgārti</seg><seg type="pāda" n="d">vedinī na jahau munim</seg> //</l>
</lg>

<lg xml:id="BrP_178.79">
<l><seg type="pāda" n="a">tayā ca ramatas tasya</seg> <seg type="pāda" n="b">paramarṣer aharniśam</seg> </l>
<l><seg type="pāda" n="c">navaṃ navam abhūt prema</seg> <seg type="pāda" n="d">manmathāsaktacetasaḥ</seg> //</l>
</lg>

<lg xml:id="BrP_178.80">
<l><seg type="pāda" n="a">ekadā tu tvarāyukto</seg> <seg type="pāda" n="b">niścakrāmoṭajān muniḥ</seg> </l>
<l><seg type="pāda" n="c">niṣkrāmantaṃ ca kutreti</seg> <seg type="pāda" n="d">gamyate prāha sā śubhā</seg> //</l>
</lg>

<lg xml:id="BrP_178.81">
<l><seg type="pāda" n="a">ity uktaḥ sa tayā prāha</seg> <seg type="pāda" n="b">parivṛttam ahaḥ śubhe</seg> </l>
<l><seg type="pāda" n="c">saṃdhyopāstiṃ kariṣyāmi</seg> <seg type="pāda" n="d">kriyālopo 'nyathā bhavet</seg> //</l>
</lg>

<lg xml:id="BrP_178.82">
<l><seg type="pāda" n="a">tataḥ prahasya muditā</seg> <seg type="pāda" n="b">sā taṃ prāha mahāmunim</seg> </l>
<l><seg type="pāda" n="c">kim adya sarvadharmajña</seg> <seg type="pāda" n="d">parivṛttam ahas tava</seg> </l>
<l><seg type="pāda" n="e">gatam etan na kurute</seg> <seg type="pāda" n="f">vismayaṃ kasya kathyate</seg> //</l>
</lg>

<milestone unit="speaker" n="munir uvāca"/>

<lg xml:id="BrP_178.83">
<l><seg type="pāda" n="a">prātas tvam āgatā bhadre</seg> <seg type="pāda" n="b">nadītīram idaṃ śubham</seg> </l>
<l><seg type="pāda" n="c">mayā dṛṣṭāsi suśroṇi</seg> <seg type="pāda" n="d">praviṣṭā ca mamāśramam</seg> //</l>
</lg>

<lg xml:id="BrP_178.84">
<l><seg type="pāda" n="a">iyaṃ ca vartate saṃdhyā</seg> <seg type="pāda" n="b">pariṇāmam aho gatam</seg> </l>
<l><seg type="pāda" n="c">avahāsaḥ kimartho 'yaṃ</seg> <seg type="pāda" n="d">sadbhāvaḥ kathyatāṃ mama</seg> //</l>
</lg>

<milestone unit="speaker" n="pramlocovāca"/>

<lg xml:id="BrP_178.85">
<l><seg type="pāda" n="a">pratyūṣasy āgatā brahman</seg> <seg type="pāda" n="b">satyam etan na me mṛṣā</seg> </l>
<l><seg type="pāda" n="c">kiṃtv adya tasya kālasya</seg> <seg type="pāda" n="d">gatāny abdaśatāni te</seg> //</l>
</lg>

<lg xml:id="BrP_178.86">
<l><seg type="pāda" n="a">tataḥ sasādhvaso vipras</seg> <seg type="pāda" n="b">tāṃ papracchāyatekṣaṇām</seg> </l>
<l><seg type="pāda" n="c">kathyatāṃ bhīru kaḥ kālas</seg> <seg type="pāda" n="d">tvayā me ramataḥ sadā</seg> //</l>
</lg>

<milestone unit="speaker" n="pramlocovāca"/>

<lg xml:id="BrP_178.87">
<l><seg type="pāda" n="a">saptottarāṇy atītāni</seg> <seg type="pāda" n="b">navavarṣaśatāni ca</seg> </l>
<l><seg type="pāda" n="c">māsāś ca ṣaṭ tathaivānyat</seg> <seg type="pāda" n="d">samatītaṃ dinatrayam</seg> //</l>
</lg>

<milestone unit="speaker" n="ṛṣir uvāca"/>

<lg xml:id="BrP_178.88">
<l><seg type="pāda" n="a">satyaṃ bhīru vadasy etat</seg> <seg type="pāda" n="b">parihāso 'thavā śubhe</seg> </l>
<l><seg type="pāda" n="c">dinam ekam ahaṃ manye</seg> <seg type="pāda" n="d">tvayā sārdham ihoṣitam</seg> //</l>
</lg>

<milestone unit="speaker" n="pramlocovāca"/>

<lg xml:id="BrP_178.89">
<l><seg type="pāda" n="a">vadiṣyāmy anṛtaṃ brahman</seg> <seg type="pāda" n="b">katham atra tavāntike</seg> </l>
<l><seg type="pāda" n="c">viśeṣād adya bhavatā</seg> <seg type="pāda" n="d">pṛṣṭā mārgānugāminā</seg> //</l>
</lg>

<milestone unit="speaker" n="vyāsa uvāca"/>

<lg xml:id="BrP_178.90">
<l><seg type="pāda" n="a">niśamya tad vacas tasyāḥ</seg> <seg type="pāda" n="b">sa munir dvijasattamāḥ</seg> </l>
<l><seg type="pāda" n="c">dhig dhiṅ mām ity anācāraṃ</seg> <seg type="pāda" n="d">vinindyātmānam ātmanā</seg> //</l>
</lg>

<milestone unit="speaker" n="munir uvāca"/>

<lg xml:id="BrP_178.91">
<l><seg type="pāda" n="a">tapāṃsi mama naṣṭāni</seg> <seg type="pāda" n="b">hataṃ brahmavidāṃ dhanam</seg> </l>
<l><seg type="pāda" n="c">hṛto vivekaḥ kenāpi</seg> <seg type="pāda" n="d">yoṣin mohāya nirmitā</seg> //</l>
</lg>

<lg xml:id="BrP_178.92">
<l><seg type="pāda" n="a">ūrmiṣaṭkātigaṃ brahma</seg> <seg type="pāda" n="b">jñeyam ātmajayena me</seg> </l>
<l><seg type="pāda" n="c">gatir eṣā kṛtā yena</seg> <seg type="pāda" n="d">dhik taṃ kāmamahāgraham</seg> //</l>
</lg>

<lg xml:id="BrP_178.93">
<l><seg type="pāda" n="a">vratāni sarvavedāś ca</seg> <seg type="pāda" n="b">kāraṇāny akhilāni ca</seg> </l>
<l><seg type="pāda" n="c">narakagrāmamārgeṇa</seg> <seg type="pāda" n="d">kāmenādya hatāni me</seg> //</l>
</lg>

vinindyetthaṃ sa dharmajñaḥ svayam ātmānam ātmanā BrP_178.94a
tām apsarasam āsīnām idaṃ vacanam abravīt BrP_178.94b
<milestone unit="speaker" n="ṛṣir uvāca"/>

gaccha pāpe yathākāmaṃ yat kāryaṃ tat tvayā kṛtam BrP_178.94c
devarājasya yat kṣobhaṃ kurvantyā bhāvaceṣṭitaiḥ BrP_178.94d
<lg xml:id="BrP_178.95">
<l><seg type="pāda" n="a">na tvāṃ karomy ahaṃ bhasma</seg> <seg type="pāda" n="b">krodhatīvreṇa vahninā</seg> </l>
<l><seg type="pāda" n="c">satāṃ sāptapadaṃ maitryam</seg> <seg type="pāda" n="d">uṣito 'haṃ tvayā saha</seg> //</l>
</lg>

<lg xml:id="BrP_178.96">
<l><seg type="pāda" n="a">athavā tava doṣaḥ kaḥ</seg> <seg type="pāda" n="b">kiṃ vā kuryām ahaṃ tava</seg> </l>
<l><seg type="pāda" n="c">mamaiva doṣo nitarāṃ</seg> <seg type="pāda" n="d">yenāham ajitendriyaḥ</seg> //</l>
</lg>

<lg xml:id="BrP_178.97">
<l><seg type="pāda" n="a">yathā śakrapriyārthinyā</seg> <seg type="pāda" n="b">kṛto mattapaso vyayaḥ</seg> </l>
<l><seg type="pāda" n="c">tvayā dṛṣṭimahāmoha</seg><seg type="pāda" n="d">manunāhaṃ jugupsitaḥ</seg> //</l>
</lg>

<milestone unit="speaker" n="vyāsa uvāca"/>

<lg xml:id="BrP_178.98">
<l><seg type="pāda" n="a">yāvad itthaṃ sa viprarṣis</seg> <seg type="pāda" n="b">tāṃ bravīti sumadhyamām</seg> </l>
<l><seg type="pāda" n="c">tāvat skhalatsvedajalā</seg> <seg type="pāda" n="d">sā babhūvātivepathuḥ</seg> //</l>
</lg>

<lg xml:id="BrP_178.99">
<l><seg type="pāda" n="a">pravepamānāṃ sa ca tāṃ</seg> <seg type="pāda" n="b">svinnagātralatāṃ satīm</seg> </l>
<l><seg type="pāda" n="c">gaccha gaccheti sakrodham</seg> <seg type="pāda" n="d">uvāca munisattamaḥ</seg> //</l>
</lg>

<lg xml:id="BrP_178.100">
<l><seg type="pāda" n="a">sā tu nirbhartsitā tena</seg> <seg type="pāda" n="b">viniṣkramya tadāśramāt</seg> </l>
<l><seg type="pāda" n="c">ākāśagāminī svedaṃ</seg> <seg type="pāda" n="d">mamārja tarupallavaiḥ</seg> //</l>
</lg>

<lg xml:id="BrP_178.101">
<l><seg type="pāda" n="a">vṛkṣād vṛkṣaṃ yayau bālā</seg> <seg type="pāda" n="b">udagrāruṇapallavaiḥ</seg> </l>
<l><seg type="pāda" n="c">nirmamārja ca gātrāṇi</seg> <seg type="pāda" n="d">galatsvedajalāni vai</seg> //</l>
</lg>

<lg xml:id="BrP_178.102">
<l><seg type="pāda" n="a">ṛṣiṇā yas tadā garbhas</seg> <seg type="pāda" n="b">tasyā dehe samāhitaḥ</seg> </l>
<l><seg type="pāda" n="c">nirjagāma saromāñca</seg><seg type="pāda" n="d">svedarūpī tadaṅgataḥ</seg> //</l>
</lg>

<lg xml:id="BrP_178.103">
<l><seg type="pāda" n="a">taṃ vṛkṣā jagṛhur garbham</seg> <seg type="pāda" n="b">ekaṃ cakre ca mārutaḥ</seg> </l>
<l><seg type="pāda" n="c">somenāpyāyito gobhiḥ</seg> <seg type="pāda" n="d">sa tadā vavṛddhe śanaiḥ</seg> //</l>
</lg>

<lg xml:id="BrP_178.104">
<l><seg type="pāda" n="a">māriṣā nāma kanyābhūd</seg> <seg type="pāda" n="b">vṛkṣāṇāṃ cārulocanā</seg> </l>
<l><seg type="pāda" n="c">prācetasānāṃ sā bhāryā</seg> <seg type="pāda" n="d">dakṣasya jananī dvijāḥ</seg> //</l>
</lg>

<lg xml:id="BrP_178.105">
<l><seg type="pāda" n="a">sa cāpi bhagavān kaṇḍuḥ</seg> <seg type="pāda" n="b">kṣīṇe tapasi sattamaḥ</seg> </l>
<l><seg type="pāda" n="c">puruṣottamākhyaṃ bho viprā</seg> <seg type="pāda" n="d">viṣṇor āyatanaṃ yayau</seg> //</l>
</lg>

<lg xml:id="BrP_178.106">
<l><seg type="pāda" n="a">dadarśa paramaṃ kṣetraṃ</seg> <seg type="pāda" n="b">muktidaṃ bhuvi durlabham</seg> </l>
<l><seg type="pāda" n="c">dakṣiṇasyodadhes tīre</seg> <seg type="pāda" n="d">sarvakāmaphalapradam</seg> //</l>
</lg>

<lg xml:id="BrP_178.107">
<l><seg type="pāda" n="a">suramyaṃ vālukākīrṇaṃ</seg> <seg type="pāda" n="b">ketakīvanaśobhitam</seg> </l>
<l><seg type="pāda" n="c">nānādrumalatākīrṇaṃ</seg> <seg type="pāda" n="d">nānāpakṣirutaṃ śivam</seg> //</l>
</lg>

<lg xml:id="BrP_178.108">
<l><seg type="pāda" n="a">sarvatra sukhasaṃcāraṃ</seg> <seg type="pāda" n="b">sarvartukusumānvitam</seg> </l>
<l><seg type="pāda" n="c">sarvasaukhyapradaṃ nṝṇāṃ</seg> <seg type="pāda" n="d">dhanyaṃ sarvaguṇākaram</seg> //</l>
</lg>

<lg xml:id="BrP_178.109">
<l><seg type="pāda" n="a">bhṛgvādyaiḥ sevitaṃ pūrvaṃ</seg> <seg type="pāda" n="b">munisiddhavarais tathā</seg> </l>
<l><seg type="pāda" n="c">gandharvaiḥ kiṃnarair yakṣais</seg> <seg type="pāda" n="d">tathānyair mokṣakāṅkṣibhiḥ</seg> //</l>
</lg>

<lg xml:id="BrP_178.110">
<l><seg type="pāda" n="a">dadarśa ca hariṃ tatra</seg> <seg type="pāda" n="b">devaiḥ sarvair alaṃkṛtam</seg> </l>
<l><seg type="pāda" n="c">brāhmaṇādyais tathā varṇair</seg> <seg type="pāda" n="d">āśramasthair niṣevitam</seg> //</l>
</lg>

<lg xml:id="BrP_178.111">
<l><seg type="pāda" n="a">dṛṣṭvaiva sa tadā kṣetraṃ</seg> <seg type="pāda" n="b">devaṃ ca puruṣottamam</seg> </l>
<l><seg type="pāda" n="c">kṛtakṛtyam ivātmānaṃ</seg> <seg type="pāda" n="d">mene sa munisattamaḥ</seg> //</l>
</lg>

<lg xml:id="BrP_178.112">
<l><seg type="pāda" n="a">tatraikāgramanā bhūtvā</seg> <seg type="pāda" n="b">cakārārādhanaṃ hareḥ</seg> </l>
<l><seg type="pāda" n="c">brahmapāramayaṃ kurvañ</seg> <seg type="pāda" n="d">japam ekāgramānasaḥ</seg> </l>
<l><seg type="pāda" n="e">ūrdhvabāhur mahāyogī</seg> <seg type="pāda" n="f">sthitvāsau munisattamaḥ</seg> //</l>
</lg>

<milestone unit="speaker" n="munaya ūcuḥ"/>

<lg xml:id="BrP_178.113">
<l><seg type="pāda" n="a">brahmapāraṃ mune śrotum</seg> <seg type="pāda" n="b">icchāmaḥ paramaṃ śubham</seg> </l>
<l><seg type="pāda" n="c">japatā kaṇḍunā devo</seg> <seg type="pāda" n="d">yenārādhyata keśavaḥ</seg> //</l>
</lg>

<milestone unit="speaker" n="vyāsa uvāca"/>

<lg xml:id="BrP_178.114">
<l><seg type="pāda" n="a">pāraṃ paraṃ viṣṇur apārapāraḥ</seg> <lb/><seg type="pāda" n="b">paraḥ parebhyaḥ paramātmarūpaḥ</seg></l>
<l><seg type="pāda" n="c">sa brahmapāraḥ parapārabhūtaḥ</seg> <lb/><seg type="pāda" n="d">paraḥ parāṇām api pārapāraḥ</seg></l>
</lg>

<lg xml:id="BrP_178.115">
<l><seg type="pāda" n="a">sa kāraṇaṃ kāraṇasaṃśrito 'pi</seg> <lb/><seg type="pāda" n="b">tasyāpi hetuḥ parahetuhetuḥ</seg></l>
<l><seg type="pāda" n="c">kāryo 'pi caiṣa saha karmakartṛ</seg> <lb/><seg type="pāda" n="d">rūpair anekair avatīha sarvam</seg></l>
</lg>

<lg xml:id="BrP_178.116">
<l><seg type="pāda" n="a">brahma prabhur brahma sa sarvabhūto</seg> <lb/><seg type="pāda" n="b">brahma prajānāṃ patir acyuto 'sau</seg></l>
<l><seg type="pāda" n="c">brahmāvyayaṃ nityam ajaṃ sa viṣṇur</seg> <lb/><seg type="pāda" n="d">apakṣayādyair akhilair asaṅgaḥ</seg></l>
</lg>

<lg xml:id="BrP_178.117">
<l><seg type="pāda" n="a">brahmākṣaram ajaṃ nityaṃ</seg> <seg type="pāda" n="b">yathāsau puruṣottamaḥ</seg> </l>
<l><seg type="pāda" n="c">tathā rāgādayo doṣāḥ</seg> <seg type="pāda" n="d">prayāntu praśamaṃ mama</seg> //</l>
</lg>

<milestone unit="speaker" n="vyāsa uvāca"/>

<lg xml:id="BrP_178.118">
<l><seg type="pāda" n="a">śrutvā tasya muner jāpyaṃ</seg> <seg type="pāda" n="b">brahmapāraṃ dvijottamāḥ</seg> </l>
<l><seg type="pāda" n="c">bhaktiṃ ca paramāṃ jñātvā</seg> <seg type="pāda" n="d">sudṛḍhāṃ puruṣottamaḥ</seg> //</l>
</lg>

<lg xml:id="BrP_178.119">
<l><seg type="pāda" n="a">prītyā sa parayā devas</seg> <seg type="pāda" n="b">tadāsau bhaktavatsalaḥ</seg> </l>
<l><seg type="pāda" n="c">gatvā tasya samīpaṃ tu</seg> <seg type="pāda" n="d">provāca madhusūdanaḥ</seg> //</l>
</lg>

<lg xml:id="BrP_178.120">
<l><seg type="pāda" n="a">meghagambhīrayā vācā</seg> <seg type="pāda" n="b">diśaḥ saṃnādayann iva</seg> </l>
<l><seg type="pāda" n="c">āruhya garuḍaṃ viprā</seg> <seg type="pāda" n="d">vinatākulanandanam</seg> //</l>
</lg>

<milestone unit="speaker" n="śrībhagavān uvāca"/>

<lg xml:id="BrP_178.121">
<l><seg type="pāda" n="a">mune brūhi paraṃ kāryaṃ</seg> <seg type="pāda" n="b">yat te manasi vartate</seg> </l>
<l><seg type="pāda" n="c">varado 'ham anuprāpto</seg> <seg type="pāda" n="d">varaṃ varaya suvrata</seg> //</l>
</lg>

<lg xml:id="BrP_178.122">
<l><seg type="pāda" n="a">śrutvaivaṃ vacanaṃ tasya</seg> <seg type="pāda" n="b">devadevasya cakriṇaḥ</seg> </l>
<l><seg type="pāda" n="c">cakṣur unmīlya sahasā</seg> <seg type="pāda" n="d">dadarśa purato harim</seg> //</l>
</lg>

<lg xml:id="BrP_178.123">
<l><seg type="pāda" n="a">atasīpuṣpasaṃkāśaṃ</seg> <seg type="pāda" n="b">padmapattrāyatekṣaṇam</seg> </l>
<l><seg type="pāda" n="c">śaṅkhacakragadāpāṇiṃ</seg> <seg type="pāda" n="d">mukuṭāṅgadadhāriṇam</seg> //</l>
</lg>

<lg xml:id="BrP_178.124">
<l><seg type="pāda" n="a">caturbāhum udārāṅgaṃ</seg> <seg type="pāda" n="b">pītavastradharaṃ śubham</seg> </l>
<l><seg type="pāda" n="c">śrīvatsalakṣmasaṃyuktaṃ</seg> <seg type="pāda" n="d">vanamālāvibhūṣitam</seg> //</l>
</lg>

<lg xml:id="BrP_178.125">
<l><seg type="pāda" n="a">sarvalakṣaṇasaṃyuktaṃ</seg> <seg type="pāda" n="b">sarvaratnavibhūṣitam</seg> </l>
<l><seg type="pāda" n="c">divyacandanaliptāṅgaṃ</seg> <seg type="pāda" n="d">divyamālyavibhūṣitam</seg> //</l>
</lg>

<lg xml:id="BrP_178.126">
<l><seg type="pāda" n="a">tataḥ sa vismayāviṣṭo</seg> <seg type="pāda" n="b">romāñcitatanūruhaḥ</seg> </l>
<l><seg type="pāda" n="c">daṇḍavat praṇipatyorvyāṃ</seg> <seg type="pāda" n="d">praṇāmam akarot tadā</seg> //</l>
</lg>

<lg xml:id="BrP_178.127">
<l><seg type="pāda" n="a">adya me saphalaṃ janma</seg> <seg type="pāda" n="b">adya me saphalaṃ tapaḥ</seg> </l>
<l><seg type="pāda" n="c">ity uktvā muniśārdūlās</seg> <seg type="pāda" n="d">taṃ stotum upacakrame</seg> //</l>
</lg>

<milestone unit="speaker" n="kaṇḍur uvāca"/>

<lg xml:id="BrP_178.128">
<l><seg type="pāda" n="a">nārāyaṇa hare kṛṣṇa</seg> <seg type="pāda" n="b">śrīvatsāṅka jagatpate</seg> </l>
<l><seg type="pāda" n="c">jagadbīja jagaddhāma</seg> <seg type="pāda" n="d">jagatsākṣin namo 'stu te</seg> //</l>
</lg>

<lg xml:id="BrP_178.129">
<l><seg type="pāda" n="a">avyakta jiṣṇo prabhava</seg> <seg type="pāda" n="b">pradhānapuruṣottama</seg> </l>
<l><seg type="pāda" n="c">puṇḍarīkākṣa govinda</seg> <seg type="pāda" n="d">lokanātha namo 'stu te</seg> //</l>
</lg>

<lg xml:id="BrP_178.130">
<l><seg type="pāda" n="a">hiraṇyagarbha śrīnātha</seg> <seg type="pāda" n="b">padmanātha sanātana</seg> </l>
<l><seg type="pāda" n="c">bhūgarbha dhruva īśāna</seg> <seg type="pāda" n="d">hṛṣīkeśa namo 'stu te</seg> //</l>
</lg>

<lg xml:id="BrP_178.131">
<l><seg type="pāda" n="a">anādyantāmṛtājeya</seg> <seg type="pāda" n="b">jaya tvaṃ jayatāṃ vara</seg> </l>
<l><seg type="pāda" n="c">ajitākhaṇḍa śrīkṛṣṇa</seg> <seg type="pāda" n="d">śrīnivāsa namo 'stu te</seg> //</l>
</lg>

<lg xml:id="BrP_178.132">
<l><seg type="pāda" n="a">parjanyadharmakartā ca</seg> <seg type="pāda" n="b">duṣpāra duradhiṣṭhita</seg> </l>
<l><seg type="pāda" n="c">duḥkhārtināśana hare</seg> <seg type="pāda" n="d">jalaśāyin namo 'stu te</seg> //</l>
</lg>

<lg xml:id="BrP_178.133">
<l><seg type="pāda" n="a">bhūtapāvyakta bhūteśa</seg> <seg type="pāda" n="b">bhūtatattvair anākula</seg> </l>
<l><seg type="pāda" n="c">bhūtādhivāsa bhūtātman</seg> <seg type="pāda" n="d">bhūtagarbha namo 'stu te</seg> //</l>
</lg>

<lg xml:id="BrP_178.134">
<l><seg type="pāda" n="a">yajñayajvan yajñadhara</seg> <seg type="pāda" n="b">yajñadhātābhayaprada</seg> </l>
<l><seg type="pāda" n="c">yajñagarbha hiraṇyāṅga</seg> <seg type="pāda" n="d">pṛśnigarbha namo 'stu te</seg> //</l>
</lg>

<lg xml:id="BrP_178.135">
<l><seg type="pāda" n="a">kṣetrajñaḥ kṣetrabhṛt kṣetrī</seg> <seg type="pāda" n="b">kṣetrahā kṣetrakṛd vaśī</seg> </l>
<l><seg type="pāda" n="c">kṣetrātman kṣetrarahita</seg> <seg type="pāda" n="d">kṣetrasraṣṭre namo 'stu te</seg> //</l>
</lg>

<lg xml:id="BrP_178.136">
<l><seg type="pāda" n="a">guṇālaya guṇāvāsa</seg> <seg type="pāda" n="b">guṇāśraya guṇāvaha</seg> </l>
<l><seg type="pāda" n="c">guṇabhoktṛ guṇārāma</seg> <seg type="pāda" n="d">guṇatyāgin namo 'stu te</seg> //</l>
</lg>

<lg xml:id="BrP_178.137">
<l><seg type="pāda" n="a">tvaṃ viṣṇus tvaṃ hariś cakrī</seg> <seg type="pāda" n="b">tvaṃ jiṣṇus tvaṃ janārdanaḥ</seg> </l>
<l><seg type="pāda" n="c">tvaṃ bhūtas tvaṃ vaṣaṭkāras</seg> <seg type="pāda" n="d">tvaṃ bhavyas tvaṃ bhavatprabhuḥ</seg> //</l>
</lg>

<lg xml:id="BrP_178.138">
<l><seg type="pāda" n="a">tvaṃ bhūtakṛt tvam avyaktas</seg> <seg type="pāda" n="b">tvaṃ bhavo bhūtabhṛd bhavān</seg> </l>
<l><seg type="pāda" n="c">tvaṃ bhūtabhāvano devas</seg> <seg type="pāda" n="d">tvām āhur ajam īśvaram</seg> //</l>
</lg>

<lg xml:id="BrP_178.139">
<l><seg type="pāda" n="a">tvam anantaḥ kṛtajñas tvaṃ</seg> <seg type="pāda" n="b">prakṛtis tvaṃ vṛṣākapiḥ</seg> </l>
<l><seg type="pāda" n="c">tvaṃ rudras tvaṃ durādharṣas</seg> <seg type="pāda" n="d">tvam amoghas tvam īśvaraḥ</seg> //</l>
</lg>

<lg xml:id="BrP_178.140">
<l><seg type="pāda" n="a">tvaṃ viśvakarmā jiṣṇus tvaṃ</seg> <seg type="pāda" n="b">tvaṃ śaṃbhus tvaṃ vṛṣākṛtiḥ</seg> </l>
<l><seg type="pāda" n="c">tvaṃ śaṃkaras tvam uśanā</seg> <seg type="pāda" n="d">tvaṃ satyaṃ tvaṃ tapo janaḥ</seg> //</l>
</lg>

<lg xml:id="BrP_178.141">
<l><seg type="pāda" n="a">tvaṃ viśvajetā tvaṃ śarma</seg> <seg type="pāda" n="b">tvaṃ śaraṇyas tvam akṣaram</seg> </l>
<l><seg type="pāda" n="c">tvaṃ śaṃbhus tvaṃ svayaṃbhūś ca</seg> <seg type="pāda" n="d">tvaṃ jyeṣṭhas tvaṃ parāyaṇaḥ</seg> //</l>
</lg>

<lg xml:id="BrP_178.142">
<l><seg type="pāda" n="a">tvam ādityas tvam oṃkāras</seg> <seg type="pāda" n="b">tvaṃ prāṇas tvaṃ tamisrahā</seg> </l>
<l><seg type="pāda" n="c">tvaṃ parjanyas tvaṃ prathitas</seg> <seg type="pāda" n="d">tvaṃ vedhās tvaṃ sureśvaraḥ</seg> //</l>
</lg>

<lg xml:id="BrP_178.143">
<l><seg type="pāda" n="a">tvam ṛg yajuḥ sāma caiva</seg> <seg type="pāda" n="b">tvam ātmā saṃmato bhavān</seg> </l>
<l><seg type="pāda" n="c">tvam agnis tvaṃ ca pavanas</seg> <seg type="pāda" n="d">tvam āpo vasudhā bhavān</seg> //</l>
</lg>

<lg xml:id="BrP_178.144">
<l><seg type="pāda" n="a">tvaṃ sraṣṭā tvaṃ tathā bhoktā</seg> <seg type="pāda" n="b">hotā tvaṃ ca haviḥ kratuḥ</seg> </l>
<l><seg type="pāda" n="c">tvaṃ prabhus tvaṃ vibhuḥ śreṣṭhas</seg> <seg type="pāda" n="d">tvaṃ lokapatir acyutaḥ</seg> //</l>
</lg>

<lg xml:id="BrP_178.145">
<l><seg type="pāda" n="a">tvaṃ sarvadarśanaḥ śrīmāṃs</seg> <seg type="pāda" n="b">tvaṃ sarvadamano 'rihā</seg> </l>
<l><seg type="pāda" n="c">tvam ahas tvaṃ tathā rātris</seg> <seg type="pāda" n="d">tvām āhur vatsaraṃ budhāḥ</seg> //</l>
</lg>

<lg xml:id="BrP_178.146">
<l><seg type="pāda" n="a">tvaṃ kālas tvaṃ kalā kāṣṭhā</seg> <seg type="pāda" n="b">tvaṃ muhūrtaḥ kṣaṇā lavāḥ</seg> </l>
<l><seg type="pāda" n="c">tvaṃ bālas tvaṃ tathā vṛddhas</seg> <seg type="pāda" n="d">tvaṃ pumān strī napuṃsakaḥ</seg> //</l>
</lg>

<lg xml:id="BrP_178.147">
<l><seg type="pāda" n="a">tvaṃ viśvayonis tvaṃ cakṣus</seg> <seg type="pāda" n="b">tvaṃ sthāṇus tvaṃ śuciśravāḥ</seg> </l>
<l><seg type="pāda" n="c">tvaṃ śāśvatas tvam ajitas</seg> <seg type="pāda" n="d">tvam upendras tvam uttamaḥ</seg> //</l>
</lg>

<lg xml:id="BrP_178.148">
<l><seg type="pāda" n="a">tvaṃ sarvaviśvasukhadas</seg> <seg type="pāda" n="b">tvaṃ vedāṅgaṃ tvam avyayaḥ</seg> </l>
<l><seg type="pāda" n="c">tvaṃ vedavedas tvaṃ dhātā</seg> <seg type="pāda" n="d">vidhātā tvaṃ samāhitaḥ</seg> //</l>
</lg>

<lg xml:id="BrP_178.149">
<l><seg type="pāda" n="a">tvaṃ jalanidhir āmūlaṃ</seg> <seg type="pāda" n="b">tvaṃ dhātā tvaṃ punar vasuḥ</seg> </l>
<l><seg type="pāda" n="c">tvaṃ vaidyas tvaṃ dhṛtātmā ca</seg> <seg type="pāda" n="d">tvam atīndriyagocaraḥ</seg> //</l>
</lg>

<lg xml:id="BrP_178.150">
<l><seg type="pāda" n="a">tvam agraṇīr grāmaṇīs tvaṃ</seg> <seg type="pāda" n="b">tvaṃ suparṇas tvam ādimān</seg> </l>
<l><seg type="pāda" n="c">tvaṃ saṃgrahas tvaṃ sumahat</seg> <seg type="pāda" n="d">tvaṃ dhṛtātmā tvam acyutaḥ</seg> //</l>
</lg>

<lg xml:id="BrP_178.151">
<l><seg type="pāda" n="a">tvaṃ yamas tvaṃ ca niyamas</seg> <seg type="pāda" n="b">tvaṃ prāṃśus tvaṃ caturbhujaḥ</seg> </l>
<l><seg type="pāda" n="c">tvam evānnāntarātmā tvaṃ</seg> <seg type="pāda" n="d">paramātmā tvam ucyate</seg> //</l>
</lg>

<lg xml:id="BrP_178.152">
<l><seg type="pāda" n="a">tvaṃ gurus tvaṃ gurutamas</seg> <seg type="pāda" n="b">tvaṃ vāmas tvaṃ pradakṣiṇaḥ</seg> </l>
<l><seg type="pāda" n="c">tvaṃ pippalas tvam agamas</seg> <seg type="pāda" n="d">tvaṃ vyaktas tvaṃ prajāpatiḥ</seg> //</l>
</lg>

<lg xml:id="BrP_178.153">
<l><seg type="pāda" n="a">hiraṇyanābhas tvaṃ devas</seg> <seg type="pāda" n="b">tvaṃ śaśī tvaṃ prajāpatiḥ</seg> </l>
<l><seg type="pāda" n="c">anirdeśyavapus tvaṃ vai</seg> <seg type="pāda" n="d">tvaṃ yamas tvaṃ surārihā</seg> //</l>
</lg>

<lg xml:id="BrP_178.154">
<l><seg type="pāda" n="a">tvaṃ ca saṃkarṣaṇo devas</seg> <seg type="pāda" n="b">tvaṃ kartā tvaṃ sanātanaḥ</seg> </l>
<l><seg type="pāda" n="c">tvaṃ vāsudevo 'meyātmā</seg> <seg type="pāda" n="d">tvam eva guṇavarjitaḥ</seg> //</l>
</lg>

<lg xml:id="BrP_178.155">
<l><seg type="pāda" n="a">tvaṃ jyeṣṭhas tvaṃ variṣṭhas tvaṃ</seg> <seg type="pāda" n="b">tvaṃ sahiṣṇuś ca mādhavaḥ</seg> </l>
<l><seg type="pāda" n="c">sahasraśīrṣā tvaṃ devas</seg> <seg type="pāda" n="d">tvam avyaktaḥ sahasradṛk</seg> //</l>
</lg>

<lg xml:id="BrP_178.156">
<l><seg type="pāda" n="a">sahasrapādas tvaṃ devas</seg> <seg type="pāda" n="b">tvaṃ virāṭ tvaṃ suraprabhuḥ</seg> </l>
<l><seg type="pāda" n="c">tvam eva tiṣṭhase bhūyo</seg> <seg type="pāda" n="d">devadeva daśāṅgulaḥ</seg> //</l>
</lg>

<lg xml:id="BrP_178.157">
<l><seg type="pāda" n="a">yad bhūtaṃ tat tvam evoktaḥ</seg> <seg type="pāda" n="b">puruṣaḥ śakra uttamaḥ</seg> </l>
<l><seg type="pāda" n="c">yad bhāvyaṃ tat tvam īśānas</seg> <seg type="pāda" n="d">tvam ṛtas tvaṃ tathāmṛtaḥ</seg> //</l>
</lg>

<lg xml:id="BrP_178.158">
<l><seg type="pāda" n="a">tvatto rohaty ayaṃ loko</seg> <seg type="pāda" n="b">mahīyāṃs tvam anuttamaḥ</seg> </l>
<l><seg type="pāda" n="c">tvaṃ jyāyān puruṣas tvaṃ ca</seg> <seg type="pāda" n="d">tvaṃ deva daśadhā sthitaḥ</seg> //</l>
</lg>

<lg xml:id="BrP_178.159">
<l><seg type="pāda" n="a">viśvabhūtaś caturbhāgo</seg> <seg type="pāda" n="b">navabhāgo 'mṛto divi</seg> </l>
<l><seg type="pāda" n="c">navabhāgo 'ntarikṣasthaḥ</seg> <seg type="pāda" n="d">pauruṣeyaḥ sanātanaḥ</seg> //</l>
</lg>

<lg xml:id="BrP_178.160">
<l><seg type="pāda" n="a">bhāgadvayaṃ ca bhūsaṃsthaṃ</seg> <seg type="pāda" n="b">caturbhāgo 'py abhūd iha</seg> </l>
<l><seg type="pāda" n="c">tvatto yajñāḥ saṃbhavanti</seg> <seg type="pāda" n="d">jagato vṛṣṭikāraṇam</seg> //</l>
</lg>

<lg xml:id="BrP_178.161">
<l><seg type="pāda" n="a">tvatto virāṭ samutpanno</seg> <seg type="pāda" n="b">jagato hṛdi yaḥ pumān</seg> </l>
<l><seg type="pāda" n="c">so 'tiricyata bhūtebhyas</seg> <seg type="pāda" n="d">tejasā yaśasā śriyā</seg> //</l>
</lg>

<lg xml:id="BrP_178.162">
<l><seg type="pāda" n="a">tvattaḥ surāṇām āhāraḥ</seg> <seg type="pāda" n="b">pṛṣadājyam ajāyata</seg> </l>
<l><seg type="pāda" n="c">grāmyāraṇyāś cauṣadhayas</seg> <seg type="pāda" n="d">tvattaḥ paśumṛgādayaḥ</seg> //</l>
</lg>

<lg xml:id="BrP_178.163">
<l><seg type="pāda" n="a">dhyeyadhyānaparas tvaṃ ca</seg> <seg type="pāda" n="b">kṛtavān asi cauṣadhīḥ</seg> </l>
<l><seg type="pāda" n="c">tvaṃ devadeva saptāsya</seg> <seg type="pāda" n="d">kālākhyo dīptavigrahaḥ</seg> //</l>
</lg>

<lg xml:id="BrP_178.164">
<l><seg type="pāda" n="a">jaṅgamājaṅgamaṃ sarvaṃ</seg> <seg type="pāda" n="b">jagad etac carācaram</seg> </l>
<l><seg type="pāda" n="c">tvattaḥ sarvam idaṃ jātaṃ</seg> <seg type="pāda" n="d">tvayi sarvaṃ pratiṣṭhitam</seg> //</l>
</lg>

<lg xml:id="BrP_178.165">
<l><seg type="pāda" n="a">aniruddhas tvaṃ mādhavas</seg> <seg type="pāda" n="b">tvaṃ pradyumnaḥ surārihā</seg> </l>
<l><seg type="pāda" n="c">deva sarvasuraśreṣṭha</seg> <seg type="pāda" n="d">sarvalokaparāyaṇa</seg> //</l>
</lg>

<lg xml:id="BrP_178.166">
<l><seg type="pāda" n="a">trāhi mām aravindākṣa</seg> <seg type="pāda" n="b">nārāyaṇa namo 'stu te</seg> </l>
<l><seg type="pāda" n="c">namas te bhagavan viṣṇo</seg> <seg type="pāda" n="d">namas te puruṣottama</seg> //</l>
</lg>

<lg xml:id="BrP_178.167">
<l><seg type="pāda" n="a">namas te sarvalokeśa</seg> <seg type="pāda" n="b">namas te kamalālaya</seg> </l>
<l><seg type="pāda" n="c">guṇālaya namas te 'stu</seg> <seg type="pāda" n="d">namas te 'stu guṇākara</seg> //</l>
</lg>

<lg xml:id="BrP_178.168">
<l><seg type="pāda" n="a">vāsudeva namas te 'stu</seg> <seg type="pāda" n="b">namas te 'stu surottama</seg> </l>
<l><seg type="pāda" n="c">janārdana namas te 'stu</seg> <seg type="pāda" n="d">namas te 'stu sanātana</seg> //</l>
</lg>

<lg xml:id="BrP_178.169">
<l><seg type="pāda" n="a">namas te yogināṃ gamya</seg> <seg type="pāda" n="b">yogāvāsa namo 'stu te</seg> </l>
<l><seg type="pāda" n="c">gopate śrīpate viṣṇo</seg> <seg type="pāda" n="d">namas te 'stu marutpate</seg> //</l>
</lg>

<lg xml:id="BrP_178.170">
<l><seg type="pāda" n="a">jagatpate jagatsūte</seg> <seg type="pāda" n="b">namas te jñānināṃ pate</seg> </l>
<l><seg type="pāda" n="c">divaspate namas te 'stu</seg> <seg type="pāda" n="d">namas te 'stu mahīpate</seg> //</l>
</lg>

<lg xml:id="BrP_178.171">
<l><seg type="pāda" n="a">namas te madhuhantre ca</seg> <seg type="pāda" n="b">namas te puṣkarekṣaṇa</seg> </l>
<l><seg type="pāda" n="c">kaiṭabhaghna namas te 'stu</seg> <seg type="pāda" n="d">subrahmaṇya namo 'stu te</seg> //</l>
</lg>

<lg xml:id="BrP_178.172">
<l><seg type="pāda" n="a">namo 'stu te mahāmīna</seg> <seg type="pāda" n="b">śrutipṛṣṭhadharācyuta</seg> </l>
<l><seg type="pāda" n="c">samudrasalilakṣobha</seg> <seg type="pāda" n="d">padmajāhlādakāriṇe</seg> //</l>
</lg>

<lg xml:id="BrP_178.173">
<l><seg type="pāda" n="a">aśvaśīrṣa mahāghoṇa</seg> <seg type="pāda" n="b">mahāpuruṣavigraha</seg> </l>
<l><seg type="pāda" n="c">madhukaiṭabhahantre ca</seg> <seg type="pāda" n="d">namas te turagānana</seg> //</l>
</lg>

<lg xml:id="BrP_178.174">
<l><seg type="pāda" n="a">mahākamaṭhabhogāya</seg> <seg type="pāda" n="b">pṛthivyuddharaṇāya ca</seg> </l>
<l><seg type="pāda" n="c">vidhṛtādrisvarūpāya</seg> <seg type="pāda" n="d">mahākūrmāya te namaḥ</seg> //</l>
</lg>

<lg xml:id="BrP_178.175">
<l><seg type="pāda" n="a">namo mahāvarāhāya</seg> <seg type="pāda" n="b">pṛthivyuddhārakāriṇe</seg> </l>
<l><seg type="pāda" n="c">namaś cādivarāhāya</seg> <seg type="pāda" n="d">viśvarūpāya vedhase</seg> //</l>
</lg>

<lg xml:id="BrP_178.176">
<l><seg type="pāda" n="a">namo 'nantāya sūkṣmāya</seg> <seg type="pāda" n="b">mukhyāya ca varāya ca</seg> </l>
<l><seg type="pāda" n="c">paramāṇusvarūpāya</seg> <seg type="pāda" n="d">yogigamyāya te namaḥ</seg> //</l>
</lg>

<lg xml:id="BrP_178.177">
<l><seg type="pāda" n="a">tasmai namaḥ kāraṇakāraṇāya</seg> <lb/><seg type="pāda" n="b">yogīndravṛttanilayāya sudurvidāya</seg></l>
<l><seg type="pāda" n="c">kṣīrārṇavāśritamahāhisutalpagāya</seg> <lb/><seg type="pāda" n="d">tubhyaṃ namaḥ kanakaratnasukuṇḍalāya</seg></l>
</lg>

<milestone unit="speaker" n="vyāsa uvāca"/>

<lg xml:id="BrP_178.178">
<l><seg type="pāda" n="a">itthaṃ stutas tadā tena</seg> <seg type="pāda" n="b">prītaḥ provāca mādhavaḥ</seg> </l>
<l><seg type="pāda" n="c">kṣipraṃ brūhi muniśreṣṭha</seg> <seg type="pāda" n="d">matto yad abhivāñchasi</seg> //</l>
</lg>

<milestone unit="speaker" n="kaṇḍur uvāca"/>

<lg xml:id="BrP_178.179">
<l><seg type="pāda" n="a">saṃsāre 'smiñ jagannātha</seg> <seg type="pāda" n="b">dustare lomaharṣaṇe</seg> </l>
<l><seg type="pāda" n="c">anitye duḥkhabahule</seg> <seg type="pāda" n="d">kadalīdalasaṃnibhe</seg> //</l>
</lg>

<lg xml:id="BrP_178.180">
<l><seg type="pāda" n="a">nirāśraye nirālambe</seg> <seg type="pāda" n="b">jalabudbudacañcale</seg> </l>
<l><seg type="pāda" n="c">sarvopadravasaṃyukte</seg> <seg type="pāda" n="d">dustare cātibhairave</seg> //</l>
</lg>

<lg xml:id="BrP_178.181">
<l><seg type="pāda" n="a">bhramāmi suciraṃ kālaṃ</seg> <seg type="pāda" n="b">māyayā mohitas tava</seg> </l>
<l><seg type="pāda" n="c">na cāntam abhigacchāmi</seg> <seg type="pāda" n="d">viṣayāsaktamānasaḥ</seg> //</l>
</lg>

<lg xml:id="BrP_178.182">
<l><seg type="pāda" n="a">tvām ahaṃ cādya deveśa</seg> <seg type="pāda" n="b">saṃsārabhayapīḍitaḥ</seg> </l>
<l><seg type="pāda" n="c">gato 'smi śaraṇaṃ kṛṣṇa</seg> <seg type="pāda" n="d">mām uddhara bhavārṇavāt</seg> //</l>
</lg>

<lg xml:id="BrP_178.183">
<l><seg type="pāda" n="a">gantum icchāmi paramaṃ</seg> <seg type="pāda" n="b">padaṃ yat te sanātanam</seg> </l>
<l><seg type="pāda" n="c">prasādāt tava deveśa</seg> <seg type="pāda" n="d">punarāvṛttidurlabham</seg> //</l>
</lg>

<milestone unit="speaker" n="śrībhagavān uvāca"/>

<lg xml:id="BrP_178.184">
<l><seg type="pāda" n="a">bhakto 'si me muniśreṣṭha</seg> <seg type="pāda" n="b">mām ārādhaya nityaśaḥ</seg> </l>
<l><seg type="pāda" n="c">matprasādād dhruvaṃ mokṣaṃ</seg> <seg type="pāda" n="d">prāpyasi tvaṃ samīhitam</seg> //</l>
</lg>

<lg xml:id="BrP_178.185">
<l><seg type="pāda" n="a">madbhaktāḥ kṣatriyā vaiśyāḥ</seg> <seg type="pāda" n="b">striyaḥ śūdrāntyajātijāḥ</seg> </l>
<l><seg type="pāda" n="c">prāpnuvanti parāṃ siddhiṃ</seg> <seg type="pāda" n="d">kiṃ punas tvaṃ dvijottama</seg> //</l>
</lg>

<lg xml:id="BrP_178.186">
<l><seg type="pāda" n="a">śvapāko 'pi ca madbhaktaḥ</seg> <seg type="pāda" n="b">samyak śraddhāsamanvitaḥ</seg> </l>
<l><seg type="pāda" n="c">prāpnoty abhimatāṃ siddhim</seg> <seg type="pāda" n="d">anyeṣāṃ tatra kā kathā</seg> //</l>
</lg>

<milestone unit="speaker" n="vyāsa uvāca"/>

<lg xml:id="BrP_178.187">
<l><seg type="pāda" n="a">evam uktvā tu taṃ viprāḥ</seg> <seg type="pāda" n="b">sa devo bhaktavatsalaḥ</seg> </l>
<l><seg type="pāda" n="c">durvijñeyagatir viṣṇus</seg> <seg type="pāda" n="d">tatraivāntaradhīyata</seg> //</l>
</lg>

<lg xml:id="BrP_178.188">
<l><seg type="pāda" n="a">gate tasmin muniśreṣṭhāḥ</seg> <seg type="pāda" n="b">kaṇḍuḥ saṃhṛṣṭamānasaḥ</seg> </l>
<l><seg type="pāda" n="c">sarvān kāmān parityajya</seg> <seg type="pāda" n="d">svasthacitto bhavat punaḥ</seg> //</l>
</lg>

<lg xml:id="BrP_178.189">
<l><seg type="pāda" n="a">sarvendriyāṇi saṃyamya</seg> <seg type="pāda" n="b">nirmamo nirahaṃkṛtiḥ</seg> </l>
<l><seg type="pāda" n="c">ekāgramānasaḥ samyag</seg> <seg type="pāda" n="d">dhyātvā taṃ puruṣottamam</seg> //</l>
</lg>

<lg xml:id="BrP_178.190">
<l><seg type="pāda" n="a">nirlepaṃ nirguṇaṃ śāntaṃ</seg> <seg type="pāda" n="b">sattāmātravyavasthitam</seg> </l>
<l><seg type="pāda" n="c">avāpa paramaṃ mokṣaṃ</seg> <seg type="pāda" n="d">surāṇām api durlabham</seg> //</l>
</lg>

<lg xml:id="BrP_178.191">
<l><seg type="pāda" n="a">yaḥ paṭhec chṛṇuyād vāpi</seg> <seg type="pāda" n="b">kathāṃ kaṇḍor mahātmanaḥ</seg> </l>
<l><seg type="pāda" n="c">vimuktaḥ sarvapāpebhyaḥ</seg> <seg type="pāda" n="d">svargalokaṃ sa gacchati</seg> //</l>
</lg>

<lg xml:id="BrP_178.192">
<l><seg type="pāda" n="a">evaṃ mayā muniśreṣṭhāḥ</seg> <seg type="pāda" n="b">karmabhūmir udāhṛtā</seg> </l>
<l><seg type="pāda" n="c">mokṣakṣetraṃ ca paramaṃ</seg> <seg type="pāda" n="d">devaṃ ca puruṣottamam</seg> //</l>
</lg>

<lg xml:id="BrP_178.193">
<l><seg type="pāda" n="a">ye paśyanti vibhuṃ stuvanti varadaṃ</seg> <seg type="pāda" n="b">dhyāyanti muktipradaṃ</seg> </l>
<l><seg type="pāda" n="c">bhaktyā śrīpuruṣottamākhyam ajaraṃ</seg> <seg type="pāda" n="d">saṃsāraduḥkhāpaham</seg> //</l>
</lg>

<lg xml:id="BrP_178.194">
<l><seg type="pāda" n="a">te bhuktvā manujendrabhogam amalāḥ</seg> <seg type="pāda" n="b">svarge ca divyaṃ sukhaṃ</seg> </l>
<l><seg type="pāda" n="c">paścād yānti samastadoṣarahitāḥ</seg> <seg type="pāda" n="d">sthānaṃ harer avyayam</seg> //</l>
</lg>

<milestone unit="speaker" n="lomaharṣaṇa uvāca"/>

<lg xml:id="BrP_179.1">
<l><seg type="pāda" n="a">vyāsasya vacanaṃ śrutvā</seg> <seg type="pāda" n="b">munayaḥ saṃyatendriyāḥ</seg> </l>
<l><seg type="pāda" n="c">prītā babhūvuḥ saṃhṛṣṭā</seg> <seg type="pāda" n="d">vismitāś ca punaḥ punaḥ</seg> //</l>
</lg>

<milestone unit="speaker" n="munaya ūcuḥ"/>

<lg xml:id="BrP_179.2">
<l><seg type="pāda" n="a">aho bhāratavarṣasya</seg> <seg type="pāda" n="b">tvayā saṃkīrtitā guṇāḥ</seg> </l>
<l><seg type="pāda" n="c">tadvac chrīpuruṣākhyasya</seg> <seg type="pāda" n="d">kṣetrasya puruṣottama</seg> //</l>
</lg>

<lg xml:id="BrP_179.3">
<l><seg type="pāda" n="a">vismayo hi na caikasya</seg> <seg type="pāda" n="b">śrutvā māhātmyam uttamam</seg> </l>
<l><seg type="pāda" n="c">puruṣākhyasya kṣetrasya</seg> <seg type="pāda" n="d">prītiś ca vadatāṃ vara</seg> //</l>
</lg>

<lg xml:id="BrP_179.4">
<l><seg type="pāda" n="a">cirāt prabhṛti cāsmākaṃ</seg> <seg type="pāda" n="b">saṃśayo hṛdi vartate</seg> </l>
<l><seg type="pāda" n="c">tvadṛte saṃśayasyāsya</seg> <seg type="pāda" n="d">cchettā nānyo 'sti bhūtale</seg> //</l>
</lg>

<lg xml:id="BrP_179.5">
<l><seg type="pāda" n="a">utpattiṃ baladevasya</seg> <seg type="pāda" n="b">kṛṣṇasya ca mahītale</seg> </l>
<l><seg type="pāda" n="c">bhadrāyāś caiva kārtsnyena</seg> <seg type="pāda" n="d">pṛcchāmas tvāṃ mahāmune</seg> //</l>
</lg>

<lg xml:id="BrP_179.6">
<l><seg type="pāda" n="a">kimarthaṃ tau samutpannau</seg> <seg type="pāda" n="b">kṛṣṇasaṃkarṣaṇāv ubhau</seg> </l>
<l><seg type="pāda" n="c">vasudevasutau vīrau</seg> <seg type="pāda" n="d">sthitau nandagṛhe mune</seg> //</l>
</lg>

<lg xml:id="BrP_179.7">
<l><seg type="pāda" n="a">niḥsāre mṛtyuloke 'smin</seg> <seg type="pāda" n="b">duḥkhaprāye 'ticañcale</seg> </l>
<l><seg type="pāda" n="c">jalabudbudasaṃkāśe</seg> <seg type="pāda" n="d">bhairave lomaharṣaṇe</seg> //</l>
</lg>

<lg xml:id="BrP_179.8">
<l><seg type="pāda" n="a">viṇmūtrapicchalaṃ kaṣṭaṃ</seg> <seg type="pāda" n="b">saṃkaṭaṃ duḥkhadāyakam</seg> </l>
<l><seg type="pāda" n="c">kathaṃ ghorataraṃ teṣāṃ</seg> <seg type="pāda" n="d">garbhavāsam arocata</seg> //</l>
</lg>

<lg xml:id="BrP_179.9">
<l><seg type="pāda" n="a">yāni karmāṇi cakrus te</seg> <seg type="pāda" n="b">samutpannā mahītale</seg> </l>
<l><seg type="pāda" n="c">vistareṇa mune tāni</seg> <seg type="pāda" n="d">brūhi no vadatāṃ vara</seg> //</l>
</lg>

<lg xml:id="BrP_179.10">
<l><seg type="pāda" n="a">samagraṃ caritaṃ teṣām</seg> <seg type="pāda" n="b">adbhutaṃ cātimānuṣam</seg> </l>
<l><seg type="pāda" n="c">kathaṃ sa bhagavān devaḥ</seg> <seg type="pāda" n="d">sureśaḥ surasattamaḥ</seg> //</l>
</lg>

<lg xml:id="BrP_179.11">
<l><seg type="pāda" n="a">vasudevakule dhīmān</seg> <seg type="pāda" n="b">vāsudevatvam āgataḥ</seg> </l>
<l><seg type="pāda" n="c">amaraiś cāvṛtaṃ puṇyaṃ</seg> <seg type="pāda" n="d">puṇyakṛdbhir alaṃkṛtam</seg> //</l>
</lg>

<lg xml:id="BrP_179.12">
<l><seg type="pāda" n="a">devalokaṃ kim utsṛjya</seg> <seg type="pāda" n="b">martyaloka ihāgataḥ</seg> </l>
<l><seg type="pāda" n="c">devamānuṣayor netā</seg> <seg type="pāda" n="d">dyor bhuvaḥ prabhavo 'vyayaḥ</seg> //</l>
</lg>

<lg xml:id="BrP_179.13">
<l><seg type="pāda" n="a">kimarthaṃ divyam ātmānaṃ</seg> <seg type="pāda" n="b">mānuṣeṣu nyayojayat</seg> </l>
<l><seg type="pāda" n="c">yaś cakraṃ vartayaty eko</seg> <seg type="pāda" n="d">mānuṣāṇām anāmayam</seg> //</l>
</lg>

<lg xml:id="BrP_179.14">
<l><seg type="pāda" n="a">sa mānuṣye kathaṃ buddhiṃ</seg> <seg type="pāda" n="b">cakre cakragadādharaḥ</seg> </l>
<l><seg type="pāda" n="c">gopāyanaṃ yaḥ kurute</seg> <seg type="pāda" n="d">jagataḥ sārvabhautikam</seg> //</l>
</lg>

<lg xml:id="BrP_179.15">
<l><seg type="pāda" n="a">sa kathaṃ gāṃ gato viṣṇur</seg> <seg type="pāda" n="b">gopatvam akarot prabhuḥ</seg> </l>
<l><seg type="pāda" n="c">mahābhūtāni bhūtātmā</seg> <seg type="pāda" n="d">yo dadhāra cakāra ca</seg> //</l>
</lg>

<lg xml:id="BrP_179.16">
<l><seg type="pāda" n="a">śrīgarbhaḥ sa kathaṃ garbhe</seg> <seg type="pāda" n="b">striyā bhūcarayā dhṛtaḥ</seg> </l>
<l><seg type="pāda" n="c">yena lokān kramair jitvā</seg> <seg type="pāda" n="d">tribhir vai tridaśepsayā</seg> //</l>
</lg>

<lg xml:id="BrP_179.17">
<l><seg type="pāda" n="a">sthāpitā jagato mārgās</seg> <seg type="pāda" n="b">trivargāś cābhavaṃs trayaḥ</seg> </l>
<l><seg type="pāda" n="c">yo 'ntakāle jagat pītvā</seg> <seg type="pāda" n="d">kṛtvā toyamayaṃ vapuḥ</seg> //</l>
</lg>

<lg xml:id="BrP_179.18">
<l><seg type="pāda" n="a">lokam ekārṇavaṃ cakre</seg> <seg type="pāda" n="b">dṛśyādṛśyena cātmanā</seg> </l>
<l><seg type="pāda" n="c">yaḥ purāṇaḥ purāṇātmā</seg> <seg type="pāda" n="d">vārāhaṃ rūpam āsthitaḥ</seg> //</l>
</lg>

<lg xml:id="BrP_179.19">
<l><seg type="pāda" n="a">viṣāṇāgreṇa vasudhām</seg> <seg type="pāda" n="b">ujjahārārisūdanaḥ</seg> </l>
<l><seg type="pāda" n="c">yaḥ purā puruhūtārthe</seg> <seg type="pāda" n="d">trailokyam idam avyayam</seg> //</l>
</lg>

<lg xml:id="BrP_179.20">
<l><seg type="pāda" n="a">dadau jitvā vasumatīṃ</seg> <seg type="pāda" n="b">surāṇāṃ surasattamaḥ</seg> </l>
<l><seg type="pāda" n="c">yena saiṃhavapuḥ kṛtvā</seg> <seg type="pāda" n="d">dvidhā kṛtvā ca tat punaḥ</seg> //</l>
</lg>

<lg xml:id="BrP_179.21">
<l><seg type="pāda" n="a">pūrvadaityo mahāvīryo</seg> <seg type="pāda" n="b">hiraṇyakaśipur hataḥ</seg> </l>
<l><seg type="pāda" n="c">yaḥ purā hy analo bhūtvā</seg> <seg type="pāda" n="d">aurvaḥ saṃvartako vibhuḥ</seg> //</l>
</lg>

<lg xml:id="BrP_179.22">
<l><seg type="pāda" n="a">pātālastho 'rṇavarasaṃ</seg> <seg type="pāda" n="b">papau toyamayaṃ hariḥ</seg> </l>
<l><seg type="pāda" n="c">sahasracaraṇaṃ brahma</seg> <seg type="pāda" n="d">sahasrāṃśusahasradam</seg> //</l>
</lg>

<lg xml:id="BrP_179.23">
<l><seg type="pāda" n="a">sahasraśirasaṃ devaṃ</seg> <seg type="pāda" n="b">yam āhur vai yuge yuge</seg> </l>
<l><seg type="pāda" n="c">nābhyāṃ padmaṃ samudbhūtaṃ</seg> <seg type="pāda" n="d">yasya paitāmahaṃ gṛham</seg> //</l>
</lg>

<lg xml:id="BrP_179.24">
<l><seg type="pāda" n="a">ekārṇave nāgaloke</seg> <seg type="pāda" n="b">saddhiraṇmayapaṅkajam</seg> </l>
<l><seg type="pāda" n="c">yena te nihatā daityāḥ</seg> <seg type="pāda" n="d">saṃgrāme tārakāmaye</seg> //</l>
</lg>

<lg xml:id="BrP_179.25">
<l><seg type="pāda" n="a">yena devamayaṃ kṛtvā</seg> <seg type="pāda" n="b">sarvāyudhadharaṃ vapuḥ</seg> </l>
<l><seg type="pāda" n="c">guhāsaṃsthena cotsiktaḥ</seg> <seg type="pāda" n="d">kālanemir nipātitaḥ</seg> //</l>
</lg>

<lg xml:id="BrP_179.26">
<l><seg type="pāda" n="a">uttarānte samudrasya</seg> <seg type="pāda" n="b">kṣīrodasyāmṛtodadhau</seg> </l>
<l><seg type="pāda" n="c">yaḥ śete śāśvataṃ yogam</seg> <seg type="pāda" n="d">āsthāya timiraṃ mahat</seg> //</l>
</lg>

<lg xml:id="BrP_179.27">
<l><seg type="pāda" n="a">surāraṇī garbham adhatta divyaṃ</seg> <lb/><seg type="pāda" n="b">tapaḥprakarṣād aditiḥ purāṇam</seg></l>
<l><seg type="pāda" n="c">śakraṃ ca yo daityagaṇāvaruddhaṃ</seg> <lb/><seg type="pāda" n="d">garbhāvadhānena kṛtaṃ cakāra</seg></l>
</lg>

<lg xml:id="BrP_179.28">
<l><seg type="pāda" n="a">padāni yo yogamayāni kṛtvā</seg> <lb/><seg type="pāda" n="b">cakāra daityān salileśayasthān</seg></l>
<l><seg type="pāda" n="c">kṛtvā ca devāṃs tridaśeśvarāṃs tu</seg> <lb/><seg type="pāda" n="d">cakre sureśaṃ puruhūtam eva</seg></l>
</lg>

<lg xml:id="BrP_179.29">
<l><seg type="pāda" n="a">gārhapatyena vidhinā</seg> <seg type="pāda" n="b">anvāhāryeṇa karmaṇā</seg> </l>
<l><seg type="pāda" n="c">agnim āhavanīyaṃ ca</seg> <seg type="pāda" n="d">vedaṃ dīkṣāṃ samid dhruvam</seg> //</l>
</lg>

<lg xml:id="BrP_179.30">
<l><seg type="pāda" n="a">prokṣaṇīyaṃ sruvaṃ caiva</seg> <seg type="pāda" n="b">āvabhṛthyaṃ tathaiva ca</seg> </l>
<l><seg type="pāda" n="c">avākpāṇis tu yaś cakre</seg> <seg type="pāda" n="d">havyabhāgabhujas tathā</seg> //</l>
</lg>

<lg xml:id="BrP_179.31">
<l><seg type="pāda" n="a">havyādāṃś ca surāṃś cakre</seg> <seg type="pāda" n="b">kavyādāṃś ca pitṝn atha</seg> </l>
<l><seg type="pāda" n="c">bhogārthe yajñavidhinā</seg> <seg type="pāda" n="d">'yojayad yajñakarmaṇi</seg> //</l>
</lg>

<lg xml:id="BrP_179.32">
<l><seg type="pāda" n="a">pātrāṇi dakṣiṇāṃ dīkṣāṃ</seg> <seg type="pāda" n="b">carūṃś colūkhalāni ca</seg> </l>
<l><seg type="pāda" n="c">yūpaṃ samit sruvaṃ somaṃ</seg> <seg type="pāda" n="d">pavitrān paridhīn api</seg> //</l>
</lg>

<lg xml:id="BrP_179.33">
<l><seg type="pāda" n="a">yajñiyāni ca dravyāṇi</seg> <seg type="pāda" n="b">camasāṃś ca tathāparān</seg> </l>
<l><seg type="pāda" n="c">sadasyān yajamānāṃś ca</seg> <seg type="pāda" n="d">medhādīṃś ca kratūttamān</seg> //</l>
</lg>

<lg xml:id="BrP_179.34">
<l><seg type="pāda" n="a">vibabhāja purā yas tu</seg> <seg type="pāda" n="b">pārameṣṭhyena karmaṇā</seg> </l>
<l><seg type="pāda" n="c">yugānurūpaṃ yaḥ kṛtvā</seg> <seg type="pāda" n="d">lokān anuparākramāt</seg> //</l>
</lg>

<lg xml:id="BrP_179.35">
<l><seg type="pāda" n="a">kṣaṇā nimeṣāḥ kāṣṭhāś ca</seg> <seg type="pāda" n="b">kalās traikālyam eva ca</seg> </l>
<l><seg type="pāda" n="c">muhūrtās tithayo māsā</seg> <seg type="pāda" n="d">dinaṃ saṃvatsaras tathā</seg> //</l>
</lg>

<lg xml:id="BrP_179.36">
<l><seg type="pāda" n="a">ṛtavaḥ kālayogāś ca</seg> <seg type="pāda" n="b">pramāṇaṃ trividhaṃ triṣu</seg> </l>
<l><seg type="pāda" n="c">āyuḥkṣetrāṇy upacayo</seg> <seg type="pāda" n="d">lakṣaṇaṃ rūpasauṣṭhavam</seg> //</l>
</lg>

<lg xml:id="BrP_179.37">
<l><seg type="pāda" n="a">trayo lokās trayo devās</seg> <seg type="pāda" n="b">traividyaṃ pāvakās trayaḥ</seg> </l>
<l><seg type="pāda" n="c">traikālyaṃ trīṇi karmāṇi</seg> <seg type="pāda" n="d">trayo varṇās trayo guṇāḥ</seg> //</l>
</lg>

<lg xml:id="BrP_179.38">
<l><seg type="pāda" n="a">sṛṣṭā lokāḥ purā sarve</seg> <seg type="pāda" n="b">yenānantena karmaṇā</seg> </l>
<l><seg type="pāda" n="c">sarvabhūtagataḥ sraṣṭā</seg> <seg type="pāda" n="d">sarvabhūtaguṇātmakaḥ</seg> //</l>
</lg>

<lg xml:id="BrP_179.39">
<l><seg type="pāda" n="a">nṛṇām indriyapūrveṇa</seg> <seg type="pāda" n="b">yogena ramate ca yaḥ</seg> </l>
<l><seg type="pāda" n="c">gatāgatābhyāṃ yogena</seg> <seg type="pāda" n="d">ya eva vidhir īśvaraḥ</seg> //</l>
</lg>

<lg xml:id="BrP_179.40">
<l><seg type="pāda" n="a">yo gatir dharmayuktānām</seg> <seg type="pāda" n="b">agatiḥ pāpakarmaṇām</seg> </l>
<l><seg type="pāda" n="c">cāturvarṇyasya prabhavaś</seg> <seg type="pāda" n="d">cāturvarṇyasya rakṣitā</seg> //</l>
</lg>

<lg xml:id="BrP_179.41">
<l><seg type="pāda" n="a">cāturvidyasya yo vettā</seg> <seg type="pāda" n="b">cāturāśramyasaṃśrayaḥ</seg> </l>
<l><seg type="pāda" n="c">digantaraṃ nabho bhūmir</seg> <seg type="pāda" n="d">vāyur vāpi vibhāvasuḥ</seg> //</l>
</lg>

<lg xml:id="BrP_179.42">
<l><seg type="pāda" n="a">candrasūryamayaṃ jyotir</seg> <seg type="pāda" n="b">yugeśaḥ kṣaṇadācaraḥ</seg> </l>
<l><seg type="pāda" n="c">yaḥ paraṃ śrūyate jyotir</seg> <seg type="pāda" n="d">yaḥ paraṃ śrūyate tapaḥ</seg> //</l>
</lg>

<lg xml:id="BrP_179.43">
<l><seg type="pāda" n="a">yaṃ paraṃ prāhur aparaṃ</seg> <seg type="pāda" n="b">yaḥ paraḥ paramātmavān</seg> </l>
<l><seg type="pāda" n="c">ādityānāṃ tu yo devo</seg> <seg type="pāda" n="d">yaś ca daityāntako vibhuḥ</seg> //</l>
</lg>

<lg xml:id="BrP_179.44">
<l><seg type="pāda" n="a">yugānteṣv antako yaś ca</seg> <seg type="pāda" n="b">yaś ca lokāntakāntakaḥ</seg> </l>
<l><seg type="pāda" n="c">setur yo lokasetūnāṃ</seg> <seg type="pāda" n="d">medhyo yo medhyakarmaṇām</seg> //</l>
</lg>

<lg xml:id="BrP_179.45">
<l><seg type="pāda" n="a">vedyo yo vedaviduṣāṃ</seg> <seg type="pāda" n="b">prabhur yaḥ prabhavātmanām</seg> </l>
<l><seg type="pāda" n="c">somabhūtaś ca saumyānām</seg> <seg type="pāda" n="d">agnibhūto 'gnivarcasām</seg> //</l>
</lg>

<lg xml:id="BrP_179.46">
<l><seg type="pāda" n="a">yaḥ śakrāṇām īśabhūtas</seg> <seg type="pāda" n="b">tapobhūtas tapasvinām</seg> </l>
<l><seg type="pāda" n="c">vinayo nayavṛttīnāṃ</seg> <seg type="pāda" n="d">tejas tejasvinām api</seg> //</l>
</lg>

<lg xml:id="BrP_179.47">
<l><seg type="pāda" n="a">vigraho vigrahārhāṇāṃ</seg> <seg type="pāda" n="b">gatir gatimatām api</seg> </l>
<l><seg type="pāda" n="c">ākāśaprabhavo vāyur</seg> <seg type="pāda" n="d">vāyoḥ prāṇād dhutāśanaḥ</seg> //</l>
</lg>

<lg xml:id="BrP_179.48">
<l><seg type="pāda" n="a">divo hutāśanaḥ prāṇaḥ</seg> <seg type="pāda" n="b">prāṇo 'gnir madhusūdanaḥ</seg> </l>
<l><seg type="pāda" n="c">rasāc choṇitasaṃbhūtiḥ</seg> <seg type="pāda" n="d">śoṇitān māṃsam ucyate</seg> //</l>
</lg>

<lg xml:id="BrP_179.49">
<l><seg type="pāda" n="a">māṃsāt tu medaso janma</seg> <seg type="pāda" n="b">medaso 'sthi nirucyate</seg> </l>
<l><seg type="pāda" n="c">asthno majjā samabhavan</seg> <seg type="pāda" n="d">majjātaḥ śukrasaṃbhavaḥ</seg> //</l>
</lg>

<lg xml:id="BrP_179.50">
<l><seg type="pāda" n="a">śukrād garbhaḥ samabhavad</seg> <seg type="pāda" n="b">rasamūlena karmaṇā</seg> </l>
<l><seg type="pāda" n="c">tatrāpāṃ prathamo bhāgaḥ</seg> <seg type="pāda" n="d">sa saumyo rāśir ucyate</seg> //</l>
</lg>

<lg xml:id="BrP_179.51">
<l><seg type="pāda" n="a">garbhoṣmasaṃbhavo jñeyo</seg> <seg type="pāda" n="b">dvitīyo rāśir ucyate</seg> </l>
<l><seg type="pāda" n="c">śukraṃ somātmakaṃ vidyād</seg> <seg type="pāda" n="d">ārtavaṃ pāvakātmakam</seg> //</l>
</lg>

<lg xml:id="BrP_179.52">
<l><seg type="pāda" n="a">bhāvā rasānugāś caiṣāṃ</seg> <seg type="pāda" n="b">bīje ca śaśipāvakau</seg> </l>
<l><seg type="pāda" n="c">kaphavarge bhavec chukraṃ</seg> <seg type="pāda" n="d">pittavarge ca śoṇitam</seg> //</l>
</lg>

<lg xml:id="BrP_179.53">
<l><seg type="pāda" n="a">kaphasya hṛdayaṃ sthānaṃ</seg> <seg type="pāda" n="b">nābhyāṃ pittaṃ pratiṣṭhitam</seg> </l>
<l><seg type="pāda" n="c">dehasya madhye hṛdayaṃ</seg> <seg type="pāda" n="d">sthānaṃ tan manasaḥ smṛtam</seg> //</l>
</lg>

<lg xml:id="BrP_179.54">
<l><seg type="pāda" n="a">nābhikoṣṭhāntaraṃ yat tu</seg> <seg type="pāda" n="b">tatra devo hutāśanaḥ</seg> </l>
<l><seg type="pāda" n="c">manaḥ prajāpatir jñeyaḥ</seg> <seg type="pāda" n="d">kaphaḥ somo vibhāvyate</seg> //</l>
</lg>

<lg xml:id="BrP_179.55">
<l><seg type="pāda" n="a">pittam agniḥ smṛtaṃ tv evam</seg> <seg type="pāda" n="b">agnisomātmakaṃ jagat</seg> </l>
<l><seg type="pāda" n="c">evaṃ pravartite garbhe</seg> <seg type="pāda" n="d">vardhite 'rbudasaṃnibhe</seg> //</l>
</lg>

<lg xml:id="BrP_179.56">
<l><seg type="pāda" n="a">vāyuḥ praveśaṃ saṃcakre</seg> <seg type="pāda" n="b">saṃgataḥ paramātmanaḥ</seg> </l>
<l><seg type="pāda" n="c">sa pañcadhā śarīrastho</seg> <seg type="pāda" n="d">bhidyate vartate punaḥ</seg> //</l>
</lg>

<lg xml:id="BrP_179.57">
<l><seg type="pāda" n="a">prāṇāpānau samānaś ca</seg> <seg type="pāda" n="b">udāno vyāna eva ca</seg> </l>
<l><seg type="pāda" n="c">prāṇo 'sya paramātmānaṃ</seg> <seg type="pāda" n="d">vardhayan parivartate</seg> //</l>
</lg>

<lg xml:id="BrP_179.58">
<l><seg type="pāda" n="a">apānaḥ paścimaṃ kāyam</seg> <seg type="pāda" n="b">udāno 'rdhaṃ śarīriṇaḥ</seg> </l>
<l><seg type="pāda" n="c">vyānas tu vyāpyate yena</seg> <seg type="pāda" n="d">samānaḥ saṃnivartate</seg> //</l>
</lg>

<lg xml:id="BrP_179.59">
<l><seg type="pāda" n="a">bhūtāvāptis tatas tasya</seg> <seg type="pāda" n="b">jāyetendriyagocarā</seg> </l>
<l><seg type="pāda" n="c">pṛthivī vāyur ākāśam</seg> <seg type="pāda" n="d">āpo jyotiś ca pañcamam</seg> //</l>
</lg>

<lg xml:id="BrP_179.60">
<l><seg type="pāda" n="a">tasyendriyaniviṣṭāni</seg> <seg type="pāda" n="b">svaṃ svaṃ bhāgaṃ pracakrire</seg> </l>
<l><seg type="pāda" n="c">pārthivaṃ deham āhus tu</seg> <seg type="pāda" n="d">prāṇātmānaṃ ca mārutam</seg> //</l>
</lg>

<lg xml:id="BrP_179.61">
<l><seg type="pāda" n="a">chidrāṇy ākāśayonīni</seg> <seg type="pāda" n="b">jalāt srāvaḥ pravartate</seg> </l>
<l><seg type="pāda" n="c">jyotiś cakṣūṃṣi tejaś ca</seg> <seg type="pāda" n="d">ātmā teṣāṃ manaḥ smṛtam</seg> //</l>
</lg>

<lg xml:id="BrP_179.62">
<l><seg type="pāda" n="a">grāmāś ca viṣayāś caiva</seg> <seg type="pāda" n="b">yasya vīryāt pravartitāḥ</seg> </l>
<l><seg type="pāda" n="c">ity etān puruṣaḥ sarvān</seg> <seg type="pāda" n="d">sṛjaṃl lokān sanātanaḥ</seg> //</l>
</lg>

<lg xml:id="BrP_179.63">
<l><seg type="pāda" n="a">naidhane 'smin kathaṃ loke</seg> <seg type="pāda" n="b">naratvaṃ viṣṇur āgataḥ</seg> </l>
<l><seg type="pāda" n="c">eṣa naḥ saṃśayo brahmann</seg> <seg type="pāda" n="d">eṣa no vismayo mahān</seg> //</l>
</lg>

<lg xml:id="BrP_179.64">
<l><seg type="pāda" n="a">kathaṃ gatir gatimatām</seg> <seg type="pāda" n="b">āpanno mānuṣīṃ tanum</seg> </l>
<l><seg type="pāda" n="c">āścaryaṃ paramaṃ viṣṇur</seg> <seg type="pāda" n="d">devair daityaiś ca kathyate</seg> //</l>
</lg>

<lg xml:id="BrP_179.65">
<l><seg type="pāda" n="a">viṣṇor utpattim āścaryaṃ</seg> <seg type="pāda" n="b">kathayasva mahāmune</seg> </l>
<l><seg type="pāda" n="c">prakhyātabalavīryasya</seg> <seg type="pāda" n="d">viṣṇor amitatejasaḥ</seg> //</l>
</lg>

<lg xml:id="BrP_179.66">
<l><seg type="pāda" n="a">karmaṇāścaryabhūtasya</seg> <seg type="pāda" n="b">viṣṇos tattvam ihocyatām</seg> </l>
<l><seg type="pāda" n="c">kathaṃ sa devo devānām</seg> <seg type="pāda" n="d">ārtihā puruṣottamaḥ</seg> //</l>
</lg>

<lg xml:id="BrP_179.67">
<l><seg type="pāda" n="a">sarvavyāpī jagannāthaḥ</seg> <seg type="pāda" n="b">sarvalokamaheśvaraḥ</seg> </l>
<l><seg type="pāda" n="c">sargasthityantakṛd devaḥ</seg> <seg type="pāda" n="d">sarvalokasukhāvahaḥ</seg> //</l>
</lg>

<lg xml:id="BrP_179.68">
<l><seg type="pāda" n="a">akṣayaḥ śāśvato 'nantaḥ</seg> <seg type="pāda" n="b">kṣayavṛddhivivarjitaḥ</seg> </l>
<l><seg type="pāda" n="c">nirlepo nirguṇaḥ sūkṣmo</seg> <seg type="pāda" n="d">nirvikāro nirañjanaḥ</seg> //</l>
</lg>

<lg xml:id="BrP_179.69">
<l><seg type="pāda" n="a">sarvopādhivinirmuktaḥ</seg> <seg type="pāda" n="b">sattāmātravyavasthitaḥ</seg> </l>
<l><seg type="pāda" n="c">avikārī vibhur nityaḥ</seg> <seg type="pāda" n="d">paramātmā sanātanaḥ</seg> //</l>
</lg>

<lg xml:id="BrP_179.70">
<l><seg type="pāda" n="a">acalo nirmalo vyāpī</seg> <seg type="pāda" n="b">nityatṛpto nirāśrayaḥ</seg> </l>
<l><seg type="pāda" n="c">viśuddhaṃ śrūyate yasya</seg> <seg type="pāda" n="d">haritvaṃ ca kṛte yuge</seg> //</l>
</lg>

<lg xml:id="BrP_179.71">
<l><seg type="pāda" n="a">vaikuṇṭhatvaṃ ca deveṣu</seg> <seg type="pāda" n="b">kṛṣṇatvaṃ mānuṣeṣu ca</seg> </l>
<l><seg type="pāda" n="c">īśvarasya hi tasyemāṃ</seg> <seg type="pāda" n="d">gahanāṃ karmaṇo gatim</seg> //</l>
</lg>

<lg xml:id="BrP_179.72">
<l><seg type="pāda" n="a">samatītāṃ bhaviṣyaṃ ca</seg> <seg type="pāda" n="b">śrotum icchā pravartate</seg> </l>
<l><seg type="pāda" n="c">avyakto vyaktaliṅgastho</seg> <seg type="pāda" n="d">ya eṣa bhagavān prabhuḥ</seg> //</l>
</lg>

<lg xml:id="BrP_179.73">
<l><seg type="pāda" n="a">nārāyaṇo hy anantātmā</seg> <seg type="pāda" n="b">prabhavo 'vyaya eva ca</seg> </l>
<l><seg type="pāda" n="c">eṣa nārāyaṇo bhūtvā</seg> <seg type="pāda" n="d">harir āsīt sanātanaḥ</seg> //</l>
</lg>

<lg xml:id="BrP_179.74">
<l><seg type="pāda" n="a">brahmā śakraś ca rudraś ca</seg> <seg type="pāda" n="b">dharmaḥ śukro bṛhaspatiḥ</seg> </l>
<l><seg type="pāda" n="c">pradhānātmā purā hy eṣa</seg> <seg type="pāda" n="d">brahmāṇam asṛjat prabhuḥ</seg> //</l>
</lg>

<lg xml:id="BrP_179.75">
<l><seg type="pāda" n="a">so 'sṛjat pūrvapuruṣaḥ</seg> <seg type="pāda" n="b">purā kalpe prajāpatīn</seg> </l>
<l><seg type="pāda" n="c">evaṃ sa bhagavān viṣṇuḥ</seg> <seg type="pāda" n="d">sarvalokamaheśvaraḥ</seg> </l>
<l><seg type="pāda" n="e">kimarthaṃ martyaloke 'smin</seg> <seg type="pāda" n="f">yāto yadukule hariḥ</seg> //</l>
</lg>

<milestone unit="speaker" n="vyāsa uvāca"/>

<lg xml:id="BrP_180.1">
<l><seg type="pāda" n="a">namaskṛtvā sureśāya</seg> <seg type="pāda" n="b">viṣṇave prabhaviṣṇave</seg> </l>
<l><seg type="pāda" n="c">puruṣāya purāṇāya</seg> <seg type="pāda" n="d">śāśvatāyāvyayāya ca</seg> //</l>
</lg>

<lg xml:id="BrP_180.2">
<l><seg type="pāda" n="a">caturvyūhātmane tasmai</seg> <seg type="pāda" n="b">nirguṇāya guṇāya ca</seg> </l>
<l><seg type="pāda" n="c">variṣṭhāya gariṣṭhāya</seg> <seg type="pāda" n="d">vareṇyāyāmitāya ca</seg> //</l>
</lg>

<lg xml:id="BrP_180.3">
<l><seg type="pāda" n="a">yajñāṅgāyākhilāṅgāya</seg> <seg type="pāda" n="b">devādyair īpsitāya ca</seg> </l>
<l><seg type="pāda" n="c">yasmād aṇutaraṃ nāsti</seg> <seg type="pāda" n="d">yasmān nāsti bṛhattaram</seg> //</l>
</lg>

<lg xml:id="BrP_180.4">
<l><seg type="pāda" n="a">yena viśvam idaṃ vyāptam</seg> <seg type="pāda" n="b">ajena sacarācaram</seg> </l>
<l><seg type="pāda" n="c">āvirbhāvatirobhāva</seg><seg type="pāda" n="d">dṛṣṭādṛṣṭavilakṣaṇam</seg> //</l>
</lg>

<lg xml:id="BrP_180.5">
<l><seg type="pāda" n="a">vadanti yat sṛṣṭam iti</seg> <seg type="pāda" n="b">tathaivāpy upasaṃhṛtam</seg> </l>
<l><seg type="pāda" n="c">brahmaṇe cādidevāya</seg> <seg type="pāda" n="d">namaskṛtya samādhinā</seg> //</l>
</lg>

<lg xml:id="BrP_180.6">
<l><seg type="pāda" n="a">avikārāya śuddhāya</seg> <seg type="pāda" n="b">nityāya paramātmane</seg> </l>
<l><seg type="pāda" n="c">sadaikarūparūpāya</seg> <seg type="pāda" n="d">jiṣṇave viṣṇave namaḥ</seg> //</l>
</lg>

<lg xml:id="BrP_180.7">
<l><seg type="pāda" n="a">namo hiraṇyagarbhāya</seg> <seg type="pāda" n="b">haraye śaṃkarāya ca</seg> </l>
<l><seg type="pāda" n="c">vāsudevāya tārāya</seg> <seg type="pāda" n="d">sargasthityantakāriṇe</seg> //</l>
</lg>

<lg xml:id="BrP_180.8">
<l><seg type="pāda" n="a">ekānekasvarūpāya</seg> <seg type="pāda" n="b">sthūlasūkṣmātmane namaḥ</seg> </l>
<l><seg type="pāda" n="c">avyaktavyaktabhūtāya</seg> <seg type="pāda" n="d">viṣṇave muktihetave</seg> //</l>
</lg>

<lg xml:id="BrP_180.9">
<l><seg type="pāda" n="a">sargasthitivināśānāṃ</seg> <seg type="pāda" n="b">jagato yo jaganmayaḥ</seg> </l>
<l><seg type="pāda" n="c">mūlabhūto namas tasmai</seg> <seg type="pāda" n="d">viṣṇave paramātmane</seg> //</l>
</lg>

<lg xml:id="BrP_180.10">
<l><seg type="pāda" n="a">ādhārabhūtaṃ viśvasyāpy</seg> <seg type="pāda" n="b">aṇīyāṃsam aṇīyasām</seg> </l>
<l><seg type="pāda" n="c">praṇamya sarvabhūtastham</seg> <seg type="pāda" n="d">acyutaṃ puruṣottamam</seg> //</l>
</lg>

<lg xml:id="BrP_180.11">
<l><seg type="pāda" n="a">jñānasvarūpam atyantaṃ</seg> <seg type="pāda" n="b">nirmalaṃ paramārthataḥ</seg> </l>
<l><seg type="pāda" n="c">tam evārthasvarūpeṇa</seg> <seg type="pāda" n="d">bhrāntidarśanataḥ sthitam</seg> //</l>
</lg>

<lg xml:id="BrP_180.12">
<l><seg type="pāda" n="a">viṣṇuṃ grasiṣṇuṃ viśvasya</seg> <seg type="pāda" n="b">sthitisarge tathā prabhum</seg> </l>
<l><seg type="pāda" n="c">anādiṃ jagatām īśam</seg> <seg type="pāda" n="d">ajam akṣayam avyayam</seg> //</l>
</lg>

<lg xml:id="BrP_180.13">
<l><seg type="pāda" n="a">kathayāmi yathā pūrvaṃ</seg> <seg type="pāda" n="b">yakṣādyair munisattamaiḥ</seg> </l>
<l><seg type="pāda" n="c">pṛṣṭaḥ provāca bhagavān</seg> <seg type="pāda" n="d">abjayoniḥ pitāmahaḥ</seg> //</l>
</lg>

<lg xml:id="BrP_180.14">
<l><seg type="pāda" n="a">ṛksāmāny udgiran vaktrair</seg> <seg type="pāda" n="b">yaḥ punāti jagattrayam</seg> </l>
<l><seg type="pāda" n="c">praṇipatya tatheśānam</seg> <seg type="pāda" n="d">ekārṇavavinirgatam</seg> //</l>
</lg>

<lg xml:id="BrP_180.15">
<l><seg type="pāda" n="a">yasyāsuragaṇā yajñān</seg> <seg type="pāda" n="b">vilumpanti na yājinām</seg> </l>
<l><seg type="pāda" n="c">pravakṣyāmi mataṃ kṛtsnaṃ</seg> <seg type="pāda" n="d">brahmaṇo 'vyaktajanmanaḥ</seg> //</l>
</lg>

<lg xml:id="BrP_180.16">
<l><seg type="pāda" n="a">yena sṛṣṭiṃ samuddiśya</seg> <seg type="pāda" n="b">dharmādyāḥ prakaṭīkṛtāḥ</seg> </l>
<l><seg type="pāda" n="c">āpo nārā iti proktā</seg> <seg type="pāda" n="d">munibhis tattvadarśibhiḥ</seg> //</l>
</lg>

<lg xml:id="BrP_180.17">
<l><seg type="pāda" n="a">ayanaṃ tasya tāḥ pūrvaṃ</seg> <seg type="pāda" n="b">tena nārāyaṇaḥ smṛtaḥ</seg> </l>
<l><seg type="pāda" n="c">sa devo bhagavān sarvaṃ</seg> <seg type="pāda" n="d">vyāpya nārāyaṇo vibhuḥ</seg> //</l>
</lg>

<lg xml:id="BrP_180.18">
<l><seg type="pāda" n="a">caturdhā saṃsthito brahmā</seg> <seg type="pāda" n="b">saguṇo nirguṇas tathā</seg> </l>
<l><seg type="pāda" n="c">ekā mūrtir anuddeśyā</seg> <seg type="pāda" n="d">śuklāṃ paśyanti tāṃ budhāḥ</seg> //</l>
</lg>

<lg xml:id="BrP_180.19">
<l><seg type="pāda" n="a">jvālāmālāvanaddhāṅgī</seg> <seg type="pāda" n="b">niṣṭhā sā yogināṃ parā</seg> </l>
<l><seg type="pāda" n="c">dūrasthā cāntikasthā ca</seg> <seg type="pāda" n="d">vijñeyā sā guṇātigā</seg> //</l>
</lg>

<lg xml:id="BrP_180.20">
<l><seg type="pāda" n="a">vāsudevābhidhānāsau</seg> <seg type="pāda" n="b">nirmamatvena dṛśyate</seg> </l>
<l><seg type="pāda" n="c">rūpavarṇādayas tasyā</seg> <seg type="pāda" n="d">na bhāvāḥ kalpanāmayāḥ</seg> //</l>
</lg>

<lg xml:id="BrP_180.21">
<l><seg type="pāda" n="a">āste ca sā sadā śuddhā</seg> <seg type="pāda" n="b">supratiṣṭhaikarūpiṇī</seg> </l>
<l><seg type="pāda" n="c">dvitīyā pṛthivīṃ mūrdhnā</seg> <seg type="pāda" n="d">śeṣākhyā dhārayaty adhaḥ</seg> //</l>
</lg>

<lg xml:id="BrP_180.22">
<l><seg type="pāda" n="a">tāmasī sā samākhyātā</seg> <seg type="pāda" n="b">tiryaktvaṃ samupāgatā</seg> </l>
<l><seg type="pāda" n="c">tṛtīyā karma kurute</seg> <seg type="pāda" n="d">prajāpālanatatparā</seg> //</l>
</lg>

<lg xml:id="BrP_180.23">
<l><seg type="pāda" n="a">sattvodriktā tu sā jñeyā</seg> <seg type="pāda" n="b">dharmasaṃsthānakāriṇī</seg> </l>
<l><seg type="pāda" n="c">caturthī jalamadhyasthā</seg> <seg type="pāda" n="d">śete pannagatalpagā</seg> //</l>
</lg>

<lg xml:id="BrP_180.24">
<l><seg type="pāda" n="a">rajas tasyā guṇaḥ sargaṃ</seg> <seg type="pāda" n="b">sā karoti sadaiva hi</seg> </l>
<l><seg type="pāda" n="c">yā tṛtīyā harer mūrtiḥ</seg> <seg type="pāda" n="d">prajāpālanatatparā</seg> //</l>
</lg>

<lg xml:id="BrP_180.25">
<l><seg type="pāda" n="a">sā tu dharmavyavasthānaṃ</seg> <seg type="pāda" n="b">karoti niyataṃ bhuvi</seg> </l>
<l><seg type="pāda" n="c">proddhatān asurān hanti</seg> <seg type="pāda" n="d">dharmavyucchittikāriṇaḥ</seg> //</l>
</lg>

<lg xml:id="BrP_180.26">
<l><seg type="pāda" n="a">pāti devān sagandharvān</seg> <seg type="pāda" n="b">dharmarakṣāparāyaṇān</seg> </l>
<l><seg type="pāda" n="c">yadā yadā ca dharmasya</seg> <seg type="pāda" n="d">glāniḥ samupajāyate</seg> //</l>
</lg>

<lg xml:id="BrP_180.27">
<l><seg type="pāda" n="a">abhyutthānam adharmasya</seg> <seg type="pāda" n="b">tadātmānaṃ sṛjaty asau</seg> </l>
<l><seg type="pāda" n="c">bhūtvā purā varāheṇa</seg> <seg type="pāda" n="d">tuṇḍenāpo nirasya ca</seg> //</l>
</lg>

<lg xml:id="BrP_180.28">
<l><seg type="pāda" n="a">ekayā daṃṣṭrayotkhātā</seg> <seg type="pāda" n="b">nalinīva vasuṃdharā</seg> </l>
<l><seg type="pāda" n="c">kṛtvā nṛsiṃharūpaṃ ca</seg> <seg type="pāda" n="d">hiraṇyakaśipur hataḥ</seg> //</l>
</lg>

<lg xml:id="BrP_180.29">
<l><seg type="pāda" n="a">vipracittimukhāś cānye</seg> <seg type="pāda" n="b">dānavā vinipātitāḥ</seg> </l>
<l><seg type="pāda" n="c">vāmanaṃ rūpam āsthāya</seg> <seg type="pāda" n="d">baliṃ saṃyamya māyayā</seg> //</l>
</lg>

<lg xml:id="BrP_180.30">
<l><seg type="pāda" n="a">trailokyaṃ krāntavān eva</seg> <seg type="pāda" n="b">vinirjitya diteḥ sutān</seg> </l>
<l><seg type="pāda" n="c">bhṛgor vaṃśe samutpanno</seg> <seg type="pāda" n="d">jāmadagnyaḥ pratāpavān</seg> //</l>
</lg>

<lg xml:id="BrP_180.31">
<l><seg type="pāda" n="a">jaghāna kṣatriyān rāmaḥ</seg> <seg type="pāda" n="b">pitur vadham anusmaran</seg> </l>
<l><seg type="pāda" n="c">tathātritanayo bhūtvā</seg> <seg type="pāda" n="d">dattātreyaḥ pratāpavān</seg> //</l>
</lg>

<lg xml:id="BrP_180.32">
<l><seg type="pāda" n="a">yogam aṣṭāṅgam ācakhyāv</seg> <seg type="pāda" n="b">alarkāya mahātmane</seg> </l>
<l><seg type="pāda" n="c">rāmo dāśarathir bhūtvā</seg> <seg type="pāda" n="d">sa tu devaḥ pratāpavān</seg> //</l>
</lg>

<lg xml:id="BrP_180.33">
<l><seg type="pāda" n="a">jaghāna rāvaṇaṃ saṃkhye</seg> <seg type="pāda" n="b">trailokyasya bhayaṃkaram</seg> </l>
<l><seg type="pāda" n="c">yadā caikārṇave supto</seg> <seg type="pāda" n="d">devadevo jagatpatiḥ</seg> //</l>
</lg>

<lg xml:id="BrP_180.34">
<l><seg type="pāda" n="a">sahasrayugaparyantaṃ</seg> <seg type="pāda" n="b">nāgaparyaṅkago vibhuḥ</seg> </l>
<l><seg type="pāda" n="c">yoganidrāṃ samāsthāya</seg> <seg type="pāda" n="d">sve mahimni vyavasthitaḥ</seg> //</l>
</lg>

<lg xml:id="BrP_180.35">
<l><seg type="pāda" n="a">trailokyam udare kṛtvā</seg> <seg type="pāda" n="b">jagat sthāvarajaṅgamam</seg> </l>
<l><seg type="pāda" n="c">janalokagataiḥ siddhaiḥ</seg> <seg type="pāda" n="d">stūyamāno maharṣibhiḥ</seg> //</l>
</lg>

<lg xml:id="BrP_180.36">
<l><seg type="pāda" n="a">tasya nābhau samutpannaṃ</seg> <seg type="pāda" n="b">padmaṃ dikpattramaṇḍitam</seg> </l>
<l><seg type="pāda" n="c">marutkiñjalkasaṃyuktaṃ</seg> <seg type="pāda" n="d">gṛhaṃ paitāmahaṃ varam</seg> //</l>
</lg>

<lg xml:id="BrP_180.37">
<l><seg type="pāda" n="a">yatra brahmā samutpanno</seg> <seg type="pāda" n="b">devadevaś caturmukhaḥ</seg> </l>
<l><seg type="pāda" n="c">tadā karṇamalodbhūtau</seg> <seg type="pāda" n="d">dānavau madhukaiṭabhau</seg> //</l>
</lg>

<lg xml:id="BrP_180.38">
<l><seg type="pāda" n="a">mahābalau mahāvīryau</seg> <seg type="pāda" n="b">brahmāṇaṃ hantum udyatau</seg> </l>
<l><seg type="pāda" n="c">jaghāna tau durādharṣau</seg> <seg type="pāda" n="d">utthāya śayanodadheḥ</seg> //</l>
</lg>

<lg xml:id="BrP_180.39">
<l><seg type="pāda" n="a">evamādīṃs tathaivānyān</seg> <seg type="pāda" n="b">asaṃkhyātum ihotsahe</seg> </l>
<l><seg type="pāda" n="c">avatāro hy ajasyeha</seg> <seg type="pāda" n="d">māthuraḥ sāṃpratas tv ayam</seg> //</l>
</lg>

<lg xml:id="BrP_180.40">
<l><seg type="pāda" n="a">iti sā sāttvikī mūrtir</seg> <seg type="pāda" n="b">avatāraṃ karoti ca</seg> </l>
<l><seg type="pāda" n="c">pradyumneti samākhyātā</seg> <seg type="pāda" n="d">rakṣākarmaṇy avasthitā</seg> //</l>
</lg>

<lg xml:id="BrP_180.41">
<l><seg type="pāda" n="a">devatve 'tha manuṣyatve</seg> <seg type="pāda" n="b">tiryagyonau ca saṃsthitā</seg> </l>
<l><seg type="pāda" n="c">gṛhṇāti tatsvabhāvaś ca</seg> <seg type="pāda" n="d">vāsudevecchayā sadā</seg> //</l>
</lg>

<lg xml:id="BrP_180.42">
<l><seg type="pāda" n="a">dadāty abhimatān kāmān</seg> <seg type="pāda" n="b">pūjitā sā dvijottamāḥ</seg> </l>
<l><seg type="pāda" n="c">evaṃ mayā samākhyātaḥ</seg> <seg type="pāda" n="d">kṛtakṛtyo 'pi yaḥ prabhuḥ</seg> </l>
<l><seg type="pāda" n="e">mānuṣatvaṃ gato viṣṇuḥ</seg> <seg type="pāda" n="f">śṛṇudhvaṃ cottaraṃ punaḥ</seg> //</l>
</lg>

<milestone unit="speaker" n="vyāsa uvāca"/>

<lg xml:id="BrP_181.1">
<l><seg type="pāda" n="a">śṛṇudhvaṃ muniśārdūlāḥ</seg> <seg type="pāda" n="b">pravakṣyāmi samāsataḥ</seg> </l>
<l><seg type="pāda" n="c">avatāraṃ hareś cātra</seg> <seg type="pāda" n="d">bhārāvataraṇecchayā</seg> //</l>
</lg>

<lg xml:id="BrP_181.2">
<l><seg type="pāda" n="a">yadā yadā tv adharmasya</seg> <seg type="pāda" n="b">vṛddhir bhavati bho dvijāḥ</seg> </l>
<l><seg type="pāda" n="c">dharmaś ca hrāsam abhyeti</seg> <seg type="pāda" n="d">tadā devo janārdanaḥ</seg> //</l>
</lg>

<lg xml:id="BrP_181.3">
<l><seg type="pāda" n="a">avatāraṃ karoty atra</seg> <seg type="pāda" n="b">dvidhā kṛtvātmanas tanum</seg> </l>
<l><seg type="pāda" n="c">sādhūnāṃ rakṣaṇārthāya</seg> <seg type="pāda" n="d">dharmasaṃsthāpanāya ca</seg> //</l>
</lg>

<lg xml:id="BrP_181.4">
<l><seg type="pāda" n="a">duṣṭānāṃ nigrahārthāya</seg> <seg type="pāda" n="b">anyeṣāṃ ca suradviṣām</seg> </l>
<l><seg type="pāda" n="c">prajānāṃ rakṣaṇārthāya</seg> <seg type="pāda" n="d">jāyate 'sau yuge yuge</seg> //</l>
</lg>

<lg xml:id="BrP_181.5">
<l><seg type="pāda" n="a">purā kila mahī viprā</seg> <seg type="pāda" n="b">bhūribhārāvapīḍitā</seg> </l>
<l><seg type="pāda" n="c">jagāma dharaṇī merau</seg> <seg type="pāda" n="d">samāje tridivaukasām</seg> //</l>
</lg>

<lg xml:id="BrP_181.6">
<l><seg type="pāda" n="a">sabrahmakān surān sarvān</seg> <seg type="pāda" n="b">praṇipatyātha medinī</seg> </l>
<l><seg type="pāda" n="c">kathayām āsa tat sarvaṃ</seg> <seg type="pāda" n="d">khedāt karuṇabhāṣiṇī</seg> //</l>
</lg>

<milestone unit="speaker" n="dharaṇy uvāca"/>

<lg xml:id="BrP_181.7">
<l><seg type="pāda" n="a">agniḥ suvarṇasya gurur</seg> <seg type="pāda" n="b">gavāṃ sūryo 'paro guruḥ</seg> </l>
<l><seg type="pāda" n="c">mamāpy akhilalokānāṃ</seg> <seg type="pāda" n="d">vandyo nārāyaṇo guruḥ</seg> //</l>
</lg>

<lg xml:id="BrP_181.8">
<l><seg type="pāda" n="a">tatsāṃpratam ime daityāḥ</seg> <seg type="pāda" n="b">kālanemipurogamāḥ</seg> </l>
<l><seg type="pāda" n="c">martyalokaṃ samāgamya</seg> <seg type="pāda" n="d">bādhante 'harniśaṃ prajāḥ</seg> //</l>
</lg>

<lg xml:id="BrP_181.9">
<l><seg type="pāda" n="a">kālanemir hato yo 'sau</seg> <seg type="pāda" n="b">viṣṇunā prabhaviṣṇunā</seg> </l>
<l><seg type="pāda" n="c">ugrasenasutaḥ kaṃsaḥ</seg> <seg type="pāda" n="d">saṃbhūtaḥ sumahāsuraḥ</seg> //</l>
</lg>

<lg xml:id="BrP_181.10">
<l><seg type="pāda" n="a">ariṣṭo dhenukaḥ keśī</seg> <seg type="pāda" n="b">pralambo narakas tathā</seg> </l>
<l><seg type="pāda" n="c">sundo 'suras tathātyugro</seg> <seg type="pāda" n="d">bāṇaś cāpi baleḥ sutaḥ</seg> //</l>
</lg>

<lg xml:id="BrP_181.11">
<l><seg type="pāda" n="a">tathānye ca mahāvīryā</seg> <seg type="pāda" n="b">nṛpāṇāṃ bhavaneṣu ye</seg> </l>
<l><seg type="pāda" n="c">samutpannā durātmānas</seg> <seg type="pāda" n="d">tān na saṃkhyātum utsahe</seg> //</l>
</lg>

<lg xml:id="BrP_181.12">
<l><seg type="pāda" n="a">akṣauhiṇyo hi bahulā</seg> <seg type="pāda" n="b">divyamūrtidhṛtāḥ surāḥ</seg> </l>
<l><seg type="pāda" n="c">mahābalānāṃ dṛptānāṃ</seg> <seg type="pāda" n="d">daityendrāṇāṃ mamopari</seg> //</l>
</lg>

<lg xml:id="BrP_181.13">
<l><seg type="pāda" n="a">tadbhūribhārapīḍārtā</seg> <seg type="pāda" n="b">na śaknomy amareśvarāḥ</seg> </l>
<l><seg type="pāda" n="c">vibhartum ātmānam aham</seg> <seg type="pāda" n="d">iti vijñāpayāmi vaḥ</seg> //</l>
</lg>

<lg xml:id="BrP_181.14">
<l><seg type="pāda" n="a">kriyatāṃ tan mahābhāgā</seg> <seg type="pāda" n="b">mama bhārāvatāraṇam</seg> </l>
<l><seg type="pāda" n="c">yathā rasātalaṃ nāhaṃ</seg> <seg type="pāda" n="d">gaccheyam ativihvalā</seg> //</l>
</lg>

<milestone unit="speaker" n="vyāsa uvāca"/>

<lg xml:id="BrP_181.15">
<l><seg type="pāda" n="a">ity ākarṇya dharāvākyam</seg> <seg type="pāda" n="b">aśeṣais tridaśais tataḥ</seg> </l>
<l><seg type="pāda" n="c">bhuvo bhārāvatārārthaṃ</seg> <seg type="pāda" n="d">brahmā prāha ca coditaḥ</seg> //</l>
</lg>

<milestone unit="speaker" n="brahmovāca"/>

<lg xml:id="BrP_181.16">
<l><seg type="pāda" n="a">yad āha vasudhā sarvaṃ</seg> <seg type="pāda" n="b">satyam etad divaukasaḥ</seg> </l>
<l><seg type="pāda" n="c">ahaṃ bhavo bhavantaś ca</seg> <seg type="pāda" n="d">sarvaṃ nārāyaṇātmakam</seg> //</l>
</lg>

<lg xml:id="BrP_181.17">
<l><seg type="pāda" n="a">vibhūtayas tu yās tasya</seg> <seg type="pāda" n="b">tāsām eva parasparam</seg> </l>
<l><seg type="pāda" n="c">ādhikyaṃ nyūnatā bādhya</seg><seg type="pāda" n="d">bādhakatvena vartate</seg> //</l>
</lg>

<lg xml:id="BrP_181.18">
<l><seg type="pāda" n="a">tad āgacchata gacchāmaḥ</seg> <seg type="pāda" n="b">kṣīrābdhes taṭam uttamam</seg> </l>
<l><seg type="pāda" n="c">tatrārādhya hariṃ tasmai</seg> <seg type="pāda" n="d">sarvaṃ vijñāpayāma vai</seg> //</l>
</lg>

<lg xml:id="BrP_181.19">
<l><seg type="pāda" n="a">sarvadaiva jagatyarthe</seg> <seg type="pāda" n="b">sa sarvātmā jaganmayaḥ</seg> </l>
<l><seg type="pāda" n="c">svalpāṃśenāvatīryorvyāṃ</seg> <seg type="pāda" n="d">dharmasya kurute sthitim</seg> //</l>
</lg>

<milestone unit="speaker" n="vyāsa uvāca"/>

<lg xml:id="BrP_181.20">
<l><seg type="pāda" n="a">ity uktvā prayayau tatra</seg> <seg type="pāda" n="b">saha devaiḥ pitāmahaḥ</seg> </l>
<l><seg type="pāda" n="c">samāhitamanā bhūtvā</seg> <seg type="pāda" n="d">tuṣṭāva garuḍadhvajam</seg> //</l>
</lg>

<milestone unit="speaker" n="brahmovāca"/>

<lg xml:id="BrP_181.21">
<l><seg type="pāda" n="a">namo namas te 'stu sahasramūrte</seg> <lb/><seg type="pāda" n="b">sahasrabāho bahuvaktrapāda</seg></l>
<l><seg type="pāda" n="c">namo namas te jagataḥ pravṛtti</seg> <lb/><seg type="pāda" n="d">vināśasaṃsthānaparāprameya</seg></l>
</lg>

<lg xml:id="BrP_181.22">
<l><seg type="pāda" n="a">sūkṣmātisūkṣmaṃ ca bṛhatpramāṇaṃ</seg> <lb/><seg type="pāda" n="b">garīyasām apy atigauravātman</seg></l>
<l><seg type="pāda" n="c">pradhānabuddhīndriyavākpradhāna</seg> <lb/><seg type="pāda" n="d">mūlāparātman bhagavan prasīda</seg></l>
</lg>

<lg xml:id="BrP_181.23">
<l><seg type="pāda" n="a">eṣā mahī deva mahīprasūtair</seg> <lb/><seg type="pāda" n="b">mahāsuraiḥ pīḍitaśailabandhā</seg></l>
<l><seg type="pāda" n="c">parāyaṇaṃ tvāṃ jagatām upaiti</seg> <lb/><seg type="pāda" n="d">bhārāvatārārtham apārapāram</seg></l>
</lg>

<lg xml:id="BrP_181.24">
<l><seg type="pāda" n="a">ete vayaṃ vṛtraripus tathāyaṃ</seg> <lb/><seg type="pāda" n="b">nāsatyadasrau varuṇas tathaiṣaḥ</seg></l>
<l><seg type="pāda" n="c">ime ca rudrā vasavaḥ sasūryāḥ</seg> <lb/><seg type="pāda" n="d">samīraṇāgnipramukhās tathānye</seg></l>
</lg>

<lg xml:id="BrP_181.25">
<l><seg type="pāda" n="a">surāḥ samastāḥ suranātha kāryam</seg> <lb/><seg type="pāda" n="b">ebhir mayā yac ca tad īśa sarvam</seg></l>
<l><seg type="pāda" n="c">ājñāpayājñāṃ pratipālayantas</seg> <lb/><seg type="pāda" n="d">tavaiva tiṣṭhāma sadāstadoṣāḥ</seg></l>
</lg>

<milestone unit="speaker" n="vyāsa uvāca"/>

<lg xml:id="BrP_181.26">
<l><seg type="pāda" n="a">evaṃ saṃstūyamānas tu</seg> <seg type="pāda" n="b">bhagavān parameśvaraḥ</seg> </l>
<l><seg type="pāda" n="c">ujjahārātmanaḥ keśau</seg> <seg type="pāda" n="d">sitakṛṣṇau dvijottamāḥ</seg> //</l>
</lg>

<lg xml:id="BrP_181.27">
<l><seg type="pāda" n="a">uvāca ca surān etau</seg> <seg type="pāda" n="b">matkeśau vasudhātale</seg> </l>
<l><seg type="pāda" n="c">avatīrya bhuvo bhāra</seg><seg type="pāda" n="d">kleśahāniṃ kariṣyataḥ</seg> //</l>
</lg>

<lg xml:id="BrP_181.28">
<l><seg type="pāda" n="a">surāś ca sakalāḥ svāṃśair</seg> <seg type="pāda" n="b">avatīrya mahītale</seg> </l>
<l><seg type="pāda" n="c">kurvantu yuddham unmattaiḥ</seg> <seg type="pāda" n="d">pūrvotpannair mahāsuraiḥ</seg> //</l>
</lg>

<lg xml:id="BrP_181.29">
<l><seg type="pāda" n="a">tataḥ kṣayam aśeṣās te</seg> <seg type="pāda" n="b">daiteyā dharaṇītale</seg> </l>
<l><seg type="pāda" n="c">prayāsyanti na saṃdeho</seg> <seg type="pāda" n="d">nānāyudhavicūrṇitāḥ</seg> //</l>
</lg>

<lg xml:id="BrP_181.30">
<l><seg type="pāda" n="a">vasudevasya yā patnī</seg> <seg type="pāda" n="b">devakī devatopamā</seg> </l>
<l><seg type="pāda" n="c">tasyā garbho 'ṣṭamo 'yaṃ tu</seg> <seg type="pāda" n="d">matkeśo bhavitā surāḥ</seg> //</l>
</lg>

<lg xml:id="BrP_181.31">
<l><seg type="pāda" n="a">avatīrya ca tatrāyaṃ</seg> <seg type="pāda" n="b">kaṃsaṃ ghātayitā bhuvi</seg> </l>
<l><seg type="pāda" n="c">kālanemisamudbhūtam</seg> <seg type="pāda" n="d">ity uktvāntardadhe hariḥ</seg> //</l>
</lg>

<lg xml:id="BrP_181.32">
<l><seg type="pāda" n="a">adṛśyāya tatas te 'pi</seg> <seg type="pāda" n="b">praṇipatya mahātmane</seg> </l>
<l><seg type="pāda" n="c">merupṛṣṭhaṃ surā jagmur</seg> <seg type="pāda" n="d">avateruś ca bhūtale</seg> //</l>
</lg>

<lg xml:id="BrP_181.33">
<l><seg type="pāda" n="a">kaṃsāya cāṣṭamo garbho</seg> <seg type="pāda" n="b">devakyā dharaṇītale</seg> </l>
<l><seg type="pāda" n="c">bhaviṣyatīty ācacakṣe</seg> <seg type="pāda" n="d">bhagavān nārado muniḥ</seg> //</l>
</lg>

<lg xml:id="BrP_181.34">
<l><seg type="pāda" n="a">kaṃso 'pi tad upaśrutya</seg> <seg type="pāda" n="b">nāradāt kupitas tataḥ</seg> </l>
<l><seg type="pāda" n="c">devakīṃ vasudevaṃ ca</seg> <seg type="pāda" n="d">gṛhe guptāv adhārayat</seg> //</l>
</lg>

<lg xml:id="BrP_181.35">
<l><seg type="pāda" n="a">jātaṃ jātaṃ ca kaṃsāya</seg> <seg type="pāda" n="b">tenaivoktaṃ yathā purā</seg> </l>
<l><seg type="pāda" n="c">tathaiva vasudevo 'pi</seg> <seg type="pāda" n="d">putram arpitavān dvijāḥ</seg> //</l>
</lg>

<lg xml:id="BrP_181.36">
<l><seg type="pāda" n="a">hiraṇyakaśipoḥ putrāḥ</seg> <seg type="pāda" n="b">ṣaḍgarbhā iti viśrutāḥ</seg> </l>
<l><seg type="pāda" n="c">viṣṇuprayuktā tān nidrā</seg> <seg type="pāda" n="d">kramād garbhe nyayojayat</seg> //</l>
</lg>

<lg xml:id="BrP_181.37">
<l><seg type="pāda" n="a">yoganidrā mahāmāyā</seg> <seg type="pāda" n="b">vaiṣṇavī mohitaṃ yayā</seg> </l>
<l><seg type="pāda" n="c">avidyayā jagat sarvaṃ</seg> <seg type="pāda" n="d">tām āha bhagavān hariḥ</seg> //</l>
</lg>

<milestone unit="speaker" n="viṣṇur uvāca"/>

<lg xml:id="BrP_181.38">
<l><seg type="pāda" n="a">gaccha nidre mamādeśāt</seg> <seg type="pāda" n="b">pātālatalasaṃśrayān</seg> </l>
<l><seg type="pāda" n="c">ekaikaśyena ṣaḍgarbhān</seg> <seg type="pāda" n="d">devakījaṭhare naya</seg> //</l>
</lg>

<lg xml:id="BrP_181.39">
<l><seg type="pāda" n="a">hateṣu teṣu kaṃsena</seg> <seg type="pāda" n="b">śeṣākhyo 'ṃśas tato 'naghaḥ</seg> </l>
<l><seg type="pāda" n="c">aṃśāṃśenodare tasyāḥ</seg> <seg type="pāda" n="d">saptamaḥ saṃbhaviṣyati</seg> //</l>
</lg>

<lg xml:id="BrP_181.40">
<l><seg type="pāda" n="a">gokule vasudevasya</seg> <seg type="pāda" n="b">bhāryā vai rohiṇī sthitā</seg> </l>
<l><seg type="pāda" n="c">tasyāḥ prasūtisamaye</seg> <seg type="pāda" n="d">garbho neyas tvayodaram</seg> //</l>
</lg>

<lg xml:id="BrP_181.41">
<l><seg type="pāda" n="a">saptamo bhojarājasya</seg> <seg type="pāda" n="b">bhayād rodhoparodhataḥ</seg> </l>
<l><seg type="pāda" n="c">devakyāḥ patito garbha</seg> <seg type="pāda" n="d">iti loko vadiṣyati</seg> //</l>
</lg>

<lg xml:id="BrP_181.42">
<l><seg type="pāda" n="a">garbhasaṃkarṣaṇāt so 'tha</seg> <seg type="pāda" n="b">loke saṃkarṣaṇeti vai</seg> </l>
<l><seg type="pāda" n="c">saṃjñām avāpsyate vīraḥ</seg> <seg type="pāda" n="d">śvetādriśikharopamaḥ</seg> //</l>
</lg>

<lg xml:id="BrP_181.43">
<l><seg type="pāda" n="a">tato 'haṃ saṃbhaviṣyāmi</seg> <seg type="pāda" n="b">devakījaṭhare śubhe</seg> </l>
<l><seg type="pāda" n="c">garbhe tvayā yaśodāyā</seg> <seg type="pāda" n="d">gantavyam avilambitam</seg> //</l>
</lg>

<lg xml:id="BrP_181.44">
<l><seg type="pāda" n="a">prāvṛṭkāle ca nabhasi</seg> <seg type="pāda" n="b">kṛṣṇāṣṭamyām ahaṃ niśi</seg> </l>
<l><seg type="pāda" n="c">utpatsyāmi navamyāṃ ca</seg> <seg type="pāda" n="d">prasūtiṃ tvam avāpsyasi</seg> //</l>
</lg>

<lg xml:id="BrP_181.45">
<l><seg type="pāda" n="a">yaśodāśayane māṃ tu</seg> <seg type="pāda" n="b">devakyās tvām anindite</seg> </l>
<l><seg type="pāda" n="c">macchaktipreritamatir</seg> <seg type="pāda" n="d">vasudevo nayiṣyati</seg> //</l>
</lg>

<lg xml:id="BrP_181.46">
<l><seg type="pāda" n="a">kaṃsaś ca tvām upādāya</seg> <seg type="pāda" n="b">devi śailaśilātale</seg> </l>
<l><seg type="pāda" n="c">prakṣepsyaty antarikṣe ca</seg> <seg type="pāda" n="d">tvaṃ sthānaṃ samavāpsyasi</seg> //</l>
</lg>

<lg xml:id="BrP_181.47">
<l><seg type="pāda" n="a">tatas tvāṃ śatadhā śakraḥ</seg> <seg type="pāda" n="b">praṇamya mama gauravāt</seg> </l>
<l><seg type="pāda" n="c">praṇipātānataśirā</seg> <seg type="pāda" n="d">bhaginītve grahīṣyati</seg> //</l>
</lg>

<lg xml:id="BrP_181.48">
<l><seg type="pāda" n="a">tataḥ śumbhaniśumbhādīn</seg> <seg type="pāda" n="b">hatvā daityān sahasraśaḥ</seg> </l>
<l><seg type="pāda" n="c">sthānair anekaiḥ pṛthivīm</seg> <seg type="pāda" n="d">aśeṣāṃ maṇḍayiṣyasi</seg> //</l>
</lg>

<lg xml:id="BrP_181.49">
<l><seg type="pāda" n="a">tvaṃ bhūtiḥ saṃnatiḥ kīrtiḥ</seg> <seg type="pāda" n="b">kāntir vai pṛthivī dhṛtiḥ</seg> </l>
<l><seg type="pāda" n="c">lajjā puṣṭir uṣā yā ca</seg> <seg type="pāda" n="d">kācid anyā tvam eva sā</seg> //</l>
</lg>

<lg xml:id="BrP_181.50">
<l><seg type="pāda" n="a">ye tvām āryeti durgeti</seg> <seg type="pāda" n="b">vedagarbhe 'mbiketi ca</seg> </l>
<l><seg type="pāda" n="c">bhadreti bhadrakālīti</seg> <seg type="pāda" n="d">kṣemyā kṣemaṃkarīti ca</seg> //</l>
</lg>

<lg xml:id="BrP_181.51">
<l><seg type="pāda" n="a">prātaś caivāparāhṇe ca</seg> <seg type="pāda" n="b">stoṣyanty ānamramūrtayaḥ</seg> </l>
<l><seg type="pāda" n="c">teṣāṃ hi vāñchitaṃ sarvaṃ</seg> <seg type="pāda" n="d">matprasādād bhaviṣyati</seg> //</l>
</lg>

<lg xml:id="BrP_181.52">
<l><seg type="pāda" n="a">surāmāṃsopahārais tu</seg> <seg type="pāda" n="b">bhakṣyabhojyaiś ca pūjitā</seg> </l>
<l><seg type="pāda" n="c">nṛṇām aśeṣakāmāṃs tvaṃ</seg> <seg type="pāda" n="d">prasannāyāṃ pradāsyasi</seg> //</l>
</lg>

<lg xml:id="BrP_181.53">
<l><seg type="pāda" n="a">te sarve sarvadā bhadrā</seg> <seg type="pāda" n="b">matprasādād asaṃśayam</seg> </l>
<l><seg type="pāda" n="c">asaṃdigdhaṃ bhaviṣyanti</seg> <seg type="pāda" n="d">gaccha devi yathoditam</seg> //</l>
</lg>

<milestone unit="speaker" n="vyāsa uvāca"/>

<lg xml:id="BrP_182.1">
<l><seg type="pāda" n="a">yathoktaṃ sā jagaddhātrī</seg> <seg type="pāda" n="b">devadevena vai purā</seg> </l>
<l><seg type="pāda" n="c">ṣaḍgarbhagarbhavinyāsaṃ</seg> <seg type="pāda" n="d">cakre cānyasya karṣaṇam</seg> //</l>
</lg>

<lg xml:id="BrP_182.2">
<l><seg type="pāda" n="a">saptame rohiṇīṃ prāpte</seg> <seg type="pāda" n="b">garbhe garbhe tato hariḥ</seg> </l>
<l><seg type="pāda" n="c">lokatrayopakārāya</seg> <seg type="pāda" n="d">devakyāḥ praviveśa vai</seg> //</l>
</lg>

<lg xml:id="BrP_182.3">
<l><seg type="pāda" n="a">yoganidrā yaśodāyās</seg> <seg type="pāda" n="b">tasminn eva tato dine</seg> </l>
<l><seg type="pāda" n="c">saṃbhūtā jaṭhare tadvad</seg> <seg type="pāda" n="d">yathoktaṃ parameṣṭhinā</seg> //</l>
</lg>

<lg xml:id="BrP_182.4">
<l><seg type="pāda" n="a">tato grahagaṇaḥ samyak</seg> <seg type="pāda" n="b">pracacāra divi dvijāḥ</seg> </l>
<l><seg type="pāda" n="c">viṣṇor aṃśe mahīṃ yāta</seg> <seg type="pāda" n="d">ṛtavo 'py abhavañ śubhāḥ</seg> //</l>
</lg>

<lg xml:id="BrP_182.5">
<l><seg type="pāda" n="a">notsehe devakīṃ draṣṭuṃ</seg> <seg type="pāda" n="b">kaścid apy atitejasā</seg> </l>
<l><seg type="pāda" n="c">jājvalyamānāṃ tāṃ dṛṣṭvā</seg> <seg type="pāda" n="d">manāṃsi kṣobham āyayuḥ</seg> //</l>
</lg>

<lg xml:id="BrP_182.6">
<l><seg type="pāda" n="a">adṛṣṭāṃ puruṣaiḥ strībhir</seg> <seg type="pāda" n="b">devakīṃ devatāgaṇāḥ</seg> </l>
<l><seg type="pāda" n="c">bibhrāṇāṃ vapuṣā viṣṇuṃ</seg> <seg type="pāda" n="d">tuṣṭuvus tām aharniśam</seg> //</l>
</lg>

<milestone unit="speaker" n="devā ūcuḥ"/>

<lg xml:id="BrP_182.7">
<l><seg type="pāda" n="a">tvaṃ svāhā tvaṃ svadhā vidyā</seg> <seg type="pāda" n="b">sudhā tvaṃ jyotir eva ca</seg> </l>
<l><seg type="pāda" n="c">tvaṃ sarvalokarakṣārtham</seg> <seg type="pāda" n="d">avatīrṇā mahītale</seg> //</l>
</lg>

<lg xml:id="BrP_182.8">
<l><seg type="pāda" n="a">prasīda devi sarvasya</seg> <seg type="pāda" n="b">jagatas tvaṃ śubhaṃ kuru</seg> </l>
<l><seg type="pāda" n="c">prītyarthaṃ dhārayeśānaṃ</seg> <seg type="pāda" n="d">dhṛtaṃ yenākhilaṃ jagat</seg> //</l>
</lg>

<milestone unit="speaker" n="vyāsa uvāca"/>

<lg xml:id="BrP_182.9">
<l><seg type="pāda" n="a">evaṃ saṃstūyamānā sā</seg> <seg type="pāda" n="b">devair devam adhārayat</seg> </l>
<l><seg type="pāda" n="c">garbheṇa puṇḍarīkākṣaṃ</seg> <seg type="pāda" n="d">jagatāṃ trāṇakāraṇam</seg> //</l>
</lg>

<lg xml:id="BrP_182.10">
<l><seg type="pāda" n="a">tato 'khilajagatpadma</seg><seg type="pāda" n="b">bodhāyācyutabhānunā</seg> </l>
<l><seg type="pāda" n="c">devakyāḥ pūrvasaṃdhyāyām</seg> <seg type="pāda" n="d">āvirbhūtaṃ mahātmanā</seg> //</l>
</lg>

<lg xml:id="BrP_182.11">
<l><seg type="pāda" n="a">madhyarātre 'khilādhāre</seg> <seg type="pāda" n="b">jāyamāne janārdane</seg> </l>
<l><seg type="pāda" n="c">mandaṃ jagarjur jaladāḥ</seg> <seg type="pāda" n="d">puṣpavṛṣṭimucaḥ surāḥ</seg> //</l>
</lg>

<lg xml:id="BrP_182.12">
<l><seg type="pāda" n="a">phullendīvarapattrābhaṃ</seg> <seg type="pāda" n="b">caturbāhum udīkṣya tam</seg> </l>
<l><seg type="pāda" n="c">śrīvatsavakṣasaṃ jātaṃ</seg> <seg type="pāda" n="d">tuṣṭāvānakadundubhiḥ</seg> //</l>
</lg>

<lg xml:id="BrP_182.13">
<l><seg type="pāda" n="a">abhiṣṭūya ca taṃ vāgbhiḥ</seg> <seg type="pāda" n="b">prasannābhir mahāmatiḥ</seg> </l>
<l><seg type="pāda" n="c">vijñāpayām āsa tadā</seg> <seg type="pāda" n="d">kaṃsād bhīto dvijottamāḥ</seg> //</l>
</lg>

<milestone unit="speaker" n="vasudeva uvāca"/>

<lg xml:id="BrP_182.14">
<l><seg type="pāda" n="a">jñāto 'si devadeveśa</seg> <seg type="pāda" n="b">śaṅkhacakragadādhara</seg> </l>
<l><seg type="pāda" n="c">divyaṃ rūpam idaṃ deva</seg> <seg type="pāda" n="d">prasādenopasaṃhara</seg> //</l>
</lg>

<lg xml:id="BrP_182.15">
<l><seg type="pāda" n="a">adyaiva deva kaṃso 'yaṃ</seg> <seg type="pāda" n="b">kurute mama yātanām</seg> </l>
<l><seg type="pāda" n="c">avatīrṇam iti jñātvā</seg> <seg type="pāda" n="d">tvām asmin mandire mama</seg> //</l>
</lg>

<milestone unit="speaker" n="devaky uvāca"/>

<lg xml:id="BrP_182.16">
<l><seg type="pāda" n="a">yo 'nantarūpo 'khilaviśvarūpo</seg> <lb/><seg type="pāda" n="b">garbhe 'pi lokān vapuṣā bibharti</seg></l>
<l><seg type="pāda" n="c">prasīdatām eṣa sa devadevaḥ</seg> <lb/><seg type="pāda" n="d">svamāyayāviṣkṛtabālarūpaḥ</seg></l>
</lg>

<lg xml:id="BrP_182.17">
<l><seg type="pāda" n="a">upasaṃhara sarvātman</seg> <seg type="pāda" n="b">rūpam etac caturbhujam</seg> </l>
<l><seg type="pāda" n="c">jānātu māvatāraṃ te</seg> <seg type="pāda" n="d">kaṃso 'yaṃ ditijāntaka</seg> //</l>
</lg>

<milestone unit="speaker" n="śrībhagavān uvāca"/>

<lg xml:id="BrP_182.18">
<l><seg type="pāda" n="a">stuto 'haṃ yat tvayā pūrvaṃ</seg> <seg type="pāda" n="b">putrārthinyā tad adya te</seg> </l>
<l><seg type="pāda" n="c">saphalaṃ devi saṃjātaṃ</seg> <seg type="pāda" n="d">jāto 'haṃ yat tavodarāt</seg> //</l>
</lg>

<milestone unit="speaker" n="vyāsa uvāca"/>

<lg xml:id="BrP_182.19">
<l><seg type="pāda" n="a">ity uktvā bhagavāṃs tūṣṇīṃ</seg> <seg type="pāda" n="b">babhūva munisattamāḥ</seg> </l>
<l><seg type="pāda" n="c">vasudevo 'pi taṃ rātrāv</seg> <seg type="pāda" n="d">ādāya prayayau bahiḥ</seg> //</l>
</lg>

<lg xml:id="BrP_182.20">
<l><seg type="pāda" n="a">mohitāś cābhavaṃs tatra</seg> <seg type="pāda" n="b">rakṣiṇo yoganidrayā</seg> </l>
<l><seg type="pāda" n="c">mathurādvārapālāś ca</seg> <seg type="pāda" n="d">vrajaty ānakadundubhau</seg> //</l>
</lg>

<lg xml:id="BrP_182.21">
<l><seg type="pāda" n="a">varṣatāṃ jaladānāṃ ca</seg> <seg type="pāda" n="b">tat toyam ulbaṇaṃ niśi</seg> </l>
<l><seg type="pāda" n="c">saṃchādya taṃ yayau śeṣaḥ</seg> <seg type="pāda" n="d">phaṇair ānakadundubhim</seg> //</l>
</lg>

<lg xml:id="BrP_182.22">
<l><seg type="pāda" n="a">yamunāṃ cātigambhīrāṃ</seg> <seg type="pāda" n="b">nānāvartaśatākulām</seg> </l>
<l><seg type="pāda" n="c">vasudevo vahan viṣṇuṃ</seg> <seg type="pāda" n="d">jānumātravahāṃ yayau</seg> //</l>
</lg>

<lg xml:id="BrP_182.23">
<l><seg type="pāda" n="a">kaṃsasya karam ādāya</seg> <seg type="pāda" n="b">tatraivābhyāgatāṃs taṭe</seg> </l>
<l><seg type="pāda" n="c">nandādīn gopavṛddhāṃś ca</seg> <seg type="pāda" n="d">yamunāyāṃ dadarśa saḥ</seg> //</l>
</lg>

<lg xml:id="BrP_182.24">
<l><seg type="pāda" n="a">tasmin kāle yaśodāpi</seg> <seg type="pāda" n="b">mohitā yoganidrayā</seg> </l>
<l><seg type="pāda" n="c">tām eva kanyāṃ munayaḥ</seg> <seg type="pāda" n="d">prāsūta mohite jane</seg> //</l>
</lg>

<lg xml:id="BrP_182.25">
<l><seg type="pāda" n="a">vasudevo 'pi vinyasya</seg> <seg type="pāda" n="b">bālam ādāya dārikām</seg> </l>
<l><seg type="pāda" n="c">yaśodāśayane tūrṇam</seg> <seg type="pāda" n="d">ājagāmāmitadyutiḥ</seg> //</l>
</lg>

<lg xml:id="BrP_182.26">
<l><seg type="pāda" n="a">dadarśa ca vibuddhvā sā</seg> <seg type="pāda" n="b">yaśodā jātam ātmajam</seg> </l>
<l><seg type="pāda" n="c">nīlotpaladalaśyāmaṃ</seg> <seg type="pāda" n="d">tato 'tyarthaṃ mudaṃ yayau</seg> //</l>
</lg>

<lg xml:id="BrP_182.27">
<l><seg type="pāda" n="a">ādāya vasudevo 'pi</seg> <seg type="pāda" n="b">dārikāṃ nijamandiram</seg> </l>
<l><seg type="pāda" n="c">devakīśayane nyasya</seg> <seg type="pāda" n="d">yathāpūrvam atiṣṭhata</seg> //</l>
</lg>

<lg xml:id="BrP_182.28">
<l><seg type="pāda" n="a">tato bāladhvaniṃ śrutvā</seg> <seg type="pāda" n="b">rakṣiṇaḥ sahasotthitāḥ</seg> </l>
<l><seg type="pāda" n="c">kaṃsam āvedayām āsur</seg> <seg type="pāda" n="d">devakīprasavaṃ dvijāḥ</seg> //</l>
</lg>

<lg xml:id="BrP_182.29">
<l><seg type="pāda" n="a">kaṃsas tūrṇam upetyaināṃ</seg> <seg type="pāda" n="b">tato jagrāha bālikām</seg> </l>
<l><seg type="pāda" n="c">muñca muñceti devakyā</seg><seg type="pāda" n="d">sannakaṇṭhaṃ nivāritaḥ</seg> //</l>
</lg>

<lg xml:id="BrP_182.30">
<l><seg type="pāda" n="a">cikṣepa ca śilāpṛṣṭhe</seg> <seg type="pāda" n="b">sā kṣiptā viyati sthitim</seg> </l>
<l><seg type="pāda" n="c">avāpa rūpaṃ ca mahat</seg> <seg type="pāda" n="d">sāyudhāṣṭamahābhujam</seg> </l>
<l><seg type="pāda" n="e">prajahāsa tathaivoccaiḥ</seg> <seg type="pāda" n="f">kaṃsaṃ ca ruṣitābravīt</seg> //</l>
</lg>

<milestone unit="speaker" n="yogamāyovāca"/>

<lg xml:id="BrP_182.31">
<l><seg type="pāda" n="a">kiṃ mayākṣiptayā kaṃsa</seg> <seg type="pāda" n="b">jāto yas tvāṃ haniṣyati</seg> </l>
<l><seg type="pāda" n="c">sarvasvabhūto devānām</seg> <seg type="pāda" n="d">āsīn mṛtyuḥ purā sa te</seg> </l>
<l><seg type="pāda" n="e">tad etat saṃpradhāryāśu</seg> <seg type="pāda" n="f">kriyatāṃ hitam ātmanaḥ</seg> //</l>
</lg>

<milestone unit="speaker" n="vyāsa uvāca"/>

<lg xml:id="BrP_182.32">
<l><seg type="pāda" n="a">ity uktvā prayayau devī</seg> <seg type="pāda" n="b">divyasraggandhabhūṣaṇā</seg> </l>
<l><seg type="pāda" n="c">paśyato bhojarājasya</seg> <seg type="pāda" n="d">stutā siddhair vihāyasā</seg> //</l>
</lg>

<milestone unit="speaker" n="vyāsa uvāca"/>

<lg xml:id="BrP_183.1">
<l><seg type="pāda" n="a">kaṃsas tv athodvignamanāḥ</seg> <seg type="pāda" n="b">prāha sarvān mahāsurān</seg> </l>
<l><seg type="pāda" n="c">pralambakeśipramukhān</seg> <seg type="pāda" n="d">āhūyāsurapuṃgavān</seg> //</l>
</lg>

<milestone unit="speaker" n="kaṃsa uvāca"/>

<lg xml:id="BrP_183.2">
<l><seg type="pāda" n="a">he pralamba mahābāho</seg> <seg type="pāda" n="b">keśin dhenuka pūtane</seg> </l>
<l><seg type="pāda" n="c">ariṣṭādyais tathā cānyaiḥ</seg> <seg type="pāda" n="d">śrūyatāṃ vacanaṃ mama</seg> //</l>
</lg>

<lg xml:id="BrP_183.3">
<l><seg type="pāda" n="a">māṃ hantum amarair yatnaḥ</seg> <seg type="pāda" n="b">kṛtaḥ kila durātmabhiḥ</seg> </l>
<l><seg type="pāda" n="c">madvīryatāpitān vīrān</seg> <seg type="pāda" n="d">na tv etān gaṇayāmy aham</seg> //</l>
</lg>

<lg xml:id="BrP_183.4">
<l><seg type="pāda" n="a">āścaryaṃ kanyayā coktaṃ</seg> <seg type="pāda" n="b">jāyate daityapuṃgavāḥ</seg> </l>
<l><seg type="pāda" n="c">hāsyaṃ me jāyate vīrās</seg> <seg type="pāda" n="d">teṣu yatnapareṣv api</seg> //</l>
</lg>

<lg xml:id="BrP_183.5">
<l><seg type="pāda" n="a">tathāpi khalu duṣṭānāṃ</seg> <seg type="pāda" n="b">teṣām apy adhikaṃ mayā</seg> </l>
<l><seg type="pāda" n="c">apakārāya daityendrā</seg> <seg type="pāda" n="d">yatanīyaṃ durātmanām</seg> //</l>
</lg>

<lg xml:id="BrP_183.6">
<l><seg type="pāda" n="a">utpannaś cāpi mṛtyur me</seg> <seg type="pāda" n="b">bhūtabhavyabhavatprabhuḥ</seg> </l>
<l><seg type="pāda" n="c">ity etad bālikā prāha</seg> <seg type="pāda" n="d">devakīgarbhasaṃbhavā</seg> //</l>
</lg>

<lg xml:id="BrP_183.7">
<l><seg type="pāda" n="a">tasmād bāleṣu paramo</seg> <seg type="pāda" n="b">yatnaḥ kāryo mahītale</seg> </l>
<l><seg type="pāda" n="c">yatrodriktaṃ balaṃ bāle</seg> <seg type="pāda" n="d">sa hantavyaḥ prayatnataḥ</seg> //</l>
</lg>

<milestone unit="speaker" n="vyāsa uvāca"/>

<lg xml:id="BrP_183.8">
<l><seg type="pāda" n="a">ity ājñāpyāsurān kaṃsaḥ</seg> <seg type="pāda" n="b">praviśyātmagṛhaṃ tataḥ</seg> </l>
<l><seg type="pāda" n="c">uvāca vasudevaṃ ca</seg> <seg type="pāda" n="d">devakīm avirodhataḥ</seg> //</l>
</lg>

<milestone unit="speaker" n="kaṃsa uvāca"/>

<lg xml:id="BrP_183.9">
<l><seg type="pāda" n="a">yuvayor ghātitā garbhā</seg> <seg type="pāda" n="b">vṛthaivaite mayādhunā</seg> </l>
<l><seg type="pāda" n="c">ko 'py anya eva nāśāya</seg> <seg type="pāda" n="d">bālo mama samudgataḥ</seg> //</l>
</lg>

<lg xml:id="BrP_183.10">
<l><seg type="pāda" n="a">tad alaṃ paritāpena</seg> <seg type="pāda" n="b">nūnaṃ yad bhāvino hi te</seg> </l>
<l><seg type="pāda" n="c">arbhakā yuvayoḥ ko vā</seg> <seg type="pāda" n="d">āyuṣo 'nte na hanyate</seg> //</l>
</lg>

<milestone unit="speaker" n="vyāsa uvāca"/>

<lg xml:id="BrP_183.11">
<l><seg type="pāda" n="a">ity āśvāsya vimucyaiva</seg> <seg type="pāda" n="b">kaṃsas tau paritoṣya ca</seg> </l>
<l><seg type="pāda" n="c">antargṛhaṃ dvijaśreṣṭhāḥ</seg> <seg type="pāda" n="d">praviveśa punaḥ svakam</seg> //</l>
</lg>

<milestone unit="speaker" n="vyāsa uvāca"/>

<lg xml:id="BrP_184.1">
<l><seg type="pāda" n="a">vimukto vasudevo 'pi</seg> <seg type="pāda" n="b">nandasya śakaṭaṃ gataḥ</seg> </l>
<l><seg type="pāda" n="c">prahṛṣṭaṃ dṛṣṭavān nandaṃ</seg> <seg type="pāda" n="d">putro jāto mameti vai</seg> //</l>
</lg>

<lg xml:id="BrP_184.2">
<l><seg type="pāda" n="a">vasudevo 'pi taṃ prāha</seg> <seg type="pāda" n="b">diṣṭyā diṣṭyeti sādaram</seg> </l>
<l><seg type="pāda" n="c">vārdhake 'pi samutpannas</seg> <seg type="pāda" n="d">tanayo 'yaṃ tavādhunā</seg> //</l>
</lg>

<lg xml:id="BrP_184.3">
<l><seg type="pāda" n="a">datto hi vārṣikaḥ sarvo</seg> <seg type="pāda" n="b">bhavadbhir nṛpateḥ karaḥ</seg> </l>
<l><seg type="pāda" n="c">yadartham āgatas tasmān</seg> <seg type="pāda" n="d">nātra stheyaṃ mahātmanā</seg> //</l>
</lg>

<lg xml:id="BrP_184.4">
<l><seg type="pāda" n="a">yadartham āgataḥ kāryaṃ</seg> <seg type="pāda" n="b">tan niṣpannaṃ kim āsyate</seg> </l>
<l><seg type="pāda" n="c">bhavadbhir gamyatāṃ nanda</seg> <seg type="pāda" n="d">tac chīghraṃ nijagokulam</seg> //</l>
</lg>

<lg xml:id="BrP_184.5">
<l><seg type="pāda" n="a">mamāpi bālakas tatra</seg> <seg type="pāda" n="b">rohiṇīprasavo hi yaḥ</seg> </l>
<l><seg type="pāda" n="c">sa rakṣaṇīyo bhavatā</seg> <seg type="pāda" n="d">yathāyaṃ tanayo nijaḥ</seg> //</l>
</lg>

<milestone unit="speaker" n="vyāsa uvāca"/>

<lg xml:id="BrP_184.6">
<l><seg type="pāda" n="a">ity uktāḥ prayayur gopā</seg> <seg type="pāda" n="b">nandagopapurogamāḥ</seg> </l>
<l><seg type="pāda" n="c">śakaṭāropitair bhāṇḍaiḥ</seg> <seg type="pāda" n="d">karaṃ dattvā mahābalāḥ</seg> //</l>
</lg>

<lg xml:id="BrP_184.7">
<l><seg type="pāda" n="a">vasatāṃ gokule teṣāṃ</seg> <seg type="pāda" n="b">pūtanā bālaghātinī</seg> </l>
<l><seg type="pāda" n="c">suptaṃ kṛṣṇam upādāya</seg> <seg type="pāda" n="d">rātrau ca pradadau stanam</seg> //</l>
</lg>

<lg xml:id="BrP_184.8">
<l><seg type="pāda" n="a">yasmai yasmai stanaṃ rātrau</seg> <seg type="pāda" n="b">pūtanā saṃprayacchati</seg> </l>
<l><seg type="pāda" n="c">tasya tasya kṣaṇenāṅgaṃ</seg> <seg type="pāda" n="d">bālakasyopahanyate</seg> //</l>
</lg>

<lg xml:id="BrP_184.9">
<l><seg type="pāda" n="a">kṛṣṇas tasyāḥ stanaṃ gāḍhaṃ</seg> <seg type="pāda" n="b">karābhyām atipīḍitam</seg> </l>
<l><seg type="pāda" n="c">gṛhītvā prāṇasahitaṃ</seg> <seg type="pāda" n="d">papau krodhasamanvitaḥ</seg> //</l>
</lg>

<lg xml:id="BrP_184.10">
<l><seg type="pāda" n="a">sā vimuktamahārāvā</seg> <seg type="pāda" n="b">vicchinnasnāyubandhanā</seg> </l>
<l><seg type="pāda" n="c">papāta pūtanā bhūmau</seg> <seg type="pāda" n="d">mriyamāṇātibhīṣaṇā</seg> //</l>
</lg>

<lg xml:id="BrP_184.11">
<l><seg type="pāda" n="a">tannādaśrutisaṃtrāsād</seg> <seg type="pāda" n="b">vibuddhās te vrajaukasaḥ</seg> </l>
<l><seg type="pāda" n="c">dadṛśuḥ pūtanotsaṅge</seg> <seg type="pāda" n="d">kṛṣṇaṃ tāṃ ca nipātitām</seg> //</l>
</lg>

<lg xml:id="BrP_184.12">
<l><seg type="pāda" n="a">ādāya kṛṣṇaṃ saṃtrastā</seg> <seg type="pāda" n="b">yaśodā ca tato dvijāḥ</seg> </l>
<l><seg type="pāda" n="c">gopucchabhrāmaṇādyaiś ca</seg> <seg type="pāda" n="d">bāladoṣam apākarot</seg> //</l>
</lg>

<lg xml:id="BrP_184.13">
<l><seg type="pāda" n="a">gopurīṣam upādāya</seg> <seg type="pāda" n="b">nandagopo 'pi mastake</seg> </l>
<l><seg type="pāda" n="c">kṛṣṇasya pradadau rakṣāṃ</seg> <seg type="pāda" n="d">kurvann idam udairayat</seg> //</l>
</lg>

<milestone unit="speaker" n="nandagopa uvāca"/>

<lg xml:id="BrP_184.14">
<l><seg type="pāda" n="a">rakṣatu tvām aśeṣāṇāṃ</seg> <seg type="pāda" n="b">bhūtānāṃ prabhavo hariḥ</seg> </l>
<l><seg type="pāda" n="c">yasya nābhisamudbhūtāt</seg> <seg type="pāda" n="d">paṅkajād abhavaj jagat</seg> //</l>
</lg>

<lg xml:id="BrP_184.15">
<l><seg type="pāda" n="a">yena daṃṣṭrāgravidhṛtā</seg> <seg type="pāda" n="b">dhārayaty avanī jagat</seg> </l>
<l><seg type="pāda" n="c">varāharūpadhṛg devaḥ</seg> <seg type="pāda" n="d">sa tvāṃ rakṣatu keśavaḥ</seg> //</l>
</lg>

<lg xml:id="BrP_184.16">
<l><seg type="pāda" n="a">guhyaṃ sa jaṭharaṃ viṣṇur</seg> <seg type="pāda" n="b">jaṅghāpādau janārdanaḥ</seg> </l>
<l><seg type="pāda" n="c">vāmano rakṣatu sadā</seg> <seg type="pāda" n="d">bhavantaṃ yaḥ kṣaṇād abhūt</seg> //</l>
</lg>

<lg xml:id="BrP_184.17">
<l><seg type="pāda" n="a">trivikramakramākrānta</seg><seg type="pāda" n="b">trailokyasphuradāyudhaḥ</seg> </l>
<l><seg type="pāda" n="c">śiras te pātu govindaḥ</seg> <seg type="pāda" n="d">kaṇṭhaṃ rakṣatu keśavaḥ</seg> //</l>
</lg>

<lg xml:id="BrP_184.18">
<l><seg type="pāda" n="a">mukhabāhū prabāhū ca</seg> <seg type="pāda" n="b">manaḥ sarvendriyāṇi ca</seg> </l>
<l><seg type="pāda" n="c">rakṣatv avyāhataiśvaryas</seg> <seg type="pāda" n="d">tava nārāyaṇo 'vyayaḥ</seg> //</l>
</lg>

<lg xml:id="BrP_184.19">
<l><seg type="pāda" n="a">tvāṃ dikṣu pātu vaikuṇṭho</seg> <seg type="pāda" n="b">vidikṣu madhusūdanaḥ</seg> </l>
<l><seg type="pāda" n="c">hṛṣīkeśo 'mbare bhūmau</seg> <seg type="pāda" n="d">rakṣatu tvāṃ mahīdharaḥ</seg> //</l>
</lg>

<milestone unit="speaker" n="vyāsa uvāca"/>

<lg xml:id="BrP_184.20">
<l><seg type="pāda" n="a">evaṃ kṛtasvastyayano</seg> <seg type="pāda" n="b">nandagopena bālakaḥ</seg> </l>
<l><seg type="pāda" n="c">śāyitaḥ śakaṭasyādho</seg> <seg type="pāda" n="d">bālaparyaṅkikātale</seg> //</l>
</lg>

<lg xml:id="BrP_184.21">
<l><seg type="pāda" n="a">te ca gopā mahad dṛṣṭvā</seg> <seg type="pāda" n="b">pūtanāyāḥ kalevaram</seg> </l>
<l><seg type="pāda" n="c">mṛtāyāḥ paramaṃ trāsaṃ</seg> <seg type="pāda" n="d">vismayaṃ ca tadā yayuḥ</seg> //</l>
</lg>

<lg xml:id="BrP_184.22">
<l><seg type="pāda" n="a">kadācic chakaṭasyādhaḥ</seg> <seg type="pāda" n="b">śayāno madhusūdanaḥ</seg> </l>
<l><seg type="pāda" n="c">cikṣepa caraṇāv ūrdhvaṃ</seg> <seg type="pāda" n="d">stanārthī praruroda ca</seg> //</l>
</lg>

<lg xml:id="BrP_184.23">
<l><seg type="pāda" n="a">tasya pādaprahāreṇa</seg> <seg type="pāda" n="b">śakaṭaṃ parivartitam</seg> </l>
<l><seg type="pāda" n="c">vidhvastabhāṇḍakumbhaṃ tad</seg> <seg type="pāda" n="d">viparītaṃ papāta vai</seg> //</l>
</lg>

<lg xml:id="BrP_184.24">
<l><seg type="pāda" n="a">tato hāhākṛtaḥ sarvo</seg> <seg type="pāda" n="b">gopagopījano dvijāḥ</seg> </l>
<l><seg type="pāda" n="c">ājagāma tadā jñātvā</seg> <seg type="pāda" n="d">bālam uttānaśāyinam</seg> //</l>
</lg>

<lg xml:id="BrP_184.25">
<l><seg type="pāda" n="a">gopāḥ keneti jagaduḥ</seg> <seg type="pāda" n="b">śakaṭaṃ parivartitam</seg> </l>
<l><seg type="pāda" n="c">tatraiva bālakāḥ procur</seg> <seg type="pāda" n="d">bālenānena pātitam</seg> //</l>
</lg>

<lg xml:id="BrP_184.26">
<l><seg type="pāda" n="a">rudatā dṛṣṭam asmābhiḥ</seg> <seg type="pāda" n="b">pādavikṣepatāḍitam</seg> </l>
<l><seg type="pāda" n="c">śakaṭaṃ parivṛttaṃ vai</seg> <seg type="pāda" n="d">naitad anyasya ceṣṭitam</seg> //</l>
</lg>

<lg xml:id="BrP_184.27">
<l><seg type="pāda" n="a">tataḥ punar atīvāsan</seg> <seg type="pāda" n="b">gopā vismitacetasaḥ</seg> </l>
<l><seg type="pāda" n="c">nandagopo 'pi jagrāha</seg> <seg type="pāda" n="d">bālam atyantavismitaḥ</seg> //</l>
</lg>

<lg xml:id="BrP_184.28">
<l><seg type="pāda" n="a">yaśodā vismayārūḍhā</seg> <seg type="pāda" n="b">bhagnabhāṇḍakapālakam</seg> </l>
<l><seg type="pāda" n="c">śakaṭaṃ cārcayām āsa</seg> <seg type="pāda" n="d">dadhipuṣpaphalākṣataiḥ</seg> //</l>
</lg>

<lg xml:id="BrP_184.29">
<l><seg type="pāda" n="a">gargaś ca gokule tatra</seg> <seg type="pāda" n="b">vasudevapracoditaḥ</seg> </l>
<l><seg type="pāda" n="c">pracchanna eva gopānāṃ</seg> <seg type="pāda" n="d">saṃskāram akarot tayoḥ</seg> //</l>
</lg>

<lg xml:id="BrP_184.30">
<l><seg type="pāda" n="a">jyeṣṭhaṃ ca rāmam ity āha</seg> <seg type="pāda" n="b">kṛṣṇaṃ caiva tathāparam</seg> </l>
<l><seg type="pāda" n="c">gargo matimatāṃ śreṣṭho</seg> <seg type="pāda" n="d">nāma kurvan mahāmatiḥ</seg> //</l>
</lg>

<lg xml:id="BrP_184.31">
<l><seg type="pāda" n="a">alpenaiva hi kālena</seg> <seg type="pāda" n="b">vijñātau tau mahābalau</seg> </l>
<l><seg type="pāda" n="c">ghṛṣṭajānukarau viprā</seg> <seg type="pāda" n="d">babhūvatur ubhāv api</seg> //</l>
</lg>

<lg xml:id="BrP_184.32">
<l><seg type="pāda" n="a">karīṣabhasmadigdhāṅgau</seg> <seg type="pāda" n="b">bhramamāṇāv itas tataḥ</seg> </l>
<l><seg type="pāda" n="c">na nivārayituṃ śaktā</seg> <seg type="pāda" n="d">yaśodā tau na rohiṇī</seg> //</l>
</lg>

<lg xml:id="BrP_184.33">
<l><seg type="pāda" n="a">govāṭamadhye krīḍantau</seg> <seg type="pāda" n="b">vatsavāṭagatau punaḥ</seg> </l>
<l><seg type="pāda" n="c">tadaharjātagovatsa</seg><seg type="pāda" n="d">pucchākarṣaṇatatparau</seg> //</l>
</lg>

<lg xml:id="BrP_184.34">
<l><seg type="pāda" n="a">yadā yaśodā tau bālāv</seg> <seg type="pāda" n="b">ekasthānacarāv ubhau</seg> </l>
<l><seg type="pāda" n="c">śaśāka no vārayituṃ</seg> <seg type="pāda" n="d">krīḍantāv aticañcalau</seg> //</l>
</lg>

<lg xml:id="BrP_184.35">
<l><seg type="pāda" n="a">dāmnā baddhvā tadā madhye</seg> <seg type="pāda" n="b">nibabandha ulūkhale</seg> </l>
<l><seg type="pāda" n="c">kṛṣṇam akliṣṭakarmāṇam</seg> <seg type="pāda" n="d">āha cedam amarṣitā</seg> //</l>
</lg>

<milestone unit="speaker" n="yaśodovāca"/>

<lg xml:id="BrP_184.36">
<l><seg type="pāda" n="a">yadi śakto 'si gaccha tvam</seg> <seg type="pāda" n="b">aticañcalaceṣṭita</seg> //</l>
</lg>

<milestone unit="speaker" n="vyāsa uvāca"/>

<lg xml:id="BrP_184.37">
<l><seg type="pāda" n="a">ity uktvā ca nijaṃ karma</seg> <seg type="pāda" n="b">sā cakāra kuṭumbinī</seg> </l>
<l><seg type="pāda" n="c">vyagrāyām atha tasyāṃ sa</seg> <seg type="pāda" n="d">karṣamāṇa ulūkhalam</seg> //</l>
</lg>

<lg xml:id="BrP_184.38">
<l><seg type="pāda" n="a">yamalārjunayor madhye</seg> <seg type="pāda" n="b">jagāma kamalekṣaṇaḥ</seg> </l>
<l><seg type="pāda" n="c">karṣatā vṛkṣayor madhye</seg> <seg type="pāda" n="d">tiryag evam ulūkhalam</seg> //</l>
</lg>

<lg xml:id="BrP_184.39">
<l><seg type="pāda" n="a">bhagnāv uttuṅgaśākhāgrau</seg> <seg type="pāda" n="b">tena tau yamalārjunau</seg> </l>
<l><seg type="pāda" n="c">tataḥ kaṭakaṭāśabda</seg><seg type="pāda" n="d">samākarṇanakātaraḥ</seg> //</l>
</lg>

<lg xml:id="BrP_184.40">
<l><seg type="pāda" n="a">ājagāma vrajajano</seg> <seg type="pāda" n="b">dadṛśe ca mahādrumau</seg> </l>
<l><seg type="pāda" n="c">bhagnaskandhau nipātitau</seg> <seg type="pāda" n="d">bhagnaśākhau mahītale</seg> //</l>
</lg>

<lg xml:id="BrP_184.41">
<l><seg type="pāda" n="a">dadarśa cālpadantāsyaṃ</seg> <seg type="pāda" n="b">smitahāsaṃ ca bālakam</seg> </l>
<l><seg type="pāda" n="c">tayor madhyagataṃ baddhaṃ</seg> <seg type="pāda" n="d">dāmnā gāḍhaṃ tathodare</seg> //</l>
</lg>

<lg xml:id="BrP_184.42">
<l><seg type="pāda" n="a">tataś ca dāmodaratāṃ</seg> <seg type="pāda" n="b">sa yayau dāmabandhanāt</seg> </l>
<l><seg type="pāda" n="c">gopavṛddhās tataḥ sarve</seg> <seg type="pāda" n="d">nandagopapurogamāḥ</seg> //</l>
</lg>

<lg xml:id="BrP_184.43">
<l><seg type="pāda" n="a">mantrayām āsur udvignā</seg> <seg type="pāda" n="b">mahotpātātibhīravaḥ</seg> </l>
<l><seg type="pāda" n="c">sthāneneha na naḥ kāryaṃ</seg> <seg type="pāda" n="d">vrajāmo 'nyan mahāvanam</seg> //</l>
</lg>

<lg xml:id="BrP_184.44">
<l><seg type="pāda" n="a">utpātā bahavo hy atra</seg> <seg type="pāda" n="b">dṛśyante nāśahetavaḥ</seg> </l>
<l><seg type="pāda" n="c">pūtanāyā vināśaś ca</seg> <seg type="pāda" n="d">śakaṭasya viparyayaḥ</seg> //</l>
</lg>

<lg xml:id="BrP_184.45">
<l><seg type="pāda" n="a">vinā vātādidoṣeṇa</seg> <seg type="pāda" n="b">drumayoḥ patanaṃ tathā</seg> </l>
<l><seg type="pāda" n="c">vṛndāvanam itaḥ sthānāt</seg> <seg type="pāda" n="d">tasmād gacchāma mā ciram</seg> //</l>
</lg>

<lg xml:id="BrP_184.46">
<l><seg type="pāda" n="a">yāvad bhaumamahotpāta</seg><seg type="pāda" n="b">doṣo nābhibhaved vrajam</seg> </l>
<l><seg type="pāda" n="c">iti kṛtvā matiṃ sarve</seg> <seg type="pāda" n="d">gamane te vrajaukasaḥ</seg> //</l>
</lg>

<lg xml:id="BrP_184.47">
<l><seg type="pāda" n="a">ūcuḥ svaṃ svaṃ kulaṃ śīghraṃ</seg> <seg type="pāda" n="b">gamyatāṃ mā vilambyatām</seg> </l>
<l><seg type="pāda" n="c">tataḥ kṣaṇena prayayuḥ</seg> <seg type="pāda" n="d">śakaṭair godhanais tathā</seg> //</l>
</lg>

<lg xml:id="BrP_184.48">
<l><seg type="pāda" n="a">yūthaśo vatsapālīś ca</seg> <seg type="pāda" n="b">kālayanto vrajaukasaḥ</seg> </l>
<l><seg type="pāda" n="c">sarvāvayavanirdhūtaṃ</seg> <seg type="pāda" n="d">kṣaṇamātreṇa tat tadā</seg> //</l>
</lg>

<lg xml:id="BrP_184.49">
<l><seg type="pāda" n="a">kākakākīsamākīrṇaṃ</seg> <seg type="pāda" n="b">vrajasthānam abhūd dvijāḥ</seg> </l>
<l><seg type="pāda" n="c">vṛndāvanaṃ bhagavatā</seg> <seg type="pāda" n="d">kṛṣṇenākliṣṭakarmaṇā</seg> //</l>
</lg>

<lg xml:id="BrP_184.50">
<l><seg type="pāda" n="a">śubhena manasā dhyātaṃ</seg> <seg type="pāda" n="b">gavāṃ vṛddhim abhīpsatā</seg> </l>
<l><seg type="pāda" n="c">tatas tatrātirukṣe 'pi</seg> <seg type="pāda" n="d">dharmakāle dvijottamāḥ</seg> //</l>
</lg>

<lg xml:id="BrP_184.51">
<l><seg type="pāda" n="a">prāvṛṭkāla ivābhūc ca</seg> <seg type="pāda" n="b">navaśaṣpaṃ samantataḥ</seg> </l>
<l><seg type="pāda" n="c">sa samāvāsitaḥ sarvo</seg> <seg type="pāda" n="d">vrajo vṛndāvane tataḥ</seg> //</l>
</lg>

<lg xml:id="BrP_184.52">
<l><seg type="pāda" n="a">śakaṭīvāṭaparyanta</seg><seg type="pāda" n="b">candrārdhākārasaṃsthitiḥ</seg> </l>
<l><seg type="pāda" n="c">vatsabālau ca saṃvṛttau</seg> <seg type="pāda" n="d">rāmadāmodarau tataḥ</seg> //</l>
</lg>

<lg xml:id="BrP_184.53">
<l><seg type="pāda" n="a">tatra sthitau tau ca goṣṭhe</seg> <seg type="pāda" n="b">ceratur bālalīlayā</seg> </l>
<l><seg type="pāda" n="c">barhipattrakṛtāpīḍau</seg> <seg type="pāda" n="d">vanyapuṣpāvataṃsakau</seg> //</l>
</lg>

<lg xml:id="BrP_184.54">
<l><seg type="pāda" n="a">gopaveṇukṛtātodya</seg><seg type="pāda" n="b">pattravādyakṛtasvanau</seg> </l>
<l><seg type="pāda" n="c">kākapakṣadharau bālau</seg> <seg type="pāda" n="d">kumārāv iva pāvakau</seg> //</l>
</lg>

<lg xml:id="BrP_184.55">
<l><seg type="pāda" n="a">hasantau ca ramantau ca</seg> <seg type="pāda" n="b">ceratus tan mahad vanam</seg> </l>
<l><seg type="pāda" n="c">kvacid dhasantāv anyonyaṃ</seg> <seg type="pāda" n="d">krīḍamānau tathā paraiḥ</seg> //</l>
</lg>

<lg xml:id="BrP_184.56">
<l><seg type="pāda" n="a">gopaputraiḥ samaṃ vatsāṃś</seg> <seg type="pāda" n="b">cārayantau viceratuḥ</seg> </l>
<l><seg type="pāda" n="c">kālena gacchatā tau tu</seg> <seg type="pāda" n="d">saptavarṣau babhūvatuḥ</seg> //</l>
</lg>

<lg xml:id="BrP_184.57">
<l><seg type="pāda" n="a">sarvasya jagataḥ pālau</seg> <seg type="pāda" n="b">vatsapālau mahāvraje</seg> </l>
<l><seg type="pāda" n="c">prāvṛṭkālas tato 'tīva</seg> <seg type="pāda" n="d">meghaughasthagitāmbaraḥ</seg> //</l>
</lg>

<lg xml:id="BrP_184.58">
<l><seg type="pāda" n="a">babhūva vāridhārābhir</seg> <seg type="pāda" n="b">aikyaṃ kurvan diśām iva</seg> </l>
<l><seg type="pāda" n="c">prarūḍhanavapuṣpāḍhyā</seg> <seg type="pāda" n="d">śakragopavṛtā mahī</seg> //</l>
</lg>

<lg xml:id="BrP_184.59">
<l><seg type="pāda" n="a">yathā mārakate vāsīt</seg> <seg type="pāda" n="b">padmarāgavibhūṣitā</seg> </l>
<l><seg type="pāda" n="c">ūhur unmārgagāmīni</seg> <seg type="pāda" n="d">nimnagāmbhāṃsi sarvataḥ</seg> //</l>
</lg>

<lg xml:id="BrP_184.60">
<l><seg type="pāda" n="a">manāṃsi durvinītānāṃ</seg> <seg type="pāda" n="b">prāpya lakṣmīṃ navām iva</seg> </l>
<l><seg type="pāda" n="c">vikāle ca yathākāmaṃ</seg> <seg type="pāda" n="d">vrajam etya mahābalau</seg> </l>
<l><seg type="pāda" n="e">gopaiḥ samānaiḥ sahitau</seg> <seg type="pāda" n="f">cikrīḍāte 'marāv iva</seg> //</l>
</lg>

<milestone unit="speaker" n="vyāsa uvāca"/>

<lg xml:id="BrP_185.1">
<l><seg type="pāda" n="a">ekadā tu vinā rāmaṃ</seg> <seg type="pāda" n="b">kṛṣṇo vṛndāvanaṃ yayau</seg> </l>
<l><seg type="pāda" n="c">vicacāra vṛto gopair</seg> <seg type="pāda" n="d">vanyapuṣpasragujjvalaḥ</seg> //</l>
</lg>

<lg xml:id="BrP_185.2">
<l><seg type="pāda" n="a">sa jagāmātha kālindīṃ</seg> <seg type="pāda" n="b">lolakallolaśālinīm</seg> </l>
<l><seg type="pāda" n="c">tīrasaṃlagnaphenaughair</seg> <seg type="pāda" n="d">hasantīm iva sarvataḥ</seg> //</l>
</lg>

<lg xml:id="BrP_185.3">
<l><seg type="pāda" n="a">tasyāṃ cātimahābhīmaṃ</seg> <seg type="pāda" n="b">viṣāgnikaṇadūṣitam</seg> </l>
<l><seg type="pāda" n="c">hradaṃ kālīyanāgasya</seg> <seg type="pāda" n="d">dadarśātivibhīṣaṇam</seg> //</l>
</lg>

<lg xml:id="BrP_185.4">
<l><seg type="pāda" n="a">viṣāgninā visaratā</seg> <seg type="pāda" n="b">dagdhatīramahātarum</seg> </l>
<l><seg type="pāda" n="c">vātāhatāmbuvikṣepa</seg><seg type="pāda" n="d">sparśadagdhavihaṃgamam</seg> //</l>
</lg>

<lg xml:id="BrP_185.5">
<l><seg type="pāda" n="a">tam atīva mahāraudraṃ</seg> <seg type="pāda" n="b">mṛtyuvaktram ivāparam</seg> </l>
<l><seg type="pāda" n="c">vilokya cintayām āsa</seg> <seg type="pāda" n="d">bhagavān madhusūdanaḥ</seg> //</l>
</lg>

<lg xml:id="BrP_185.6">
<l><seg type="pāda" n="a">asmin vasati duṣṭātmā</seg> <seg type="pāda" n="b">kālīyo 'sau viṣāyudhaḥ</seg> </l>
<l><seg type="pāda" n="c">yo mayā nirjitas tyaktvā</seg> <seg type="pāda" n="d">duṣṭo naṣṭaḥ payonidhau</seg> //</l>
</lg>

<lg xml:id="BrP_185.7">
<l><seg type="pāda" n="a">teneyaṃ dūṣitā sarvā</seg> <seg type="pāda" n="b">yamunā sāgaraṃgamā</seg> </l>
<l><seg type="pāda" n="c">na narair godhanair vāpi</seg> <seg type="pāda" n="d">tṛṣārtair upabhujyate</seg> //</l>
</lg>

<lg xml:id="BrP_185.8">
<l><seg type="pāda" n="a">tad asya nāgarājasya</seg> <seg type="pāda" n="b">kartavyo nigraho mayā</seg> </l>
<l><seg type="pāda" n="c">nityatrastāḥ sukhaṃ yena</seg> <seg type="pāda" n="d">careyur vrajavāsinaḥ</seg> //</l>
</lg>

<lg xml:id="BrP_185.9">
<l><seg type="pāda" n="a">etadarthaṃ nṛloke 'sminn</seg> <seg type="pāda" n="b">avatāro mayā kṛtaḥ</seg> </l>
<l><seg type="pāda" n="c">yad eṣām utpathasthānāṃ</seg> <seg type="pāda" n="d">kāryā śāstir durātmanām</seg> //</l>
</lg>

<lg xml:id="BrP_185.10">
<l><seg type="pāda" n="a">tad etan nātidūrasthaṃ</seg> <seg type="pāda" n="b">kadambam uruśākhinam</seg> </l>
<l><seg type="pāda" n="c">adhiruhyotpatiṣyāmi</seg> <seg type="pāda" n="d">hrade 'smiñ jīvanāśinaḥ</seg> //</l>
</lg>

<milestone unit="speaker" n="vyāsa uvāca"/>

<lg xml:id="BrP_185.11">
<l><seg type="pāda" n="a">itthaṃ vicintya baddhvā ca</seg> <seg type="pāda" n="b">gāḍhaṃ parikaraṃ tataḥ</seg> </l>
<l><seg type="pāda" n="c">nipapāta hrade tatra</seg> <seg type="pāda" n="d">sarparājasya vegataḥ</seg> //</l>
</lg>

<lg xml:id="BrP_185.12">
<l><seg type="pāda" n="a">tenāpi patatā tatra</seg> <seg type="pāda" n="b">kṣobhitaḥ sa mahāhradaḥ</seg> </l>
<l><seg type="pāda" n="c">atyarthadūrajātāṃś ca</seg> <seg type="pāda" n="d">tāṃś cāsiñcan mahīruhān</seg> //</l>
</lg>

<lg xml:id="BrP_185.13">
<l><seg type="pāda" n="a">te 'hiduṣṭaviṣajvālā</seg><seg type="pāda" n="b">taptāmbutapanokṣitāḥ</seg> </l>
<l><seg type="pāda" n="c">jajvaluḥ pādapāḥ sadyo</seg> <seg type="pāda" n="d">jvālāvyāptadigantarāḥ</seg> //</l>
</lg>

<lg xml:id="BrP_185.14">
<l><seg type="pāda" n="a">āsphoṭayām āsa tadā</seg> <seg type="pāda" n="b">kṛṣṇo nāgahradaṃ bhujaiḥ</seg> </l>
<l><seg type="pāda" n="c">tacchabdaśravaṇāc cātha</seg> <seg type="pāda" n="d">nāgarājo 'bhyupāgamat</seg> //</l>
</lg>

<lg xml:id="BrP_185.15">
<l><seg type="pāda" n="a">ātāmranayanaḥ kopād</seg> <seg type="pāda" n="b">viṣajvālākulaiḥ phaṇaiḥ</seg> </l>
<l><seg type="pāda" n="c">vṛto mahāviṣaiś cānyair</seg> <seg type="pāda" n="d">aruṇair anilāśanaiḥ</seg> //</l>
</lg>

<lg xml:id="BrP_185.16">
<l><seg type="pāda" n="a">nāgapatnyaś ca śataśo</seg> <seg type="pāda" n="b">hārihāropaśobhitāḥ</seg> </l>
<l><seg type="pāda" n="c">prakampitatanūtkṣepa</seg><seg type="pāda" n="d">calatkuṇḍalakāntayaḥ</seg> //</l>
</lg>

<lg xml:id="BrP_185.17">
<l><seg type="pāda" n="a">tataḥ praveṣṭitaḥ sarpaiḥ</seg> <seg type="pāda" n="b">sa kṛṣṇo bhogabandhanaiḥ</seg> </l>
<l><seg type="pāda" n="c">dadaṃśuś cāpi te kṛṣṇaṃ</seg> <seg type="pāda" n="d">viṣajvālāvilair mukhaiḥ</seg> //</l>
</lg>

<lg xml:id="BrP_185.18">
<l><seg type="pāda" n="a">taṃ tatra patitaṃ dṛṣṭvā</seg> <seg type="pāda" n="b">nāgabhoganipīḍitam</seg> </l>
<l><seg type="pāda" n="c">gopā vrajam upāgatya</seg> <seg type="pāda" n="d">cukruśuḥ śokalālasāḥ</seg> //</l>
</lg>

<milestone unit="speaker" n="gopā ūcuḥ"/>

<lg xml:id="BrP_185.19">
<l><seg type="pāda" n="a">eṣa kṛṣṇo gato moha</seg><seg type="pāda" n="b">magno vai kāliye hrade</seg> </l>
<l><seg type="pāda" n="c">bhakṣyate sarparājena</seg> <seg type="pāda" n="d">tad āgacchata mā ciram</seg> //</l>
</lg>

<milestone unit="speaker" n="vyāsa uvāca"/>

<lg xml:id="BrP_185.20">
<l><seg type="pāda" n="a">etac chrutvā tato gopā</seg> <seg type="pāda" n="b">vajrapātopamaṃ vacaḥ</seg> </l>
<l><seg type="pāda" n="c">gopyaś ca tvaritā jagmur</seg> <seg type="pāda" n="d">yaśodāpramukhā hradam</seg> //</l>
</lg>

<lg xml:id="BrP_185.21">
<l><seg type="pāda" n="a">hā hā kvāsāv iti jano</seg> <seg type="pāda" n="b">gopīnām ativihvalaḥ</seg> </l>
<l><seg type="pāda" n="c">yaśodayā samaṃ bhrānto</seg> <seg type="pāda" n="d">drutaḥ praskhalito yayau</seg> //</l>
</lg>

<lg xml:id="BrP_185.22">
<l><seg type="pāda" n="a">nandagopaś ca gopāś ca</seg> <seg type="pāda" n="b">rāmaś cādbhutavikramaḥ</seg> </l>
<l><seg type="pāda" n="c">tvaritaṃ yamunāṃ jagmuḥ</seg> <seg type="pāda" n="d">kṛṣṇadarśanalālasāḥ</seg> //</l>
</lg>

<lg xml:id="BrP_185.23">
<l><seg type="pāda" n="a">dadṛśuś cāpi te tatra</seg> <seg type="pāda" n="b">sarparājavaśaṃgatam</seg> </l>
<l><seg type="pāda" n="c">niṣprayatnaṃ kṛtaṃ kṛṣṇaṃ</seg> <seg type="pāda" n="d">sarpabhogena veṣṭitam</seg> //</l>
</lg>

<lg xml:id="BrP_185.24">
<l><seg type="pāda" n="a">nandagopaś ca niśceṣṭaḥ</seg> <seg type="pāda" n="b">paśyan putramukhaṃ bhṛśam</seg> </l>
<l><seg type="pāda" n="c">yaśodā ca mahābhāgā</seg> <seg type="pāda" n="d">babhūva munisattamāḥ</seg> //</l>
</lg>

<lg xml:id="BrP_185.25">
<l><seg type="pāda" n="a">gopyas tv anyā rudatyaś ca</seg> <seg type="pāda" n="b">dadṛśuḥ śokakātarāḥ</seg> </l>
<l><seg type="pāda" n="c">procuś ca keśavaṃ prītyā</seg> <seg type="pāda" n="d">bhayakātaragadgadam</seg> //</l>
</lg>

<lg xml:id="BrP_185.26">
<l><seg type="pāda" n="a">sarvā yaśodayā sārdhaṃ</seg> <seg type="pāda" n="b">viśāmo 'tra mahāhrade</seg> </l>
<l><seg type="pāda" n="c">nāgarājasya no gantum</seg> <seg type="pāda" n="d">asmākaṃ yujyate vraje</seg> //</l>
</lg>

<lg xml:id="BrP_185.27">
<l><seg type="pāda" n="a">divasaḥ ko vinā sūryaṃ</seg> <seg type="pāda" n="b">vinā candreṇa kā niśā</seg> </l>
<l><seg type="pāda" n="c">vinā dugdhena kā gāvo</seg> <seg type="pāda" n="d">vinā kṛṣṇena ko vrajaḥ</seg> </l>
<l><seg type="pāda" n="e">vinākṛtā na yāsyāmaḥ</seg> <seg type="pāda" n="f">kṛṣṇenānena gokulam</seg> //</l>
</lg>

<milestone unit="speaker" n="vyāsa uvāca"/>

<lg xml:id="BrP_185.28">
<l><seg type="pāda" n="a">iti gopīvacaḥ śrutvā</seg> <seg type="pāda" n="b">rauhiṇeyo mahābalaḥ</seg> </l>
<l><seg type="pāda" n="c">uvāca gopān vidhurān</seg> <seg type="pāda" n="d">vilokya stimitekṣaṇaḥ</seg> //</l>
</lg>

<lg xml:id="BrP_185.29">
<l><seg type="pāda" n="a">nandaṃ ca dīnam atyarthaṃ</seg> <seg type="pāda" n="b">nyastadṛṣṭiṃ sutānane</seg> </l>
<l><seg type="pāda" n="c">mūrchākulāṃ yaśodāṃ ca</seg> <seg type="pāda" n="d">kṛṣṇamāhātmyasaṃjñayā</seg> //</l>
</lg>

<milestone unit="speaker" n="balarāma uvāca"/>

<lg xml:id="BrP_185.30">
<l><seg type="pāda" n="a">kim ayaṃ devadeveśa</seg> <seg type="pāda" n="b">bhāvo 'yaṃ mānuṣas tvayā</seg> </l>
<l><seg type="pāda" n="c">vyajyate svaṃ tam ātmānaṃ</seg> <seg type="pāda" n="d">kim anyaṃ tvaṃ na vetsi yat</seg> //</l>
</lg>

<lg xml:id="BrP_185.31">
<l><seg type="pāda" n="a">tvam asya jagato nābhiḥ</seg> <seg type="pāda" n="b">surāṇām eva cāśrayaḥ</seg> </l>
<l><seg type="pāda" n="c">kartāpahartā pātā ca</seg> <seg type="pāda" n="d">trailokyaṃ tvaṃ trayīmayaḥ</seg> //</l>
</lg>

<lg xml:id="BrP_185.32">
<l><seg type="pāda" n="a">atrāvatīrṇayoḥ kṛṣṇa</seg> <seg type="pāda" n="b">gopā eva hi bāndhavāḥ</seg> </l>
<l><seg type="pāda" n="c">gopyaś ca sīdataḥ kasmāt</seg> <seg type="pāda" n="d">tvaṃ bandhūn samupekṣase</seg> //</l>
</lg>

<lg xml:id="BrP_185.33">
<l><seg type="pāda" n="a">darśito mānuṣo bhāvo</seg> <seg type="pāda" n="b">darśitaṃ bālaceṣṭitam</seg> </l>
<l><seg type="pāda" n="c">tad ayaṃ damyatāṃ kṛṣṇa</seg> <seg type="pāda" n="d">durātmā daśanāyudhaḥ</seg> //</l>
</lg>

<milestone unit="speaker" n="vyāsa uvāca"/>

<lg xml:id="BrP_185.34">
<l><seg type="pāda" n="a">iti saṃsmāritaḥ kṛṣṇaḥ</seg> <seg type="pāda" n="b">smitabhinnauṣṭhasaṃpuṭaḥ</seg> </l>
<l><seg type="pāda" n="c">āsphālya mocayām āsa</seg> <seg type="pāda" n="d">svaṃ dehaṃ bhogabandhanāt</seg> //</l>
</lg>

<lg xml:id="BrP_185.35">
<l><seg type="pāda" n="a">ānāmya cāpi hastābhyām</seg> <seg type="pāda" n="b">ubhābhyāṃ madhyamaṃ phaṇam</seg> </l>
<l><seg type="pāda" n="c">āruhya bhugnaśirasaḥ</seg> <seg type="pāda" n="d">prananartoruvikramaḥ</seg> //</l>
</lg>

<lg xml:id="BrP_185.36">
<l><seg type="pāda" n="a">vraṇāḥ phaṇe 'bhavaṃs tasya</seg> <seg type="pāda" n="b">kṛṣṇasyāṅghrivikuṭṭanaiḥ</seg> </l>
<l><seg type="pāda" n="c">yatronnatiṃ ca kurute</seg> <seg type="pāda" n="d">nanāmāsya tataḥ śiraḥ</seg> //</l>
</lg>

<lg xml:id="BrP_185.37">
<l><seg type="pāda" n="a">mūrchām upāyayau bhrāntyā</seg> <seg type="pāda" n="b">nāgaḥ kṛṣṇasya kuṭṭanaiḥ</seg> </l>
<l><seg type="pāda" n="c">daṇḍapātanipātena</seg> <seg type="pāda" n="d">vavāma rudhiraṃ bahu</seg> //</l>
</lg>

<lg xml:id="BrP_185.38">
<l><seg type="pāda" n="a">taṃ nirbhugnaśirogrīvam</seg> <seg type="pāda" n="b">āsyaprasrutaśoṇitam</seg> </l>
<l><seg type="pāda" n="c">vilokya śaraṇaṃ jagmus</seg> <seg type="pāda" n="d">tatpatnyo madhusūdanam</seg> //</l>
</lg>

<milestone unit="speaker" n="nāgapatnya ūcuḥ"/>

<lg xml:id="BrP_185.39">
<l><seg type="pāda" n="a">jñāto 'si devadeveśa</seg> <seg type="pāda" n="b">sarveśas tvam anuttama</seg> </l>
<l><seg type="pāda" n="c">paraṃ jyotir acintyaṃ yat</seg> <seg type="pāda" n="d">tadaṃśaḥ parameśvaraḥ</seg> //</l>
</lg>

<lg xml:id="BrP_185.40">
<l><seg type="pāda" n="a">na samarthāḥ sura stotuṃ</seg> <seg type="pāda" n="b">yam ananyabhavaṃ prabhum</seg> </l>
<l><seg type="pāda" n="c">svarūpavarṇanaṃ tasya</seg> <seg type="pāda" n="d">kathaṃ yoṣit kariṣyati</seg> //</l>
</lg>

<lg xml:id="BrP_185.41">
<l><seg type="pāda" n="a">yasyākhilamahīvyoma</seg><seg type="pāda" n="b">jalāgnipavanātmakam</seg> </l>
<l><seg type="pāda" n="c">brahmāṇḍam alpakāṃśāṃśaḥ</seg> <seg type="pāda" n="d">stoṣyāmas taṃ kathaṃ vayam</seg> //</l>
</lg>

<lg xml:id="BrP_185.42">
<l><seg type="pāda" n="a">tataḥ kuru jagatsvāmin</seg> <seg type="pāda" n="b">prasādam avasīdataḥ</seg> </l>
<l><seg type="pāda" n="c">prāṇāṃs tyajati nāgo 'yaṃ</seg> <seg type="pāda" n="d">bhartṛbhikṣā pradīyatām</seg> //</l>
</lg>

<milestone unit="speaker" n="vyāsa uvāca"/>

<lg xml:id="BrP_185.43">
<l><seg type="pāda" n="a">ity ukte tābhir āśvāsya</seg> <seg type="pāda" n="b">klāntadeho 'pi pannagaḥ</seg> </l>
<l><seg type="pāda" n="c">prasīda devadeveti</seg> <seg type="pāda" n="d">prāha vākyaṃ śanaiḥ śanaiḥ</seg> //</l>
</lg>

<milestone unit="speaker" n="kālīya uvāca"/>

<lg xml:id="BrP_185.44">
<l><seg type="pāda" n="a">tavāṣṭaguṇam aiśvaryaṃ</seg> <seg type="pāda" n="b">nātha svābhāvikaṃ param</seg> </l>
<l><seg type="pāda" n="c">nirastātiśayaṃ yasya</seg> <seg type="pāda" n="d">tasya stoṣyāmi kiṃ nv aham</seg> //</l>
</lg>

<lg xml:id="BrP_185.45">
<l><seg type="pāda" n="a">tvaṃ paras tvaṃ parasyādyaḥ</seg> <seg type="pāda" n="b">paraṃ tvaṃ tatparātmakam</seg> </l>
<l><seg type="pāda" n="c">parasmāt paramo yas tvaṃ</seg> <seg type="pāda" n="d">tasya stoṣyāmi kiṃ nv aham</seg> //</l>
</lg>

<lg xml:id="BrP_185.46">
<l><seg type="pāda" n="a">yathāhaṃ bhavatā sṛṣṭo</seg> <seg type="pāda" n="b">jātyā rūpeṇa ceśvaraḥ</seg> </l>
<l><seg type="pāda" n="c">svabhāvena ca saṃyuktas</seg> <seg type="pāda" n="d">tathedaṃ ceṣṭitaṃ mayā</seg> //</l>
</lg>

<lg xml:id="BrP_185.47">
<l><seg type="pāda" n="a">yady anyathā pravarteya</seg> <seg type="pāda" n="b">devadeva tato mayi</seg> </l>
<l><seg type="pāda" n="c">nyāyyo daṇḍanipātas te</seg> <seg type="pāda" n="d">tavaiva vacanaṃ yathā</seg> //</l>
</lg>

<lg xml:id="BrP_185.48">
<l><seg type="pāda" n="a">tathāpi yaṃ jagatsvāmī</seg> <seg type="pāda" n="b">daṇḍaṃ pātitavān mayi</seg> </l>
<l><seg type="pāda" n="c">sa soḍho 'yaṃ varo daṇḍas</seg> <seg type="pāda" n="d">tvatto nānyo 'stu me varaḥ</seg> //</l>
</lg>

<lg xml:id="BrP_185.49">
<l><seg type="pāda" n="a">hatavīryo hataviṣo</seg> <seg type="pāda" n="b">damito 'haṃ tvayācyuta</seg> </l>
<l><seg type="pāda" n="c">jīvitaṃ dīyatām ekam</seg> <seg type="pāda" n="d">ājñāpaya karomi kim</seg> //</l>
</lg>

<milestone unit="speaker" n="śrībhagavān uvāca"/>

<lg xml:id="BrP_185.50">
<l><seg type="pāda" n="a">nātra stheyaṃ tvayā sarpa</seg> <seg type="pāda" n="b">kadācid yamunājale</seg> </l>
<l><seg type="pāda" n="c">sabhṛtyaparivāras tvaṃ</seg> <seg type="pāda" n="d">samudrasalilaṃ vraja</seg> //</l>
</lg>

<lg xml:id="BrP_185.51">
<l><seg type="pāda" n="a">matpadāni ca te sarpa</seg> <seg type="pāda" n="b">dṛṣṭvā mūrdhani sāgare</seg> </l>
<l><seg type="pāda" n="c">garuḍaḥ pannagaripus</seg> <seg type="pāda" n="d">tvayi na prahariṣyati</seg> //</l>
</lg>

<milestone unit="speaker" n="vyāsa uvāca"/>

<lg xml:id="BrP_185.52">
<l><seg type="pāda" n="a">ity uktvā sarparājānaṃ</seg> <seg type="pāda" n="b">mumoca bhagavān hariḥ</seg> </l>
<l><seg type="pāda" n="c">praṇamya so 'pi kṛṣṇāya</seg> <seg type="pāda" n="d">jagāma payasāṃ nidhim</seg> //</l>
</lg>

<lg xml:id="BrP_185.53">
<l><seg type="pāda" n="a">paśyatāṃ sarvabhūtānāṃ</seg> <seg type="pāda" n="b">sabhṛtyāpatyabandhavaḥ</seg> </l>
<l><seg type="pāda" n="c">samastabhāryāsahitaḥ</seg> <seg type="pāda" n="d">parityajya svakaṃ hradam</seg> //</l>
</lg>

<lg xml:id="BrP_185.54">
<l><seg type="pāda" n="a">gate sarpe pariṣvajya</seg> <seg type="pāda" n="b">mṛtaṃ punar ivāgatam</seg> </l>
<l><seg type="pāda" n="c">gopā mūrdhani govindaṃ</seg> <seg type="pāda" n="d">siṣicur netrajair jalaiḥ</seg> //</l>
</lg>

<lg xml:id="BrP_185.55">
<l><seg type="pāda" n="a">kṛṣṇam akliṣṭakarmāṇam</seg> <seg type="pāda" n="b">anye vismitacetasaḥ</seg> </l>
<l><seg type="pāda" n="c">tuṣṭuvur muditā gopā</seg> <seg type="pāda" n="d">dṛṣṭvā śivajalāṃ nadīm</seg> //</l>
</lg>

<lg xml:id="BrP_185.56">
<l><seg type="pāda" n="a">gīyamāno 'tha gopībhiś</seg> <seg type="pāda" n="b">caritaiś cāruceṣṭitaiḥ</seg> </l>
<l><seg type="pāda" n="c">saṃstūyamāno gopālaiḥ</seg> <seg type="pāda" n="d">kṛṣṇo vrajam upāgamat</seg> //</l>
</lg>

<milestone unit="speaker" n="vyāsa uvāca"/>

<lg xml:id="BrP_186.1">
<l><seg type="pāda" n="a">gāḥ pālayantau ca punaḥ</seg> <seg type="pāda" n="b">sahitau rāmakeśavau</seg> </l>
<l><seg type="pāda" n="c">bhramamāṇau vane tatra</seg> <seg type="pāda" n="d">ramyaṃ tālavanaṃ gatau</seg> //</l>
</lg>

<lg xml:id="BrP_186.2">
<l><seg type="pāda" n="a">tac ca tālavanaṃ nityaṃ</seg> <seg type="pāda" n="b">dhenuko nāma dānavaḥ</seg> </l>
<l><seg type="pāda" n="c">nṛgomāṃsakṛtāhāraḥ</seg> <seg type="pāda" n="d">sadādhyāste kharākṛtiḥ</seg> //</l>
</lg>

<lg xml:id="BrP_186.3">
<l><seg type="pāda" n="a">tatra tālavanaṃ ramyaṃ</seg> <seg type="pāda" n="b">phalasaṃpatsamanvitam</seg> </l>
<l><seg type="pāda" n="c">dṛṣṭvā spṛhānvitā gopāḥ</seg> <seg type="pāda" n="d">phalādāne 'bruvan vacaḥ</seg> //</l>
</lg>

<milestone unit="speaker" n="gopā ūcuḥ"/>

<lg xml:id="BrP_186.4">
<l><seg type="pāda" n="a">he rāma he kṛṣṇa sadā</seg> <seg type="pāda" n="b">dhenukenaiva rakṣyate</seg> </l>
<l><seg type="pāda" n="c">bhūpradeśo yatas tasmāt</seg> <seg type="pāda" n="d">tyaktānīmāni santi vai</seg> //</l>
</lg>

<lg xml:id="BrP_186.5">
<l><seg type="pāda" n="a">phalāni paśya tālānāṃ</seg> <seg type="pāda" n="b">gandhamodayutāni vai</seg> </l>
<l><seg type="pāda" n="c">vayam etāny abhīpsāmaḥ</seg> <seg type="pāda" n="d">pātyantāṃ yadi rocate</seg> //</l>
</lg>

<lg xml:id="BrP_186.6">
<l><seg type="pāda" n="a">iti gopakumārāṇāṃ</seg> <seg type="pāda" n="b">śrutvā saṃkarṣaṇo vacaḥ</seg> </l>
<l><seg type="pāda" n="c">kṛṣṇaś ca pātayām āsa</seg> <seg type="pāda" n="d">bhuvi tālaphalāni vai</seg> //</l>
</lg>

<lg xml:id="BrP_186.7">
<l><seg type="pāda" n="a">tālānāṃ patatāṃ śabdam</seg> <seg type="pāda" n="b">ākarṇyāsurarāṭ tataḥ</seg> </l>
<l><seg type="pāda" n="c">ājagāma sa duṣṭātmā</seg> <seg type="pāda" n="d">kopād daiteyagardabhaḥ</seg> //</l>
</lg>

<lg xml:id="BrP_186.8">
<l><seg type="pāda" n="a">padbhyām ubhābhyāṃ sa tadā</seg> <seg type="pāda" n="b">paścimābhyāṃ ca taṃ balī</seg> </l>
<l><seg type="pāda" n="c">jaghānorasi tābhyāṃ ca</seg> <seg type="pāda" n="d">sa ca tenāpy agṛhyata</seg> //</l>
</lg>

<lg xml:id="BrP_186.9">
<l><seg type="pāda" n="a">gṛhītvā bhrāmaṇenaiva</seg> <seg type="pāda" n="b">cāmbare gatajīvitam</seg> </l>
<l><seg type="pāda" n="c">tasminn eva pracikṣepa</seg> <seg type="pāda" n="d">vegena tṛṇarājani</seg> //</l>
</lg>

<lg xml:id="BrP_186.10">
<l><seg type="pāda" n="a">tataḥ phalāny anekāni</seg> <seg type="pāda" n="b">tālāgrān nipatan kharaḥ</seg> </l>
<l><seg type="pāda" n="c">pṛthivyāṃ pātayām āsa</seg> <seg type="pāda" n="d">mahāvāto 'mbudān iva</seg> //</l>
</lg>

<lg xml:id="BrP_186.11">
<l><seg type="pāda" n="a">anyān apy asya vai jñātīn</seg> <seg type="pāda" n="b">āgatān daityagardabhān</seg> </l>
<l><seg type="pāda" n="c">kṛṣṇaś cikṣepa tālāgre</seg> <seg type="pāda" n="d">balabhadraś ca līlayā</seg> //</l>
</lg>

<lg xml:id="BrP_186.12">
<l><seg type="pāda" n="a">kṣaṇenālaṃkṛtā pṛthvī</seg> <seg type="pāda" n="b">pakvais tālaphalais tadā</seg> </l>
<l><seg type="pāda" n="c">daityagardabhadehaiś ca</seg> <seg type="pāda" n="d">munayaḥ śuśubhe 'dhikam</seg> //</l>
</lg>

<lg xml:id="BrP_186.13">
<l><seg type="pāda" n="a">tato gāvo nirābādhās</seg> <seg type="pāda" n="b">tasmiṃs tālavane dvijāḥ</seg> </l>
<l><seg type="pāda" n="c">navaśaṣpaṃ sukhaṃ cerur</seg> <seg type="pāda" n="d">yatra bhuktam abhūt purā</seg> //</l>
</lg>

<milestone unit="speaker" n="vyāsa uvāca"/>

<lg xml:id="BrP_187.1">
<l><seg type="pāda" n="a">tasmin rāsabhadaiteye</seg> <seg type="pāda" n="b">sānuje vinipātite</seg> </l>
<l><seg type="pāda" n="c">sarvagopālagopīnāṃ</seg> <seg type="pāda" n="d">ramyaṃ tālavanaṃ babhau</seg> //</l>
</lg>

<lg xml:id="BrP_187.2">
<l><seg type="pāda" n="a">tatas tau jātaharṣau tu</seg> <seg type="pāda" n="b">vasudevasutāv ubhau</seg> </l>
<l><seg type="pāda" n="c">śuśubhāte mahātmānau</seg> <seg type="pāda" n="d">bālaśṛṅgāv ivarṣabhau</seg> //</l>
</lg>

<lg xml:id="BrP_187.3">
<l><seg type="pāda" n="a">cārayantau ca gā dūre</seg> <seg type="pāda" n="b">vyāharantau ca nāmabhiḥ</seg> </l>
<l><seg type="pāda" n="c">niyogapāśaskandhau tau</seg> <seg type="pāda" n="d">vanamālāvibhūṣitau</seg> //</l>
</lg>

<lg xml:id="BrP_187.4">
<l><seg type="pāda" n="a">suvarṇāñjanacūrṇābhyāṃ</seg> <seg type="pāda" n="b">tadā tau bhūṣitāmbarau</seg> </l>
<l><seg type="pāda" n="c">mahendrāyudhasaṃkāśau</seg> <seg type="pāda" n="d">śvetakṛṣṇāv ivāmbudau</seg> //</l>
</lg>

<lg xml:id="BrP_187.5">
<l><seg type="pāda" n="a">ceratur lokasiddhābhiḥ</seg> <seg type="pāda" n="b">krīḍābhir itaretaram</seg> </l>
<l><seg type="pāda" n="c">samastalokanāthānāṃ</seg> <seg type="pāda" n="d">nāthabhūtau bhuvaṃ gatau</seg> //</l>
</lg>

<lg xml:id="BrP_187.6">
<l><seg type="pāda" n="a">manuṣyadharmābhiratau</seg> <seg type="pāda" n="b">mānayantau manuṣyatām</seg> </l>
<l><seg type="pāda" n="c">tajjātiguṇayuktābhiḥ</seg> <seg type="pāda" n="d">krīḍābhiś ceratur vanam</seg> //</l>
</lg>

<lg xml:id="BrP_187.7">
<l><seg type="pāda" n="a">tatas tv āndolikābhiś ca</seg> <seg type="pāda" n="b">niyuddhaiś ca mahābalau</seg> </l>
<l><seg type="pāda" n="c">vyāyāmaṃ cakratus tatra</seg> <seg type="pāda" n="d">kṣepaṇīyais tathāśmabhiḥ</seg> //</l>
</lg>

<lg xml:id="BrP_187.8">
<l><seg type="pāda" n="a">tallipsur asuras tatra</seg> <seg type="pāda" n="b">ubhayo ramamāṇayoḥ</seg> </l>
<l><seg type="pāda" n="c">ājagāma pralambākhyo</seg> <seg type="pāda" n="d">gopaveṣatirohitaḥ</seg> //</l>
</lg>

<lg xml:id="BrP_187.9">
<l><seg type="pāda" n="a">so 'vagāhata niḥśaṅkaṃ</seg> <seg type="pāda" n="b">teṣāṃ madhyamamānuṣaḥ</seg> </l>
<l><seg type="pāda" n="c">mānuṣaṃ rūpam āsthāya</seg> <seg type="pāda" n="d">pralambo dānavottamaḥ</seg> //</l>
</lg>

<lg xml:id="BrP_187.10">
<l><seg type="pāda" n="a">tayoś chidrāntaraprepsur</seg> <seg type="pāda" n="b">atiśīghram amanyata</seg> </l>
<l><seg type="pāda" n="c">kṛṣṇaṃ tato rauhiṇeyaṃ</seg> <seg type="pāda" n="d">hantuṃ cakre manoratham</seg> //</l>
</lg>

<lg xml:id="BrP_187.11">
<l><seg type="pāda" n="a">hariṇā krīḍanaṃ nāma</seg> <seg type="pāda" n="b">bālakrīḍanakaṃ tataḥ</seg> </l>
<l><seg type="pāda" n="c">prakrīḍitās tu te sarve</seg> <seg type="pāda" n="d">dvau dvau yugapad utpatan</seg> //</l>
</lg>

<lg xml:id="BrP_187.12">
<l><seg type="pāda" n="a">śrīdāmnā saha govindaḥ</seg> <seg type="pāda" n="b">pralambena tathā balaḥ</seg> </l>
<l><seg type="pāda" n="c">gopālair aparaiś cānye</seg> <seg type="pāda" n="d">gopālāḥ saha pupluvuḥ</seg> //</l>
</lg>

<lg xml:id="BrP_187.13">
<l><seg type="pāda" n="a">śrīdāmānaṃ tataḥ kṛṣṇaḥ</seg> <seg type="pāda" n="b">pralambaṃ rohiṇīsutaḥ</seg> </l>
<l><seg type="pāda" n="c">jitavān kṛṣṇapakṣīyair</seg> <seg type="pāda" n="d">gopair anyaiḥ parājitāḥ</seg> //</l>
</lg>

<lg xml:id="BrP_187.14">
<l><seg type="pāda" n="a">te vāhayantas tv anyonyaṃ</seg> <seg type="pāda" n="b">bhāṇḍīraskandham etya vai</seg> </l>
<l><seg type="pāda" n="c">punar nivṛttās te sarve</seg> <seg type="pāda" n="d">ye ye tatra parājitāḥ</seg> //</l>
</lg>

<lg xml:id="BrP_187.15">
<l><seg type="pāda" n="a">saṃkarṣaṇaṃ tu skandhena</seg> <seg type="pāda" n="b">śīghram utkṣipya dānavaḥ</seg> </l>
<l><seg type="pāda" n="c">na tasthau prajagāmaiva</seg> <seg type="pāda" n="d">sacandra iva vāridaḥ</seg> //</l>
</lg>

<lg xml:id="BrP_187.16">
<l><seg type="pāda" n="a">aśakto vahane tasya</seg> <seg type="pāda" n="b">saṃrambhād dānavottamaḥ</seg> </l>
<l><seg type="pāda" n="c">vavṛdhe sumahākāyaḥ</seg> <seg type="pāda" n="d">prāvṛṣīva balāhakaḥ</seg> //</l>
</lg>

<lg xml:id="BrP_187.17">
<l><seg type="pāda" n="a">saṃkarṣaṇas tu taṃ dṛṣṭvā</seg> <seg type="pāda" n="b">dagdhaśailopamākṛtim</seg> </l>
<l><seg type="pāda" n="c">sragdāmalambābharaṇaṃ</seg> <seg type="pāda" n="d">mukuṭāṭopamastakam</seg> //</l>
</lg>

<lg xml:id="BrP_187.18">
<l><seg type="pāda" n="a">raudraṃ śakaṭacakrākṣaṃ</seg> <seg type="pāda" n="b">pādanyāsacalatkṣitim</seg> </l>
<l><seg type="pāda" n="c">hriyamāṇas tataḥ kṛṣṇam</seg> <seg type="pāda" n="d">idaṃ vacanam abravīt</seg> //</l>
</lg>

<milestone unit="speaker" n="balarāma uvāca"/>

<lg xml:id="BrP_187.19">
<l><seg type="pāda" n="a">kṛṣṇa kṛṣṇa hriye tv eṣa</seg> <seg type="pāda" n="b">parvatodagramūrtinā</seg> </l>
<l><seg type="pāda" n="c">kenāpi paśya daityena</seg> <seg type="pāda" n="d">gopālacchadmarūpiṇā</seg> //</l>
</lg>

<lg xml:id="BrP_187.20">
<l><seg type="pāda" n="a">yad atra sāṃprataṃ kāryaṃ</seg> <seg type="pāda" n="b">mayā madhuniṣūdana</seg> </l>
<l><seg type="pāda" n="c">tat kathyatāṃ prayāty eṣa</seg> <seg type="pāda" n="d">durātmātitvarānvitaḥ</seg> //</l>
</lg>

<milestone unit="speaker" n="vyāsa uvāca"/>

<lg xml:id="BrP_187.21">
<l><seg type="pāda" n="a">tam āha rāmaṃ govindaḥ</seg> <seg type="pāda" n="b">smitabhinnauṣṭhasaṃpuṭaḥ</seg> </l>
<l><seg type="pāda" n="c">mahātmā rauhiṇeyasya</seg> <seg type="pāda" n="d">balavīryapramāṇavit</seg> //</l>
</lg>

<milestone unit="speaker" n="kṛṣṇa uvāca"/>

<lg xml:id="BrP_187.22">
<l><seg type="pāda" n="a">kim ayaṃ mānuṣo bhāvo</seg> <seg type="pāda" n="b">vyaktam evāvalambyate</seg> </l>
<l><seg type="pāda" n="c">sarvātman sarvaguhyānāṃ</seg> <seg type="pāda" n="d">guhyād guhyātmanā tvayā</seg> //</l>
</lg>

<lg xml:id="BrP_187.23">
<l><seg type="pāda" n="a">smarāśeṣajagadīśa</seg> <seg type="pāda" n="b">kāraṇaṃ kāraṇāgraja</seg> </l>
<l><seg type="pāda" n="c">ātmānam ekaṃ tadvac ca</seg> <seg type="pāda" n="d">jagaty ekārṇave ca yaḥ</seg> //</l>
</lg>

<lg xml:id="BrP_187.24">
<l><seg type="pāda" n="a">bhavān ahaṃ ca viśvātmann</seg> <seg type="pāda" n="b">ekam eva hi kāraṇam</seg> </l>
<l><seg type="pāda" n="c">jagato 'sya jagaty arthe</seg> <seg type="pāda" n="d">bhedenāvāṃ vyavasthitau</seg> //</l>
</lg>

<lg xml:id="BrP_187.25">
<l><seg type="pāda" n="a">tat smaryatām ameyātmaṃs</seg> <seg type="pāda" n="b">tvayātmā jahi dānavam</seg> </l>
<l><seg type="pāda" n="c">mānuṣyam evam ālambya</seg> <seg type="pāda" n="d">bandhūnāṃ kriyatāṃ hitam</seg> //</l>
</lg>

<milestone unit="speaker" n="vyāsa uvāca"/>

<lg xml:id="BrP_187.26">
<l><seg type="pāda" n="a">iti saṃsmārito viprāḥ</seg> <seg type="pāda" n="b">kṛṣṇena sumahātmanā</seg> </l>
<l><seg type="pāda" n="c">vihasya pīḍayām āsa</seg> <seg type="pāda" n="d">pralambaṃ balavān balaḥ</seg> //</l>
</lg>

<lg xml:id="BrP_187.27">
<l><seg type="pāda" n="a">muṣṭinā cāhan mūrdhni</seg> <seg type="pāda" n="b">kopasaṃraktalocanaḥ</seg> </l>
<l><seg type="pāda" n="c">tena cāsya prahāreṇa</seg> <seg type="pāda" n="d">bahir yāte vilocane</seg> //</l>
</lg>

<lg xml:id="BrP_187.28">
<l><seg type="pāda" n="a">sa niṣkāsitamastiṣko</seg> <seg type="pāda" n="b">mukhāc choṇitam udvaman</seg> </l>
<l><seg type="pāda" n="c">nipapāta mahīpṛṣṭhe</seg> <seg type="pāda" n="d">daityavaryo mamāra ca</seg> //</l>
</lg>

<lg xml:id="BrP_187.29">
<l><seg type="pāda" n="a">pralambaṃ nihataṃ dṛṣṭvā</seg> <seg type="pāda" n="b">balenādbhutakarmaṇā</seg> </l>
<l><seg type="pāda" n="c">prahṛṣṭās tuṣṭuvur gopāḥ</seg> <seg type="pāda" n="d">sādhu sādhv iti cābruvan</seg> //</l>
</lg>

<lg xml:id="BrP_187.30">
<l><seg type="pāda" n="a">saṃstūyamāno rāmas tu</seg> <seg type="pāda" n="b">gopair daitye nipātite</seg> </l>
<l><seg type="pāda" n="c">pralambe saha kṛṣṇena</seg> <seg type="pāda" n="d">punar gokulam āyayau</seg> //</l>
</lg>

<milestone unit="speaker" n="vyāsa uvāca"/>

<lg xml:id="BrP_187.31">
<l><seg type="pāda" n="a">tayor viharator evaṃ</seg> <seg type="pāda" n="b">rāmakeśavayor vraje</seg> </l>
<l><seg type="pāda" n="c">prāvṛḍvyatītā vikasat</seg><seg type="pāda" n="d">sarojā cābhavac charat</seg> //</l>
</lg>

<lg xml:id="BrP_187.32">
<l><seg type="pāda" n="a">vimalāmbaranakṣatre</seg> <seg type="pāda" n="b">kāle cābhyāgate vrajam</seg> </l>
<l><seg type="pāda" n="c">dadarśendrotsavārambha</seg><seg type="pāda" n="d">pravṛttān vrajavāsinaḥ</seg> //</l>
</lg>

<lg xml:id="BrP_187.33">
<l><seg type="pāda" n="a">kṛṣṇas tān utsukān dṛṣṭvā</seg> <seg type="pāda" n="b">gopān utsavalālasān</seg> </l>
<l><seg type="pāda" n="c">kautūhalād idaṃ vākyaṃ</seg> <seg type="pāda" n="d">prāha vṛddhān mahāmatiḥ</seg> //</l>
</lg>

<milestone unit="speaker" n="kṛṣṇa uvāca"/>

<lg xml:id="BrP_187.34">
<l><seg type="pāda" n="a">ko 'yaṃ śakramaho nāma</seg> <seg type="pāda" n="b">yena vo harṣa āgataḥ</seg> </l>
<l><seg type="pāda" n="c">prāha taṃ nandagopaś ca</seg> <seg type="pāda" n="d">pṛcchantam atisādaram</seg> //</l>
</lg>

<milestone unit="speaker" n="nanda uvāca"/>

<lg xml:id="BrP_187.35">
<l><seg type="pāda" n="a">meghānāṃ payasām īśo</seg> <seg type="pāda" n="b">devarājaḥ śatakratuḥ</seg> </l>
<l><seg type="pāda" n="c">yena saṃcoditā meghā</seg> <seg type="pāda" n="d">varṣanty ambumayaṃ rasam</seg> //</l>
</lg>

<lg xml:id="BrP_187.36">
<l><seg type="pāda" n="a">tadvṛṣṭijanitaṃ sasyaṃ</seg> <seg type="pāda" n="b">vayam anye ca dehinaḥ</seg> </l>
<l><seg type="pāda" n="c">vartayāmopabhuñjānās</seg> <seg type="pāda" n="d">tarpayāmaś ca devatāḥ</seg> //</l>
</lg>

<lg xml:id="BrP_187.37">
<l><seg type="pāda" n="a">kṣīravatya imā gāvo</seg> <seg type="pāda" n="b">vatsavatyaś ca nirvṛtāḥ</seg> </l>
<l><seg type="pāda" n="c">tena saṃvardhitaiḥ sasyaiḥ</seg> <seg type="pāda" n="d">puṣṭās tuṣṭā bhavanti vai</seg> //</l>
</lg>

<lg xml:id="BrP_187.38">
<l><seg type="pāda" n="a">nāsasyā nānṛṇā bhūmir</seg> <seg type="pāda" n="b">na bubhukṣārdito janaḥ</seg> </l>
<l><seg type="pāda" n="c">dṛśyate yatra dṛśyante</seg> <seg type="pāda" n="d">vṛṣṭimanto balāhakāḥ</seg> //</l>
</lg>

<lg xml:id="BrP_187.39">
<l><seg type="pāda" n="a">bhaumam etat payo gobhir</seg> <seg type="pāda" n="b">dhatte sūryasya vāridaḥ</seg> </l>
<l><seg type="pāda" n="c">parjanyaḥ sarvalokasya</seg> <seg type="pāda" n="d">bhavāya bhuvi varṣati</seg> //</l>
</lg>

<lg xml:id="BrP_187.40">
<l><seg type="pāda" n="a">tasmāt prāvṛṣi rājānaḥ</seg> <seg type="pāda" n="b">śakraṃ sarve mudānvitāḥ</seg> </l>
<l><seg type="pāda" n="c">mahe sureśam arghanti</seg> <seg type="pāda" n="d">vayam anye ca dehinaḥ</seg> //</l>
</lg>

<milestone unit="speaker" n="vyāsa uvāca"/>

<lg xml:id="BrP_187.41">
<l><seg type="pāda" n="a">nandagopasya vacanaṃ</seg> <seg type="pāda" n="b">śrutvetthaṃ śakrapūjane</seg> </l>
<l><seg type="pāda" n="c">kopāya tridaśendrasya</seg> <seg type="pāda" n="d">prāha dāmodaras tadā</seg> //</l>
</lg>

<milestone unit="speaker" n="kṛṣṇa uvāca"/>

<lg xml:id="BrP_187.42">
<l><seg type="pāda" n="a">na vayaṃ kṛṣikartāro</seg> <seg type="pāda" n="b">vaṇijyājīvino na ca</seg> </l>
<l><seg type="pāda" n="c">gāvo 'smaddaivataṃ tāta</seg> <seg type="pāda" n="d">vayaṃ vanacarā yataḥ</seg> //</l>
</lg>

<lg xml:id="BrP_187.43">
<l><seg type="pāda" n="a">ānvīkṣikī trayī vārttā</seg> <seg type="pāda" n="b">daṇḍanītis tathāparā</seg> </l>
<l><seg type="pāda" n="c">vidyācatuṣṭayaṃ tv etad</seg> <seg type="pāda" n="d">vārttām atra śṛṇuṣva me</seg> //</l>
</lg>

<lg xml:id="BrP_187.44">
<l><seg type="pāda" n="a">kṛṣir vaṇijyā tadvac ca</seg> <seg type="pāda" n="b">tṛtīyaṃ paśupālanam</seg> </l>
<l><seg type="pāda" n="c">vidyā hy etā mahābhāgā</seg> <seg type="pāda" n="d">vārttā vṛttitrayāśrayā</seg> //</l>
</lg>

<lg xml:id="BrP_187.45">
<l><seg type="pāda" n="a">karṣakāṇāṃ kṛṣir vṛttiḥ</seg> <seg type="pāda" n="b">paṇyaṃ tu paṇajīvinām</seg> </l>
<l><seg type="pāda" n="c">asmākaṃ gāḥ parā vṛttir</seg> <seg type="pāda" n="d">vārttā bhedair iyaṃ tribhiḥ</seg> //</l>
</lg>

<lg xml:id="BrP_187.46">
<l><seg type="pāda" n="a">vidyayā yo yayā yuktas</seg> <seg type="pāda" n="b">tasya sā daivataṃ mahat</seg> </l>
<l><seg type="pāda" n="c">saiva pūjyārcanīyā ca</seg> <seg type="pāda" n="d">saiva tasyopakārikā</seg> //</l>
</lg>

<lg xml:id="BrP_187.47">
<l><seg type="pāda" n="a">yo 'nyasyāḥ phalam aśnan vai</seg> <seg type="pāda" n="b">pūjayaty aparāṃ naraḥ</seg> </l>
<l><seg type="pāda" n="c">iha ca pretya caivāsau</seg> <seg type="pāda" n="d">tāta nāpnoti śobhanam</seg> //</l>
</lg>

<lg xml:id="BrP_187.48">
<l><seg type="pāda" n="a">pūjyantāṃ prathitāḥ sīmāḥ</seg> <seg type="pāda" n="b">sīmāntaṃ ca punar vanam</seg> </l>
<l><seg type="pāda" n="c">vanāntā girayaḥ sarve</seg> <seg type="pāda" n="d">sā cāsmākaṃ parā gatiḥ</seg> //</l>
</lg>

<lg xml:id="BrP_187.49">
<l><seg type="pāda" n="a">giriyajñas tv ayaṃ tasmād</seg> <seg type="pāda" n="b">goyajñaś ca pravartyatām</seg> </l>
<l><seg type="pāda" n="c">kim asmākaṃ mahendreṇa</seg> <seg type="pāda" n="d">gāvaḥ śailāś ca devatāḥ</seg> //</l>
</lg>

<lg xml:id="BrP_187.50">
<l><seg type="pāda" n="a">mantrayajñaparā viprāḥ</seg> <seg type="pāda" n="b">sīrayajñāś ca karṣakāḥ</seg> </l>
<l><seg type="pāda" n="c">girigoyajñaśīlāś ca</seg> <seg type="pāda" n="d">vayam adrivanāśrayāḥ</seg> //</l>
</lg>

<lg xml:id="BrP_187.51">
<l><seg type="pāda" n="a">tasmād govardhanaḥ śailo</seg> <seg type="pāda" n="b">bhavadbhir vividhārhaṇaiḥ</seg> </l>
<l><seg type="pāda" n="c">arcyatāṃ pūjyatāṃ medhyaṃ</seg> <seg type="pāda" n="d">paśuṃ hatvā vidhānataḥ</seg> //</l>
</lg>

<lg xml:id="BrP_187.52">
<l><seg type="pāda" n="a">sarvaghoṣasya saṃdohā</seg> <seg type="pāda" n="b">gṛhyantāṃ mā vicāryatām</seg> </l>
<l><seg type="pāda" n="c">bhojyantāṃ tena vai viprās</seg> <seg type="pāda" n="d">tathānye cāpi vāñchakāḥ</seg> //</l>
</lg>

<lg xml:id="BrP_187.53">
<l><seg type="pāda" n="a">tam arcitaṃ kṛte home</seg> <seg type="pāda" n="b">bhojiteṣu dvijātiṣu</seg> </l>
<l><seg type="pāda" n="c">śaratpuṣpakṛtāpīḍāḥ</seg> <seg type="pāda" n="d">parigacchantu gogaṇāḥ</seg> //</l>
</lg>

<lg xml:id="BrP_187.54">
<l><seg type="pāda" n="a">etan mama mataṃ gopāḥ</seg> <seg type="pāda" n="b">saṃprītyā kriyate yadi</seg> </l>
<l><seg type="pāda" n="c">tataḥ kṛtā bhavet prītir</seg> <seg type="pāda" n="d">gavām adres tathā mama</seg> //</l>
</lg>

<milestone unit="speaker" n="vyāsa uvāca"/>

<lg xml:id="BrP_187.55">
<l><seg type="pāda" n="a">iti tasya vacaḥ śrutvā</seg> <seg type="pāda" n="b">nandādyās te vrajaukasaḥ</seg> </l>
<l><seg type="pāda" n="c">prītyutphullamukhā viprāḥ</seg> <seg type="pāda" n="d">sādhu sādhv ity athābruvan</seg> //</l>
</lg>

<lg xml:id="BrP_187.56">
<l><seg type="pāda" n="a">śobhanaṃ te mataṃ vatsa</seg> <seg type="pāda" n="b">yad etad bhavatoditam</seg> </l>
<l><seg type="pāda" n="c">tat kariṣyāmy ahaṃ sarvaṃ</seg> <seg type="pāda" n="d">giriyajñaḥ pravartyatām</seg> //</l>
</lg>

<lg xml:id="BrP_187.57">
<l><seg type="pāda" n="a">tathā ca kṛtavantas te</seg> <seg type="pāda" n="b">giriyajñaṃ vrajaukasaḥ</seg> </l>
<l><seg type="pāda" n="c">dadhipāyasamāṃsādyair</seg> <seg type="pāda" n="d">daduḥ śailabaliṃ tataḥ</seg> //</l>
</lg>

<lg xml:id="BrP_187.58">
<l><seg type="pāda" n="a">dvijāṃś ca bhojayām āsuḥ</seg> <seg type="pāda" n="b">śataśo 'tha sahasraśaḥ</seg> </l>
<l><seg type="pāda" n="c">gāvaḥ śailaṃ tataś cakrur</seg> <seg type="pāda" n="d">arcitās taṃ pradakṣiṇam</seg> //</l>
</lg>

<lg xml:id="BrP_187.59">
<l><seg type="pāda" n="a">vṛṣabhāś cābhinardantaḥ</seg> <seg type="pāda" n="b">satoyā jaladā iva</seg> </l>
<l><seg type="pāda" n="c">girimūrdhani govindaḥ</seg> <seg type="pāda" n="d">śailo 'ham iti mūrtimān</seg> //</l>
</lg>

<lg xml:id="BrP_187.60">
<l><seg type="pāda" n="a">bubhuje 'nnaṃ bahuvidhaṃ</seg> <seg type="pāda" n="b">gopavaryāhṛtaṃ dvijāḥ</seg> </l>
<l><seg type="pāda" n="c">kṛṣṇas tenaiva rūpeṇa</seg> <seg type="pāda" n="d">gopaiḥ saha gireḥ śiraḥ</seg> //</l>
</lg>

<lg xml:id="BrP_187.61">
<l><seg type="pāda" n="a">adhiruhyārcayām āsa</seg> <seg type="pāda" n="b">dvitīyām ātmanas tanum</seg> </l>
<l><seg type="pāda" n="c">antardhānaṃ gate tasmin</seg> <seg type="pāda" n="d">gopā labdhvā tato varān</seg> </l>
<l><seg type="pāda" n="e">kṛtvā girimahaṃ goṣṭhaṃ</seg> <seg type="pāda" n="f">nijam abhyāyayuḥ punaḥ</seg> //</l>
</lg>

<milestone unit="speaker" n="vyāsa uvāca"/>

<lg xml:id="BrP_188.1">
<l><seg type="pāda" n="a">mahe pratihate śakro</seg> <seg type="pāda" n="b">bhṛśaṃ kopasamanvitaḥ</seg> </l>
<l><seg type="pāda" n="c">saṃvartakaṃ nāma gaṇaṃ</seg> <seg type="pāda" n="d">toyadānām athābravīt</seg> //</l>
</lg>

<milestone unit="speaker" n="indra uvāca"/>

<lg xml:id="BrP_188.2">
<l><seg type="pāda" n="a">bho bho meghā niśamyaitad</seg> <seg type="pāda" n="b">vadato vacanaṃ mama</seg> </l>
<l><seg type="pāda" n="c">ājñānantaram evāśu</seg> <seg type="pāda" n="d">kriyatām avicāritam</seg> //</l>
</lg>

<lg xml:id="BrP_188.3">
<l><seg type="pāda" n="a">nandagopaḥ sudurbuddhir</seg> <seg type="pāda" n="b">gopair anyaiḥ sahāyavān</seg> </l>
<l><seg type="pāda" n="c">kṛṣṇāśrayabalādhmāto</seg> <seg type="pāda" n="d">mahabhaṅgam acīkarat</seg> //</l>
</lg>

<lg xml:id="BrP_188.4">
<l><seg type="pāda" n="a">ājīvo yaḥ paraṃ teṣāṃ</seg> <seg type="pāda" n="b">gopatvasya ca kāraṇam</seg> </l>
<l><seg type="pāda" n="c">tā gāvo vṛṣṭipātena</seg> <seg type="pāda" n="d">pīḍyantāṃ vacanān mama</seg> //</l>
</lg>

<lg xml:id="BrP_188.5">
<l><seg type="pāda" n="a">aham apy adriśṛṅgābhaṃ</seg> <seg type="pāda" n="b">tuṅgam āruhya vāraṇam</seg> </l>
<l><seg type="pāda" n="c">sāhāyyaṃ vaḥ kariṣyāmi</seg> <seg type="pāda" n="d">vāyūnāṃ saṃgamena ca</seg> //</l>
</lg>

<milestone unit="speaker" n="vyāsa uvāca"/>

<lg xml:id="BrP_188.6">
<l><seg type="pāda" n="a">ity ājñaptāḥ surendreṇa</seg> <seg type="pāda" n="b">mumucus te balāhakāḥ</seg> </l>
<l><seg type="pāda" n="c">vātavarṣaṃ mahābhīmam</seg> <seg type="pāda" n="d">abhāvāya gavāṃ dvijāḥ</seg> //</l>
</lg>

<lg xml:id="BrP_188.7">
<l><seg type="pāda" n="a">tataḥ kṣaṇena dharaṇī</seg> <seg type="pāda" n="b">kakubho 'mbaram eva ca</seg> </l>
<l><seg type="pāda" n="c">ekaṃ dhārāmahāsāra</seg><seg type="pāda" n="d">pūraṇenābhavad dvijāḥ</seg> //</l>
</lg>

<lg xml:id="BrP_188.8">
<l><seg type="pāda" n="a">gāvas tu tena patatā</seg> <seg type="pāda" n="b">varṣavātena veginā</seg> </l>
<l><seg type="pāda" n="c">dhutāḥ prāṇāñ jahuḥ sarvās</seg> <seg type="pāda" n="d">tiryaṅmukhaśirodharāḥ</seg> //</l>
</lg>

<lg xml:id="BrP_188.9">
<l><seg type="pāda" n="a">kroḍena vatsān ākramya</seg> <seg type="pāda" n="b">tasthur anyā dvijottamāḥ</seg> </l>
<l><seg type="pāda" n="c">gāvo vivatsāś ca kṛtā</seg> <seg type="pāda" n="d">vāripūreṇa cāparāḥ</seg> //</l>
</lg>

<lg xml:id="BrP_188.10">
<l><seg type="pāda" n="a">vatsāś ca dīnavadanāḥ</seg> <seg type="pāda" n="b">pavanākampikaṃdharāḥ</seg> </l>
<l><seg type="pāda" n="c">trāhi trāhīty alpaśabdāḥ</seg> <seg type="pāda" n="d">kṛṣṇam ūcur ivārtakāḥ</seg> //</l>
</lg>

<lg xml:id="BrP_188.11">
<l><seg type="pāda" n="a">tatas tad gokulaṃ sarvaṃ</seg> <seg type="pāda" n="b">gogopīgopasaṃkulam</seg> </l>
<l><seg type="pāda" n="c">atīvārtaṃ harir dṛṣṭvā</seg> <seg type="pāda" n="d">trāṇāyācintayat tadā</seg> //</l>
</lg>

<lg xml:id="BrP_188.12">
<l><seg type="pāda" n="a">etat kṛtaṃ mahendreṇa</seg> <seg type="pāda" n="b">mahabhaṅgavirodhinā</seg> </l>
<l><seg type="pāda" n="c">tad etad akhilaṃ goṣṭhaṃ</seg> <seg type="pāda" n="d">trātavyam adhunā mayā</seg> //</l>
</lg>

<lg xml:id="BrP_188.13">
<l><seg type="pāda" n="a">imam adrim ahaṃ vīryād</seg> <seg type="pāda" n="b">utpāṭyoruśilātalam</seg> </l>
<l><seg type="pāda" n="c">dhārayiṣyāmi goṣṭhasya</seg> <seg type="pāda" n="d">pṛthucchattram ivopari</seg> //</l>
</lg>

<milestone unit="speaker" n="vyāsa uvāca"/>

<lg xml:id="BrP_188.14">
<l><seg type="pāda" n="a">iti kṛtvā matiṃ kṛṣṇo</seg> <seg type="pāda" n="b">govardhanamahīdharam</seg> </l>
<l><seg type="pāda" n="c">utpāṭyaikakareṇaiva</seg> <seg type="pāda" n="d">dhārayām āsa līlayā</seg> //</l>
</lg>

<lg xml:id="BrP_188.15">
<l><seg type="pāda" n="a">gopāṃś cāha jagannāthaḥ</seg> <seg type="pāda" n="b">samutpāṭitabhūdharaḥ</seg> </l>
<l><seg type="pāda" n="c">viśadhvam atra sahitāḥ</seg> <seg type="pāda" n="d">kṛtaṃ varṣanivāraṇam</seg> //</l>
</lg>

<lg xml:id="BrP_188.16">
<l><seg type="pāda" n="a">sunirvāteṣu deśeṣu</seg> <seg type="pāda" n="b">yathāyogyam ihāsyatām</seg> </l>
<l><seg type="pāda" n="c">praviśya nātra bhetavyaṃ</seg> <seg type="pāda" n="d">giripātasya nirbhayaiḥ</seg> //</l>
</lg>

<lg xml:id="BrP_188.17">
<l><seg type="pāda" n="a">ity uktās tena te gopā</seg> <seg type="pāda" n="b">viviśur godhanaiḥ saha</seg> </l>
<l><seg type="pāda" n="c">śakaṭāropitair bhāṇḍair</seg> <seg type="pāda" n="d">gopyaś cāsārapīḍitāḥ</seg> //</l>
</lg>

<lg xml:id="BrP_188.18">
<l><seg type="pāda" n="a">kṛṣṇo 'pi taṃ dadhāraivaṃ</seg> <seg type="pāda" n="b">śailam atyantaniścalam</seg> </l>
<l><seg type="pāda" n="c">vrajaukovāsibhir harṣa</seg><seg type="pāda" n="d">vismitākṣair nirīkṣitaḥ</seg> //</l>
</lg>

<lg xml:id="BrP_188.19">
<l><seg type="pāda" n="a">gopagopījanair hṛṣṭaiḥ</seg> <seg type="pāda" n="b">prītivistāritekṣaṇaiḥ</seg> </l>
<l><seg type="pāda" n="c">saṃstūyamānacaritaḥ</seg> <seg type="pāda" n="d">kṛṣṇaḥ śailam adhārayat</seg> //</l>
</lg>

<lg xml:id="BrP_188.20">
<l><seg type="pāda" n="a">saptarātraṃ mahāmeghā</seg> <seg type="pāda" n="b">vavarṣur nandagokule</seg> </l>
<l><seg type="pāda" n="c">indreṇa coditā meghā</seg> <seg type="pāda" n="d">gopānāṃ nāśakāriṇā</seg> //</l>
</lg>

<lg xml:id="BrP_188.21">
<l><seg type="pāda" n="a">tato dhṛte mahāśaile</seg> <seg type="pāda" n="b">paritrāte ca gokule</seg> </l>
<l><seg type="pāda" n="c">mithyāpratijño balabhid</seg> <seg type="pāda" n="d">vārayām āsa tān ghanān</seg> //</l>
</lg>

<lg xml:id="BrP_188.22">
<l><seg type="pāda" n="a">vyabhre nabhasi devendre</seg> <seg type="pāda" n="b">vitathe śakramantrite</seg> </l>
<l><seg type="pāda" n="c">niṣkramya gokulaṃ hṛṣṭaḥ</seg> <seg type="pāda" n="d">svasthānaṃ punar āgamat</seg> //</l>
</lg>

<lg xml:id="BrP_188.23">
<l><seg type="pāda" n="a">mumoca kṛṣṇo 'pi tadā</seg> <seg type="pāda" n="b">govardhanamahāgirim</seg> </l>
<l><seg type="pāda" n="c">svasthāne vismitamukhair</seg> <seg type="pāda" n="d">dṛṣṭas tair vrajavāsibhiḥ</seg> //</l>
</lg>

<milestone unit="speaker" n="vyāsa uvāca"/>

<lg xml:id="BrP_188.24">
<l><seg type="pāda" n="a">dhṛte govardhane śaile</seg> <seg type="pāda" n="b">paritrāte ca gokule</seg> </l>
<l><seg type="pāda" n="c">rocayām āsa kṛṣṇasya</seg> <seg type="pāda" n="d">darśanaṃ pākaśāsanaḥ</seg> //</l>
</lg>

<lg xml:id="BrP_188.25">
<l><seg type="pāda" n="a">so 'dhiruhya mahānāgam</seg> <seg type="pāda" n="b">airāvatam amitrajit</seg> </l>
<l><seg type="pāda" n="c">govardhanagirau kṛṣṇaṃ</seg> <seg type="pāda" n="d">dadarśa tridaśādhipaḥ</seg> //</l>
</lg>

<lg xml:id="BrP_188.26">
<l><seg type="pāda" n="a">cārayantaṃ mahāvīryaṃ</seg> <seg type="pāda" n="b">gāś ca gopavapurdharam</seg> </l>
<l><seg type="pāda" n="c">kṛtsnasya jagato gopaṃ</seg> <seg type="pāda" n="d">vṛtaṃ gopakumārakaiḥ</seg> //</l>
</lg>

<lg xml:id="BrP_188.27">
<l><seg type="pāda" n="a">garuḍaṃ ca dadarśoccair</seg> <seg type="pāda" n="b">antardhānagataṃ dvijāḥ</seg> </l>
<l><seg type="pāda" n="c">kṛtacchāyaṃ harer mūrdhni</seg> <seg type="pāda" n="d">pakṣābhyāṃ pakṣipuṃgavam</seg> //</l>
</lg>

<lg xml:id="BrP_188.28">
<l><seg type="pāda" n="a">avaruhya sa nāgendrād</seg> <seg type="pāda" n="b">ekānte madhusūdanam</seg> </l>
<l><seg type="pāda" n="c">śakraḥ sasmitam āhedaṃ</seg> <seg type="pāda" n="d">prītivisphāritekṣaṇaḥ</seg> //</l>
</lg>

<milestone unit="speaker" n="indra uvāca"/>

<lg xml:id="BrP_188.29">
<l><seg type="pāda" n="a">kṛṣṇa kṛṣṇa śṛṇuṣvedaṃ</seg> <seg type="pāda" n="b">yadartham aham āgataḥ</seg> </l>
<l><seg type="pāda" n="c">tvatsamīpaṃ mahābāho</seg> <seg type="pāda" n="d">naitac cintyaṃ tvayānyathā</seg> //</l>
</lg>

<lg xml:id="BrP_188.30">
<l><seg type="pāda" n="a">bhārāvataraṇārdhāya</seg> <seg type="pāda" n="b">pṛthivyāḥ pṛthivītalam</seg> </l>
<l><seg type="pāda" n="c">avatīrṇo 'khilādhāras</seg> <seg type="pāda" n="d">tvam eva parameśvara</seg> //</l>
</lg>

<lg xml:id="BrP_188.31">
<l><seg type="pāda" n="a">mahabhaṅgaviruddhena</seg> <seg type="pāda" n="b">mayā gokulanāśakāḥ</seg> </l>
<l><seg type="pāda" n="c">samādiṣṭā mahāmeghās</seg> <seg type="pāda" n="d">taiś caitat kadanaṃ kṛtam</seg> //</l>
</lg>

<lg xml:id="BrP_188.32">
<l><seg type="pāda" n="a">trātās tāpāt tvayā gāvaḥ</seg> <seg type="pāda" n="b">samutpāṭya mahāgirim</seg> </l>
<l><seg type="pāda" n="c">tenāhaṃ toṣito vīra</seg> <seg type="pāda" n="d">karmaṇātyadbhutena te</seg> //</l>
</lg>

<lg xml:id="BrP_188.33">
<l><seg type="pāda" n="a">sādhitaṃ kṛṣṇa devānām</seg> <seg type="pāda" n="b">adya manye prayojanam</seg> </l>
<l><seg type="pāda" n="c">tvayāyam adripravaraḥ</seg> <seg type="pāda" n="d">kareṇaikena coddhṛtaḥ</seg> //</l>
</lg>

<lg xml:id="BrP_188.34">
<l><seg type="pāda" n="a">gobhiś ca noditaḥ kṛṣṇa</seg> <seg type="pāda" n="b">tvatsamīpam ihāgataḥ</seg> </l>
<l><seg type="pāda" n="c">tvayā trātābhir atyarthaṃ</seg> <seg type="pāda" n="d">yuṣmatkāraṇakāraṇāt</seg> //</l>
</lg>

<lg xml:id="BrP_188.35">
<l><seg type="pāda" n="a">sa tvāṃ kṛṣṇābhiṣekṣyāmi</seg> <seg type="pāda" n="b">gavāṃ vākyapracoditaḥ</seg> </l>
<l><seg type="pāda" n="c">upendratve gavām indro</seg> <seg type="pāda" n="d">govindas tvaṃ bhaviṣyasi</seg> //</l>
</lg>

<lg xml:id="BrP_188.36">
<l><seg type="pāda" n="a">athopavāhyād ādāya</seg> <seg type="pāda" n="b">ghaṇṭām airāvatād gajāt</seg> </l>
<l><seg type="pāda" n="c">abhiṣekaṃ tayā cakre</seg> <seg type="pāda" n="d">pavitrajalapūrṇayā</seg> //</l>
</lg>

<lg xml:id="BrP_188.37">
<l><seg type="pāda" n="a">kriyamāṇe 'bhiṣeke tu</seg> <seg type="pāda" n="b">gāvaḥ kṛṣṇasya tatkṣaṇāt</seg> </l>
<l><seg type="pāda" n="c">prasravodbhūtadugdhārdrāṃ</seg> <seg type="pāda" n="d">sadyaś cakrur vasuṃdharām</seg> //</l>
</lg>

<lg xml:id="BrP_188.38">
<l><seg type="pāda" n="a">abhiṣicya gavāṃ vākyād</seg> <seg type="pāda" n="b">devendro vai janārdanam</seg> </l>
<l><seg type="pāda" n="c">prītyā sapraśrayaṃ kṛṣṇaṃ</seg> <seg type="pāda" n="d">punar āha śacīpatiḥ</seg> //</l>
</lg>

<milestone unit="speaker" n="indra uvāca"/>

<lg xml:id="BrP_188.39">
<l><seg type="pāda" n="a">gavām etat kṛtaṃ vākyāt</seg> <seg type="pāda" n="b">tathānyad api me śṛṇu</seg> </l>
<l><seg type="pāda" n="c">yad bravīmi mahābhāga</seg> <seg type="pāda" n="d">bhārāvataraṇecchayā</seg> //</l>
</lg>

<lg xml:id="BrP_188.40">
<l><seg type="pāda" n="a">mamāṃśaḥ puruṣavyāghraḥ</seg> <seg type="pāda" n="b">pṛthivyāṃ pṛthivīdhara</seg> </l>
<l><seg type="pāda" n="c">avatīrṇo 'rjuno nāma</seg> <seg type="pāda" n="d">sa rakṣyo bhavatā sadā</seg> //</l>
</lg>

<lg xml:id="BrP_188.41">
<l><seg type="pāda" n="a">bhārāvataraṇe sakhyaṃ</seg> <seg type="pāda" n="b">sa te vīraḥ kariṣyati</seg> </l>
<l><seg type="pāda" n="c">sa rakṣaṇīyo bhavatā</seg> <seg type="pāda" n="d">yathātmā madhusūdana</seg> //</l>
</lg>

<milestone unit="speaker" n="śrībhagavān uvāca"/>

<lg xml:id="BrP_188.42">
<l><seg type="pāda" n="a">jānāmi bhārate vaṃśe</seg> <seg type="pāda" n="b">jātaṃ pārthaṃ tavāṃśataḥ</seg> </l>
<l><seg type="pāda" n="c">tam ahaṃ pālayiṣyāmi</seg> <seg type="pāda" n="d">yāvad asmi mahītale</seg> //</l>
</lg>

<lg xml:id="BrP_188.43">
<l><seg type="pāda" n="a">yāvan mahītale śakra</seg> <seg type="pāda" n="b">sthāsyāmy aham ariṃdama</seg> </l>
<l><seg type="pāda" n="c">na tāvad arjunaṃ kaścid</seg> <seg type="pāda" n="d">devendra yudhi jeṣyati</seg> //</l>
</lg>

<lg xml:id="BrP_188.44">
<l><seg type="pāda" n="a">kaṃso nāma mahābāhur</seg> <seg type="pāda" n="b">daityo 'riṣṭas tathā paraḥ</seg> </l>
<l><seg type="pāda" n="c">keśī kuvalayāpīḍo</seg> <seg type="pāda" n="d">narakādyās tathāpare</seg> //</l>
</lg>

<lg xml:id="BrP_188.45">
<l><seg type="pāda" n="a">hateṣu teṣu devendra</seg> <seg type="pāda" n="b">bhaviṣyati mahāhavaḥ</seg> </l>
<l><seg type="pāda" n="c">tatra viddhi sahasrākṣa</seg> <seg type="pāda" n="d">bhārāvataraṇaṃ kṛtam</seg> //</l>
</lg>

<lg xml:id="BrP_188.46">
<l><seg type="pāda" n="a">sa tvaṃ gaccha na saṃtāpaṃ</seg> <seg type="pāda" n="b">putrārthe kartum arhasi</seg> </l>
<l><seg type="pāda" n="c">nārjunasya ripuḥ kaścin</seg> <seg type="pāda" n="d">mamāgre prabhaviṣyati</seg> //</l>
</lg>

<lg xml:id="BrP_188.47">
<l><seg type="pāda" n="a">arjunārthe tv ahaṃ sarvān</seg> <seg type="pāda" n="b">yudhiṣṭhirapurogamān</seg> </l>
<l><seg type="pāda" n="c">nivṛtte bhārate yuddhe</seg> <seg type="pāda" n="d">kuntyai dāsyāmi vikṣatān</seg> //</l>
</lg>

<milestone unit="speaker" n="vyāsa uvāca"/>

<lg xml:id="BrP_188.48">
<l><seg type="pāda" n="a">ity uktaḥ saṃpariṣvajya</seg> <seg type="pāda" n="b">devarājo janārdanam</seg> </l>
<l><seg type="pāda" n="c">āruhyairāvataṃ nāgaṃ</seg> <seg type="pāda" n="d">punar eva divaṃ yayau</seg> //</l>
</lg>

<lg xml:id="BrP_188.49">
<l><seg type="pāda" n="a">kṛṣṇo 'pi sahito gobhir</seg> <seg type="pāda" n="b">gopālaiś ca punar vrajam</seg> </l>
<l><seg type="pāda" n="c">ājagāmātha gopīnāṃ</seg> <seg type="pāda" n="d">dṛṣṭapūtena vartmanā</seg> //</l>
</lg>

<milestone unit="speaker" n="vyāsa uvāca"/>

<lg xml:id="BrP_189.1">
<l><seg type="pāda" n="a">gate śakre tu gopālāḥ</seg> <seg type="pāda" n="b">kṛṣṇam akliṣṭakāriṇam</seg> </l>
<l><seg type="pāda" n="c">ūcuḥ prītyā dhṛtaṃ dṛṣṭvā</seg> <seg type="pāda" n="d">tena govardhanācalam</seg> //</l>
</lg>

<milestone unit="speaker" n="gopā ūcuḥ"/>

<lg xml:id="BrP_189.2">
<l><seg type="pāda" n="a">vayam asmān mahābhāga</seg> <seg type="pāda" n="b">bhavatā mahato bhayāt</seg> </l>
<l><seg type="pāda" n="c">gāvaś ca bhavatā trātā</seg> <seg type="pāda" n="d">giridhāraṇakarmaṇā</seg> //</l>
</lg>

<lg xml:id="BrP_189.3">
<l><seg type="pāda" n="a">bālakrīḍeyam atulā</seg> <seg type="pāda" n="b">gopālatvaṃ jugupsitam</seg> </l>
<l><seg type="pāda" n="c">divyaṃ ca karma bhavataḥ</seg> <seg type="pāda" n="d">kim etat tāta kathyatām</seg> //</l>
</lg>

<lg xml:id="BrP_189.4">
<l><seg type="pāda" n="a">kāliyo damitas toye</seg> <seg type="pāda" n="b">pralambo vinipātitaḥ</seg> </l>
<l><seg type="pāda" n="c">dhṛto govardhanaś cāyaṃ</seg> <seg type="pāda" n="d">śaṅkitāni manāṃsi naḥ</seg> //</l>
</lg>

<lg xml:id="BrP_189.5">
<l><seg type="pāda" n="a">satyaṃ satyaṃ hareḥ pādau</seg> <seg type="pāda" n="b">śrayāmo 'mitavikrama</seg> </l>
<l><seg type="pāda" n="c">yathā tvadvīryam ālokya</seg> <seg type="pāda" n="d">na tvāṃ manyāmahe naram</seg> //</l>
</lg>

<lg xml:id="BrP_189.6">
<l><seg type="pāda" n="a">devo vā dānavo vā tvaṃ</seg> <seg type="pāda" n="b">yakṣo gandharva eva vā</seg> </l>
<l><seg type="pāda" n="c">kiṃ cāsmākaṃ vicāreṇa</seg> <seg type="pāda" n="d">bāndhavo 'sti namo 'stu te</seg> //</l>
</lg>

<lg xml:id="BrP_189.7">
<l><seg type="pāda" n="a">prītiḥ sastrīkumārasya</seg> <seg type="pāda" n="b">vrajasya tava keśava</seg> </l>
<l><seg type="pāda" n="c">karma cedam aśakyaṃ yat</seg> <seg type="pāda" n="d">samastais tridaśair api</seg> //</l>
</lg>

<lg xml:id="BrP_189.8">
<l><seg type="pāda" n="a">bālatvaṃ cātivīryaṃ ca</seg> <seg type="pāda" n="b">janma cāsmāsv aśobhanam</seg> </l>
<l><seg type="pāda" n="c">cintyamānam ameyātmañ</seg> <seg type="pāda" n="d">śaṅkāṃ kṛṣṇa prayacchati</seg> //</l>
</lg>

<milestone unit="speaker" n="vyāsa uvāca"/>

<lg xml:id="BrP_189.9">
<l><seg type="pāda" n="a">kṣaṇaṃ bhūtvā tv asau tūṣṇīṃ</seg> <seg type="pāda" n="b">kiṃcit praṇayakopavān</seg> </l>
<l><seg type="pāda" n="c">ity evam uktas tair gopair</seg> <seg type="pāda" n="d">āha kṛṣṇo dvijottamāḥ</seg> //</l>
</lg>

<milestone unit="speaker" n="śrīkṛṣṇa uvāca"/>

<lg xml:id="BrP_189.10">
<l><seg type="pāda" n="a">matsaṃbandhena vo gopā</seg> <seg type="pāda" n="b">yadi lajjā na jāyate</seg> </l>
<l><seg type="pāda" n="c">ślāghyo vāhaṃ tataḥ kiṃ vo</seg> <seg type="pāda" n="d">vicāreṇa prayojanam</seg> //</l>
</lg>

<lg xml:id="BrP_189.11">
<l><seg type="pāda" n="a">yadi vo 'sti mayi prītiḥ</seg> <seg type="pāda" n="b">ślāghyo 'haṃ bhavatāṃ yadi</seg> </l>
<l><seg type="pāda" n="c">tad arghā bandhusadṛśī</seg> <seg type="pāda" n="d">bāndhavāḥ kriyatāṃ mayi</seg> //</l>
</lg>

<lg xml:id="BrP_189.12">
<l><seg type="pāda" n="a">nāhaṃ devo na gandharvo</seg> <seg type="pāda" n="b">na yakṣo na ca dānavaḥ</seg> </l>
<l><seg type="pāda" n="c">ahaṃ vo bāndhavo jāto</seg> <seg type="pāda" n="d">nātaś cintyam ato 'nyathā</seg> //</l>
</lg>

<milestone unit="speaker" n="vyāsa uvāca"/>

<lg xml:id="BrP_189.13">
<l><seg type="pāda" n="a">iti śrutvā harer vākyaṃ</seg> <seg type="pāda" n="b">baddhamaunās tato balam</seg> </l>
<l><seg type="pāda" n="c">yayur gopā mahābhāgās</seg> <seg type="pāda" n="d">tasmin praṇayakopini</seg> //</l>
</lg>

<lg xml:id="BrP_189.14">
<l><seg type="pāda" n="a">kṛṣṇas tu vimalaṃ vyoma</seg> <seg type="pāda" n="b">śaraccandrasya candrikām</seg> </l>
<l><seg type="pāda" n="c">tathā kumudinīṃ phullām</seg> <seg type="pāda" n="d">āmoditadigantarām</seg> //</l>
</lg>

<lg xml:id="BrP_189.15">
<l><seg type="pāda" n="a">vanarājīṃ tathā kūjad</seg><seg type="pāda" n="b">bhṛṅgamālāmanoramām</seg> </l>
<l><seg type="pāda" n="c">vilokya saha gopībhir</seg> <seg type="pāda" n="d">manaś cakre ratiṃ prati</seg> //</l>
</lg>

<lg xml:id="BrP_189.16">
<l><seg type="pāda" n="a">saha rāmeṇa madhuram</seg> <seg type="pāda" n="b">atīva vanitāpriyam</seg> </l>
<l><seg type="pāda" n="c">jagau kamalapādo 'sau</seg> <seg type="pāda" n="d">nāma tatra kṛtavrataḥ</seg> //</l>
</lg>

<lg xml:id="BrP_189.17">
<l><seg type="pāda" n="a">ramyaṃ gītadhvaniṃ śrutvā</seg> <seg type="pāda" n="b">saṃtyajyāvasathāṃs tadā</seg> </l>
<l><seg type="pāda" n="c">ājagmus tvaritā gopyo</seg> <seg type="pāda" n="d">yatrāste madhusūdanaḥ</seg> //</l>
</lg>

<lg xml:id="BrP_189.18">
<l><seg type="pāda" n="a">śanaiḥ śanair jagau gopī</seg> <seg type="pāda" n="b">kācit tasya padānugā</seg> </l>
<l><seg type="pāda" n="c">dattāvadhānā kācic ca</seg> <seg type="pāda" n="d">tam eva manasāsmarat</seg> //</l>
</lg>

<lg xml:id="BrP_189.19">
<l><seg type="pāda" n="a">kācit kṛṣṇeti kṛṣṇeti</seg> <seg type="pāda" n="b">coktvā lajjām upāyayau</seg> </l>
<l><seg type="pāda" n="c">yayau ca kācit premāndhā</seg> <seg type="pāda" n="d">tatpārśvam avilajjitā</seg> //</l>
</lg>

<lg xml:id="BrP_189.20">
<l><seg type="pāda" n="a">kācid āvasathasyāntaḥ</seg> <seg type="pāda" n="b">sthitvā dṛṣṭvā bahir gurum</seg> </l>
<l><seg type="pāda" n="c">tanmayatvena govindaṃ</seg> <seg type="pāda" n="d">dadhyau mīlitalocanā</seg> //</l>
</lg>

<lg xml:id="BrP_189.21">
<l><seg type="pāda" n="a">gopīparivṛto rātriṃ</seg> <seg type="pāda" n="b">śaraccandramanoramām</seg> </l>
<l><seg type="pāda" n="c">mānayām āsa govindo</seg> <seg type="pāda" n="d">rāsārambharasotsukaḥ</seg> //</l>
</lg>

<lg xml:id="BrP_189.22">
<l><seg type="pāda" n="a">gopyaś ca vṛndaśaḥ kṛṣṇa</seg><seg type="pāda" n="b">ceṣṭābhyāyattamūrtayaḥ</seg> </l>
<l><seg type="pāda" n="c">anyadeśagate kṛṣṇe</seg> <seg type="pāda" n="d">cerur vṛndāvanāntaram</seg> //</l>
</lg>

<lg xml:id="BrP_189.23">
<l><seg type="pāda" n="a">babhramus tās tato gopyaḥ</seg> <seg type="pāda" n="b">kṛṣṇadarśanalālasāḥ</seg> </l>
<l><seg type="pāda" n="c">kṛṣṇasya caraṇaṃ rātrau</seg> <seg type="pāda" n="d">dṛṣṭvā vṛndāvane dvijāḥ</seg> //</l>
</lg>

<lg xml:id="BrP_189.24">
<l><seg type="pāda" n="a">evaṃ nānāprakārāsu</seg> <seg type="pāda" n="b">kṛṣṇaceṣṭāsu tāsu ca</seg> </l>
<l><seg type="pāda" n="c">gopyo vyagrāḥ samaṃ cerū</seg> <seg type="pāda" n="d">ramyaṃ vṛndāvanaṃ vanam</seg> //</l>
</lg>

<lg xml:id="BrP_189.25">
<l><seg type="pāda" n="a">nivṛttās tās tato gopyo</seg> <seg type="pāda" n="b">nirāśāḥ kṛṣṇadarśane</seg> </l>
<l><seg type="pāda" n="c">yamunātīram āgamya</seg> <seg type="pāda" n="d">jagus taccaritaṃ dvijāḥ</seg> //</l>
</lg>

<lg xml:id="BrP_189.26">
<l><seg type="pāda" n="a">tato dadṛśur āyāntaṃ</seg> <seg type="pāda" n="b">vikāśimukhapaṅkajam</seg> </l>
<l><seg type="pāda" n="c">gopyas trailokyagoptāraṃ</seg> <seg type="pāda" n="d">kṛṣṇam akliṣṭakāriṇam</seg> //</l>
</lg>

<lg xml:id="BrP_189.27">
<l><seg type="pāda" n="a">kācid ālokya govindam</seg> <seg type="pāda" n="b">āyāntam atiharṣitā</seg> </l>
<l><seg type="pāda" n="c">kṛṣṇa kṛṣṇeti kṛṣṇeti</seg> <seg type="pāda" n="d">prāhotphullavilocanā</seg> //</l>
</lg>

<lg xml:id="BrP_189.28">
<l><seg type="pāda" n="a">kācid bhrūbhaṅguraṃ kṛtvā</seg> <seg type="pāda" n="b">lalāṭaphalakaṃ harim</seg> </l>
<l><seg type="pāda" n="c">vilokya netrabhṛṅgābhyāṃ</seg> <seg type="pāda" n="d">papau tanmukhapaṅkajam</seg> //</l>
</lg>

<lg xml:id="BrP_189.29">
<l><seg type="pāda" n="a">kācid ālokya govindaṃ</seg> <seg type="pāda" n="b">nimīlitavilocanā</seg> </l>
<l><seg type="pāda" n="c">tasyaiva rūpaṃ dhyāyantī</seg> <seg type="pāda" n="d">yogārūḍheva sā babhau</seg> //</l>
</lg>

<lg xml:id="BrP_189.30">
<l><seg type="pāda" n="a">tataḥ kāṃcit priyālāpaiḥ</seg> <seg type="pāda" n="b">kāṃcid bhrūbhaṅgavīkṣitaiḥ</seg> </l>
<l><seg type="pāda" n="c">ninye 'nunayam anyāś ca</seg> <seg type="pāda" n="d">karasparśena mādhavaḥ</seg> //</l>
</lg>

<lg xml:id="BrP_189.31">
<l><seg type="pāda" n="a">tābhiḥ prasannacittābhir</seg> <seg type="pāda" n="b">gopībhiḥ saha sādaram</seg> </l>
<l><seg type="pāda" n="c">rarāma rāsagoṣṭhībhir</seg> <seg type="pāda" n="d">udāracarito hariḥ</seg> //</l>
</lg>

<lg xml:id="BrP_189.32">
<l><seg type="pāda" n="a">rāsamaṇḍalabaddho 'pi</seg> <seg type="pāda" n="b">kṛṣṇapārśvam anūdgatā</seg> </l>
<l><seg type="pāda" n="c">gopījano na caivābhūd</seg> <seg type="pāda" n="d">ekasthānasthirātmanā</seg> //</l>
</lg>

<lg xml:id="BrP_189.33">
<l><seg type="pāda" n="a">haste pragṛhya caikaikāṃ</seg> <seg type="pāda" n="b">gopikāṃ rāsamaṇḍalam</seg> </l>
<l><seg type="pāda" n="c">cakāra ca karasparśa</seg><seg type="pāda" n="d">nimīlitadṛśaṃ hariḥ</seg> //</l>
</lg>

<lg xml:id="BrP_189.34">
<l><seg type="pāda" n="a">tataḥ pravavṛte ramyā</seg> <seg type="pāda" n="b">caladvalayanisvanaiḥ</seg> </l>
<l><seg type="pāda" n="c">anuyātaśaratkāvya</seg><seg type="pāda" n="d">geyagītir anukramām</seg> //</l>
</lg>

<lg xml:id="BrP_189.35">
<l><seg type="pāda" n="a">kṛṣṇaḥ śaraccandramasaṃ</seg> <seg type="pāda" n="b">kaumudīkumudākaram</seg> </l>
<l><seg type="pāda" n="c">jagau gopījanas tv ekaṃ</seg> <seg type="pāda" n="d">kṛṣṇanāma punaḥ punaḥ</seg> //</l>
</lg>

<lg xml:id="BrP_189.36">
<l><seg type="pāda" n="a">parivṛttā śrameṇaikā</seg> <seg type="pāda" n="b">caladvalayatāpinī</seg> </l>
<l><seg type="pāda" n="c">dadau bāhulatāṃ skandhe</seg> <seg type="pāda" n="d">gopī madhuvighātinaḥ</seg> //</l>
</lg>

<lg xml:id="BrP_189.37">
<l><seg type="pāda" n="a">kācit pravilasadbāhuḥ</seg> <seg type="pāda" n="b">parirabhya cucumba tam</seg> </l>
<l><seg type="pāda" n="c">gopī gītastutivyāja</seg><seg type="pāda" n="d">nipuṇā madhusūdanam</seg> //</l>
</lg>

<lg xml:id="BrP_189.38">
<l><seg type="pāda" n="a">gopīkapolasaṃśleṣam</seg> <seg type="pāda" n="b">abhipadya harer bhujau</seg> </l>
<l><seg type="pāda" n="c">pulakodgamaśasyāya</seg> <seg type="pāda" n="d">svedāmbughanatāṃ gatau</seg> //</l>
</lg>

<lg xml:id="BrP_189.39">
<l><seg type="pāda" n="a">rāsageyaṃ jagau kṛṣṇo</seg> <seg type="pāda" n="b">yāvat tārataradhvaniḥ</seg> </l>
<l><seg type="pāda" n="c">sādhu kṛṣṇeti kṛṣṇeti</seg> <seg type="pāda" n="d">tāvat tā dviguṇaṃ jaguḥ</seg> //</l>
</lg>

<lg xml:id="BrP_189.40">
<l><seg type="pāda" n="a">gate 'nugamanaṃ cakrur</seg> <seg type="pāda" n="b">valane saṃmukhaṃ yayuḥ</seg> </l>
<l><seg type="pāda" n="c">pratilomānulomena</seg> <seg type="pāda" n="d">bhejur gopāṅganā harim</seg> //</l>
</lg>

<lg xml:id="BrP_189.41">
<l><seg type="pāda" n="a">sa tadā saha gopībhī</seg> <seg type="pāda" n="b">rarāma madhusūdanaḥ</seg> </l>
<l><seg type="pāda" n="c">sa varṣakoṭipratimaḥ</seg> <seg type="pāda" n="d">kṣaṇas tena vinābhavat</seg> //</l>
</lg>

<lg xml:id="BrP_189.42">
<l><seg type="pāda" n="a">tā vāryamāṇāḥ pitṛbhiḥ</seg> <seg type="pāda" n="b">patibhir bhrātṛbhis tathā</seg> </l>
<l><seg type="pāda" n="c">kṛṣṇaṃ gopāṅganā rātrau</seg> <seg type="pāda" n="d">ramayanti ratipriyāḥ</seg> //</l>
</lg>

<lg xml:id="BrP_189.43">
<l><seg type="pāda" n="a">so 'pi kaiśorakavayā</seg> <seg type="pāda" n="b">mānayan madhusūdanaḥ</seg> </l>
<l><seg type="pāda" n="c">reme tābhir ameyātmā</seg> <seg type="pāda" n="d">kṣapāsu kṣapitāhitaḥ</seg> //</l>
</lg>

<lg xml:id="BrP_189.44">
<l><seg type="pāda" n="a">tadbhartṛṣu tathā tāsu</seg> <seg type="pāda" n="b">sarvabhūteṣu ceśvaraḥ</seg> </l>
<l><seg type="pāda" n="c">ātmasvarūparūpo 'sau</seg> <seg type="pāda" n="d">vyāpya sarvam avasthitaḥ</seg> //</l>
</lg>

<lg xml:id="BrP_189.45">
<l><seg type="pāda" n="a">yathā samastabhūteṣu</seg> <seg type="pāda" n="b">nabho 'gniḥ pṛthivī jalam</seg> </l>
<l><seg type="pāda" n="c">vāyuś cātmā tathaivāsau</seg> <seg type="pāda" n="d">vyāpya sarvam avasthitaḥ</seg> //</l>
</lg>

<milestone unit="speaker" n="vyāsa uvāca"/>

<lg xml:id="BrP_189.46">
<l><seg type="pāda" n="a">pradoṣārdhe kadācit tu</seg> <seg type="pāda" n="b">rāsāsakte janārdane</seg> </l>
<l><seg type="pāda" n="c">trāsayan samado goṣṭhān</seg> <seg type="pāda" n="d">ariṣṭaḥ samupāgataḥ</seg> //</l>
</lg>

<lg xml:id="BrP_189.47">
<l><seg type="pāda" n="a">satoyatoyadākāras</seg> <seg type="pāda" n="b">tīkṣṇaśṛṅgo 'rkalocanaḥ</seg> </l>
<l><seg type="pāda" n="c">khurāgrapātair atyarthaṃ</seg> <seg type="pāda" n="d">dārayan dharaṇītalam</seg> //</l>
</lg>

<lg xml:id="BrP_189.48">
<l><seg type="pāda" n="a">lelihānaḥ saniṣpeṣaṃ</seg> <seg type="pāda" n="b">jihvayauṣṭhau punaḥ punaḥ</seg> </l>
<l><seg type="pāda" n="c">saṃrambhākṣiptalāṅgūlaḥ</seg> <seg type="pāda" n="d">kaṭhinaskandhabandhanaḥ</seg> //</l>
</lg>

<lg xml:id="BrP_189.49">
<l><seg type="pāda" n="a">udagrakakudābhogaḥ</seg> <seg type="pāda" n="b">pramāṇād duratikramaḥ</seg> </l>
<l><seg type="pāda" n="c">viṇmūtrāliptapṛṣṭhāṅgo</seg> <seg type="pāda" n="d">gavām udvegakārakaḥ</seg> //</l>
</lg>

<lg xml:id="BrP_189.50">
<l><seg type="pāda" n="a">pralambakaṇṭho 'bhimukhas</seg> <seg type="pāda" n="b">tarughātāṅkitānanaḥ</seg> </l>
<l><seg type="pāda" n="c">pātayan sa gavāṃ garbhān</seg> <seg type="pāda" n="d">daityo vṛṣabharūpadhṛk</seg> //</l>
</lg>

<lg xml:id="BrP_189.51">
<l><seg type="pāda" n="a">sūdayaṃs tarasā sarvān</seg> <seg type="pāda" n="b">vanāny aṭati yaḥ sadā</seg> </l>
<l><seg type="pāda" n="c">tatas tam atighorākṣam</seg> <seg type="pāda" n="d">avekṣyātibhayāturāḥ</seg> //</l>
</lg>

<lg xml:id="BrP_189.52">
<l><seg type="pāda" n="a">gopā gopastriyaś caiva</seg> <seg type="pāda" n="b">kṛṣṇa kṛṣṇeti cukruśuḥ</seg> </l>
<l><seg type="pāda" n="c">siṃhanādaṃ tataś cakre</seg> <seg type="pāda" n="d">talaśabdaṃ ca keśavaḥ</seg> //</l>
</lg>

<lg xml:id="BrP_189.53">
<l><seg type="pāda" n="a">tacchabdaśravaṇāc cāsau</seg> <seg type="pāda" n="b">dāmodaramukhaṃ yayau</seg> </l>
<l><seg type="pāda" n="c">agranyastaviṣāṇāgraḥ</seg> <seg type="pāda" n="d">kṛṣṇakukṣikṛtekṣaṇaḥ</seg> //</l>
</lg>

<lg xml:id="BrP_189.54">
<l><seg type="pāda" n="a">abhyadhāvata duṣṭātmā</seg> <seg type="pāda" n="b">daityo vṛṣabharūpadhṛk</seg> </l>
<l><seg type="pāda" n="c">āyāntaṃ daityavṛṣabhaṃ</seg> <seg type="pāda" n="d">dṛṣṭvā kṛṣṇo mahābalam</seg> //</l>
</lg>

<lg xml:id="BrP_189.55">
<l><seg type="pāda" n="a">na cacāla tataḥ sthānād</seg> <seg type="pāda" n="b">avajñāsmitalīlayā</seg> </l>
<l><seg type="pāda" n="c">āsannaṃ caiva jagrāha</seg> <seg type="pāda" n="d">grāhavan madhusūdanaḥ</seg> //</l>
</lg>

<lg xml:id="BrP_189.56">
<l><seg type="pāda" n="a">jaghāna jānunā kukṣau</seg> <seg type="pāda" n="b">viṣāṇagrahaṇācalam</seg> </l>
<l><seg type="pāda" n="c">tasya darpabalaṃ hatvā</seg> <seg type="pāda" n="d">gṛhītasya viṣāṇayoḥ</seg> //</l>
</lg>

<lg xml:id="BrP_189.57">
<l><seg type="pāda" n="a">āpīḍayad ariṣṭasya</seg> <seg type="pāda" n="b">kaṇṭhaṃ klinnam ivāmbaram</seg> </l>
<l><seg type="pāda" n="c">utpāṭya śṛṅgam ekaṃ ca</seg> <seg type="pāda" n="d">tenaivātāḍayat tataḥ</seg> //</l>
</lg>

<lg xml:id="BrP_189.58">
<l><seg type="pāda" n="a">mamāra sa mahādaityo</seg> <seg type="pāda" n="b">mukhāc choṇitam udvaman</seg> </l>
<l><seg type="pāda" n="c">tuṣṭuvur nihate tasmin</seg> <seg type="pāda" n="d">gopā daitye janārdanam</seg> </l>
<l><seg type="pāda" n="e">jambhe hate sahasrākṣaṃ</seg> <seg type="pāda" n="f">purā devagaṇā yathā</seg> //</l>
</lg>

<milestone unit="speaker" n="vyāsa uvāca"/>

<lg xml:id="BrP_190.1">
<l><seg type="pāda" n="a">kakudmini hate 'riṣṭe</seg> <seg type="pāda" n="b">dhenuke ca nipātite</seg> </l>
<l><seg type="pāda" n="c">pralambe nidhanaṃ nīte</seg> <seg type="pāda" n="d">dhṛte govardhanācale</seg> //</l>
</lg>

<lg xml:id="BrP_190.2">
<l><seg type="pāda" n="a">damite kāliye nāge</seg> <seg type="pāda" n="b">bhagne tuṅgadrumadvaye</seg> </l>
<l><seg type="pāda" n="c">hatāyāṃ pūtanāyāṃ ca</seg> <seg type="pāda" n="d">śakaṭe parivartite</seg> //</l>
</lg>

<lg xml:id="BrP_190.3">
<l><seg type="pāda" n="a">kaṃsāya nāradaḥ prāha</seg> <seg type="pāda" n="b">yathāvṛttam anukramāt</seg> </l>
<l><seg type="pāda" n="c">yaśodādevakīgarbha</seg><seg type="pāda" n="d">parivartādy aśeṣataḥ</seg> //</l>
</lg>

<lg xml:id="BrP_190.4">
<l><seg type="pāda" n="a">śrutvā tat sakalaṃ kaṃso</seg> <seg type="pāda" n="b">nāradād devadarśanāt</seg> </l>
<l><seg type="pāda" n="c">vasudevaṃ prati tadā</seg> <seg type="pāda" n="d">kopaṃ cakre sa durmatiḥ</seg> //</l>
</lg>

<lg xml:id="BrP_190.5">
<l><seg type="pāda" n="a">so 'tikopād upālabhya</seg> <seg type="pāda" n="b">sarvayādavasaṃsadi</seg> </l>
<l><seg type="pāda" n="c">jagarhe yādavāṃś cāpi</seg> <seg type="pāda" n="d">kāryaṃ caitad acintayat</seg> //</l>
</lg>

<lg xml:id="BrP_190.6">
<l><seg type="pāda" n="a">yāvan na balam ārūḍhau</seg> <seg type="pāda" n="b">balakṛṣṇau subālakau</seg> </l>
<l><seg type="pāda" n="c">tāvad eva mayā vadhyāv</seg> <seg type="pāda" n="d">asādhyau rūḍhayauvanau</seg> //</l>
</lg>

<lg xml:id="BrP_190.7">
<l><seg type="pāda" n="a">cāṇūro 'tra mahāvīryo</seg> <seg type="pāda" n="b">muṣṭikaś ca mahābalaḥ</seg> </l>
<l><seg type="pāda" n="c">etābhyāṃ mallayuddhe tau</seg> <seg type="pāda" n="d">ghātayiṣyāmi durmadau</seg> //</l>
</lg>

<lg xml:id="BrP_190.8">
<l><seg type="pāda" n="a">dhanurmahamahāyāga</seg><seg type="pāda" n="b">vyājenānīya tau vrajāt</seg> </l>
<l><seg type="pāda" n="c">tathā tathā kariṣyāmi</seg> <seg type="pāda" n="d">yāsyataḥ saṃkṣayaṃ yathā</seg> //</l>
</lg>

<milestone unit="speaker" n="vyāsa uvāca"/>

<lg xml:id="BrP_190.9">
<l><seg type="pāda" n="a">ity ālocya sa duṣṭātmā</seg> <seg type="pāda" n="b">kaṃso rāmajanārdanau</seg> </l>
<l><seg type="pāda" n="c">hantuṃ kṛtamatir vīram</seg> <seg type="pāda" n="d">akrūraṃ vākyam abravīt</seg> //</l>
</lg>

<milestone unit="speaker" n="kaṃsa uvāca"/>

<lg xml:id="BrP_190.10">
<l><seg type="pāda" n="a">bho bho dānapate vākyaṃ</seg> <seg type="pāda" n="b">kriyatāṃ prītaye mama</seg> </l>
<l><seg type="pāda" n="c">itaḥ syandanam āruhya</seg> <seg type="pāda" n="d">gamyatāṃ nandagokulam</seg> //</l>
</lg>

<lg xml:id="BrP_190.11">
<l><seg type="pāda" n="a">vasudevasutau tatra</seg> <seg type="pāda" n="b">viṣṇor aṃśasamudbhavau</seg> </l>
<l><seg type="pāda" n="c">nāśāya kila saṃbhūtau</seg> <seg type="pāda" n="d">mama duṣṭau pravardhataḥ</seg> //</l>
</lg>

<lg xml:id="BrP_190.12">
<l><seg type="pāda" n="a">dhanurmahamahāyāgaś</seg> <seg type="pāda" n="b">caturdaśyāṃ bhaviṣyati</seg> </l>
<l><seg type="pāda" n="c">āneyau bhavatā tau tu</seg> <seg type="pāda" n="d">mallayuddhāya tatra vai</seg> //</l>
</lg>

<lg xml:id="BrP_190.13">
<l><seg type="pāda" n="a">cāṇūramuṣṭikau mallau</seg> <seg type="pāda" n="b">niyuddhakuśalau mama</seg> </l>
<l><seg type="pāda" n="c">tābhyāṃ sahānayor yuddhaṃ</seg> <seg type="pāda" n="d">sarvaloko 'tra paśyatu</seg> //</l>
</lg>

<lg xml:id="BrP_190.14">
<l><seg type="pāda" n="a">nāgaḥ kuvalayāpīḍo</seg> <seg type="pāda" n="b">mahāmātrapracoditaḥ</seg> </l>
<l><seg type="pāda" n="c">sa tau nihaṃsyate pāpau</seg> <seg type="pāda" n="d">vasudevātmajau śiśū</seg> //</l>
</lg>

<lg xml:id="BrP_190.15">
<l><seg type="pāda" n="a">tau hatvā vasudevaṃ ca</seg> <seg type="pāda" n="b">nandagopaṃ ca durmatim</seg> </l>
<l><seg type="pāda" n="c">haniṣye pitaraṃ caiva</seg> <seg type="pāda" n="d">ugrasenaṃ ca durmatim</seg> //</l>
</lg>

<lg xml:id="BrP_190.16">
<l><seg type="pāda" n="a">tataḥ samastagopānāṃ</seg> <seg type="pāda" n="b">godhanāny akhilāny aham</seg> </l>
<l><seg type="pāda" n="c">vittaṃ cāpahariṣyāmi</seg> <seg type="pāda" n="d">duṣṭānāṃ madvadhaiṣiṇām</seg> //</l>
</lg>

<lg xml:id="BrP_190.17">
<l><seg type="pāda" n="a">tvām ṛte yādavāś ceme</seg> <seg type="pāda" n="b">duṣṭā dānapate mama</seg> </l>
<l><seg type="pāda" n="c">eteṣāṃ ca vadhāyāhaṃ</seg> <seg type="pāda" n="d">prayatiṣyāmy anukramāt</seg> //</l>
</lg>

<lg xml:id="BrP_190.18">
<l><seg type="pāda" n="a">tato niṣkaṇṭakaṃ sarvaṃ</seg> <seg type="pāda" n="b">rājyam etad ayādavam</seg> </l>
<l><seg type="pāda" n="c">prasādhiṣye tvayā tasmān</seg> <seg type="pāda" n="d">matprītyā vīra gamyatām</seg> //</l>
</lg>

<lg xml:id="BrP_190.19">
<l><seg type="pāda" n="a">yathā ca māhiṣaṃ sarpir</seg> <seg type="pāda" n="b">dadhi cāpy upahārya vai</seg> </l>
<l><seg type="pāda" n="c">gopāḥ samānayanty āśu</seg> <seg type="pāda" n="d">tvayā vācyās tathā tathā</seg> //</l>
</lg>

<milestone unit="speaker" n="vyāsa uvāca"/>

<lg xml:id="BrP_190.20">
<l><seg type="pāda" n="a">ity ājñaptas tadākrūro</seg> <seg type="pāda" n="b">mahābhāgavato dvijāḥ</seg> </l>
<l><seg type="pāda" n="c">prītimān abhavat kṛṣṇaṃ</seg> <seg type="pāda" n="d">śvo drakṣyāmīti satvaraḥ</seg> //</l>
</lg>

<lg xml:id="BrP_190.21">
<l><seg type="pāda" n="a">tathety uktvā tu rājānaṃ</seg> <seg type="pāda" n="b">ratham āruhya satvaraḥ</seg> </l>
<l><seg type="pāda" n="c">niścakrāma tadā puryā</seg> <seg type="pāda" n="d">mathurāyā madhupriyaḥ</seg> //</l>
</lg>

<milestone unit="speaker" n="vyāsa uvāca"/>

<lg xml:id="BrP_190.22">
<l><seg type="pāda" n="a">keśī cāpi balodagraḥ</seg> <seg type="pāda" n="b">kaṃsadūtaḥ pracoditaḥ</seg> </l>
<l><seg type="pāda" n="c">kṛṣṇasya nidhanākāṅkṣī</seg> <seg type="pāda" n="d">vṛndāvanam upāgamat</seg> //</l>
</lg>

<lg xml:id="BrP_190.23">
<l><seg type="pāda" n="a">sa khurakṣatabhūpṛṣṭhaḥ</seg> <seg type="pāda" n="b">saṭākṣepadhutāmbudaḥ</seg> </l>
<l><seg type="pāda" n="c">punar vikrāntacandrārka</seg><seg type="pāda" n="d">mārgo gopāntam āgamat</seg> //</l>
</lg>

<lg xml:id="BrP_190.24">
<l><seg type="pāda" n="a">tasya hreṣitaśabdena</seg> <seg type="pāda" n="b">gopālā daityavājinaḥ</seg> </l>
<l><seg type="pāda" n="c">gopyaś ca bhayasaṃvignā</seg> <seg type="pāda" n="d">govindaṃ śaraṇaṃ yayuḥ</seg> //</l>
</lg>

<lg xml:id="BrP_190.25">
<l><seg type="pāda" n="a">trāhi trāhīti govindas</seg> <seg type="pāda" n="b">teṣāṃ śrutvā tu tadvacaḥ</seg> </l>
<l><seg type="pāda" n="c">satoyajaladadhvāna</seg><seg type="pāda" n="d">gambhīram idam uktavān</seg> //</l>
</lg>

<milestone unit="speaker" n="govinda uvāca"/>

<lg xml:id="BrP_190.26">
<l><seg type="pāda" n="a">alaṃ trāsena gopālāḥ</seg> <seg type="pāda" n="b">keśinaḥ kiṃ bhayāturaiḥ</seg> </l>
<l><seg type="pāda" n="c">bhavadbhir gopajātīyair</seg> <seg type="pāda" n="d">vīravīryaṃ vilopyate</seg> //</l>
</lg>

<lg xml:id="BrP_190.27">
<l><seg type="pāda" n="a">kim anenālpasāreṇa</seg> <seg type="pāda" n="b">hreṣitāropakāriṇā</seg> </l>
<l><seg type="pāda" n="c">daiteyabalavāhyena</seg> <seg type="pāda" n="d">valgatā duṣṭavājinā</seg> //</l>
</lg>

<lg xml:id="BrP_190.28">
<l><seg type="pāda" n="a">ehy ehi duṣṭa kṛṣṇo 'haṃ</seg> <seg type="pāda" n="b">pūṣṇas tv iva pinākadhṛk</seg> </l>
<l><seg type="pāda" n="c">pātayiṣyāmi daśanān</seg> <seg type="pāda" n="d">vadanād akhilāṃs tava</seg> //</l>
</lg>

<milestone unit="speaker" n="vyāsa uvāca"/>

<lg xml:id="BrP_190.29">
<l><seg type="pāda" n="a">ity uktvā sa tu govindaḥ</seg> <seg type="pāda" n="b">keśinaḥ saṃmukhaṃ yayau</seg> </l>
<l><seg type="pāda" n="c">vivṛtāsyaś ca so 'py enaṃ</seg> <seg type="pāda" n="d">daiteyaś ca upādravat</seg> //</l>
</lg>

<lg xml:id="BrP_190.30">
<l><seg type="pāda" n="a">bāhum ābhoginaṃ kṛtvā</seg> <seg type="pāda" n="b">mukhe tasya janārdanaḥ</seg> </l>
<l><seg type="pāda" n="c">praveśayām āsa tadā</seg> <seg type="pāda" n="d">keśino duṣṭavājinaḥ</seg> //</l>
</lg>

<lg xml:id="BrP_190.31">
<l><seg type="pāda" n="a">keśino vadanaṃ tena</seg> <seg type="pāda" n="b">viśatā kṛṣṇabāhunā</seg> </l>
<l><seg type="pāda" n="c">śātitā daśanās tasya</seg> <seg type="pāda" n="d">sitābhrāvayavā iva</seg> //</l>
</lg>

<lg xml:id="BrP_190.32">
<l><seg type="pāda" n="a">kṛṣṇasya vavṛdhe bāhuḥ</seg> <seg type="pāda" n="b">keśidehagato dvijāḥ</seg> </l>
<l><seg type="pāda" n="c">vināśāya yathā vyādhir</seg> <seg type="pāda" n="d">āptabhūtair upekṣitaḥ</seg> //</l>
</lg>

<lg xml:id="BrP_190.33">
<l><seg type="pāda" n="a">vipāṭitauṣṭho bahulaṃ</seg> <seg type="pāda" n="b">saphenaṃ rudhiraṃ vaman</seg> </l>
<l><seg type="pāda" n="c">sṛkkaṇī vivṛte cakre</seg> <seg type="pāda" n="d">viśliṣṭe muktabandhane</seg> //</l>
</lg>

<lg xml:id="BrP_190.34">
<l><seg type="pāda" n="a">jagāma dharaṇīṃ pādaiḥ</seg> <seg type="pāda" n="b">śakṛnmūtraṃ samutsṛjan</seg> </l>
<l><seg type="pāda" n="c">svedārdragātraḥ śrāntaś ca</seg> <seg type="pāda" n="d">niryatnaḥ so 'bhavat tataḥ</seg> //</l>
</lg>

<lg xml:id="BrP_190.35">
<l><seg type="pāda" n="a">vyāditāsyo mahāraudraḥ</seg> <seg type="pāda" n="b">so 'suraḥ kṛṣṇabāhunā</seg> </l>
<l><seg type="pāda" n="c">nipapāta dvidhābhūto</seg> <seg type="pāda" n="d">vaidyutena yathā drumaḥ</seg> //</l>
</lg>

<lg xml:id="BrP_190.36">
<l><seg type="pāda" n="a">dvipādapṛṣṭhapucchārdha</seg><seg type="pāda" n="b">śravaṇaikākṣanāsike</seg> </l>
<l><seg type="pāda" n="c">keśinas te dvidhā bhūte</seg> <seg type="pāda" n="d">śakale ca virejatuḥ</seg> //</l>
</lg>

<lg xml:id="BrP_190.37">
<l><seg type="pāda" n="a">hatvā tu keśinaṃ kṛṣṇo</seg> <seg type="pāda" n="b">muditair gopakair vṛtaḥ</seg> </l>
<l><seg type="pāda" n="c">anāyastatanuḥ svastho</seg> <seg type="pāda" n="d">hasaṃs tatraiva saṃsthitaḥ</seg> //</l>
</lg>

<lg xml:id="BrP_190.38">
<l><seg type="pāda" n="a">tato gopāś ca gopyaś ca</seg> <seg type="pāda" n="b">hate keśini vismitāḥ</seg> </l>
<l><seg type="pāda" n="c">tuṣṭuvuḥ puṇḍarīkākṣam</seg> <seg type="pāda" n="d">anurāgamanoramam</seg> //</l>
</lg>

<lg xml:id="BrP_190.39">
<l><seg type="pāda" n="a">āyayau tvarito vipro</seg> <seg type="pāda" n="b">nārado jaladasthitaḥ</seg> </l>
<l><seg type="pāda" n="c">keśinaṃ nihataṃ dṛṣṭvā</seg> <seg type="pāda" n="d">harṣanirbharamānasaḥ</seg> //</l>
</lg>

<milestone unit="speaker" n="nārada uvāca"/>

<lg xml:id="BrP_190.40">
<l><seg type="pāda" n="a">sādhu sādhu jagannātha</seg> <seg type="pāda" n="b">līlayaiva yad acyuta</seg> </l>
<l><seg type="pāda" n="c">nihato 'yaṃ tvayā keśī</seg> <seg type="pāda" n="d">kleśadas tridivaukasām</seg> //</l>
</lg>

<lg xml:id="BrP_190.41">
<l><seg type="pāda" n="a">sukarmāṇy avatāre tu</seg> <seg type="pāda" n="b">kṛtāni madhusūdana</seg> </l>
<l><seg type="pāda" n="c">yāni vai vismitaṃ cetas</seg> <seg type="pāda" n="d">toṣam etena me gatam</seg> //</l>
</lg>

<lg xml:id="BrP_190.42">
<l><seg type="pāda" n="a">turagasyāsya śakro 'pi</seg> <seg type="pāda" n="b">kṛṣṇa devāś ca bibhyati</seg> </l>
<l><seg type="pāda" n="c">dhutakesarajālasya</seg> <seg type="pāda" n="d">hreṣato 'bhrāvalokinaḥ</seg> //</l>
</lg>

<lg xml:id="BrP_190.43">
<l><seg type="pāda" n="a">yasmāt tvayaiṣa duṣṭātmā</seg> <seg type="pāda" n="b">hataḥ keśī janārdana</seg> </l>
<l><seg type="pāda" n="c">tasmāt keśavanāmnā tvaṃ</seg> <seg type="pāda" n="d">loke geyo bhaviṣyasi</seg> //</l>
</lg>

<lg xml:id="BrP_190.44">
<l><seg type="pāda" n="a">svasty astu te gamiṣyāmi</seg> <seg type="pāda" n="b">kaṃsayuddhe 'dhunā punaḥ</seg> </l>
<l><seg type="pāda" n="c">paraśvo 'haṃ sameṣyāmi</seg> <seg type="pāda" n="d">tvayā keśiniṣūdana</seg> //</l>
</lg>

<lg xml:id="BrP_190.45">
<l><seg type="pāda" n="a">ugrasenasute kaṃse</seg> <seg type="pāda" n="b">sānuge vinipātite</seg> </l>
<l><seg type="pāda" n="c">bhārāvatārakartā tvaṃ</seg> <seg type="pāda" n="d">pṛthivyā dharaṇīdhara</seg> //</l>
</lg>

<lg xml:id="BrP_190.46">
<l><seg type="pāda" n="a">tatrānekaprakāreṇa</seg> <seg type="pāda" n="b">yuddhāni pṛthivīkṣitām</seg> </l>
<l><seg type="pāda" n="c">draṣṭavyāni mayā yuṣmat</seg><seg type="pāda" n="d">praṇītāni janārdana</seg> //</l>
</lg>

<lg xml:id="BrP_190.47">
<l><seg type="pāda" n="a">so 'haṃ yāsyāmi govinda</seg> <seg type="pāda" n="b">devakāryaṃ mahat kṛtam</seg> </l>
<l><seg type="pāda" n="c">tvayā sabhājitaś cāhaṃ</seg> <seg type="pāda" n="d">svasti te 'stu vrajāmy aham</seg> //</l>
</lg>

<milestone unit="speaker" n="vyāsa uvāca"/>

<lg xml:id="BrP_190.48">
<l><seg type="pāda" n="a">nārade tu gate kṛṣṇaḥ</seg> <seg type="pāda" n="b">saha gopair avismitaḥ</seg> </l>
<l><seg type="pāda" n="c">viveśa gokulaṃ gopī</seg><seg type="pāda" n="d">netrapānaikabhājanam</seg> //</l>
</lg>

<milestone unit="speaker" n="vyāsa uvāca"/>

<lg xml:id="BrP_191.1">
<l><seg type="pāda" n="a">akrūro 'pi viniṣkramya</seg> <seg type="pāda" n="b">syandanenāśugāminā</seg> </l>
<l><seg type="pāda" n="c">kṛṣṇasaṃdarśanāsaktaḥ</seg> <seg type="pāda" n="d">prayayau nandagokule</seg> //</l>
</lg>

<lg xml:id="BrP_191.2">
<l><seg type="pāda" n="a">cintayām āsa cākrūro</seg> <seg type="pāda" n="b">nāsti dhanyataro mayā</seg> </l>
<l><seg type="pāda" n="c">yo 'ham aṃśāvatīrṇasya</seg> <seg type="pāda" n="d">mukhaṃ drakṣyāmi cakriṇaḥ</seg> //</l>
</lg>

<lg xml:id="BrP_191.3">
<l><seg type="pāda" n="a">adya me saphalaṃ janma</seg> <seg type="pāda" n="b">suprabhātā ca me niśā</seg> </l>
<l><seg type="pāda" n="c">yad unnidrābjapattrākṣaṃ</seg> <seg type="pāda" n="d">viṣṇor drakṣyāmy aham mukham</seg> //</l>
</lg>

<lg xml:id="BrP_191.4">
<l><seg type="pāda" n="a">pāpaṃ harati yat puṃsāṃ</seg> <seg type="pāda" n="b">smṛtaṃ saṃkalpanāmayam</seg> </l>
<l><seg type="pāda" n="c">tat puṇḍarīkanayanaṃ</seg> <seg type="pāda" n="d">viṣṇor drakṣyāmy ahaṃ mukham</seg> //</l>
</lg>

<lg xml:id="BrP_191.5">
<l><seg type="pāda" n="a">nirjagmuś ca yato vedā</seg> <seg type="pāda" n="b">vedāṅgāny akhilāni ca</seg> </l>
<l><seg type="pāda" n="c">drakṣyāmi yat paraṃ dhāma</seg> <seg type="pāda" n="d">devānāṃ bhagavanmukham</seg> //</l>
</lg>

<lg xml:id="BrP_191.6">
<l><seg type="pāda" n="a">yajñeṣu yajñapuruṣaḥ</seg> <seg type="pāda" n="b">puruṣaiḥ puruṣottamaḥ</seg> </l>
<l><seg type="pāda" n="c">ijyate yo 'khilādhāras</seg> <seg type="pāda" n="d">taṃ drakṣyāmi jagatpatim</seg> //</l>
</lg>

<lg xml:id="BrP_191.7">
<l><seg type="pāda" n="a">iṣṭvā yam indro yajñānāṃ</seg> <seg type="pāda" n="b">śatenāmararājatām</seg> </l>
<l><seg type="pāda" n="c">avāpa tam anantādim</seg> <seg type="pāda" n="d">ahaṃ drakṣyāmi keśavam</seg> //</l>
</lg>

<lg xml:id="BrP_191.8">
<l><seg type="pāda" n="a">na brahmā nendrarudrāśvi</seg><seg type="pāda" n="b">vasvādityamarudgaṇāḥ</seg> </l>
<l><seg type="pāda" n="c">yasya svarūpaṃ jānanti</seg> <seg type="pāda" n="d">spṛśaty adya sa me hariḥ</seg> //</l>
</lg>

<lg xml:id="BrP_191.9">
<l><seg type="pāda" n="a">sarvātmā sarvagaḥ sarvaḥ</seg> <seg type="pāda" n="b">sarvabhūteṣu saṃsthitaḥ</seg> </l>
<l><seg type="pāda" n="c">yo bhavaty avyayo vyāpī</seg> <seg type="pāda" n="d">sa vīkṣyate mayādya ha</seg> //</l>
</lg>

<lg xml:id="BrP_191.10">
<l><seg type="pāda" n="a">matsyakūrmavarāhādyaiḥ</seg> <seg type="pāda" n="b">siṃharūpādibhiḥ sthitam</seg> </l>
<l><seg type="pāda" n="c">cakāra yogato yogaṃ</seg> <seg type="pāda" n="d">sa mām ālāpayiṣyati</seg> //</l>
</lg>

<lg xml:id="BrP_191.11">
<l><seg type="pāda" n="a">sāṃprataṃ ca jagatsvāmī</seg> <seg type="pāda" n="b">kāryajāte vraje sthitim</seg> </l>
<l><seg type="pāda" n="c">kartuṃ manuṣyatāṃ prāptaḥ</seg> <seg type="pāda" n="d">svecchādehadhṛg avyayaḥ</seg> //</l>
</lg>

<lg xml:id="BrP_191.12">
<l><seg type="pāda" n="a">yo 'nantaḥ pṛthivīṃ dhatte</seg> <seg type="pāda" n="b">śikharasthitisaṃsthitām</seg> </l>
<l><seg type="pāda" n="c">so 'vatīrṇo jagatyarthe</seg> <seg type="pāda" n="d">mām akrūreti vakṣyati</seg> //</l>
</lg>

<lg xml:id="BrP_191.13">
<l><seg type="pāda" n="a">pitṛbandhusuhṛdbhrātṛ</seg><seg type="pāda" n="b">mātṛbandhumayīm imām</seg> </l>
<l><seg type="pāda" n="c">yanmāyāṃ nālam uddhartuṃ</seg> <seg type="pāda" n="d">jagat tasmai namo namaḥ</seg> //</l>
</lg>

<lg xml:id="BrP_191.14">
<l><seg type="pāda" n="a">taranty avidyāṃ vitatāṃ</seg> <seg type="pāda" n="b">hṛdi yasmin niveśite</seg> </l>
<l><seg type="pāda" n="c">yogamāyām imāṃ martyās</seg> <seg type="pāda" n="d">tasmai vidyātmane namaḥ</seg> //</l>
</lg>

<lg xml:id="BrP_191.15">
<l><seg type="pāda" n="a">yajvabhir yajñapuruṣo</seg> <seg type="pāda" n="b">vāsudevaś ca śāśvataiḥ</seg> </l>
<l><seg type="pāda" n="c">vedāntavedibhir viṣṇuḥ</seg> <seg type="pāda" n="d">procyate yo nato 'smi tam</seg> //</l>
</lg>

<lg xml:id="BrP_191.16">
<l><seg type="pāda" n="a">tathā yatra jagad dhāmni</seg> <seg type="pāda" n="b">dhāryate ca pratiṣṭhitam</seg> </l>
<l><seg type="pāda" n="c">sadasattvaṃ sa sattvena</seg> <seg type="pāda" n="d">mayy asau yātu saumyatām</seg> //</l>
</lg>

<lg xml:id="BrP_191.17">
<l><seg type="pāda" n="a">smṛte sakalakalyāṇa</seg><seg type="pāda" n="b">bhājanaṃ yatra jāyate</seg> </l>
<l><seg type="pāda" n="c">puruṣapravaraṃ nityaṃ</seg> <seg type="pāda" n="d">vrajāmi śaraṇaṃ harim</seg> //</l>
</lg>

<milestone unit="speaker" n="vyāsa uvāca"/>

<lg xml:id="BrP_191.18">
<l><seg type="pāda" n="a">itthaṃ sa cintayan viṣṇuṃ</seg> <seg type="pāda" n="b">bhaktinamrātmamānasaḥ</seg> </l>
<l><seg type="pāda" n="c">akrūro gokulaṃ prāptaḥ</seg> <seg type="pāda" n="d">kiṃcit sūrye virājati</seg> //</l>
</lg>

<lg xml:id="BrP_191.19">
<l><seg type="pāda" n="a">sa dadarśa tadā tatra</seg> <seg type="pāda" n="b">kṛṣṇam ādohane gavām</seg> </l>
<l><seg type="pāda" n="c">vatsamadhyagataṃ phulla</seg><seg type="pāda" n="d">nīlotpaladalacchavim</seg> //</l>
</lg>

<lg xml:id="BrP_191.20">
<l><seg type="pāda" n="a">praphullapadmapattrākṣaṃ</seg> <seg type="pāda" n="b">śrīvatsāṅkitavakṣasam</seg> </l>
<l><seg type="pāda" n="c">pralambabāhum āyāma</seg><seg type="pāda" n="d">tuṅgorasthalam unnasam</seg> //</l>
</lg>

<lg xml:id="BrP_191.21">
<l><seg type="pāda" n="a">savilāsasmitādhāraṃ</seg> <seg type="pāda" n="b">bibhrāṇaṃ mukhapaṅkajam</seg> </l>
<l><seg type="pāda" n="c">tuṅgaraktanakhaṃ padbhyāṃ</seg> <seg type="pāda" n="d">dharaṇyāṃ supratiṣṭhitam</seg> //</l>
</lg>

<lg xml:id="BrP_191.22">
<l><seg type="pāda" n="a">bibhrāṇaṃ vāsasī pīte</seg> <seg type="pāda" n="b">vanyapuṣpavibhūṣitam</seg> </l>
<l><seg type="pāda" n="c">sāndranīlalatāhastaṃ</seg> <seg type="pāda" n="d">sitāmbhojāvataṃsakam</seg> //</l>
</lg>

<lg xml:id="BrP_191.23">
<l><seg type="pāda" n="a">haṃsendukundadhavalaṃ</seg> <seg type="pāda" n="b">nīlāmbaradharaṃ dvijāḥ</seg> </l>
<l><seg type="pāda" n="c">tasyānu balabhadraṃ ca</seg> <seg type="pāda" n="d">dadarśa yadunandanam</seg> //</l>
</lg>

<lg xml:id="BrP_191.24">
<l><seg type="pāda" n="a">prāṃśum uttuṅgabāhuṃ ca</seg> <seg type="pāda" n="b">vikāśimukhapaṅkajam</seg> </l>
<l><seg type="pāda" n="c">meghamālāparivṛtaṃ</seg> <seg type="pāda" n="d">kailāsādrim ivāparam</seg> //</l>
</lg>

<lg xml:id="BrP_191.25">
<l><seg type="pāda" n="a">tau dṛṣṭvā vikasadvaktra</seg><seg type="pāda" n="b">sarojaḥ sa mahāmatiḥ</seg> </l>
<l><seg type="pāda" n="c">pulakāñcitasarvāṅgas</seg> <seg type="pāda" n="d">tadākrūro 'bhavad dvijāḥ</seg> //</l>
</lg>

<lg xml:id="BrP_191.26">
<l><seg type="pāda" n="a">ya etat paramaṃ dhāma</seg> <seg type="pāda" n="b">etat tat paramaṃ padam</seg> </l>
<l><seg type="pāda" n="c">abhavad vāsudevo 'sau</seg> <seg type="pāda" n="d">dvidhā yo 'yaṃ vyavasthitaḥ</seg> //</l>
</lg>

<lg xml:id="BrP_191.27">
<l><seg type="pāda" n="a">sāphalyam akṣṇor yugapan mamāstu</seg> <lb/><seg type="pāda" n="b">dṛṣṭe jagaddhātari hāsam uccaiḥ</seg></l>
<l><seg type="pāda" n="c">apy aṅgam etad bhagavatprasādād</seg> <lb/><seg type="pāda" n="d">dattāṅgasaṅge phalavartma tat syāt</seg></l>
</lg>

<lg xml:id="BrP_191.28">
<l><seg type="pāda" n="a">adyaiva spṛṣṭvā mama hastapadmaṃ</seg> <lb/><seg type="pāda" n="b">kariṣyati śrīmadanantamūrtiḥ</seg></l>
<l><seg type="pāda" n="c">yasyāṅgulisparśahatākhilāghair</seg> <lb/><seg type="pāda" n="d">avāpyate siddhir anuttamā naraiḥ</seg></l>
</lg>

<lg xml:id="BrP_191.29">
<l><seg type="pāda" n="a">tathāśvirudrendravasupraṇītā</seg> <lb/><seg type="pāda" n="b">devāḥ prayacchanti varaṃ prahṛṣṭāḥ</seg></l>
<l><seg type="pāda" n="c">cakraṃ ghnatā daityapater hṛtāni</seg> <lb/><seg type="pāda" n="d">daityāṅganānāṃ nayanāntarāṇi</seg></l>
</lg>

<lg xml:id="BrP_191.30">
<l><seg type="pāda" n="a">yatrāmbu vinyasya balir manobhyām</seg> <lb/><seg type="pāda" n="b">avāpa bhogān vasudhātalasthaḥ</seg></l>
<l><seg type="pāda" n="c">tathāmareśas tridaśādhipatyaṃ</seg> <lb/><seg type="pāda" n="d">manvantaraṃ pūrṇam avāpa śakraḥ</seg></l>
</lg>

<lg xml:id="BrP_191.31">
<l><seg type="pāda" n="a">atheśa māṃ kaṃsaparigraheṇa</seg> <lb/><seg type="pāda" n="b">doṣāspadībhūtam adoṣayuktam</seg></l>
<l><seg type="pāda" n="c">kartā na mānopahitaṃ dhig astu</seg> <lb/><seg type="pāda" n="d">yasmān manaḥ sādhubahiṣkṛto yaḥ</seg></l>
</lg>

<lg xml:id="BrP_191.32">
<l><seg type="pāda" n="a">jñānātmakasyākhilasattvarāśer</seg> <lb/><seg type="pāda" n="b">vyāvṛttadoṣasya sadāsphuṭasya</seg></l>
<l><seg type="pāda" n="c">kiṃ vā jagaty atra samastapuṃsām</seg> <lb/><seg type="pāda" n="d">ajñātam asyāsti hṛdi sthitasya</seg></l>
</lg>

<lg xml:id="BrP_191.33">
<l><seg type="pāda" n="a">tasmād ahaṃ bhaktivinamragātro</seg> <lb/><seg type="pāda" n="b">vrajāmi viśveśvaram īśvarāṇām</seg></l>
<l><seg type="pāda" n="c">aṃśāvatāraṃ puruṣottamasya</seg> <lb/><seg type="pāda" n="d">anādimadhyāntam ajasya viṣṇoḥ</seg></l>
</lg>

<milestone unit="speaker" n="vyāsa uvāca"/>

<lg xml:id="BrP_192.1">
<l><seg type="pāda" n="a">cintayann iti govindam</seg> <seg type="pāda" n="b">upagamya sa yādavaḥ</seg> </l>
<l><seg type="pāda" n="c">akrūro 'smīti caraṇau</seg> <seg type="pāda" n="d">nanāma śirasā hareḥ</seg> //</l>
</lg>

<lg xml:id="BrP_192.2">
<l><seg type="pāda" n="a">so 'py enaṃ dhvajavajrābja</seg><seg type="pāda" n="b">kṛtacihnena pāṇinā</seg> </l>
<l><seg type="pāda" n="c">saṃspṛśyākṛṣya ca prītyā</seg> <seg type="pāda" n="d">sugāḍhaṃ pariṣasvaje</seg> //</l>
</lg>

<lg xml:id="BrP_192.3">
<l><seg type="pāda" n="a">kṛtasaṃvadanau tena</seg> <seg type="pāda" n="b">yathāvad balakeśavau</seg> </l>
<l><seg type="pāda" n="c">tataḥ praviṣṭau sahasā</seg> <seg type="pāda" n="d">tam ādāyātmamandiram</seg> //</l>
</lg>

<lg xml:id="BrP_192.4">
<l><seg type="pāda" n="a">saha tābhyāṃ tadākrūraḥ</seg> <seg type="pāda" n="b">kṛtasaṃvandanādikaḥ</seg> </l>
<l><seg type="pāda" n="c">bhuktabhojyo yathānyāyam</seg> <seg type="pāda" n="d">ācacakṣe tatas tayoḥ</seg> //</l>
</lg>

<lg xml:id="BrP_192.5">
<l><seg type="pāda" n="a">yathā nirbhartsitas tena</seg> <seg type="pāda" n="b">kaṃsenānakadundubhiḥ</seg> </l>
<l><seg type="pāda" n="c">yathā ca devakī devī</seg> <seg type="pāda" n="d">dānavena durātmanā</seg> //</l>
</lg>

<lg xml:id="BrP_192.6">
<l><seg type="pāda" n="a">ugrasene yathā kaṃsaḥ</seg> <seg type="pāda" n="b">sa durātmā ca vartate</seg> </l>
<l><seg type="pāda" n="c">yaṃ caivārthaṃ samuddiśya</seg> <seg type="pāda" n="d">kaṃsena sa visarjitaḥ</seg> //</l>
</lg>

<lg xml:id="BrP_192.7">
<l><seg type="pāda" n="a">tat sarvaṃ vistarāc chrutvā</seg> <seg type="pāda" n="b">bhagavān keśisūdanaḥ</seg> </l>
<l><seg type="pāda" n="c">uvācākhilam etat tu</seg> <seg type="pāda" n="d">jñātaṃ dānapate mayā</seg> //</l>
</lg>

<lg xml:id="BrP_192.8">
<l><seg type="pāda" n="a">kariṣye ca mahābhāga</seg> <seg type="pāda" n="b">yad atraupāyikaṃ matam</seg> </l>
<l><seg type="pāda" n="c">vicintyaṃ nānyathaitat te</seg> <seg type="pāda" n="d">viddhi kaṃsaṃ hataṃ mayā</seg> //</l>
</lg>

<lg xml:id="BrP_192.9">
<l><seg type="pāda" n="a">ahaṃ rāmaś ca mathurāṃ</seg> <seg type="pāda" n="b">śvo yāsyāvaḥ samaṃ tvayā</seg> </l>
<l><seg type="pāda" n="c">gopavṛddhāś ca yāsyanti</seg> <seg type="pāda" n="d">ādāyopāyanaṃ bahu</seg> //</l>
</lg>

<lg xml:id="BrP_192.10">
<l><seg type="pāda" n="a">niśeyaṃ nīyatāṃ vīra</seg> <seg type="pāda" n="b">na cintāṃ kartum arhasi</seg> </l>
<l><seg type="pāda" n="c">trirātrābhyantare kaṃsaṃ</seg> <seg type="pāda" n="d">haniṣyāmi sahānugam</seg> //</l>
</lg>

<milestone unit="speaker" n="vyāsa uvāca"/>

<lg xml:id="BrP_192.11">
<l><seg type="pāda" n="a">samādiśya tato gopān</seg> <seg type="pāda" n="b">akrūro 'pi sakeśavaḥ</seg> </l>
<l><seg type="pāda" n="c">suṣvāpa balabhadraś ca</seg> <seg type="pāda" n="d">nandagopagṛhe gataḥ</seg> //</l>
</lg>

<lg xml:id="BrP_192.12">
<l><seg type="pāda" n="a">tataḥ prabhāte vimale</seg> <seg type="pāda" n="b">rāmakṛṣṇau mahābalau</seg> </l>
<l><seg type="pāda" n="c">akrūreṇa samaṃ gantum</seg> <seg type="pāda" n="d">udyatau mathurāṃ purīm</seg> //</l>
</lg>

<lg xml:id="BrP_192.13">
<l><seg type="pāda" n="a">dṛṣṭvā gopījanaḥ sāsraḥ</seg> <seg type="pāda" n="b">ślathadvalayabāhukaḥ</seg> </l>
<l><seg type="pāda" n="c">niśvasaṃś cātiduḥkhārtaḥ</seg> <seg type="pāda" n="d">prāha cedaṃ parasparam</seg> //</l>
</lg>

<lg xml:id="BrP_192.14">
<l><seg type="pāda" n="a">mathurāṃ prāpya govindaḥ</seg> <seg type="pāda" n="b">kathaṃ gokulam eṣyati</seg> </l>
<l><seg type="pāda" n="c">nāgarastrīkalālāpa</seg><seg type="pāda" n="d">madhu śrotreṇa pāsyati</seg> //</l>
</lg>

<lg xml:id="BrP_192.15">
<l><seg type="pāda" n="a">vilāsivākyajāteṣu</seg> <seg type="pāda" n="b">nāgarīṇāṃ kṛtāspadam</seg> </l>
<l><seg type="pāda" n="c">cittam asya kathaṃ grāmya</seg><seg type="pāda" n="d">gopagopīṣu yāsyati</seg> //</l>
</lg>

<lg xml:id="BrP_192.16">
<l><seg type="pāda" n="a">sāraṃ samastagoṣṭhasya</seg> <seg type="pāda" n="b">vidhinā haratā harim</seg> </l>
<l><seg type="pāda" n="c">prahṛtaṃ gopayoṣitsu</seg> <seg type="pāda" n="d">nighṛṇena durātmanā</seg> //</l>
</lg>

<lg xml:id="BrP_192.17">
<l><seg type="pāda" n="a">bhāvagarbhasmitaṃ vākyaṃ</seg> <seg type="pāda" n="b">vilāsalalitā gatiḥ</seg> </l>
<l><seg type="pāda" n="c">nāgarīṇām atīvaitat</seg> <seg type="pāda" n="d">kaṭākṣekṣitam eva tu</seg> //</l>
</lg>

<lg xml:id="BrP_192.18">
<l><seg type="pāda" n="a">grāmyo harir ayaṃ tāsāṃ</seg> <seg type="pāda" n="b">vilāsanigaḍair yataḥ</seg> </l>
<l><seg type="pāda" n="c">bhavatīnāṃ punaḥ pārśvaṃ</seg> <seg type="pāda" n="d">kayā yuktyā sameṣyati</seg> //</l>
</lg>

<lg xml:id="BrP_192.19">
<l><seg type="pāda" n="a">eṣo hi ratham āruhya</seg> <seg type="pāda" n="b">mathurāṃ yāti keśavaḥ</seg> </l>
<l><seg type="pāda" n="c">akrūrakrūrakeṇāpi</seg> <seg type="pāda" n="d">hatāśena pratāritaḥ</seg> //</l>
</lg>

<lg xml:id="BrP_192.20">
<l><seg type="pāda" n="a">kiṃ na vetti nṛśaṃso 'yam</seg> <seg type="pāda" n="b">anurāgaparaṃ janam</seg> </l>
<l><seg type="pāda" n="c">yenemam akṣarāhlādaṃ</seg> <seg type="pāda" n="d">nayaty anyatra no harim</seg> //</l>
</lg>

<lg xml:id="BrP_192.21">
<l><seg type="pāda" n="a">eṣa rāmeṇa sahitaḥ</seg> <seg type="pāda" n="b">prayāty atyantanirghṛṇaḥ</seg> </l>
<l><seg type="pāda" n="c">ratham āruhya govindas</seg> <seg type="pāda" n="d">tvaryatām asya vāraṇe</seg> //</l>
</lg>

<lg xml:id="BrP_192.22">
<l><seg type="pāda" n="a">gurūṇām agrato vaktuṃ</seg> <seg type="pāda" n="b">kiṃ bravīṣi na naḥ kṣamam</seg> </l>
<l><seg type="pāda" n="c">guravaḥ kiṃ kariṣyanti</seg> <seg type="pāda" n="d">dagdhānāṃ virahāgninā</seg> //</l>
</lg>

<lg xml:id="BrP_192.23">
<l><seg type="pāda" n="a">nandagopamukhā gopā</seg> <seg type="pāda" n="b">gantum ete samudyatāḥ</seg> </l>
<l><seg type="pāda" n="c">nodyamaṃ kurute kaścid</seg> <seg type="pāda" n="d">govindavinivartane</seg> //</l>
</lg>

<lg xml:id="BrP_192.24">
<l><seg type="pāda" n="a">suprabhātādya rajanī</seg> <seg type="pāda" n="b">mathurāvāsiyoṣitām</seg> </l>
<l><seg type="pāda" n="c">yāsām acyutavaktrābje</seg> <seg type="pāda" n="d">yāti netrālibhogyatām</seg> //</l>
</lg>

<lg xml:id="BrP_192.25">
<l><seg type="pāda" n="a">dhanyās te pathi ye kṛṣṇam</seg> <seg type="pāda" n="b">ito yāntam avāritāḥ</seg> </l>
<l><seg type="pāda" n="c">udvahiṣyanti paśyantaḥ</seg> <seg type="pāda" n="d">svadehaṃ pulakāñcitam</seg> //</l>
</lg>

<lg xml:id="BrP_192.26">
<l><seg type="pāda" n="a">mathurānagarīpaura</seg><seg type="pāda" n="b">nayanānāṃ mahotsavaḥ</seg> </l>
<l><seg type="pāda" n="c">govindavadanālokād</seg> <seg type="pāda" n="d">atīvādya bhaviṣyati</seg> //</l>
</lg>

<lg xml:id="BrP_192.27">
<l><seg type="pāda" n="a">ko nu svapnaḥ sabhāgyābhir</seg> <seg type="pāda" n="b">dṛṣṭas tābhir adhokṣajam</seg> </l>
<l><seg type="pāda" n="c">vistārikāntanayanā</seg> <seg type="pāda" n="d">yā drakṣyanty anivāritam</seg> //</l>
</lg>

<lg xml:id="BrP_192.28">
<l><seg type="pāda" n="a">aho gopījanasyāsya</seg> <seg type="pāda" n="b">darśayitvā mahānidhim</seg> </l>
<l><seg type="pāda" n="c">uddhṛtāny adya netrāṇi</seg> <seg type="pāda" n="d">vidhātrākaruṇātmanā</seg> //</l>
</lg>

<lg xml:id="BrP_192.29">
<l><seg type="pāda" n="a">anurāgeṇa śaithilyam</seg> <seg type="pāda" n="b">asmāsu vrajato hareḥ</seg> </l>
<l><seg type="pāda" n="c">śaithilyam upayānty āśu</seg> <seg type="pāda" n="d">kareṣu valayāny api</seg> //</l>
</lg>

<lg xml:id="BrP_192.30">
<l><seg type="pāda" n="a">akrūraḥ krūrahṛdayaḥ</seg> <seg type="pāda" n="b">śīghraṃ prerayate hayān</seg> </l>
<l><seg type="pāda" n="c">evam ārtāsu yoṣitsu</seg> <seg type="pāda" n="d">ghṛṇā kasya na jāyate</seg> //</l>
</lg>

<lg xml:id="BrP_192.31">
<l><seg type="pāda" n="a">he he kṛṣṇa rathasyoccaiś</seg> <seg type="pāda" n="b">cakrareṇur nirīkṣyatām</seg> </l>
<l><seg type="pāda" n="c">dūrīkṛto harir yena</seg> <seg type="pāda" n="d">so 'pi reṇur na lakṣyate</seg> //</l>
</lg>

<lg xml:id="BrP_192.32">
<l><seg type="pāda" n="a">ity evam atihārdena</seg> <seg type="pāda" n="b">gopījananirīkṣitaḥ</seg> </l>
<l><seg type="pāda" n="c">tatyāja vrajabhūbhāgaṃ</seg> <seg type="pāda" n="d">saha rāmeṇa keśavaḥ</seg> //</l>
</lg>

<lg xml:id="BrP_192.33">
<l><seg type="pāda" n="a">gacchanto javanāśvena</seg> <seg type="pāda" n="b">rathena yamunātaṭam</seg> </l>
<l><seg type="pāda" n="c">prāptā madhyāhnasamaye</seg> <seg type="pāda" n="d">rāmākrūrajanārdanāḥ</seg> //</l>
</lg>

<lg xml:id="BrP_192.34">
<l><seg type="pāda" n="a">athāha kṛṣṇam akrūro</seg> <seg type="pāda" n="b">bhavadbhyāṃ tāvad āsyatām</seg> </l>
<l><seg type="pāda" n="c">yāvat karomi kālindyām</seg> <seg type="pāda" n="d">āhnikārhaṇam ambhasi</seg> //</l>
</lg>

<lg xml:id="BrP_192.35">
<l><seg type="pāda" n="a">tathety ukte tataḥ snātaḥ</seg> <seg type="pāda" n="b">svācāntaḥ sa mahāmatiḥ</seg> </l>
<l><seg type="pāda" n="c">dadhyau brahma paraṃ viprāḥ</seg> <seg type="pāda" n="d">praviśya yamunājale</seg> //</l>
</lg>

<lg xml:id="BrP_192.36">
<l><seg type="pāda" n="a">phaṇāsahasramālāḍhyaṃ</seg> <seg type="pāda" n="b">balabhadraṃ dadarśa saḥ</seg> </l>
<l><seg type="pāda" n="c">kundāmalāṅgam unnidra</seg><seg type="pāda" n="d">padmapattrāyatekṣaṇam</seg> //</l>
</lg>

<lg xml:id="BrP_192.37">
<l><seg type="pāda" n="a">vṛtaṃ vāsukiḍimbhaughair</seg> <seg type="pāda" n="b">mahadbhiḥ pavanāśibhiḥ</seg> </l>
<l><seg type="pāda" n="c">saṃstūyamānam udgandhi</seg><seg type="pāda" n="d">vanamālāvibhūṣitam</seg> //</l>
</lg>

<lg xml:id="BrP_192.38">
<l><seg type="pāda" n="a">dadhānam asite vastre</seg> <seg type="pāda" n="b">cārurūpāvataṃsakam</seg> </l>
<l><seg type="pāda" n="c">cārukuṇḍalinaṃ mattam</seg> <seg type="pāda" n="d">antarjalatale sthitam</seg> //</l>
</lg>

<lg xml:id="BrP_192.39">
<l><seg type="pāda" n="a">tasyotsaṅge ghanaśyāmam</seg> <seg type="pāda" n="b">ātāmrāyatalocanam</seg> </l>
<l><seg type="pāda" n="c">caturbāhum udārāṅgaṃ</seg> <seg type="pāda" n="d">cakrādyāyudhabhūṣaṇam</seg> //</l>
</lg>

<lg xml:id="BrP_192.40">
<l><seg type="pāda" n="a">pīte vasānaṃ vasane</seg> <seg type="pāda" n="b">citramālyavibhūṣitam</seg> </l>
<l><seg type="pāda" n="c">śakracāpataḍinmālā</seg><seg type="pāda" n="d">vicitram iva toyadam</seg> //</l>
</lg>

<lg xml:id="BrP_192.41">
<l><seg type="pāda" n="a">śrīvatsavakṣasaṃ cāru</seg><seg type="pāda" n="b">keyūramukuṭojjvalam</seg> </l>
<l><seg type="pāda" n="c">dadarśa kṛṣṇam akliṣṭaṃ</seg> <seg type="pāda" n="d">puṇḍarīkāvataṃsakam</seg> //</l>
</lg>

<lg xml:id="BrP_192.42">
<l><seg type="pāda" n="a">sanandanādyair munibhiḥ</seg> <seg type="pāda" n="b">siddhayogair akalmaṣaiḥ</seg> </l>
<l><seg type="pāda" n="c">saṃcintyamānaṃ manasā</seg> <seg type="pāda" n="d">nāsāgranyastalocanaiḥ</seg> //</l>
</lg>

<lg xml:id="BrP_192.43">
<l><seg type="pāda" n="a">balakṛṣṇau tadākrūraḥ</seg> <seg type="pāda" n="b">pratyabhijñāya vismitaḥ</seg> </l>
<l><seg type="pāda" n="c">acintayad atho śīghraṃ</seg> <seg type="pāda" n="d">katham atrāgatāv iti</seg> //</l>
</lg>

<lg xml:id="BrP_192.44">
<l><seg type="pāda" n="a">vivakṣoḥ stambhayām āsa</seg> <seg type="pāda" n="b">vācaṃ tasya janārdanaḥ</seg> </l>
<l><seg type="pāda" n="c">tato niṣkramya salilād</seg> <seg type="pāda" n="d">ratham abhyāgataḥ punaḥ</seg> //</l>
</lg>

<lg xml:id="BrP_192.45">
<l><seg type="pāda" n="a">dadarśa tatra caivobhau</seg> <seg type="pāda" n="b">rathasyopari saṃsthitau</seg> </l>
<l><seg type="pāda" n="c">rāmakṛṣṇau yathā pūrvaṃ</seg> <seg type="pāda" n="d">manuṣyavapuṣānvitau</seg> //</l>
</lg>

<lg xml:id="BrP_192.46">
<l><seg type="pāda" n="a">nimagnaś ca punas toye</seg> <seg type="pāda" n="b">dadṛśe sa tathaiva tau</seg> </l>
<l><seg type="pāda" n="c">saṃstūyamānau gandharvair</seg> <seg type="pāda" n="d">munisiddhamahoragaiḥ</seg> //</l>
</lg>

<lg xml:id="BrP_192.47">
<l><seg type="pāda" n="a">tato vijñātasadbhāvaḥ</seg> <seg type="pāda" n="b">sa tu dānapatis tadā</seg> </l>
<l><seg type="pāda" n="c">tuṣṭāva sarvavijñāna</seg><seg type="pāda" n="d">mayam acyutam īśvaram</seg> //</l>
</lg>

<milestone unit="speaker" n="akrūra uvāca"/>

<lg xml:id="BrP_192.48">
<l><seg type="pāda" n="a">tanmātrarūpiṇe 'cintya</seg><seg type="pāda" n="b">mahimne paramātmane</seg> </l>
<l><seg type="pāda" n="c">vyāpine naikarūpaika</seg><seg type="pāda" n="d">svarūpāya namo namaḥ</seg> //</l>
</lg>

<lg xml:id="BrP_192.49">
<l><seg type="pāda" n="a">śabdarūpāya te 'cintya</seg><seg type="pāda" n="b">havirbhūtāya te namaḥ</seg> </l>
<l><seg type="pāda" n="c">namo vijñānarūpāya</seg> <seg type="pāda" n="d">parāya prakṛteḥ prabho</seg> //</l>
</lg>

<lg xml:id="BrP_192.50">
<l><seg type="pāda" n="a">bhūtātmā cendriyātmā ca</seg> <seg type="pāda" n="b">pradhānātmā tathā bhavān</seg> </l>
<l><seg type="pāda" n="c">ātmā ca paramātmā ca</seg> <seg type="pāda" n="d">tvam ekaḥ pañcadhā sthitaḥ</seg> //</l>
</lg>

<lg xml:id="BrP_192.51">
<l><seg type="pāda" n="a">prasīda sarvadharmātman</seg> <seg type="pāda" n="b">kṣarākṣara maheśvara</seg> </l>
<l><seg type="pāda" n="c">brahmaviṣṇuśivādyābhiḥ</seg> <seg type="pāda" n="d">kalpanābhir udīritaḥ</seg> //</l>
</lg>

<lg xml:id="BrP_192.52">
<l><seg type="pāda" n="a">anākhyeyasvarūpātmann</seg> <seg type="pāda" n="b">anākhyeyaprayojana</seg> </l>
<l><seg type="pāda" n="c">anākhyeyābhidhāna tvāṃ</seg> <seg type="pāda" n="d">nato 'smi parameśvaram</seg> //</l>
</lg>

<lg xml:id="BrP_192.53">
<l><seg type="pāda" n="a">na yatra nātha vidyante</seg> <seg type="pāda" n="b">nāmajātyādikalpanāḥ</seg> </l>
<l><seg type="pāda" n="c">tad brahma paramaṃ nityam</seg> <seg type="pāda" n="d">avikāri bhavān ajaḥ</seg> //</l>
</lg>

<lg xml:id="BrP_192.54">
<l><seg type="pāda" n="a">na kalpanām ṛte 'rthasya</seg> <seg type="pāda" n="b">sarvasyādhigamo yataḥ</seg> </l>
<l><seg type="pāda" n="c">tataḥ kṛṣṇācyutānanta</seg> <seg type="pāda" n="d">viṣṇusaṃjñābhir īḍyase</seg> //</l>
</lg>

<lg xml:id="BrP_192.55">
<l><seg type="pāda" n="a">sarvātmaṃs tvam aja vikalpanābhir etair</seg> <lb/><seg type="pāda" n="b">devās tvaṃ jagad akhilaṃ tvam eva viśvam</seg></l>
<l><seg type="pāda" n="c">viśvātmaṃs tvam ativikārabhedahīnaḥ</seg> <lb/><seg type="pāda" n="d">sarvasmin nahi bhavato 'sti kiṃcid anyat</seg></l>
</lg>

<lg xml:id="BrP_192.56">
<l><seg type="pāda" n="a">tvaṃ brahmā paśupatir aryamā vidhātā</seg> <lb/><seg type="pāda" n="b">tvaṃ dhātā tridaśapatiḥ samīraṇo 'gniḥ</seg></l>
<l><seg type="pāda" n="c">toyeśo dhanapatir antakas tvam eko</seg> <lb/><seg type="pāda" n="d">bhinnātmā jagad api pāsi śaktibhedaiḥ</seg></l>
</lg>

<lg xml:id="BrP_192.57">
<l><seg type="pāda" n="a">viśvaṃ bhavān sṛjati hanti gabhastirūpo</seg> <lb/><seg type="pāda" n="b">viśvaṃ ca te guṇamayo 'yam aja prapañcaḥ</seg></l>
<l><seg type="pāda" n="c">rūpaṃ paraṃ saditivācakam akṣaraṃ yaj</seg> <lb/><seg type="pāda" n="d">jñānātmane sadasate praṇato 'smi tasmai</seg></l>
</lg>

<lg xml:id="BrP_192.58">
<l><seg type="pāda" n="a">oṃ namo vāsudevāya</seg> <seg type="pāda" n="b">namaḥ saṃkarṣaṇāya ca</seg> </l>
<l><seg type="pāda" n="c">pradyumnāya namas tubhyam</seg> <seg type="pāda" n="d">aniruddhāya te namaḥ</seg> //</l>
</lg>

<milestone unit="speaker" n="vyāsa uvāca"/>

<lg xml:id="BrP_192.59">
<l><seg type="pāda" n="a">evam antar jale kṛṣṇam</seg> <seg type="pāda" n="b">abhiṣṭūya sa yādavaḥ</seg> </l>
<l><seg type="pāda" n="c">arghayām āsa sarveśaṃ</seg> <seg type="pāda" n="d">dhūpapuṣpair manomayaiḥ</seg> //</l>
</lg>

<lg xml:id="BrP_192.60">
<l><seg type="pāda" n="a">parityajyānyaviṣayaṃ</seg> <seg type="pāda" n="b">manas tatra niveśya saḥ</seg> </l>
<l><seg type="pāda" n="c">brahmabhūte ciraṃ sthitvā</seg> <seg type="pāda" n="d">virarāma samādhitaḥ</seg> //</l>
</lg>

<lg xml:id="BrP_192.61">
<l><seg type="pāda" n="a">kṛtakṛtyam ivātmānaṃ</seg> <seg type="pāda" n="b">manyamāno dvijottamāḥ</seg> </l>
<l><seg type="pāda" n="c">ājagāma rathaṃ bhūyo</seg> <seg type="pāda" n="d">nirgamya yamunāmbhasaḥ</seg> //</l>
</lg>

<lg xml:id="BrP_192.62">
<l><seg type="pāda" n="a">rāmakṛṣṇau dadarśātha</seg> <seg type="pāda" n="b">yathāpūrvam avasthitau</seg> </l>
<l><seg type="pāda" n="c">vismitākṣaṃ tadākrūraṃ</seg> <seg type="pāda" n="d">taṃ ca kṛṣṇo 'bhyabhāṣata</seg> //</l>
</lg>

<milestone unit="speaker" n="śrīkṛṣṇa uvāca"/>

<lg xml:id="BrP_192.63">
<l><seg type="pāda" n="a">kiṃ tvayā dṛṣṭam āścaryam</seg> <seg type="pāda" n="b">akrūra yamunājale</seg> </l>
<l><seg type="pāda" n="c">vismayotphullanayano</seg> <seg type="pāda" n="d">bhavān saṃlakṣyate yataḥ</seg> //</l>
</lg>

<milestone unit="speaker" n="akrūra uvāca"/>

<lg xml:id="BrP_192.64">
<l><seg type="pāda" n="a">antar jale yad āścaryaṃ</seg> <seg type="pāda" n="b">dṛṣṭaṃ tatra mayācyuta</seg> </l>
<l><seg type="pāda" n="c">tad atraiva hi paśyāmi</seg> <seg type="pāda" n="d">mūrtimat purataḥ sthitam</seg> //</l>
</lg>

<lg xml:id="BrP_192.65">
<l><seg type="pāda" n="a">jagad etan mahāścarya</seg><seg type="pāda" n="b">rūpaṃ yasya mahātmanaḥ</seg> </l>
<l><seg type="pāda" n="c">tenāścaryapareṇāhaṃ</seg> <seg type="pāda" n="d">bhavatā kṛṣṇa saṃgataḥ</seg> //</l>
</lg>

<lg xml:id="BrP_192.66">
<l><seg type="pāda" n="a">tat kim etena mathurāṃ</seg> <seg type="pāda" n="b">prayāmo madhusūdana</seg> </l>
<l><seg type="pāda" n="c">bibhemi kaṃsād dhig janma</seg> <seg type="pāda" n="d">parapiṇḍopajīvinaḥ</seg> //</l>
</lg>

<milestone unit="speaker" n="vyāsa uvāca"/>

<lg xml:id="BrP_192.67">
<l><seg type="pāda" n="a">ity uktvā codayām āsa</seg> <seg type="pāda" n="b">tān hayān vātaraṃhasaḥ</seg> </l>
<l><seg type="pāda" n="c">saṃprāptaś cāpi sāyāhne</seg> <seg type="pāda" n="d">so 'krūro mathurāṃ purīm</seg> </l>
<l><seg type="pāda" n="e">vilokya mathurāṃ kṛṣṇaṃ</seg> <seg type="pāda" n="f">rāmaṃ cāha sa yādavaḥ</seg> //</l>
</lg>

<milestone unit="speaker" n="akrūra uvāca"/>

<lg xml:id="BrP_192.68">
<l><seg type="pāda" n="a">padbhyāṃ yātaṃ mahāvīryau</seg> <seg type="pāda" n="b">rathenaiko viśāmy aham</seg> </l>
<l><seg type="pāda" n="c">gantavyaṃ vasudevasya</seg> <seg type="pāda" n="d">no bhavadbhyāṃ tathā gṛhe</seg> </l>
<l><seg type="pāda" n="e">yuvayor hi kṛte vṛddhaḥ</seg> <seg type="pāda" n="f">kaṃsena sa nirasyate</seg> //</l>
</lg>

<milestone unit="speaker" n="vyāsa uvāca"/>

<lg xml:id="BrP_192.69">
<l><seg type="pāda" n="a">ity uktvā praviveśāsāv</seg> <seg type="pāda" n="b">akrūro mathurāṃ purīm</seg> </l>
<l><seg type="pāda" n="c">praviṣṭau rāmakṛṣṇau ca</seg> <seg type="pāda" n="d">rājamārgam upāgatau</seg> //</l>
</lg>

<lg xml:id="BrP_192.70">
<l><seg type="pāda" n="a">strībhir naraiś ca sānanda</seg><seg type="pāda" n="b">locanair abhivikṣitau</seg> </l>
<l><seg type="pāda" n="c">jagmatur līlayā vīrau</seg> <seg type="pāda" n="d">prāptau bālagajāv iva</seg> //</l>
</lg>

<lg xml:id="BrP_192.71">
<l><seg type="pāda" n="a">bhramamāṇau tu tau dṛṣṭvā</seg> <seg type="pāda" n="b">rajakaṃ raṅgakārakam</seg> </l>
<l><seg type="pāda" n="c">ayācetāṃ svarūpāṇi</seg> <seg type="pāda" n="d">vāsāṃsi rucirāṇi tau</seg> //</l>
</lg>

<lg xml:id="BrP_192.72">
<l><seg type="pāda" n="a">kaṃsasya rajakaḥ so 'tha</seg> <seg type="pāda" n="b">prasādārūḍhavismayaḥ</seg> </l>
<l><seg type="pāda" n="c">bahūny ākṣepavākyāni</seg> <seg type="pāda" n="d">prāhoccai rāmakeśavau</seg> //</l>
</lg>

<lg xml:id="BrP_192.73">
<l><seg type="pāda" n="a">tatas talaprahāreṇa</seg> <seg type="pāda" n="b">kṛṣṇas tasya durātmanaḥ</seg> </l>
<l><seg type="pāda" n="c">pātayām āsa kopena</seg> <seg type="pāda" n="d">rajakasya śiro bhuvi</seg> //</l>
</lg>

<lg xml:id="BrP_192.74">
<l><seg type="pāda" n="a">hatvādāya ca vastrāṇi</seg> <seg type="pāda" n="b">pītanīlāmbarau tataḥ</seg> </l>
<l><seg type="pāda" n="c">kṛṣṇarāmau mudāyuktau</seg> <seg type="pāda" n="d">mālākāragṛhaṃ gatau</seg> //</l>
</lg>

<lg xml:id="BrP_192.75">
<l><seg type="pāda" n="a">vikāsinetrayugalo</seg> <seg type="pāda" n="b">mālākāro 'tivismitaḥ</seg> </l>
<l><seg type="pāda" n="c">etau kasya kuto yātau</seg> <seg type="pāda" n="d">manasācintayat tataḥ</seg> //</l>
</lg>

<lg xml:id="BrP_192.76">
<l><seg type="pāda" n="a">pītanīlāmbaradharau</seg> <seg type="pāda" n="b">dṛṣṭvātisumanoharau</seg> </l>
<l><seg type="pāda" n="c">sa tarkayām āsa tadā</seg> <seg type="pāda" n="d">bhuvaṃ devāv upāgatau</seg> //</l>
</lg>

<lg xml:id="BrP_192.77">
<l><seg type="pāda" n="a">vikāśimukhapadmābhyāṃ</seg> <seg type="pāda" n="b">tābhyāṃ puṣpāṇi yācitaḥ</seg> </l>
<l><seg type="pāda" n="c">bhuvaṃ viṣṭabhya hastābhyāṃ</seg> <seg type="pāda" n="d">pasparśa śirasā mahīm</seg> //</l>
</lg>

<lg xml:id="BrP_192.78">
<l><seg type="pāda" n="a">prasādasumukhau nāthau</seg> <seg type="pāda" n="b">mama geham upāgatau</seg> </l>
<l><seg type="pāda" n="c">dhanyo 'ham arcayiṣyāmīty</seg> <seg type="pāda" n="d">āha tau mālyajīvikaḥ</seg> //</l>
</lg>

<lg xml:id="BrP_192.79">
<l><seg type="pāda" n="a">tataḥ prahṛṣṭavadanas</seg> <seg type="pāda" n="b">tayoḥ puṣpāṇi kāmataḥ</seg> </l>
<l><seg type="pāda" n="c">cārūṇy etāni caitāni</seg> <seg type="pāda" n="d">pradadau sa vilobhayan</seg> //</l>
</lg>

<lg xml:id="BrP_192.80">
<l><seg type="pāda" n="a">punaḥ punaḥ praṇamyāsau</seg> <seg type="pāda" n="b">mālākārottamo dadau</seg> </l>
<l><seg type="pāda" n="c">puṣpāṇi tābhyāṃ cārūṇi</seg> <seg type="pāda" n="d">gandhavanty amalāni ca</seg> //</l>
</lg>

<lg xml:id="BrP_192.81">
<l><seg type="pāda" n="a">mālākārāya kṛṣṇo 'pi</seg> <seg type="pāda" n="b">prasannaḥ pradadau varam</seg> </l>
<l><seg type="pāda" n="c">śrīs tvāṃ matsaṃśrayā bhadra</seg> <seg type="pāda" n="d">na kadācit tyajiṣyati</seg> //</l>
</lg>

<lg xml:id="BrP_192.82">
<l><seg type="pāda" n="a">balahānir na te saumya</seg> <seg type="pāda" n="b">dhanahānir athāpi vā</seg> </l>
<l><seg type="pāda" n="c">yāvad dharaṇisūryau ca</seg> <seg type="pāda" n="d">saṃtatiḥ putrapautrikī</seg> //</l>
</lg>

<lg xml:id="BrP_192.83">
<l><seg type="pāda" n="a">bhuktvā ca vipulān bhogāṃs</seg> <seg type="pāda" n="b">tvam ante matprasādataḥ</seg> </l>
<l><seg type="pāda" n="c">mamānusmaraṇaṃ prāpya</seg> <seg type="pāda" n="d">divyalokam avāpsyasi</seg> //</l>
</lg>

<lg xml:id="BrP_192.84">
<l><seg type="pāda" n="a">dharme manaś ca te bhadra</seg> <seg type="pāda" n="b">sarvakālaṃ bhaviṣyati</seg> </l>
<l><seg type="pāda" n="c">yuṣmatsaṃtatijātānāṃ</seg> <seg type="pāda" n="d">dīrgham āyur bhaviṣyati</seg> //</l>
</lg>

<lg xml:id="BrP_192.85">
<l><seg type="pāda" n="a">nopasargādikaṃ doṣaṃ</seg> <seg type="pāda" n="b">yuṣmatsaṃtatisaṃbhavaḥ</seg> </l>
<l><seg type="pāda" n="c">avāpsyati mahābhāga</seg> <seg type="pāda" n="d">yāvat sūryo bhaviṣyati</seg> //</l>
</lg>

<milestone unit="speaker" n="vyāsa uvāca"/>

<lg xml:id="BrP_192.86">
<l><seg type="pāda" n="a">ity uktvā tadgṛhāt kṛṣṇo</seg> <seg type="pāda" n="b">baladevasahāyavān</seg> </l>
<l><seg type="pāda" n="c">nirjagāma muniśreṣṭhā</seg> <seg type="pāda" n="d">mālākāreṇa pūjitaḥ</seg> //</l>
</lg>

<milestone unit="speaker" n="vyāsa uvāca"/>

<lg xml:id="BrP_193.1">
<l><seg type="pāda" n="a">rājamārge tataḥ kṛṣṇaḥ</seg> <seg type="pāda" n="b">sānulepanabhājanām</seg> </l>
<l><seg type="pāda" n="c">dadarśa kubjām āyāntīṃ</seg> <seg type="pāda" n="d">navayauvanagocarām</seg> //</l>
</lg>

<lg xml:id="BrP_193.2">
<l><seg type="pāda" n="a">tām āha lalitaṃ kṛṣṇaḥ</seg> <seg type="pāda" n="b">kasyedam anulepanam</seg> </l>
<l><seg type="pāda" n="c">bhavatyā nīyate satyaṃ</seg> <seg type="pāda" n="d">vadendīvaralocane</seg> //</l>
</lg>

<lg xml:id="BrP_193.3">
<l><seg type="pāda" n="a">sakāmenaiva sā proktā</seg> <seg type="pāda" n="b">sānurāgā hariṃ prati</seg> </l>
<l><seg type="pāda" n="c">prāha sā lalitaṃ kubjā</seg> <seg type="pāda" n="d">dadarśa ca balāt tataḥ</seg> //</l>
</lg>

<milestone unit="speaker" n="kubjovāca"/>

<lg xml:id="BrP_193.4">
<l><seg type="pāda" n="a">kānta kasmān na jānāsi</seg> <seg type="pāda" n="b">kaṃsenāpi niyojitā</seg> </l>
<l><seg type="pāda" n="c">naikavakreti vikhyātām</seg> <seg type="pāda" n="d">anulepanakarmaṇi</seg> //</l>
</lg>

<lg xml:id="BrP_193.5">
<l><seg type="pāda" n="a">nānyapiṣṭaṃ hi kaṃsasya</seg> <seg type="pāda" n="b">prītaye hy anulepanam</seg> </l>
<l><seg type="pāda" n="c">bhavaty aham atīvāsya</seg> <seg type="pāda" n="d">prasādadhanabhājanam</seg> //</l>
</lg>

<milestone unit="speaker" n="śrīkṛṣṇa uvāca"/>

<lg xml:id="BrP_193.6">
<l><seg type="pāda" n="a">sugandham etad rājārhaṃ</seg> <seg type="pāda" n="b">ruciraṃ rucirānane</seg> </l>
<l><seg type="pāda" n="c">āvayor gātrasadṛśaṃ</seg> <seg type="pāda" n="d">dīyatām anulepanam</seg> //</l>
</lg>

<milestone unit="speaker" n="vyāsa uvāca"/>

<lg xml:id="BrP_193.7">
<l><seg type="pāda" n="a">śrutvā tam āha sā kṛṣṇaṃ</seg> <seg type="pāda" n="b">gṛhyatām iti sādaram</seg> </l>
<l><seg type="pāda" n="c">anulepaṃ ca pradadau</seg> <seg type="pāda" n="d">gātrayogyam athobhayoḥ</seg> //</l>
</lg>

<lg xml:id="BrP_193.8">
<l><seg type="pāda" n="a">bhakticchedānuliptāṅgau</seg> <seg type="pāda" n="b">tatas tau puruṣarṣabhau</seg> </l>
<l><seg type="pāda" n="c">sendracāpau virājantau</seg> <seg type="pāda" n="d">sitakṛṣṇāv ivāmbudau</seg> //</l>
</lg>

<lg xml:id="BrP_193.9">
<l><seg type="pāda" n="a">tatas tāṃ cibuke śaurir</seg> <seg type="pāda" n="b">ullāpanavidhānavit</seg> </l>
<l><seg type="pāda" n="c">ullāpya tolayām āsa</seg> <seg type="pāda" n="d">dvyaṅgulenāgrapāṇinā</seg> //</l>
</lg>

<lg xml:id="BrP_193.10">
<l><seg type="pāda" n="a">cakarṣa padbhyāṃ ca tadā</seg> <seg type="pāda" n="b">ṛjutvaṃ keśavo 'nayat</seg> </l>
<l><seg type="pāda" n="c">tataḥ sā ṛjutāṃ prāptā</seg> <seg type="pāda" n="d">yoṣitām abhavad varā</seg> //</l>
</lg>

<lg xml:id="BrP_193.11">
<l><seg type="pāda" n="a">vilāsalalitaṃ prāha</seg> <seg type="pāda" n="b">premagarbhabharālasam</seg> </l>
<l><seg type="pāda" n="c">vastre pragṛhya govindaṃ</seg> <seg type="pāda" n="d">vraja gehaṃ mameti vai</seg> //</l>
</lg>

<lg xml:id="BrP_193.12">
<l><seg type="pāda" n="a">āyāsye bhavatīgeham</seg> <seg type="pāda" n="b">iti tāṃ prāha keśavaḥ</seg> </l>
<l><seg type="pāda" n="c">visasarja jahāsoccai</seg> <seg type="pāda" n="d">rāmasyālokya cānanam</seg> //</l>
</lg>

<lg xml:id="BrP_193.13">
<l><seg type="pāda" n="a">bhakticchedānuliptāṅgau</seg> <seg type="pāda" n="b">nīlapītāmbarāv ubhau</seg> </l>
<l><seg type="pāda" n="c">dhanuḥśālāṃ tato yātau</seg> <seg type="pāda" n="d">citramālyopaśobhitau</seg> //</l>
</lg>

<lg xml:id="BrP_193.14">
<l><seg type="pāda" n="a">adhyāsya ca dhanūratnaṃ</seg> <seg type="pāda" n="b">tābhyāṃ pṛṣṭais tu rakṣibhiḥ</seg> </l>
<l><seg type="pāda" n="c">ākhyātaṃ sahasā kṛṣṇo</seg> <seg type="pāda" n="d">gṛhītvāpūrayad dhanuḥ</seg> //</l>
</lg>

<lg xml:id="BrP_193.15">
<l><seg type="pāda" n="a">tataḥ pūrayatā tena</seg> <seg type="pāda" n="b">bhajyamānaṃ balād dhanuḥ</seg> </l>
<l><seg type="pāda" n="c">cakārātimahāśabdaṃ</seg> <seg type="pāda" n="d">mathurā tena pūritā</seg> //</l>
</lg>

<lg xml:id="BrP_193.16">
<l><seg type="pāda" n="a">anuyuktau tatas tau ca</seg> <seg type="pāda" n="b">bhagne dhanuṣi rakṣibhiḥ</seg> </l>
<l><seg type="pāda" n="c">rakṣisainyaṃ nikṛtyobhau</seg> <seg type="pāda" n="d">niṣkrāntau kārmukālayāt</seg> //</l>
</lg>

<lg xml:id="BrP_193.17">
<l><seg type="pāda" n="a">akrūrāgamavṛttāntam</seg> <seg type="pāda" n="b">upalabhya tathā dhanuḥ</seg> </l>
<l><seg type="pāda" n="c">bhagnaṃ śrutvātha kaṃso 'pi</seg> <seg type="pāda" n="d">prāha cāṇūramuṣṭikau</seg> //</l>
</lg>

<milestone unit="speaker" n="kaṃsa uvāca"/>

<lg xml:id="BrP_193.18">
<l><seg type="pāda" n="a">gopāladārakau prāptau</seg> <seg type="pāda" n="b">bhavadbhyāṃ tau mamāgrataḥ</seg> </l>
<l><seg type="pāda" n="c">mallayuddhena hantavyau</seg> <seg type="pāda" n="d">mama prāṇaharau hi tau</seg> //</l>
</lg>

<lg xml:id="BrP_193.19">
<l><seg type="pāda" n="a">niyuddhe tadvināśena</seg> <seg type="pāda" n="b">bhavadbhyāṃ toṣito hy aham</seg> </l>
<l><seg type="pāda" n="c">dāsyāmy abhimatān kāmān</seg> <seg type="pāda" n="d">nānyathaitan mahābalau</seg> //</l>
</lg>

<lg xml:id="BrP_193.20">
<l><seg type="pāda" n="a">nyāyato 'nyāyato vāpi</seg> <seg type="pāda" n="b">bhavadbhyāṃ tau mamāhitau</seg> </l>
<l><seg type="pāda" n="c">hantavyau tadvadhād rājyaṃ</seg> <seg type="pāda" n="d">sāmānyaṃ vo bhaviṣyati</seg> //</l>
</lg>

<milestone unit="speaker" n="vyāsa uvāca"/>

<lg xml:id="BrP_193.21">
<l><seg type="pāda" n="a">ity ādiśya sa tau mallau</seg> <seg type="pāda" n="b">tataś cāhūya hastipam</seg> </l>
<l><seg type="pāda" n="c">provācoccais tvayā mattaḥ</seg> <seg type="pāda" n="d">samājadvāri kuñjaraḥ</seg> //</l>
</lg>

<lg xml:id="BrP_193.22">
<l><seg type="pāda" n="a">sthāpyaḥ kuvalayāpīḍas</seg> <seg type="pāda" n="b">tena tau gopadārakau</seg> </l>
<l><seg type="pāda" n="c">ghātanīyau niyuddhāya</seg> <seg type="pāda" n="d">raṅgadvāram upāgatau</seg> //</l>
</lg>

<lg xml:id="BrP_193.23">
<l><seg type="pāda" n="a">tam ājñāpyātha dṛṣṭvā ca</seg> <seg type="pāda" n="b">mañcān sarvān upāhṛtān</seg> </l>
<l><seg type="pāda" n="c">āsannamaraṇaḥ kaṃsaḥ</seg> <seg type="pāda" n="d">sūryodayam udaikṣata</seg> //</l>
</lg>

<lg xml:id="BrP_193.24">
<l><seg type="pāda" n="a">tataḥ samastamañceṣu</seg> <seg type="pāda" n="b">nāgaraḥ sa tadā janaḥ</seg> </l>
<l><seg type="pāda" n="c">rājamañceṣu cārūḍhāḥ</seg> <seg type="pāda" n="d">saha bhṛtyair mahībhṛtaḥ</seg> //</l>
</lg>

<lg xml:id="BrP_193.25">
<l><seg type="pāda" n="a">mallaprāśnikavargaś ca</seg> <seg type="pāda" n="b">raṅgamadhye samīpagaḥ</seg> </l>
<l><seg type="pāda" n="c">kṛtaḥ kaṃsena kaṃso 'pi</seg> <seg type="pāda" n="d">tuṅgamañce vyavasthitaḥ</seg> //</l>
</lg>

<lg xml:id="BrP_193.26">
<l><seg type="pāda" n="a">antaḥpurāṇāṃ mañcāś ca</seg> <seg type="pāda" n="b">yathānye parikalpitāḥ</seg> </l>
<l><seg type="pāda" n="c">anye ca vāramukhyānām</seg> <seg type="pāda" n="d">anye nagarayoṣitām</seg> //</l>
</lg>

<lg xml:id="BrP_193.27">
<l><seg type="pāda" n="a">nandagopādayo gopā</seg> <seg type="pāda" n="b">mañceṣv anyeṣv avasthitāḥ</seg> </l>
<l><seg type="pāda" n="c">akrūravasudevau ca</seg> <seg type="pāda" n="d">mañcaprānte vyavasthitau</seg> //</l>
</lg>

<lg xml:id="BrP_193.28">
<l><seg type="pāda" n="a">nagarīyoṣitāṃ madhye</seg> <seg type="pāda" n="b">devakī putragardhinī</seg> </l>
<l><seg type="pāda" n="c">antakāle 'pi putrasya</seg> <seg type="pāda" n="d">drakṣyāmīti mukhaṃ sthitā</seg> //</l>
</lg>

<lg xml:id="BrP_193.29">
<l><seg type="pāda" n="a">vādyamāneṣu tūryeṣu</seg> <seg type="pāda" n="b">cāṇūre cātivalgati</seg> </l>
<l><seg type="pāda" n="c">hāhākārapare loka</seg> <seg type="pāda" n="d">āsphoṭayati muṣṭike</seg> //</l>
</lg>

<lg xml:id="BrP_193.30">
<l><seg type="pāda" n="a">hatvā kuvalayāpīḍaṃ</seg> <seg type="pāda" n="b">hastyārohapracoditam</seg> </l>
<l><seg type="pāda" n="c">madāsṛganuliptāṅgau</seg> <seg type="pāda" n="d">gajadantavarāyudhau</seg> //</l>
</lg>

<lg xml:id="BrP_193.31">
<l><seg type="pāda" n="a">mṛgamadhye yathā siṃhau</seg> <seg type="pāda" n="b">garvalīlāvalokinau</seg> </l>
<l><seg type="pāda" n="c">praviṣṭau sumahāraṅgaṃ</seg> <seg type="pāda" n="d">baladevajanārdanau</seg> //</l>
</lg>

<lg xml:id="BrP_193.32">
<l><seg type="pāda" n="a">hāhākāro mahāñ jajñe</seg> <seg type="pāda" n="b">sarvaraṅgeṣv anantaram</seg> </l>
<l><seg type="pāda" n="c">kṛṣṇo 'yaṃ balabhadro 'yam</seg> <seg type="pāda" n="d">iti lokasya vismayāt</seg> //</l>
</lg>

<lg xml:id="BrP_193.33">
<l><seg type="pāda" n="a">so 'yaṃ yena hatā ghorā</seg> <seg type="pāda" n="b">pūtanā sā niśācarī</seg> </l>
<l><seg type="pāda" n="c">prakṣiptaṃ śakaṭaṃ yena</seg> <seg type="pāda" n="d">bhagnau ca yamalārjunau</seg> //</l>
</lg>

<lg xml:id="BrP_193.34">
<l><seg type="pāda" n="a">so 'yaṃ yaḥ kāliyaṃ nāgaṃ</seg> <seg type="pāda" n="b">nanartāruhya bālakaḥ</seg> </l>
<l><seg type="pāda" n="c">dhṛto govardhano yena</seg> <seg type="pāda" n="d">saptarātraṃ mahāgiriḥ</seg> //</l>
</lg>

<lg xml:id="BrP_193.35">
<l><seg type="pāda" n="a">ariṣṭo dhenukaḥ keśī</seg> <seg type="pāda" n="b">līlayaiva mahātmanā</seg> </l>
<l><seg type="pāda" n="c">hato yena ca durvṛtto</seg> <seg type="pāda" n="d">dṛśyate so 'yam acyutaḥ</seg> //</l>
</lg>

<lg xml:id="BrP_193.36">
<l><seg type="pāda" n="a">ayaṃ cāsya mahābāhur</seg> <seg type="pāda" n="b">baladevo 'grajo 'grataḥ</seg> </l>
<l><seg type="pāda" n="c">prayāti līlayā yoṣin</seg><seg type="pāda" n="d">manonayananandanaḥ</seg> //</l>
</lg>

<lg xml:id="BrP_193.37">
<l><seg type="pāda" n="a">ayaṃ sa kathyate prājñaiḥ</seg> <seg type="pāda" n="b">purāṇārthāvalokibhiḥ</seg> </l>
<l><seg type="pāda" n="c">gopālo yādavaṃ vaṃśaṃ</seg> <seg type="pāda" n="d">magnam abhyuddhariṣyati</seg> //</l>
</lg>

<lg xml:id="BrP_193.38">
<l><seg type="pāda" n="a">ayaṃ sa sarvabhūtasya</seg> <seg type="pāda" n="b">viṣṇor akhilajanmanaḥ</seg> </l>
<l><seg type="pāda" n="c">avatīrṇo mahīm aṃśo</seg> <seg type="pāda" n="d">nūnaṃ bhāraharo bhuvaḥ</seg> //</l>
</lg>

<lg xml:id="BrP_193.39">
<l><seg type="pāda" n="a">ity evaṃ varṇite paurai</seg> <seg type="pāda" n="b">rāme kṛṣṇe ca tatkṣaṇāt</seg> </l>
<l><seg type="pāda" n="c">uras tatāpa devakyāḥ</seg> <seg type="pāda" n="d">snehasnutapayodharam</seg> //</l>
</lg>

<lg xml:id="BrP_193.40">
<l><seg type="pāda" n="a">mahotsavam ivālokya</seg> <seg type="pāda" n="b">putrāv eva vilokayan</seg> </l>
<l><seg type="pāda" n="c">yuveva vasudevo 'bhūd</seg> <seg type="pāda" n="d">vihāyābhyāgatāṃ jarām</seg> //</l>
</lg>

<lg xml:id="BrP_193.41">
<l><seg type="pāda" n="a">vistāritākṣiyugalā</seg> <seg type="pāda" n="b">rājāntaḥpurayoṣitaḥ</seg> </l>
<l><seg type="pāda" n="c">nāgarastrīsamūhaś ca</seg> <seg type="pāda" n="d">draṣṭuṃ na virarāma tau</seg> //</l>
</lg>

<milestone unit="speaker" n="striya ūcuḥ"/>

<lg xml:id="BrP_193.42">
<l><seg type="pāda" n="a">sakhyaḥ paśyata kṛṣṇasya</seg> <seg type="pāda" n="b">mukham apy ambujekṣaṇam</seg> </l>
<l><seg type="pāda" n="c">gajayuddhakṛtāyāsa</seg><seg type="pāda" n="d">svedāmbukaṇikāñcitam</seg> //</l>
</lg>

<lg xml:id="BrP_193.43">
<l><seg type="pāda" n="a">vikāsīva sarombhojam</seg> <seg type="pāda" n="b">avaśyāyajalokṣitam</seg> </l>
<l><seg type="pāda" n="c">paribhūtākṣaraṃ janma</seg> <seg type="pāda" n="d">saphalaṃ kriyatāṃ dṛśaḥ</seg> //</l>
</lg>

<lg xml:id="BrP_193.44">
<l><seg type="pāda" n="a">śrīvatsāṅkaṃ jagaddhāma</seg> <seg type="pāda" n="b">bālasyaitad vilokyatām</seg> </l>
<l><seg type="pāda" n="c">vipakṣakṣapaṇaṃ vakṣo</seg> <seg type="pāda" n="d">bhujayugmaṃ ca bhāmini</seg> //</l>
</lg>

<lg xml:id="BrP_193.45">
<l><seg type="pāda" n="a">valgatā muṣṭikenaiva</seg> <seg type="pāda" n="b">cāṇūreṇa tathā paraiḥ</seg> </l>
<l><seg type="pāda" n="c">kriyate balabhadrasya</seg> <seg type="pāda" n="d">hāsyam īṣad vilokyatām</seg> //</l>
</lg>

<lg xml:id="BrP_193.46">
<l><seg type="pāda" n="a">sakhyaḥ paśyata cāṇūraṃ</seg> <seg type="pāda" n="b">niyuddhārtham ayaṃ hariḥ</seg> </l>
<l><seg type="pāda" n="c">samupaiti na santy atra</seg> <seg type="pāda" n="d">kiṃ vṛddhā yuktakāriṇaḥ</seg> //</l>
</lg>

<lg xml:id="BrP_193.47">
<l><seg type="pāda" n="a">kva yauvanonmukhībhūtaḥ</seg> <seg type="pāda" n="b">sukumāratanur hariḥ</seg> </l>
<l><seg type="pāda" n="c">kva vajrakaṭhinābhoga</seg><seg type="pāda" n="d">śarīro 'yaṃ mahāsuraḥ</seg> //</l>
</lg>

<lg xml:id="BrP_193.48">
<l><seg type="pāda" n="a">imau sulalitau raṅge</seg> <seg type="pāda" n="b">vartete navayauvanau</seg> </l>
<l><seg type="pāda" n="c">daiteyamallāś cāṇūra</seg><seg type="pāda" n="d">pramukhās tv atidāruṇāḥ</seg> //</l>
</lg>

<lg xml:id="BrP_193.49">
<l><seg type="pāda" n="a">niyuddhaprāśnikānāṃ tu</seg> <seg type="pāda" n="b">mahān eṣa vyatikramaḥ</seg> </l>
<l><seg type="pāda" n="c">yad bālabalinor yuddhaṃ</seg> <seg type="pāda" n="d">madhyasthaiḥ samupekṣyate</seg> //</l>
</lg>

<milestone unit="speaker" n="vyāsa uvāca"/>

<lg xml:id="BrP_193.50">
<l><seg type="pāda" n="a">itthaṃ purastrīlokasya</seg> <seg type="pāda" n="b">vadataś cālayan bhuvam</seg> </l>
<l><seg type="pāda" n="c">vavarṣa harṣotkarṣaṃ ca</seg> <seg type="pāda" n="d">janasya bhagavān hariḥ</seg> //</l>
</lg>

<lg xml:id="BrP_193.51">
<l><seg type="pāda" n="a">balabhadro 'pi cāsphoṭya</seg> <seg type="pāda" n="b">vavalga lalitaṃ yadā</seg> </l>
<l><seg type="pāda" n="c">pade pade tadā bhūmir</seg> <seg type="pāda" n="d">na śīrṇā yat tad adbhutam</seg> //</l>
</lg>

<lg xml:id="BrP_193.52">
<l><seg type="pāda" n="a">cāṇūreṇa tataḥ kṛṣṇo</seg> <seg type="pāda" n="b">yuyudhe 'mitavikramaḥ</seg> </l>
<l><seg type="pāda" n="c">niyuddhakuśalo daityo</seg> <seg type="pāda" n="d">baladevena muṣṭikaḥ</seg> //</l>
</lg>

<lg xml:id="BrP_193.53">
<l><seg type="pāda" n="a">saṃnipātāvadhūtaiś ca</seg> <seg type="pāda" n="b">cāṇūreṇa samaṃ hariḥ</seg> </l>
<l><seg type="pāda" n="c">kṣepaṇair muṣṭibhiś caiva</seg> <seg type="pāda" n="d">kīlāvajranipātanaiḥ</seg> //</l>
</lg>

<lg xml:id="BrP_193.54">
<l><seg type="pāda" n="a">pādodbhūtaiḥ pramṛṣṭābhis</seg> <seg type="pāda" n="b">tayor yuddham abhūn mahat</seg> </l>
<l><seg type="pāda" n="c">aśastram atighoraṃ tat</seg> <seg type="pāda" n="d">tayor yuddhaṃ sudāruṇam</seg> //</l>
</lg>

<lg xml:id="BrP_193.55">
<l><seg type="pāda" n="a">svabalaprāṇaniṣpādyaṃ</seg> <seg type="pāda" n="b">samājotsavasaṃnidhau</seg> </l>
<l><seg type="pāda" n="c">yāvad yāvac ca cāṇūro</seg> <seg type="pāda" n="d">yuyudhe hariṇā saha</seg> //</l>
</lg>

<lg xml:id="BrP_193.56">
<l><seg type="pāda" n="a">prāṇahānim avāpāgryāṃ</seg> <seg type="pāda" n="b">tāvat tāvan na bāndhavam</seg> </l>
<l><seg type="pāda" n="c">kṛṣṇo 'pi yuyudhe tena</seg> <seg type="pāda" n="d">līlayaiva jaganmayaḥ</seg> //</l>
</lg>

<lg xml:id="BrP_193.57">
<l><seg type="pāda" n="a">khedāc cālayatā kopān</seg> <seg type="pāda" n="b">nijaśeṣakare karam</seg> </l>
<l><seg type="pāda" n="c">balakṣayaṃ vivṛddhiṃ ca</seg> <seg type="pāda" n="d">dṛṣṭvā cāṇūrakṛṣṇayoḥ</seg> //</l>
</lg>

<lg xml:id="BrP_193.58">
<l><seg type="pāda" n="a">vārayām āsa tūryāṇi</seg> <seg type="pāda" n="b">kaṃsaḥ kopaparāyaṇaḥ</seg> </l>
<l><seg type="pāda" n="c">mṛdaṅgādiṣu vādyeṣu</seg> <seg type="pāda" n="d">pratiṣiddheṣu tatkṣaṇāt</seg> //</l>
</lg>

<lg xml:id="BrP_193.59">
<l><seg type="pāda" n="a">khasaṃgatāny avādyanta</seg> <seg type="pāda" n="b">daivatūryāṇy anekaśaḥ</seg> </l>
<l><seg type="pāda" n="c">jaya govinda cāṇūraṃ</seg> <seg type="pāda" n="d">jahi keśava dānavam</seg> //</l>
</lg>

<lg xml:id="BrP_193.60">
<l><seg type="pāda" n="a">ity antardhigatā devās</seg> <seg type="pāda" n="b">tuṣṭuvus te praharṣitāḥ</seg> </l>
<l><seg type="pāda" n="c">cāṇūreṇa ciraṃ kālaṃ</seg> <seg type="pāda" n="d">krīḍitvā madhusūdanaḥ</seg> //</l>
</lg>

<lg xml:id="BrP_193.61">
<l><seg type="pāda" n="a">utpāṭya bhrāmayām āsa</seg> <seg type="pāda" n="b">tadvadhāya kṛtodyamaḥ</seg> </l>
<l><seg type="pāda" n="c">bhrāmayitvā śataguṇaṃ</seg> <seg type="pāda" n="d">daityamallam amitrajit</seg> //</l>
</lg>

<lg xml:id="BrP_193.62">
<l><seg type="pāda" n="a">bhūmāv āsphoṭayām āsa</seg> <seg type="pāda" n="b">gagane gatajīvitam</seg> </l>
<l><seg type="pāda" n="c">bhūmāv āsphoṭitas tena</seg> <seg type="pāda" n="d">cāṇūraḥ śatadhā bhavan</seg> //</l>
</lg>

<lg xml:id="BrP_193.63">
<l><seg type="pāda" n="a">raktasrāvamahāpaṅkāṃ</seg> <seg type="pāda" n="b">cakāra sa tadā bhuvam</seg> </l>
<l><seg type="pāda" n="c">baladevas tu tatkālaṃ</seg> <seg type="pāda" n="d">muṣṭikena mahābalaḥ</seg> //</l>
</lg>

<lg xml:id="BrP_193.64">
<l><seg type="pāda" n="a">yuyudhe daityamallena</seg> <seg type="pāda" n="b">cāṇūreṇa yathā hariḥ</seg> </l>
<l><seg type="pāda" n="c">so 'py enaṃ muṣṭinā mūrdhni</seg> <seg type="pāda" n="d">vakṣasy āhatya jānunā</seg> //</l>
</lg>

<lg xml:id="BrP_193.65">
<l><seg type="pāda" n="a">pātayitvā dharāpṛṣṭhe</seg> <seg type="pāda" n="b">niṣpipeṣa gatāyuṣam</seg> </l>
<l><seg type="pāda" n="c">kṛṣṇas tośalakaṃ bhūyo</seg> <seg type="pāda" n="d">mallarājaṃ mahābalam</seg> //</l>
</lg>

<lg xml:id="BrP_193.66">
<l><seg type="pāda" n="a">vāmamuṣṭiprahāreṇa</seg> <seg type="pāda" n="b">pātayām āsa bhūtale</seg> </l>
<l><seg type="pāda" n="c">cāṇūre nihate malle</seg> <seg type="pāda" n="d">muṣṭike ca nipātite</seg> //</l>
</lg>

<lg xml:id="BrP_193.67">
<l><seg type="pāda" n="a">nīte kṣayaṃ tośalake</seg> <seg type="pāda" n="b">sarve mallāḥ pradudruvuḥ</seg> </l>
<l><seg type="pāda" n="c">vavalgatus tadā raṅge</seg> <seg type="pāda" n="d">kṛṣṇasaṃkarṣaṇāv ubhau</seg> //</l>
</lg>

<lg xml:id="BrP_193.68">
<l><seg type="pāda" n="a">samānavayaso gopān</seg> <seg type="pāda" n="b">balād ākṛṣya harṣitau</seg> </l>
<l><seg type="pāda" n="c">kaṃso 'pi koparaktākṣaḥ</seg> <seg type="pāda" n="d">prāhoccair vyāyatān narān</seg> //</l>
</lg>

<lg xml:id="BrP_193.69">
<l><seg type="pāda" n="a">gopāv etau samājaughān</seg> <seg type="pāda" n="b">niṣkramyetāṃ balād itaḥ</seg> </l>
<l><seg type="pāda" n="c">nando 'pi gṛhyatāṃ pāpo</seg> <seg type="pāda" n="d">nigaḍair āśu badhyatām</seg> //</l>
</lg>

<lg xml:id="BrP_193.70">
<l><seg type="pāda" n="a">avṛddhārheṇa daṇḍena</seg> <seg type="pāda" n="b">vasudevo 'pi vadhyatām</seg> </l>
<l><seg type="pāda" n="c">valganti gopāḥ kṛṣṇena</seg> <seg type="pāda" n="d">ye ceme sahitāḥ punaḥ</seg> //</l>
</lg>

<lg xml:id="BrP_193.71">
<l><seg type="pāda" n="a">gāvo hriyantām eṣāṃ ca</seg> <seg type="pāda" n="b">yac cāsti vasu kiṃcana</seg> </l>
<l><seg type="pāda" n="c">evam ājñāpayantaṃ taṃ</seg> <seg type="pāda" n="d">prahasya madhusūdanaḥ</seg> //</l>
</lg>

<lg xml:id="BrP_193.72">
<l><seg type="pāda" n="a">utpatyāruhya tanmañcaṃ</seg> <seg type="pāda" n="b">kaṃsaṃ jagrāha vegitaḥ</seg> </l>
<l><seg type="pāda" n="c">keśeṣv ākṛṣya vigalat</seg><seg type="pāda" n="d">kirīṭam avanītale</seg> //</l>
</lg>

<lg xml:id="BrP_193.73">
<l><seg type="pāda" n="a">sa kaṃsaṃ pātayām āsa</seg> <seg type="pāda" n="b">tasyopari papāta ca</seg> </l>
<l><seg type="pāda" n="c">niḥśeṣajagadādhāra</seg><seg type="pāda" n="d">guruṇā patatopari</seg> //</l>
</lg>

<lg xml:id="BrP_193.74">
<l><seg type="pāda" n="a">kṛṣṇena tyājitaḥ prāṇānn</seg> <seg type="pāda" n="b">ugrasenātmajo nṛpaḥ</seg> </l>
<l><seg type="pāda" n="c">mṛtasya keśeṣu tadā</seg> <seg type="pāda" n="d">gṛhītvā madhusūdanaḥ</seg> //</l>
</lg>

<lg xml:id="BrP_193.75">
<l><seg type="pāda" n="a">cakarṣa dehaṃ kaṃsasya</seg> <seg type="pāda" n="b">raṅgamadhye mahābalaḥ</seg> </l>
<l><seg type="pāda" n="c">gauraveṇātimahatā</seg> <seg type="pāda" n="d">paripātena kṛṣyatā</seg> //</l>
</lg>

<lg xml:id="BrP_193.76">
<l><seg type="pāda" n="a">kṛtā kaṃsasya dehena</seg> <seg type="pāda" n="b">vegitena mahātmanā</seg> </l>
<l><seg type="pāda" n="c">kaṃse gṛhīte kṛṣṇena</seg> <seg type="pāda" n="d">tadbhrātābhyāgato ruṣā</seg> //</l>
</lg>

<lg xml:id="BrP_193.77">
<l><seg type="pāda" n="a">sunāmā balabhadreṇa</seg> <seg type="pāda" n="b">līlayaiva nipātitaḥ</seg> </l>
<l><seg type="pāda" n="c">tato hāhākṛtaṃ sarvam</seg> <seg type="pāda" n="d">āsīt tad raṅgamaṇḍalam</seg> //</l>
</lg>

<lg xml:id="BrP_193.78">
<l><seg type="pāda" n="a">avajñayā hataṃ dṛṣṭvā</seg> <seg type="pāda" n="b">kṛṣṇena mathureśvaram</seg> </l>
<l><seg type="pāda" n="c">kṛṣṇo 'pi vasudevasya</seg> <seg type="pāda" n="d">pādau jagrāha satvaram</seg> //</l>
</lg>

<lg xml:id="BrP_193.79">
<l><seg type="pāda" n="a">devakyāś ca mahābāhur</seg> <seg type="pāda" n="b">baladevasahāyavān</seg> </l>
<l><seg type="pāda" n="c">utthāpya vasudevas tu</seg> <seg type="pāda" n="d">devakī ca janārdanam</seg> </l>
<l><seg type="pāda" n="e">smṛtajanmoktavacanau</seg> <seg type="pāda" n="f">tāv eva praṇatau sthitau</seg> //</l>
</lg>

<milestone unit="speaker" n="vasudeva uvāca"/>

<lg xml:id="BrP_193.80">
<l><seg type="pāda" n="a">prasīda devadeveśa</seg> <seg type="pāda" n="b">devānāṃ pravara prabho</seg> </l>
<l><seg type="pāda" n="c">tathāvayoḥ prasādena</seg> <seg type="pāda" n="d">kṛtābhyuddhāra keśava</seg> //</l>
</lg>

<lg xml:id="BrP_193.81">
<l><seg type="pāda" n="a">ārādhito yad bhagavān</seg> <seg type="pāda" n="b">avatīrṇo gṛhe mama</seg> </l>
<l><seg type="pāda" n="c">durvṛttanidhanārthāya</seg> <seg type="pāda" n="d">tena naḥ pāvitaṃ kulam</seg> //</l>
</lg>

<lg xml:id="BrP_193.82">
<l><seg type="pāda" n="a">tvam antaḥ sarvabhūtānāṃ</seg> <seg type="pāda" n="b">sarvabhūteṣv avasthitaḥ</seg> </l>
<l><seg type="pāda" n="c">vartate ca samastātmaṃs</seg> <seg type="pāda" n="d">tvatto bhūtabhaviṣyatī</seg> //</l>
</lg>

<lg xml:id="BrP_193.83">
<l><seg type="pāda" n="a">yajñe tvam ijyase 'cintya</seg> <seg type="pāda" n="b">sarvadevamayācyuta</seg> </l>
<l><seg type="pāda" n="c">tvam eva yajño yajvā ca</seg> <seg type="pāda" n="d">yajñānāṃ parameśvara</seg> //</l>
</lg>

<lg xml:id="BrP_193.84">
<l><seg type="pāda" n="a">sāpahnavaṃ mama mano</seg> <seg type="pāda" n="b">yad etat tvayi jāyate</seg> </l>
<l><seg type="pāda" n="c">devakyāś cātmaja prītyā</seg> <seg type="pāda" n="d">tad atyantaviḍambanā</seg> //</l>
</lg>

<lg xml:id="BrP_193.85">
<l><seg type="pāda" n="a">tvaṃ kartā sarvabhūtānām</seg> <seg type="pāda" n="b">anādinidhano bhavān</seg> </l>
<l><seg type="pāda" n="c">kva ca me mānuṣasyaiṣā</seg> <seg type="pāda" n="d">jihvā putreti vakṣyati</seg> //</l>
</lg>

<lg xml:id="BrP_193.86">
<l><seg type="pāda" n="a">jagad etaj jagannātha</seg> <seg type="pāda" n="b">saṃbhūtam akhilaṃ yataḥ</seg> </l>
<l><seg type="pāda" n="c">kayā yuktyā vinā māyāṃ</seg> <seg type="pāda" n="d">so 'smattaḥ saṃbhaviṣyati</seg> //</l>
</lg>

<lg xml:id="BrP_193.87">
<l><seg type="pāda" n="a">yasmin pratiṣṭhitaṃ sarvaṃ</seg> <seg type="pāda" n="b">jagat sthāvarajaṅgamam</seg> </l>
<l><seg type="pāda" n="c">sa koṣṭhotsaṅgaśayano</seg> <seg type="pāda" n="d">manuṣyāj jāyate katham</seg> //</l>
</lg>

<lg xml:id="BrP_193.88">
<l><seg type="pāda" n="a">sa tvaṃ prasīda parameśvara pāhi viśvam</seg> <lb/><seg type="pāda" n="b">aṃśāvatārakaraṇair na mamāsi putraḥ</seg></l>
<l><seg type="pāda" n="c">ābrahmapādapamayaṃ jagad īśa sarvaṃ</seg> <lb/><seg type="pāda" n="d">citte vimohayasi kiṃ parameśvarātman</seg></l>
</lg>

<lg xml:id="BrP_193.89">
<l><seg type="pāda" n="a">māyāvimohitadṛśā tanayo mameti</seg> <lb/><seg type="pāda" n="b">kaṃsād bhayaṃ kṛtavatā tu mayātitīvram</seg></l>
<l><seg type="pāda" n="c">nīto 'si gokulam arātibhayākulasya</seg> <lb/><seg type="pāda" n="d">vṛddhiṃ gato 'si mama caiva gavām adhīśa</seg></l>
</lg>

<lg xml:id="BrP_193.90">
<l><seg type="pāda" n="a">karmāṇi rudramarudaśviśatakratūnāṃ</seg> <lb/><seg type="pāda" n="b">sādhyāni yāni na bhavanti nirīkṣitāni</seg></l>
<l><seg type="pāda" n="c">tvaṃ viṣṇur īśajagatām upakārahetoḥ</seg> <lb/><seg type="pāda" n="d">prāpto 'si naḥ parigataḥ paramo vimohaḥ</seg></l>
</lg>

<milestone unit="speaker" n="vyāsa uvāca"/>

<lg xml:id="BrP_194.1">
<l><seg type="pāda" n="a">tau samutpannavijñānau</seg> <seg type="pāda" n="b">bhagavatkarmadarśanāt</seg> </l>
<l><seg type="pāda" n="c">devakīvasudevau tu</seg> <seg type="pāda" n="d">dṛṣṭvā māyāṃ punar hariḥ</seg> //</l>
</lg>

<lg xml:id="BrP_194.2">
<l><seg type="pāda" n="a">mohāya yaducakrasya</seg> <seg type="pāda" n="b">vitatāna sa vaiṣṇavīm</seg> </l>
<l><seg type="pāda" n="c">uvāca cāmba bhos tāta</seg> <seg type="pāda" n="d">cirād utkaṇṭhitena tu</seg> //</l>
</lg>

<lg xml:id="BrP_194.3">
<l><seg type="pāda" n="a">bhavantau kaṃsabhītena</seg> <seg type="pāda" n="b">dṛṣṭau saṃkarṣaṇena ca</seg> </l>
<l><seg type="pāda" n="c">kurvatāṃ yāti yaḥ kālo</seg> <seg type="pāda" n="d">mātāpitror apūjanam</seg> //</l>
</lg>

<lg xml:id="BrP_194.4">
<l><seg type="pāda" n="a">sa vṛthā kleśakārī vai</seg> <seg type="pāda" n="b">sādhūnām upajāyate</seg> </l>
<l><seg type="pāda" n="c">gurudevadvijātīnāṃ</seg> <seg type="pāda" n="d">mātāpitroś ca pūjanam</seg> //</l>
</lg>

<lg xml:id="BrP_194.5">
<l><seg type="pāda" n="a">kurvataḥ saphalaṃ janma</seg> <seg type="pāda" n="b">dehinas tāta jāyate</seg> </l>
<l><seg type="pāda" n="c">tat kṣantavyam idaṃ sarvam</seg> <seg type="pāda" n="d">atikramakṛtaṃ pitaḥ</seg> </l>
<l><seg type="pāda" n="e">kaṃsavīryapratāpābhyām</seg> <seg type="pāda" n="f">āvayoḥ paravaśyayoḥ</seg> //</l>
</lg>

<milestone unit="speaker" n="vyāsa uvāca"/>

<lg xml:id="BrP_194.6">
<l><seg type="pāda" n="a">ity uktvātha praṇamyobhau</seg> <seg type="pāda" n="b">yaduvṛddhān anukramāt</seg> </l>
<l><seg type="pāda" n="c">pādānatibhiḥ sasnehaṃ</seg> <seg type="pāda" n="d">cakratuḥ pauramānasam</seg> //</l>
</lg>

<lg xml:id="BrP_194.7">
<l><seg type="pāda" n="a">kaṃsapatnyas tataḥ kaṃsaṃ</seg> <seg type="pāda" n="b">parivārya hataṃ bhuvi</seg> </l>
<l><seg type="pāda" n="c">vilepur mātaraś cāsya</seg> <seg type="pāda" n="d">śokaduḥkhapariplutāḥ</seg> //</l>
</lg>

<lg xml:id="BrP_194.8">
<l><seg type="pāda" n="a">bahuprakāram asvasthāḥ</seg> <seg type="pāda" n="b">paścāttāpāturā hariḥ</seg> </l>
<l><seg type="pāda" n="c">tāḥ samāśvāsayām āsa</seg> <seg type="pāda" n="d">svayam asrāvilekṣaṇaḥ</seg> //</l>
</lg>

<lg xml:id="BrP_194.9">
<l><seg type="pāda" n="a">ugrasenaṃ tato bandhān</seg> <seg type="pāda" n="b">mumoca madhusūdanaḥ</seg> </l>
<l><seg type="pāda" n="c">abhyaṣiñcat tathaivainaṃ</seg> <seg type="pāda" n="d">nijarājye hatātmajam</seg> //</l>
</lg>

<lg xml:id="BrP_194.10">
<l><seg type="pāda" n="a">rājye 'bhiṣiktaḥ kṛṣṇena</seg> <seg type="pāda" n="b">yadusiṃhaḥ sutasya saḥ</seg> </l>
<l><seg type="pāda" n="c">cakāra pretakāryāṇi</seg> <seg type="pāda" n="d">ye cānye tatra ghātitāḥ</seg> //</l>
</lg>

<lg xml:id="BrP_194.11">
<l><seg type="pāda" n="a">kṛtordhvadaihikaṃ cainaṃ</seg> <seg type="pāda" n="b">siṃhāsanagataṃ hariḥ</seg> </l>
<l><seg type="pāda" n="c">uvācājñāpaya vibho</seg> <seg type="pāda" n="d">yat kāryam aviśaṅkayā</seg> //</l>
</lg>

<lg xml:id="BrP_194.12">
<l><seg type="pāda" n="a">yayātiśāpād vaṃśo 'yam</seg> <seg type="pāda" n="b">arājyārho 'pi sāṃpratam</seg> </l>
<l><seg type="pāda" n="c">mayi bhṛtye sthite devān</seg> <seg type="pāda" n="d">ājñāpayatu kiṃ nṛpaiḥ</seg> //</l>
</lg>

<lg xml:id="BrP_194.13">
<l><seg type="pāda" n="a">ity uktvā cograsenaṃ tu</seg> <seg type="pāda" n="b">vāyuṃ prati jagāda ha</seg> </l>
<l><seg type="pāda" n="c">nṛvācā caiva bhagavān</seg> <seg type="pāda" n="d">keśavaḥ kāryamānuṣaḥ</seg> //</l>
</lg>

<milestone unit="speaker" n="śrīkṛṣṇa uvāca"/>

<lg xml:id="BrP_194.14">
<l><seg type="pāda" n="a">gacchendraṃ brūhi vāyo tvam</seg> <seg type="pāda" n="b">alaṃ garveṇa vāsava</seg> </l>
<l><seg type="pāda" n="c">dīyatām ugrasenāya</seg> <seg type="pāda" n="d">sudharmā bhavatā sabhā</seg> //</l>
</lg>

<lg xml:id="BrP_194.15">
<l><seg type="pāda" n="a">kṛṣṇo bravīti rājārham</seg> <seg type="pāda" n="b">etad ratnam anuttamam</seg> </l>
<l><seg type="pāda" n="c">sudharmākhyā sabhā yuktam</seg> <seg type="pāda" n="d">asyāṃ yadubhir āsitum</seg> //</l>
</lg>

<milestone unit="speaker" n="vyāsa uvāca"/>

<lg xml:id="BrP_194.16">
<l><seg type="pāda" n="a">ity uktaḥ pavano gatvā</seg> <seg type="pāda" n="b">sarvam āha śacīpatim</seg> </l>
<l><seg type="pāda" n="c">dadau so 'pi sudharmākhyāṃ</seg> <seg type="pāda" n="d">sabhāṃ vāyoḥ puraṃdaraḥ</seg> //</l>
</lg>

<lg xml:id="BrP_194.17">
<l><seg type="pāda" n="a">vāyunā cāhṛtāṃ divyāṃ</seg> <seg type="pāda" n="b">te sabhāṃ yadupuṃgavāḥ</seg> </l>
<l><seg type="pāda" n="c">bubhujuḥ sarvaratnāḍhyāṃ</seg> <seg type="pāda" n="d">govindabhujasaṃśrayāḥ</seg> //</l>
</lg>

<lg xml:id="BrP_194.18">
<l><seg type="pāda" n="a">viditākhilavijñānau</seg> <seg type="pāda" n="b">sarvajñānamayāv api</seg> </l>
<l><seg type="pāda" n="c">śiṣyācāryakramaṃ vīrau</seg> <seg type="pāda" n="d">khyāpayantau yadūttamau</seg> //</l>
</lg>

<lg xml:id="BrP_194.19">
<l><seg type="pāda" n="a">tataḥ sāṃdīpaniṃ kāśyam</seg> <seg type="pāda" n="b">avantipuravāsinam</seg> </l>
<l><seg type="pāda" n="c">astrārthaṃ jagmatur vīrau</seg> <seg type="pāda" n="d">baladevajanārdanau</seg> //</l>
</lg>

<lg xml:id="BrP_194.20">
<l><seg type="pāda" n="a">tasya śiṣyatvam abhyetya</seg> <seg type="pāda" n="b">guruvṛttiparau hi tau</seg> </l>
<l><seg type="pāda" n="c">darśayāṃ cakratur vīrāv</seg> <seg type="pāda" n="d">ācāram akhile jane</seg> //</l>
</lg>

<lg xml:id="BrP_194.21">
<l><seg type="pāda" n="a">sarahasyaṃ dhanurvedaṃ</seg> <seg type="pāda" n="b">sasaṃgraham adhīyatām</seg> </l>
<l><seg type="pāda" n="c">ahorātraiś catuḥṣaṣṭyā</seg> <seg type="pāda" n="d">tad adbhutam abhūd dvijāḥ</seg> //</l>
</lg>

<lg xml:id="BrP_194.22">
<l><seg type="pāda" n="a">sāṃdīpanir asaṃbhāvyaṃ</seg> <seg type="pāda" n="b">tayoḥ karmātimānuṣam</seg> </l>
<l><seg type="pāda" n="c">vicintya tau tadā mene</seg> <seg type="pāda" n="d">prāptau candradivākarau</seg> //</l>
</lg>

<lg xml:id="BrP_194.23">
<l><seg type="pāda" n="a">astragrāmam aśeṣaṃ ca</seg> <seg type="pāda" n="b">proktamātram avāpya tau</seg> </l>
<l><seg type="pāda" n="c">ūcatur vriyatāṃ yā te</seg> <seg type="pāda" n="d">dātavyā gurudakṣiṇā</seg> //</l>
</lg>

<lg xml:id="BrP_194.24">
<l><seg type="pāda" n="a">so 'py atīndriyam ālokya</seg> <seg type="pāda" n="b">tayoḥ karma mahāmatiḥ</seg> </l>
<l><seg type="pāda" n="c">ayācata mṛtaṃ putraṃ</seg> <seg type="pāda" n="d">prabhāse lavaṇārṇave</seg> //</l>
</lg>

<lg xml:id="BrP_194.25">
<l><seg type="pāda" n="a">gṛhītāstrau tatas tau tu</seg> <seg type="pāda" n="b">gatvā taṃ lavaṇodadhim</seg> </l>
<l><seg type="pāda" n="c">ūcutuś ca guroḥ putro</seg> <seg type="pāda" n="d">dīyatām iti sāgaram</seg> //</l>
</lg>

<lg xml:id="BrP_194.26">
<l><seg type="pāda" n="a">kṛtāñjalipuṭaś cābdhis</seg> <seg type="pāda" n="b">tāv atha dvijasattamāḥ</seg> </l>
<l><seg type="pāda" n="c">uvāca na mayā putro</seg> <seg type="pāda" n="d">hṛtaḥ sāṃdīpaner iti</seg> //</l>
</lg>

<lg xml:id="BrP_194.27">
<l><seg type="pāda" n="a">daityaḥ pañcajano nāma</seg> <seg type="pāda" n="b">śaṅkharūpaḥ sa bālakam</seg> </l>
<l><seg type="pāda" n="c">jagrāha so 'sti salile</seg> <seg type="pāda" n="d">mamaivāsurasūdana</seg> //</l>
</lg>

<lg xml:id="BrP_194.28">
<l><seg type="pāda" n="a">ity ukto 'ntar jalaṃ gatvā</seg> <seg type="pāda" n="b">hatvā pañcajanaṃ tathā</seg> </l>
<l><seg type="pāda" n="c">kṛṣṇo jagrāha tasyāsthi</seg><seg type="pāda" n="d">prabhavaṃ śaṅkham uttamam</seg> //</l>
</lg>

<lg xml:id="BrP_194.29">
<l><seg type="pāda" n="a">yasya nādena daityānāṃ</seg> <seg type="pāda" n="b">balahāniḥ prajāyate</seg> </l>
<l><seg type="pāda" n="c">devānāṃ vardhate tejo</seg> <seg type="pāda" n="d">yāty adharmaś ca saṃkṣayam</seg> //</l>
</lg>

<lg xml:id="BrP_194.30">
<l><seg type="pāda" n="a">taṃ pāñcajanyam āpūrya</seg> <seg type="pāda" n="b">gatvā yamapurīṃ hariḥ</seg> </l>
<l><seg type="pāda" n="c">baladevaś ca balavāñ</seg> <seg type="pāda" n="d">jitvā vaivasvataṃ yamam</seg> //</l>
</lg>

<lg xml:id="BrP_194.31">
<l><seg type="pāda" n="a">taṃ bālaṃ yātanāsaṃsthaṃ</seg> <seg type="pāda" n="b">yathāpūrvaśarīriṇam</seg> </l>
<l><seg type="pāda" n="c">pitre pradattavān kṛṣṇo</seg> <seg type="pāda" n="d">balaś ca balināṃ varaḥ</seg> //</l>
</lg>

<lg xml:id="BrP_194.32">
<l><seg type="pāda" n="a">mathurāṃ ca punaḥ prāptāv</seg> <seg type="pāda" n="b">ugrasenena pālitām</seg> </l>
<l><seg type="pāda" n="c">prahṛṣṭapuruṣastrīkāv</seg> <seg type="pāda" n="d">ubhau rāmajanārdanau</seg> //</l>
</lg>

<milestone unit="speaker" n="vyāsa uvāca"/>

<lg xml:id="BrP_195.1">
<l><seg type="pāda" n="a">jarāsaṃdhasute kaṃsa</seg> <seg type="pāda" n="b">upayeme mahābalaḥ</seg> </l>
<l><seg type="pāda" n="c">astiḥ prāptiś ca bho viprās</seg> <seg type="pāda" n="d">tayor bhartṛhaṇaṃ harim</seg> //</l>
</lg>

<lg xml:id="BrP_195.2">
<l><seg type="pāda" n="a">mahābalaparīvāro</seg> <seg type="pāda" n="b">māgadhādhipatir balī</seg> </l>
<l><seg type="pāda" n="c">hantum abhyāyayau kopāj</seg> <seg type="pāda" n="d">jarāsaṃdhaḥ sayādavam</seg> //</l>
</lg>

<lg xml:id="BrP_195.3">
<l><seg type="pāda" n="a">upetya mathurāṃ so 'tha</seg> <seg type="pāda" n="b">rurodha magadheśvaraḥ</seg> </l>
<l><seg type="pāda" n="c">akṣauhiṇībhiḥ sainyasya</seg> <seg type="pāda" n="d">trayoviṃśatibhir vṛtaḥ</seg> //</l>
</lg>

<lg xml:id="BrP_195.4">
<l><seg type="pāda" n="a">niṣkramyālpaparīvārāv</seg> <seg type="pāda" n="b">ubhau rāmajanārdanau</seg> </l>
<l><seg type="pāda" n="c">yuyudhāte samaṃ tasya</seg> <seg type="pāda" n="d">balinau balisainikaiḥ</seg> //</l>
</lg>

<lg xml:id="BrP_195.5">
<l><seg type="pāda" n="a">tato balaś ca kṛṣṇaś ca</seg> <seg type="pāda" n="b">matiṃ cakre mahābalaḥ</seg> </l>
<l><seg type="pāda" n="c">āyudhānāṃ purāṇānām</seg> <seg type="pāda" n="d">ādāne munisattamāḥ</seg> //</l>
</lg>

<lg xml:id="BrP_195.6">
<l><seg type="pāda" n="a">anantaraṃ cakraśārṅge</seg> <seg type="pāda" n="b">tūṇau cāpy akṣayau śaraiḥ</seg> </l>
<l><seg type="pāda" n="c">ākāśād āgatau vīrau</seg> <seg type="pāda" n="d">tadā kaumodakī gadā</seg> //</l>
</lg>

<lg xml:id="BrP_195.7">
<l><seg type="pāda" n="a">halaṃ ca balabhadrasya</seg> <seg type="pāda" n="b">gaganād āgamat karam</seg> </l>
<l><seg type="pāda" n="c">balasyābhimataṃ viprāḥ</seg> <seg type="pāda" n="d">sunandaṃ muśalaṃ tathā</seg> //</l>
</lg>

<lg xml:id="BrP_195.8">
<l><seg type="pāda" n="a">tato yuddhe parājitya</seg> <seg type="pāda" n="b">svasainyaṃ magadhādhipam</seg> </l>
<l><seg type="pāda" n="c">purīṃ viviśatur vīrāv</seg> <seg type="pāda" n="d">ubhau rāmajanārdanau</seg> //</l>
</lg>

<lg xml:id="BrP_195.9">
<l><seg type="pāda" n="a">jite tasmin sudurvṛtte</seg> <seg type="pāda" n="b">jarāsaṃdhe dvijottamāḥ</seg> </l>
<l><seg type="pāda" n="c">jīvamāne gate tatra</seg> <seg type="pāda" n="d">kṛṣṇo mene na taṃ jitam</seg> //</l>
</lg>

<lg xml:id="BrP_195.10">
<l><seg type="pāda" n="a">punar apy ājagāmātha</seg> <seg type="pāda" n="b">jarāsaṃdho balānvitaḥ</seg> </l>
<l><seg type="pāda" n="c">jitaś ca rāmakṛṣṇābhyām</seg> <seg type="pāda" n="d">apakṛtya dvijottamāḥ</seg> //</l>
</lg>

<lg xml:id="BrP_195.11">
<l><seg type="pāda" n="a">daśa cāṣṭau ca saṃgrāmān</seg> <seg type="pāda" n="b">evam atyantadurmadaḥ</seg> </l>
<l><seg type="pāda" n="c">yadubhir māgadho rājā</seg> <seg type="pāda" n="d">cakre kṛṣṇapurogamaiḥ</seg> //</l>
</lg>

<lg xml:id="BrP_195.12">
<l><seg type="pāda" n="a">sarveṣv eva ca yuddheṣu</seg> <seg type="pāda" n="b">yadubhiḥ sa parājitaḥ</seg> </l>
<l><seg type="pāda" n="c">apakrānto jarāsaṃdhaḥ</seg> <seg type="pāda" n="d">svalpasainyair balādhikaḥ</seg> //</l>
</lg>

<lg xml:id="BrP_195.13">
<l><seg type="pāda" n="a">tad balaṃ yādavānāṃ vai</seg> <seg type="pāda" n="b">rakṣitaṃ yad anekaśaḥ</seg> </l>
<l><seg type="pāda" n="c">tat tu saṃnidhimāhātmyaṃ</seg> <seg type="pāda" n="d">viṣṇor aṃśasya cakriṇaḥ</seg> //</l>
</lg>

<lg xml:id="BrP_195.14">
<l><seg type="pāda" n="a">manuṣyadharmaśīlasya</seg> <seg type="pāda" n="b">līlā sā jagataḥ pateḥ</seg> </l>
<l><seg type="pāda" n="c">astrāṇy anekarūpāṇi</seg> <seg type="pāda" n="d">yad arātiṣu muñcati</seg> //</l>
</lg>

<lg xml:id="BrP_195.15">
<l><seg type="pāda" n="a">manasaiva jagatsṛṣṭi</seg><seg type="pāda" n="b">saṃhāraṃ tu karoti yaḥ</seg> </l>
<l><seg type="pāda" n="c">tasyāripakṣakṣapaṇe</seg> <seg type="pāda" n="d">kiyān udyamavistaraḥ</seg> //</l>
</lg>

<lg xml:id="BrP_195.16">
<l><seg type="pāda" n="a">tathāpi ca manuṣyāṇāṃ</seg> <seg type="pāda" n="b">dharmas tadanuvartanam</seg> </l>
<l><seg type="pāda" n="c">kurvan balavatā saṃdhiṃ</seg> <seg type="pāda" n="d">hīnair yuddhaṃ karoty asau</seg> //</l>
</lg>

<lg xml:id="BrP_195.17">
<l><seg type="pāda" n="a">sāma copapradānaṃ ca</seg> <seg type="pāda" n="b">tathā bhedaṃ ca darśayan</seg> </l>
<l><seg type="pāda" n="c">karoti daṇḍapātaṃ ca</seg> <seg type="pāda" n="d">kvacid eva palāyanam</seg> //</l>
</lg>

<lg xml:id="BrP_195.18">
<l><seg type="pāda" n="a">manuṣyadehināṃ ceṣṭām</seg> <seg type="pāda" n="b">ity evam anuvartate</seg> </l>
<l><seg type="pāda" n="c">līlā jagatpates tasya</seg> <seg type="pāda" n="d">cchandataḥ saṃpravartate</seg> //</l>
</lg>

<milestone unit="speaker" n="vyāsa uvāca"/>

<lg xml:id="BrP_196.1">
<l><seg type="pāda" n="a">gārgyaṃ goṣṭhe dvijo śyālaḥ</seg> <seg type="pāda" n="b">ṣaṇḍha ity uktavān dvijāḥ</seg> </l>
<l><seg type="pāda" n="c">yadūnāṃ saṃnidhau sarve</seg> <seg type="pāda" n="d">jahasur yādavās tadā</seg> //</l>
</lg>

<lg xml:id="BrP_196.2">
<l><seg type="pāda" n="a">tataḥ kopasamāviṣṭo</seg> <seg type="pāda" n="b">dakṣiṇāpatham etya saḥ</seg> </l>
<l><seg type="pāda" n="c">sutam icchaṃs tapas tepe</seg> <seg type="pāda" n="d">yaducakrabhayāvaham</seg> //</l>
</lg>

<lg xml:id="BrP_196.3">
<l><seg type="pāda" n="a">ārādhayan mahādevaṃ</seg> <seg type="pāda" n="b">so 'yaś cūrṇam abhakṣayat</seg> </l>
<l><seg type="pāda" n="c">dadau varaṃ ca tuṣṭo 'sau</seg> <seg type="pāda" n="d">varṣe dvādaśake haraḥ</seg> //</l>
</lg>

<lg xml:id="BrP_196.4">
<l><seg type="pāda" n="a">saṃbhāvayām āsa sa taṃ</seg> <seg type="pāda" n="b">yavaneśo hy anātmajam</seg> </l>
<l><seg type="pāda" n="c">tadyoṣitsaṃgamāc cāsya</seg> <seg type="pāda" n="d">putro 'bhūd alisaprabhaḥ</seg> //</l>
</lg>

<lg xml:id="BrP_196.5">
<l><seg type="pāda" n="a">taṃ kālayavanaṃ nāma</seg> <seg type="pāda" n="b">rājye sve yavaneśvaraḥ</seg> </l>
<l><seg type="pāda" n="c">abhiṣicya vanaṃ yāto</seg> <seg type="pāda" n="d">vajrāgrakaṭhinorasam</seg> //</l>
</lg>

<lg xml:id="BrP_196.6">
<l><seg type="pāda" n="a">sa tu vīryamadonmattaḥ</seg> <seg type="pāda" n="b">pṛthivyāṃ balino nṛpān</seg> </l>
<l><seg type="pāda" n="c">papraccha nāradaś cāsmai</seg> <seg type="pāda" n="d">kathayām āsa yādavān</seg> //</l>
</lg>

<lg xml:id="BrP_196.7">
<l><seg type="pāda" n="a">mlecchakoṭisahasrāṇāṃ</seg> <seg type="pāda" n="b">sahasraiḥ so 'pi saṃvṛtaḥ</seg> </l>
<l><seg type="pāda" n="c">gajāśvarathasaṃpannaiś</seg> <seg type="pāda" n="d">cakāra paramodyamam</seg> //</l>
</lg>

<lg xml:id="BrP_196.8">
<l><seg type="pāda" n="a">prayayau cātavacchinnaiḥ</seg> <seg type="pāda" n="b">prayāṇaiḥ sa dine dine</seg> </l>
<l><seg type="pāda" n="c">yādavān prati sāmarṣo</seg> <seg type="pāda" n="d">munayo mathurāṃ purīm</seg> //</l>
</lg>

<lg xml:id="BrP_196.9">
<l><seg type="pāda" n="a">kṛṣṇo 'pi cintayām āsa</seg> <seg type="pāda" n="b">kṣapitaṃ yādavaṃ balam</seg> </l>
<l><seg type="pāda" n="c">yavanena samālokya</seg> <seg type="pāda" n="d">māgadhaḥ saṃprayāsyati</seg> //</l>
</lg>

<lg xml:id="BrP_196.10">
<l><seg type="pāda" n="a">māgadhasya balaṃ kṣīṇaṃ</seg> <seg type="pāda" n="b">sa kālayavano balī</seg> </l>
<l><seg type="pāda" n="c">hantā tad idam āyātaṃ</seg> <seg type="pāda" n="d">yadūnāṃ vyasanaṃ dvidhā</seg> //</l>
</lg>

<lg xml:id="BrP_196.11">
<l><seg type="pāda" n="a">tasmād durgaṃ kariṣyāmi</seg> <seg type="pāda" n="b">yadūnām atidurjayam</seg> </l>
<l><seg type="pāda" n="c">striyo 'pi yatra yudhyeyuḥ</seg> <seg type="pāda" n="d">kiṃ punar vṛṣṇiyādavāḥ</seg> //</l>
</lg>

<lg xml:id="BrP_196.12">
<l><seg type="pāda" n="a">mayi matte pramatte vā</seg> <seg type="pāda" n="b">supte pravasite 'pi vā</seg> </l>
<l><seg type="pāda" n="c">yādavābhibhavaṃ duṣṭā</seg> <seg type="pāda" n="d">mā kurvan vairiṇo 'dhikam</seg> //</l>
</lg>

<lg xml:id="BrP_196.13">
<l><seg type="pāda" n="a">iti saṃcintya govindo</seg> <seg type="pāda" n="b">yojanāni mahodadhim</seg> </l>
<l><seg type="pāda" n="c">yayāce dvādaśa purīṃ</seg> <seg type="pāda" n="d">dvārakāṃ tatra nirmame</seg> //</l>
</lg>

<lg xml:id="BrP_196.14">
<l><seg type="pāda" n="a">mahodyānāṃ mahāvaprāṃ</seg> <seg type="pāda" n="b">taḍāgaśataśobhitām</seg> </l>
<l><seg type="pāda" n="c">prākāraśatasaṃbādhām</seg> <seg type="pāda" n="d">indrasyevāmarāvatīm</seg> //</l>
</lg>

<lg xml:id="BrP_196.15">
<l><seg type="pāda" n="a">mathurāvāsinaṃ lokaṃ</seg> <seg type="pāda" n="b">tatrānīya janārdanaḥ</seg> </l>
<l><seg type="pāda" n="c">āsanne kālayavane</seg> <seg type="pāda" n="d">mathurāṃ ca svayaṃ yayau</seg> //</l>
</lg>

<lg xml:id="BrP_196.16">
<l><seg type="pāda" n="a">bahir āvāsite sainye</seg> <seg type="pāda" n="b">mathurāyā nirāyudhaḥ</seg> </l>
<l><seg type="pāda" n="c">nirjagāma sa govindo</seg> <seg type="pāda" n="d">dadarśa yavanaś ca tam</seg> //</l>
</lg>

<lg xml:id="BrP_196.17">
<l><seg type="pāda" n="a">sa jñātvā vāsudevaṃ taṃ</seg> <seg type="pāda" n="b">bāhupraharaṇo nṛpaḥ</seg> </l>
<l><seg type="pāda" n="c">anuyāto mahāyogi</seg><seg type="pāda" n="d">cetobhiḥ prāpyate na yaḥ</seg> //</l>
</lg>

<lg xml:id="BrP_196.18">
<l><seg type="pāda" n="a">tenānuyātaḥ kṛṣṇo 'pi</seg> <seg type="pāda" n="b">praviveśa mahāguhām</seg> </l>
<l><seg type="pāda" n="c">yatra śete mahāvīryo</seg> <seg type="pāda" n="d">mucukundo nareśvaraḥ</seg> //</l>
</lg>

<lg xml:id="BrP_196.19">
<l><seg type="pāda" n="a">so 'pi praviṣṭo yavano</seg> <seg type="pāda" n="b">dṛṣṭvā śayyāgataṃ naram</seg> </l>
<l><seg type="pāda" n="c">pādena tāḍayām āsa</seg> <seg type="pāda" n="d">kṛṣṇaṃ matvā sa durmatiḥ</seg> //</l>
</lg>

<lg xml:id="BrP_196.20">
<l><seg type="pāda" n="a">dṛṣṭamātraś ca tenāsau</seg> <seg type="pāda" n="b">jajvāla yavano 'gninā</seg> </l>
<l><seg type="pāda" n="c">tatkrodhajena munayo</seg> <seg type="pāda" n="d">bhasmībhūtaś ca tatkṣaṇāt</seg> //</l>
</lg>

<lg xml:id="BrP_196.21">
<l><seg type="pāda" n="a">sa hi devāsure yuddhe</seg> <seg type="pāda" n="b">gatvā jitvā mahāsurān</seg> </l>
<l><seg type="pāda" n="c">nidrārtaḥ sumahākālaṃ</seg> <seg type="pāda" n="d">nidrāṃ vavre varaṃ surān</seg> //</l>
</lg>

<lg xml:id="BrP_196.22">
<l><seg type="pāda" n="a">proktaś ca devaiḥ saṃsuptaṃ</seg> <seg type="pāda" n="b">yas tvām utthāpayiṣyati</seg> </l>
<l><seg type="pāda" n="c">dehajenāgninā sadyaḥ</seg> <seg type="pāda" n="d">sa tu bhasmībhaviṣyati</seg> //</l>
</lg>

<lg xml:id="BrP_196.23">
<l><seg type="pāda" n="a">evaṃ dagdhvā sa taṃ pāpaṃ</seg> <seg type="pāda" n="b">dṛṣṭvā ca madhusūdanam</seg> </l>
<l><seg type="pāda" n="c">kas tvam ity āha so 'py āha</seg> <seg type="pāda" n="d">jāto 'haṃ śaśinaḥ kule</seg> //</l>
</lg>

<lg xml:id="BrP_196.24">
<l><seg type="pāda" n="a">vasudevasya tanayo</seg> <seg type="pāda" n="b">yaduvaṃśasamudbhavaḥ</seg> </l>
<l><seg type="pāda" n="c">mucukundo 'pi tac chrutvā</seg> <seg type="pāda" n="d">vṛddhagārgyavacaḥ smaran</seg> //</l>
</lg>

<lg xml:id="BrP_196.25">
<l><seg type="pāda" n="a">saṃsmṛtya praṇipatyainaṃ</seg> <seg type="pāda" n="b">sarvaṃ sarveśvaraṃ harim</seg> </l>
<l><seg type="pāda" n="c">prāha jñāto bhavān viṣṇor</seg> <seg type="pāda" n="d">aṃśas tvaṃ parameśvaraḥ</seg> //</l>
</lg>

<lg xml:id="BrP_196.26">
<l><seg type="pāda" n="a">purā gārgyeṇa kathitam</seg> <seg type="pāda" n="b">aṣṭāviṃśatime yuge</seg> </l>
<l><seg type="pāda" n="c">dvāparānte harer janma</seg> <seg type="pāda" n="d">yaduvaṃśe bhaviṣyati</seg> //</l>
</lg>

<lg xml:id="BrP_196.27">
<l><seg type="pāda" n="a">sa tvaṃ prāpto na saṃdeho</seg> <seg type="pāda" n="b">martyānām upakārakṛt</seg> </l>
<l><seg type="pāda" n="c">tathā hi sumahat tejo</seg> <seg type="pāda" n="d">nālaṃ soḍhum ahaṃ tava</seg> //</l>
</lg>

<lg xml:id="BrP_196.28">
<l><seg type="pāda" n="a">tathā hi sumahāmbhoda</seg><seg type="pāda" n="b">dhvanidhīrataraṃ tataḥ</seg> </l>
<l><seg type="pāda" n="c">vākyaṃ tam iti hovāca</seg> <seg type="pāda" n="d">yuṣmatpādasulālitam</seg> //</l>
</lg>

<lg xml:id="BrP_196.29">
<l><seg type="pāda" n="a">devāsure mahāyuddhe</seg> <seg type="pāda" n="b">daityāś ca sumahābhaṭāḥ</seg> </l>
<l><seg type="pāda" n="c">na śekus te mahat tejas</seg> <seg type="pāda" n="d">tat tejo na sahāmy aham</seg> //</l>
</lg>

<lg xml:id="BrP_196.30">
<l><seg type="pāda" n="a">saṃsārapatitasyaiko</seg> <seg type="pāda" n="b">jantos tvaṃ śaraṇaṃ param</seg> </l>
<l><seg type="pāda" n="c">saṃprasīda prapannārti</seg><seg type="pāda" n="d">hartā hara mamāśubham</seg> //</l>
</lg>

<lg xml:id="BrP_196.31">
<l><seg type="pāda" n="a">tvaṃ payonidhayaḥ śailāḥ</seg> <seg type="pāda" n="b">saritaś ca vanāni ca</seg> </l>
<l><seg type="pāda" n="c">medinī gaganaṃ vāyur</seg> <seg type="pāda" n="d">āpo 'gnis tvaṃ tathā pumān</seg> //</l>
</lg>

<lg xml:id="BrP_196.32">
<l><seg type="pāda" n="a">puṃsaḥ parataraṃ sarvaṃ</seg> <seg type="pāda" n="b">vyāpya janma vikalpavat</seg> </l>
<l><seg type="pāda" n="c">śabdādihīnam ajaraṃ</seg> <seg type="pāda" n="d">vṛddhikṣayavivarjitam</seg> //</l>
</lg>

<lg xml:id="BrP_196.33">
<l><seg type="pāda" n="a">tvatto 'marās tu pitaro</seg> <seg type="pāda" n="b">yakṣagandharvarākṣasāḥ</seg> </l>
<l><seg type="pāda" n="c">siddhāś cāpsarasas tvatto</seg> <seg type="pāda" n="d">manuṣyāḥ paśavaḥ khagāḥ</seg> //</l>
</lg>

<lg xml:id="BrP_196.34">
<l><seg type="pāda" n="a">sarīsṛpā mṛgāḥ sarve</seg> <seg type="pāda" n="b">tvattaś caiva mahīruhāḥ</seg> </l>
<l><seg type="pāda" n="c">yac ca bhūtaṃ bhaviṣyad vā</seg> <seg type="pāda" n="d">kiṃcid atra carācare</seg> //</l>
</lg>

<lg xml:id="BrP_196.35">
<l><seg type="pāda" n="a">amūrtaṃ mūrtam athavā</seg> <seg type="pāda" n="b">sthūlaṃ sūkṣmataraṃ tathā</seg> </l>
<l><seg type="pāda" n="c">tat sarvaṃ tvaṃ jagatkartar</seg> <seg type="pāda" n="d">nāsti kiṃcit tvayā vinā</seg> //</l>
</lg>

<lg xml:id="BrP_196.36">
<l><seg type="pāda" n="a">mayā saṃsāracakre 'smin</seg> <seg type="pāda" n="b">bhramatā bhagavan sadā</seg> </l>
<l><seg type="pāda" n="c">tāpatrayābhibhūtena</seg> <seg type="pāda" n="d">na prāptā nirvṛtiḥ kvacit</seg> //</l>
</lg>

<lg xml:id="BrP_196.37">
<l><seg type="pāda" n="a">duḥkhāny eva sukhānīti</seg> <seg type="pāda" n="b">mṛgatṛṣṇājalāśayaḥ</seg> </l>
<l><seg type="pāda" n="c">mayā nātha gṛhītāni</seg> <seg type="pāda" n="d">tāni tāpāya me 'bhavan</seg> //</l>
</lg>

<lg xml:id="BrP_196.38">
<l><seg type="pāda" n="a">rājyam urvī balaṃ kośo</seg> <seg type="pāda" n="b">mitrapakṣas tathātmajāḥ</seg> </l>
<l><seg type="pāda" n="c">bhāryā bhṛtyajanā ye ca</seg> <seg type="pāda" n="d">śabdādyā viṣayāḥ prabho</seg> //</l>
</lg>

<lg xml:id="BrP_196.39">
<l><seg type="pāda" n="a">sukhabuddhyā mayā sarvaṃ</seg> <seg type="pāda" n="b">gṛhītam idam avyaya</seg> </l>
<l><seg type="pāda" n="c">pariṇāme ca deveśa</seg> <seg type="pāda" n="d">tāpātmakam abhūn mama</seg> //</l>
</lg>

<lg xml:id="BrP_196.40">
<l><seg type="pāda" n="a">devalokagatiṃ prāpto</seg> <seg type="pāda" n="b">nātha devagaṇo 'pi hi</seg> </l>
<l><seg type="pāda" n="c">mattaḥ sāhāyyakāmo 'bhūc</seg> <seg type="pāda" n="d">chāśvatī kutra nirvṛtiḥ</seg> //</l>
</lg>

<lg xml:id="BrP_196.41">
<l><seg type="pāda" n="a">tvām anārādhya jagatāṃ</seg> <seg type="pāda" n="b">sarveṣāṃ prabhavāspadam</seg> </l>
<l><seg type="pāda" n="c">śāśvatī prāpyate kena</seg> <seg type="pāda" n="d">parameśvara nirvṛtiḥ</seg> //</l>
</lg>

<lg xml:id="BrP_196.42">
<l><seg type="pāda" n="a">tvanmāyāmūḍhamanaso</seg> <seg type="pāda" n="b">janmamṛtyujarādikān</seg> </l>
<l><seg type="pāda" n="c">avāpya pāpān paśyanti</seg> <seg type="pāda" n="d">pretarājānam antarā</seg> //</l>
</lg>

<lg xml:id="BrP_196.43">
<l><seg type="pāda" n="a">tataḥ pāśaśatair baddhā</seg> <seg type="pāda" n="b">narakeṣv atidāruṇam</seg> </l>
<l><seg type="pāda" n="c">prāpnuvanti mahad duḥkhaṃ</seg> <seg type="pāda" n="d">viśvarūpam idaṃ tava</seg> //</l>
</lg>

<lg xml:id="BrP_196.44">
<l><seg type="pāda" n="a">aham atyantaviṣayī</seg> <seg type="pāda" n="b">mohitas tava māyayā</seg> </l>
<l><seg type="pāda" n="c">mamatvāgādhagartānte</seg> <seg type="pāda" n="d">bhramāmi parameśvara</seg> //</l>
</lg>

<lg xml:id="BrP_196.45">
<l><seg type="pāda" n="a">so 'haṃ tvāṃ śaraṇam apāram īśam īḍyaṃ</seg> <lb/><seg type="pāda" n="b">saṃprāptaḥ paramapadaṃ yato na kiṃcit</seg></l>
<l><seg type="pāda" n="c">saṃsāraśramaparitāpataptacetā</seg> <lb/><seg type="pāda" n="d">nirviṇṇe pariṇatadhāmni sābhilāṣaḥ</seg></l>
</lg>

<milestone unit="speaker" n="vyāsa uvāca"/>

<lg xml:id="BrP_197.1">
<l><seg type="pāda" n="a">itthaṃ stutas tadā tena</seg> <seg type="pāda" n="b">mucukundena dhīmatā</seg> </l>
<l><seg type="pāda" n="c">prāheśaḥ sarvabhūtānām</seg> <seg type="pāda" n="d">anādinidhano hariḥ</seg> //</l>
</lg>

<milestone unit="speaker" n="śrīkṛṣṇa uvāca"/>

<lg xml:id="BrP_197.2">
<l><seg type="pāda" n="a">yathābhivāñchitāṃl lokān</seg> <seg type="pāda" n="b">divyān gaccha nareśvara</seg> </l>
<l><seg type="pāda" n="c">avyāhataparaiśvaryo</seg> <seg type="pāda" n="d">matprasādopabṛṃhitaḥ</seg> //</l>
</lg>

<lg xml:id="BrP_197.3">
<l><seg type="pāda" n="a">bhuktvā divyān mahābhogān</seg> <seg type="pāda" n="b">bhaviṣyasi mahākule</seg> </l>
<l><seg type="pāda" n="c">jātismaro matprasādāt</seg> <seg type="pāda" n="d">tato mokṣam avāpsyasi</seg> //</l>
</lg>

<milestone unit="speaker" n="vyāsa uvāca"/>

<lg xml:id="BrP_197.4">
<l><seg type="pāda" n="a">ity uktaḥ praṇipatyeśaṃ</seg> <seg type="pāda" n="b">jagatām acyutaṃ nṛpaḥ</seg> </l>
<l><seg type="pāda" n="c">guhāmukhād viniṣkrānto</seg> <seg type="pāda" n="d">dadṛśe so 'lpakān narān</seg> //</l>
</lg>

<lg xml:id="BrP_197.5">
<l><seg type="pāda" n="a">tataḥ kaliyugaṃ jñātvā</seg> <seg type="pāda" n="b">prāptaṃ taptuṃ tato nṛpaḥ</seg> </l>
<l><seg type="pāda" n="c">naranārāyaṇasthānaṃ</seg> <seg type="pāda" n="d">prayayau gandhamādanam</seg> //</l>
</lg>

<lg xml:id="BrP_197.6">
<l><seg type="pāda" n="a">kṛṣṇo 'pi ghātayitvārim</seg> <seg type="pāda" n="b">upāyena hi tadbalam</seg> </l>
<l><seg type="pāda" n="c">jagrāha mathurām etya</seg> <seg type="pāda" n="d">hastyaśvasyandanojjvalam</seg> //</l>
</lg>

<lg xml:id="BrP_197.7">
<l><seg type="pāda" n="a">ānīya cograsenāya</seg> <seg type="pāda" n="b">dvāravatyāṃ nyavedayat</seg> </l>
<l><seg type="pāda" n="c">parābhibhavaniḥśaṅkaṃ</seg> <seg type="pāda" n="d">babhūva ca yadoḥ kulam</seg> //</l>
</lg>

<lg xml:id="BrP_197.8">
<l><seg type="pāda" n="a">baladevo 'pi viprendrāḥ</seg> <seg type="pāda" n="b">praśāntākhilavigrahaḥ</seg> </l>
<l><seg type="pāda" n="c">jñātidarśanasotkaṇṭhaḥ</seg> <seg type="pāda" n="d">prayayau nandagokulam</seg> //</l>
</lg>

<lg xml:id="BrP_197.9">
<l><seg type="pāda" n="a">tato gopāś ca gopyaś ca</seg> <seg type="pāda" n="b">yathāpūrvam amitrajit</seg> </l>
<l><seg type="pāda" n="c">tathaivābhyavadat premṇā</seg> <seg type="pāda" n="d">bahumānapuraḥsaram</seg> //</l>
</lg>

<lg xml:id="BrP_197.10">
<l><seg type="pāda" n="a">kaiś cāpi saṃpariṣvaktaḥ</seg> <seg type="pāda" n="b">kāṃścit sa pariṣasvaje</seg> </l>
<l><seg type="pāda" n="c">hāsaṃ cakre samaṃ kaiścid</seg> <seg type="pāda" n="d">gopagopījanais tathā</seg> //</l>
</lg>

<lg xml:id="BrP_197.11">
<l><seg type="pāda" n="a">priyāṇy anekāny avadan</seg> <seg type="pāda" n="b">gopās tatra halāyudham</seg> </l>
<l><seg type="pāda" n="c">gopyaś ca premamuditāḥ</seg> <seg type="pāda" n="d">procuḥ serṣyam athāparāḥ</seg> //</l>
</lg>

<lg xml:id="BrP_197.12">
<l><seg type="pāda" n="a">gopyaḥ papracchur aparā</seg> <seg type="pāda" n="b">nāgarījanavallabhaḥ</seg> </l>
<l><seg type="pāda" n="c">kaccid āste sukhaṃ kṛṣṇaś</seg> <seg type="pāda" n="d">calatpremarasākulaḥ</seg> //</l>
</lg>

<lg xml:id="BrP_197.13">
<l><seg type="pāda" n="a">asmacceṣṭopahasanaṃ</seg> <seg type="pāda" n="b">na kaccit purayoṣitām</seg> </l>
<l><seg type="pāda" n="c">saubhāgyamānam adhikaṃ</seg> <seg type="pāda" n="d">karoti kṣaṇasauhṛdaḥ</seg> //</l>
</lg>

<lg xml:id="BrP_197.14">
<l><seg type="pāda" n="a">kaccit smarati naḥ kṛṣṇo</seg> <seg type="pāda" n="b">gītānugamanaṃ kṛtam</seg> </l>
<l><seg type="pāda" n="c">apy asau mātaraṃ draṣṭuṃ</seg> <seg type="pāda" n="d">sakṛd apy āgamiṣyati</seg> //</l>
</lg>

<lg xml:id="BrP_197.15">
<l><seg type="pāda" n="a">athavā kiṃ tadālāpaiḥ</seg> <seg type="pāda" n="b">kriyantām aparāḥ kathāḥ</seg> </l>
<l><seg type="pāda" n="c">yad asmābhir vinā tena</seg> <seg type="pāda" n="d">vināsmākaṃ bhaviṣyati</seg> //</l>
</lg>

<lg xml:id="BrP_197.16">
<l><seg type="pāda" n="a">pitā mātā tathā bhrātā</seg> <seg type="pāda" n="b">bhartā bandhujanaś ca kaḥ</seg> </l>
<l><seg type="pāda" n="c">na tyaktas tatkṛte śmābhir</seg> <seg type="pāda" n="d">akṛtajñas tato hi saḥ</seg> //</l>
</lg>

<lg xml:id="BrP_197.17">
<l><seg type="pāda" n="a">tathāpi kaccid ātmīyam</seg> <seg type="pāda" n="b">ihāgamanasaṃśrayam</seg> </l>
<l><seg type="pāda" n="c">karoti kṛṣṇo vaktavyaṃ</seg> <seg type="pāda" n="d">bhavatā vacanāmṛtam</seg> //</l>
</lg>

<lg xml:id="BrP_197.18">
<l><seg type="pāda" n="a">dāmodaro 'sau govindaḥ</seg> <seg type="pāda" n="b">purastrīsaktamānasaḥ</seg> </l>
<l><seg type="pāda" n="c">apetaprītir asmāsu</seg> <seg type="pāda" n="d">durdarśaḥ pratibhāti naḥ</seg> //</l>
</lg>

<milestone unit="speaker" n="vyāsa uvāca"/>

<lg xml:id="BrP_197.19">
<l><seg type="pāda" n="a">āmantritaḥ sa kṛṣṇeti</seg> <seg type="pāda" n="b">punar dāmodareti ca</seg> </l>
<l><seg type="pāda" n="c">jahasuḥ susvaraṃ gopyo</seg> <seg type="pāda" n="d">hariṇā kṛṣṭacetasaḥ</seg> //</l>
</lg>

<lg xml:id="BrP_197.20">
<l><seg type="pāda" n="a">saṃdeśaiḥ saumyamadhuraiḥ</seg> <seg type="pāda" n="b">premagarbhair agarvitaiḥ</seg> </l>
<l><seg type="pāda" n="c">rāmeṇāśvāsitā gopyaḥ</seg> <seg type="pāda" n="d">kṛṣṇasyātimadhusvaraiḥ</seg> //</l>
</lg>

<lg xml:id="BrP_197.21">
<l><seg type="pāda" n="a">gopaiś ca pūrvavad rāmaḥ</seg> <seg type="pāda" n="b">parihāsamanoharaiḥ</seg> </l>
<l><seg type="pāda" n="c">kathāś cakāra premṇā ca</seg> <seg type="pāda" n="d">saha tair vrajabhūmiṣu</seg> //</l>
</lg>

<milestone unit="speaker" n="vyāsa uvāca"/>

<lg xml:id="BrP_198.1">
<l><seg type="pāda" n="a">vane viharatas tasya</seg> <seg type="pāda" n="b">saha gopair mahātmanaḥ</seg> </l>
<l><seg type="pāda" n="c">mānuṣacchadmarūpasya</seg> <seg type="pāda" n="d">śeṣasya dharaṇībhṛtaḥ</seg> //</l>
</lg>

<lg xml:id="BrP_198.2">
<l><seg type="pāda" n="a">niṣpāditorukāryasya</seg> <seg type="pāda" n="b">kāryeṇaivāvatāriṇaḥ</seg> </l>
<l><seg type="pāda" n="c">upabhogārtham atyarthaṃ</seg> <seg type="pāda" n="d">varuṇaḥ prāha vāruṇīm</seg> //</l>
</lg>

<milestone unit="speaker" n="varuṇa uvāca"/>

<lg xml:id="BrP_198.3">
<l><seg type="pāda" n="a">abhīṣṭāṃ sarvadā hy asya</seg> <seg type="pāda" n="b">madire tvaṃ mahaujasaḥ</seg> </l>
<l><seg type="pāda" n="c">anantasyopabhogāya</seg> <seg type="pāda" n="d">tasya gaccha mude śubhe</seg> //</l>
</lg>

<milestone unit="speaker" n="vyāsa uvāca"/>

<lg xml:id="BrP_198.4">
<l><seg type="pāda" n="a">ity uktā vāruṇī tena</seg> <seg type="pāda" n="b">saṃnidhānam athākarot</seg> </l>
<l><seg type="pāda" n="c">vṛndāvanataṭotpanna</seg><seg type="pāda" n="d">kadambatarukoṭare</seg> //</l>
</lg>

<lg xml:id="BrP_198.5">
<l><seg type="pāda" n="a">vicaran baladevo 'pi</seg> <seg type="pāda" n="b">madirāgandham uddhatam</seg> </l>
<l><seg type="pāda" n="c">āghrāya madirāharṣam</seg> <seg type="pāda" n="d">avāpātha purātanam</seg> //</l>
</lg>

<lg xml:id="BrP_198.6">
<l><seg type="pāda" n="a">tataḥ kadambāt sahasā</seg> <seg type="pāda" n="b">madyadhārāṃ sa lāṅgalī</seg> </l>
<l><seg type="pāda" n="c">patantīṃ vīkṣya munayaḥ</seg> <seg type="pāda" n="d">prayayau paramāṃ mudam</seg> //</l>
</lg>

<lg xml:id="BrP_198.7">
<l><seg type="pāda" n="a">papau ca gopagopībhiḥ</seg> <seg type="pāda" n="b">samaveto mudānvitaḥ</seg> </l>
<l><seg type="pāda" n="c">upagīyamāno lalitaṃ</seg> <seg type="pāda" n="d">gītavādyaviśāradaiḥ</seg> //</l>
</lg>

<lg xml:id="BrP_198.8">
<l><seg type="pāda" n="a">śramato 'tyantagharmāmbhaḥ</seg><seg type="pāda" n="b">kaṇikāmauktikojjvalaḥ</seg> </l>
<l><seg type="pāda" n="c">āgaccha yamune snātum</seg> <seg type="pāda" n="d">icchāmīty āha vihvalaḥ</seg> //</l>
</lg>

<lg xml:id="BrP_198.9">
<l><seg type="pāda" n="a">tasya vācaṃ nadī sā tu</seg> <seg type="pāda" n="b">mattoktām avamanya vai</seg> </l>
<l><seg type="pāda" n="c">nājagāma tataḥ kruddho</seg> <seg type="pāda" n="d">halaṃ jagrāha lāṅgalī</seg> //</l>
</lg>

<lg xml:id="BrP_198.10">
<l><seg type="pāda" n="a">gṛhītvā tāṃ taṭenaiva</seg> <seg type="pāda" n="b">cakarṣa madavihvalaḥ</seg> </l>
<l><seg type="pāda" n="c">pāpe nāyāsi nāyāsi</seg> <seg type="pāda" n="d">gamyatām icchayānyataḥ</seg> //</l>
</lg>

<lg xml:id="BrP_198.11">
<l><seg type="pāda" n="a">sā kṛṣṭā tena sahasā</seg> <seg type="pāda" n="b">mārgaṃ saṃtyajya nimnagā</seg> </l>
<l><seg type="pāda" n="c">yatrāste baladevo 'sau</seg> <seg type="pāda" n="d">plāvayām āsa tad vanam</seg> //</l>
</lg>

<lg xml:id="BrP_198.12">
<l><seg type="pāda" n="a">śarīriṇī tathopetya</seg> <seg type="pāda" n="b">trāsavihvalalocanā</seg> </l>
<l><seg type="pāda" n="c">prasīdety abravīd rāmaṃ</seg> <seg type="pāda" n="d">muñca māṃ muśalāyudha</seg> //</l>
</lg>

<lg xml:id="BrP_198.13">
<l><seg type="pāda" n="a">so 'bravīd avajānāsi</seg> <seg type="pāda" n="b">mama śauryabalaṃ yadi</seg> </l>
<l><seg type="pāda" n="c">so 'haṃ tvāṃ halapātena</seg> <seg type="pāda" n="d">nayiṣyāmi sahasradhā</seg> //</l>
</lg>

<milestone unit="speaker" n="vyāsa uvāca"/>

<lg xml:id="BrP_198.14">
<l><seg type="pāda" n="a">ity uktayātisaṃtrastas</seg> <seg type="pāda" n="b">tayā nadyā prasāditaḥ</seg> </l>
<l><seg type="pāda" n="c">bhūbhāge plāvite tatra</seg> <seg type="pāda" n="d">mumoca yamunāṃ balaḥ</seg> //</l>
</lg>

<lg xml:id="BrP_198.15">
<l><seg type="pāda" n="a">tataḥ snātasya vai kāntir</seg> <seg type="pāda" n="b">ājagāma mahāvane</seg> </l>
<l><seg type="pāda" n="c">avataṃsotpalaṃ cāru</seg> <seg type="pāda" n="d">gṛhītvaikaṃ ca kuṇḍalam</seg> //</l>
</lg>

<lg xml:id="BrP_198.16">
<l><seg type="pāda" n="a">varuṇaprahitāṃ cāsmai</seg> <seg type="pāda" n="b">mālām amlānapaṅkajām</seg> </l>
<l><seg type="pāda" n="c">samudrārhe tathā vastre</seg> <seg type="pāda" n="d">nīle lakṣmīr ayacchata</seg> //</l>
</lg>

<lg xml:id="BrP_198.17">
<l><seg type="pāda" n="a">kṛtāvataṃsaḥ sa tadā</seg> <seg type="pāda" n="b">cārukuṇḍalabhūṣitaḥ</seg> </l>
<l><seg type="pāda" n="c">nīlāmbaradharaḥ sragvī</seg> <seg type="pāda" n="d">śuśubhe kāntisaṃyutaḥ</seg> //</l>
</lg>

<lg xml:id="BrP_198.18">
<l><seg type="pāda" n="a">itthaṃ vibhūṣito reme</seg> <seg type="pāda" n="b">tatra rāmas tadā vraje</seg> </l>
<l><seg type="pāda" n="c">māsadvayena yātaś ca</seg> <seg type="pāda" n="d">punaḥ sa mathurāṃ purīm</seg> //</l>
</lg>

<lg xml:id="BrP_198.19">
<l><seg type="pāda" n="a">revatīṃ caiva tanayāṃ</seg> <seg type="pāda" n="b">raivatasya mahīpateḥ</seg> </l>
<l><seg type="pāda" n="c">upayeme balas tasyāṃ</seg> <seg type="pāda" n="d">jajñāte niśaṭholmukau</seg> //</l>
</lg>

<milestone unit="speaker" n="vyāsa uvāca"/>

<lg xml:id="BrP_199.1">
<l><seg type="pāda" n="a">bhīṣmakaḥ kuṇḍine rājā</seg> <seg type="pāda" n="b">vidarbhaviṣaye 'bhavat</seg> </l>
<l><seg type="pāda" n="c">rukmiṇī tasya duhitā</seg> <seg type="pāda" n="d">rukmī caiva suto dvijāḥ</seg> //</l>
</lg>

<lg xml:id="BrP_199.2">
<l><seg type="pāda" n="a">rukmiṇīṃ cakame kṛṣṇaḥ</seg> <seg type="pāda" n="b">sā ca taṃ cāruhāsinī</seg> </l>
<l><seg type="pāda" n="c">na dadau yācate caināṃ</seg> <seg type="pāda" n="d">rukmī dveṣeṇa cakriṇe</seg> //</l>
</lg>

<lg xml:id="BrP_199.3">
<l><seg type="pāda" n="a">dadau sa śiśupālāya</seg> <seg type="pāda" n="b">jarāsaṃdhapracoditaḥ</seg> </l>
<l><seg type="pāda" n="c">bhīṣmako rukmiṇā sārdhaṃ</seg> <seg type="pāda" n="d">rukmiṇīm uruvikramaḥ</seg> //</l>
</lg>

<lg xml:id="BrP_199.4">
<l><seg type="pāda" n="a">vivāhārthaṃ tataḥ sarve</seg> <seg type="pāda" n="b">jarāsaṃdhamukhā nṛpāḥ</seg> </l>
<l><seg type="pāda" n="c">bhīṣmakasya puraṃ jagmuḥ</seg> <seg type="pāda" n="d">śiśupālaś ca kuṇḍinam</seg> //</l>
</lg>

<lg xml:id="BrP_199.5">
<l><seg type="pāda" n="a">kṛṣṇo 'pi balabhadrādyair</seg> <seg type="pāda" n="b">yadubhiḥ parivāritaḥ</seg> </l>
<l><seg type="pāda" n="c">prayayau kuṇḍinaṃ draṣṭuṃ</seg> <seg type="pāda" n="d">vivāhaṃ caidyabhūpateḥ</seg> //</l>
</lg>

<lg xml:id="BrP_199.6">
<l><seg type="pāda" n="a">śvobhāvini vivāhe tu</seg> <seg type="pāda" n="b">tāṃ kanyāṃ hṛtavān hariḥ</seg> </l>
<l><seg type="pāda" n="c">vipakṣabhāvam āsādya</seg> <seg type="pāda" n="d">rāmādyeṣv eva bandhuṣu</seg> //</l>
</lg>

<lg xml:id="BrP_199.7">
<l><seg type="pāda" n="a">tataś ca pauṇḍrakaḥ śrīmān</seg> <seg type="pāda" n="b">dantavaktro vidūrathaḥ</seg> </l>
<l><seg type="pāda" n="c">śiśupālo jarāsaṃdhaḥ</seg> <seg type="pāda" n="d">śālvādyāś ca mahībhṛtaḥ</seg> //</l>
</lg>

<lg xml:id="BrP_199.8">
<l><seg type="pāda" n="a">kupitās te hariṃ hantuṃ</seg> <seg type="pāda" n="b">cakrur udyogam uttamam</seg> </l>
<l><seg type="pāda" n="c">nirjitāś ca samāgamya</seg> <seg type="pāda" n="d">rāmādyair yadupuṃgavaiḥ</seg> //</l>
</lg>

<lg xml:id="BrP_199.9">
<l><seg type="pāda" n="a">kuṇḍinaṃ na pravekṣyāmi</seg> <seg type="pāda" n="b">ahatvā yudhi keśavam</seg> </l>
<l><seg type="pāda" n="c">kṛtvā pratijñāṃ rukmī ca</seg> <seg type="pāda" n="d">hantuṃ kṛṣṇam abhidrutaḥ</seg> //</l>
</lg>

<lg xml:id="BrP_199.10">
<l><seg type="pāda" n="a">hatvā balaṃ sa nāgāśva</seg><seg type="pāda" n="b">pattisyandanasaṃkulam</seg> </l>
<l><seg type="pāda" n="c">nirjitaḥ pātitaś corvyāṃ</seg> <seg type="pāda" n="d">līlayaiva sa cakriṇā</seg> //</l>
</lg>

<lg xml:id="BrP_199.11">
<l><seg type="pāda" n="a">nirjitya rukmiṇaṃ samyag</seg> <seg type="pāda" n="b">upayeme sa rukmiṇīm</seg> </l>
<l><seg type="pāda" n="c">rākṣasena vidhānena</seg> <seg type="pāda" n="d">saṃprāpto madhusūdanaḥ</seg> //</l>
</lg>

<lg xml:id="BrP_199.12">
<l><seg type="pāda" n="a">tasyāṃ jajñe ca pradyumno</seg> <seg type="pāda" n="b">madanāṃśaḥ sa vīryavān</seg> </l>
<l><seg type="pāda" n="c">jahāra śambaro yaṃ vai</seg> <seg type="pāda" n="d">yo jaghāna ca śambaram</seg> //</l>
</lg>

<milestone unit="speaker" n="munaya ūcuḥ"/>

<lg xml:id="BrP_200.1">
<l><seg type="pāda" n="a">śambareṇa hṛto vīraḥ</seg> <seg type="pāda" n="b">pradyumnaḥ sa kathaṃ punaḥ</seg> </l>
<l><seg type="pāda" n="c">śambaraś ca mahāvīryaḥ</seg> <seg type="pāda" n="d">pradyumnena kathaṃ hataḥ</seg> //</l>
</lg>

<milestone unit="speaker" n="vyāsa uvāca"/>

<lg xml:id="BrP_200.2">
<l><seg type="pāda" n="a">ṣaṣṭhe 'hni jātamātre tu</seg> <seg type="pāda" n="b">pradyumnaṃ sūtikāgṛhāt</seg> </l>
<l><seg type="pāda" n="c">mamaiṣa hanteti dvijā</seg> <seg type="pāda" n="d">hṛtavān kālaśambaraḥ</seg> //</l>
</lg>

<lg xml:id="BrP_200.3">
<l><seg type="pāda" n="a">nītvā cikṣepa caivainaṃ</seg> <seg type="pāda" n="b">grāho 'gre lavaṇārṇave</seg> </l>
<l><seg type="pāda" n="c">kallolajanitāvarte</seg> <seg type="pāda" n="d">sughore makarālaye</seg> //</l>
</lg>

<lg xml:id="BrP_200.4">
<l><seg type="pāda" n="a">patitaṃ caiva tatraiko</seg> <seg type="pāda" n="b">matsyo jagrāha bālakam</seg> </l>
<l><seg type="pāda" n="c">na mamāra ca tasyāpi</seg> <seg type="pāda" n="d">jaṭharānaladīpitaḥ</seg> //</l>
</lg>

<lg xml:id="BrP_200.5">
<l><seg type="pāda" n="a">matsyabandhaiś ca matsyo 'sau</seg> <seg type="pāda" n="b">matsyair anyaiḥ saha dvijāḥ</seg> </l>
<l><seg type="pāda" n="c">ghātito 'suravaryāya</seg> <seg type="pāda" n="d">śambarāya niveditaḥ</seg> //</l>
</lg>

<lg xml:id="BrP_200.6">
<l><seg type="pāda" n="a">tasya māyāvatī nāma</seg> <seg type="pāda" n="b">patnī sarvagṛheśvarī</seg> </l>
<l><seg type="pāda" n="c">kārayām āsa sūdānām</seg> <seg type="pāda" n="d">ādhipatyam aninditā</seg> //</l>
</lg>

<lg xml:id="BrP_200.7">
<l><seg type="pāda" n="a">dārite matsyajaṭhare</seg> <seg type="pāda" n="b">dadṛśe sātiśobhanam</seg> </l>
<l><seg type="pāda" n="c">kumāraṃ manmathataror</seg> <seg type="pāda" n="d">dagdhasya prathamāṅkuram</seg> //</l>
</lg>

<lg xml:id="BrP_200.8">
<l><seg type="pāda" n="a">ko 'yaṃ katham ayaṃ matsya</seg><seg type="pāda" n="b">jaṭhare samupāgataḥ</seg> </l>
<l><seg type="pāda" n="c">ity evaṃ kautukāviṣṭāṃ</seg> <seg type="pāda" n="d">tāṃ tanvīṃ prāha nāradaḥ</seg> //</l>
</lg>

<milestone unit="speaker" n="nārada uvāca"/>

<lg xml:id="BrP_200.9">
<l><seg type="pāda" n="a">ayaṃ samastajagatāṃ</seg> <seg type="pāda" n="b">sṛṣṭisaṃhārakāriṇā</seg> </l>
<l><seg type="pāda" n="c">śambareṇa hṛtaḥ kṛṣṇa</seg><seg type="pāda" n="d">tanayaḥ sūtikāgṛhāt</seg> //</l>
</lg>

<lg xml:id="BrP_200.10">
<l><seg type="pāda" n="a">kṣiptaḥ samudre matsyena</seg> <seg type="pāda" n="b">nigīrṇas te vaśaṃ gataḥ</seg> </l>
<l><seg type="pāda" n="c">nararatnam idaṃ subhru</seg> <seg type="pāda" n="d">viśrabdhā paripālaya</seg> //</l>
</lg>

<milestone unit="speaker" n="vyāsa uvāca"/>

<lg xml:id="BrP_200.11">
<l><seg type="pāda" n="a">nāradenaivam uktā sā</seg> <seg type="pāda" n="b">pālayām āsa taṃ śiśum</seg> </l>
<l><seg type="pāda" n="c">bālyād evātirāgeṇa</seg> <seg type="pāda" n="d">rūpātiśayamohitā</seg> //</l>
</lg>

<lg xml:id="BrP_200.12">
<l><seg type="pāda" n="a">sa yadā yauvanābhoga</seg><seg type="pāda" n="b">bhūṣito 'bhūd dvijottamāḥ</seg> </l>
<l><seg type="pāda" n="c">sābhilāṣā tadā sā tu</seg> <seg type="pāda" n="d">babhūva gajagāminī</seg> //</l>
</lg>

<lg xml:id="BrP_200.13">
<l><seg type="pāda" n="a">māyāvatī dadau cāsmai</seg> <seg type="pāda" n="b">māyā sarvā mahātmane</seg> </l>
<l><seg type="pāda" n="c">pradyumnāyātmabhūtāya</seg> <seg type="pāda" n="d">tannyastahṛdayekṣaṇā</seg> </l>
<l><seg type="pāda" n="e">prasajjantīṃ tu tām āha</seg> <seg type="pāda" n="f">sa kārṣṇiḥ kamalalocanaḥ</seg> //</l>
</lg>

<milestone unit="speaker" n="pradyumna uvāca"/>

<lg xml:id="BrP_200.14">
<l><seg type="pāda" n="a">mātṛbhāvaṃ vihāyaiva</seg> <seg type="pāda" n="b">kimarthaṃ vartase 'nyathā</seg> //</l>
</lg>

<milestone unit="speaker" n="vyāsa uvāca"/>

<lg xml:id="BrP_200.15">
<l><seg type="pāda" n="a">sā cāsmai kathayām āsa</seg> <seg type="pāda" n="b">na putras tvaṃ mameti vai</seg> </l>
<l><seg type="pāda" n="c">tanayaṃ tvām ayaṃ viṣṇor</seg> <seg type="pāda" n="d">hṛtavān kālaśambaraḥ</seg> //</l>
</lg>

<lg xml:id="BrP_200.16">
<l><seg type="pāda" n="a">kṣiptaḥ samudre matsyasya</seg> <seg type="pāda" n="b">saṃprāpto jaṭharān mayā</seg> </l>
<l><seg type="pāda" n="c">sā tu roditi te mātā</seg> <seg type="pāda" n="d">kāntādyāpy ativatsalā</seg> //</l>
</lg>

<milestone unit="speaker" n="vyāsa uvāca"/>

<lg xml:id="BrP_200.17">
<l><seg type="pāda" n="a">ity uktaḥ śambaraṃ yuddhe</seg> <seg type="pāda" n="b">pradyumnaḥ sa samāhvayat</seg> </l>
<l><seg type="pāda" n="c">krodhākulīkṛtamanā</seg> <seg type="pāda" n="d">yuyudhe ca mahābalaḥ</seg> //</l>
</lg>

<lg xml:id="BrP_200.18">
<l><seg type="pāda" n="a">hatvā sainyam aśeṣaṃ tu</seg> <seg type="pāda" n="b">tasya daityasya mādhaviḥ</seg> </l>
<l><seg type="pāda" n="c">sapta māyā vyatikramya</seg> <seg type="pāda" n="d">māyāṃ saṃyuyuje 'ṣṭamīm</seg> //</l>
</lg>

<lg xml:id="BrP_200.19">
<l><seg type="pāda" n="a">tayā jaghāna taṃ daityaṃ</seg> <seg type="pāda" n="b">māyayā kālaśambaram</seg> </l>
<l><seg type="pāda" n="c">utpatya ca tayā sārdham</seg> <seg type="pāda" n="d">ājagāma pituḥ puram</seg> //</l>
</lg>

<lg xml:id="BrP_200.20">
<l><seg type="pāda" n="a">antaḥpure ca patitaṃ</seg> <seg type="pāda" n="b">māyāvatyā samanvitam</seg> </l>
<l><seg type="pāda" n="c">taṃ dṛṣṭvā hṛṣṭasaṃkalpā</seg> <seg type="pāda" n="d">babhūvuḥ kṛṣṇayoṣitaḥ</seg> </l>
<l><seg type="pāda" n="e">rukmiṇī cābravīt premṇā</seg> <seg type="pāda" n="f">āsaktadṛṣṭir aninditā</seg> //</l>
</lg>

<milestone unit="speaker" n="rukmiṇy uvāca"/>

<lg xml:id="BrP_200.21">
<l><seg type="pāda" n="a">dhanyāyāḥ khalv ayaṃ putro</seg> <seg type="pāda" n="b">vartate navayauvane</seg> </l>
<l><seg type="pāda" n="c">asmin vayasi putro me</seg> <seg type="pāda" n="d">pradyumno yadi jīvati</seg> //</l>
</lg>

<lg xml:id="BrP_200.22">
<l><seg type="pāda" n="a">sabhāgyā jananī vatsa</seg> <seg type="pāda" n="b">tvayā kāpi vibhūṣitā</seg> </l>
<l><seg type="pāda" n="c">athavā yādṛśaḥ sneho</seg> <seg type="pāda" n="d">mama yādṛg vapuś ca te</seg> </l>
<l><seg type="pāda" n="e">harer apatyaṃ suvyaktaṃ</seg> <seg type="pāda" n="f">bhavān vatsa bhaviṣyati</seg> //</l>
</lg>

<milestone unit="speaker" n="vyāsa uvāca"/>

<lg xml:id="BrP_200.23">
<l><seg type="pāda" n="a">etasminn antare prāptaḥ</seg> <seg type="pāda" n="b">saha kṛṣṇena nāradaḥ</seg> </l>
<l><seg type="pāda" n="c">antaḥpuravarāṃ devīṃ</seg> <seg type="pāda" n="d">rukmiṇīṃ prāha harṣitaḥ</seg> //</l>
</lg>

<milestone unit="speaker" n="śrīkṛṣṇa uvāca"/>

<lg xml:id="BrP_200.24">
<l><seg type="pāda" n="a">eṣa te tanayaḥ subhru</seg> <seg type="pāda" n="b">hatvā śambaram āgataḥ</seg> </l>
<l><seg type="pāda" n="c">hṛto yenābhavat pūrvaṃ</seg> <seg type="pāda" n="d">putras te sūtikāgṛhāt</seg> //</l>
</lg>

<lg xml:id="BrP_200.25">
<l><seg type="pāda" n="a">iyaṃ māyāvatī bhāryā</seg> <seg type="pāda" n="b">tanayasyāsya te satī</seg> </l>
<l><seg type="pāda" n="c">śambarasya na bhāryeyaṃ</seg> <seg type="pāda" n="d">śrūyatām atra kāraṇam</seg> //</l>
</lg>

<lg xml:id="BrP_200.26">
<l><seg type="pāda" n="a">manmathe tu gate nāśaṃ</seg> <seg type="pāda" n="b">tadudbhavaparāyaṇā</seg> </l>
<l><seg type="pāda" n="c">śambaraṃ mohayām āsa</seg> <seg type="pāda" n="d">māyārūpeṇa rukmiṇi</seg> //</l>
</lg>

<lg xml:id="BrP_200.27">
<l><seg type="pāda" n="a">vivāhādyupabhogeṣu</seg> <seg type="pāda" n="b">rūpaṃ māyāmayaṃ śubham</seg> </l>
<l><seg type="pāda" n="c">darśayām āsa daityasya</seg> <seg type="pāda" n="d">tasyeyaṃ madirekṣaṇā</seg> //</l>
</lg>

<lg xml:id="BrP_200.28">
<l><seg type="pāda" n="a">kāmo 'vatīrṇaḥ putras te</seg> <seg type="pāda" n="b">tasyeyaṃ dayitā ratiḥ</seg> </l>
<l><seg type="pāda" n="c">viśaṅkā nātra kartavyā</seg> <seg type="pāda" n="d">snuṣeyaṃ tava śobhanā</seg> //</l>
</lg>

<milestone unit="speaker" n="vyāsa uvāca"/>

<lg xml:id="BrP_200.29">
<l><seg type="pāda" n="a">tato harṣasamāviṣṭau</seg> <seg type="pāda" n="b">rukmiṇīkeśavau tadā</seg> </l>
<l><seg type="pāda" n="c">nagarī ca samastā sā</seg> <seg type="pāda" n="d">sādhu sādhv ity abhāṣata</seg> //</l>
</lg>

<lg xml:id="BrP_200.30">
<l><seg type="pāda" n="a">ciraṃ naṣṭena putreṇa</seg> <seg type="pāda" n="b">saṃgatāṃ prekṣya rukmiṇīm</seg> </l>
<l><seg type="pāda" n="c">avāpa vismayaṃ sarvo</seg> <seg type="pāda" n="d">dvāravatyāṃ janas tadā</seg> //</l>
</lg>

<milestone unit="speaker" n="vyāsa uvāca"/>

<lg xml:id="BrP_201.1">
<l><seg type="pāda" n="a">cārudeṣṇaṃ sudeṣṇaṃ ca</seg> <seg type="pāda" n="b">cārudehaṃ ca śobhanam</seg> </l>
<l><seg type="pāda" n="c">suṣeṇaṃ cāruguptaṃ ca</seg> <seg type="pāda" n="d">bhadracāruṃ tathāparam</seg> //</l>
</lg>

<lg xml:id="BrP_201.2">
<l><seg type="pāda" n="a">cāruvindaṃ sucāruṃ ca</seg> <seg type="pāda" n="b">cāruṃ ca balināṃ varam</seg> </l>
<l><seg type="pāda" n="c">rukmiṇy ajanayat putrān</seg> <seg type="pāda" n="d">kanyāṃ cārumatīṃ tathā</seg> //</l>
</lg>

<lg xml:id="BrP_201.3">
<l><seg type="pāda" n="a">anyāś ca bhāryāḥ kṛṣṇasya</seg> <seg type="pāda" n="b">babhūvuḥ sapta śobhanāḥ</seg> </l>
<l><seg type="pāda" n="c">kālindī mitravindā ca</seg> <seg type="pāda" n="d">satyā nāgnajitī tathā</seg> //</l>
</lg>

<lg xml:id="BrP_201.4">
<l><seg type="pāda" n="a">devī jāmbavatī cāpi</seg> <seg type="pāda" n="b">sadā tuṣṭā tu rohiṇī</seg> </l>
<l><seg type="pāda" n="c">madrarājasutā cānyā</seg> <seg type="pāda" n="d">suśīlā śīlamaṇḍalā</seg> //</l>
</lg>

<lg xml:id="BrP_201.5">
<l><seg type="pāda" n="a">sātrājitī satyabhāmā</seg> <seg type="pāda" n="b">lakṣmaṇā cāruhāsinī</seg> </l>
<l><seg type="pāda" n="c">ṣoḍaśātra sahasrāṇi</seg> <seg type="pāda" n="d">strīṇām anyāni cakriṇaḥ</seg> //</l>
</lg>

<lg xml:id="BrP_201.6">
<l><seg type="pāda" n="a">pradyumno 'pi mahāvīryo</seg> <seg type="pāda" n="b">rukmiṇas tanayāṃ śubhām</seg> </l>
<l><seg type="pāda" n="c">svayaṃvarasthāṃ jagrāha</seg> <seg type="pāda" n="d">sāpi taṃ tanayaṃ hareḥ</seg> //</l>
</lg>

<lg xml:id="BrP_201.7">
<l><seg type="pāda" n="a">tasyām asyābhavat putro</seg> <seg type="pāda" n="b">mahābalaparākramaḥ</seg> </l>
<l><seg type="pāda" n="c">aniruddho raṇe ruddho</seg> <seg type="pāda" n="d">vīryodadhir ariṃdamaḥ</seg> //</l>
</lg>

<lg xml:id="BrP_201.8">
<l><seg type="pāda" n="a">tasyāpi rukmiṇaḥ pautrīṃ</seg> <seg type="pāda" n="b">varayām āsa keśavaḥ</seg> </l>
<l><seg type="pāda" n="c">dauhitrāya dadau rukmī</seg> <seg type="pāda" n="d">spardhayann api śauriṇā</seg> //</l>
</lg>

<lg xml:id="BrP_201.9">
<l><seg type="pāda" n="a">tasyā vivāhe rāmādyā</seg> <seg type="pāda" n="b">yādavā hariṇā saha</seg> </l>
<l><seg type="pāda" n="c">rukmiṇo nagaraṃ jagmur</seg> <seg type="pāda" n="d">nāmnā bhojakaṭaṃ dvijāḥ</seg> //</l>
</lg>

<lg xml:id="BrP_201.10">
<l><seg type="pāda" n="a">vivāhe tatra nirvṛtte</seg> <seg type="pāda" n="b">prādyumneḥ sumahātmanaḥ</seg> </l>
<l><seg type="pāda" n="c">kaliṅgarājapramukhā</seg> <seg type="pāda" n="d">rukmiṇaṃ vākyam abruvan</seg> //</l>
</lg>

<milestone unit="speaker" n="kaliṅgādaya ūcuḥ"/>

<lg xml:id="BrP_201.11">
<l><seg type="pāda" n="a">anakṣajño halī dyūte</seg> <seg type="pāda" n="b">tathāsya vyasanaṃ mahat</seg> </l>
<l><seg type="pāda" n="c">tan nayāmo balaṃ tasmād</seg> <seg type="pāda" n="d">dyūtenaiva mahādyute</seg> //</l>
</lg>

<milestone unit="speaker" n="vyāsa uvāca"/>

<lg xml:id="BrP_201.12">
<l><seg type="pāda" n="a">tatheti tān āha nṛpān</seg> <seg type="pāda" n="b">rukmī balasamanvitaḥ</seg> </l>
<l><seg type="pāda" n="c">sabhāyāṃ saha rāmeṇa</seg> <seg type="pāda" n="d">cakre dyūtaṃ ca vai tadā</seg> //</l>
</lg>

<lg xml:id="BrP_201.13">
<l><seg type="pāda" n="a">sahasram ekaṃ niṣkāṇāṃ</seg> <seg type="pāda" n="b">rukmiṇā vijito balaḥ</seg> </l>
<l><seg type="pāda" n="c">dvitīye divase cānyat</seg> <seg type="pāda" n="d">sahasraṃ rukmiṇā jitaḥ</seg> //</l>
</lg>

<lg xml:id="BrP_201.14">
<l><seg type="pāda" n="a">tato daśa sahasrāṇi</seg> <seg type="pāda" n="b">niṣkāṇāṃ paṇam ādade</seg> </l>
<l><seg type="pāda" n="c">balabhadraprapannāni</seg> <seg type="pāda" n="d">rukmī dyūtavidāṃ varaḥ</seg> //</l>
</lg>

<lg xml:id="BrP_201.15">
<l><seg type="pāda" n="a">tato jahāsātha balaṃ</seg> <seg type="pāda" n="b">kaliṅgādhipatir dvijāḥ</seg> </l>
<l><seg type="pāda" n="c">dantān vidarśayan mūḍho</seg> <seg type="pāda" n="d">rukmī cāha madoddhataḥ</seg> //</l>
</lg>

<milestone unit="speaker" n="rukmy uvāca"/>

<lg xml:id="BrP_201.16">
<l><seg type="pāda" n="a">avidyo 'yaṃ mahādyūte</seg> <seg type="pāda" n="b">balabhadraḥ parājitaḥ</seg> </l>
<l><seg type="pāda" n="c">mṛṣaivākṣāvalepatvād</seg> <seg type="pāda" n="d">yo 'yaṃ mene 'kṣakovidam</seg> //</l>
</lg>

<lg xml:id="BrP_201.17">
<l><seg type="pāda" n="a">dṛṣṭvā kaliṅgarājaṃ tu</seg> <seg type="pāda" n="b">prakāśadaśanānanam</seg> </l>
<l><seg type="pāda" n="c">rukmiṇaṃ cāpi durvākyaṃ</seg> <seg type="pāda" n="d">kopaṃ cakre halāyudhaḥ</seg> //</l>
</lg>

<milestone unit="speaker" n="vyāsa uvāca"/>

<lg xml:id="BrP_201.18">
<l><seg type="pāda" n="a">tataḥ kopaparītātmā</seg> <seg type="pāda" n="b">niṣkakoṭiṃ halāyudhaḥ</seg> </l>
<l><seg type="pāda" n="c">glahaṃ jagrāha rukmī ca</seg> <seg type="pāda" n="d">tatas tv akṣān apātayat</seg> //</l>
</lg>

<lg xml:id="BrP_201.19">
<l><seg type="pāda" n="a">ajayad baladevo 'tha</seg> <seg type="pāda" n="b">prāhoccais taṃ jitaṃ mayā</seg> </l>
<l><seg type="pāda" n="c">mameti rukmī prāhoccair</seg> <seg type="pāda" n="d">alīkoktair alaṃ balam</seg> //</l>
</lg>

<lg xml:id="BrP_201.20">
<l><seg type="pāda" n="a">tvayokto 'yaṃ glahaḥ satyaṃ</seg> <seg type="pāda" n="b">na mamaiṣo 'numoditaḥ</seg> </l>
<l><seg type="pāda" n="c">evaṃ tvayā ced vijitaṃ</seg> <seg type="pāda" n="d">na mayā vijitaṃ katham</seg> //</l>
</lg>

<lg xml:id="BrP_201.21">
<l><seg type="pāda" n="a">tato 'ntarikṣe vāg uccaiḥ</seg> <seg type="pāda" n="b">prāha gambhīranādinī</seg> </l>
<l><seg type="pāda" n="c">baladevasya taṃ kopaṃ</seg> <seg type="pāda" n="d">vardhayantī mahātmanaḥ</seg> //</l>
</lg>

<milestone unit="speaker" n="ākāśavāg uvāca"/>

<lg xml:id="BrP_201.22">
<l><seg type="pāda" n="a">jitaṃ tu baladevena</seg> <seg type="pāda" n="b">rukmiṇā bhāṣitaṃ mṛṣā</seg> </l>
<l><seg type="pāda" n="c">anuktvā vacanaṃ kiṃcit</seg> <seg type="pāda" n="d">kṛtaṃ bhavati karmaṇā</seg> //</l>
</lg>

<milestone unit="speaker" n="vyāsa uvāca"/>

<lg xml:id="BrP_201.23">
<l><seg type="pāda" n="a">tato balaḥ samutthāya</seg> <seg type="pāda" n="b">krodhasaṃraktalocanaḥ</seg> </l>
<l><seg type="pāda" n="c">jaghānāṣṭāpadenaiva</seg> <seg type="pāda" n="d">rukmiṇaṃ sa mahābalaḥ</seg> //</l>
</lg>

<lg xml:id="BrP_201.24">
<l><seg type="pāda" n="a">kaliṅgarājaṃ cādāya</seg> <seg type="pāda" n="b">visphurantaṃ balād balaḥ</seg> </l>
<l><seg type="pāda" n="c">babhañja dantān kupito</seg> <seg type="pāda" n="d">yaiḥ prakāśaṃ jahāsa saḥ</seg> //</l>
</lg>

<lg xml:id="BrP_201.25">
<l><seg type="pāda" n="a">ākṛṣya ca mahāstambhaṃ</seg> <seg type="pāda" n="b">jātarūpamayaṃ balaḥ</seg> </l>
<l><seg type="pāda" n="c">jaghāna ye tatpakṣās tān</seg> <seg type="pāda" n="d">bhūbhṛtaḥ kupito balaḥ</seg> //</l>
</lg>

<lg xml:id="BrP_201.26">
<l><seg type="pāda" n="a">tato hāhākṛtaṃ sarvaṃ</seg> <seg type="pāda" n="b">palāyanaparaṃ dvijāḥ</seg> </l>
<l><seg type="pāda" n="c">tad rājamaṇḍalaṃ sarvaṃ</seg> <seg type="pāda" n="d">babhūva kupite bale</seg> //</l>
</lg>

<lg xml:id="BrP_201.27">
<l><seg type="pāda" n="a">balena nihataṃ śrutvā</seg> <seg type="pāda" n="b">rukmiṇaṃ madhusūdanaḥ</seg> </l>
<l><seg type="pāda" n="c">novāca vacanaṃ kiṃcid</seg> <seg type="pāda" n="d">rukmiṇībalayor bhayāt</seg> //</l>
</lg>

<lg xml:id="BrP_201.28">
<l><seg type="pāda" n="a">tato 'niruddham ādāya</seg> <seg type="pāda" n="b">kṛtodvāhaṃ dvijottamāḥ</seg> </l>
<l><seg type="pāda" n="c">dvārakām ājagāmātha</seg> <seg type="pāda" n="d">yaducakraṃ sakeśavam</seg> //</l>
</lg>

<milestone unit="speaker" n="vyāsa uvāca"/>

<lg xml:id="BrP_202.1">
<l><seg type="pāda" n="a">dvāravatyāṃ tataḥ śauriṃ</seg> <seg type="pāda" n="b">śakras tribhuvaneśvaraḥ</seg> </l>
<l><seg type="pāda" n="c">ājagāmātha munayo</seg> <seg type="pāda" n="d">mattairāvatapṛṣṭhagaḥ</seg> //</l>
</lg>

<lg xml:id="BrP_202.2">
<l><seg type="pāda" n="a">praviśya dvārakāṃ so 'tha</seg> <seg type="pāda" n="b">samīpe ca hares tadā</seg> </l>
<l><seg type="pāda" n="c">kathayām āsa daityasya</seg> <seg type="pāda" n="d">narakasya viceṣṭitam</seg> //</l>
</lg>

<milestone unit="speaker" n="indra uvāca"/>

<lg xml:id="BrP_202.3">
<l><seg type="pāda" n="a">tvayā nāthena devānāṃ</seg> <seg type="pāda" n="b">manuṣyatve 'pi tiṣṭhatā</seg> </l>
<l><seg type="pāda" n="c">praśamaṃ sarvaduḥkhāni</seg> <seg type="pāda" n="d">nītāni madhusūdana</seg> //</l>
</lg>

<lg xml:id="BrP_202.4">
<l><seg type="pāda" n="a">tapasvijanarakṣāyai</seg> <seg type="pāda" n="b">so 'riṣṭo dhenukas tathā</seg> </l>
<l><seg type="pāda" n="c">pralambādyās tathā keśī</seg> <seg type="pāda" n="d">te sarve nihatās tvayā</seg> //</l>
</lg>

<lg xml:id="BrP_202.5">
<l><seg type="pāda" n="a">kaṃsaḥ kuvalayāpīḍaḥ</seg> <seg type="pāda" n="b">pūtanā bālaghātinī</seg> </l>
<l><seg type="pāda" n="c">nāśaṃ nītās tvayā sarve</seg> <seg type="pāda" n="d">ye 'nye jagadupadravāḥ</seg> //</l>
</lg>

<lg xml:id="BrP_202.6">
<l><seg type="pāda" n="a">yuṣmaddordaṇḍasaṃbuddhi</seg><seg type="pāda" n="b">paritrāte jagattraye</seg> </l>
<l><seg type="pāda" n="c">yajñe yajñahaviḥ prāśya</seg> <seg type="pāda" n="d">tṛptiṃ yānti divaukasaḥ</seg> //</l>
</lg>

<lg xml:id="BrP_202.7">
<l><seg type="pāda" n="a">so 'haṃ sāṃpratam āyāto</seg> <seg type="pāda" n="b">yannimittaṃ janārdana</seg> </l>
<l><seg type="pāda" n="c">tac chrutvā tatpratīkāra</seg><seg type="pāda" n="d">prayatnaṃ kartum arhasi</seg> //</l>
</lg>

<lg xml:id="BrP_202.8">
<l><seg type="pāda" n="a">bhaumo 'yaṃ narako nāma</seg> <seg type="pāda" n="b">prāgjyotiṣapureśvaraḥ</seg> </l>
<l><seg type="pāda" n="c">karoti sarvabhūtānām</seg> <seg type="pāda" n="d">apaghātam ariṃdama</seg> //</l>
</lg>

<lg xml:id="BrP_202.9">
<l><seg type="pāda" n="a">devasiddhasurādīnāṃ</seg> <seg type="pāda" n="b">nṛpāṇāṃ ca janārdana</seg> </l>
<l><seg type="pāda" n="c">hatvā tu so 'suraḥ kanyā</seg> <seg type="pāda" n="d">rurodha nijamandire</seg> //</l>
</lg>

<lg xml:id="BrP_202.10">
<l><seg type="pāda" n="a">chattraṃ yat salilasrāvi</seg> <seg type="pāda" n="b">taj jahāra pracetasaḥ</seg> </l>
<l><seg type="pāda" n="c">mandarasya tathā śṛṅgaṃ</seg> <seg type="pāda" n="d">hṛtavān maṇiparvatam</seg> //</l>
</lg>

<lg xml:id="BrP_202.11">
<l><seg type="pāda" n="a">amṛtasrāviṇī divye</seg> <seg type="pāda" n="b">mātur me 'mṛtakuṇḍale</seg> </l>
<l><seg type="pāda" n="c">jahāra so 'suro 'dityā</seg> <seg type="pāda" n="d">vāñchaty airāvataṃ dvipam</seg> //</l>
</lg>

<lg xml:id="BrP_202.12">
<l><seg type="pāda" n="a">durnītam etad govinda</seg> <seg type="pāda" n="b">mayā tasya tavoditam</seg> </l>
<l><seg type="pāda" n="c">yad atra pratikartavyaṃ</seg> <seg type="pāda" n="d">tat svayaṃ parimṛśyatām</seg> //</l>
</lg>

<milestone unit="speaker" n="vyāsa uvāca"/>

<lg xml:id="BrP_202.13">
<l><seg type="pāda" n="a">iti śrutvā smitaṃ kṛtvā</seg> <seg type="pāda" n="b">bhagavān devakīsutaḥ</seg> </l>
<l><seg type="pāda" n="c">gṛhītvā vāsavaṃ haste</seg> <seg type="pāda" n="d">samuttasthau varāsanāt</seg> //</l>
</lg>

<lg xml:id="BrP_202.14">
<l><seg type="pāda" n="a">saṃcintitam upāruhya</seg> <seg type="pāda" n="b">garuḍaṃ gaganecaram</seg> </l>
<l><seg type="pāda" n="c">satyabhāmāṃ samāropya</seg> <seg type="pāda" n="d">yayau prāgjyotiṣaṃ puram</seg> //</l>
</lg>

<lg xml:id="BrP_202.15">
<l><seg type="pāda" n="a">āruhyairāvataṃ nāgaṃ</seg> <seg type="pāda" n="b">śakro 'pi tridaśālayam</seg> </l>
<l><seg type="pāda" n="c">tato jagāma sumanāḥ</seg> <seg type="pāda" n="d">paśyatāṃ dvārakaukasām</seg> //</l>
</lg>

<lg xml:id="BrP_202.16">
<l><seg type="pāda" n="a">prāgjyotiṣapurasyāsya</seg> <seg type="pāda" n="b">samantāc chatayojanam</seg> </l>
<l><seg type="pāda" n="c">ācitaṃ bhairavaiḥ pāśaiḥ</seg> <seg type="pāda" n="d">parasainyanivāraṇe</seg> //</l>
</lg>

<lg xml:id="BrP_202.17">
<l><seg type="pāda" n="a">tāṃś ciccheda hariḥ pāśān</seg> <seg type="pāda" n="b">kṣiptvā cakraṃ sudarśanam</seg> </l>
<l><seg type="pāda" n="c">tato muraḥ samuttasthau</seg> <seg type="pāda" n="d">taṃ jaghāna ca keśavaḥ</seg> //</l>
</lg>

<lg xml:id="BrP_202.18">
<l><seg type="pāda" n="a">muros tu tanayān sapta</seg> <seg type="pāda" n="b">sahasrās tāṃs tato hariḥ</seg> </l>
<l><seg type="pāda" n="c">cakradhārāgninirdagdhāṃś</seg> <seg type="pāda" n="d">cakāra śalabhān iva</seg> //</l>
</lg>

<lg xml:id="BrP_202.19">
<l><seg type="pāda" n="a">hatvā muraṃ hayagrīvaṃ</seg> <seg type="pāda" n="b">tathā pañcajanaṃ dvijāḥ</seg> </l>
<l><seg type="pāda" n="c">prāgjyotiṣapuraṃ dhīmāṃs</seg> <seg type="pāda" n="d">tvarāvān samupādravat</seg> //</l>
</lg>

<lg xml:id="BrP_202.20">
<l><seg type="pāda" n="a">narakenāsya tatrābhūn</seg> <seg type="pāda" n="b">mahāsainyena saṃyugaḥ</seg> </l>
<l><seg type="pāda" n="c">kṛṣṇasya yatra govindo</seg> <seg type="pāda" n="d">jaghne daityān sahasraśaḥ</seg> //</l>
</lg>

<lg xml:id="BrP_202.21">
<l><seg type="pāda" n="a">śastrāstravarṣaṃ muñcantaṃ</seg> <seg type="pāda" n="b">sa bhaumaṃ narakaṃ balī</seg> </l>
<l><seg type="pāda" n="c">kṣiptvā cakraṃ dvidhā cakre</seg> <seg type="pāda" n="d">cakrī daiteyacakrahā</seg> //</l>
</lg>

<lg xml:id="BrP_202.22">
<l><seg type="pāda" n="a">hate tu narake bhūmir</seg> <seg type="pāda" n="b">gṛhītvāditikuṇḍale</seg> </l>
<l><seg type="pāda" n="c">upatasthe jagannāthaṃ</seg> <seg type="pāda" n="d">vākyaṃ cedam athābravīt</seg> //</l>
</lg>

<milestone unit="speaker" n="dharaṇy uvāca"/>

<lg xml:id="BrP_202.23">
<l><seg type="pāda" n="a">yadāham uddhṛtā nātha</seg> <seg type="pāda" n="b">tvayā śūkaramūrtinā</seg> </l>
<l><seg type="pāda" n="c">tvatsaṃsparśabhavaḥ putras</seg> <seg type="pāda" n="d">tadāyaṃ mayy ajāyata</seg> //</l>
</lg>

<lg xml:id="BrP_202.24">
<l><seg type="pāda" n="a">so 'yaṃ tvayaiva datto me</seg> <seg type="pāda" n="b">tvayaiva vinipātitaḥ</seg> </l>
<l><seg type="pāda" n="c">gṛhāṇa kuṇḍale ceme</seg> <seg type="pāda" n="d">pālayāsya ca saṃtatim</seg> //</l>
</lg>

<lg xml:id="BrP_202.25">
<l><seg type="pāda" n="a">bhārāvataraṇārthāya</seg> <seg type="pāda" n="b">mamaiva bhagavān imam</seg> </l>
<l><seg type="pāda" n="c">aṃśena lokam āyātaḥ</seg> <seg type="pāda" n="d">prasādasumukha prabho</seg> //</l>
</lg>

<lg xml:id="BrP_202.26">
<l><seg type="pāda" n="a">tvaṃ kartā ca vikartā ca</seg> <seg type="pāda" n="b">saṃhartā prabhavo 'vyayaḥ</seg> </l>
<l><seg type="pāda" n="c">jagatsvarūpo yaś ca tvaṃ</seg> <seg type="pāda" n="d">stūyase 'cyuta kiṃ mayā</seg> //</l>
</lg>

<lg xml:id="BrP_202.27">
<l><seg type="pāda" n="a">vyāpī vyāpyaḥ kriyā kartā</seg> <seg type="pāda" n="b">kāryaṃ ca bhagavān sadā</seg> </l>
<l><seg type="pāda" n="c">sarvabhūtātmabhūtātmā</seg> <seg type="pāda" n="d">stūyase 'cyuta kiṃ mayā</seg> //</l>
</lg>

<lg xml:id="BrP_202.28">
<l><seg type="pāda" n="a">paramātmā tvam ātmā ca</seg> <seg type="pāda" n="b">bhūtātmā cāvyayo bhavān</seg> </l>
<l><seg type="pāda" n="c">yadā tadā stutir nāsti</seg> <seg type="pāda" n="d">kimarthaṃ te pravartatām</seg> //</l>
</lg>

<lg xml:id="BrP_202.29">
<l><seg type="pāda" n="a">prasīda sarvabhūtātman</seg> <seg type="pāda" n="b">narakena kṛtaṃ ca yat</seg> </l>
<l><seg type="pāda" n="c">tat kṣamyatām adoṣāya</seg> <seg type="pāda" n="d">matsutaḥ sa nipātitaḥ</seg> //</l>
</lg>

<milestone unit="speaker" n="vyāsa uvāca"/>

<lg xml:id="BrP_202.30">
<l><seg type="pāda" n="a">tatheti coktvā dharaṇīṃ</seg> <seg type="pāda" n="b">bhagavān bhūtabhāvanaḥ</seg> </l>
<l><seg type="pāda" n="c">ratnāni narakāvāsāj</seg> <seg type="pāda" n="d">jagrāha munisattamāḥ</seg> //</l>
</lg>

<lg xml:id="BrP_202.31">
<l><seg type="pāda" n="a">kanyāpure sa kanyānāṃ</seg> <seg type="pāda" n="b">ṣoḍaśātulavikramaḥ</seg> </l>
<l><seg type="pāda" n="c">śatādhikāni dadṛśe</seg> <seg type="pāda" n="d">sahasrāṇi dvijottamāḥ</seg> //</l>
</lg>

<lg xml:id="BrP_202.32">
<l><seg type="pāda" n="a">caturdaṃṣṭrān gajāṃś cogrān</seg> <seg type="pāda" n="b">ṣaṭ sahasrāṇi dṛṣṭavān</seg> </l>
<l><seg type="pāda" n="c">kāmbojānāṃ tathāśvānāṃ</seg> <seg type="pāda" n="d">niyutāny ekaviṃśatim</seg> //</l>
</lg>

<lg xml:id="BrP_202.33">
<l><seg type="pāda" n="a">kanyās tāś ca tathā nāgāṃs</seg> <seg type="pāda" n="b">tān aśvān dvārakāṃ purīm</seg> </l>
<l><seg type="pāda" n="c">prāpayām āsa govindaḥ</seg> <seg type="pāda" n="d">sadyo narakakiṃkaraiḥ</seg> //</l>
</lg>

<lg xml:id="BrP_202.34">
<l><seg type="pāda" n="a">dadṛśe vāruṇaṃ chattraṃ</seg> <seg type="pāda" n="b">tathaiva maṇiparvatam</seg> </l>
<l><seg type="pāda" n="c">āropayām āsa harir</seg> <seg type="pāda" n="d">garuḍe patageśvare</seg> //</l>
</lg>

<lg xml:id="BrP_202.35">
<l><seg type="pāda" n="a">āruhya ca svayaṃ kṛṣṇaḥ</seg> <seg type="pāda" n="b">satyabhāmāsahāyavān</seg> </l>
<l><seg type="pāda" n="c">adityāḥ kuṇḍale dātuṃ</seg> <seg type="pāda" n="d">jagāma tridaśālayam</seg> //</l>
</lg>

<milestone unit="speaker" n="vyāsa uvāca"/>

<lg xml:id="BrP_203.1">
<l><seg type="pāda" n="a">garuḍo vāruṇaṃ chattraṃ</seg> <seg type="pāda" n="b">tathaiva maṇiparvatam</seg> </l>
<l><seg type="pāda" n="c">sabhāryaṃ ca hṛṣīkeśaṃ</seg> <seg type="pāda" n="d">līlayaiva vahan yayau</seg> //</l>
</lg>

<lg xml:id="BrP_203.2">
<l><seg type="pāda" n="a">tataḥ śaṅkham upādhmāya</seg> <seg type="pāda" n="b">svargadvāraṃ gato hariḥ</seg> </l>
<l><seg type="pāda" n="c">upatasthus tato devāḥ</seg> <seg type="pāda" n="d">sārghapātrā janārdanam</seg> //</l>
</lg>

<lg xml:id="BrP_203.3">
<l><seg type="pāda" n="a">sa devair arcitaḥ kṛṣṇo</seg> <seg type="pāda" n="b">devamātur niveśanam</seg> </l>
<l><seg type="pāda" n="c">sitābhraśikharākāraṃ</seg> <seg type="pāda" n="d">praviśya dadṛśe 'ditim</seg> //</l>
</lg>

<lg xml:id="BrP_203.4">
<l><seg type="pāda" n="a">sa tāṃ praṇamya śakreṇa</seg> <seg type="pāda" n="b">sahitaḥ kuṇḍalottame</seg> </l>
<l><seg type="pāda" n="c">dadau narakanāśaṃ ca</seg> <seg type="pāda" n="d">śaśaṃsāsyai janārdanaḥ</seg> //</l>
</lg>

<lg xml:id="BrP_203.5">
<l><seg type="pāda" n="a">tataḥ prītā jaganmātā</seg> <seg type="pāda" n="b">dhātāraṃ jagatāṃ harim</seg> </l>
<l><seg type="pāda" n="c">tuṣṭāvāditir avyagraṃ</seg> <seg type="pāda" n="d">kṛtvā tatpravaṇaṃ manaḥ</seg> //</l>
</lg>

<milestone unit="speaker" n="aditir uvāca"/>

<lg xml:id="BrP_203.6">
<l><seg type="pāda" n="a">namas te puṇḍarīkākṣa</seg> <seg type="pāda" n="b">bhaktānām abhayaṃkara</seg> </l>
<l><seg type="pāda" n="c">sanātanātman bhūtātman</seg> <seg type="pāda" n="d">sarvātman bhūtabhāvana</seg> //</l>
</lg>

<lg xml:id="BrP_203.7">
<l><seg type="pāda" n="a">praṇetar manaso buddher</seg> <seg type="pāda" n="b">indriyāṇāṃ guṇātmaka</seg> </l>
<l><seg type="pāda" n="c">sitadīrghādiniḥśeṣa</seg><seg type="pāda" n="d">kalpanāparivarjita</seg> //</l>
</lg>

<lg xml:id="BrP_203.8">
<l><seg type="pāda" n="a">janmādibhir asaṃspṛṣṭa</seg><seg type="pāda" n="b">svapnādivārivarjitaḥ</seg> </l>
<l><seg type="pāda" n="c">saṃdhyā rātrir ahar bhūmir</seg> <seg type="pāda" n="d">gaganaṃ vāyur ambu ca</seg> //</l>
</lg>

<lg xml:id="BrP_203.9">
<l><seg type="pāda" n="a">hutāśano mano buddhir</seg> <seg type="pāda" n="b">bhūtādis tvaṃ tathācyuta</seg> </l>
<l><seg type="pāda" n="c">sṛṣṭisthitivināśānāṃ</seg> <seg type="pāda" n="d">kartā kartṛpatir bhavān</seg> //</l>
</lg>

<lg xml:id="BrP_203.10">
<l><seg type="pāda" n="a">brahmaviṣṇuśivākhyābhir</seg> <seg type="pāda" n="b">ātmamūrtibhir īśvaraḥ</seg> </l>
<l><seg type="pāda" n="c">māyābhir etad vyāptaṃ te</seg> <seg type="pāda" n="d">jagat sthāvarajaṅgamam</seg> //</l>
</lg>

<lg xml:id="BrP_203.11">
<l><seg type="pāda" n="a">anātmany ātmavijñānaṃ</seg> <seg type="pāda" n="b">sā te māyā janārdana</seg> </l>
<l><seg type="pāda" n="c">ahaṃ mameti bhāvo 'tra</seg> <seg type="pāda" n="d">yayā samupajāyate</seg> //</l>
</lg>

<lg xml:id="BrP_203.12">
<l><seg type="pāda" n="a">saṃsāramadhye māyāyās</seg> <seg type="pāda" n="b">tavaitan nātha ceṣṭitam</seg> </l>
<l><seg type="pāda" n="c">yaiḥ svadharmaparair nātha</seg> <seg type="pāda" n="d">narair ārādhito bhavān</seg> //</l>
</lg>

<lg xml:id="BrP_203.13">
<l><seg type="pāda" n="a">te taranty akhilām etāṃ</seg> <seg type="pāda" n="b">māyām ātmavimuktaye</seg> </l>
<l><seg type="pāda" n="c">brahmādyāḥ sakalā devā</seg> <seg type="pāda" n="d">manuṣyāḥ paśavas tathā</seg> //</l>
</lg>

<lg xml:id="BrP_203.14">
<l><seg type="pāda" n="a">viṣṇumāyāmahāvarte</seg> <seg type="pāda" n="b">mohāndhatamasāvṛtāḥ</seg> </l>
<l><seg type="pāda" n="c">ārādhya tvām abhīpsante</seg> <seg type="pāda" n="d">kāmān ātmabhavakṣaye</seg> //</l>
</lg>

<lg xml:id="BrP_203.15">
<l><seg type="pāda" n="a">pade te puruṣā baddhā</seg> <seg type="pāda" n="b">māyayā bhagavaṃs tava</seg> </l>
<l><seg type="pāda" n="c">mayā tvaṃ putrakāminyā</seg> <seg type="pāda" n="d">vairipakṣakṣayāya ca</seg> //</l>
</lg>

<lg xml:id="BrP_203.16">
<l><seg type="pāda" n="a">ārādhito na mokṣāya</seg> <seg type="pāda" n="b">māyāvilasitaṃ hi tat</seg> </l>
<l><seg type="pāda" n="c">kaupīnācchādanaprāyā</seg> <seg type="pāda" n="d">vāñchā kalpadrumād api</seg> //</l>
</lg>

<lg xml:id="BrP_203.17">
<l><seg type="pāda" n="a">jāyate yad apuṇyānāṃ</seg> <seg type="pāda" n="b">so 'parādhaḥ svadoṣajaḥ</seg> </l>
<l><seg type="pāda" n="c">tat prasīdākhilajagan</seg><seg type="pāda" n="d">māyāmohakarāvyaya</seg> //</l>
</lg>

<lg xml:id="BrP_203.18">
<l><seg type="pāda" n="a">ajñānaṃ jñānasadbhāva</seg> <seg type="pāda" n="b">bhūtabhūteśa nāśaya</seg> </l>
<l><seg type="pāda" n="c">namas te cakrahastāya</seg> <seg type="pāda" n="d">śārṅgahastāya te namaḥ</seg> //</l>
</lg>

<lg xml:id="BrP_203.19">
<l><seg type="pāda" n="a">gadāhastāya te viṣṇo</seg> <seg type="pāda" n="b">śaṅkhahastāya te namaḥ</seg> </l>
<l><seg type="pāda" n="c">etat paśyāmi te rūpaṃ</seg> <seg type="pāda" n="d">sthūlacihnopaśobhitam</seg> </l>
<l><seg type="pāda" n="e">na jānāmi paraṃ yat te</seg> <seg type="pāda" n="f">prasīda parameśvara</seg> //</l>
</lg>

<milestone unit="speaker" n="vyāsa uvāca"/>

<lg xml:id="BrP_203.20">
<l><seg type="pāda" n="a">adityaivaṃ stuto viṣṇuḥ</seg> <seg type="pāda" n="b">prahasyāha surāraṇim</seg> //</l>
</lg>

<milestone unit="speaker" n="śrīkṛṣṇa uvāca"/>

<lg xml:id="BrP_203.21">
<l><seg type="pāda" n="a">mātā devi tvam asmākaṃ</seg> <seg type="pāda" n="b">prasīda varadā bhava</seg> //</l>
</lg>

<milestone unit="speaker" n="aditir uvāca"/>

<lg xml:id="BrP_203.22">
<l><seg type="pāda" n="a">evam astu yathecchā te</seg> <seg type="pāda" n="b">tvam aśeṣasurāsuraiḥ</seg> </l>
<l><seg type="pāda" n="c">ajeyaḥ puruṣavyāghra</seg> <seg type="pāda" n="d">martyaloke bhaviṣyasi</seg> //</l>
</lg>

<milestone unit="speaker" n="vyāsa uvāca"/>

<lg xml:id="BrP_203.23">
<l><seg type="pāda" n="a">tato 'nantaram evāsya</seg> <seg type="pāda" n="b">śakrāṇīsahitāṃ ditim</seg> </l>
<l><seg type="pāda" n="c">satyabhāmā praṇamyāha</seg> <seg type="pāda" n="d">prasīdeti punaḥ punaḥ</seg> //</l>
</lg>

<milestone unit="speaker" n="aditir uvāca"/>

<lg xml:id="BrP_203.24">
<l><seg type="pāda" n="a">matprasādān na te subhru</seg> <seg type="pāda" n="b">jarā vairūpyam eva ca</seg> </l>
<l><seg type="pāda" n="c">bhaviṣyaty anavadyāṅgi</seg> <seg type="pāda" n="d">sarvakāmā bhaviṣyasi</seg> //</l>
</lg>

<milestone unit="speaker" n="vyāsa uvāca"/>

<lg xml:id="BrP_203.25">
<l><seg type="pāda" n="a">adityā tu kṛtānujño</seg> <seg type="pāda" n="b">devarājo janārdanam</seg> </l>
<l><seg type="pāda" n="c">yathāvat pūjayām āsa</seg> <seg type="pāda" n="d">bahumānapuraḥsaram</seg> //</l>
</lg>

<lg xml:id="BrP_203.26">
<l><seg type="pāda" n="a">tato dadarśa kṛṣṇo 'pi</seg> <seg type="pāda" n="b">satyabhāmāsahāyavān</seg> </l>
<l><seg type="pāda" n="c">devodyānāni sarvāṇi</seg> <seg type="pāda" n="d">nandanādīni sattamāḥ</seg> //</l>
</lg>

<lg xml:id="BrP_203.27">
<l><seg type="pāda" n="a">dadarśa ca sugandhāḍhyaṃ</seg> <seg type="pāda" n="b">mañjarīpuñjadhāriṇam</seg> </l>
<l><seg type="pāda" n="c">śaityāhlādakaraṃ divyaṃ</seg> <seg type="pāda" n="d">tāmrapallavaśobhitam</seg> //</l>
</lg>

<lg xml:id="BrP_203.28">
<l><seg type="pāda" n="a">mathyamāne 'mṛte jātaṃ</seg> <seg type="pāda" n="b">jātarūpasamaprabham</seg> </l>
<l><seg type="pāda" n="c">pārijātaṃ jagannāthaḥ</seg> <seg type="pāda" n="d">keśavaḥ keśisūdanaḥ</seg> </l>
<l><seg type="pāda" n="e">taṃ dṛṣṭvā prāha govindaṃ</seg> <seg type="pāda" n="f">satyabhāmā dvijottamāḥ</seg> //</l>
</lg>

<milestone unit="speaker" n="satyabhāmovāca"/>

<lg xml:id="BrP_203.29">
<l><seg type="pāda" n="a">kasmān na dvārakām eṣa</seg> <seg type="pāda" n="b">nīyate kṛṣṇa pādapaḥ</seg> </l>
<l><seg type="pāda" n="c">yadi te tad vacaḥ satyaṃ</seg> <seg type="pāda" n="d">satyātyarthaṃ priyeti me</seg> //</l>
</lg>

<lg xml:id="BrP_203.30">
<l><seg type="pāda" n="a">madgṛhe niṣkuṭārthāya</seg> <seg type="pāda" n="b">tad ayaṃ nīyatāṃ taruḥ</seg> </l>
<l><seg type="pāda" n="c">na me jāmbavatī tādṛg</seg> <seg type="pāda" n="d">abhīṣṭā na ca rukmiṇī</seg> //</l>
</lg>

<lg xml:id="BrP_203.31">
<l><seg type="pāda" n="a">satye yathā tvam ity uktaṃ</seg> <seg type="pāda" n="b">tvayā kṛṣṇāsakṛt priyam</seg> </l>
<l><seg type="pāda" n="c">satyaṃ tad yadi govinda</seg> <seg type="pāda" n="d">nopacārakṛtaṃ vacaḥ</seg> //</l>
</lg>

<lg xml:id="BrP_203.32">
<l><seg type="pāda" n="a">tad astu pārijāto 'yaṃ</seg> <seg type="pāda" n="b">mama gehavibhūṣaṇam</seg> </l>
<l><seg type="pāda" n="c">bibhratī pārijātasya</seg> <seg type="pāda" n="d">keśapāśena mañjarīm</seg> </l>
<l><seg type="pāda" n="e">sapatnīnām ahaṃ madhye</seg> <seg type="pāda" n="f">śobheyam iti kāmaye</seg> //</l>
</lg>

<milestone unit="speaker" n="vyāsa uvāca"/>

<lg xml:id="BrP_203.33">
<l><seg type="pāda" n="a">ity uktaḥ sa prahasyainaṃ</seg> <seg type="pāda" n="b">pārijātaṃ garutmati</seg> </l>
<l><seg type="pāda" n="c">āropayām āsa haris</seg> <seg type="pāda" n="d">tam ūcur vanarakṣiṇaḥ</seg> //</l>
</lg>

<milestone unit="speaker" n="vanapālā ūcuḥ"/>

<lg xml:id="BrP_203.34">
<l><seg type="pāda" n="a">bhoḥ śacī devarājasya</seg> <seg type="pāda" n="b">mahiṣī tatparigraham</seg> </l>
<l><seg type="pāda" n="c">pārijātaṃ na govinda</seg> <seg type="pāda" n="d">hartum arhasi pādapam</seg> //</l>
</lg>

<lg xml:id="BrP_203.35">
<l><seg type="pāda" n="a">śacīvibhūṣaṇārthāya</seg> <seg type="pāda" n="b">devair amṛtamanthane</seg> </l>
<l><seg type="pāda" n="c">utpādito 'yaṃ na kṣemī</seg> <seg type="pāda" n="d">gṛhītvainaṃ gamiṣyasi</seg> //</l>
</lg>

<lg xml:id="BrP_203.36">
<l><seg type="pāda" n="a">mauḍhyāt prārthayase kṣemī</seg> <seg type="pāda" n="b">gṛhītvainaṃ ca ko vrajet</seg> </l>
<l><seg type="pāda" n="c">avaśyam asya devendro</seg> <seg type="pāda" n="d">vikṛtiṃ kṛṣṇa yāsyati</seg> //</l>
</lg>

<lg xml:id="BrP_203.37">
<l><seg type="pāda" n="a">vajrodyatakaraṃ śakram</seg> <seg type="pāda" n="b">anuyāsyanti cāmarāḥ</seg> </l>
<l><seg type="pāda" n="c">tad alaṃ sakalair devair</seg> <seg type="pāda" n="d">vigraheṇa tavācyuta</seg> </l>
<l><seg type="pāda" n="e">vipākakaṭu yat karma</seg> <seg type="pāda" n="f">na tac chaṃsanti paṇḍitāḥ</seg> //</l>
</lg>

<milestone unit="speaker" n="vyāsa uvāca"/>

<lg xml:id="BrP_203.38">
<l><seg type="pāda" n="a">ity ukte tair uvācaitān</seg> <seg type="pāda" n="b">satyabhāmātikopinī</seg> //</l>
</lg>

<milestone unit="speaker" n="satyabhāmovāca"/>

<lg xml:id="BrP_203.39">
<l><seg type="pāda" n="a">kā śacī pārijātasya</seg> <seg type="pāda" n="b">ko vā śakraḥ surādhipaḥ</seg> </l>
<l><seg type="pāda" n="c">sāmānyaḥ sarvalokānāṃ</seg> <seg type="pāda" n="d">yady eṣo 'mṛtamanthane</seg> //</l>
</lg>

<lg xml:id="BrP_203.40">
<l><seg type="pāda" n="a">samutpannaḥ purā kasmād</seg> <seg type="pāda" n="b">eko gṛhṇāti vāsavaḥ</seg> </l>
<l><seg type="pāda" n="c">yathā surā yathā cendur</seg> <seg type="pāda" n="d">yathā śrīr vanarakṣiṇaḥ</seg> //</l>
</lg>

<lg xml:id="BrP_203.41">
<l><seg type="pāda" n="a">sāmānyaḥ sarvalokasya</seg> <seg type="pāda" n="b">pārijātas tathā drumaḥ</seg> </l>
<l><seg type="pāda" n="c">bhartṛbāhumahāgarvād</seg> <seg type="pāda" n="d">ruṇaddhy enam atho śacī</seg> //</l>
</lg>

<lg xml:id="BrP_203.42">
<l><seg type="pāda" n="a">tat kathyatāṃ drutaṃ gatvā</seg> <seg type="pāda" n="b">paulomyā vacanaṃ mama</seg> </l>
<l><seg type="pāda" n="c">satyabhāmā vadaty evaṃ</seg> <seg type="pāda" n="d">bhartṛgarvoddhatākṣaram</seg> //</l>
</lg>

<lg xml:id="BrP_203.43">
<l><seg type="pāda" n="a">yadi tvaṃ dayitā bhartur</seg> <seg type="pāda" n="b">yadi tasya priyā hy asi</seg> </l>
<l><seg type="pāda" n="c">madbhartur harato vṛkṣaṃ</seg> <seg type="pāda" n="d">tat kāraya nivāraṇam</seg> //</l>
</lg>

<lg xml:id="BrP_203.44">
<l><seg type="pāda" n="a">jānāmi te patiṃ śakraṃ</seg> <seg type="pāda" n="b">jānāmi tridaśeśvaram</seg> </l>
<l><seg type="pāda" n="c">pārijātaṃ tathāpy enaṃ</seg> <seg type="pāda" n="d">mānuṣī hārayāmi te</seg> //</l>
</lg>

<milestone unit="speaker" n="vyāsa uvāca"/>

<lg xml:id="BrP_203.45">
<l><seg type="pāda" n="a">ity uktā rakṣiṇo gatvā</seg> <seg type="pāda" n="b">proccaiḥ procur yathoditam</seg> </l>
<l><seg type="pāda" n="c">śacī cotsāhayām āsa</seg> <seg type="pāda" n="d">tridaśādhipatiṃ patim</seg> //</l>
</lg>

<lg xml:id="BrP_203.46">
<l><seg type="pāda" n="a">tataḥ samastadevānāṃ</seg> <seg type="pāda" n="b">sainyaiḥ parivṛto harim</seg> </l>
<l><seg type="pāda" n="c">pravṛktaḥ pārijātārtham</seg> <seg type="pāda" n="d">indro yodhayituṃ dvijāḥ</seg> //</l>
</lg>

<lg xml:id="BrP_203.47">
<l><seg type="pāda" n="a">tataḥ parighanistriṃśa</seg><seg type="pāda" n="b">gadāśūladharāyudhāḥ</seg> </l>
<l><seg type="pāda" n="c">babhūvus tridaśāḥ sajjāḥ</seg> <seg type="pāda" n="d">śakre vajrakare sthite</seg> //</l>
</lg>

<lg xml:id="BrP_203.48">
<l><seg type="pāda" n="a">tato nirīkṣya govindo</seg> <seg type="pāda" n="b">nāgarājopari sthitam</seg> </l>
<l><seg type="pāda" n="c">śakraṃ devaparīvāraṃ</seg> <seg type="pāda" n="d">yuddhāya samupasthitam</seg> //</l>
</lg>

<lg xml:id="BrP_203.49">
<l><seg type="pāda" n="a">cakāra śaṅkhanirghoṣaṃ</seg> <seg type="pāda" n="b">diśaḥ śabdena pūrayan</seg> </l>
<l><seg type="pāda" n="c">mumoca ca śaravrātaṃ</seg> <seg type="pāda" n="d">sahasrāyutasaṃmitam</seg> //</l>
</lg>

<lg xml:id="BrP_203.50">
<l><seg type="pāda" n="a">tato diśo nabhaś caiva</seg> <seg type="pāda" n="b">dṛṣṭvā śaraśatācitam</seg> </l>
<l><seg type="pāda" n="c">mumucus tridaśāḥ sarve</seg> <seg type="pāda" n="d">śastrāṇy astrāṇy anekaśaḥ</seg> //</l>
</lg>

<lg xml:id="BrP_203.51">
<l><seg type="pāda" n="a">ekaikam astraṃ śastraṃ ca</seg> <seg type="pāda" n="b">devair muktaṃ sahasradhā</seg> </l>
<l><seg type="pāda" n="c">ciccheda līlayaiveśo</seg> <seg type="pāda" n="d">jagatāṃ madhusūdanaḥ</seg> //</l>
</lg>

<lg xml:id="BrP_203.52">
<l><seg type="pāda" n="a">pāśaṃ salilarājasya</seg> <seg type="pāda" n="b">samākṛṣyoragāśanaḥ</seg> </l>
<l><seg type="pāda" n="c">cacāla khaṇḍaśaḥ kṛttvā</seg> <seg type="pāda" n="d">bālapannagadehavat</seg> //</l>
</lg>

<lg xml:id="BrP_203.53">
<l><seg type="pāda" n="a">yamena prahitaṃ daṇḍaṃ</seg> <seg type="pāda" n="b">gadāprakṣepakhaṇḍitam</seg> </l>
<l><seg type="pāda" n="c">pṛthivyāṃ pātayām āsa</seg> <seg type="pāda" n="d">bhagavān devakīsutaḥ</seg> //</l>
</lg>

<lg xml:id="BrP_203.54">
<l><seg type="pāda" n="a">śibikāṃ ca dhaneśasya</seg> <seg type="pāda" n="b">cakreṇa tilaśo vibhuḥ</seg> </l>
<l><seg type="pāda" n="c">cakāra śaurir arkendū</seg> <seg type="pāda" n="d">dṛṣṭipātahataujasau</seg> //</l>
</lg>

<lg xml:id="BrP_203.55">
<l><seg type="pāda" n="a">nīto 'gniḥ śataśo bāṇair</seg> <seg type="pāda" n="b">drāvitā vasavo diśaḥ</seg> </l>
<l><seg type="pāda" n="c">cakravicchinnaśūlāgrā</seg> <seg type="pāda" n="d">rudrā bhuvi nipātitāḥ</seg> //</l>
</lg>

<lg xml:id="BrP_203.56">
<l><seg type="pāda" n="a">sādhyā viśve ca maruto</seg> <seg type="pāda" n="b">gandharvāś caiva sāyakaiḥ</seg> </l>
<l><seg type="pāda" n="c">śārṅgiṇā preritāḥ sarve</seg> <seg type="pāda" n="d">vyomni śālmalitūlavat</seg> //</l>
</lg>

<lg xml:id="BrP_203.57">
<l><seg type="pāda" n="a">garuḍaś cāpi vaktreṇa</seg> <seg type="pāda" n="b">pakṣābhyāṃ ca nakhāṅkuraiḥ</seg> </l>
<l><seg type="pāda" n="c">bhakṣayann ahanad devān</seg> <seg type="pāda" n="d">dānavāṃś ca sadā khagaḥ</seg> //</l>
</lg>

<lg xml:id="BrP_203.58">
<l><seg type="pāda" n="a">tataḥ śarasahasreṇa</seg> <seg type="pāda" n="b">devendramadhusūdanau</seg> </l>
<l><seg type="pāda" n="c">parasparaṃ vavarṣāte</seg> <seg type="pāda" n="d">dhārābhir iva toyadau</seg> //</l>
</lg>

<lg xml:id="BrP_203.59">
<l><seg type="pāda" n="a">airāvatena garuḍo</seg> <seg type="pāda" n="b">yuyudhe tatra saṃkule</seg> </l>
<l><seg type="pāda" n="c">devaiḥ sametair yuyudhe</seg> <seg type="pāda" n="d">śakreṇa ca janārdanaḥ</seg> //</l>
</lg>

<lg xml:id="BrP_203.60">
<l><seg type="pāda" n="a">chinneṣu śīryamāṇeṣu</seg> <seg type="pāda" n="b">śastreṣv astreṣu satvaram</seg> </l>
<l><seg type="pāda" n="c">jagrāha vāsavo vajraṃ</seg> <seg type="pāda" n="d">kṛṣṇaś cakraṃ sudarśanam</seg> //</l>
</lg>

<lg xml:id="BrP_203.61">
<l><seg type="pāda" n="a">tato hāhākṛtaṃ sarvaṃ</seg> <seg type="pāda" n="b">trailokyaṃ sacarācaram</seg> </l>
<l><seg type="pāda" n="c">vajracakradharau dṛṣṭvā</seg> <seg type="pāda" n="d">devarājajanārdanau</seg> //</l>
</lg>

<lg xml:id="BrP_203.62">
<l><seg type="pāda" n="a">kṣiptaṃ vajram athendreṇa</seg> <seg type="pāda" n="b">jagrāha bhagavān hariḥ</seg> </l>
<l><seg type="pāda" n="c">na mumoca tadā cakraṃ</seg> <seg type="pāda" n="d">tiṣṭha tiṣṭheti cābravīt</seg> //</l>
</lg>

<lg xml:id="BrP_203.63">
<l><seg type="pāda" n="a">pranaṣṭavajraṃ devendraṃ</seg> <seg type="pāda" n="b">garuḍakṣatavāhanam</seg> </l>
<l><seg type="pāda" n="c">satyabhāmābravīd vākyaṃ</seg> <seg type="pāda" n="d">palāyanaparāyaṇam</seg> //</l>
</lg>

<milestone unit="speaker" n="satyabhāmovāca"/>

<lg xml:id="BrP_203.64">
<l><seg type="pāda" n="a">trailokyeśvara no yuktaṃ</seg> <seg type="pāda" n="b">śacībhartuḥ palāyanam</seg> </l>
<l><seg type="pāda" n="c">pārijātasragābhogāt</seg> <seg type="pāda" n="d">tvām upasthāsyate śacī</seg> //</l>
</lg>

<lg xml:id="BrP_203.65">
<l><seg type="pāda" n="a">kīdṛśaṃ deva rājyaṃ te</seg> <seg type="pāda" n="b">pārijātasragujjvalām</seg> </l>
<l><seg type="pāda" n="c">apaśyato yathāpūrvaṃ</seg> <seg type="pāda" n="d">praṇayābhyāgatāṃ śacīm</seg> //</l>
</lg>

<lg xml:id="BrP_203.66">
<l><seg type="pāda" n="a">alaṃ śakra prayāsena</seg> <seg type="pāda" n="b">na vrīḍāṃ yātum arhasi</seg> </l>
<l><seg type="pāda" n="c">nīyatāṃ pārijāto 'yaṃ</seg> <seg type="pāda" n="d">devāḥ santu gatavyathāḥ</seg> //</l>
</lg>

<lg xml:id="BrP_203.67">
<l><seg type="pāda" n="a">patigarvāvalepena</seg> <seg type="pāda" n="b">bahumānapuraḥsaram</seg> </l>
<l><seg type="pāda" n="c">na dadarśa gṛhāyātām</seg> <seg type="pāda" n="d">upacāreṇa māṃ śacī</seg> //</l>
</lg>

<lg xml:id="BrP_203.68">
<l><seg type="pāda" n="a">strītvād agurucittāhaṃ</seg> <seg type="pāda" n="b">svabhartuḥ ślāghanāparā</seg> </l>
<l><seg type="pāda" n="c">tataḥ kṛtavatī śakra</seg> <seg type="pāda" n="d">bhavatā saha vigraham</seg> //</l>
</lg>

<lg xml:id="BrP_203.69">
<l><seg type="pāda" n="a">tad alaṃ pārijātena</seg> <seg type="pāda" n="b">parasvena hṛtena vā</seg> </l>
<l><seg type="pāda" n="c">rūpeṇa yaśasā caiva</seg> <seg type="pāda" n="d">bhavet strī kā na garvitā</seg> //</l>
</lg>

<milestone unit="speaker" n="vyāsa uvāca"/>

<lg xml:id="BrP_203.70">
<l><seg type="pāda" n="a">ity ukte vai nivavṛte</seg> <seg type="pāda" n="b">devarājas tayā dvijāḥ</seg> </l>
<l><seg type="pāda" n="c">prāha cainām alaṃ caṇḍi</seg> <seg type="pāda" n="d">sakhi khedātivistaraiḥ</seg> //</l>
</lg>

<lg xml:id="BrP_203.71">
<l><seg type="pāda" n="a">na cāpi sargasaṃhāra</seg><seg type="pāda" n="b">sthitikartākhilasya yaḥ</seg> </l>
<l><seg type="pāda" n="c">jitasya tena me vrīḍā</seg> <seg type="pāda" n="d">jāyate viśvarūpiṇā</seg> //</l>
</lg>

<lg xml:id="BrP_203.72">
<l><seg type="pāda" n="a">yasmiñ jagat sakalam etad anādimadhye</seg> <lb/><seg type="pāda" n="b">yasmād yataś ca na bhaviṣyati sarvabhūtāt</seg></l>
<l><seg type="pāda" n="c">tenodbhavapralayapālanakāraṇena</seg> <lb/><seg type="pāda" n="d">vrīḍā kathaṃ bhavati devi nirākṛtasya</seg></l>
</lg>

<lg xml:id="BrP_203.73">
<l><seg type="pāda" n="a">sakalabhuvanamūrtir alpā susūkṣmā</seg> <lb/><seg type="pāda" n="b">viditasakalavedair jñāyate yasya nānyaiḥ</seg></l>
<l><seg type="pāda" n="c">tam ajam akṛtam īśaṃ śāśvataṃ svecchayainaṃ</seg> <lb/><seg type="pāda" n="d">jagadupakṛtim ādyaṃ ko vijetuṃ samarthaḥ</seg></l>
</lg>

<milestone unit="speaker" n="vyāsa uvāca"/>

<lg xml:id="BrP_204.1">
<l><seg type="pāda" n="a">saṃstuto bhagavān itthaṃ</seg> <seg type="pāda" n="b">devarājena keśavaḥ</seg> </l>
<l><seg type="pāda" n="c">prahasya bhāvagambhīram</seg> <seg type="pāda" n="d">uvācedaṃ dvijottamāḥ</seg> //</l>
</lg>

<milestone unit="speaker" n="śrībhagavān uvāca"/>

<lg xml:id="BrP_204.2">
<l><seg type="pāda" n="a">devarājo bhavān indro</seg> <seg type="pāda" n="b">vayaṃ martyā jagatpate</seg> </l>
<l><seg type="pāda" n="c">kṣantavyaṃ bhavataivaitad</seg> <seg type="pāda" n="d">aparādhakṛtaṃ mama</seg> //</l>
</lg>

<lg xml:id="BrP_204.3">
<l><seg type="pāda" n="a">pārijātataruś cāyaṃ</seg> <seg type="pāda" n="b">nīyatām ucitāspadam</seg> </l>
<l><seg type="pāda" n="c">gṛhīto 'yaṃ mayā śakra</seg> <seg type="pāda" n="d">satyāvacanakāraṇāt</seg> //</l>
</lg>

<lg xml:id="BrP_204.4">
<l><seg type="pāda" n="a">vajraṃ cedaṃ gṛhāṇa tvaṃ</seg> <seg type="pāda" n="b">yaṣṭavyaṃ prahitaṃ tvayā</seg> </l>
<l><seg type="pāda" n="c">tavaivaitat praharaṇaṃ</seg> <seg type="pāda" n="d">śakra vairividāraṇam</seg> //</l>
</lg>

<milestone unit="speaker" n="śakra uvāca"/>

<lg xml:id="BrP_204.5">
<l><seg type="pāda" n="a">vimohayasi mām īśa</seg> <seg type="pāda" n="b">martyo 'ham iti kiṃ vadan</seg> </l>
<l><seg type="pāda" n="c">jānīmas tvāṃ bhagavato</seg> <seg type="pāda" n="d">'nantasaukhyavido vayam</seg> //</l>
</lg>

<lg xml:id="BrP_204.6">
<l><seg type="pāda" n="a">yo 'si so 'si jagannātha</seg> <seg type="pāda" n="b">pravṛttau nātha saṃsthitaḥ</seg> </l>
<l><seg type="pāda" n="c">jagataḥ śalyaniṣkarṣaṃ</seg> <seg type="pāda" n="d">karoṣy asurasūdana</seg> //</l>
</lg>

<lg xml:id="BrP_204.7">
<l><seg type="pāda" n="a">nīyatāṃ pārijāto 'yaṃ</seg> <seg type="pāda" n="b">kṛṣṇa dvāravatīṃ purīm</seg> </l>
<l><seg type="pāda" n="c">martyaloke tvayā mukte</seg> <seg type="pāda" n="d">nāyaṃ saṃsthāsyate bhuvi</seg> //</l>
</lg>

<milestone unit="speaker" n="vyāsa uvāca"/>

<lg xml:id="BrP_204.8">
<l><seg type="pāda" n="a">tathety uktvā tu devendram</seg> <seg type="pāda" n="b">ājagāma bhuvaṃ hariḥ</seg> </l>
<l><seg type="pāda" n="c">prayuktaiḥ siddhagandharvaiḥ</seg> <seg type="pāda" n="d">stūyamānas tv atharṣibhiḥ</seg> //</l>
</lg>

<lg xml:id="BrP_204.9">
<l><seg type="pāda" n="a">jagāma kṛṣṇaḥ sahasā</seg> <seg type="pāda" n="b">gṛhītvā pādapottamam</seg> </l>
<l><seg type="pāda" n="c">tataḥ śaṅkham upādhmāya</seg> <seg type="pāda" n="d">dvārakopari saṃsthitaḥ</seg> //</l>
</lg>

<lg xml:id="BrP_204.10">
<l><seg type="pāda" n="a">harṣam utpādayām āsa</seg> <seg type="pāda" n="b">dvārakāvāsināṃ dvijāḥ</seg> </l>
<l><seg type="pāda" n="c">avatīryātha garuḍāt</seg> <seg type="pāda" n="d">satyabhāmāsahāyavān</seg> //</l>
</lg>

<lg xml:id="BrP_204.11">
<l><seg type="pāda" n="a">niṣkuṭe sthāpayām āsa</seg> <seg type="pāda" n="b">pārijātaṃ mahātarum</seg> </l>
<l><seg type="pāda" n="c">yam abhyetya janaḥ sarvo</seg> <seg type="pāda" n="d">jātiṃ smarati paurvikīm</seg> //</l>
</lg>

<lg xml:id="BrP_204.12">
<l><seg type="pāda" n="a">vāsyate yasya puṣpāṇāṃ</seg> <seg type="pāda" n="b">gandhenorvī triyojanam</seg> </l>
<l><seg type="pāda" n="c">tatas te yādavāḥ sarve</seg> <seg type="pāda" n="d">devagandhān amānuṣān</seg> //</l>
</lg>

<lg xml:id="BrP_204.13">
<l><seg type="pāda" n="a">dadṛśuḥ pādape tasmin</seg> <seg type="pāda" n="b">kurvato mukhadarśanam</seg> </l>
<l><seg type="pāda" n="c">kiṃkaraiḥ samupānītaṃ</seg> <seg type="pāda" n="d">hastyaśvādi tato dhanam</seg> //</l>
</lg>

<lg xml:id="BrP_204.14">
<l><seg type="pāda" n="a">striyaś ca kṛṣṇo jagrāha</seg> <seg type="pāda" n="b">narakasya parigrahāt</seg> </l>
<l><seg type="pāda" n="c">tataḥ kāle śubhe prāpta</seg> <seg type="pāda" n="d">upayeme janārdanaḥ</seg> //</l>
</lg>

<lg xml:id="BrP_204.15">
<l><seg type="pāda" n="a">tāḥ kanyā narakāvāsāt</seg> <seg type="pāda" n="b">sarvato yāḥ samāhṛtāḥ</seg> </l>
<l><seg type="pāda" n="c">ekasminn eva govindaḥ</seg> <seg type="pāda" n="d">kālenāsāṃ dvijottamāḥ</seg> //</l>
</lg>

<lg xml:id="BrP_204.16">
<l><seg type="pāda" n="a">jagrāha vidhivat pāṇīn</seg> <seg type="pāda" n="b">pṛthagdehe svadharmataḥ</seg> </l>
<l><seg type="pāda" n="c">ṣoḍaśa strīsahasrāṇi</seg> <seg type="pāda" n="d">śatam ekaṃ tathādhikam</seg> //</l>
</lg>

<lg xml:id="BrP_204.17">
<l><seg type="pāda" n="a">tāvanti cakre rūpāṇi</seg> <seg type="pāda" n="b">bhagavān madhusūdanaḥ</seg> </l>
<l><seg type="pāda" n="c">ekaikaśaś ca tāḥ kanyā</seg> <seg type="pāda" n="d">menire madhusūdanam</seg> //</l>
</lg>

<lg xml:id="BrP_204.18">
<l><seg type="pāda" n="a">mamaiva pāṇigrahaṇaṃ</seg> <seg type="pāda" n="b">govindaḥ kṛtavān iti</seg> </l>
<l><seg type="pāda" n="c">niśāsu jagataḥ sraṣṭā</seg> <seg type="pāda" n="d">tāsāṃ geheṣu keśavaḥ</seg> </l>
<l><seg type="pāda" n="e">uvāsa viprāḥ sarvāsāṃ</seg> <seg type="pāda" n="f">viśvarūpadharo hariḥ</seg> //</l>
</lg>

<milestone unit="speaker" n="vyāsa uvāca"/>

<lg xml:id="BrP_205.1">
<l><seg type="pāda" n="a">pradyumnādyā hareḥ putrā</seg> <seg type="pāda" n="b">rukmiṇyāṃ kathitā dvijāḥ</seg> </l>
<l><seg type="pāda" n="c">bhānvādikāṃś ca vai putrān</seg> <seg type="pāda" n="d">satyabhāmā vyajāyata</seg> //</l>
</lg>

<lg xml:id="BrP_205.2">
<l><seg type="pāda" n="a">dīptimantaḥ prapakṣādyā</seg> <seg type="pāda" n="b">rohiṇyās tanayā hareḥ</seg> </l>
<l><seg type="pāda" n="c">babhūvur jāmbavatyāś ca</seg> <seg type="pāda" n="d">sāmbādyā bāhuśālinaḥ</seg> //</l>
</lg>

<lg xml:id="BrP_205.3">
<l><seg type="pāda" n="a">tanayā bhadravindādyā</seg> <seg type="pāda" n="b">nāgnajityāṃ mahābalāḥ</seg> </l>
<l><seg type="pāda" n="c">saṃgrāmajitpradhānās tu</seg> <seg type="pāda" n="d">śaibyāyāṃ cābhavan sutāḥ</seg> //</l>
</lg>

<lg xml:id="BrP_205.4">
<l><seg type="pāda" n="a">vṛkādyās tu sutā mādrī</seg> <seg type="pāda" n="b">gātravatpramukhān sutān</seg> </l>
<l><seg type="pāda" n="c">avāpa lakṣmaṇā putrān</seg> <seg type="pāda" n="d">kālindyāś ca śrutādayaḥ</seg> //</l>
</lg>

<lg xml:id="BrP_205.5">
<l><seg type="pāda" n="a">anyāsāṃ caiva bhāryāṇāṃ</seg> <seg type="pāda" n="b">samutpannāni cakriṇaḥ</seg> </l>
<l><seg type="pāda" n="c">aṣṭāyutāni putrāṇāṃ</seg> <seg type="pāda" n="d">sahasrāṇi śataṃ tathā</seg> //</l>
</lg>

<lg xml:id="BrP_205.6">
<l><seg type="pāda" n="a">pradyumnaḥ pramukhas teṣāṃ</seg> <seg type="pāda" n="b">rukmiṇyās tu sutas tataḥ</seg> </l>
<l><seg type="pāda" n="c">pradyumnād aniruddho 'bhūd</seg> <seg type="pāda" n="d">vajras tasmād ajāyata</seg> //</l>
</lg>

<lg xml:id="BrP_205.7">
<l><seg type="pāda" n="a">aniruddho raṇe ruddho</seg> <seg type="pāda" n="b">baleḥ pautrīṃ mahābalaḥ</seg> </l>
<l><seg type="pāda" n="c">bāṇasya tanayām ūṣām</seg> <seg type="pāda" n="d">upayeme dvijottamāḥ</seg> //</l>
</lg>

<lg xml:id="BrP_205.8">
<l><seg type="pāda" n="a">yatra yuddham abhūd ghoraṃ</seg> <seg type="pāda" n="b">hariśaṃkarayor mahat</seg> </l>
<l><seg type="pāda" n="c">chinnaṃ sahasraṃ bāhūnāṃ</seg> <seg type="pāda" n="d">yatra bāṇasya cakriṇā</seg> //</l>
</lg>

<milestone unit="speaker" n="munaya ūcuḥ"/>

<lg xml:id="BrP_205.9">
<l><seg type="pāda" n="a">kathaṃ yuddham abhūd brahmann</seg> <seg type="pāda" n="b">uṣārthe harakṛṣṇayoḥ</seg> </l>
<l><seg type="pāda" n="c">kathaṃ kṣayaṃ ca bāṇasya</seg> <seg type="pāda" n="d">bāhūnāṃ kṛtavān hariḥ</seg> //</l>
</lg>

<lg xml:id="BrP_205.10">
<l><seg type="pāda" n="a">etat sarvaṃ mahābhāga</seg> <seg type="pāda" n="b">vaktum arhasi no 'khilam</seg> </l>
<l><seg type="pāda" n="c">mahat kautūhalaṃ jātaṃ</seg> <seg type="pāda" n="d">śrotum etāṃ kathāṃ śubhām</seg> //</l>
</lg>

<milestone unit="speaker" n="vyāsa uvāca"/>

<lg xml:id="BrP_205.11">
<l><seg type="pāda" n="a">uṣā bāṇasutā viprāḥ</seg> <seg type="pāda" n="b">pārvatīṃ śaṃbhunā saha</seg> </l>
<l><seg type="pāda" n="c">krīḍantīm upalakṣyoccaiḥ</seg> <seg type="pāda" n="d">spṛhāṃ cakre tadā svayam</seg> </l>
<l><seg type="pāda" n="e">tataḥ sakalacittajñā</seg> <seg type="pāda" n="f">gaurī tām āha bhāminīm</seg> //</l>
</lg>

<milestone unit="speaker" n="gaury uvāca"/>

<lg xml:id="BrP_205.12">
<l><seg type="pāda" n="a">alam ity anutāpena</seg> <seg type="pāda" n="b">bhartrā tvam api raṃsyase</seg> //</l>
</lg>

<milestone unit="speaker" n="vyāsa uvāca"/>

<lg xml:id="BrP_205.13">
<l><seg type="pāda" n="a">ity uktā sā tadā cakre</seg> <seg type="pāda" n="b">kadeti matim ātmanaḥ</seg> </l>
<l><seg type="pāda" n="c">ko vā bhartā mamety enāṃ</seg> <seg type="pāda" n="d">punar apy āha pārvatī</seg> //</l>
</lg>

<milestone unit="speaker" n="pārvaty uvāca"/>

<lg xml:id="BrP_205.14">
<l><seg type="pāda" n="a">vaiśākhe śukladvādaśyāṃ</seg> <seg type="pāda" n="b">svapne yo 'bhibhavaṃ tava</seg> </l>
<l><seg type="pāda" n="c">kariṣyati sa te bhartā</seg> <seg type="pāda" n="d">rājaputri bhaviṣyati</seg> //</l>
</lg>

<milestone unit="speaker" n="vyāsa uvāca"/>

<lg xml:id="BrP_205.15">
<l><seg type="pāda" n="a">tasyāṃ tithau pumān svapne</seg> <seg type="pāda" n="b">yathā devyā udīritaḥ</seg> </l>
<l><seg type="pāda" n="c">tathaivābhibhavaṃ cakre</seg> <seg type="pāda" n="d">rāgaṃ cakre ca tatra sā</seg> </l>
<l><seg type="pāda" n="e">tataḥ prabuddhā puruṣam</seg> <seg type="pāda" n="f">apaśyantī tam utsukā</seg> //</l>
</lg>

<milestone unit="speaker" n="uṣovāca"/>

<lg xml:id="BrP_205.16">
<l><seg type="pāda" n="a">kva gato 'sīti nirlajjā</seg> <seg type="pāda" n="b">dvijāś coktavatī sakhīm</seg> </l>
<l><seg type="pāda" n="c">bāṇasya mantrī kumbhāṇḍaś</seg> <seg type="pāda" n="d">citralekhā tu tatsutā</seg> //</l>
</lg>

<lg xml:id="BrP_205.17">
<l><seg type="pāda" n="a">tasyāḥ sakhy abhavat sā ca</seg> <seg type="pāda" n="b">prāha ko 'yaṃ tvayocyate</seg> </l>
<l><seg type="pāda" n="c">yadā lajjākulā nāsya</seg> <seg type="pāda" n="d">kathayām āsa sā sakhī</seg> //</l>
</lg>

<lg xml:id="BrP_205.18">
<l><seg type="pāda" n="a">tadā viśvāsam ānīya</seg> <seg type="pāda" n="b">sarvam evānvavedayat</seg> </l>
<l><seg type="pāda" n="c">viditāyāṃ tu tām āha</seg> <seg type="pāda" n="d">punar ūṣā yathoditam</seg> </l>
<l><seg type="pāda" n="e">devyā tathaiva tatprāptau</seg> <seg type="pāda" n="f">yo 'bhyupāyaḥ kuruṣva tam</seg> //</l>
</lg>

<milestone unit="speaker" n="vyāsa uvāca"/>

<lg xml:id="BrP_205.19">
<l><seg type="pāda" n="a">tataḥ paṭe surān daityān</seg> <seg type="pāda" n="b">gandharvāṃś ca pradhānataḥ</seg> </l>
<l><seg type="pāda" n="c">manuṣyāṃś cābhilikhyāsau</seg> <seg type="pāda" n="d">citralekhāpy adarśayat</seg> //</l>
</lg>

<lg xml:id="BrP_205.20">
<l><seg type="pāda" n="a">apāsya sā tu gandharvāṃs</seg> <seg type="pāda" n="b">tathoragasurāsurān</seg> </l>
<l><seg type="pāda" n="c">manuṣyeṣu dadau dṛṣṭiṃ</seg> <seg type="pāda" n="d">teṣv apy andhakavṛṣṇiṣu</seg> //</l>
</lg>

<lg xml:id="BrP_205.21">
<l><seg type="pāda" n="a">kṛṣṇarāmau vilokyāsīt</seg> <seg type="pāda" n="b">subhrūr lajjāyatekṣaṇā</seg> </l>
<l><seg type="pāda" n="c">pradyumnadarśane vrīḍā</seg><seg type="pāda" n="d">dṛṣṭiṃ ninye tato dvijāḥ</seg> //</l>
</lg>

<lg xml:id="BrP_205.22">
<l><seg type="pāda" n="a">dṛṣṭvāniruddhaṃ ca tato</seg> <seg type="pāda" n="b">lajjā kvāpi nirākṛtā</seg> </l>
<l><seg type="pāda" n="c">so 'yaṃ so 'yaṃ mamety ukte</seg> <seg type="pāda" n="d">tayā sā yogagāminī</seg> </l>
<l><seg type="pāda" n="e">yayau dvāravatīm ūṣāṃ</seg> <seg type="pāda" n="f">samāśvāsya tataḥ sakhī</seg> //</l>
</lg>

<milestone unit="speaker" n="vyāsa uvāca"/>

<lg xml:id="BrP_206.1">
<l><seg type="pāda" n="a">bāṇo 'pi praṇipatyāgre</seg> <seg type="pāda" n="b">tataś cāha trilocanam</seg> //</l>
</lg>

<milestone unit="speaker" n="bāṇa uvāca"/>

<lg xml:id="BrP_206.2">
<l><seg type="pāda" n="a">deva bāhusahasreṇa</seg> <seg type="pāda" n="b">nirviṇṇo 'haṃ vināhavam</seg> </l>
<l><seg type="pāda" n="c">kaccin mamaiṣāṃ bāhūnāṃ</seg> <seg type="pāda" n="d">sāphalyakaraṇo raṇaḥ</seg> </l>
<l><seg type="pāda" n="e">bhaviṣyati vinā yuddhaṃ</seg> <seg type="pāda" n="f">bhārāya mama kiṃ bhujaiḥ</seg> //</l>
</lg>

<milestone unit="speaker" n="śaṃkara uvāca"/>

<lg xml:id="BrP_206.3">
<l><seg type="pāda" n="a">mayūradhvajabhaṅgas te</seg> <seg type="pāda" n="b">yadā bāṇa bhaviṣyati</seg> </l>
<l><seg type="pāda" n="c">piśitāśijanānandaṃ</seg> <seg type="pāda" n="d">prāpsyasi tvaṃ tadā raṇam</seg> //</l>
</lg>

<milestone unit="speaker" n="vyāsa uvāca"/>

<lg xml:id="BrP_206.4">
<l><seg type="pāda" n="a">tataḥ praṇamya muditaḥ</seg> <seg type="pāda" n="b">śaṃbhum abhyāgato gṛhāt</seg> </l>
<l><seg type="pāda" n="c">bhagnaṃ dhvajam athālokya</seg> <seg type="pāda" n="d">hṛṣṭo harṣaṃ paraṃ yayau</seg> //</l>
</lg>

<lg xml:id="BrP_206.5">
<l><seg type="pāda" n="a">etasminn eva kāle tu</seg> <seg type="pāda" n="b">yogavidyābalena tam</seg> </l>
<l><seg type="pāda" n="c">aniruddham athāninye</seg> <seg type="pāda" n="d">citralekhā varā sakhī</seg> //</l>
</lg>

<lg xml:id="BrP_206.6">
<l><seg type="pāda" n="a">kanyāntaḥpuramadhye taṃ</seg> <seg type="pāda" n="b">ramamāṇaṃ sahoṣayā</seg> </l>
<l><seg type="pāda" n="c">vijñāya rakṣiṇo gatvā</seg> <seg type="pāda" n="d">śaśaṃsur daityabhūpateḥ</seg> //</l>
</lg>

<lg xml:id="BrP_206.7">
<l><seg type="pāda" n="a">vyādiṣṭaṃ kiṃkarāṇāṃ tu</seg> <seg type="pāda" n="b">sainyaṃ tena mahātmanā</seg> </l>
<l><seg type="pāda" n="c">jaghāna parighaṃ lauham</seg> <seg type="pāda" n="d">ādāya paravīrahā</seg> //</l>
</lg>

<lg xml:id="BrP_206.8">
<l><seg type="pāda" n="a">hateṣu teṣu bāṇo 'pi</seg> <seg type="pāda" n="b">rathasthas tadvadhodyataḥ</seg> </l>
<l><seg type="pāda" n="c">yudhyamāno yathāśakti</seg> <seg type="pāda" n="d">yadā vīreṇa nirjitaḥ</seg> //</l>
</lg>

<lg xml:id="BrP_206.9">
<l><seg type="pāda" n="a">māyayā yuyudhe tena</seg> <seg type="pāda" n="b">sa tadā mantracoditaḥ</seg> </l>
<l><seg type="pāda" n="c">tataś ca pannagāstreṇa</seg> <seg type="pāda" n="d">babandha yadunandanam</seg> //</l>
</lg>

<lg xml:id="BrP_206.10">
<l><seg type="pāda" n="a">dvāravatyāṃ kva yāto 'sāv</seg> <seg type="pāda" n="b">aniruddheti jalpatām</seg> </l>
<l><seg type="pāda" n="c">yadūnām ācacakṣe taṃ</seg> <seg type="pāda" n="d">baddhaṃ bāṇena nāradaḥ</seg> //</l>
</lg>

<lg xml:id="BrP_206.11">
<l><seg type="pāda" n="a">taṃ śoṇitapure śrutvā</seg> <seg type="pāda" n="b">nītaṃ vidyāvidagdhayā</seg> </l>
<l><seg type="pāda" n="c">yoṣitā pratyayaṃ jagmur</seg> <seg type="pāda" n="d">yādavā nāma vairiti</seg> //</l>
</lg>

<lg xml:id="BrP_206.12">
<l><seg type="pāda" n="a">tato garuḍam āruhya</seg> <seg type="pāda" n="b">smṛtamātrāgataṃ hariḥ</seg> </l>
<l><seg type="pāda" n="c">balapradyumnasahito</seg> <seg type="pāda" n="d">bāṇasya prayayau puram</seg> //</l>
</lg>

<lg xml:id="BrP_206.13">
<l><seg type="pāda" n="a">purīpraveśe pramathair</seg> <seg type="pāda" n="b">yuddham āsīn mahābalaiḥ</seg> </l>
<l><seg type="pāda" n="c">yayau bāṇapurābhyāśaṃ</seg> <seg type="pāda" n="d">nītvā tān saṃkṣayaṃ hariḥ</seg> //</l>
</lg>

<lg xml:id="BrP_206.14">
<l><seg type="pāda" n="a">tatas tripādas triśirā</seg> <seg type="pāda" n="b">jvaro māheśvaro mahān</seg> </l>
<l><seg type="pāda" n="c">bāṇarakṣārtham atyarthaṃ</seg> <seg type="pāda" n="d">yuyudhe śārṅgadhanvanā</seg> //</l>
</lg>

<lg xml:id="BrP_206.15">
<l><seg type="pāda" n="a">tadbhasmasparśasaṃbhūta</seg><seg type="pāda" n="b">tāpaṃ kṛṣṇāṅgasaṃgamāt</seg> </l>
<l><seg type="pāda" n="c">avāpa baladevo 'pi</seg> <seg type="pāda" n="d">samaṃ saṃmīlitekṣaṇaḥ</seg> //</l>
</lg>

<lg xml:id="BrP_206.16">
<l><seg type="pāda" n="a">tataḥ saṃyudhyamānas tu</seg> <seg type="pāda" n="b">saha devena śārṅgiṇā</seg> </l>
<l><seg type="pāda" n="c">vaiṣṇavena jvareṇāśu</seg> <seg type="pāda" n="d">kṛṣṇadehān nirākṛtaḥ</seg> //</l>
</lg>

<lg xml:id="BrP_206.17">
<l><seg type="pāda" n="a">nārāyaṇabhujāghāta</seg><seg type="pāda" n="b">paripīḍanavihvalam</seg> </l>
<l><seg type="pāda" n="c">taṃ vīkṣya kṣamyatām asyety</seg> <seg type="pāda" n="d">āha devaḥ pitāmahaḥ</seg> //</l>
</lg>

<lg xml:id="BrP_206.18">
<l><seg type="pāda" n="a">tataś ca kṣāntam eveti</seg> <seg type="pāda" n="b">procya taṃ vaiṣṇavaṃ jvaram</seg> </l>
<l><seg type="pāda" n="c">ātmany eva layaṃ ninye</seg> <seg type="pāda" n="d">bhagavān madhusūdanaḥ</seg> //</l>
</lg>

<lg xml:id="BrP_206.19">
<l><seg type="pāda" n="a">mama tvayā samaṃ yuddhaṃ</seg> <seg type="pāda" n="b">ye smariṣyanti mānavāḥ</seg> </l>
<l><seg type="pāda" n="c">vijvarās te bhaviṣyantīty</seg> <seg type="pāda" n="d">uktvā cainaṃ yayau hariḥ</seg> //</l>
</lg>

<lg xml:id="BrP_206.20">
<l><seg type="pāda" n="a">tato 'gnīn bhagavān pañca</seg> <seg type="pāda" n="b">jitvā nītvā kṣayaṃ tathā</seg> </l>
<l><seg type="pāda" n="c">dānavānāṃ balaṃ viṣṇuś</seg> <seg type="pāda" n="d">cūrṇayām āsa līlayā</seg> //</l>
</lg>

<lg xml:id="BrP_206.21">
<l><seg type="pāda" n="a">tataḥ samastasainyena</seg> <seg type="pāda" n="b">daiteyānāṃ baleḥ sutaḥ</seg> </l>
<l><seg type="pāda" n="c">yuyudhe śaṃkaraś caiva</seg> <seg type="pāda" n="d">kārttikeyaś ca śauriṇā</seg> //</l>
</lg>

<lg xml:id="BrP_206.22">
<l><seg type="pāda" n="a">hariśaṃkarayor yuddham</seg> <seg type="pāda" n="b">atīvāsīt sudāruṇam</seg> </l>
<l><seg type="pāda" n="c">cukṣubhuḥ sakalā lokāḥ</seg> <seg type="pāda" n="d">śastrāstrair bahudhārditāḥ</seg> //</l>
</lg>

<lg xml:id="BrP_206.23">
<l><seg type="pāda" n="a">pralayo 'yam aśeṣasya</seg> <seg type="pāda" n="b">jagato nūnam āgataḥ</seg> </l>
<l><seg type="pāda" n="c">menire tridaśā yatra</seg> <seg type="pāda" n="d">vartamāne mahāhave</seg> //</l>
</lg>

<lg xml:id="BrP_206.24">
<l><seg type="pāda" n="a">jṛmbhaṇāstreṇa govindo</seg> <seg type="pāda" n="b">jṛmbhayām āsa śaṃkaram</seg> </l>
<l><seg type="pāda" n="c">tataḥ praṇeśur daiteyāḥ</seg> <seg type="pāda" n="d">pramathāś ca samantataḥ</seg> //</l>
</lg>

<lg xml:id="BrP_206.25">
<l><seg type="pāda" n="a">jṛmbhābhibhūtaś ca haro</seg> <seg type="pāda" n="b">rathopastham upāviśat</seg> </l>
<l><seg type="pāda" n="c">na śaśāka tadā yoddhuṃ</seg> <seg type="pāda" n="d">kṛṣṇenākliṣṭakarmaṇā</seg> //</l>
</lg>

<lg xml:id="BrP_206.26">
<l><seg type="pāda" n="a">garuḍakṣatabāhuś ca</seg> <seg type="pāda" n="b">pradyumnāstreṇa pīḍitaḥ</seg> </l>
<l><seg type="pāda" n="c">kṛṣṇahuṃkāranirdhūta</seg><seg type="pāda" n="d">śaktiś cāpayayau guhaḥ</seg> //</l>
</lg>

<lg xml:id="BrP_206.27">
<l><seg type="pāda" n="a">jṛmbhite śaṃkare naṣṭe</seg> <seg type="pāda" n="b">daityasainye guhe jite</seg> </l>
<l><seg type="pāda" n="c">nīte pramathasainye ca</seg> <seg type="pāda" n="d">saṃkṣayaṃ śārṅgadhanvanā</seg> //</l>
</lg>

<lg xml:id="BrP_206.28">
<l><seg type="pāda" n="a">nandīśasaṃgṛhītāśvam</seg> <seg type="pāda" n="b">adhirūḍho mahāratham</seg> </l>
<l><seg type="pāda" n="c">bāṇas tatrāyayau yoddhuṃ</seg> <seg type="pāda" n="d">kṛṣṇakārṣṇibalaiḥ saha</seg> //</l>
</lg>

<lg xml:id="BrP_206.29">
<l><seg type="pāda" n="a">balabhadro mahāvīryo</seg> <seg type="pāda" n="b">bāṇasainyam anekadhā</seg> </l>
<l><seg type="pāda" n="c">vivyādha bāṇaiḥ pradyumno</seg> <seg type="pāda" n="d">dharmataś cāpalāyataḥ</seg> //</l>
</lg>

<lg xml:id="BrP_206.30">
<l><seg type="pāda" n="a">ākṛṣya lāṅgalāgreṇa</seg> <seg type="pāda" n="b">muśalena ca pothitam</seg> </l>
<l><seg type="pāda" n="c">balaṃ balena dadṛśe</seg> <seg type="pāda" n="d">bāṇo bāṇaiś ca cakriṇaḥ</seg> //</l>
</lg>

<lg xml:id="BrP_206.31">
<l><seg type="pāda" n="a">tataḥ kṛṣṇasya bāṇena</seg> <seg type="pāda" n="b">yuddham āsīt samāsataḥ</seg> </l>
<l><seg type="pāda" n="c">parasparaṃ tu saṃdīptān</seg> <seg type="pāda" n="d">kāyatrāṇavibhedinaḥ</seg> //</l>
</lg>

<lg xml:id="BrP_206.32">
<l><seg type="pāda" n="a">kṛṣṇaś ciccheda bāṇāṃs tān</seg> <seg type="pāda" n="b">bāṇena prahitāñ śaraiḥ</seg> </l>
<l><seg type="pāda" n="c">bibheda keśavaṃ bāṇo</seg> <seg type="pāda" n="d">bāṇaṃ vivyādha cakradhṛk</seg> //</l>
</lg>

<lg xml:id="BrP_206.33">
<l><seg type="pāda" n="a">mumucāte tathāstrāṇi</seg> <seg type="pāda" n="b">bāṇakṛṣṇau jigīṣayā</seg> </l>
<l><seg type="pāda" n="c">parasparakṣatiparau</seg> <seg type="pāda" n="d">parighāṃś ca tato dvijāḥ</seg> //</l>
</lg>

<lg xml:id="BrP_206.34">
<l><seg type="pāda" n="a">chidyamāneṣv aśeṣeṣu</seg> <seg type="pāda" n="b">śastreṣv astre ca sīdati</seg> </l>
<l><seg type="pāda" n="c">prācuryeṇa harir bāṇaṃ</seg> <seg type="pāda" n="d">hantuṃ cakre tato manaḥ</seg> //</l>
</lg>

<lg xml:id="BrP_206.35">
<l><seg type="pāda" n="a">tato 'rkaśatasaṃbhūta</seg><seg type="pāda" n="b">tejasā sadṛśadyuti</seg> </l>
<l><seg type="pāda" n="c">jagrāha daityacakrārir</seg> <seg type="pāda" n="d">hariś cakraṃ sudarśanam</seg> //</l>
</lg>

<lg xml:id="BrP_206.36">
<l><seg type="pāda" n="a">muñcato bāṇanāśāya</seg> <seg type="pāda" n="b">tac cakraṃ madhuvidviṣaḥ</seg> </l>
<l><seg type="pāda" n="c">nagnā daiteyavidyābhūt</seg> <seg type="pāda" n="d">koṭarī purato hareḥ</seg> //</l>
</lg>

<lg xml:id="BrP_206.37">
<l><seg type="pāda" n="a">tām agrato harir dṛṣṭvā</seg> <seg type="pāda" n="b">mīlitākṣaḥ sudarśanam</seg> </l>
<l><seg type="pāda" n="c">mumoca bāṇam uddiśya</seg> <seg type="pāda" n="d">chettuṃ bāhuvanaṃ ripoḥ</seg> //</l>
</lg>

<lg xml:id="BrP_206.38">
<l><seg type="pāda" n="a">krameṇāsya tu bāhūnāṃ</seg> <seg type="pāda" n="b">bāṇasyācyutacoditam</seg> </l>
<l><seg type="pāda" n="c">chedaṃ cakre 'surasyāśu</seg> <seg type="pāda" n="d">śastrāstrakṣepaṇād drutam</seg> //</l>
</lg>

<lg xml:id="BrP_206.39">
<l><seg type="pāda" n="a">chinne bāhuvane tat tu</seg> <seg type="pāda" n="b">karasthaṃ madhusūdanaḥ</seg> </l>
<l><seg type="pāda" n="c">mumukṣur bāṇanāśāya</seg> <seg type="pāda" n="d">vijñātas tripuradviṣā</seg> //</l>
</lg>

<lg xml:id="BrP_206.40">
<l><seg type="pāda" n="a">sa utpatyāha govindaṃ</seg> <seg type="pāda" n="b">sāmapūrvam umāpatiḥ</seg> </l>
<l><seg type="pāda" n="c">vilokya bāṇaṃ dordaṇḍa</seg><seg type="pāda" n="d">cchedāsṛksrāvavarṣiṇam</seg> //</l>
</lg>

<milestone unit="speaker" n="rudra uvāca"/>

<lg xml:id="BrP_206.41">
<l><seg type="pāda" n="a">kṛṣṇa kṛṣṇa jagannātha</seg> <seg type="pāda" n="b">jāne tvāṃ puruṣottamam</seg> </l>
<l><seg type="pāda" n="c">pareśaṃ paramātmānam</seg> <seg type="pāda" n="d">anādinidhanaṃ param</seg> //</l>
</lg>

<lg xml:id="BrP_206.42">
<l><seg type="pāda" n="a">devatiryaṅmanuṣyeṣu</seg> <seg type="pāda" n="b">śarīragrahaṇātmikā</seg> </l>
<l><seg type="pāda" n="c">līleyaṃ tava ceṣṭā hi</seg> <seg type="pāda" n="d">daityānāṃ vadhalakṣaṇā</seg> //</l>
</lg>

<lg xml:id="BrP_206.43">
<l><seg type="pāda" n="a">tat prasīdābhayaṃ dattaṃ</seg> <seg type="pāda" n="b">bāṇasyāsya mayā prabho</seg> </l>
<l><seg type="pāda" n="c">tat tvayā nānṛtaṃ kāryaṃ</seg> <seg type="pāda" n="d">yan mayā vyāhṛtaṃ vacaḥ</seg> //</l>
</lg>

<lg xml:id="BrP_206.44">
<l><seg type="pāda" n="a">asmatsaṃśrayavṛddho 'yaṃ</seg> <seg type="pāda" n="b">nāparādhas tavāvyaya</seg> </l>
<l><seg type="pāda" n="c">mayā dattavaro daityas</seg> <seg type="pāda" n="d">tatas tvāṃ kṣamayāmy aham</seg> //</l>
</lg>

<milestone unit="speaker" n="vyāsa uvāca"/>

<lg xml:id="BrP_206.45">
<l><seg type="pāda" n="a">ity uktaḥ prāha govindaḥ</seg> <seg type="pāda" n="b">śūlapāṇim umāpatim</seg> </l>
<l><seg type="pāda" n="c">prasannavadano bhūtvā</seg> <seg type="pāda" n="d">gatāmarṣo 'suraṃ prati</seg> //</l>
</lg>

<milestone unit="speaker" n="śrībhagavān uvāca"/>

<lg xml:id="BrP_206.46">
<l><seg type="pāda" n="a">yuṣmaddattavaro bāṇo</seg> <seg type="pāda" n="b">jīvatād eṣa śaṃkara</seg> </l>
<l><seg type="pāda" n="c">tvadvākyagauravād etan</seg> <seg type="pāda" n="d">mayā cakraṃ nivartitam</seg> //</l>
</lg>

<lg xml:id="BrP_206.47">
<l><seg type="pāda" n="a">tvayā yad abhayaṃ dattaṃ</seg> <seg type="pāda" n="b">tad dattam abhayaṃ mayā</seg> </l>
<l><seg type="pāda" n="c">matto 'vibhinnam ātmānaṃ</seg> <seg type="pāda" n="d">draṣṭum arhasi śaṃkara</seg> //</l>
</lg>

<lg xml:id="BrP_206.48">
<l><seg type="pāda" n="a">yo 'haṃ sa tvaṃ jagac cedaṃ</seg> <seg type="pāda" n="b">sadevāsuramānuṣam</seg> </l>
<l><seg type="pāda" n="c">avidyāmohitātmānaḥ</seg> <seg type="pāda" n="d">puruṣā bhinnadarśinaḥ</seg> //</l>
</lg>

<milestone unit="speaker" n="vyāsa uvāca"/>

<lg xml:id="BrP_206.49">
<l><seg type="pāda" n="a">ity uktvā prayayau kṛṣṇaḥ</seg> <seg type="pāda" n="b">prādyumnir yatra tiṣṭhati</seg> </l>
<l><seg type="pāda" n="c">tadbandhaphaṇino neśur</seg> <seg type="pāda" n="d">garuḍānilaśoṣitāḥ</seg> //</l>
</lg>

<lg xml:id="BrP_206.50">
<l><seg type="pāda" n="a">tato 'niruddham āropya</seg> <seg type="pāda" n="b">sapatnīkaṃ garutmati</seg> </l>
<l><seg type="pāda" n="c">ājagmur dvārakāṃ rāma</seg><seg type="pāda" n="d">kārṣṇidāmodarāḥ purīm</seg> //</l>
</lg>

<milestone unit="speaker" n="munaya ūcuḥ"/>

<lg xml:id="BrP_207.1">
<l><seg type="pāda" n="a">cakre karma mahac chaurir</seg> <seg type="pāda" n="b">bibhrad yo mānuṣīṃ tanum</seg> </l>
<l><seg type="pāda" n="c">jigāya śakraṃ śarvaṃ ca</seg> <seg type="pāda" n="d">sarvadevāṃś ca līlayā</seg> //</l>
</lg>

<lg xml:id="BrP_207.2">
<l><seg type="pāda" n="a">yac cānyad akarot karma</seg> <seg type="pāda" n="b">divyaceṣṭāvighātakṛt</seg> </l>
<l><seg type="pāda" n="c">kathyatāṃ tan muniśreṣṭha</seg> <seg type="pāda" n="d">paraṃ kautūhalaṃ hi naḥ</seg> //</l>
</lg>

<milestone unit="speaker" n="vyāsa uvāca"/>

<lg xml:id="BrP_207.3">
<l><seg type="pāda" n="a">gadato me muniśreṣṭhāḥ</seg> <seg type="pāda" n="b">śrūyatām idam ādarāt</seg> </l>
<l><seg type="pāda" n="c">narāvatāre kṛṣṇena</seg> <seg type="pāda" n="d">dagdhā vārāṇasī yathā</seg> //</l>
</lg>

<lg xml:id="BrP_207.4">
<l><seg type="pāda" n="a">pauṇḍrako vāsudevaś ca</seg> <seg type="pāda" n="b">vāsudevo 'bhavad bhuvi</seg> </l>
<l><seg type="pāda" n="c">avatīrṇas tvam ity ukto</seg> <seg type="pāda" n="d">janair ajñānamohitaiḥ</seg> //</l>
</lg>

<lg xml:id="BrP_207.5">
<l><seg type="pāda" n="a">sa mene vāsudevo 'ham</seg> <seg type="pāda" n="b">avatīrṇo mahītale</seg> </l>
<l><seg type="pāda" n="c">naṣṭasmṛtis tataḥ sarvaṃ</seg> <seg type="pāda" n="d">viṣṇucihnam acīkarat</seg> </l>
<l><seg type="pāda" n="e">dūtaṃ ca preṣayām āsa</seg> <seg type="pāda" n="f">sa kṛṣṇāya dvijottamāḥ</seg> //</l>
</lg>

<milestone unit="speaker" n="dūta uvāca"/>

<lg xml:id="BrP_207.6">
<l><seg type="pāda" n="a">tyaktvā cakrādikaṃ cihnaṃ</seg> <seg type="pāda" n="b">madīyaṃ nāma mātmanaḥ</seg> </l>
<l><seg type="pāda" n="c">vāsudevātmakaṃ mūḍha</seg> <seg type="pāda" n="d">muktvā sarvam aśeṣataḥ</seg> //</l>
</lg>

<lg xml:id="BrP_207.7">
<l><seg type="pāda" n="a">ātmano jīvitārthaṃ ca</seg> <seg type="pāda" n="b">tathā me praṇatiṃ vraja</seg> //</l>
</lg>

<milestone unit="speaker" n="vyāsa uvāca"/>

<lg xml:id="BrP_207.8">
<l><seg type="pāda" n="a">ity uktaḥ sa prahasyaiva</seg> <seg type="pāda" n="b">dūtaṃ prāha janārdanaḥ</seg> //</l>
</lg>

<milestone unit="speaker" n="śrībhagavān uvāca"/>

<lg xml:id="BrP_207.9">
<l><seg type="pāda" n="a">nijacihnam ahaṃ cakraṃ</seg> <seg type="pāda" n="b">samutsrakṣye tvayīti vai</seg> </l>
<l><seg type="pāda" n="c">vācyaś ca pauṇḍrako gatvā</seg> <seg type="pāda" n="d">tvayā dūta vaco mama</seg> //</l>
</lg>

<lg xml:id="BrP_207.10">
<l><seg type="pāda" n="a">jñātas tvadvākyasadbhāvo</seg> <seg type="pāda" n="b">yat kāryaṃ tad vidhīyatām</seg> </l>
<l><seg type="pāda" n="c">gṛhītacihna evāham</seg> <seg type="pāda" n="d">āgamiṣyāmi te puram</seg> //</l>
</lg>

<lg xml:id="BrP_207.11">
<l><seg type="pāda" n="a">utsrakṣyāmi ca te cakraṃ</seg> <seg type="pāda" n="b">nijacihnam asaṃśayam</seg> </l>
<l><seg type="pāda" n="c">ājñāpūrvaṃ ca yad idam</seg> <seg type="pāda" n="d">āgaccheti tvayoditam</seg> //</l>
</lg>

<lg xml:id="BrP_207.12">
<l><seg type="pāda" n="a">saṃpādayiṣye śvas tubhyaṃ</seg> <seg type="pāda" n="b">tad apy eṣo 'vilambitam</seg> </l>
<l><seg type="pāda" n="c">śaraṇaṃ te samabhyetya</seg> <seg type="pāda" n="d">kartāsmi nṛpate tathā</seg> </l>
<l><seg type="pāda" n="e">yathā tvatto bhayaṃ bhūyo</seg> <seg type="pāda" n="f">naiva kiṃcid bhaviṣyati</seg> //</l>
</lg>

<milestone unit="speaker" n="vyāsa uvāca"/>

<lg xml:id="BrP_207.13">
<l><seg type="pāda" n="a">ity ukte 'pagate dūte</seg> <seg type="pāda" n="b">saṃsmṛtyābhyāgataṃ hariḥ</seg> </l>
<l><seg type="pāda" n="c">garutmantaṃ samāruhya</seg> <seg type="pāda" n="d">tvaritaṃ tatpuraṃ yayau</seg> //</l>
</lg>

<lg xml:id="BrP_207.14">
<l><seg type="pāda" n="a">tasyāpi keśavodyogaṃ</seg> <seg type="pāda" n="b">śrutvā kāśipatis tadā</seg> </l>
<l><seg type="pāda" n="c">sarvasainyaparīvāra</seg><seg type="pāda" n="d">pārṣṇigrāham upāyayau</seg> //</l>
</lg>

<lg xml:id="BrP_207.15">
<l><seg type="pāda" n="a">tato balena mahatā</seg> <seg type="pāda" n="b">kāśirājabalena ca</seg> </l>
<l><seg type="pāda" n="c">pauṇḍrako vāsudevo 'sau</seg> <seg type="pāda" n="d">keśavābhimukhaṃ yayau</seg> //</l>
</lg>

<lg xml:id="BrP_207.16">
<l><seg type="pāda" n="a">taṃ dadarśa harir dūrād</seg> <seg type="pāda" n="b">udārasyandane sthitam</seg> </l>
<l><seg type="pāda" n="c">cakraśaṅkhagadāpāṇiṃ</seg> <seg type="pāda" n="d">pāṇinā vidhṛtāmbujam</seg> //</l>
</lg>

<lg xml:id="BrP_207.17">
<l><seg type="pāda" n="a">sragdharaṃ dhṛtaśārṅgaṃ ca</seg> <seg type="pāda" n="b">suparṇaracanādhvajam</seg> </l>
<l><seg type="pāda" n="c">vakṣasthalakṛtaṃ cāsya</seg> <seg type="pāda" n="d">śrīvatsaṃ dadṛśe hariḥ</seg> //</l>
</lg>

<lg xml:id="BrP_207.18">
<l><seg type="pāda" n="a">kirīṭakuṇḍaladharaṃ</seg> <seg type="pāda" n="b">pītavāsaḥsamanvitam</seg> </l>
<l><seg type="pāda" n="c">dṛṣṭvā taṃ bhāvagambhīraṃ</seg> <seg type="pāda" n="d">jahāsa madhusūdanaḥ</seg> //</l>
</lg>

<lg xml:id="BrP_207.19">
<l><seg type="pāda" n="a">yuyudhe ca balenāsya</seg> <seg type="pāda" n="b">hastyaśvabalinā dvijāḥ</seg> </l>
<l><seg type="pāda" n="c">nistriṃśarṣṭigadāśūla</seg><seg type="pāda" n="d">śaktikārmukaśālinā</seg> //</l>
</lg>

<lg xml:id="BrP_207.20">
<l><seg type="pāda" n="a">kṣaṇena śārṅganirmuktaiḥ</seg> <seg type="pāda" n="b">śarair agnividāraṇaiḥ</seg> </l>
<l><seg type="pāda" n="c">gadācakrātipātaiś ca</seg> <seg type="pāda" n="d">sūdayām āsa tadbalam</seg> //</l>
</lg>

<lg xml:id="BrP_207.21">
<l><seg type="pāda" n="a">kāśirājabalaṃ caiva</seg> <seg type="pāda" n="b">kṣayaṃ nītvā janārdanaḥ</seg> </l>
<l><seg type="pāda" n="c">uvāca pauṇḍrakaṃ mūḍham</seg> <seg type="pāda" n="d">ātmacihnopalakṣaṇam</seg> //</l>
</lg>

<milestone unit="speaker" n="śrībhagavān uvāca"/>

<lg xml:id="BrP_207.22">
<l><seg type="pāda" n="a">pauṇḍrakoktaṃ tvayā yat tad</seg> <seg type="pāda" n="b">dūtavaktreṇa māṃ prati</seg> </l>
<l><seg type="pāda" n="c">samutsṛjeti cihnāni</seg> <seg type="pāda" n="d">tat te saṃpādayāmy aham</seg> //</l>
</lg>

<lg xml:id="BrP_207.23">
<l><seg type="pāda" n="a">cakram etat samutsṛṣṭaṃ</seg> <seg type="pāda" n="b">gadeyaṃ te visarjitā</seg> </l>
<l><seg type="pāda" n="c">garutmān eṣa nirdiṣṭaḥ</seg> <seg type="pāda" n="d">samārohatu te dhvajam</seg> //</l>
</lg>

<lg xml:id="BrP_207.24">
<l><seg type="pāda" n="a">ity uccārya vimuktena</seg> <seg type="pāda" n="b">cakreṇāsau vidāritaḥ</seg> </l>
<l><seg type="pāda" n="c">pothito gadayā bhagno</seg> <seg type="pāda" n="d">garutmāṃś ca garutmatā</seg> //</l>
</lg>

<lg xml:id="BrP_207.25">
<l><seg type="pāda" n="a">tato hāhākṛte loke</seg> <seg type="pāda" n="b">kāśīnām adhipas tadā</seg> </l>
<l><seg type="pāda" n="c">yuyudhe vāsudevena</seg> <seg type="pāda" n="d">mitrasyāpacitau sthitaḥ</seg> //</l>
</lg>

<lg xml:id="BrP_207.26">
<l><seg type="pāda" n="a">tataḥ śārṅgavinirmuktaiś</seg> <seg type="pāda" n="b">chittvā tasya śaraiḥ śiraḥ</seg> </l>
<l><seg type="pāda" n="c">kāśipuryāṃ sa cikṣepa</seg> <seg type="pāda" n="d">kurvaṃl lokasya vismayam</seg> //</l>
</lg>

<lg xml:id="BrP_207.27">
<l><seg type="pāda" n="a">hatvā tu pauṇḍrakaṃ śauriḥ</seg> <seg type="pāda" n="b">kāśirājaṃ ca sānugam</seg> </l>
<l><seg type="pāda" n="c">reme dvāravatīṃ prāpto</seg> <seg type="pāda" n="d">'maraḥ svargagato yathā</seg> //</l>
</lg>

<lg xml:id="BrP_207.28">
<l><seg type="pāda" n="a">tacchiraḥ patitaṃ tatra</seg> <seg type="pāda" n="b">dṛṣṭvā kāśipateḥ pure</seg> </l>
<l><seg type="pāda" n="c">janaḥ kim etad ity āha</seg> <seg type="pāda" n="d">kenety atyantavismitaḥ</seg> //</l>
</lg>

<lg xml:id="BrP_207.29">
<l><seg type="pāda" n="a">jñātvā taṃ vāsudevena</seg> <seg type="pāda" n="b">hataṃ tasya sutas tataḥ</seg> </l>
<l><seg type="pāda" n="c">purohitena sahitas</seg> <seg type="pāda" n="d">toṣayām āsa śaṃkaram</seg> //</l>
</lg>

<lg xml:id="BrP_207.30">
<l><seg type="pāda" n="a">avimukte mahākṣetre</seg> <seg type="pāda" n="b">toṣitas tena śaṃkaraḥ</seg> </l>
<l><seg type="pāda" n="c">varaṃ vṛṇīṣveti tadā</seg> <seg type="pāda" n="d">taṃ provāca nṛpātmajam</seg> //</l>
</lg>

<lg xml:id="BrP_207.31">
<l><seg type="pāda" n="a">sa vavre bhagavan kṛtyā</seg> <seg type="pāda" n="b">pitur hantur vadhāya me</seg> </l>
<l><seg type="pāda" n="c">samuttiṣṭhatu kṛṣṇasya</seg> <seg type="pāda" n="d">tvatprasādān maheśvara</seg> //</l>
</lg>

<milestone unit="speaker" n="vyāsa uvāca"/>

<lg xml:id="BrP_207.32">
<l><seg type="pāda" n="a">evaṃ bhaviṣyatīty ukte</seg> <seg type="pāda" n="b">dakṣiṇāgner anantaram</seg> </l>
<l><seg type="pāda" n="c">mahākṛtyā samuttasthau</seg> <seg type="pāda" n="d">tasyaivāgniniveśanāt</seg> //</l>
</lg>

<lg xml:id="BrP_207.33">
<l><seg type="pāda" n="a">tato jvālākarālāsyā</seg> <seg type="pāda" n="b">jvalatkeśakalāpikā</seg> </l>
<l><seg type="pāda" n="c">kṛṣṇa kṛṣṇeti kupitā</seg> <seg type="pāda" n="d">kṛtvā dvāravatīṃ yayau</seg> //</l>
</lg>

<lg xml:id="BrP_207.34">
<l><seg type="pāda" n="a">tām avekṣya janaḥ sarvo</seg> <seg type="pāda" n="b">raudrāṃ vikṛtalocanām</seg> </l>
<l><seg type="pāda" n="c">yayau śaraṇyaṃ jagatāṃ</seg> <seg type="pāda" n="d">śaraṇaṃ madhusūdanam</seg> //</l>
</lg>

<milestone unit="speaker" n="janā ūcuḥ"/>

<lg xml:id="BrP_207.35">
<l><seg type="pāda" n="a">kāśirājasuteneyam</seg> <seg type="pāda" n="b">ārādhya vṛṣabhadhvajam</seg> </l>
<l><seg type="pāda" n="c">utpāditā mahākṛtyā</seg> <seg type="pāda" n="d">vadhāya tava cakriṇaḥ</seg> </l>
<l><seg type="pāda" n="e">jahi kṛtyām imām ugrāṃ</seg> <seg type="pāda" n="f">vahnijvālājaṭākulām</seg> //</l>
</lg>

<milestone unit="speaker" n="vyāsa uvāca"/>

<lg xml:id="BrP_207.36">
<l><seg type="pāda" n="a">cakram utsṛṣṭam akṣeṣu</seg> <seg type="pāda" n="b">krīḍāsaktena līlayā</seg> </l>
<l><seg type="pāda" n="c">tad agnimālājaṭilaṃ</seg> <seg type="pāda" n="d">jvālodgārātibhīṣaṇam</seg> //</l>
</lg>

<lg xml:id="BrP_207.37">
<l><seg type="pāda" n="a">kṛtyām anujagāmāśu</seg> <seg type="pāda" n="b">viṣṇucakraṃ sudarśanam</seg> </l>
<l><seg type="pāda" n="c">tataḥ sā cakravidhvastā</seg> <seg type="pāda" n="d">kṛtyā māheśvarī tadā</seg> //</l>
</lg>

<lg xml:id="BrP_207.38">
<l><seg type="pāda" n="a">jagāma veginī vegāt</seg> <seg type="pāda" n="b">tad apy anujagāma tām</seg> </l>
<l><seg type="pāda" n="c">kṛtyā vārāṇasīm eva</seg> <seg type="pāda" n="d">praviveśa tvarānvitā</seg> //</l>
</lg>

<lg xml:id="BrP_207.39">
<l><seg type="pāda" n="a">viṣṇucakrapratihata</seg><seg type="pāda" n="b">prabhāvā munisattamāḥ</seg> </l>
<l><seg type="pāda" n="c">tataḥ kāśibalaṃ bhūri</seg> <seg type="pāda" n="d">pramathānāṃ tathā balam</seg> //</l>
</lg>

<lg xml:id="BrP_207.40">
<l><seg type="pāda" n="a">samastaśastrāstrayutaṃ</seg> <seg type="pāda" n="b">cakrasyābhimukhaṃ yayau</seg> </l>
<l><seg type="pāda" n="c">śastrāstramokṣabahulaṃ</seg> <seg type="pāda" n="d">dagdhvā tad balam ojasā</seg> //</l>
</lg>

<lg xml:id="BrP_207.41">
<l><seg type="pāda" n="a">kṛtvākṣemām aśeṣāṃ tāṃ</seg> <seg type="pāda" n="b">purīṃ vārāṇasīṃ yayau</seg> </l>
<l><seg type="pāda" n="c">prabhūtabhṛtyapaurāṃ tāṃ</seg> <seg type="pāda" n="d">sāśvamātaṅgamānavām</seg> //</l>
</lg>

<lg xml:id="BrP_207.42">
<l><seg type="pāda" n="a">aśeṣadurgakoṣṭhāṃ tāṃ</seg> <seg type="pāda" n="b">durnirīkṣyāṃ surair api</seg> </l>
<l><seg type="pāda" n="c">jvālāparivṛtāśeṣa</seg><seg type="pāda" n="d">gṛhaprākāratoraṇām</seg> //</l>
</lg>

<lg xml:id="BrP_207.43">
<l><seg type="pāda" n="a">dadāha tāṃ purīṃ cakraṃ</seg> <seg type="pāda" n="b">sakalām eva satvaram</seg> </l>
<l><seg type="pāda" n="c">akṣīṇāmarṣam atyalpa</seg><seg type="pāda" n="d">sādhyasādhananispṛham</seg> </l>
<l><seg type="pāda" n="e">tac cakraṃ prasphuraddīpti</seg> <seg type="pāda" n="f">viṣṇor abhyāyayau karam</seg> //</l>
</lg>

<milestone unit="speaker" n="munaya ūcuḥ"/>

<lg xml:id="BrP_208.1">
<l><seg type="pāda" n="a">śrotum icchāmahe bhūyo</seg> <seg type="pāda" n="b">balabhadrasya dhīmataḥ</seg> </l>
<l><seg type="pāda" n="c">mune parākramaṃ śauryaṃ</seg> <seg type="pāda" n="d">tan no vyākhyātum arhasi</seg> //</l>
</lg>

<lg xml:id="BrP_208.2">
<l><seg type="pāda" n="a">yamunākarṣaṇādīni</seg> <seg type="pāda" n="b">śrutāny asmābhir atra vai</seg> </l>
<l><seg type="pāda" n="c">tat kathyatāṃ mahābhāga</seg> <seg type="pāda" n="d">yad anyat kṛtavān balaḥ</seg> //</l>
</lg>

<milestone unit="speaker" n="vyāsa uvāca"/>

<lg xml:id="BrP_208.3">
<l><seg type="pāda" n="a">śṛṇudhvaṃ munayaḥ karma</seg> <seg type="pāda" n="b">yad rāmeṇābhavat kṛtam</seg> </l>
<l><seg type="pāda" n="c">anantenāprameyena</seg> <seg type="pāda" n="d">śeṣeṇa dharaṇībhṛtā</seg> //</l>
</lg>

<lg xml:id="BrP_208.4">
<l><seg type="pāda" n="a">duryodhanasya tanayāṃ</seg> <seg type="pāda" n="b">svayaṃvarakṛtekṣaṇām</seg> </l>
<l><seg type="pāda" n="c">balād ādattavān vīraḥ</seg> <seg type="pāda" n="d">sāmbo jāmbavatīsutaḥ</seg> //</l>
</lg>

<lg xml:id="BrP_208.5">
<l><seg type="pāda" n="a">tataḥ kruddhā mahāvīryāḥ</seg> <seg type="pāda" n="b">karṇaduryodhanādayaḥ</seg> </l>
<l><seg type="pāda" n="c">bhīṣmadroṇādayaś caiva</seg> <seg type="pāda" n="d">babandhur yudhi nirjitam</seg> //</l>
</lg>

<lg xml:id="BrP_208.6">
<l><seg type="pāda" n="a">tac chrutvā yādavāḥ sarve</seg> <seg type="pāda" n="b">krodhaṃ duryodhanādiṣu</seg> </l>
<l><seg type="pāda" n="c">munayaḥ praticakruś ca</seg> <seg type="pāda" n="d">tān vihantuṃ mahodyamam</seg> //</l>
</lg>

<lg xml:id="BrP_208.7">
<l><seg type="pāda" n="a">tān nivārya balaḥ prāha</seg> <seg type="pāda" n="b">madalolākulākṣaram</seg> </l>
<l><seg type="pāda" n="c">mokṣyanti te madvacanād</seg> <seg type="pāda" n="d">yāsyāmy eko hi kauravān</seg> //</l>
</lg>

<lg xml:id="BrP_208.8">
<l><seg type="pāda" n="a">baladevas tato gatvā</seg> <seg type="pāda" n="b">nagaraṃ nāgasāhvayam</seg> </l>
<l><seg type="pāda" n="c">bāhyopavanamadhye 'bhūn</seg> <seg type="pāda" n="d">na viveśa ca tat puram</seg> //</l>
</lg>

<lg xml:id="BrP_208.9">
<l><seg type="pāda" n="a">balam āgatam ājñāya</seg> <seg type="pāda" n="b">tadā duryodhanādayaḥ</seg> </l>
<l><seg type="pāda" n="c">gām argham udakaṃ caiva</seg> <seg type="pāda" n="d">rāmāya pratyavedayan</seg> </l>
<l><seg type="pāda" n="e">gṛhītvā vidhivat sarvaṃ</seg> <seg type="pāda" n="f">tatas tān āha kauravān</seg> //</l>
</lg>

<milestone unit="speaker" n="baladeva uvāca"/>

<lg xml:id="BrP_208.10">
<l><seg type="pāda" n="a">ājñāpayaty ugrasenaḥ</seg> <seg type="pāda" n="b">sāmbam āśu vimuñcata</seg> //</l>
</lg>

<milestone unit="speaker" n="vyāsa uvāca"/>

<lg xml:id="BrP_208.11">
<l><seg type="pāda" n="a">tatas tadvacanaṃ śrutvā</seg> <seg type="pāda" n="b">bhīṣmadroṇādayo dvijāḥ</seg> </l>
<l><seg type="pāda" n="c">karṇaduryodhanādyāś ca</seg> <seg type="pāda" n="d">cukrudhur dvijasattamāḥ</seg> //</l>
</lg>

<lg xml:id="BrP_208.12">
<l><seg type="pāda" n="a">ūcuś ca kupitāḥ sarve</seg> <seg type="pāda" n="b">bāhlikādyāś ca bhūmipāḥ</seg> </l>
<l><seg type="pāda" n="c">arājārhaṃ yador vaṃśam</seg> <seg type="pāda" n="d">avekṣya muśalāyudham</seg> //</l>
</lg>

<milestone unit="speaker" n="kauravā ūcuḥ"/>

<lg xml:id="BrP_208.13">
<l><seg type="pāda" n="a">bho bhoḥ kim etad bhavatā</seg> <seg type="pāda" n="b">balabhadreritaṃ vacaḥ</seg> </l>
<l><seg type="pāda" n="c">ājñāṃ kurukulotthānāṃ</seg> <seg type="pāda" n="d">yādavaḥ kaḥ pradāsyati</seg> //</l>
</lg>

<lg xml:id="BrP_208.14">
<l><seg type="pāda" n="a">ugraseno 'pi yady ājñāṃ</seg> <seg type="pāda" n="b">kauravāṇāṃ pradāsyati</seg> </l>
<l><seg type="pāda" n="c">tad alaṃ pāṇḍuraiś chattrair</seg> <seg type="pāda" n="d">nṛpayogyair alaṃkṛtaiḥ</seg> //</l>
</lg>

<lg xml:id="BrP_208.15">
<l><seg type="pāda" n="a">tad gaccha balabhadra tvaṃ</seg> <seg type="pāda" n="b">sāmbam anyāyaceṣṭitam</seg> </l>
<l><seg type="pāda" n="c">vimokṣyāmo na bhavato</seg> <seg type="pāda" n="d">nograsenasya śāsanāt</seg> //</l>
</lg>

<lg xml:id="BrP_208.16">
<l><seg type="pāda" n="a">praṇatir yā kṛtāsmākaṃ</seg> <seg type="pāda" n="b">mānyānāṃ kukurāndhakaiḥ</seg> </l>
<l><seg type="pāda" n="c">na nāma sā kṛtā keyam</seg> <seg type="pāda" n="d">ājñā svāmini bhṛtyataḥ</seg> //</l>
</lg>

<lg xml:id="BrP_208.17">
<l><seg type="pāda" n="a">garvam āropitā yūyaṃ</seg> <seg type="pāda" n="b">samānāsanabhojanaiḥ</seg> </l>
<l><seg type="pāda" n="c">ko doṣo bhavatāṃ nītir</seg> <seg type="pāda" n="d">yat prīṇāty anapekṣitā</seg> //</l>
</lg>

<lg xml:id="BrP_208.18">
<l><seg type="pāda" n="a">asmābhir arcyo bhavatā</seg> <seg type="pāda" n="b">yo 'yaṃ bala niveditaḥ</seg> </l>
<l><seg type="pāda" n="c">premṇaiva na tad asmākaṃ</seg> <seg type="pāda" n="d">kulād yuṣmatkulocitam</seg> //</l>
</lg>

<milestone unit="speaker" n="vyāsa uvāca"/>

<lg xml:id="BrP_208.19">
<l><seg type="pāda" n="a">ity uktvā kuravaḥ sarve</seg> <seg type="pāda" n="b">nāmuñcanta hareḥ sutam</seg> </l>
<l><seg type="pāda" n="c">kṛtaikaniścayāḥ sarve</seg> <seg type="pāda" n="d">viviśur gajasāhvayam</seg> //</l>
</lg>

<lg xml:id="BrP_208.20">
<l><seg type="pāda" n="a">mattaḥ kopena cāghūrṇaṃ</seg> <seg type="pāda" n="b">tato 'dhikṣepajanmanā</seg> </l>
<l><seg type="pāda" n="c">utthāya pārṣṇyā vasudhāṃ</seg> <seg type="pāda" n="d">jaghāna sa halāyudhaḥ</seg> //</l>
</lg>

<lg xml:id="BrP_208.21">
<l><seg type="pāda" n="a">tato vidāritā pṛthvī</seg> <seg type="pāda" n="b">pārṣṇighātān mahātmanaḥ</seg> </l>
<l><seg type="pāda" n="c">āsphoṭayām āsa tadā</seg> <seg type="pāda" n="d">diśaḥ śabdena pūrayan</seg> </l>
<l><seg type="pāda" n="e">uvāca cātitāmrākṣo</seg> <seg type="pāda" n="f">bhrukuṭīkuṭilānanaḥ</seg> //</l>
</lg>

<milestone unit="speaker" n="baladeva uvāca"/>

<lg xml:id="BrP_208.22">
<l><seg type="pāda" n="a">aho mahāvalepo 'yam</seg> <seg type="pāda" n="b">asārāṇāṃ durātmanām</seg> </l>
<l><seg type="pāda" n="c">kauravāṇām ādhipatyam</seg> <seg type="pāda" n="d">asmākaṃ kila kālajam</seg> //</l>
</lg>

<lg xml:id="BrP_208.23">
<l><seg type="pāda" n="a">ugrasenasya ye nājñāṃ</seg> <seg type="pāda" n="b">manyante cāpy alaṅghanām</seg> </l>
<l><seg type="pāda" n="c">ājñāṃ pratīcched dharmeṇa</seg> <seg type="pāda" n="d">saha devaiḥ śacīpatiḥ</seg> //</l>
</lg>

<lg xml:id="BrP_208.24">
<l><seg type="pāda" n="a">sadādhyāste sudharmāṃ tām</seg> <seg type="pāda" n="b">ugrasenaḥ śacīpateḥ</seg> </l>
<l><seg type="pāda" n="c">dhiṅ manuṣyaśatocchiṣṭe</seg> <seg type="pāda" n="d">tuṣṭir eṣāṃ nṛpāsane</seg> //</l>
</lg>

<lg xml:id="BrP_208.25">
<l><seg type="pāda" n="a">pārijātataroḥ puṣpa</seg><seg type="pāda" n="b">mañjarīr vanitājanaḥ</seg> </l>
<l><seg type="pāda" n="c">bibharti yasya bhṛtyānāṃ</seg> <seg type="pāda" n="d">so 'py eṣāṃ na mahīpatiḥ</seg> //</l>
</lg>

<lg xml:id="BrP_208.26">
<l><seg type="pāda" n="a">samastabhūbhujāṃ nātha</seg> <seg type="pāda" n="b">ugrasenaḥ sa tiṣṭhatu</seg> </l>
<l><seg type="pāda" n="c">adya niṣkauravām urvīṃ</seg> <seg type="pāda" n="d">kṛtvā yāsyāmi tāṃ purīm</seg> //</l>
</lg>

<lg xml:id="BrP_208.27">
<l><seg type="pāda" n="a">karṇaṃ duryodhanaṃ droṇam</seg> <seg type="pāda" n="b">adya bhīṣmaṃ sabāhlikam</seg> </l>
<l><seg type="pāda" n="c">duḥśāsanādīn bhūriṃ ca</seg> <seg type="pāda" n="d">bhūriśravasam eva ca</seg> //</l>
</lg>

<lg xml:id="BrP_208.28">
<l><seg type="pāda" n="a">somadattaṃ śalaṃ bhīmam</seg> <seg type="pāda" n="b">arjunaṃ sayudhiṣṭhiram</seg> </l>
<l><seg type="pāda" n="c">yamajau kauravāṃś cānyān</seg> <seg type="pāda" n="d">hanyāṃ sāśvarathadvipān</seg> //</l>
</lg>

<lg xml:id="BrP_208.29">
<l><seg type="pāda" n="a">vīram ādāya taṃ sāmbaṃ</seg> <seg type="pāda" n="b">sapatnīkaṃ tataḥ purīm</seg> </l>
<l><seg type="pāda" n="c">dvārakām ugrasenādīn</seg> <seg type="pāda" n="d">gatvā drakṣyāmi bāndhavān</seg> //</l>
</lg>

<lg xml:id="BrP_208.30">
<l><seg type="pāda" n="a">athavā kauravādīnāṃ</seg> <seg type="pāda" n="b">samastaiḥ kurubhiḥ saha</seg> </l>
<l><seg type="pāda" n="c">bhārāvataraṇe śīghraṃ</seg> <seg type="pāda" n="d">devarājena coditaḥ</seg> //</l>
</lg>

<lg xml:id="BrP_208.31">
<l><seg type="pāda" n="a">bhāgīrathyāṃ kṣipāmy āśu</seg> <seg type="pāda" n="b">nagaraṃ nāgasāhvayam</seg> //</l>
</lg>

<milestone unit="speaker" n="vyāsa uvāca"/>

<lg xml:id="BrP_208.32">
<l><seg type="pāda" n="a">ity uktvā krodharaktākṣas</seg> <seg type="pāda" n="b">tālāṅko 'dhomukhaṃ halam</seg> </l>
<l><seg type="pāda" n="c">prākāravapre vinyasya</seg> <seg type="pāda" n="d">cakarṣa muśalāyudhaḥ</seg> //</l>
</lg>

<lg xml:id="BrP_208.33">
<l><seg type="pāda" n="a">āghūrṇitaṃ tat sahasā</seg> <seg type="pāda" n="b">tato vai hastināpuram</seg> </l>
<l><seg type="pāda" n="c">dṛṣṭvā saṃkṣubdhahṛdayāś</seg> <seg type="pāda" n="d">cukruśuḥ sarvakauravāḥ</seg> //</l>
</lg>

<milestone unit="speaker" n="kauravā ūcuḥ"/>

<lg xml:id="BrP_208.34">
<l><seg type="pāda" n="a">rāma rāma mahābāho</seg> <seg type="pāda" n="b">kṣamyatāṃ kṣamyatāṃ tvayā</seg> </l>
<l><seg type="pāda" n="c">upasaṃhriyatāṃ kopaḥ</seg> <seg type="pāda" n="d">prasīda muśalāyudha</seg> //</l>
</lg>

<lg xml:id="BrP_208.35">
<l><seg type="pāda" n="a">eṣa sāmbaḥ sapatnīkas</seg> <seg type="pāda" n="b">tava niryātito bala</seg> </l>
<l><seg type="pāda" n="c">avijñātaprabhāvāṇāṃ</seg> <seg type="pāda" n="d">kṣamyatām aparādhinām</seg> //</l>
</lg>

<milestone unit="speaker" n="vyāsa uvāca"/>

<lg xml:id="BrP_208.36">
<l><seg type="pāda" n="a">tato niryātayām āsuḥ</seg> <seg type="pāda" n="b">sāmbaṃ patnyā samanvitam</seg> </l>
<l><seg type="pāda" n="c">niṣkramya svapurīṃ tūrṇaṃ</seg> <seg type="pāda" n="d">kauravā munisattamāḥ</seg> //</l>
</lg>

<lg xml:id="BrP_208.37">
<l><seg type="pāda" n="a">bhīṣmadroṇakṛpādīnāṃ</seg> <seg type="pāda" n="b">praṇamya vadatāṃ priyam</seg> </l>
<l><seg type="pāda" n="c">kṣāntam eva mayety āha</seg> <seg type="pāda" n="d">balo balavatāṃ varaḥ</seg> //</l>
</lg>

<lg xml:id="BrP_208.38">
<l><seg type="pāda" n="a">adyāpy āghūrṇitākāraṃ</seg> <seg type="pāda" n="b">lakṣyate tat puraṃ dvijāḥ</seg> </l>
<l><seg type="pāda" n="c">eṣa prabhāvo rāmasya</seg> <seg type="pāda" n="d">balaśauryavato dvijāḥ</seg> //</l>
</lg>

<lg xml:id="BrP_208.39">
<l><seg type="pāda" n="a">tatas tu kauravāḥ sāmbaṃ</seg> <seg type="pāda" n="b">saṃpūjya halinā saha</seg> </l>
<l><seg type="pāda" n="c">preṣayām āsur udvāha</seg><seg type="pāda" n="d">dhanabhāryāsamanvitam</seg> //</l>
</lg>

<milestone unit="speaker" n="vyāsa uvāca"/>

<lg xml:id="BrP_209.1">
<l><seg type="pāda" n="a">śṛṇudhvaṃ munayaḥ sarve</seg> <seg type="pāda" n="b">balasya balaśālinaḥ</seg> </l>
<l><seg type="pāda" n="c">kṛtaṃ yad anyad evābhūt</seg> <seg type="pāda" n="d">tad api śrūyatāṃ dvijāḥ</seg> //</l>
</lg>

<lg xml:id="BrP_209.2">
<l><seg type="pāda" n="a">narakasyāsurendrasya</seg> <seg type="pāda" n="b">devapakṣavirodhinaḥ</seg> </l>
<l><seg type="pāda" n="c">sakhābhavan mahāvīryo</seg> <seg type="pāda" n="d">dvivido nāma vānaraḥ</seg> //</l>
</lg>

<lg xml:id="BrP_209.3">
<l><seg type="pāda" n="a">vairānubandhaṃ balavān</seg> <seg type="pāda" n="b">sa cakāra surān prati</seg> //</l>
</lg>

<milestone unit="speaker" n="dvivida uvāca"/>

<lg xml:id="BrP_209.4">
<l><seg type="pāda" n="a">narakaṃ hatavān kṛṣṇo</seg> <seg type="pāda" n="b">baladarpasamanvitam</seg> </l>
<l><seg type="pāda" n="c">kariṣye sarvadevānāṃ</seg> <seg type="pāda" n="d">tasmād eṣa pratikriyām</seg> //</l>
</lg>

<milestone unit="speaker" n="vyāsa uvāca"/>

<lg xml:id="BrP_209.5">
<l><seg type="pāda" n="a">yajñavidhvaṃsanaṃ kurvan</seg> <seg type="pāda" n="b">martyalokakṣayaṃ tathā</seg> </l>
<l><seg type="pāda" n="c">tato vidhvaṃsayām āsa</seg> <seg type="pāda" n="d">yajñān ajñānamohitaḥ</seg> //</l>
</lg>

<lg xml:id="BrP_209.6">
<l><seg type="pāda" n="a">bibheda sādhumaryādāṃ</seg> <seg type="pāda" n="b">kṣayaṃ cakre ca dehinām</seg> </l>
<l><seg type="pāda" n="c">dadāha capalo deśaṃ</seg> <seg type="pāda" n="d">puragrāmāntarāṇi ca</seg> //</l>
</lg>

<lg xml:id="BrP_209.7">
<l><seg type="pāda" n="a">kvacic ca parvatakṣepād</seg> <seg type="pāda" n="b">grāmādīn samacūrṇayat</seg> </l>
<l><seg type="pāda" n="c">śailān utpāṭya toyeṣu</seg> <seg type="pāda" n="d">mumocāmbunidhau tathā</seg> //</l>
</lg>

<lg xml:id="BrP_209.8">
<l><seg type="pāda" n="a">punaś cārṇavamadhyasthaḥ</seg> <seg type="pāda" n="b">kṣobhayām āsa sāgaram</seg> </l>
<l><seg type="pāda" n="c">tenātikṣobhitaś cābdhir</seg> <seg type="pāda" n="d">udvelo jāyate dvijāḥ</seg> //</l>
</lg>

<lg xml:id="BrP_209.9">
<l><seg type="pāda" n="a">plāvayaṃs tīrajān grāmān</seg> <seg type="pāda" n="b">purādīn ativegavān</seg> </l>
<l><seg type="pāda" n="c">kāmarūpaṃ mahārūpaṃ</seg> <seg type="pāda" n="d">kṛtvā sasyāny anekaśaḥ</seg> //</l>
</lg>

<lg xml:id="BrP_209.10">
<l><seg type="pāda" n="a">luṭhan bhramaṇasaṃmardaiḥ</seg> <seg type="pāda" n="b">saṃcūrṇayati vānaraḥ</seg> </l>
<l><seg type="pāda" n="c">tena viprakṛtaṃ sarvaṃ</seg> <seg type="pāda" n="d">jagad etad durātmanā</seg> //</l>
</lg>

<lg xml:id="BrP_209.11">
<l><seg type="pāda" n="a">niḥsvādhyāyavaṣaṭkāraṃ</seg> <seg type="pāda" n="b">dvijāś cāsīt suduḥkhitam</seg> </l>
<l><seg type="pāda" n="c">kadācid raivatodyāne</seg> <seg type="pāda" n="d">papau pānaṃ halāyudhaḥ</seg> //</l>
</lg>

<lg xml:id="BrP_209.12">
<l><seg type="pāda" n="a">revatī ca mahābhāgā</seg> <seg type="pāda" n="b">tathaivānyā varastriyaḥ</seg> </l>
<l><seg type="pāda" n="c">udgīyamāno vilasal</seg><seg type="pāda" n="d">lalanāmaulimadhyagaḥ</seg> //</l>
</lg>

<lg xml:id="BrP_209.13">
<l><seg type="pāda" n="a">reme yaduvaraśreṣṭhaḥ</seg> <seg type="pāda" n="b">kubera iva mandare</seg> </l>
<l><seg type="pāda" n="c">tataḥ sa vānaro 'bhyetya</seg> <seg type="pāda" n="d">gṛhītvā sīriṇo halam</seg> //</l>
</lg>

<lg xml:id="BrP_209.14">
<l><seg type="pāda" n="a">muśalaṃ ca cakārāsya</seg> <seg type="pāda" n="b">saṃmukhaḥ sa viḍambanām</seg> </l>
<l><seg type="pāda" n="c">tathaiva yoṣitāṃ tāsāṃ</seg> <seg type="pāda" n="d">jahāsābhimukhaṃ kapiḥ</seg> //</l>
</lg>

<lg xml:id="BrP_209.15">
<l><seg type="pāda" n="a">pānapūrṇāṃś ca karakāṃś</seg> <seg type="pāda" n="b">cikṣepāhatya vai tadā</seg> </l>
<l><seg type="pāda" n="c">tataḥ kopaparītātmā</seg> <seg type="pāda" n="d">bhartsayām āsa taṃ balam</seg> //</l>
</lg>

<lg xml:id="BrP_209.16">
<l><seg type="pāda" n="a">tathāpi tam avajñāya</seg> <seg type="pāda" n="b">cakre kilakilādhvanim</seg> </l>
<l><seg type="pāda" n="c">tataḥ samutthāya balo</seg> <seg type="pāda" n="d">jagṛhe muśalaṃ ruṣā</seg> //</l>
</lg>

<lg xml:id="BrP_209.17">
<l><seg type="pāda" n="a">so 'pi śailaśilāṃ bhīmāṃ</seg> <seg type="pāda" n="b">jagrāha plavagottamaḥ</seg> </l>
<l><seg type="pāda" n="c">cikṣepa ca sa tāṃ kṣiptāṃ</seg> <seg type="pāda" n="d">muśalena sahasradhā</seg> //</l>
</lg>

<lg xml:id="BrP_209.18">
<l><seg type="pāda" n="a">bibheda yādavaśreṣṭhaḥ</seg> <seg type="pāda" n="b">sā papāta mahītale</seg> </l>
<l><seg type="pāda" n="c">apatan muśalaṃ cāsau</seg> <seg type="pāda" n="d">samullaṅghya plavaṃgamaḥ</seg> //</l>
</lg>

<lg xml:id="BrP_209.19">
<l><seg type="pāda" n="a">vegenāyamya roṣeṇa</seg> <seg type="pāda" n="b">balenorasy atāḍayat</seg> </l>
<l><seg type="pāda" n="c">tato balena kopena</seg> <seg type="pāda" n="d">muṣṭinā mūrdhni tāḍitaḥ</seg> //</l>
</lg>

<lg xml:id="BrP_209.20">
<l><seg type="pāda" n="a">papāta rudhirodgārī</seg> <seg type="pāda" n="b">dvividaḥ kṣīṇajīvitaḥ</seg> </l>
<l><seg type="pāda" n="c">patatā taccharīreṇa</seg> <seg type="pāda" n="d">gireḥ śṛṅgam aśīryata</seg> //</l>
</lg>

<lg xml:id="BrP_209.21">
<l><seg type="pāda" n="a">munayaḥ śatadhā vajri</seg><seg type="pāda" n="b">vajreṇeva hi tāḍitam</seg> </l>
<l><seg type="pāda" n="c">puṣpavṛṣṭiṃ tato devā</seg> <seg type="pāda" n="d">rāmasyopari cikṣipuḥ</seg> //</l>
</lg>

<lg xml:id="BrP_209.22">
<l><seg type="pāda" n="a">praśaśaṃsus tadābhyetya</seg> <seg type="pāda" n="b">sādhv etat te mahat kṛtam</seg> </l>
<l><seg type="pāda" n="c">anena duṣṭakapinā</seg> <seg type="pāda" n="d">daityapakṣopakāriṇā</seg> </l>
<l><seg type="pāda" n="e">jagan nirākṛtaṃ vīra</seg> <seg type="pāda" n="f">diṣṭyā sa kṣayam āgataḥ</seg> //</l>
</lg>

<milestone unit="speaker" n="vyāsa uvāca"/>

<lg xml:id="BrP_209.23">
<l><seg type="pāda" n="a">evaṃvidhāny anekāni</seg> <seg type="pāda" n="b">baladevasya dhīmataḥ</seg> </l>
<l><seg type="pāda" n="c">karmāṇy aparimeyāni</seg> <seg type="pāda" n="d">śeṣasya dharaṇībhṛtaḥ</seg> //</l>
</lg>

<milestone unit="speaker" n="vyāsa uvāca"/>

<lg xml:id="BrP_210.1">
<l><seg type="pāda" n="a">evaṃ daityavadhaṃ kṛṣṇo</seg> <seg type="pāda" n="b">baladevasahāyavān</seg> </l>
<l><seg type="pāda" n="c">cakre duṣṭakṣitīśānāṃ</seg> <seg type="pāda" n="d">tathaiva jagataḥ kṛte</seg> //</l>
</lg>

<lg xml:id="BrP_210.2">
<l><seg type="pāda" n="a">kṣiteś ca bhāraṃ bhagavān</seg> <seg type="pāda" n="b">phālgunena samaṃ vibhuḥ</seg> </l>
<l><seg type="pāda" n="c">avatārayām āsa hariḥ</seg> <seg type="pāda" n="d">samastākṣauhiṇīvadhāt</seg> //</l>
</lg>

<lg xml:id="BrP_210.3">
<l><seg type="pāda" n="a">kṛtvā bhārāvataraṇaṃ</seg> <seg type="pāda" n="b">bhuvo hatvākhilān nṛpān</seg> </l>
<l><seg type="pāda" n="c">śāpavyājena viprāṇām</seg> <seg type="pāda" n="d">upasaṃhṛtavān kulam</seg> //</l>
</lg>

<lg xml:id="BrP_210.4">
<l><seg type="pāda" n="a">utsṛjya dvārakāṃ kṛṣṇas</seg> <seg type="pāda" n="b">tyaktvā mānuṣyam ātmabhūḥ</seg> </l>
<l><seg type="pāda" n="c">svāṃśo viṣṇumayaṃ sthānaṃ</seg> <seg type="pāda" n="d">praviveśa punar nijam</seg> //</l>
</lg>

<milestone unit="speaker" n="munaya ūcuḥ"/>

<lg xml:id="BrP_210.5">
<l><seg type="pāda" n="a">sa vipraśāpavyājena</seg> <seg type="pāda" n="b">saṃjahre svakulaṃ katham</seg> </l>
<l><seg type="pāda" n="c">kathaṃ ca mānuṣaṃ deham</seg> <seg type="pāda" n="d">utsasarja janārdanaḥ</seg> //</l>
</lg>

<milestone unit="speaker" n="vyāsa uvāca"/>

<lg xml:id="BrP_210.6">
<l><seg type="pāda" n="a">viśvāmitras tathā kaṇvo</seg> <seg type="pāda" n="b">nāradaś ca mahāmuniḥ</seg> </l>
<l><seg type="pāda" n="c">piṇḍārake mahātīrthe</seg> <seg type="pāda" n="d">dṛṣṭā yadukumārakaiḥ</seg> //</l>
</lg>

<lg xml:id="BrP_210.7">
<l><seg type="pāda" n="a">tatas te yauvanonmattā</seg> <seg type="pāda" n="b">bhāvikāryapracoditāḥ</seg> </l>
<l><seg type="pāda" n="c">sāmbaṃ jāmbavatīputraṃ</seg> <seg type="pāda" n="d">bhūṣayitvā striyaṃ yathā</seg> </l>
<l><seg type="pāda" n="e">prasṛtās tān munīn ūcuḥ</seg> <seg type="pāda" n="f">praṇipātapuraḥsaram</seg> //</l>
</lg>

<milestone unit="speaker" n="kumārā ūcuḥ"/>

<lg xml:id="BrP_210.8">
<l><seg type="pāda" n="a">iyaṃ strī putrakāmā tu</seg> <seg type="pāda" n="b">prabho kiṃ janayiṣyati</seg> //</l>
</lg>

<milestone unit="speaker" n="vyāsa uvāca"/>

<lg xml:id="BrP_210.9">
<l><seg type="pāda" n="a">divyajñānopapannās te</seg> <seg type="pāda" n="b">vipralabdhā kumārakaiḥ</seg> </l>
<l><seg type="pāda" n="c">śāpaṃ dadus tadā viprās</seg> <seg type="pāda" n="d">teṣāṃ nāśāya suvratāḥ</seg> //</l>
</lg>

<lg xml:id="BrP_210.10">
<l><seg type="pāda" n="a">munayaḥ kupitāḥ procur</seg> <seg type="pāda" n="b">muśalaṃ janayiṣyati</seg> </l>
<l><seg type="pāda" n="c">yenākhilakulotsādo</seg> <seg type="pāda" n="d">yādavānāṃ bhaviṣyati</seg> //</l>
</lg>

<lg xml:id="BrP_210.11">
<l><seg type="pāda" n="a">ity uktās taiḥ kumārās ta</seg> <seg type="pāda" n="b">ācacakṣur yathātatham</seg> </l>
<l><seg type="pāda" n="c">ugrasenāya muśalaṃ</seg> <seg type="pāda" n="d">jajñe sāmbasya codarāt</seg> //</l>
</lg>

<lg xml:id="BrP_210.12">
<l><seg type="pāda" n="a">tad ugraseno muśalam</seg> <seg type="pāda" n="b">ayaścūrṇam akārayat</seg> </l>
<l><seg type="pāda" n="c">jajñe tac cairakā cūrṇaṃ</seg> <seg type="pāda" n="d">prakṣiptaṃ vai mahodadhau</seg> //</l>
</lg>

<lg xml:id="BrP_210.13">
<l><seg type="pāda" n="a">musalasyātha lauhasya</seg> <seg type="pāda" n="b">cūrṇitasyāndhakair dvijāḥ</seg> </l>
<l><seg type="pāda" n="c">khaṇḍaṃ cūrṇayituṃ śekur</seg> <seg type="pāda" n="d">naiva te tomarākṛti</seg> //</l>
</lg>

<lg xml:id="BrP_210.14">
<l><seg type="pāda" n="a">tad apy ambunidhau kṣiptaṃ</seg> <seg type="pāda" n="b">matsyo jagrāha jālibhiḥ</seg> </l>
<l><seg type="pāda" n="c">ghātitasyodarāt tasya</seg> <seg type="pāda" n="d">lubdho jagrāha taj jarā</seg> //</l>
</lg>

<lg xml:id="BrP_210.15">
<l><seg type="pāda" n="a">vijñātaparamārtho 'pi</seg> <seg type="pāda" n="b">bhagavān madhusūdanaḥ</seg> </l>
<l><seg type="pāda" n="c">naicchat tad anyathā kartuṃ</seg> <seg type="pāda" n="d">vidhinā yat samāhṛtam</seg> //</l>
</lg>

<lg xml:id="BrP_210.16">
<l><seg type="pāda" n="a">devaiś ca prahito dūtaḥ</seg> <seg type="pāda" n="b">praṇipatyāha keśavam</seg> </l>
<l><seg type="pāda" n="c">rahasy evam ahaṃ dūtaḥ</seg> <seg type="pāda" n="d">prahito bhagavan suraiḥ</seg> //</l>
</lg>

<lg xml:id="BrP_210.17">
<l><seg type="pāda" n="a">vasvaśvimarudāditya</seg><seg type="pāda" n="b">rudrasādhyādibhiḥ saha</seg> </l>
<l><seg type="pāda" n="c">vijñāpayati vaḥ śakras</seg> <seg type="pāda" n="d">tad idaṃ śrūyatāṃ prabho</seg> //</l>
</lg>

<milestone unit="speaker" n="devā ūcuḥ"/>

<lg xml:id="BrP_210.18">
<l><seg type="pāda" n="a">bhārāvataraṇārthāya</seg> <seg type="pāda" n="b">varṣāṇām adhikaṃ śatam</seg> </l>
<l><seg type="pāda" n="c">bhagavān avatīrṇo 'tra</seg> <seg type="pāda" n="d">tridaśaiḥ saṃprasāditaḥ</seg> //</l>
</lg>

<lg xml:id="BrP_210.19">
<l><seg type="pāda" n="a">durvṛttā nihatā daityā</seg> <seg type="pāda" n="b">bhuvo bhāro 'vatāritaḥ</seg> </l>
<l><seg type="pāda" n="c">tvayā sanāthās tridaśā</seg> <seg type="pāda" n="d">vrajantu tridiveśatām</seg> //</l>
</lg>

<lg xml:id="BrP_210.20">
<l><seg type="pāda" n="a">tad atītaṃ jagannātha</seg> <seg type="pāda" n="b">varṣāṇām adhikaṃ śatam</seg> </l>
<l><seg type="pāda" n="c">idānīṃ gamyatāṃ svargo</seg> <seg type="pāda" n="d">bhavatā yadi rocate</seg> //</l>
</lg>

<lg xml:id="BrP_210.21">
<l><seg type="pāda" n="a">devair vijñāpito devo</seg> <seg type="pāda" n="b">'py athātraiva ratis tava</seg> </l>
<l><seg type="pāda" n="c">tat sthīyatāṃ yathākālam</seg> <seg type="pāda" n="d">ākhyeyam anujīvibhiḥ</seg> //</l>
</lg>

<milestone unit="speaker" n="śrībhagavān uvāca"/>

<lg xml:id="BrP_210.22">
<l><seg type="pāda" n="a">yat tvam ātthākhilaṃ dūta</seg> <seg type="pāda" n="b">vedmi caitad ahaṃ punaḥ</seg> </l>
<l><seg type="pāda" n="c">prārabdha eva hi mayā</seg> <seg type="pāda" n="d">yādavānām api kṣayaḥ</seg> //</l>
</lg>

<lg xml:id="BrP_210.23">
<l><seg type="pāda" n="a">bhuvo nāmātibhāro 'yaṃ</seg> <seg type="pāda" n="b">yādavair anibarhitaiḥ</seg> </l>
<l><seg type="pāda" n="c">avatāraṃ karomy asya</seg> <seg type="pāda" n="d">saptarātreṇa satvaraḥ</seg> //</l>
</lg>

<lg xml:id="BrP_210.24">
<l><seg type="pāda" n="a">yathāgṛhītaṃ cāmbhodhau</seg> <seg type="pāda" n="b">hṛtvāhaṃ dvārakāṃ punaḥ</seg> </l>
<l><seg type="pāda" n="c">yādavān upasaṃhṛtya</seg> <seg type="pāda" n="d">yāsyāmi tridaśālayam</seg> //</l>
</lg>

<lg xml:id="BrP_210.25">
<l><seg type="pāda" n="a">manuṣyadeham utsṛjya</seg> <seg type="pāda" n="b">saṃkarṣaṇasahāyavān</seg> </l>
<l><seg type="pāda" n="c">prāpta evāsmi mantavyo</seg> <seg type="pāda" n="d">devendreṇa tathā suraiḥ</seg> //</l>
</lg>

<lg xml:id="BrP_210.26">
<l><seg type="pāda" n="a">jarāsaṃdhādayo ye 'nye</seg> <seg type="pāda" n="b">nihatā bhārahetavaḥ</seg> </l>
<l><seg type="pāda" n="c">kṣites tebhyaḥ sa bhāro hi</seg> <seg type="pāda" n="d">yadūnāṃ samadhīyata</seg> //</l>
</lg>

<lg xml:id="BrP_210.27">
<l><seg type="pāda" n="a">tad etat sumahābhāram</seg> <seg type="pāda" n="b">avatārya kṣiter aham</seg> </l>
<l><seg type="pāda" n="c">yāsyāmy amaralokasya</seg> <seg type="pāda" n="d">pālanāya bravīhi tān</seg> //</l>
</lg>

<milestone unit="speaker" n="vyāsa uvāca"/>

<lg xml:id="BrP_210.28">
<l><seg type="pāda" n="a">ity ukto vāsudevena</seg> <seg type="pāda" n="b">devadūtaḥ praṇamya tam</seg> </l>
<l><seg type="pāda" n="c">dvijāḥ sa divyayā gatyā</seg> <seg type="pāda" n="d">devarājāntikaṃ yayau</seg> //</l>
</lg>

<lg xml:id="BrP_210.29">
<l><seg type="pāda" n="a">bhagavān apy athotpātān</seg> <seg type="pāda" n="b">divyān bhaumāntarikṣagān</seg> </l>
<l><seg type="pāda" n="c">dadarśa dvārakāpuryāṃ</seg> <seg type="pāda" n="d">vināśāya divāniśam</seg> //</l>
</lg>

<lg xml:id="BrP_210.30">
<l><seg type="pāda" n="a">tān dṛṣṭvā yādavān āha</seg> <seg type="pāda" n="b">paśyadhvam atidāruṇān</seg> </l>
<l><seg type="pāda" n="c">mahotpātāñ śamāyaiṣāṃ</seg> <seg type="pāda" n="d">prabhāsaṃ yāma mā ciram</seg> //</l>
</lg>

<milestone unit="speaker" n="vyāsa uvāca"/>

<lg xml:id="BrP_210.31">
<l><seg type="pāda" n="a">mahābhāgavataḥ prāha</seg> <seg type="pāda" n="b">praṇipatyoddhavo harim</seg> //</l>
</lg>

<milestone unit="speaker" n="uddhava uvāca"/>

<lg xml:id="BrP_210.32">
<l><seg type="pāda" n="a">bhagavan yan mayā kāryaṃ</seg> <seg type="pāda" n="b">tad ājñāpaya sāṃpratam</seg> </l>
<l><seg type="pāda" n="c">manye kulam idaṃ sarvaṃ</seg> <seg type="pāda" n="d">bhagavān saṃhariṣyati</seg> </l>
<l><seg type="pāda" n="e">nāśāyāsya nimittāni</seg> <seg type="pāda" n="f">kulasyācyuta lakṣaye</seg> //</l>
</lg>

<milestone unit="speaker" n="śrībhagavān uvāca"/>

<lg xml:id="BrP_210.33">
<l><seg type="pāda" n="a">gaccha tvaṃ divyayā gatyā</seg> <seg type="pāda" n="b">matprasādasamutthayā</seg> </l>
<l><seg type="pāda" n="c">badarīm āśramaṃ puṇyaṃ</seg> <seg type="pāda" n="d">gandhamādanaparvate</seg> //</l>
</lg>

<lg xml:id="BrP_210.34">
<l><seg type="pāda" n="a">naranārāyaṇasthāne</seg> <seg type="pāda" n="b">pavitritamahītale</seg> </l>
<l><seg type="pāda" n="c">manmanā matprasādena</seg> <seg type="pāda" n="d">tatra siddhim avāpsyasi</seg> //</l>
</lg>

<lg xml:id="BrP_210.35">
<l><seg type="pāda" n="a">ahaṃ svargaṃ gamiṣyāmi</seg> <seg type="pāda" n="b">upasaṃhṛtya vai kulam</seg> </l>
<l><seg type="pāda" n="c">dvārakāṃ ca mayā tyaktāṃ</seg> <seg type="pāda" n="d">samudraḥ plāvayiṣyati</seg> //</l>
</lg>

<milestone unit="speaker" n="vyāsa uvāca"/>

<lg xml:id="BrP_210.36">
<l><seg type="pāda" n="a">ity uktaḥ praṇipatyainaṃ</seg> <seg type="pāda" n="b">jagāma sa tadoddhavaḥ</seg> </l>
<l><seg type="pāda" n="c">naranārāyaṇasthānaṃ</seg> <seg type="pāda" n="d">keśavenānumoditaḥ</seg> //</l>
</lg>

<lg xml:id="BrP_210.37">
<l><seg type="pāda" n="a">tatas te yādavāḥ sarve</seg> <seg type="pāda" n="b">rathān āruhya śīghragān</seg> </l>
<l><seg type="pāda" n="c">prabhāsaṃ prayayuḥ sārdhaṃ</seg> <seg type="pāda" n="d">kṛṣṇarāmādibhir dvijāḥ</seg> //</l>
</lg>

<lg xml:id="BrP_210.38">
<l><seg type="pāda" n="a">prāpya prabhāsaṃ prayatā</seg> <seg type="pāda" n="b">prītās te kukkurāndhakāḥ</seg> </l>
<l><seg type="pāda" n="c">cakrus tatra surāpānaṃ</seg> <seg type="pāda" n="d">vāsudevānumoditāḥ</seg> //</l>
</lg>

<lg xml:id="BrP_210.39">
<l><seg type="pāda" n="a">pibatāṃ tatra vai teṣāṃ</seg> <seg type="pāda" n="b">saṃgharṣeṇa parasparam</seg> </l>
<l><seg type="pāda" n="c">yādavānāṃ tato jajñe</seg> <seg type="pāda" n="d">kalahāgniḥ kṣayāvahaḥ</seg> //</l>
</lg>

<lg xml:id="BrP_210.40">
<l><seg type="pāda" n="a">jaghnuḥ parasparaṃ te tu</seg> <seg type="pāda" n="b">śastrair daivabalāt kṛtāḥ</seg> </l>
<l><seg type="pāda" n="c">kṣīṇaśastrās tu jagṛhuḥ</seg> <seg type="pāda" n="d">pratyāsannām athairakām</seg> //</l>
</lg>

<lg xml:id="BrP_210.41">
<l><seg type="pāda" n="a">erakā tu gṛhītā tair</seg> <seg type="pāda" n="b">vajrabhūteva lakṣyate</seg> </l>
<l><seg type="pāda" n="c">tayā parasparaṃ jaghnuḥ</seg> <seg type="pāda" n="d">saṃprahāraiḥ sudāruṇaiḥ</seg> //</l>
</lg>

<lg xml:id="BrP_210.42">
<l><seg type="pāda" n="a">pradyumnasāmbapramukhāḥ</seg> <seg type="pāda" n="b">kṛtavarmātha sātyakiḥ</seg> </l>
<l><seg type="pāda" n="c">aniruddhādayaś cānye</seg> <seg type="pāda" n="d">pṛthur vipṛthur eva ca</seg> //</l>
</lg>

<lg xml:id="BrP_210.43">
<l><seg type="pāda" n="a">cāruvarmā sucāruś ca</seg> <seg type="pāda" n="b">tathākrūrādayo dvijāḥ</seg> </l>
<l><seg type="pāda" n="c">erakārūpibhir vajrais</seg> <seg type="pāda" n="d">te nijaghnuḥ parasparam</seg> //</l>
</lg>

<lg xml:id="BrP_210.44">
<l><seg type="pāda" n="a">nivārayām āsa harir</seg> <seg type="pāda" n="b">yādavās te ca keśavam</seg> </l>
<l><seg type="pāda" n="c">sahāyaṃ menire prāptaṃ</seg> <seg type="pāda" n="d">te nijaghnuḥ parasparam</seg> //</l>
</lg>

<lg xml:id="BrP_210.45">
<l><seg type="pāda" n="a">kṛṣṇo 'pi kupitas teṣām</seg> <seg type="pāda" n="b">erakāmuṣṭim ādade</seg> </l>
<l><seg type="pāda" n="c">vadhāya teṣāṃ muśalaṃ</seg> <seg type="pāda" n="d">muṣṭiloham abhūt tadā</seg> //</l>
</lg>

<lg xml:id="BrP_210.46">
<l><seg type="pāda" n="a">jaghāna tena niḥśeṣān</seg> <seg type="pāda" n="b">ātatāyī sa yādavān</seg> </l>
<l><seg type="pāda" n="c">jaghnuś ca sahasābhyetya</seg> <seg type="pāda" n="d">tathānye tu parasparam</seg> //</l>
</lg>

<lg xml:id="BrP_210.47">
<l><seg type="pāda" n="a">tataś cārṇavamadhyena</seg> <seg type="pāda" n="b">jaitro 'sau cakriṇo rathaḥ</seg> </l>
<l><seg type="pāda" n="c">paśyato dārukasyāśu</seg> <seg type="pāda" n="d">hṛto 'śvair dvijasattamāḥ</seg> //</l>
</lg>

<lg xml:id="BrP_210.48">
<l><seg type="pāda" n="a">cakraṃ gadā tathā śārṅgaṃ</seg> <seg type="pāda" n="b">tūṇau śaṅkho 'sir eva ca</seg> </l>
<l><seg type="pāda" n="c">pradakṣiṇaṃ tataḥ kṛtvā</seg> <seg type="pāda" n="d">jagmur ādityavartmanā</seg> //</l>
</lg>

<lg xml:id="BrP_210.49">
<l><seg type="pāda" n="a">kṣaṇamātreṇa vai tatra</seg> <seg type="pāda" n="b">yādavānām abhūt kṣayaḥ</seg> </l>
<l><seg type="pāda" n="c">ṛte kṛṣṇaṃ mahābāhuṃ</seg> <seg type="pāda" n="d">dārukaṃ ca dvijottamāḥ</seg> //</l>
</lg>

<lg xml:id="BrP_210.50">
<l><seg type="pāda" n="a">caṅkramyamāṇau tau rāmaṃ</seg> <seg type="pāda" n="b">vṛkṣamūlakṛtāsanam</seg> </l>
<l><seg type="pāda" n="c">dadṛśāte mukhāc cāsya</seg> <seg type="pāda" n="d">niṣkrāmantaṃ mahoragam</seg> //</l>
</lg>

<lg xml:id="BrP_210.51">
<l><seg type="pāda" n="a">niṣkramya sa mukhāt tasya</seg> <seg type="pāda" n="b">mahābhogo bhujaṃgamaḥ</seg> </l>
<l><seg type="pāda" n="c">prayātaś cārṇavaṃ siddhaiḥ</seg> <seg type="pāda" n="d">pūjyamānas tathoragaiḥ</seg> //</l>
</lg>

<lg xml:id="BrP_210.52">
<l><seg type="pāda" n="a">tam arghyam ādāya tadā</seg> <seg type="pāda" n="b">jaladhiḥ saṃmukhaṃ yayau</seg> </l>
<l><seg type="pāda" n="c">praviveśa ca tattoyaṃ</seg> <seg type="pāda" n="d">pūjitaḥ pannagottamaiḥ</seg> </l>
<l><seg type="pāda" n="e">dṛṣṭvā balasya niryāṇaṃ</seg> <seg type="pāda" n="f">dārukaṃ prāha keśavaḥ</seg> //</l>
</lg>

<milestone unit="speaker" n="śrībhagavān uvāca"/>

<lg xml:id="BrP_210.53">
<l><seg type="pāda" n="a">idaṃ sarvaṃ tvam ācakṣva</seg> <seg type="pāda" n="b">vasudevograsenayoḥ</seg> </l>
<l><seg type="pāda" n="c">niryāṇaṃ baladevasya</seg> <seg type="pāda" n="d">yādavānāṃ tathā kṣayam</seg> //</l>
</lg>

<lg xml:id="BrP_210.54">
<l><seg type="pāda" n="a">yoge sthitvāham apy etat</seg> <seg type="pāda" n="b">parityajya kalevaram</seg> </l>
<l><seg type="pāda" n="c">vācyaś ca dvārakāvāsī</seg> <seg type="pāda" n="d">janaḥ sarvas tathāhukaḥ</seg> //</l>
</lg>

<lg xml:id="BrP_210.55">
<l><seg type="pāda" n="a">yathemāṃ nagarīṃ sarvāṃ</seg> <seg type="pāda" n="b">samudraḥ plāvayiṣyati</seg> </l>
<l><seg type="pāda" n="c">tasmād rathaiḥ susajjais tu</seg> <seg type="pāda" n="d">pratīkṣyo hy arjunāgamaḥ</seg> //</l>
</lg>

<lg xml:id="BrP_210.56">
<l><seg type="pāda" n="a">na stheyaṃ dvārakāmadhye</seg> <seg type="pāda" n="b">niṣkrānte tatra pāṇḍave</seg> </l>
<l><seg type="pāda" n="c">tenaiva saha gantavyaṃ</seg> <seg type="pāda" n="d">yatra yāti sa kauravaḥ</seg> //</l>
</lg>

<lg xml:id="BrP_210.57">
<l><seg type="pāda" n="a">gatvā ca brūhi kaunteyam</seg> <seg type="pāda" n="b">arjunaṃ vacanaṃ mama</seg> </l>
<l><seg type="pāda" n="c">pālanīyas tvayā śaktyā</seg> <seg type="pāda" n="d">jano 'yaṃ matparigrahaḥ</seg> //</l>
</lg>

<lg xml:id="BrP_210.58">
<l><seg type="pāda" n="a">ity arjunena sahito</seg> <seg type="pāda" n="b">dvāravatyāṃ bhavāñ janam</seg> </l>
<l><seg type="pāda" n="c">gṛhītvā yātu vajraś ca</seg> <seg type="pāda" n="d">yadurājo bhaviṣyati</seg> //</l>
</lg>

<milestone unit="speaker" n="vyāsa uvāca"/>

<lg xml:id="BrP_211.1">
<l><seg type="pāda" n="a">ity ukto dārukaḥ kṛṣṇaṃ</seg> <seg type="pāda" n="b">praṇipatya punaḥ punaḥ</seg> </l>
<l><seg type="pāda" n="c">pradakṣiṇaṃ ca bahuśaḥ</seg> <seg type="pāda" n="d">kṛtvā prāyād yathoditam</seg> //</l>
</lg>

<lg xml:id="BrP_211.2">
<l><seg type="pāda" n="a">sa ca gatvā tathā cakre</seg> <seg type="pāda" n="b">dvārakāyāṃ tathārjunam</seg> </l>
<l><seg type="pāda" n="c">ānināya mahābuddhiṃ</seg> <seg type="pāda" n="d">vajraṃ cakre tathā nṛpam</seg> //</l>
</lg>

<lg xml:id="BrP_211.3">
<l><seg type="pāda" n="a">bhagavān api govindo</seg> <seg type="pāda" n="b">vāsudevātmakaṃ param</seg> </l>
<l><seg type="pāda" n="c">brahmātmani samāropya</seg> <seg type="pāda" n="d">sarvabhūteṣv adhārayat</seg> //</l>
</lg>

<lg xml:id="BrP_211.4">
<l><seg type="pāda" n="a">sa mānayan dvijavaco</seg> <seg type="pāda" n="b">durvāsā yad uvāca ha</seg> </l>
<l><seg type="pāda" n="c">yogayukto 'bhavat pādaṃ</seg> <seg type="pāda" n="d">kṛtvā jānuni sattamāḥ</seg> //</l>
</lg>

<lg xml:id="BrP_211.5">
<l><seg type="pāda" n="a">saṃprāpto vai jarā nāma</seg> <seg type="pāda" n="b">tadā tatra sa lubdhakaḥ</seg> </l>
<l><seg type="pāda" n="c">muśalaśeṣalohasya</seg> <seg type="pāda" n="d">sāyakaṃ dhārayan param</seg> //</l>
</lg>

<lg xml:id="BrP_211.6">
<l><seg type="pāda" n="a">sa tatpādaṃ mṛgākāraṃ</seg> <seg type="pāda" n="b">samavekṣya vyavasthitaḥ</seg> </l>
<l><seg type="pāda" n="c">tato vivyādha tenaiva</seg> <seg type="pāda" n="d">tomareṇa dvijottamāḥ</seg> //</l>
</lg>

<lg xml:id="BrP_211.7">
<l><seg type="pāda" n="a">gataś ca dadṛśe tatra</seg> <seg type="pāda" n="b">caturbāhudharaṃ naram</seg> </l>
<l><seg type="pāda" n="c">praṇipatyāha caivainaṃ</seg> <seg type="pāda" n="d">prasīdeti punaḥ punaḥ</seg> //</l>
</lg>

<lg xml:id="BrP_211.8">
<l><seg type="pāda" n="a">ajānatā kṛtam idaṃ</seg> <seg type="pāda" n="b">mayā hariṇaśaṅkayā</seg> </l>
<l><seg type="pāda" n="c">kṣamyatām ātmapāpena</seg> <seg type="pāda" n="d">dagdhaṃ mā dagdhum arhasi</seg> //</l>
</lg>

<milestone unit="speaker" n="vyāsa uvāca"/>

<lg xml:id="BrP_211.9">
<l><seg type="pāda" n="a">tatas taṃ bhagavān āha</seg> <seg type="pāda" n="b">nāsti te bhayam aṇv api</seg> </l>
<l><seg type="pāda" n="c">gaccha tvaṃ matprasādena</seg> <seg type="pāda" n="d">lubdha svargeśvarāspadam</seg> //</l>
</lg>

<milestone unit="speaker" n="vyāsa uvāca"/>

<lg xml:id="BrP_211.10">
<l><seg type="pāda" n="a">vimānam āgataṃ sadyas</seg> <seg type="pāda" n="b">tadvākyasamanantaram</seg> </l>
<l><seg type="pāda" n="c">āruhya prayayau svargaṃ</seg> <seg type="pāda" n="d">lubdhakas tatprasādataḥ</seg> //</l>
</lg>

<lg xml:id="BrP_211.11">
<l><seg type="pāda" n="a">gate tasmin sa bhagavān</seg> <seg type="pāda" n="b">saṃyojyātmānam ātmani</seg> </l>
<l><seg type="pāda" n="c">brahmabhūte 'vyaye 'cintye</seg> <seg type="pāda" n="d">vāsudevamaye 'male</seg> //</l>
</lg>

<lg xml:id="BrP_211.12">
<l><seg type="pāda" n="a">ajanmany ajare 'nāśiny</seg> <seg type="pāda" n="b">aprameye 'khilātmani</seg> </l>
<l><seg type="pāda" n="c">tyaktvā sa mānuṣaṃ deham</seg> <seg type="pāda" n="d">avāpa trividhāṃ gatim</seg> //</l>
</lg>

<milestone unit="speaker" n="vyāsa uvāca"/>

<lg xml:id="BrP_212.1">
<l><seg type="pāda" n="a">arjuno 'pi tadānviṣya</seg> <seg type="pāda" n="b">kṛṣṇarāmakalevare</seg> </l>
<l><seg type="pāda" n="c">saṃskāraṃ lambhayām āsa</seg> <seg type="pāda" n="d">tathānyeṣām anukramāt</seg> //</l>
</lg>

<lg xml:id="BrP_212.2">
<l><seg type="pāda" n="a">aṣṭau mahiṣyaḥ kathitā</seg> <seg type="pāda" n="b">rukmiṇīpramukhās tu yāḥ</seg> </l>
<l><seg type="pāda" n="c">upagṛhya harer dehaṃ</seg> <seg type="pāda" n="d">viviśus tā hutāśanam</seg> //</l>
</lg>

<lg xml:id="BrP_212.3">
<l><seg type="pāda" n="a">revatī caiva rāmasya</seg> <seg type="pāda" n="b">deham āśliṣya sattamāḥ</seg> </l>
<l><seg type="pāda" n="c">viveśa jvalitaṃ vahniṃ</seg> <seg type="pāda" n="d">tatsaṅgāhlādaśītalam</seg> //</l>
</lg>

<lg xml:id="BrP_212.4">
<l><seg type="pāda" n="a">ugrasenas tu tac chrutvā</seg> <seg type="pāda" n="b">tathaivānakadundubhiḥ</seg> </l>
<l><seg type="pāda" n="c">devakī rohiṇī caiva</seg> <seg type="pāda" n="d">viviśur jātavedasam</seg> //</l>
</lg>

<lg xml:id="BrP_212.5">
<l><seg type="pāda" n="a">tato 'rjunaḥ pretakāryaṃ</seg> <seg type="pāda" n="b">kṛtvā teṣāṃ yathāvidhi</seg> </l>
<l><seg type="pāda" n="c">niścakrāma janaṃ sarvaṃ</seg> <seg type="pāda" n="d">gṛhītvā vajram eva ca</seg> //</l>
</lg>

<lg xml:id="BrP_212.6">
<l><seg type="pāda" n="a">dvāravatyā viniṣkrāntāḥ</seg> <seg type="pāda" n="b">kṛṣṇapatnyaḥ sahasraśaḥ</seg> </l>
<l><seg type="pāda" n="c">vajraṃ janaṃ ca kaunteyaḥ</seg> <seg type="pāda" n="d">pālayañ śanakair yayau</seg> //</l>
</lg>

<lg xml:id="BrP_212.7">
<l><seg type="pāda" n="a">sabhā sudharmā kṛṣṇena</seg> <seg type="pāda" n="b">martyaloke samāhṛtā</seg> </l>
<l><seg type="pāda" n="c">svargaṃ jagāma bho viprāḥ</seg> <seg type="pāda" n="d">pārijātaś ca pādapaḥ</seg> //</l>
</lg>

<lg xml:id="BrP_212.8">
<l><seg type="pāda" n="a">yasmin dine harir yāto</seg> <seg type="pāda" n="b">divaṃ saṃtyajya medinīm</seg> </l>
<l><seg type="pāda" n="c">tasmin dine 'vatīrṇo 'yaṃ</seg> <seg type="pāda" n="d">kālakāyaḥ kaliḥ kila</seg> //</l>
</lg>

<lg xml:id="BrP_212.9">
<l><seg type="pāda" n="a">plāvayām āsa tāṃ śūnyāṃ</seg> <seg type="pāda" n="b">dvārakāṃ ca mahodadhiḥ</seg> </l>
<l><seg type="pāda" n="c">yaduśreṣṭhagṛhaṃ tv ekaṃ</seg> <seg type="pāda" n="d">nāplāvayata sāgaraḥ</seg> //</l>
</lg>

<lg xml:id="BrP_212.10">
<l><seg type="pāda" n="a">nātikrāmati bho viprās</seg> <seg type="pāda" n="b">tad adyāpi mahodadhiḥ</seg> </l>
<l><seg type="pāda" n="c">nityaṃ saṃnihitas tatra</seg> <seg type="pāda" n="d">bhagavān keśavo yataḥ</seg> //</l>
</lg>

<lg xml:id="BrP_212.11">
<l><seg type="pāda" n="a">tad atīva mahāpuṇyaṃ</seg> <seg type="pāda" n="b">sarvapātakanāśanam</seg> </l>
<l><seg type="pāda" n="c">viṣṇukrīḍānvitaṃ sthānaṃ</seg> <seg type="pāda" n="d">dṛṣṭvā pāpāt pramucyate</seg> //</l>
</lg>

<lg xml:id="BrP_212.12">
<l><seg type="pāda" n="a">pārthaḥ pañcanade deśe</seg> <seg type="pāda" n="b">bahudhānyadhanānvite</seg> </l>
<l><seg type="pāda" n="c">cakāra vāsaṃ sarvasya</seg> <seg type="pāda" n="d">janasya munisattamāḥ</seg> //</l>
</lg>

<lg xml:id="BrP_212.13">
<l><seg type="pāda" n="a">tato lobhaḥ samabhavat</seg> <seg type="pāda" n="b">pārthenaikena dhanvinā</seg> </l>
<l><seg type="pāda" n="c">dṛṣṭvā striyo nīyamānā</seg> <seg type="pāda" n="d">dasyūnāṃ nihateśvarāḥ</seg> //</l>
</lg>

<lg xml:id="BrP_212.14">
<l><seg type="pāda" n="a">tatas te pāpakarmāṇo</seg> <seg type="pāda" n="b">lobhopahatacetasaḥ</seg> </l>
<l><seg type="pāda" n="c">ābhīrā mantrayām āsuḥ</seg> <seg type="pāda" n="d">sametyātyantadurmadāḥ</seg> //</l>
</lg>

<milestone unit="speaker" n="ābhīrā ūcuḥ"/>

<lg xml:id="BrP_212.15">
<l><seg type="pāda" n="a">ayam eko 'rjuno dhanvī</seg> <seg type="pāda" n="b">strījanaṃ nihateśvaram</seg> </l>
<l><seg type="pāda" n="c">nayaty asmān atikramya</seg> <seg type="pāda" n="d">dhig etat kriyatāṃ balam</seg> //</l>
</lg>

<lg xml:id="BrP_212.16">
<l><seg type="pāda" n="a">hatvā garvasamārūḍho</seg> <seg type="pāda" n="b">bhīṣmadroṇajayadrathān</seg> </l>
<l><seg type="pāda" n="c">karṇādīṃś ca na jānāti</seg> <seg type="pāda" n="d">balaṃ grāmanivāsinām</seg> //</l>
</lg>

<lg xml:id="BrP_212.17">
<l><seg type="pāda" n="a">balajyeṣṭhān narān anyān</seg> <seg type="pāda" n="b">grāmyāṃś caiva viśeṣataḥ</seg> </l>
<l><seg type="pāda" n="c">sarvān evāvajānāti</seg> <seg type="pāda" n="d">kiṃ vo bahubhir uttaraiḥ</seg> //</l>
</lg>

<milestone unit="speaker" n="vyāsa uvāca"/>

<lg xml:id="BrP_212.18">
<l><seg type="pāda" n="a">tato yaṣṭipraharaṇā</seg> <seg type="pāda" n="b">dasyavo loṣṭahāriṇaḥ</seg> </l>
<l><seg type="pāda" n="c">sahasraśo 'bhyadhāvanta</seg> <seg type="pāda" n="d">taṃ janaṃ nihateśvaram</seg> </l>
<l><seg type="pāda" n="e">tato nivṛttaḥ kaunteyaḥ</seg> <seg type="pāda" n="f">prāhābhīrān hasann iva</seg> //</l>
</lg>

<milestone unit="speaker" n="arjuna uvāca"/>

<lg xml:id="BrP_212.19">
<l><seg type="pāda" n="a">nivartadhvam adharmajñā</seg> <seg type="pāda" n="b">yadīto na mumūrṣavaḥ</seg> //</l>
</lg>

<milestone unit="speaker" n="vyāsa uvāca"/>

<lg xml:id="BrP_212.20">
<l><seg type="pāda" n="a">avajñāya vacas tasya</seg> <seg type="pāda" n="b">jagṛhus te tadā dhanam</seg> </l>
<l><seg type="pāda" n="c">strījanaṃ cāpi kaunteyād</seg> <seg type="pāda" n="d">viṣvaksenaparigraham</seg> //</l>
</lg>

<lg xml:id="BrP_212.21">
<l><seg type="pāda" n="a">tato 'rjuno dhanur divyaṃ</seg> <seg type="pāda" n="b">gāṇḍīvam ajaraṃ yudhi</seg> </l>
<l><seg type="pāda" n="c">āropayitum ārebhe</seg> <seg type="pāda" n="d">na śaśāka sa vīryavān</seg> //</l>
</lg>

<lg xml:id="BrP_212.22">
<l><seg type="pāda" n="a">cakāra sajjaṃ kṛcchrāt tu</seg> <seg type="pāda" n="b">tad abhūc chithilaṃ punaḥ</seg> </l>
<l><seg type="pāda" n="c">na sasmāra tathāstrāṇi</seg> <seg type="pāda" n="d">cintayann api pāṇḍavaḥ</seg> //</l>
</lg>

<lg xml:id="BrP_212.23">
<l><seg type="pāda" n="a">śarān mumoca caiteṣu</seg> <seg type="pāda" n="b">pārthaḥ śeṣān sa harṣitaḥ</seg> </l>
<l><seg type="pāda" n="c">na bhedaṃ te paraṃ cakrur</seg> <seg type="pāda" n="d">astā gāṇḍīvadhanvanā</seg> //</l>
</lg>

<lg xml:id="BrP_212.24">
<l><seg type="pāda" n="a">vahninā cākṣayā dattāḥ</seg> <seg type="pāda" n="b">śarās te 'pi kṣayaṃ yayuḥ</seg> </l>
<l><seg type="pāda" n="c">yudhyataḥ saha gopālair</seg> <seg type="pāda" n="d">arjunasyābhavat kṣayaḥ</seg> //</l>
</lg>

<lg xml:id="BrP_212.25">
<l><seg type="pāda" n="a">acintayat tu kaunteyaḥ</seg> <seg type="pāda" n="b">kṛṣṇasyaiva hi tad balam</seg> </l>
<l><seg type="pāda" n="c">yan mayā śarasaṃghātaiḥ</seg> <seg type="pāda" n="d">sabalā bhūbhṛto jitāḥ</seg> //</l>
</lg>

<lg xml:id="BrP_212.26">
<l><seg type="pāda" n="a">miṣataḥ pāṇḍuputrasya</seg> <seg type="pāda" n="b">tatas tāḥ pramadottamāḥ</seg> </l>
<l><seg type="pāda" n="c">apākṛṣyanta cābhīraiḥ</seg> <seg type="pāda" n="d">kāmāc cānyāḥ pravavrajuḥ</seg> //</l>
</lg>

<lg xml:id="BrP_212.27">
<l><seg type="pāda" n="a">tataḥ śareṣu kṣīṇeṣu</seg> <seg type="pāda" n="b">dhanuṣkoṭyā dhanaṃjayaḥ</seg> </l>
<l><seg type="pāda" n="c">jaghāna dasyūṃs te cāsya</seg> <seg type="pāda" n="d">prahārāñ jahasur dvijāḥ</seg> //</l>
</lg>

<lg xml:id="BrP_212.28">
<l><seg type="pāda" n="a">paśyatas tv eva pārthasya</seg> <seg type="pāda" n="b">vṛṣṇyandhakavarastriyaḥ</seg> </l>
<l><seg type="pāda" n="c">jagmur ādāya te mlecchāḥ</seg> <seg type="pāda" n="d">samantān munisattamāḥ</seg> //</l>
</lg>

<lg xml:id="BrP_212.29">
<l><seg type="pāda" n="a">tataḥ sa duḥkhito jiṣṇuḥ</seg> <seg type="pāda" n="b">kaṣṭaṃ kaṣṭam iti bruvan</seg> </l>
<l><seg type="pāda" n="c">aho bhagavatā tena</seg> <seg type="pāda" n="d">mukto 'smīti ruroda vai</seg> //</l>
</lg>

<milestone unit="speaker" n="arjuna uvāca"/>

<lg xml:id="BrP_212.30">
<l><seg type="pāda" n="a">tad dhanus tāni cāstrāṇi</seg> <seg type="pāda" n="b">sa rathas te ca vājinaḥ</seg> </l>
<l><seg type="pāda" n="c">sarvam ekapade naṣṭaṃ</seg> <seg type="pāda" n="d">dānam aśrotriye yathā</seg> //</l>
</lg>

<lg xml:id="BrP_212.31">
<l><seg type="pāda" n="a">aho cāti balaṃ daivaṃ</seg> <seg type="pāda" n="b">vinā tena mahātmanā</seg> </l>
<l><seg type="pāda" n="c">yad asāmarthyayukto 'haṃ</seg> <seg type="pāda" n="d">nīcair nītaḥ parābhavam</seg> //</l>
</lg>

<lg xml:id="BrP_212.32">
<l><seg type="pāda" n="a">tau bāhū sa ca me muṣṭiḥ</seg> <seg type="pāda" n="b">sthānaṃ tat so 'smi cārjunaḥ</seg> </l>
<l><seg type="pāda" n="c">puṇyeneva vinā tena</seg> <seg type="pāda" n="d">gataṃ sarvam asāratām</seg> //</l>
</lg>

<lg xml:id="BrP_212.33">
<l><seg type="pāda" n="a">mamārjunatvaṃ bhīmasya</seg> <seg type="pāda" n="b">bhīmatvaṃ tatkṛtaṃ dhruvam</seg> </l>
<l><seg type="pāda" n="c">vinā tena yad ābhīrair</seg> <seg type="pāda" n="d">jito 'haṃ katham anyathā</seg> //</l>
</lg>

<milestone unit="speaker" n="vyāsa uvāca"/>

<lg xml:id="BrP_212.34">
<l><seg type="pāda" n="a">itthaṃ vadan yayau jiṣṇur</seg> <seg type="pāda" n="b">indraprasthaṃ purottamam</seg> </l>
<l><seg type="pāda" n="c">cakāra tatra rājānaṃ</seg> <seg type="pāda" n="d">vajraṃ yādavanandanam</seg> //</l>
</lg>

<lg xml:id="BrP_212.35">
<l><seg type="pāda" n="a">sa dadarśa tato vyāsaṃ</seg> <seg type="pāda" n="b">phālgunaḥ kānanāśrayam</seg> </l>
<l><seg type="pāda" n="c">tam upetya mahābhāgaṃ</seg> <seg type="pāda" n="d">vinayenābhyavādayat</seg> //</l>
</lg>

<lg xml:id="BrP_212.36">
<l><seg type="pāda" n="a">taṃ vandamānaṃ caraṇāv</seg> <seg type="pāda" n="b">avalokya suniścitam</seg> </l>
<l><seg type="pāda" n="c">uvāca pārthaṃ vicchāyaḥ</seg> <seg type="pāda" n="d">katham atyantam īdṛśaḥ</seg> //</l>
</lg>

<lg xml:id="BrP_212.37">
<l><seg type="pāda" n="a">ajārajonugamanaṃ</seg> <seg type="pāda" n="b">brahmahatyāthavā kṛtā</seg> </l>
<l><seg type="pāda" n="c">jayāśābhaṅgaduḥkhī vā</seg> <seg type="pāda" n="d">bhraṣṭacchāyo 'si sāṃpratam</seg> //</l>
</lg>

<lg xml:id="BrP_212.38">
<l><seg type="pāda" n="a">sāṃtānikādayo vā te</seg> <seg type="pāda" n="b">yācamānā nirākṛtāḥ</seg> </l>
<l><seg type="pāda" n="c">agamyastrīratir vāpi</seg> <seg type="pāda" n="d">tenāsi vigataprabhaḥ</seg> //</l>
</lg>

<lg xml:id="BrP_212.39">
<l><seg type="pāda" n="a">bhuṅkte pradāya viprebhyo</seg> <seg type="pāda" n="b">miṣṭam ekam atho bhavān</seg> </l>
<l><seg type="pāda" n="c">kiṃ vā kṛpaṇavittāni</seg> <seg type="pāda" n="d">hṛtāni bhavatārjuna</seg> //</l>
</lg>

<lg xml:id="BrP_212.40">
<l><seg type="pāda" n="a">kaccin na sūryavātasya</seg> <seg type="pāda" n="b">gocaratvaṃ gato 'rjuna</seg> </l>
<l><seg type="pāda" n="c">duṣṭacakṣur hato vāpi</seg> <seg type="pāda" n="d">niḥśrīkaḥ katham anyathā</seg> //</l>
</lg>

<lg xml:id="BrP_212.41">
<l><seg type="pāda" n="a">spṛṣṭo nakhāmbhasā vāpi</seg> <seg type="pāda" n="b">ghaṭāmbhaḥprokṣito 'pi vā</seg> </l>
<l><seg type="pāda" n="c">tenātīvāsi vicchāyo</seg> <seg type="pāda" n="d">nyūnair vā yudhi nirjitaḥ</seg> //</l>
</lg>

<milestone unit="speaker" n="vyāsa uvāca"/>

<lg xml:id="BrP_212.42">
<l><seg type="pāda" n="a">tataḥ pārtho viniḥśvasya</seg> <seg type="pāda" n="b">śrūyatāṃ bhagavann iti</seg> </l>
<l><seg type="pāda" n="c">prokto yathāvad ācaṣṭa</seg> <seg type="pāda" n="d">viprā ātmaparābhavam</seg> //</l>
</lg>

<milestone unit="speaker" n="arjuna uvāca"/>

<lg xml:id="BrP_212.43">
<l><seg type="pāda" n="a">yad balaṃ yac ca nas tejo</seg> <seg type="pāda" n="b">yad vīryaṃ yat parākramaḥ</seg> </l>
<l><seg type="pāda" n="c">yā śrīś chāyā ca naḥ so 'smān</seg> <seg type="pāda" n="d">parityajya harir gataḥ</seg> //</l>
</lg>

<lg xml:id="BrP_212.44">
<l><seg type="pāda" n="a">itareṇeva mahatā</seg> <seg type="pāda" n="b">smitapūrvābhibhāṣiṇā</seg> </l>
<l><seg type="pāda" n="c">hīnā vayaṃ mune tena</seg> <seg type="pāda" n="d">jātās tṛṇamayā iva</seg> //</l>
</lg>

<lg xml:id="BrP_212.45">
<l><seg type="pāda" n="a">astrāṇāṃ sāyakānāṃ ca</seg> <seg type="pāda" n="b">gāṇḍīvasya tathā mama</seg> </l>
<l><seg type="pāda" n="c">sāratā yābhavan mūrtā</seg> <seg type="pāda" n="d">sa gataḥ puruṣottamaḥ</seg> //</l>
</lg>

<lg xml:id="BrP_212.46">
<l><seg type="pāda" n="a">yasyāvalokanād asmāñ</seg> <seg type="pāda" n="b">śrīr jayaḥ saṃpad unnatiḥ</seg> </l>
<l><seg type="pāda" n="c">na tatyāja sa govindas</seg> <seg type="pāda" n="d">tyaktvāsmān bhagavān gataḥ</seg> //</l>
</lg>

<lg xml:id="BrP_212.47">
<l><seg type="pāda" n="a">bhīṣmadroṇāṅgarājādyās</seg> <seg type="pāda" n="b">tathā duryodhanādayaḥ</seg> </l>
<l><seg type="pāda" n="c">yatprabhāvena nirdagdhāḥ</seg> <seg type="pāda" n="d">sa kṛṣṇas tyaktavān bhuvam</seg> //</l>
</lg>

<lg xml:id="BrP_212.48">
<l><seg type="pāda" n="a">niryauvanā hataśrīkā</seg> <seg type="pāda" n="b">bhraṣṭacchāyeva me mahī</seg> </l>
<l><seg type="pāda" n="c">vibhāti tāta naiko 'haṃ</seg> <seg type="pāda" n="d">virahe tasya cakriṇaḥ</seg> //</l>
</lg>

<lg xml:id="BrP_212.49">
<l><seg type="pāda" n="a">yasyānubhāvād bhīṣmādyair</seg> <seg type="pāda" n="b">mayy agnau śalabhāyitam</seg> </l>
<l><seg type="pāda" n="c">vinā tenādya kṛṣṇena</seg> <seg type="pāda" n="d">gopālair asmi nirjitaḥ</seg> //</l>
</lg>

<lg xml:id="BrP_212.50">
<l><seg type="pāda" n="a">gāṇḍīvaṃ triṣu lokeṣu</seg> <seg type="pāda" n="b">khyātaṃ yad anubhāvataḥ</seg> </l>
<l><seg type="pāda" n="c">mama tena vinābhīrair</seg> <seg type="pāda" n="d">laguḍais tu tiraskṛtam</seg> //</l>
</lg>

<lg xml:id="BrP_212.51">
<l><seg type="pāda" n="a">strīsahasrāṇy anekāni</seg> <seg type="pāda" n="b">hy anāthāni mahāmune</seg> </l>
<l><seg type="pāda" n="c">yatato mama nītāni</seg> <seg type="pāda" n="d">dasyubhir laguḍāyudhaiḥ</seg> //</l>
</lg>

<lg xml:id="BrP_212.52">
<l><seg type="pāda" n="a">ānīyamānam ābhīraiḥ</seg> <seg type="pāda" n="b">sarvaṃ kṛṣṇāvarodhanam</seg> </l>
<l><seg type="pāda" n="c">hṛtaṃ yaṣṭipraharaṇaiḥ</seg> <seg type="pāda" n="d">paribhūya balaṃ mama</seg> //</l>
</lg>

<lg xml:id="BrP_212.53">
<l><seg type="pāda" n="a">niḥśrīkatā na me citraṃ</seg> <seg type="pāda" n="b">yaj jīvāmi tad adbhutam</seg> </l>
<l><seg type="pāda" n="c">nīcāvamānapaṅkāṅkī</seg> <seg type="pāda" n="d">nirlajjo 'smi pitāmaha</seg> //</l>
</lg>

<milestone unit="speaker" n="vyāsa uvāca"/>

<lg xml:id="BrP_212.54">
<l><seg type="pāda" n="a">śrutvāhaṃ tasya tad vākyam</seg> <seg type="pāda" n="b">abravaṃ dvijasattamāḥ</seg> </l>
<l><seg type="pāda" n="c">duḥkhitasya ca dīnasya</seg> <seg type="pāda" n="d">pāṇḍavasya mahātmanaḥ</seg> //</l>
</lg>

<lg xml:id="BrP_212.55">
<l><seg type="pāda" n="a">alaṃ te vrīḍayā pārtha</seg> <seg type="pāda" n="b">na tvaṃ śocitum arhasi</seg> </l>
<l><seg type="pāda" n="c">avehi sarvabhūteṣu</seg> <seg type="pāda" n="d">kālasya gatir īdṛśī</seg> //</l>
</lg>

<lg xml:id="BrP_212.56">
<l><seg type="pāda" n="a">kālo bhavāya bhūtānām</seg> <seg type="pāda" n="b">abhavāya ca pāṇḍava</seg> </l>
<l><seg type="pāda" n="c">kālamūlam idaṃ jñātvā</seg> <seg type="pāda" n="d">kuru sthairyam ato 'rjuna</seg> //</l>
</lg>

<lg xml:id="BrP_212.57">
<l><seg type="pāda" n="a">nadyaḥ samudrā girayaḥ</seg> <seg type="pāda" n="b">sakalā ca vasuṃdharā</seg> </l>
<l><seg type="pāda" n="c">devā manuṣyāḥ paśavas</seg> <seg type="pāda" n="d">taravaś ca sarīsṛpāḥ</seg> //</l>
</lg>

<lg xml:id="BrP_212.58">
<l><seg type="pāda" n="a">sṛṣṭāḥ kālena kālena</seg> <seg type="pāda" n="b">punar yāsyanti saṃkṣayam</seg> </l>
<l><seg type="pāda" n="c">kālātmakam idaṃ sarvaṃ</seg> <seg type="pāda" n="d">jñātvā śamam avāpnuhi</seg> //</l>
</lg>

<lg xml:id="BrP_212.59">
<l><seg type="pāda" n="a">yathāttha kṛṣṇamāhātmyaṃ</seg> <seg type="pāda" n="b">tat tathaiva dhanaṃjaya</seg> </l>
<l><seg type="pāda" n="c">bhārāvatārakāryārtham</seg> <seg type="pāda" n="d">avatīrṇaḥ sa medinīm</seg> //</l>
</lg>

<lg xml:id="BrP_212.60">
<l><seg type="pāda" n="a">bhārākrāntā dharā yātā</seg> <seg type="pāda" n="b">devānāṃ saṃnidhau purā</seg> </l>
<l><seg type="pāda" n="c">tadartham avatīrṇo 'sau</seg> <seg type="pāda" n="d">kāmarūpī janārdanaḥ</seg> //</l>
</lg>

<lg xml:id="BrP_212.61">
<l><seg type="pāda" n="a">tac ca niṣpāditaṃ kāryam</seg> <seg type="pāda" n="b">aśeṣā bhūbhṛto hatāḥ</seg> </l>
<l><seg type="pāda" n="c">vṛṣṇyandhakakulaṃ sarvaṃ</seg> <seg type="pāda" n="d">tathā pārthopasaṃhṛtam</seg> //</l>
</lg>

<lg xml:id="BrP_212.62">
<l><seg type="pāda" n="a">na kiṃcid anyat kartavyam</seg> <seg type="pāda" n="b">asya bhūmitale 'rjuna</seg> </l>
<l><seg type="pāda" n="c">tato gataḥ sa bhagavān</seg> <seg type="pāda" n="d">kṛtakṛtyo yathecchayā</seg> //</l>
</lg>

<lg xml:id="BrP_212.63">
<l><seg type="pāda" n="a">sṛṣṭiṃ sarge karoty eṣa</seg> <seg type="pāda" n="b">devadevaḥ sthitiṃ sthitau</seg> </l>
<l><seg type="pāda" n="c">ante tāpasamartho 'yaṃ</seg> <seg type="pāda" n="d">sāṃprataṃ vai yathā kṛtam</seg> //</l>
</lg>

<lg xml:id="BrP_212.64">
<l><seg type="pāda" n="a">tasmāt pārtha na saṃtāpas</seg> <seg type="pāda" n="b">tvayā kāryaḥ parābhavāt</seg> </l>
<l><seg type="pāda" n="c">bhavanti bhavakāleṣu</seg> <seg type="pāda" n="d">puruṣāṇāṃ parākramāḥ</seg> //</l>
</lg>

<lg xml:id="BrP_212.65">
<l><seg type="pāda" n="a">yatas tvayaikena hatā</seg> <seg type="pāda" n="b">bhīṣmadroṇādayo nṛpāḥ</seg> </l>
<l><seg type="pāda" n="c">teṣām arjuna kālotthaḥ</seg> <seg type="pāda" n="d">kiṃ nyūnābhibhavo na saḥ</seg> //</l>
</lg>

<lg xml:id="BrP_212.66">
<l><seg type="pāda" n="a">viṣṇos tasyānubhāvena</seg> <seg type="pāda" n="b">yathā teṣāṃ parābhavaḥ</seg> </l>
<l><seg type="pāda" n="c">tvattas tathaiva bhavato</seg> <seg type="pāda" n="d">dasyubhyo 'nte tadudbhavaḥ</seg> //</l>
</lg>

<lg xml:id="BrP_212.67">
<l><seg type="pāda" n="a">sa devo 'nyaśarīrāṇi</seg> <seg type="pāda" n="b">samāviśya jagatsthitim</seg> </l>
<l><seg type="pāda" n="c">karoti sarvabhūtānāṃ</seg> <seg type="pāda" n="d">nāśaṃ cānte jagatpatiḥ</seg> //</l>
</lg>

<lg xml:id="BrP_212.68">
<l><seg type="pāda" n="a">bhavodbhave ca kaunteya</seg> <seg type="pāda" n="b">sahāyas te janārdanaḥ</seg> </l>
<l><seg type="pāda" n="c">bhavānte tvadvipakṣās te</seg> <seg type="pāda" n="d">keśavenāvalokitāḥ</seg> //</l>
</lg>

<lg xml:id="BrP_212.69">
<l><seg type="pāda" n="a">kaḥ śraddadhyāt sagāṅgeyān</seg> <seg type="pāda" n="b">hanyās tvaṃ sarvakauravān</seg> </l>
<l><seg type="pāda" n="c">ābhīrebhyaś ca bhavataḥ</seg> <seg type="pāda" n="d">kaḥ śraddadhyāt parābhavam</seg> //</l>
</lg>

<lg xml:id="BrP_212.70">
<l><seg type="pāda" n="a">pārthaitat sarvabhūteṣu</seg> <seg type="pāda" n="b">harer līlāviceṣṭitam</seg> </l>
<l><seg type="pāda" n="c">tvayā yat kauravā dhvastā</seg> <seg type="pāda" n="d">yad ābhīrair bhavāñ jitaḥ</seg> //</l>
</lg>

<lg xml:id="BrP_212.71">
<l><seg type="pāda" n="a">gṛhītā dasyubhir yac ca</seg> <seg type="pāda" n="b">rakṣitā bhavatā striyaḥ</seg> </l>
<l><seg type="pāda" n="c">tad apy ahaṃ yathāvṛttaṃ</seg> <seg type="pāda" n="d">kathayāmi tavārjuna</seg> //</l>
</lg>

<lg xml:id="BrP_212.72">
<l><seg type="pāda" n="a">aṣṭāvakraḥ purā vipra</seg> <seg type="pāda" n="b">udavāsarato 'bhavat</seg> </l>
<l><seg type="pāda" n="c">bahūn varṣagaṇān pārtha</seg> <seg type="pāda" n="d">gṛṇan brahma sanātanam</seg> //</l>
</lg>

<lg xml:id="BrP_212.73">
<l><seg type="pāda" n="a">jiteṣv asurasaṃgheṣu</seg> <seg type="pāda" n="b">merupṛṣṭhe mahotsavaḥ</seg> </l>
<l><seg type="pāda" n="c">babhūva tatra gacchantyo</seg> <seg type="pāda" n="d">dadṛśus taṃ surastriyaḥ</seg> //</l>
</lg>

<lg xml:id="BrP_212.74">
<l><seg type="pāda" n="a">rambhātilottamādyāś ca</seg> <seg type="pāda" n="b">śataśo 'tha sahasraśaḥ</seg> </l>
<l><seg type="pāda" n="c">tuṣṭuvus taṃ mahātmānaṃ</seg> <seg type="pāda" n="d">praśaśaṃsuś ca pāṇḍava</seg> //</l>
</lg>

<lg xml:id="BrP_212.75">
<l><seg type="pāda" n="a">ākaṇṭhamagnaṃ salile</seg> <seg type="pāda" n="b">jaṭābhāradharaṃ munim</seg> </l>
<l><seg type="pāda" n="c">vinayāvanatāś caiva</seg> <seg type="pāda" n="d">praṇemuḥ stotratatparāḥ</seg> //</l>
</lg>

<lg xml:id="BrP_212.76">
<l><seg type="pāda" n="a">yathā yathā prasanno 'bhūt</seg> <seg type="pāda" n="b">tuṣṭuvus taṃ tathā tathā</seg> </l>
<l><seg type="pāda" n="c">sarvās tāḥ kauravaśreṣṭha</seg> <seg type="pāda" n="d">variṣṭhaṃ taṃ dvijanmanām</seg> //</l>
</lg>

<milestone unit="speaker" n="aṣṭāvakra uvāca"/>

<lg xml:id="BrP_212.77">
<l><seg type="pāda" n="a">prasanno 'haṃ mahābhāgā</seg> <seg type="pāda" n="b">bhavatīnāṃ yad iṣyate</seg> </l>
<l><seg type="pāda" n="c">mattas tad vriyatāṃ sarvaṃ</seg> <seg type="pāda" n="d">pradāsyāmy api durlabham</seg> //</l>
</lg>

<milestone unit="speaker" n="vyāsa uvāca"/>

<lg xml:id="BrP_212.78">
<l><seg type="pāda" n="a">rambhātilottamādyāś ca</seg> <seg type="pāda" n="b">divyāś cāpsaraso 'bruvan</seg> //</l>
</lg>

<milestone unit="speaker" n="apsarasa ūcuḥ"/>

<lg xml:id="BrP_212.79">
<l><seg type="pāda" n="a">prasanne tvayy asaṃprāptaṃ</seg> <seg type="pāda" n="b">kim asmākam iti dvijāḥ</seg> //</l>
</lg>

<lg xml:id="BrP_212.80">
<l><seg type="pāda" n="a">itarās tv abruvan vipra</seg> <seg type="pāda" n="b">prasanno bhagavan yadi</seg> </l>
<l><seg type="pāda" n="c">tad icchāmaḥ patiṃ prāptuṃ</seg> <seg type="pāda" n="d">viprendra puruṣottamam</seg> //</l>
</lg>

<milestone unit="speaker" n="vyāsa uvāca"/>

<lg xml:id="BrP_212.81">
<l><seg type="pāda" n="a">evaṃ bhaviṣyatīty uktvā</seg> <seg type="pāda" n="b">uttatāra jalān muniḥ</seg> </l>
<l><seg type="pāda" n="c">tam uttīrṇaṃ ca dadṛśur</seg> <seg type="pāda" n="d">virūpaṃ vakram aṣṭadhā</seg> //</l>
</lg>

<lg xml:id="BrP_212.82">
<l><seg type="pāda" n="a">taṃ dṛṣṭvā gūhamānānāṃ</seg> <seg type="pāda" n="b">yāsāṃ hāsaḥ sphuṭo 'bhavat</seg> </l>
<l><seg type="pāda" n="c">tāḥ śaśāpa muniḥ kopam</seg> <seg type="pāda" n="d">avāpya kurunandana</seg> //</l>
</lg>

<milestone unit="speaker" n="aṣṭāvakra uvāca"/>

<lg xml:id="BrP_212.83">
<l><seg type="pāda" n="a">yasmād virūparūpaṃ māṃ</seg> <seg type="pāda" n="b">matvā hāsāvamānanā</seg> </l>
<l><seg type="pāda" n="c">bhavatībhiḥ kṛtā tasmād</seg> <seg type="pāda" n="d">eṣa śāpaṃ dadāmi vaḥ</seg> //</l>
</lg>

<lg xml:id="BrP_212.84">
<l><seg type="pāda" n="a">matprasādena bhartāraṃ</seg> <seg type="pāda" n="b">labdhvā tu puruṣottamam</seg> </l>
<l><seg type="pāda" n="c">macchāpopahatāḥ sarvā</seg> <seg type="pāda" n="d">dasyuhastaṃ gamiṣyatha</seg> //</l>
</lg>

<milestone unit="speaker" n="vyāsa uvāca"/>

<lg xml:id="BrP_212.85">
<l><seg type="pāda" n="a">ity udīritam ākarṇya</seg> <seg type="pāda" n="b">munis tābhiḥ prasāditaḥ</seg> </l>
<l><seg type="pāda" n="c">punaḥ surendralokaṃ vai</seg> <seg type="pāda" n="d">prāha bhūyo gamiṣyatha</seg> //</l>
</lg>

<lg xml:id="BrP_212.86">
<l><seg type="pāda" n="a">evaṃ tasya muneḥ śāpād</seg> <seg type="pāda" n="b">aṣṭāvakrasya keśavam</seg> </l>
<l><seg type="pāda" n="c">bhartāraṃ prāpya tāḥ prāptā</seg> <seg type="pāda" n="d">dasyuhastaṃ varāṅganāḥ</seg> //</l>
</lg>

<lg xml:id="BrP_212.87">
<l><seg type="pāda" n="a">tat tvayā nātra kartavyaḥ</seg> <seg type="pāda" n="b">śoko 'lpo 'pi hi pāṇḍava</seg> </l>
<l><seg type="pāda" n="c">tenaivākhilanāthena</seg> <seg type="pāda" n="d">sarvaṃ tad upasaṃhṛtam</seg> //</l>
</lg>

<lg xml:id="BrP_212.88">
<l><seg type="pāda" n="a">bhavatāṃ copasaṃhāram</seg> <seg type="pāda" n="b">āsannaṃ tena kurvatā</seg> </l>
<l><seg type="pāda" n="c">balaṃ tejas tathā vīryaṃ</seg> <seg type="pāda" n="d">māhātmyaṃ copasaṃhṛtam</seg> //</l>
</lg>

<lg xml:id="BrP_212.89">
<l><seg type="pāda" n="a">jātasya niyato mṛtyuḥ</seg> <seg type="pāda" n="b">patanaṃ ca tathonnateḥ</seg> </l>
<l><seg type="pāda" n="c">viprayogāvasānaṃ tu</seg> <seg type="pāda" n="d">saṃyogaḥ saṃcayaḥ kṣayaḥ</seg> //</l>
</lg>

<lg xml:id="BrP_212.90">
<l><seg type="pāda" n="a">vijñāya na budhāḥ śokaṃ</seg> <seg type="pāda" n="b">na harṣam upayānti ye</seg> </l>
<l><seg type="pāda" n="c">teṣām evetare ceṣṭāṃ</seg> <seg type="pāda" n="d">śikṣantaḥ santi tādṛśāḥ</seg> //</l>
</lg>

<lg xml:id="BrP_212.91">
<l><seg type="pāda" n="a">tasmāt tvayā naraśreṣṭha</seg> <seg type="pāda" n="b">jñātvaitad bhrātṛbhiḥ saha</seg> </l>
<l><seg type="pāda" n="c">parityajyākhilaṃ rājyaṃ</seg> <seg type="pāda" n="d">gantavyaṃ tapase vanam</seg> //</l>
</lg>

<lg xml:id="BrP_212.92">
<l><seg type="pāda" n="a">tad gaccha dharmarājāya</seg> <seg type="pāda" n="b">nivedyaitad vaco mama</seg> </l>
<l><seg type="pāda" n="c">paraśvo bhrātṛbhiḥ sārdhaṃ</seg> <seg type="pāda" n="d">gatiṃ vīra yathā kuru</seg> //</l>
</lg>

<milestone unit="speaker" n="vyāsa uvāca"/>

<lg xml:id="BrP_212.93">
<l><seg type="pāda" n="a">ity ukto dharmarājaṃ tu</seg> <seg type="pāda" n="b">samabhyetya tathoktavān</seg> </l>
<l><seg type="pāda" n="c">dṛṣṭaṃ caivānubhūtaṃ vā</seg> <seg type="pāda" n="d">kathitaṃ tad aśeṣataḥ</seg> //</l>
</lg>

<lg xml:id="BrP_212.94">
<l><seg type="pāda" n="a">vyāsavākyaṃ ca te sarve</seg> <seg type="pāda" n="b">śrutvārjunasamīritam</seg> </l>
<l><seg type="pāda" n="c">rājye parīkṣitaṃ kṛtvā</seg> <seg type="pāda" n="d">yayuḥ pāṇḍusutā vanam</seg> //</l>
</lg>

<lg xml:id="BrP_212.95">
<l><seg type="pāda" n="a">ity evaṃ vo muniśreṣṭhā</seg> <seg type="pāda" n="b">vistareṇa mayoditam</seg> </l>
<l><seg type="pāda" n="c">jātasya ca yador vaṃśe</seg> <seg type="pāda" n="d">vāsudevasya ceṣṭitam</seg> //</l>
</lg>

<milestone unit="speaker" n="munaya ūcuḥ"/>

<lg xml:id="BrP_213.1">
<l><seg type="pāda" n="a">aho kṛṣṇasya māhātmyam</seg> <seg type="pāda" n="b">adbhutaṃ cātimānuṣam</seg> </l>
<l><seg type="pāda" n="c">rāmasya ca muniśreṣṭha</seg> <seg type="pāda" n="d">tvayoktaṃ bhuvi durlabham</seg> //</l>
</lg>

<lg xml:id="BrP_213.2">
<l><seg type="pāda" n="a">na tṛptim adhigacchāmaḥ</seg> <seg type="pāda" n="b">śṛṇvanto bhagavatkathām</seg> </l>
<l><seg type="pāda" n="c">tasmād brūhi mahābhāga</seg> <seg type="pāda" n="d">bhūyo devasya ceṣṭitam</seg> //</l>
</lg>

<lg xml:id="BrP_213.3">
<l><seg type="pāda" n="a">prādurbhāvaḥ purāṇeṣu</seg> <seg type="pāda" n="b">viṣṇor amitatejasaḥ</seg> </l>
<l><seg type="pāda" n="c">satāṃ kathayatām eva</seg> <seg type="pāda" n="d">varāha iti naḥ śrutam</seg> //</l>
</lg>

<lg xml:id="BrP_213.4">
<l><seg type="pāda" n="a">na jānīmo 'sya caritaṃ</seg> <seg type="pāda" n="b">na vidhiṃ na ca vistaram</seg> </l>
<l><seg type="pāda" n="c">na karmaguṇasadbhāvaṃ</seg> <seg type="pāda" n="d">na hetutvamanīṣitam</seg> //</l>
</lg>

<lg xml:id="BrP_213.5">
<l><seg type="pāda" n="a">kimātmako varāho 'sau</seg> <seg type="pāda" n="b">kā mūrtiḥ kā ca devatā</seg> </l>
<l><seg type="pāda" n="c">kimācāraprabhāvo vā</seg> <seg type="pāda" n="d">kiṃ vā tena tadā kṛtam</seg> //</l>
</lg>

<lg xml:id="BrP_213.6">
<l><seg type="pāda" n="a">yajñārthe samavetānāṃ</seg> <seg type="pāda" n="b">miṣatāṃ ca dvijanmanām</seg> </l>
<l><seg type="pāda" n="c">mahāvarāhacaritaṃ</seg> <seg type="pāda" n="d">sarvalokasukhāvaham</seg> //</l>
</lg>

<lg xml:id="BrP_213.7">
<l><seg type="pāda" n="a">yathā nārāyaṇo brahman</seg> <seg type="pāda" n="b">vārāhaṃ rūpam āsthitaḥ</seg> </l>
<l><seg type="pāda" n="c">daṃṣṭrayā gāṃ samudrasthām</seg> <seg type="pāda" n="d">ujjahārārimardanaḥ</seg> //</l>
</lg>

<lg xml:id="BrP_213.8">
<l><seg type="pāda" n="a">vistareṇaiva karmāṇi</seg> <seg type="pāda" n="b">sarvāṇi ripughātinaḥ</seg> </l>
<l><seg type="pāda" n="c">śrotuṃ no vartate buddhir</seg> <seg type="pāda" n="d">hareḥ kṛṣṇasya dhīmataḥ</seg> //</l>
</lg>

<lg xml:id="BrP_213.9">
<l><seg type="pāda" n="a">karmaṇām ānupūrvyā ca</seg> <seg type="pāda" n="b">prādurbhāvāś ca ye vibho</seg> </l>
<l><seg type="pāda" n="c">yā vāsya prakṛtir brahmaṃs</seg> <seg type="pāda" n="d">tāś cākhyātuṃ tvam arhasi</seg> //</l>
</lg>

<milestone unit="speaker" n="vyāsa uvāca"/>

<lg xml:id="BrP_213.10">
<l><seg type="pāda" n="a">praśnabhāro mahān eṣa</seg> <seg type="pāda" n="b">bhavadbhiḥ samudāhṛtaḥ</seg> </l>
<l><seg type="pāda" n="c">yathāśaktyā tu vakṣyāmi</seg> <seg type="pāda" n="d">śrūyatāṃ vaiṣṇavaṃ yaśaḥ</seg> //</l>
</lg>

<lg xml:id="BrP_213.11">
<l><seg type="pāda" n="a">viṣṇoḥ prabhāvaśravaṇe</seg> <seg type="pāda" n="b">diṣṭyā vo matir utthitā</seg> </l>
<l><seg type="pāda" n="c">tasmād viṣṇoḥ samastā vai</seg> <seg type="pāda" n="d">śṛṇudhvaṃ yāḥ pravṛttayaḥ</seg> //</l>
</lg>

<lg xml:id="BrP_213.12">
<l><seg type="pāda" n="a">sahasrāsyaṃ sahasrākṣaṃ</seg> <seg type="pāda" n="b">sahasracaraṇaṃ ca yam</seg> </l>
<l><seg type="pāda" n="c">sahasraśirasaṃ devaṃ</seg> <seg type="pāda" n="d">sahasrakaram avyayam</seg> //</l>
</lg>

<lg xml:id="BrP_213.13">
<l><seg type="pāda" n="a">sahasrajihvaṃ bhāsvantaṃ</seg> <seg type="pāda" n="b">sahasramukuṭaṃ prabhum</seg> </l>
<l><seg type="pāda" n="c">sahasradaṃ sahasrādiṃ</seg> <seg type="pāda" n="d">sahasrabhujam avyayam</seg> //</l>
</lg>

<lg xml:id="BrP_213.14">
<l><seg type="pāda" n="a">havanaṃ savanaṃ caiva</seg> <seg type="pāda" n="b">hotāraṃ havyam eva ca</seg> </l>
<l><seg type="pāda" n="c">pātrāṇi ca pavitrāṇi</seg> <seg type="pāda" n="d">vediṃ dīkṣāṃ samit sruvam</seg> //</l>
</lg>

<lg xml:id="BrP_213.15">
<l><seg type="pāda" n="a">sruksomasūryamuśalaṃ</seg> <seg type="pāda" n="b">prokṣaṇīṃ dakṣiṇāyanam</seg> </l>
<l><seg type="pāda" n="c">adhvaryuṃ sāmagaṃ vipraṃ</seg> <seg type="pāda" n="d">sadasyaṃ sadanaṃ sadaḥ</seg> //</l>
</lg>

<lg xml:id="BrP_213.16">
<l><seg type="pāda" n="a">yūpaṃ cakraṃ dhruvāṃ darvīṃ</seg> <seg type="pāda" n="b">carūṃś colūkhalāni ca</seg> </l>
<l><seg type="pāda" n="c">prāgvaṃśaṃ yajñabhūmiṃ ca</seg> <seg type="pāda" n="d">hotāraṃ ca paraṃ ca yat</seg> //</l>
</lg>

<lg xml:id="BrP_213.17">
<l><seg type="pāda" n="a">hrasvāṇy atipramāṇāni</seg> <seg type="pāda" n="b">sthāvarāṇi carāṇi ca</seg> </l>
<l><seg type="pāda" n="c">prāyaścittāni vārghyaṃ ca</seg> <seg type="pāda" n="d">sthaṇḍilāni kuśās tathā</seg> //</l>
</lg>

<lg xml:id="BrP_213.18">
<l><seg type="pāda" n="a">mantrayajñavahaṃ vahniṃ</seg> <seg type="pāda" n="b">bhāgaṃ bhāgavahaṃ ca yat</seg> </l>
<l><seg type="pāda" n="c">agrāsinaṃ somabhujaṃ</seg> <seg type="pāda" n="d">hutārciṣam udāyudham</seg> //</l>
</lg>

<lg xml:id="BrP_213.19">
<l><seg type="pāda" n="a">āhur vedavido viprā</seg> <seg type="pāda" n="b">yaṃ yajñe śāśvataṃ prabhum</seg> </l>
<l><seg type="pāda" n="c">tasya viṣṇoḥ sureśasya</seg> <seg type="pāda" n="d">śrīvatsāṅkasya dhīmataḥ</seg> //</l>
</lg>

<lg xml:id="BrP_213.20">
<l><seg type="pāda" n="a">prādurbhāvasahasrāṇi</seg> <seg type="pāda" n="b">samatītāny anekaśaḥ</seg> </l>
<l><seg type="pāda" n="c">bhūyaś caiva bhaviṣyanti</seg> <seg type="pāda" n="d">hy evam āha pitāmahaḥ</seg> //</l>
</lg>

<lg xml:id="BrP_213.21">
<l><seg type="pāda" n="a">yat pṛcchadhvaṃ mahābhāgā</seg> <seg type="pāda" n="b">divyāṃ puṇyām imāṃ kathām</seg> </l>
<l><seg type="pāda" n="c">prādurbhāvāśritāṃ viṣṇoḥ</seg> <seg type="pāda" n="d">sarvapāpaharāṃ śivām</seg> //</l>
</lg>

<lg xml:id="BrP_213.22">
<l><seg type="pāda" n="a">śṛṇudhvaṃ tāṃ mahābhāgās</seg> <seg type="pāda" n="b">tadgatenāntarātmanā</seg> </l>
<l><seg type="pāda" n="c">pravakṣyāmy ānupūrvyeṇa</seg> <seg type="pāda" n="d">yat pṛcchadhvaṃ mamānaghāḥ</seg> //</l>
</lg>

<lg xml:id="BrP_213.23">
<l><seg type="pāda" n="a">vāsudevasya māhātmyaṃ</seg> <seg type="pāda" n="b">caritaṃ ca mahāmateḥ</seg> </l>
<l><seg type="pāda" n="c">hitārthaṃ suramartyānāṃ</seg> <seg type="pāda" n="d">lokānāṃ prabhavāya ca</seg> //</l>
</lg>

<lg xml:id="BrP_213.24">
<l><seg type="pāda" n="a">bahuśaḥ sarvabhūtātmā</seg> <seg type="pāda" n="b">prādurbhavati vīryavān</seg> </l>
<l><seg type="pāda" n="c">prādurbhāvāṃś ca vakṣyāmi</seg> <seg type="pāda" n="d">puṇyān divyān guṇānvitān</seg> //</l>
</lg>

<lg xml:id="BrP_213.25">
<l><seg type="pāda" n="a">supto yugasahasraṃ yaḥ</seg> <seg type="pāda" n="b">prādurbhavati kāryataḥ</seg> </l>
<l><seg type="pāda" n="c">pūrṇe yugasahasre 'tha</seg> <seg type="pāda" n="d">devadevo jagatpatiḥ</seg> //</l>
</lg>

<lg xml:id="BrP_213.26">
<l><seg type="pāda" n="a">brahmā ca kapilaś caiva</seg> <seg type="pāda" n="b">tryambakas tridaśās tathā</seg> </l>
<l><seg type="pāda" n="c">devāḥ saptarṣayaś caiva</seg> <seg type="pāda" n="d">nāgāś cāpsarasas tathā</seg> //</l>
</lg>

<lg xml:id="BrP_213.27">
<l><seg type="pāda" n="a">sanatkumāraś ca mahānubhāvo</seg> <lb/><seg type="pāda" n="b">manur mahātmā bhagavān prajākaraḥ</seg></l>
<l><seg type="pāda" n="c">purāṇadevo 'tha purāṇi cakre</seg> <lb/><seg type="pāda" n="d">pradīptavaiśvānaratulyatejāḥ</seg></l>
</lg>

<lg xml:id="BrP_213.28">
<l><seg type="pāda" n="a">yo 'sau cārṇavamadhyastho</seg> <seg type="pāda" n="b">naṣṭe sthāvarajaṅgame</seg> </l>
<l><seg type="pāda" n="c">naṣṭe devāsuranare</seg> <seg type="pāda" n="d">pranaṣṭoragarākṣase</seg> //</l>
</lg>

<lg xml:id="BrP_213.29">
<l><seg type="pāda" n="a">yoddhukāmau durādharṣau</seg> <seg type="pāda" n="b">tāv ubhau madhukaiṭabhau</seg> </l>
<l><seg type="pāda" n="c">hatau bhagavatā tena</seg> <seg type="pāda" n="d">tayor dattvāmitaṃ varam</seg> //</l>
</lg>

<lg xml:id="BrP_213.30">
<l><seg type="pāda" n="a">purā kamalanābhasya</seg> <seg type="pāda" n="b">svapataḥ sāgarāmbhasi</seg> </l>
<l><seg type="pāda" n="c">puṣkare tatra saṃbhūtā</seg> <seg type="pāda" n="d">devāḥ sarṣigaṇās tathā</seg> //</l>
</lg>

<lg xml:id="BrP_213.31">
<l><seg type="pāda" n="a">eṣa pauṣkarako nāma</seg> <seg type="pāda" n="b">prādurbhāvo mahātmanaḥ</seg> </l>
<l><seg type="pāda" n="c">purāṇaṃ kathyate yatra</seg> <seg type="pāda" n="d">devaśrutisamāhitam</seg> //</l>
</lg>

<lg xml:id="BrP_213.32">
<l><seg type="pāda" n="a">vārāhas tu śrutimukhaḥ</seg> <seg type="pāda" n="b">prādurbhāvo mahātmanaḥ</seg> </l>
<l><seg type="pāda" n="c">yatra viṣṇuḥ suraśreṣṭho</seg> <seg type="pāda" n="d">vārāhaṃ rūpam āsthitaḥ</seg> //</l>
</lg>

<lg xml:id="BrP_213.33">
<l><seg type="pāda" n="a">vedapādo yūpadaṃṣṭraḥ</seg> <seg type="pāda" n="b">kratudantaś citīmukhaḥ</seg> </l>
<l><seg type="pāda" n="c">agnijihvo darbharomā</seg> <seg type="pāda" n="d">brahmaśīrṣo mahātapāḥ</seg> //</l>
</lg>

<lg xml:id="BrP_213.34">
<l><seg type="pāda" n="a">ahorātrekṣaṇo divyo</seg> <seg type="pāda" n="b">vedāṅgaḥ śrutibhūṣaṇaḥ</seg> </l>
<l><seg type="pāda" n="c">ājyanāsaḥ sruvatuṇḍaḥ</seg> <seg type="pāda" n="d">sāmaghoṣasvaro mahān</seg> //</l>
</lg>

<lg xml:id="BrP_213.35">
<l><seg type="pāda" n="a">satyadharmamayaḥ śrīmān</seg> <seg type="pāda" n="b">kramavikramasatkṛtaḥ</seg> </l>
<l><seg type="pāda" n="c">prāyaścittanakho ghoraḥ</seg> <seg type="pāda" n="d">paśujānur mukhākṛtiḥ</seg> //</l>
</lg>

<lg xml:id="BrP_213.36">
<l><seg type="pāda" n="a">udgatāntro homaliṅgo</seg> <seg type="pāda" n="b">bījauṣadhimahāphalaḥ</seg> </l>
<l><seg type="pāda" n="c">vādyantarātmā mantrasphig</seg> <seg type="pāda" n="d">vikṛtaḥ somaśoṇitaḥ</seg> //</l>
</lg>

<lg xml:id="BrP_213.37">
<l><seg type="pāda" n="a">vediskandho havirgandho</seg> <seg type="pāda" n="b">havyakavyātivegavān</seg> </l>
<l><seg type="pāda" n="c">prāgvaṃśakāyo dyutimān</seg> <seg type="pāda" n="d">nānādīkṣābhir anvitaḥ</seg> //</l>
</lg>

<lg xml:id="BrP_213.38">
<l><seg type="pāda" n="a">dakṣiṇāhṛdayo yogī</seg> <seg type="pāda" n="b">mahāsattramayo mahān</seg> </l>
<l><seg type="pāda" n="c">upākarmāṣṭarucakaḥ</seg> <seg type="pāda" n="d">pravargāvartabhūṣaṇaḥ</seg> //</l>
</lg>

<lg xml:id="BrP_213.39">
<l><seg type="pāda" n="a">nānācchandogatipatho</seg> <seg type="pāda" n="b">guhyopaniṣadāsanaḥ</seg> </l>
<l><seg type="pāda" n="c">chāyāpatnīsahāyo 'sau</seg> <seg type="pāda" n="d">maṇiśṛṅga ivotthitaḥ</seg> //</l>
</lg>

<lg xml:id="BrP_213.40">
<l><seg type="pāda" n="a">mahīṃ sāgaraparyantāṃ</seg> <seg type="pāda" n="b">saśailavanakānanām</seg> </l>
<l><seg type="pāda" n="c">ekārṇavajalabhraṣṭām</seg> <seg type="pāda" n="d">ekārṇavagataḥ prabhuḥ</seg> //</l>
</lg>

<lg xml:id="BrP_213.41">
<l><seg type="pāda" n="a">daṃṣṭrayā yaḥ samuddhṛtya</seg> <seg type="pāda" n="b">lokānāṃ hitakāmyayā</seg> </l>
<l><seg type="pāda" n="c">sahasraśīrṣo lokādiś</seg> <seg type="pāda" n="d">cakāra jagatīṃ punaḥ</seg> //</l>
</lg>

<lg xml:id="BrP_213.42">
<l><seg type="pāda" n="a">evaṃ yajñavarāheṇa</seg> <seg type="pāda" n="b">bhūtvā bhūtahitārthinā</seg> </l>
<l><seg type="pāda" n="c">uddhṛtā pṛthivī devī</seg> <seg type="pāda" n="d">sāgarāmbudharā purā</seg> //</l>
</lg>

<lg xml:id="BrP_213.43">
<l><seg type="pāda" n="a">vārāha eṣa kathito</seg> <seg type="pāda" n="b">nārasiṃhas tato dvijāḥ</seg> </l>
<l><seg type="pāda" n="c">yatra bhūtvā mṛgendreṇa</seg> <seg type="pāda" n="d">hiraṇyakaśipur hataḥ</seg> //</l>
</lg>

<lg xml:id="BrP_213.44">
<l><seg type="pāda" n="a">purā kṛtayuge nāma</seg> <seg type="pāda" n="b">surārir baladarpitaḥ</seg> </l>
<l><seg type="pāda" n="c">daityānām ādipuruṣaś</seg> <seg type="pāda" n="d">cakāra sumahat tapaḥ</seg> //</l>
</lg>

<lg xml:id="BrP_213.45">
<l><seg type="pāda" n="a">daśa varṣasahasrāṇi</seg> <seg type="pāda" n="b">śatāni daśa pañca ca</seg> </l>
<l><seg type="pāda" n="c">japopavāsaniratas</seg> <seg type="pāda" n="d">tasthau maunavratasthitaḥ</seg> //</l>
</lg>

<lg xml:id="BrP_213.46">
<l><seg type="pāda" n="a">tataḥ śamadamābhyāṃ ca</seg> <seg type="pāda" n="b">brahmacaryeṇa caiva hi</seg> </l>
<l><seg type="pāda" n="c">prīto 'bhavat tatas tasya</seg> <seg type="pāda" n="d">tapasā niyamena ca</seg> //</l>
</lg>

<lg xml:id="BrP_213.47">
<l><seg type="pāda" n="a">taṃ vai svayaṃbhūr bhagavān</seg> <seg type="pāda" n="b">svayam āgamya bho dvijāḥ</seg> </l>
<l><seg type="pāda" n="c">vimānenārkavarṇena</seg> <seg type="pāda" n="d">haṃsayuktena bhāsvatā</seg> //</l>
</lg>

<lg xml:id="BrP_213.48">
<l><seg type="pāda" n="a">ādityair vasubhiḥ sārdhaṃ</seg> <seg type="pāda" n="b">marudbhir daivatais tathā</seg> </l>
<l><seg type="pāda" n="c">rudrair viśvasahāyaiś ca</seg> <seg type="pāda" n="d">yakṣarākṣasakiṃnaraiḥ</seg> //</l>
</lg>

<lg xml:id="BrP_213.49">
<l><seg type="pāda" n="a">diśābhiḥ pradiśābhiś ca</seg> <seg type="pāda" n="b">nadībhiḥ sāgarais tathā</seg> </l>
<l><seg type="pāda" n="c">nakṣatraiś ca muhūrtaiś ca</seg> <seg type="pāda" n="d">khecaraiś ca mahāgrahaiḥ</seg> //</l>
</lg>

<lg xml:id="BrP_213.50">
<l><seg type="pāda" n="a">devarṣibhis tapovṛddhaiḥ</seg> <seg type="pāda" n="b">siddhair vidvadbhir eva ca</seg> </l>
<l><seg type="pāda" n="c">rājarṣibhiḥ puṇyatamair</seg> <seg type="pāda" n="d">gandharvair apsarogaṇaiḥ</seg> //</l>
</lg>

<lg xml:id="BrP_213.51">
<l><seg type="pāda" n="a">carācaraguruḥ śrīmān</seg> <seg type="pāda" n="b">vṛtaḥ sarvaiḥ surais tathā</seg> </l>
<l><seg type="pāda" n="c">brahmā brahmavidāṃ śreṣṭho</seg> <seg type="pāda" n="d">daityaṃ vacanam abravīt</seg> //</l>
</lg>

<milestone unit="speaker" n="brahmovāca"/>

<lg xml:id="BrP_213.52">
<l><seg type="pāda" n="a">prīto 'smi tava bhaktasya</seg> <seg type="pāda" n="b">tapasānena suvrata</seg> </l>
<l><seg type="pāda" n="c">varaṃ varaya bhadraṃ te</seg> <seg type="pāda" n="d">yatheṣṭaṃ kāmam āpnuhi</seg> //</l>
</lg>

<milestone unit="speaker" n="hiraṇyakaśipur uvāca"/>

<lg xml:id="BrP_213.53">
<l><seg type="pāda" n="a">na devāsuragandharvā</seg> <seg type="pāda" n="b">na yakṣoragarākṣasāḥ</seg> </l>
<l><seg type="pāda" n="c">ṛṣayo vātha māṃ śāpaiḥ</seg> <seg type="pāda" n="d">kruddhā lokapitāmaha</seg> //</l>
</lg>

<lg xml:id="BrP_213.54">
<l><seg type="pāda" n="a">śapeyus tapasā yuktā</seg> <seg type="pāda" n="b">vara eṣa vṛto mayā</seg> </l>
<l><seg type="pāda" n="c">na śastreṇa na vāstreṇa</seg> <seg type="pāda" n="d">giriṇā pādapena vā</seg> //</l>
</lg>

<lg xml:id="BrP_213.55">
<l><seg type="pāda" n="a">na śuṣkeṇa na cārdreṇa</seg> <seg type="pāda" n="b">na caivordhvaṃ na cāpy adhaḥ</seg> </l>
<l><seg type="pāda" n="c">pāṇiprahāreṇaikena</seg> <seg type="pāda" n="d">sabhṛtyabalavāhanam</seg> //</l>
</lg>

<lg xml:id="BrP_213.56">
<l><seg type="pāda" n="a">yo māṃ nāśayituṃ śaktaḥ</seg> <seg type="pāda" n="b">sa me mṛtyur bhaviṣyati</seg> </l>
<l><seg type="pāda" n="c">bhaveyam aham evārkaḥ</seg> <seg type="pāda" n="d">somo vāyur hutāśanaḥ</seg> //</l>
</lg>

<lg xml:id="BrP_213.57">
<l><seg type="pāda" n="a">salilaṃ cāntarikṣaṃ ca</seg> <seg type="pāda" n="b">ākāśaṃ caiva sarvaśaḥ</seg> </l>
<l><seg type="pāda" n="c">ahaṃ krodhaś ca kāmaś ca</seg> <seg type="pāda" n="d">varuṇo vāsavo yamaḥ</seg> </l>
<l><seg type="pāda" n="e">dhanadaś ca dhanādhyakṣo</seg> <seg type="pāda" n="f">yakṣaḥ kiṃpuruṣādhipaḥ</seg> //</l>
</lg>

<milestone unit="speaker" n="brahmovāca"/>

<lg xml:id="BrP_213.58">
<l><seg type="pāda" n="a">ete divyā varās tāta</seg> <seg type="pāda" n="b">mayā dattās tavādbhutāḥ</seg> </l>
<l><seg type="pāda" n="c">sarvān kāmān imāṃs tāta</seg> <seg type="pāda" n="d">prāpsyasi tvaṃ na saṃśayaḥ</seg> //</l>
</lg>

<milestone unit="speaker" n="vyāsa uvāca"/>

<lg xml:id="BrP_213.59">
<l><seg type="pāda" n="a">evam uktvā tu bhagavāñ</seg> <seg type="pāda" n="b">jagāmāśu pitāmahaḥ</seg> </l>
<l><seg type="pāda" n="c">vairājaṃ brahmasadanaṃ</seg> <seg type="pāda" n="d">brahmarṣigaṇasevitam</seg> //</l>
</lg>

<lg xml:id="BrP_213.60">
<l><seg type="pāda" n="a">tato devāś ca nāgāś ca</seg> <seg type="pāda" n="b">gandharvā munayas tathā</seg> </l>
<l><seg type="pāda" n="c">varapradānaṃ śrutvaiva</seg> <seg type="pāda" n="d">pitāmaham upasthitāḥ</seg> //</l>
</lg>

<milestone unit="speaker" n="devā ūcuḥ"/>

<lg xml:id="BrP_213.61">
<l><seg type="pāda" n="a">vareṇānena bhagavan</seg> <seg type="pāda" n="b">bādhiṣyati sa no 'suraḥ</seg> </l>
<l><seg type="pāda" n="c">tat prasīdāśu bhagavan</seg> <seg type="pāda" n="d">vadho 'py asya vicintyatām</seg> //</l>
</lg>

<lg xml:id="BrP_213.62">
<l><seg type="pāda" n="a">bhagavan sarvabhūtānāṃ</seg> <seg type="pāda" n="b">svayaṃbhūr ādikṛt prabhuḥ</seg> </l>
<l><seg type="pāda" n="c">sraṣṭā ca havyakavyānām</seg> <seg type="pāda" n="d">avyaktaṃ prakṛtir dhruvam</seg> //</l>
</lg>

<milestone unit="speaker" n="vyāsa uvāca"/>

<lg xml:id="BrP_213.63">
<l><seg type="pāda" n="a">tato lokahitaṃ vākyaṃ</seg> <seg type="pāda" n="b">śrutvā devaḥ prajāpatiḥ</seg> </l>
<l><seg type="pāda" n="c">provāca bhagavān vākyaṃ</seg> <seg type="pāda" n="d">sarvadevagaṇāṃs tathā</seg> //</l>
</lg>

<milestone unit="speaker" n="brahmovāca"/>

<lg xml:id="BrP_213.64">
<l><seg type="pāda" n="a">avaśyaṃ tridaśās tena</seg> <seg type="pāda" n="b">prāptavyaṃ tapasaḥ phalam</seg> </l>
<l><seg type="pāda" n="c">tapaso 'nte ca bhagavān</seg> <seg type="pāda" n="d">vadhaṃ viṣṇuḥ kariṣyati</seg> //</l>
</lg>

<milestone unit="speaker" n="vyāsa uvāca"/>

<lg xml:id="BrP_213.65">
<l><seg type="pāda" n="a">etac chrutvā surāḥ sarve</seg> <seg type="pāda" n="b">vākyaṃ paṅkajajanmanaḥ</seg> </l>
<l><seg type="pāda" n="c">svāni sthānāni divyāni</seg> <seg type="pāda" n="d">jagmus te vai mudānvitāḥ</seg> //</l>
</lg>

<lg xml:id="BrP_213.66">
<l><seg type="pāda" n="a">labdhamātre vare cāpi</seg> <seg type="pāda" n="b">sarvāḥ so 'bādhata prajāḥ</seg> </l>
<l><seg type="pāda" n="c">hiraṇyakaśipur daityo</seg> <seg type="pāda" n="d">varadānena darpitaḥ</seg> //</l>
</lg>

<lg xml:id="BrP_213.67">
<l><seg type="pāda" n="a">āśrameṣu mahābhāgān</seg> <seg type="pāda" n="b">munīn vai saṃśitavratān</seg> </l>
<l><seg type="pāda" n="c">satyadharmaratān dāntāṃs</seg> <seg type="pāda" n="d">tadā dharṣitavāṃs tathā</seg> //</l>
</lg>

<lg xml:id="BrP_213.68">
<l><seg type="pāda" n="a">tridivasthāṃs tathā devān</seg> <seg type="pāda" n="b">parājitya mahābalaḥ</seg> </l>
<l><seg type="pāda" n="c">trailokyaṃ vaśam ānīya</seg> <seg type="pāda" n="d">svarge vasati so 'suraḥ</seg> //</l>
</lg>

<lg xml:id="BrP_213.69">
<l><seg type="pāda" n="a">yadā varamadonmatto</seg> <seg type="pāda" n="b">vicaran dānavo bhuvi</seg> </l>
<l><seg type="pāda" n="c">yajñīyān akarod daityān</seg> <seg type="pāda" n="d">ayajñīyāś ca devatāḥ</seg> //</l>
</lg>

<lg xml:id="BrP_213.70">
<l><seg type="pāda" n="a">ādityā vasavaḥ sādhyā</seg> <seg type="pāda" n="b">viśve ca marutas tathā</seg> </l>
<l><seg type="pāda" n="c">śaraṇyaṃ śaraṇaṃ viṣṇum</seg> <seg type="pāda" n="d">upatasthur mahābalam</seg> //</l>
</lg>

<lg xml:id="BrP_213.71">
<l><seg type="pāda" n="a">devabrahmamayaṃ yajñaṃ</seg> <seg type="pāda" n="b">brahmadevaṃ sanātanam</seg> </l>
<l><seg type="pāda" n="c">bhūtaṃ bhavyaṃ bhaviṣyaṃ ca</seg> <seg type="pāda" n="d">prabhuṃ lokanamaskṛtam</seg> </l>
<l><seg type="pāda" n="e">nārāyaṇaṃ vibhuṃ devaṃ</seg> <seg type="pāda" n="f">śaraṇyaṃ śaraṇaṃ gatāḥ</seg> //</l>
</lg>

<milestone unit="speaker" n="devā ūcuḥ"/>

<lg xml:id="BrP_213.72">
<l><seg type="pāda" n="a">trāyasva no 'dya deveśa</seg> <seg type="pāda" n="b">hiraṇyakaśipor bhayāt</seg> </l>
<l><seg type="pāda" n="c">tvaṃ hi naḥ paramo devas</seg> <seg type="pāda" n="d">tvaṃ hi naḥ paramo guruḥ</seg> //</l>
</lg>

<lg xml:id="BrP_213.73">
<l><seg type="pāda" n="a">tvaṃ hi naḥ paramo dhātā</seg> <seg type="pāda" n="b">brahmādīnāṃ surottama</seg> </l>
<l><seg type="pāda" n="c">utphullāmalapattrākṣa</seg> <seg type="pāda" n="d">śatrupakṣakṣayaṃkara</seg> </l>
<l><seg type="pāda" n="e">kṣayāya ditivaṃśasya</seg> <seg type="pāda" n="f">śaraṇaṃ tvaṃ bhavasva naḥ</seg> //</l>
</lg>

<milestone unit="speaker" n="vāsudeva uvāca"/>

<lg xml:id="BrP_213.74">
<l><seg type="pāda" n="a">bhayaṃ tyajadhvam amarā</seg> <seg type="pāda" n="b">abhayaṃ vo dadāmy aham</seg> </l>
<l><seg type="pāda" n="c">tathaiva tridivaṃ devāḥ</seg> <seg type="pāda" n="d">pratilapsyatha mā ciram</seg> //</l>
</lg>

<lg xml:id="BrP_213.75">
<l><seg type="pāda" n="a">eṣo 'haṃ sagaṇaṃ daityaṃ</seg> <seg type="pāda" n="b">varadānena darpitam</seg> </l>
<l><seg type="pāda" n="c">avadhyam amarendrāṇāṃ</seg> <seg type="pāda" n="d">dānavendraṃ nihanmi tam</seg> //</l>
</lg>

<milestone unit="speaker" n="vyāsa uvāca"/>

<lg xml:id="BrP_213.76">
<l><seg type="pāda" n="a">evam uktvā tu bhagavān</seg> <seg type="pāda" n="b">visṛjya tridaśeśvarān</seg> </l>
<l><seg type="pāda" n="c">hiraṇyakaśipoḥ sthānam</seg> <seg type="pāda" n="d">ājagāma mahābalaḥ</seg> //</l>
</lg>

<lg xml:id="BrP_213.77">
<l><seg type="pāda" n="a">narasyārdhatanuṃ kṛtvā</seg> <seg type="pāda" n="b">siṃhasyārdhatanuṃ prabhuḥ</seg> </l>
<l><seg type="pāda" n="c">nārasiṃhena vapuṣā</seg> <seg type="pāda" n="d">pāṇiṃ saṃspṛśya pāṇinā</seg> //</l>
</lg>

<lg xml:id="BrP_213.78">
<l><seg type="pāda" n="a">ghanajīmūtasaṃkāśo</seg> <seg type="pāda" n="b">ghanajīmūtanisvanaḥ</seg> </l>
<l><seg type="pāda" n="c">ghanajīmūtadīptaujā</seg> <seg type="pāda" n="d">jīmūta iva vegavān</seg> //</l>
</lg>

<lg xml:id="BrP_213.79">
<l><seg type="pāda" n="a">daityaṃ so 'tibalaṃ dṛṣṭvā</seg> <seg type="pāda" n="b">dṛptaśārdūlavikramaḥ</seg> </l>
<l><seg type="pāda" n="c">dṛptair daityagaṇair guptaṃ</seg> <seg type="pāda" n="d">hatavān ekapāṇinā</seg> //</l>
</lg>

<lg xml:id="BrP_213.80">
<l><seg type="pāda" n="a">nṛsiṃha eṣa kathito</seg> <seg type="pāda" n="b">bhūyo 'yaṃ vāmanaḥ paraḥ</seg> </l>
<l><seg type="pāda" n="c">yatra vāmanam āsthāya</seg> <seg type="pāda" n="d">rūpaṃ daityavināśanam</seg> //</l>
</lg>

<lg xml:id="BrP_213.81">
<l><seg type="pāda" n="a">baler balavato yajñe</seg> <seg type="pāda" n="b">balinā viṣṇunā purā</seg> </l>
<l><seg type="pāda" n="c">vikramais tribhir akṣobhyāḥ</seg> <seg type="pāda" n="d">kṣobhitās te mahāsurāḥ</seg> //</l>
</lg>

<lg xml:id="BrP_213.82">
<l><seg type="pāda" n="a">vipracittiḥ śivaḥ śaṅkur</seg> <seg type="pāda" n="b">ayaḥśaṅkus tathaiva ca</seg> </l>
<l><seg type="pāda" n="c">ayaḥśirā aśvaśirā</seg> <seg type="pāda" n="d">hayagrīvaś ca vīryavān</seg> //</l>
</lg>

<lg xml:id="BrP_213.83">
<l><seg type="pāda" n="a">vegavān ketumān ugraḥ</seg> <seg type="pāda" n="b">sogravyagro mahāsuraḥ</seg> </l>
<l><seg type="pāda" n="c">puṣkaraḥ puṣkalaś caiva</seg> <seg type="pāda" n="d">śāśvo 'śvapatir eva ca</seg> //</l>
</lg>

<lg xml:id="BrP_213.84">
<l><seg type="pāda" n="a">prahlādo 'śvapatiḥ kumbhaḥ</seg> <seg type="pāda" n="b">saṃhrādo gamanapriyaḥ</seg> </l>
<l><seg type="pāda" n="c">anuhrādo harihayo</seg> <seg type="pāda" n="d">vārāhaḥ saṃharo 'nujaḥ</seg> //</l>
</lg>

<lg xml:id="BrP_213.85">
<l><seg type="pāda" n="a">śarabhaḥ śalabhaś caiva</seg> <seg type="pāda" n="b">kupathaḥ krodhanaḥ krathaḥ</seg> </l>
<l><seg type="pāda" n="c">bṛhatkīrtir mahājihvaḥ</seg> <seg type="pāda" n="d">śaṅkukarṇo mahāsvanaḥ</seg> //</l>
</lg>

<lg xml:id="BrP_213.86">
<l><seg type="pāda" n="a">dīptajihvo 'rkanayano</seg> <seg type="pāda" n="b">mṛgapādo mṛgapriyaḥ</seg> </l>
<l><seg type="pāda" n="c">vāyur gariṣṭho namuciḥ</seg> <seg type="pāda" n="d">sambaro viskaro mahān</seg> //</l>
</lg>

<lg xml:id="BrP_213.87">
<l><seg type="pāda" n="a">candrahantā krodhahantā</seg> <seg type="pāda" n="b">krodhavardhana eva ca</seg> </l>
<l><seg type="pāda" n="c">kālakaḥ kālakopaś ca</seg> <seg type="pāda" n="d">vṛtraḥ krodho virocanaḥ</seg> //</l>
</lg>

<lg xml:id="BrP_213.88">
<l><seg type="pāda" n="a">gariṣṭhaś ca variṣṭhaś ca</seg> <seg type="pāda" n="b">pralambanarakāv ubhau</seg> </l>
<l><seg type="pāda" n="c">indratāpanavātāpī</seg> <seg type="pāda" n="d">ketumān baladarpitaḥ</seg> //</l>
</lg>

<lg xml:id="BrP_213.89">
<l><seg type="pāda" n="a">asilomā pulomā ca</seg> <seg type="pāda" n="b">bāṣkalaḥ pramado madaḥ</seg> </l>
<l><seg type="pāda" n="c">svamiśraḥ kālavadanaḥ</seg> <seg type="pāda" n="d">karālaḥ keśir eva ca</seg> //</l>
</lg>

<lg xml:id="BrP_213.90">
<l><seg type="pāda" n="a">ekākṣaś candramā rāhuḥ</seg> <seg type="pāda" n="b">saṃhrādaḥ sambaraḥ svanaḥ</seg> </l>
<l><seg type="pāda" n="c">śataghnīcakrahastāś ca</seg> <seg type="pāda" n="d">tathā muśalapāṇayaḥ</seg> //</l>
</lg>

<lg xml:id="BrP_213.91">
<l><seg type="pāda" n="a">aśvayantrāyudhopetā</seg> <seg type="pāda" n="b">bhindipālāyudhās tathā</seg> </l>
<l><seg type="pāda" n="c">śūlolūkhalahastāś ca</seg> <seg type="pāda" n="d">paraśvadhadharās tathā</seg> //</l>
</lg>

<lg xml:id="BrP_213.92">
<l><seg type="pāda" n="a">pāśamudgarahastāś ca</seg> <seg type="pāda" n="b">tathā parighapāṇayaḥ</seg> </l>
<l><seg type="pāda" n="c">mahāśilāpraharaṇāḥ</seg> <seg type="pāda" n="d">śūlahastāś ca dānavāḥ</seg> //</l>
</lg>

<lg xml:id="BrP_213.93">
<l><seg type="pāda" n="a">nānāpraharaṇā ghorā</seg> <seg type="pāda" n="b">nānāveśā mahābalāḥ</seg> </l>
<l><seg type="pāda" n="c">kūrmakukkuṭavaktrāś ca</seg> <seg type="pāda" n="d">śaśolūkamukhās tathā</seg> //</l>
</lg>

<lg xml:id="BrP_213.94">
<l><seg type="pāda" n="a">kharoṣṭravadanāś caiva</seg> <seg type="pāda" n="b">varāhavadanās tathā</seg> </l>
<l><seg type="pāda" n="c">mārjāraśikhivaktrāś ca</seg> <seg type="pāda" n="d">mahāvaktrās tathā pare</seg> //</l>
</lg>

<lg xml:id="BrP_213.95">
<l><seg type="pāda" n="a">nakrameṣānanāḥ śūrā</seg> <seg type="pāda" n="b">gojāvimahiṣānanāḥ</seg> </l>
<l><seg type="pāda" n="c">godhāśallakivaktrāś ca</seg> <seg type="pāda" n="d">kroṣṭuvaktrāś ca dānavāḥ</seg> //</l>
</lg>

<lg xml:id="BrP_213.96">
<l><seg type="pāda" n="a">ākhudarduravaktrāś ca</seg> <seg type="pāda" n="b">ghorā vṛkamukhās tathā</seg> </l>
<l><seg type="pāda" n="c">bhīmā makaravaktrāś ca</seg> <seg type="pāda" n="d">krauñcavaktrāś ca dānavāḥ</seg> //</l>
</lg>

<lg xml:id="BrP_213.97">
<l><seg type="pāda" n="a">aśvānanāḥ kharamukhā</seg> <seg type="pāda" n="b">mayūravadanās tathā</seg> </l>
<l><seg type="pāda" n="c">gajendracarmavasanās</seg> <seg type="pāda" n="d">tathā kṛṣṇājināmbarāḥ</seg> //</l>
</lg>

<lg xml:id="BrP_213.98">
<l><seg type="pāda" n="a">cīrasaṃvṛtagātrāś ca</seg> <seg type="pāda" n="b">tathā nīlakavāsasaḥ</seg> </l>
<l><seg type="pāda" n="c">uṣṇīṣiṇo mukuṭinas</seg> <seg type="pāda" n="d">tathā kuṇḍalino 'surāḥ</seg> //</l>
</lg>

<lg xml:id="BrP_213.99">
<l><seg type="pāda" n="a">kirīṭino lambaśikhāḥ</seg> <seg type="pāda" n="b">kambugrīvāḥ suvarcasaḥ</seg> </l>
<l><seg type="pāda" n="c">nānāveśadharā daityā</seg> <seg type="pāda" n="d">nānāmālyānulepanāḥ</seg> //</l>
</lg>

<lg xml:id="BrP_213.100">
<l><seg type="pāda" n="a">svāny āyudhāni saṃgṛhya</seg> <seg type="pāda" n="b">pradīptāni ca tejasā</seg> </l>
<l><seg type="pāda" n="c">kramamāṇaṃ hṛṣīkeśam</seg> <seg type="pāda" n="d">upāvartanta sarvaśaḥ</seg> //</l>
</lg>

<lg xml:id="BrP_213.101">
<l><seg type="pāda" n="a">pramathya sarvān daiteyān</seg> <seg type="pāda" n="b">pādahastatalair vibhuḥ</seg> </l>
<l><seg type="pāda" n="c">rūpaṃ kṛtvā mahābhīmaṃ</seg> <seg type="pāda" n="d">jahārāśu sa medinīm</seg> //</l>
</lg>

<lg xml:id="BrP_213.102">
<l><seg type="pāda" n="a">tasya vikramato bhūmiṃ</seg> <seg type="pāda" n="b">candrādityau stanāntare</seg> </l>
<l><seg type="pāda" n="c">nabhaḥ prakramamāṇasya</seg> <seg type="pāda" n="d">nābhyāṃ kila tathā sthitau</seg> //</l>
</lg>

<lg xml:id="BrP_213.103">
<l><seg type="pāda" n="a">param ākramamāṇasya</seg> <seg type="pāda" n="b">jānudeśe vyavasthitau</seg> </l>
<l><seg type="pāda" n="c">viṣṇor amitavīryasya</seg> <seg type="pāda" n="d">vadanty evaṃ dvijātayaḥ</seg> //</l>
</lg>

<lg xml:id="BrP_213.104">
<l><seg type="pāda" n="a">hṛtvā sa medinīṃ kṛtsnāṃ</seg> <seg type="pāda" n="b">hatvā cāsurapuṃgavān</seg> </l>
<l><seg type="pāda" n="c">dadau śakrāya vasudhāṃ</seg> <seg type="pāda" n="d">viṣṇur balavatāṃ varaḥ</seg> //</l>
</lg>

<lg xml:id="BrP_213.105">
<l><seg type="pāda" n="a">eṣa vo vāmano nāma</seg> <seg type="pāda" n="b">prādurbhāvo mahātmanaḥ</seg> </l>
<l><seg type="pāda" n="c">vedavidbhir dvijair etat</seg> <seg type="pāda" n="d">kathyate vaiṣṇavaṃ yaśaḥ</seg> //</l>
</lg>

<lg xml:id="BrP_213.106">
<l><seg type="pāda" n="a">bhūyo bhūtātmano viṣṇoḥ</seg> <seg type="pāda" n="b">prādurbhāvo mahātmanaḥ</seg> </l>
<l><seg type="pāda" n="c">dattātreya iti khyātaḥ</seg> <seg type="pāda" n="d">kṣamayā parayā yutaḥ</seg> //</l>
</lg>

<lg xml:id="BrP_213.107">
<l><seg type="pāda" n="a">tena naṣṭeṣu vedeṣu</seg> <seg type="pāda" n="b">prakriyāsu makheṣu ca</seg> </l>
<l><seg type="pāda" n="c">cāturvarṇye ca saṃkīrṇe</seg> <seg type="pāda" n="d">dharme śithilatāṃ gate</seg> //</l>
</lg>

<lg xml:id="BrP_213.108">
<l><seg type="pāda" n="a">ativardhati cādharme</seg> <seg type="pāda" n="b">satye naṣṭe 'nṛte sthite</seg> </l>
<l><seg type="pāda" n="c">prajāsu śīryamāṇāsu</seg> <seg type="pāda" n="d">dharme cākulatāṃ gate</seg> //</l>
</lg>

<lg xml:id="BrP_213.109">
<l><seg type="pāda" n="a">sayajñāḥ sakriyā vedāḥ</seg> <seg type="pāda" n="b">pratyānītā hi tena vai</seg> </l>
<l><seg type="pāda" n="c">cāturvarṇyam asaṃkīrṇaṃ</seg> <seg type="pāda" n="d">kṛtaṃ tena mahātmanā</seg> //</l>
</lg>

<lg xml:id="BrP_213.110">
<l><seg type="pāda" n="a">tena haihayarājasya</seg> <seg type="pāda" n="b">kārtavīryasya dhīmataḥ</seg> </l>
<l><seg type="pāda" n="c">varadena varo datto</seg> <seg type="pāda" n="d">dattātreyeṇa dhīmatā</seg> //</l>
</lg>

<lg xml:id="BrP_213.111">
<l><seg type="pāda" n="a">etad bāhudvayaṃ yat te</seg> <seg type="pāda" n="b">tat te mama kṛte nṛpa</seg> </l>
<l><seg type="pāda" n="c">śatāni daśa bāhūnāṃ</seg> <seg type="pāda" n="d">bhaviṣyanti na saṃśayaḥ</seg> //</l>
</lg>

<lg xml:id="BrP_213.112">
<l><seg type="pāda" n="a">pālayiṣyasi kṛtsnāṃ ca</seg> <seg type="pāda" n="b">vasudhāṃ vasudheśvara</seg> </l>
<l><seg type="pāda" n="c">durnirīkṣyo 'rivṛndānāṃ</seg> <seg type="pāda" n="d">yuddhasthaś ca bhaviṣyasi</seg> //</l>
</lg>

<lg xml:id="BrP_213.113">
<l><seg type="pāda" n="a">eṣa vo vaiṣṇavaḥ śrīmān</seg> <seg type="pāda" n="b">prādurbhāvo 'dbhutaḥ śubhaḥ</seg> </l>
<l><seg type="pāda" n="c">bhūyaś ca jāmadagnyo 'yaṃ</seg> <seg type="pāda" n="d">prādurbhāvo mahātmanaḥ</seg> //</l>
</lg>

<lg xml:id="BrP_213.114">
<l><seg type="pāda" n="a">yatra bāhusahasreṇa</seg> <seg type="pāda" n="b">dviṣatāṃ durjayaṃ raṇe</seg> </l>
<l><seg type="pāda" n="c">rāmo 'rjunam anīkasthaṃ</seg> <seg type="pāda" n="d">jaghāna nṛpatiṃ prabhuḥ</seg> //</l>
</lg>

<lg xml:id="BrP_213.115">
<l><seg type="pāda" n="a">rathasthaṃ pārthivaṃ rāmaḥ</seg> <seg type="pāda" n="b">pātayitvārjunaṃ bhuvi</seg> </l>
<l><seg type="pāda" n="c">dharṣayitvārjunaṃ rāmaḥ</seg> <seg type="pāda" n="d">krośamānaṃ ca meghavat</seg> //</l>
</lg>

<lg xml:id="BrP_213.116">
<l><seg type="pāda" n="a">kṛtsnaṃ bāhusahasraṃ ca</seg> <seg type="pāda" n="b">ciccheda bhṛgunandanaḥ</seg> </l>
<l><seg type="pāda" n="c">paraśvadhena dīptena</seg> <seg type="pāda" n="d">jñātibhiḥ sahitasya vai</seg> //</l>
</lg>

<lg xml:id="BrP_213.117">
<l><seg type="pāda" n="a">kīrṇā kṣatriyakoṭībhir</seg> <seg type="pāda" n="b">merumandarabhūṣaṇā</seg> </l>
<l><seg type="pāda" n="c">triḥ saptakṛtvaḥ pṛthivī</seg> <seg type="pāda" n="d">tena niḥkṣatriyā kṛtā</seg> //</l>
</lg>

<lg xml:id="BrP_213.118">
<l><seg type="pāda" n="a">kṛtvā niḥkṣatriyāṃ caināṃ</seg> <seg type="pāda" n="b">bhārgavaḥ sumahāyaśāḥ</seg> </l>
<l><seg type="pāda" n="c">sarvapāpavināśāya</seg> <seg type="pāda" n="d">vājimedhena ceṣṭavān</seg> //</l>
</lg>

<lg xml:id="BrP_213.119">
<l><seg type="pāda" n="a">yasmin yajñe mahādāne</seg> <seg type="pāda" n="b">dakṣiṇāṃ bhṛgunandanaḥ</seg> </l>
<l><seg type="pāda" n="c">mārīcāya dadau prītaḥ</seg> <seg type="pāda" n="d">kaśyapāya vasuṃdharām</seg> //</l>
</lg>

<lg xml:id="BrP_213.120">
<l><seg type="pāda" n="a">vāraṇāṃs turagāñ śubhrān</seg> <seg type="pāda" n="b">rathāṃś ca rathināṃ varaḥ</seg> </l>
<l><seg type="pāda" n="c">hiraṇyam akṣayaṃ dhenur</seg> <seg type="pāda" n="d">gajendrāṃś ca mahīpatiḥ</seg> //</l>
</lg>

<lg xml:id="BrP_213.121">
<l><seg type="pāda" n="a">dadau tasmin mahāyajñe</seg> <seg type="pāda" n="b">vājimedhe mahāyaśāḥ</seg> </l>
<l><seg type="pāda" n="c">adyāpi ca hitārthāya</seg> <seg type="pāda" n="d">lokānāṃ bhṛgunandanaḥ</seg> //</l>
</lg>

<lg xml:id="BrP_213.122">
<l><seg type="pāda" n="a">caramāṇas tapo ghoraṃ</seg> <seg type="pāda" n="b">jāmadagnyaḥ punaḥ prabhuḥ</seg> </l>
<l><seg type="pāda" n="c">āste vai devavac chrīmān</seg> <seg type="pāda" n="d">mahendre parvatottame</seg> //</l>
</lg>

<lg xml:id="BrP_213.123">
<l><seg type="pāda" n="a">eṣa viṣṇoḥ sureśasya</seg> <seg type="pāda" n="b">śāśvatasyāvyayasya ca</seg> </l>
<l><seg type="pāda" n="c">jāmadagnya iti khyātaḥ</seg> <seg type="pāda" n="d">prādurbhāvo mahātmanaḥ</seg> //</l>
</lg>

<lg xml:id="BrP_213.124">
<l><seg type="pāda" n="a">caturviṃśe yuge vāpi</seg> <seg type="pāda" n="b">viśvāmitrapuraḥsaraḥ</seg> </l>
<l><seg type="pāda" n="c">jajñe daśarathasyātha</seg> <seg type="pāda" n="d">putraḥ padmāyatekṣaṇaḥ</seg> //</l>
</lg>

<lg xml:id="BrP_213.125">
<l><seg type="pāda" n="a">kṛtvātmānaṃ mahābāhuś</seg> <seg type="pāda" n="b">caturdhā prabhur īśvaraḥ</seg> </l>
<l><seg type="pāda" n="c">loke rāma iti khyātas</seg> <seg type="pāda" n="d">tejasā bhāskaropamaḥ</seg> //</l>
</lg>

<lg xml:id="BrP_213.126">
<l><seg type="pāda" n="a">prasādanārthaṃ lokasya</seg> <seg type="pāda" n="b">rakṣasāṃ nigrahāya ca</seg> </l>
<l><seg type="pāda" n="c">dharmasya ca vivṛddhyarthaṃ</seg> <seg type="pāda" n="d">jajñe tatra mahāyaśāḥ</seg> //</l>
</lg>

<lg xml:id="BrP_213.127">
<l><seg type="pāda" n="a">tam apy āhur manuṣyendraṃ</seg> <seg type="pāda" n="b">sarvabhūtahite ratam</seg> </l>
<l><seg type="pāda" n="c">yaḥ samāḥ sarvadharmajñaś</seg> <seg type="pāda" n="d">caturdaśa vane 'vasat</seg> //</l>
</lg>

<lg xml:id="BrP_213.128">
<l><seg type="pāda" n="a">lakṣmaṇānucaro rāmaḥ</seg> <seg type="pāda" n="b">sarvabhūtahite rataḥ</seg> </l>
<l><seg type="pāda" n="c">caturdaśa vane taptvā</seg> <seg type="pāda" n="d">tapo varṣāṇi rāghavaḥ</seg> //</l>
</lg>

<lg xml:id="BrP_213.129">
<l><seg type="pāda" n="a">rūpiṇī tasya pārśvasthā</seg> <seg type="pāda" n="b">sīteti prathitā jane</seg> </l>
<l><seg type="pāda" n="c">pūrvoditā tu yā lakṣmīr</seg> <seg type="pāda" n="d">bhartāram anugacchati</seg> //</l>
</lg>

<lg xml:id="BrP_213.130">
<l><seg type="pāda" n="a">janasthāne vasan kāryaṃ</seg> <seg type="pāda" n="b">tridaśānāṃ cakāra saḥ</seg> </l>
<l><seg type="pāda" n="c">tasyāpakāriṇaṃ krūraṃ</seg> <seg type="pāda" n="d">paulastyaṃ manujarṣabhaḥ</seg> //</l>
</lg>

<lg xml:id="BrP_213.131">
<l><seg type="pāda" n="a">sītāyāḥ padam anvicchan</seg> <seg type="pāda" n="b">nijaghāna mahāyaśāḥ</seg> </l>
<l><seg type="pāda" n="c">devāsuragaṇānāṃ ca</seg> <seg type="pāda" n="d">yakṣarākṣasabhoginām</seg> //</l>
</lg>

<lg xml:id="BrP_213.132">
<l><seg type="pāda" n="a">yatrāvadhyaṃ rākṣasendraṃ</seg> <seg type="pāda" n="b">rāvaṇaṃ yudhi durjayam</seg> </l>
<l><seg type="pāda" n="c">yuktaṃ rākṣasakoṭībhir</seg> <seg type="pāda" n="d">nīlāñjanacayopamam</seg> //</l>
</lg>

<lg xml:id="BrP_213.133">
<l><seg type="pāda" n="a">trailokyadrāvaṇaṃ krūraṃ</seg> <seg type="pāda" n="b">rāvaṇaṃ rākṣaseśvaram</seg> </l>
<l><seg type="pāda" n="c">durjayaṃ durdharaṃ dṛptaṃ</seg> <seg type="pāda" n="d">śārdūlasamavikramam</seg> //</l>
</lg>

<lg xml:id="BrP_213.134">
<l><seg type="pāda" n="a">durnirīkṣyaṃ suragaṇair</seg> <seg type="pāda" n="b">varadānena darpitam</seg> </l>
<l><seg type="pāda" n="c">jaghāna sacivaiḥ sārdhaṃ</seg> <seg type="pāda" n="d">sasainyaṃ rāvaṇaṃ yudhi</seg> //</l>
</lg>

<lg xml:id="BrP_213.135">
<l><seg type="pāda" n="a">mahābhragaṇasaṃkāśaṃ</seg> <seg type="pāda" n="b">mahākāyaṃ mahābalam</seg> </l>
<l><seg type="pāda" n="c">rāvaṇaṃ nijaghānāśu</seg> <seg type="pāda" n="d">rāmo bhūtapatiḥ purā</seg> //</l>
</lg>

<lg xml:id="BrP_213.136">
<l><seg type="pāda" n="a">sugrīvasya kṛte yena</seg> <seg type="pāda" n="b">vānarendro mahābalaḥ</seg> </l>
<l><seg type="pāda" n="c">vālī vinihataḥ saṃkhye</seg> <seg type="pāda" n="d">sugrīvaś cābhiṣecitaḥ</seg> //</l>
</lg>

<lg xml:id="BrP_213.137">
<l><seg type="pāda" n="a">madhoś ca tanayo dṛpto</seg> <seg type="pāda" n="b">lavaṇo nāma dānavaḥ</seg> </l>
<l><seg type="pāda" n="c">hato madhuvane vīro</seg> <seg type="pāda" n="d">varamatto mahāsuraḥ</seg> //</l>
</lg>

<lg xml:id="BrP_213.138">
<l><seg type="pāda" n="a">yajñavighnakarau yena</seg> <seg type="pāda" n="b">munīnāṃ bhāvitātmanām</seg> </l>
<l><seg type="pāda" n="c">mārīcaś ca subāhuś ca</seg> <seg type="pāda" n="d">balena balināṃ varau</seg> //</l>
</lg>

<lg xml:id="BrP_213.139">
<l><seg type="pāda" n="a">nihatau ca nirāśau ca</seg> <seg type="pāda" n="b">kṛtau tena mahātmanā</seg> </l>
<l><seg type="pāda" n="c">samare yuddhaśauṇḍena</seg> <seg type="pāda" n="d">tathānye cāpi rākṣasāḥ</seg> //</l>
</lg>

<lg xml:id="BrP_213.140">
<l><seg type="pāda" n="a">virādhaś ca kabandhaś ca</seg> <seg type="pāda" n="b">rākṣasau bhīmavikramau</seg> </l>
<l><seg type="pāda" n="c">jaghāna puruṣavyāghro</seg> <seg type="pāda" n="d">gandharvau śāpamohitau</seg> //</l>
</lg>

<lg xml:id="BrP_213.141">
<l><seg type="pāda" n="a">hutāśanārkāṃśutaḍidguṇābhaiḥ</seg> <lb/><seg type="pāda" n="b">prataptajāmbūnadacitrapuṅkhaiḥ</seg></l>
<l><seg type="pāda" n="c">mahendravajrāśanitulyasārai</seg> <lb/><seg type="pāda" n="d">ripūn sa rāmaḥ samare nijaghne</seg></l>
</lg>

<lg xml:id="BrP_213.142">
<l><seg type="pāda" n="a">tasmai dattāni śastrāṇi</seg> <seg type="pāda" n="b">viśvāmitreṇa dhīmatā</seg> </l>
<l><seg type="pāda" n="c">vadhārthaṃ devaśatrūṇāṃ</seg> <seg type="pāda" n="d">durdharṣāṇāṃ surair api</seg> //</l>
</lg>

<lg xml:id="BrP_213.143">
<l><seg type="pāda" n="a">vartamāne makhe yena</seg> <seg type="pāda" n="b">janakasya mahātmanaḥ</seg> </l>
<l><seg type="pāda" n="c">bhagnaṃ māheśvaraṃ cāpaṃ</seg> <seg type="pāda" n="d">krīḍatā līlayā purā</seg> //</l>
</lg>

<lg xml:id="BrP_213.144">
<l><seg type="pāda" n="a">etāni kṛtvā karmāṇi</seg> <seg type="pāda" n="b">rāmo dharmabhṛtāṃ varaḥ</seg> </l>
<l><seg type="pāda" n="c">daśāśvamedhāñ jārūthyān</seg> <seg type="pāda" n="d">ājahāra nirargalān</seg> //</l>
</lg>

<lg xml:id="BrP_213.145">
<l><seg type="pāda" n="a">nāśrūyantāśubhā vāco</seg> <seg type="pāda" n="b">nākulaṃ māruto vavau</seg> </l>
<l><seg type="pāda" n="c">na vittaharaṇaṃ cāsīd</seg> <seg type="pāda" n="d">rāme rājyaṃ praśāsati</seg> //</l>
</lg>

<lg xml:id="BrP_213.146">
<l><seg type="pāda" n="a">paridevanti vidhavā</seg> <seg type="pāda" n="b">nānarthāś ca kadācana</seg> </l>
<l><seg type="pāda" n="c">sarvam āsīc chubhaṃ tatra</seg> <seg type="pāda" n="d">rāme rājyaṃ praśāsati</seg> //</l>
</lg>

<lg xml:id="BrP_213.147">
<l><seg type="pāda" n="a">na prāṇināṃ bhayaṃ cāsīj</seg> <seg type="pāda" n="b">jalāgnyanilaghātajam</seg> </l>
<l><seg type="pāda" n="c">na cāpi vṛddhā bālānāṃ</seg> <seg type="pāda" n="d">pretakāryāṇi cakrire</seg> //</l>
</lg>

<lg xml:id="BrP_213.148">
<l><seg type="pāda" n="a">brahmacaryaparaṃ kṣatraṃ</seg> <seg type="pāda" n="b">viśas tu kṣatriye ratāḥ</seg> </l>
<l><seg type="pāda" n="c">śūdrāś caiva hi varṇāṃs trīñ</seg> <seg type="pāda" n="d">śuśrūṣanty anahaṃkṛtāḥ</seg> //</l>
</lg>

<lg xml:id="BrP_213.149">
<l><seg type="pāda" n="a">nāryo nātyacaran bhartṝn</seg> <seg type="pāda" n="b">bhāryāṃ nātyacarat patiḥ</seg> </l>
<l><seg type="pāda" n="c">sarvam āsīj jagad dāntaṃ</seg> <seg type="pāda" n="d">nirdasyur abhavan mahī</seg> //</l>
</lg>

<lg xml:id="BrP_213.150">
<l><seg type="pāda" n="a">rāma eko 'bhavad bhartā</seg> <seg type="pāda" n="b">rāmaḥ pālayitābhavat</seg> </l>
<l><seg type="pāda" n="c">āsan varṣasahasrāṇi</seg> <seg type="pāda" n="d">tathā putrasahasriṇaḥ</seg> //</l>
</lg>

<lg xml:id="BrP_213.151">
<l><seg type="pāda" n="a">arogāḥ prāṇinaś cāsan</seg> <seg type="pāda" n="b">rāme rājyaṃ praśāsati</seg> </l>
<l><seg type="pāda" n="c">devatānām ṛṣīṇāṃ ca</seg> <seg type="pāda" n="d">manuṣyāṇāṃ ca sarvaśaḥ</seg> //</l>
</lg>

<lg xml:id="BrP_213.152">
<l><seg type="pāda" n="a">pṛthivyāṃ samavāyo 'bhūd</seg> <seg type="pāda" n="b">rāme rājyaṃ praśāsati</seg> </l>
<l><seg type="pāda" n="c">gāthām apy atra gāyanti</seg> <seg type="pāda" n="d">ye purāṇavido janāḥ</seg> //</l>
</lg>

<lg xml:id="BrP_213.153">
<l><seg type="pāda" n="a">rāme nibaddhatattvārthā</seg> <seg type="pāda" n="b">māhātmyaṃ tasya dhīmataḥ</seg> </l>
<l><seg type="pāda" n="c">śyāmo yuvā lohitākṣo</seg> <seg type="pāda" n="d">dīptāsyo mitabhāṣitaḥ</seg> //</l>
</lg>

<lg xml:id="BrP_213.154">
<l><seg type="pāda" n="a">ājānubāhuḥ sumukhaḥ</seg> <seg type="pāda" n="b">siṃhaskandho mahābhujaḥ</seg> </l>
<l><seg type="pāda" n="c">daśa varṣasahasrāṇi</seg> <seg type="pāda" n="d">rāmo rājyam akārayat</seg> //</l>
</lg>

<lg xml:id="BrP_213.155">
<l><seg type="pāda" n="a">ṛksāmayajuṣāṃ ghoṣo</seg> <seg type="pāda" n="b">jyāghoṣaś ca mahātmanaḥ</seg> </l>
<l><seg type="pāda" n="c">avyucchinno 'bhavad rāṣṭre</seg> <seg type="pāda" n="d">dīyatāṃ bhujyatām iti</seg> //</l>
</lg>

<lg xml:id="BrP_213.156">
<l><seg type="pāda" n="a">sattvavān guṇasaṃpanno</seg> <seg type="pāda" n="b">dīpyamānaḥ svatejasā</seg> </l>
<l><seg type="pāda" n="c">ati candraṃ ca sūryaṃ ca</seg> <seg type="pāda" n="d">rāmo dāśarathir babhau</seg> //</l>
</lg>

<lg xml:id="BrP_213.157">
<l><seg type="pāda" n="a">īje kratuśataiḥ puṇyaiḥ</seg> <seg type="pāda" n="b">samāptavaradakṣiṇaiḥ</seg> </l>
<l><seg type="pāda" n="c">hitvāyodhyāṃ divaṃ yāto</seg> <seg type="pāda" n="d">rāghavo hi mahābalaḥ</seg> //</l>
</lg>

<lg xml:id="BrP_213.158">
<l><seg type="pāda" n="a">evam eva mahābāhur</seg> <seg type="pāda" n="b">ikṣvākukulanandanaḥ</seg> </l>
<l><seg type="pāda" n="c">rāvaṇaṃ sagaṇaṃ hatvā</seg> <seg type="pāda" n="d">divam ācakrame vibhuḥ</seg> //</l>
</lg>

<lg xml:id="BrP_213.159">
<l><seg type="pāda" n="a">aparaḥ keśavasyāyaṃ</seg> <seg type="pāda" n="b">prādurbhāvo mahātmanaḥ</seg> </l>
<l><seg type="pāda" n="c">vikhyāto māthure kalpe</seg> <seg type="pāda" n="d">sarvalokahitāya vai</seg> //</l>
</lg>

<lg xml:id="BrP_213.160">
<l><seg type="pāda" n="a">yatra śālvaṃ ca caidyaṃ ca</seg> <seg type="pāda" n="b">kaṃsaṃ dvividam eva ca</seg> </l>
<l><seg type="pāda" n="c">ariṣṭaṃ vṛṣabhaṃ keśiṃ</seg> <seg type="pāda" n="d">pūtanāṃ daityadārikām</seg> //</l>
</lg>

<lg xml:id="BrP_213.161">
<l><seg type="pāda" n="a">nāgaṃ kuvalayāpīḍaṃ</seg> <seg type="pāda" n="b">cāṇūraṃ muṣṭikaṃ tathā</seg> </l>
<l><seg type="pāda" n="c">daityān mānuṣadehena</seg> <seg type="pāda" n="d">sūdayām āsa vīryavān</seg> //</l>
</lg>

<lg xml:id="BrP_213.162">
<l><seg type="pāda" n="a">chinnaṃ bāhusahasraṃ ca</seg> <seg type="pāda" n="b">bāṇasyādbhutakarmaṇaḥ</seg> </l>
<l><seg type="pāda" n="c">narakaś ca hataḥ saṃkhye</seg> <seg type="pāda" n="d">yavanaś ca mahābalaḥ</seg> //</l>
</lg>

<lg xml:id="BrP_213.163">
<l><seg type="pāda" n="a">hṛtāni ca mahīpānāṃ</seg> <seg type="pāda" n="b">sarvaratnāni tejasā</seg> </l>
<l><seg type="pāda" n="c">durācārāś ca nihitāḥ</seg> <seg type="pāda" n="d">pārthivā ye mahītale</seg> //</l>
</lg>

<lg xml:id="BrP_213.164">
<l><seg type="pāda" n="a">eṣa lokahitārthāya</seg> <seg type="pāda" n="b">prādurbhāvo mahātmanaḥ</seg> </l>
<l><seg type="pāda" n="c">kalkī viṣṇuyaśā nāma</seg> <seg type="pāda" n="d">śambhalagrāmasaṃbhavaḥ</seg> //</l>
</lg>

<lg xml:id="BrP_213.165">
<l><seg type="pāda" n="a">sarvalokahitārthāya</seg> <seg type="pāda" n="b">bhūyo devo mahāyaśāḥ</seg> </l>
<l><seg type="pāda" n="c">ete cānye ca bahavo</seg> <seg type="pāda" n="d">divyā devagaṇair vṛtāḥ</seg> //</l>
</lg>

<lg xml:id="BrP_213.166">
<l><seg type="pāda" n="a">prādurbhāvāḥ purāṇeṣu</seg> <seg type="pāda" n="b">gīyante brahmavādibhiḥ</seg> </l>
<l><seg type="pāda" n="c">yatra devā vimuhyanti</seg> <seg type="pāda" n="d">prādurbhāvānukīrtane</seg> //</l>
</lg>

<lg xml:id="BrP_213.167">
<l><seg type="pāda" n="a">purāṇaṃ vartate yatra</seg> <seg type="pāda" n="b">vedaśrutisamāhitam</seg> </l>
<l><seg type="pāda" n="c">etad uddeśamātreṇa</seg> <seg type="pāda" n="d">prādurbhāvānukīrtanam</seg> //</l>
</lg>

<lg xml:id="BrP_213.168">
<l><seg type="pāda" n="a">kīrtitaṃ kīrtanīyasya</seg> <seg type="pāda" n="b">sarvalokaguror vibhoḥ</seg> </l>
<l><seg type="pāda" n="c">prīyante pitaras tasya</seg> <seg type="pāda" n="d">prādurbhāvānukīrtanāt</seg> //</l>
</lg>

<lg xml:id="BrP_213.169">
<l><seg type="pāda" n="a">viṣṇor amitavīryasya</seg> <seg type="pāda" n="b">yaḥ śṛṇoti kṛtāñjaliḥ</seg> //</l>
</lg>

<lg xml:id="BrP_213.170">
<l><seg type="pāda" n="a">etāś ca yogeśvarayogamāyāḥ</seg> <lb/><seg type="pāda" n="b">śrutvā naro mucyati sarvapāpaiḥ</seg></l>
<l><seg type="pāda" n="c">ṛddhiṃ samṛddhiṃ vipulāṃś ca bhogān</seg> <lb/><seg type="pāda" n="d">prāpnoti śīghraṃ bhagavatprasādāt</seg></l>
</lg>

<lg xml:id="BrP_213.171">
<l><seg type="pāda" n="a">evaṃ mayā muniśreṣṭhā</seg> <seg type="pāda" n="b">viṣṇor amitatejasaḥ</seg> </l>
<l><seg type="pāda" n="c">sarvapāpaharāḥ puṇyāḥ</seg> <seg type="pāda" n="d">prādurbhāvāḥ prakīrtitāḥ</seg> //</l>
</lg>

<milestone unit="speaker" n="munaya ūcuḥ"/>

<lg xml:id="BrP_214.1">
<l><seg type="pāda" n="a">na tṛptim adhigacchāmaḥ</seg> <seg type="pāda" n="b">puṇyadharmāmṛtasya ca</seg> </l>
<l><seg type="pāda" n="c">mune tvanmukhagītasya</seg> <seg type="pāda" n="d">tathā kautūhalaṃ hi naḥ</seg> //</l>
</lg>

<lg xml:id="BrP_214.2">
<l><seg type="pāda" n="a">utpattiṃ pralayaṃ caiva</seg> <seg type="pāda" n="b">bhūtānāṃ karmaṇo gatim</seg> </l>
<l><seg type="pāda" n="c">vetsi sarvaṃ mune tena</seg> <seg type="pāda" n="d">pṛcchāmas tvāṃ mahāmatim</seg> //</l>
</lg>

<lg xml:id="BrP_214.3">
<l><seg type="pāda" n="a">śrūyate yamalokasya</seg> <seg type="pāda" n="b">mārgaḥ paramadurgamaḥ</seg> </l>
<l><seg type="pāda" n="c">duḥkhakleśakaraḥ śaśvat</seg> <seg type="pāda" n="d">sarvabhūtabhayāvahaḥ</seg> //</l>
</lg>

<lg xml:id="BrP_214.4">
<l><seg type="pāda" n="a">kathaṃ tena narā yānti</seg> <seg type="pāda" n="b">mārgeṇa yamasādanam</seg> </l>
<l><seg type="pāda" n="c">pramāṇaṃ caiva mārgasya</seg> <seg type="pāda" n="d">brūhi no vadatāṃ vara</seg> //</l>
</lg>

<lg xml:id="BrP_214.5">
<l><seg type="pāda" n="a">mune pṛcchāma sarvajña</seg> <seg type="pāda" n="b">brūhi sarvam aśeṣataḥ</seg> </l>
<l><seg type="pāda" n="c">kathaṃ narakaduḥkhāni</seg> <seg type="pāda" n="d">nāpnuvanti narān mune</seg> //</l>
</lg>

<lg xml:id="BrP_214.6">
<l><seg type="pāda" n="a">kenopāyena dānena</seg> <seg type="pāda" n="b">dharmeṇa niyamena ca</seg> </l>
<l><seg type="pāda" n="c">mānuṣasya ca yāmyasya</seg> <seg type="pāda" n="d">lokasya kiyad antaram</seg> //</l>
</lg>

<lg xml:id="BrP_214.7">
<l><seg type="pāda" n="a">kathaṃ ca svargatiṃ yānti</seg> <seg type="pāda" n="b">narakaṃ kena karmaṇā</seg> </l>
<l><seg type="pāda" n="c">svargasthānāni kiyanti</seg> <seg type="pāda" n="d">kiyanti narakāṇi ca</seg> //</l>
</lg>

<lg xml:id="BrP_214.8">
<l><seg type="pāda" n="a">kathaṃ sukṛtino yānti</seg> <seg type="pāda" n="b">kathaṃ duṣkṛtakāriṇaḥ</seg> </l>
<l><seg type="pāda" n="c">kiṃ rūpaṃ kiṃ pramāṇaṃ vā</seg> <seg type="pāda" n="d">ko varṇas tūbhayor api</seg> </l>
<l><seg type="pāda" n="e">jīvasya nīyamānasya</seg> <seg type="pāda" n="f">yamalokaṃ bravīhi naḥ</seg> //</l>
</lg>

<milestone unit="speaker" n="vyāsa uvāca"/>

<lg xml:id="BrP_214.9">
<l><seg type="pāda" n="a">śṛṇudhvaṃ muniśārdūlā</seg> <seg type="pāda" n="b">vadato mama suvratāḥ</seg> </l>
<l><seg type="pāda" n="c">saṃsāracakram ajaraṃ</seg> <seg type="pāda" n="d">sthitir yasya na vidyate</seg> //</l>
</lg>

<lg xml:id="BrP_214.10">
<l><seg type="pāda" n="a">so 'haṃ vadāmi vaḥ sarvaṃ</seg> <seg type="pāda" n="b">yamamārgasya nirṇayam</seg> </l>
<l><seg type="pāda" n="c">utkrāntikālād ārabhya</seg> <seg type="pāda" n="d">yathā nānyo vadiṣyati</seg> //</l>
</lg>

<lg xml:id="BrP_214.11">
<l><seg type="pāda" n="a">svarūpaṃ caiva mārgasya</seg> <seg type="pāda" n="b">yan māṃ pṛcchatha sattamāḥ</seg> </l>
<l><seg type="pāda" n="c">yamalokasya cādhvānam</seg> <seg type="pāda" n="d">antaraṃ mānuṣasya ca</seg> //</l>
</lg>

<lg xml:id="BrP_214.12">
<l><seg type="pāda" n="a">yojanānāṃ sahasrāṇi</seg> <seg type="pāda" n="b">ṣaḍaśītis tad antaram</seg> </l>
<l><seg type="pāda" n="c">taptatāmram ivātaptaṃ</seg> <seg type="pāda" n="d">tad adhvānam udāhṛtam</seg> //</l>
</lg>

<lg xml:id="BrP_214.13">
<l><seg type="pāda" n="a">tad avaśyaṃ hi gantavyaṃ</seg> <seg type="pāda" n="b">prāṇibhir jīvasaṃjñakaiḥ</seg> </l>
<l><seg type="pāda" n="c">puṇyān puṇyakṛto yānti</seg> <seg type="pāda" n="d">pāpān pāpakṛto 'dhamāḥ</seg> //</l>
</lg>

<lg xml:id="BrP_214.14">
<l><seg type="pāda" n="a">dvāviṃśatiś ca narakā</seg> <seg type="pāda" n="b">yamasya viṣaye sthitāḥ</seg> </l>
<l><seg type="pāda" n="c">yeṣu duṣkṛtakarmāṇo</seg> <seg type="pāda" n="d">vipacyante pṛthak pṛthak</seg> //</l>
</lg>

<lg xml:id="BrP_214.15">
<l><seg type="pāda" n="a">narako rauravo raudraḥ</seg> <seg type="pāda" n="b">śūkaras tāla eva ca</seg> </l>
<l><seg type="pāda" n="c">kumbhīpāko mahāghoraḥ</seg> <seg type="pāda" n="d">śālmalo 'tha vimohanaḥ</seg> //</l>
</lg>

<lg xml:id="BrP_214.16">
<l><seg type="pāda" n="a">kīṭādaḥ kṛmibhakṣaś ca</seg> <seg type="pāda" n="b">nālābhakṣo bhramas tathā</seg> </l>
<l><seg type="pāda" n="c">nadyaḥ pūyavahāś cānyā</seg> <seg type="pāda" n="d">rudhirāmbhas tathaiva ca</seg> //</l>
</lg>

<lg xml:id="BrP_214.17">
<l><seg type="pāda" n="a">agnijvālo mahāghoraḥ</seg> <seg type="pāda" n="b">saṃdaṃśaḥ śunabhojanaḥ</seg> </l>
<l><seg type="pāda" n="c">ghorā vaitaraṇī caiva</seg> <seg type="pāda" n="d">asipattravanaṃ tathā</seg> //</l>
</lg>

<lg xml:id="BrP_214.18">
<l><seg type="pāda" n="a">na tatra vṛkṣacchāyā vā</seg> <seg type="pāda" n="b">na taḍāgāḥ sarāṃsi ca</seg> </l>
<l><seg type="pāda" n="c">na vāpyo dīrghikā vāpi</seg> <seg type="pāda" n="d">na kūpo na prapā sabhā</seg> //</l>
</lg>

<lg xml:id="BrP_214.19">
<l><seg type="pāda" n="a">na maṇḍapo nāyatanaṃ</seg> <seg type="pāda" n="b">na nadyo na ca parvatāḥ</seg> </l>
<l><seg type="pāda" n="c">na kiṃcid āśramasthānaṃ</seg> <seg type="pāda" n="d">vidyate tatra vartmani</seg> //</l>
</lg>

<lg xml:id="BrP_214.20">
<l><seg type="pāda" n="a">yatra viśramate śrāntaḥ</seg> <seg type="pāda" n="b">puruṣo 'tīvakarṣitaḥ</seg> </l>
<l><seg type="pāda" n="c">avaśyam eva gantavyaḥ</seg> <seg type="pāda" n="d">sa sarvais tu mahāpathaḥ</seg> //</l>
</lg>

<lg xml:id="BrP_214.21">
<l><seg type="pāda" n="a">prāpte kāle tu saṃtyajya</seg> <seg type="pāda" n="b">suhṛdbandhudhanādikam</seg> </l>
<l><seg type="pāda" n="c">jarāyujāṇḍajāś caiva</seg> <seg type="pāda" n="d">svedajāś codbhijās tathā</seg> //</l>
</lg>

<lg xml:id="BrP_214.22">
<l><seg type="pāda" n="a">jaṅgamājaṅgamāś caiva</seg> <seg type="pāda" n="b">gamiṣyanti mahāpatham</seg> </l>
<l><seg type="pāda" n="c">devāsuramanuṣyaiś ca</seg> <seg type="pāda" n="d">vaivasvatavaśānugaiḥ</seg> //</l>
</lg>

<lg xml:id="BrP_214.23">
<l><seg type="pāda" n="a">strīpuṃnapuṃsakaiś caiva</seg> <seg type="pāda" n="b">pṛthivyāṃ jīvasaṃjñitaiḥ</seg> </l>
<l><seg type="pāda" n="c">pūrvāhṇe cāparāhṇe vā</seg> <seg type="pāda" n="d">madhyāhne vā tathā punaḥ</seg> //</l>
</lg>

<lg xml:id="BrP_214.24">
<l><seg type="pāda" n="a">saṃdhyākāle 'rdharātre vā</seg> <seg type="pāda" n="b">pratyūṣe vāpy upasthite</seg> </l>
<l><seg type="pāda" n="c">vṛddhair vā madhyamair vāpi</seg> <seg type="pāda" n="d">yauvanasthais tathaiva ca</seg> //</l>
</lg>

<lg xml:id="BrP_214.25">
<l><seg type="pāda" n="a">garbhavāse 'tha bālye vā</seg> <seg type="pāda" n="b">gantavyaḥ sa mahāpathaḥ</seg> </l>
<l><seg type="pāda" n="c">pravāsasthair gṛhasthair vā</seg> <seg type="pāda" n="d">parvatasthaiḥ sthale 'pi vā</seg> //</l>
</lg>

<lg xml:id="BrP_214.26">
<l><seg type="pāda" n="a">kṣetrasthair vā jalasthair vā</seg> <seg type="pāda" n="b">gṛhamadhyagatais tathā</seg> </l>
<l><seg type="pāda" n="c">āsīnaiś cāsthitair vāpi</seg> <seg type="pāda" n="d">śayanīyagatais tathā</seg> //</l>
</lg>

<lg xml:id="BrP_214.27">
<l><seg type="pāda" n="a">jāgradbhir vā prasuptair vā</seg> <seg type="pāda" n="b">gantavyaḥ sa mahāpathaḥ</seg> </l>
<l><seg type="pāda" n="c">ihānubhūya nirdiṣṭam</seg> <seg type="pāda" n="d">āyur jantuḥ svayaṃ tadā</seg> //</l>
</lg>

<lg xml:id="BrP_214.28">
<l><seg type="pāda" n="a">tasyānte ca svayaṃ prāṇair</seg> <seg type="pāda" n="b">anicchann api mucyate</seg> </l>
<l><seg type="pāda" n="c">jalam agnir viṣaṃ śastraṃ</seg> <seg type="pāda" n="d">kṣud vyādhiḥ patanaṃ gireḥ</seg> //</l>
</lg>

<lg xml:id="BrP_214.29">
<l><seg type="pāda" n="a">nimittaṃ kiṃcid āsādya</seg> <seg type="pāda" n="b">dehī prāṇair vimucyate</seg> </l>
<l><seg type="pāda" n="c">vihāya sumahat kṛtsnaṃ</seg> <seg type="pāda" n="d">śarīraṃ pāñcabhautikam</seg> //</l>
</lg>

<lg xml:id="BrP_214.30">
<l><seg type="pāda" n="a">anyac charīram ādatte</seg> <seg type="pāda" n="b">yātanīyaṃ svakarmajam</seg> </l>
<l><seg type="pāda" n="c">dṛḍhaṃ śarīram āpnoti</seg> <seg type="pāda" n="d">sukhaduḥkhopabhuktaye</seg> //</l>
</lg>

<lg xml:id="BrP_214.31">
<l><seg type="pāda" n="a">tena bhuṅkte sa kṛcchrāṇi</seg> <seg type="pāda" n="b">pāpakartā naro bhṛśam</seg> </l>
<l><seg type="pāda" n="c">sukhāni dhārmiko hṛṣṭa</seg> <seg type="pāda" n="d">iha nīto yamakṣaye</seg> //</l>
</lg>

<lg xml:id="BrP_214.32">
<l><seg type="pāda" n="a">ūṣmā prakupitaḥ kāye</seg> <seg type="pāda" n="b">tīvravāyusamīritaḥ</seg> </l>
<l><seg type="pāda" n="c">bhinatti marmasthānāni</seg> <seg type="pāda" n="d">dīpyamāno nirandhanaḥ</seg> //</l>
</lg>

<lg xml:id="BrP_214.33">
<l><seg type="pāda" n="a">udāno nāma pavanas</seg> <seg type="pāda" n="b">tataś cordhvaṃ pravartate</seg> </l>
<l><seg type="pāda" n="c">bhujyatām ambubhakṣyāṇām</seg> <seg type="pāda" n="d">adhogatinirodhakṛt</seg> //</l>
</lg>

<lg xml:id="BrP_214.34">
<l><seg type="pāda" n="a">tato yenāmbudānāni</seg> <seg type="pāda" n="b">kṛtāny annarasās tathā</seg> </l>
<l><seg type="pāda" n="c">dattāḥ sa tasyām āhlādam</seg> <seg type="pāda" n="d">āpadi pratipadyate</seg> //</l>
</lg>

<lg xml:id="BrP_214.35">
<l><seg type="pāda" n="a">annāni yena dattāni</seg> <seg type="pāda" n="b">śraddhāpūtena cetasā</seg> </l>
<l><seg type="pāda" n="c">so 'pi tṛptim avāpnoti</seg> <seg type="pāda" n="d">vināpy annena vai tadā</seg> //</l>
</lg>

<lg xml:id="BrP_214.36">
<l><seg type="pāda" n="a">yenānṛtāni noktāni</seg> <seg type="pāda" n="b">prītibhedaḥ kṛto na ca</seg> </l>
<l><seg type="pāda" n="c">āstikaḥ śraddadhānaś ca</seg> <seg type="pāda" n="d">sukhamṛtyuṃ sa gacchati</seg> //</l>
</lg>

<lg xml:id="BrP_214.37">
<l><seg type="pāda" n="a">devabrāhmaṇapūjāyāṃ</seg> <seg type="pāda" n="b">niratāś cānasūyakāḥ</seg> </l>
<l><seg type="pāda" n="c">śuklā vadānyā hrīmantas</seg> <seg type="pāda" n="d">te narāḥ sukhamṛtyavaḥ</seg> //</l>
</lg>

<lg xml:id="BrP_214.38">
<l><seg type="pāda" n="a">yaḥ kāmān nāpi saṃrambhān</seg> <seg type="pāda" n="b">na dveṣād dharmam utsṛjet</seg> </l>
<l><seg type="pāda" n="c">yathoktakārī saumyaś ca</seg> <seg type="pāda" n="d">sa sukhaṃ mṛtyum ṛcchati</seg> //</l>
</lg>

<lg xml:id="BrP_214.39">
<l><seg type="pāda" n="a">vāridās tṛṣitānāṃ ye</seg> <seg type="pāda" n="b">kṣudhitānnapradāyinaḥ</seg> </l>
<l><seg type="pāda" n="c">prāpnuvanti narāḥ kāle</seg> <seg type="pāda" n="d">mṛtyuṃ sukhasamanvitam</seg> //</l>
</lg>

<lg xml:id="BrP_214.40">
<l><seg type="pāda" n="a">śītaṃ jayanti dhanadās</seg> <seg type="pāda" n="b">tāpaṃ candanadāyinaḥ</seg> </l>
<l><seg type="pāda" n="c">prāṇaghnīṃ vedanāṃ kaṣṭāṃ</seg> <seg type="pāda" n="d">ye cānyodvegadhāriṇaḥ</seg> //</l>
</lg>

<lg xml:id="BrP_214.41">
<l><seg type="pāda" n="a">mohaṃ jñānapradātāras</seg> <seg type="pāda" n="b">tathā dīpapradās tamaḥ</seg> </l>
<l><seg type="pāda" n="c">kūṭasākṣī mṛṣāvādī</seg> <seg type="pāda" n="d">yo gurur nānuśāsti vai</seg> //</l>
</lg>

<lg xml:id="BrP_214.42">
<l><seg type="pāda" n="a">te mohamṛtyavaḥ sarve</seg> <seg type="pāda" n="b">tathā ye vedanindakāḥ</seg> </l>
<l><seg type="pāda" n="c">vibhīṣaṇāḥ pūtigandhāḥ</seg> <seg type="pāda" n="d">kūṭamudgarapāṇayaḥ</seg> //</l>
</lg>

<lg xml:id="BrP_214.43">
<l><seg type="pāda" n="a">āgacchanti durātmāno</seg> <seg type="pāda" n="b">yamasya puruṣās tathā</seg> </l>
<l><seg type="pāda" n="c">prāpteṣu dṛkpathaṃ teṣu</seg> <seg type="pāda" n="d">jāyate tasya vepathuḥ</seg> //</l>
</lg>

<lg xml:id="BrP_214.44">
<l><seg type="pāda" n="a">krandaty avirataḥ so 'tha</seg> <seg type="pāda" n="b">bhrātṛmātṛpitṛṃs tathā</seg> </l>
<l><seg type="pāda" n="c">sā tu vāg asphuṭā viprā</seg> <seg type="pāda" n="d">ekavarṇā vibhāvyate</seg> //</l>
</lg>

<lg xml:id="BrP_214.45">
<l><seg type="pāda" n="a">dṛṣṭir vibhrāmyate trāsāt</seg> <seg type="pāda" n="b">kāsāvṛṣṭy aty athānanam</seg> </l>
<l><seg type="pāda" n="c">tataḥ sa vedanāviṣṭaṃ</seg> <seg type="pāda" n="d">tac charīraṃ vimuñcati</seg> //</l>
</lg>

<lg xml:id="BrP_214.46">
<l><seg type="pāda" n="a">vāyvagrasārī tadrūpa</seg><seg type="pāda" n="b">deham anyat prapadyate</seg> </l>
<l><seg type="pāda" n="c">tatkarmayātanārthe ca</seg> <seg type="pāda" n="d">na mātṛpitṛsaṃbhavam</seg> //</l>
</lg>

<lg xml:id="BrP_214.47">
<l><seg type="pāda" n="a">tatpramāṇavayovasthā</seg><seg type="pāda" n="b">saṃsthānaiḥ prāpyate vyathā</seg> </l>
<l><seg type="pāda" n="c">tato dūto yamasyātha</seg> <seg type="pāda" n="d">pāśair badhnāti dāruṇaiḥ</seg> //</l>
</lg>

<lg xml:id="BrP_214.48">
<l><seg type="pāda" n="a">jantoḥ saṃprāptakālasya</seg> <seg type="pāda" n="b">vedanārtasya vai bhṛśam</seg> </l>
<l><seg type="pāda" n="c">bhūtaiḥ saṃtyaktadehasya</seg> <seg type="pāda" n="d">kaṇṭhaprāptānilasya ca</seg> //</l>
</lg>

<lg xml:id="BrP_214.49">
<l><seg type="pāda" n="a">śarīrāc cyāvito jīvo</seg> <seg type="pāda" n="b">roravīti tatholbaṇam</seg> </l>
<l><seg type="pāda" n="c">nirgato vāyubhūtas tu</seg> <seg type="pāda" n="d">ṣāṭkauśikakalevare</seg> //</l>
</lg>

<lg xml:id="BrP_214.50">
<l><seg type="pāda" n="a">mātṛbhiḥ pitṛbhiś caiva</seg> <seg type="pāda" n="b">bhrātṛbhir mātulais tathā</seg> </l>
<l><seg type="pāda" n="c">dāraiḥ putrair vayasyaiś ca</seg> <seg type="pāda" n="d">gurubhis tyajyate bhuvi</seg> //</l>
</lg>

<lg xml:id="BrP_214.51">
<l><seg type="pāda" n="a">dṛśyamānaś ca tair dīnair</seg> <seg type="pāda" n="b">aśrupūrṇekṣaṇair bhṛśam</seg> </l>
<l><seg type="pāda" n="c">svaśarīraṃ samutsṛjya</seg> <seg type="pāda" n="d">vāyubhūtas tu gacchati</seg> //</l>
</lg>

<lg xml:id="BrP_214.52">
<l><seg type="pāda" n="a">andhakāram apāraṃ ca</seg> <seg type="pāda" n="b">mahāghoraṃ tamovṛtam</seg> </l>
<l><seg type="pāda" n="c">sukhaduḥkhapradātāraṃ</seg> <seg type="pāda" n="d">durgamaṃ pāpakarmaṇām</seg> //</l>
</lg>

<lg xml:id="BrP_214.53">
<l><seg type="pāda" n="a">duḥsahaṃ ca durantaṃ ca</seg> <seg type="pāda" n="b">durnirīkṣaṃ durāsadam</seg> </l>
<l><seg type="pāda" n="c">durāpam atidurgaṃ ca</seg> <seg type="pāda" n="d">pāpiṣṭhānāṃ sadāhitam</seg> //</l>
</lg>

<lg xml:id="BrP_214.54">
<l><seg type="pāda" n="a">kṛṣyamāṇāś ca tair bhūtair</seg> <seg type="pāda" n="b">yāmyaiḥ pāśais tu saṃyatāḥ</seg> </l>
<l><seg type="pāda" n="c">mudgarais tāḍyamānāś ca</seg> <seg type="pāda" n="d">nīyante taṃ mahāpatham</seg> //</l>
</lg>

<lg xml:id="BrP_214.55">
<l><seg type="pāda" n="a">kṣīṇāyuṣaṃ samālokya</seg> <seg type="pāda" n="b">prāṇinaṃ cāyuṣakṣaye</seg> </l>
<l><seg type="pāda" n="c">ninīṣavaḥ samāyānti</seg> <seg type="pāda" n="d">yamadūtā bhayaṃkarāḥ</seg> //</l>
</lg>

<lg xml:id="BrP_214.56">
<l><seg type="pāda" n="a">ārūḍhā yānakāle tu</seg> <seg type="pāda" n="b">ṛkṣavyāghrakhareṣu ca</seg> </l>
<l><seg type="pāda" n="c">uṣṭreṣu vānareṣv anye</seg> <seg type="pāda" n="d">vṛścikeṣu vṛkeṣu ca</seg> //</l>
</lg>

<lg xml:id="BrP_214.57">
<l><seg type="pāda" n="a">ulūkasarpamārjāraṃ</seg> <seg type="pāda" n="b">tathānye gṛdhravāhanāḥ</seg> </l>
<l><seg type="pāda" n="c">śyenaśṛgālam ārūḍhāḥ</seg> <seg type="pāda" n="d">saraghākaṅkavāhanāḥ</seg> //</l>
</lg>

<lg xml:id="BrP_214.58">
<l><seg type="pāda" n="a">varāhapaśuvetāla</seg><seg type="pāda" n="b">mahiṣāsyās tathā pare</seg> </l>
<l><seg type="pāda" n="c">nānārūpadharā ghorāḥ</seg> <seg type="pāda" n="d">sarvaprāṇibhayaṃkarāḥ</seg> //</l>
</lg>

<lg xml:id="BrP_214.59">
<l><seg type="pāda" n="a">dīrghamuṣkāḥ karālāsyā</seg> <seg type="pāda" n="b">vakranāsās trilocanāḥ</seg> </l>
<l><seg type="pāda" n="c">mahāhanukapolāsyāḥ</seg> <seg type="pāda" n="d">pralambadaśanacchadāḥ</seg> //</l>
</lg>

<lg xml:id="BrP_214.60">
<l><seg type="pāda" n="a">nirgatair vikṛtākārair</seg> <seg type="pāda" n="b">daśanair aṅkuropamaiḥ</seg> </l>
<l><seg type="pāda" n="c">māṃsaśoṇitadigdhāṅgā</seg> <seg type="pāda" n="d">daṃṣṭrābhir bhṛśam ulbaṇaiḥ</seg> //</l>
</lg>

<lg xml:id="BrP_214.61">
<l><seg type="pāda" n="a">mukhaiḥ pātālasadṛśair</seg> <seg type="pāda" n="b">jvalajjihvair bhayaṃkaraiḥ</seg> </l>
<l><seg type="pāda" n="c">netraiḥ suvikṛtākārair</seg> <seg type="pāda" n="d">jvalatpiṅgalacañcalaiḥ</seg> //</l>
</lg>

<lg xml:id="BrP_214.62">
<l><seg type="pāda" n="a">mārjārolūkakhadyota</seg><seg type="pāda" n="b">śakragopavad uddhataiḥ</seg> </l>
<l><seg type="pāda" n="c">kekaraiḥ saṃkulais stabdhair</seg> <seg type="pāda" n="d">locanaiḥ pāvakopamaiḥ</seg> //</l>
</lg>

<lg xml:id="BrP_214.63">
<l><seg type="pāda" n="a">bhṛśam ābharaṇair bhīmair</seg> <seg type="pāda" n="b">ābaddhair bhujagopamaiḥ</seg> </l>
<l><seg type="pāda" n="c">śoṇāsaralagātraiś ca</seg> <seg type="pāda" n="d">muṇḍamālāvibhūṣitaiḥ</seg> //</l>
</lg>

<lg xml:id="BrP_214.64">
<l><seg type="pāda" n="a">kaṇṭhasthakṛṣṇasarpaiś ca</seg> <seg type="pāda" n="b">phūtkāraravabhīṣaṇaiḥ</seg> </l>
<l><seg type="pāda" n="c">vahnijvālopamaiḥ keśaiḥ</seg> <seg type="pāda" n="d">stabdharukṣair bhayaṃkaraiḥ</seg> //</l>
</lg>

<lg xml:id="BrP_214.65">
<l><seg type="pāda" n="a">babhrupiṅgalalolaiś ca</seg> <seg type="pāda" n="b">kadruśmaśrubhir āvṛtāḥ</seg> </l>
<l><seg type="pāda" n="c">bhujadaṇḍair mahāghoraiḥ</seg> <seg type="pāda" n="d">pralambaiḥ parighopamaiḥ</seg> //</l>
</lg>

<lg xml:id="BrP_214.66">
<l><seg type="pāda" n="a">kecid dvibāhavas tatra</seg> <seg type="pāda" n="b">tathānye ca caturbhujāḥ</seg> </l>
<l><seg type="pāda" n="c">dviraṣṭabāhavaś cānye</seg> <seg type="pāda" n="d">daśaviṃśabhujās tathā</seg> //</l>
</lg>

<lg xml:id="BrP_214.67">
<l><seg type="pāda" n="a">asaṃkhyātabhujāś cānye</seg> <seg type="pāda" n="b">kecid bāhusahasriṇaḥ</seg> </l>
<l><seg type="pāda" n="c">āyudhair vikṛtākāraiḥ</seg> <seg type="pāda" n="d">prajvaladbhir bhayānakaiḥ</seg> //</l>
</lg>

<lg xml:id="BrP_214.68">
<l><seg type="pāda" n="a">śaktitomaracakrādyaiḥ</seg> <seg type="pāda" n="b">sudīptair vividhāyudhaiḥ</seg> </l>
<l><seg type="pāda" n="c">pāśaśṛṅkhaladaṇḍaiś ca</seg> <seg type="pāda" n="d">bhīṣayanto mahābalāḥ</seg> //</l>
</lg>

<lg xml:id="BrP_214.69">
<l><seg type="pāda" n="a">āgacchanti mahāraudrā</seg> <seg type="pāda" n="b">martyānām āyuṣaḥ kṣaye</seg> </l>
<l><seg type="pāda" n="c">grahītuṃ prāṇinaḥ sarve</seg> <seg type="pāda" n="d">yamasyājñākarās tathā</seg> //</l>
</lg>

<lg xml:id="BrP_214.70">
<l><seg type="pāda" n="a">yat tac charīram ādatte</seg> <seg type="pāda" n="b">yātanīyaṃ svakarmajam</seg> </l>
<l><seg type="pāda" n="c">tad asya nīyate jantor</seg> <seg type="pāda" n="d">yamasya sadanaṃ prati</seg> //</l>
</lg>

<lg xml:id="BrP_214.71">
<l><seg type="pāda" n="a">baddhvā tat kālapāśaiś ca</seg> <seg type="pāda" n="b">nigaḍair vajraśṛṅkhalaiḥ</seg> </l>
<l><seg type="pāda" n="c">tāḍayitvā bhṛśaṃ kruddhair</seg> <seg type="pāda" n="d">nīyate yamakiṃkaraiḥ</seg> //</l>
</lg>

<lg xml:id="BrP_214.72">
<l><seg type="pāda" n="a">praskhalantaṃ rudantaṃ ca</seg> <seg type="pāda" n="b">ākrośantaṃ muhur muhuḥ</seg> </l>
<l><seg type="pāda" n="c">hā tāta mātaḥ putreti</seg> <seg type="pāda" n="d">vadantaṃ karmadūṣitam</seg> //</l>
</lg>

<lg xml:id="BrP_214.73">
<l><seg type="pāda" n="a">āhatya niśitaiḥ śūlair</seg> <seg type="pāda" n="b">mudgarair niśitair ghanaiḥ</seg> </l>
<l><seg type="pāda" n="c">khaḍgaśaktiprahāraiś ca</seg> <seg type="pāda" n="d">vajradaṇḍaiḥ sudāruṇaiḥ</seg> //</l>
</lg>

<lg xml:id="BrP_214.74">
<l><seg type="pāda" n="a">bhartsyamāno mahārāvair</seg> <seg type="pāda" n="b">vajraśaktisamanvitaiḥ</seg> </l>
<l><seg type="pāda" n="c">ekaikaśo bhṛśaṃ kruddhais</seg> <seg type="pāda" n="d">tāḍayadbhiḥ samantataḥ</seg> //</l>
</lg>

<lg xml:id="BrP_214.75">
<l><seg type="pāda" n="a">sa muhyamāno duḥkhārtaḥ</seg> <seg type="pāda" n="b">pratapaṃś ca itas tataḥ</seg> </l>
<l><seg type="pāda" n="c">ākṛṣya nīyate jantur</seg> <seg type="pāda" n="d">adhvānaṃ subhayaṃkaraiḥ</seg> //</l>
</lg>

<lg xml:id="BrP_214.76">
<l><seg type="pāda" n="a">kuśakaṇṭakavalmīka</seg><seg type="pāda" n="b">śaṅkupāṣāṇaśarkare</seg> </l>
<l><seg type="pāda" n="c">tathā pradīptajvalane</seg> <seg type="pāda" n="d">kṣāravajraśatotkaṭe</seg> //</l>
</lg>

<lg xml:id="BrP_214.77">
<l><seg type="pāda" n="a">pradīptādityataptena</seg> <seg type="pāda" n="b">dahyamānas tadaṃśubhiḥ</seg> </l>
<l><seg type="pāda" n="c">kṛṣyate yamadūtaiś ca</seg> <seg type="pāda" n="d">śivāsaṃnādabhīṣaṇaiḥ</seg> //</l>
</lg>

<lg xml:id="BrP_214.78">
<l><seg type="pāda" n="a">vikṛṣyamāṇas tair ghorair</seg> <seg type="pāda" n="b">bhakṣyamāṇaḥ śivāśataiḥ</seg> </l>
<l><seg type="pāda" n="c">prayāti dāruṇe mārge</seg> <seg type="pāda" n="d">pāpakarmā yamālayam</seg> //</l>
</lg>

<lg xml:id="BrP_214.79">
<l><seg type="pāda" n="a">kvacid bhītaiḥ kvacit trastaiḥ</seg> <seg type="pāda" n="b">praskhaladbhiḥ kvacit kvacit</seg> </l>
<l><seg type="pāda" n="c">duḥkhenākrandamānaiś ca</seg> <seg type="pāda" n="d">gantavyaḥ sa mahāpathaḥ</seg> //</l>
</lg>

<lg xml:id="BrP_214.80">
<l><seg type="pāda" n="a">nirbhartsyamānair udvignair</seg> <seg type="pāda" n="b">vidrutair bhayavihvalaiḥ</seg> </l>
<l><seg type="pāda" n="c">kampamānaśarīrais tu</seg> <seg type="pāda" n="d">gantavyaṃ jīvasaṃjñakaiḥ</seg> //</l>
</lg>

<lg xml:id="BrP_214.81">
<l><seg type="pāda" n="a">kaṇṭakākīrṇamārgeṇa</seg> <seg type="pāda" n="b">saṃtaptasikatena ca</seg> </l>
<l><seg type="pāda" n="c">dahyamānais tu gantavyaṃ</seg> <seg type="pāda" n="d">narair dānavivarjitaiḥ</seg> //</l>
</lg>

<lg xml:id="BrP_214.82">
<l><seg type="pāda" n="a">medaḥśoṇitadurgandhair</seg> <seg type="pāda" n="b">bastagātraiś ca pūgaśaḥ</seg> </l>
<l><seg type="pāda" n="c">dagdhasphuṭatvacākīrṇair</seg> <seg type="pāda" n="d">gantavyaṃ jīvaghātakaiḥ</seg> //</l>
</lg>

<lg xml:id="BrP_214.83">
<l><seg type="pāda" n="a">kūjadbhiḥ krandamānaiś ca</seg> <seg type="pāda" n="b">vikrośadbhiś ca visvaram</seg> </l>
<l><seg type="pāda" n="c">vedanārtaiś ca sadbhiś ca</seg> <seg type="pāda" n="d">gantavyaṃ jīvaghātakaiḥ</seg> //</l>
</lg>

<lg xml:id="BrP_214.84">
<l><seg type="pāda" n="a">śaktibhir bhindipālaiś ca</seg> <seg type="pāda" n="b">khaḍgatomarasāyakaiḥ</seg> </l>
<l><seg type="pāda" n="c">bhidyadbhis tīkṣṇaśūlāgrair</seg> <seg type="pāda" n="d">gantavyaṃ jīvaghātakaiḥ</seg> //</l>
</lg>

<lg xml:id="BrP_214.85">
<l><seg type="pāda" n="a">śvānair vyāghrair vṛkaiḥ kaṅkair</seg> <seg type="pāda" n="b">bhakṣyamāṇaiś ca pāpibhiḥ</seg> //</l>
</lg>

<lg xml:id="BrP_214.86">
<l><seg type="pāda" n="a">kṛntadbhiḥ krakacāghātair</seg> <seg type="pāda" n="b">gantavyaṃ māṃsakhādibhiḥ</seg> </l>
<l><seg type="pāda" n="c">mahiṣarṣabhaśṛṅgāgrair</seg> <seg type="pāda" n="d">bhidyamānaiḥ samantataḥ</seg> //</l>
</lg>

<lg xml:id="BrP_214.87">
<l><seg type="pāda" n="a">ullikhadbhiḥ śūkaraiś ca</seg> <seg type="pāda" n="b">gantavyaṃ māṃsakhādakaiḥ</seg> </l>
<l><seg type="pāda" n="c">sūcībhramarakākola</seg><seg type="pāda" n="d">makṣikābhiś ca saṃghaśaḥ</seg> //</l>
</lg>

<lg xml:id="BrP_214.88">
<l><seg type="pāda" n="a">bhujyamānaiś ca gantavyaṃ</seg> <seg type="pāda" n="b">pāpiṣṭhair madhughātakaiḥ</seg> </l>
<l><seg type="pāda" n="c">viśvastaṃ svāminaṃ mitraṃ</seg> <seg type="pāda" n="d">striyaṃ vā yas tu ghātayet</seg> //</l>
</lg>

<lg xml:id="BrP_214.89">
<l><seg type="pāda" n="a">śastrair nikṛtyamānaiś ca</seg> <seg type="pāda" n="b">gantavyaṃ cāturair naraiḥ</seg> </l>
<l><seg type="pāda" n="c">ghātayanti ca ye jantūṃs</seg> <seg type="pāda" n="d">tāḍayanti nirāgasaḥ</seg> //</l>
</lg>

<lg xml:id="BrP_214.90">
<l><seg type="pāda" n="a">rākṣasair bhakṣyamāṇās te</seg> <seg type="pāda" n="b">yānti yāmyapathaṃ narāḥ</seg> </l>
<l><seg type="pāda" n="c">ye haranti parastrīṇāṃ</seg> <seg type="pāda" n="d">varaprāvaraṇāni ca</seg> //</l>
</lg>

<lg xml:id="BrP_214.91">
<l><seg type="pāda" n="a">te yānti vidrutā nagnāḥ</seg> <seg type="pāda" n="b">pretībhūtā yamālayam</seg> </l>
<l><seg type="pāda" n="c">vāso dhānyaṃ hiraṇyaṃ vā</seg> <seg type="pāda" n="d">gṛhakṣetram athāpi vā</seg> //</l>
</lg>

<lg xml:id="BrP_214.92">
<l><seg type="pāda" n="a">ye haranti durātmānaḥ</seg> <seg type="pāda" n="b">pāpiṣṭhāḥ pāpakarmiṇaḥ</seg> </l>
<l><seg type="pāda" n="c">pāṣāṇair laguḍair daṇḍais</seg> <seg type="pāda" n="d">tāḍyamānais tu jarjaraiḥ</seg> //</l>
</lg>

<lg xml:id="BrP_214.93">
<l><seg type="pāda" n="a">vahadbhiḥ śoṇitaṃ bhūri</seg> <seg type="pāda" n="b">gantavyaṃ tu yamālayam</seg> </l>
<l><seg type="pāda" n="c">brahmasvaṃ ye harantīha</seg> <seg type="pāda" n="d">narā narakanirbhayāḥ</seg> //</l>
</lg>

<lg xml:id="BrP_214.94">
<l><seg type="pāda" n="a">tāḍayanti tathā viprān</seg> <seg type="pāda" n="b">ākrośanti narādhamāḥ</seg> </l>
<l><seg type="pāda" n="c">śuṣkakāṣṭhanibaddhās te</seg> <seg type="pāda" n="d">chinnakarṇākṣināsikāḥ</seg> //</l>
</lg>

<lg xml:id="BrP_214.95">
<l><seg type="pāda" n="a">pūyaśoṇitadigdhās te</seg> <seg type="pāda" n="b">kālagṛdhraiś ca jambukaiḥ</seg> </l>
<l><seg type="pāda" n="c">kiṃkarair bhīṣaṇaiś caṇḍais</seg> <seg type="pāda" n="d">tāḍyamānāś ca dāruṇaiḥ</seg> //</l>
</lg>

<lg xml:id="BrP_214.96">
<l><seg type="pāda" n="a">vikrośamānā gacchanti</seg> <seg type="pāda" n="b">pāpinas te yamālayam</seg> </l>
<l><seg type="pāda" n="c">evaṃ paramadurdharṣam</seg> <seg type="pāda" n="d">adhvānaṃ jvalanaprabham</seg> //</l>
</lg>

<lg xml:id="BrP_214.97">
<l><seg type="pāda" n="a">rauravaṃ durgaviṣamaṃ</seg> <seg type="pāda" n="b">nirdiṣṭaṃ mānuṣasya ca</seg> </l>
<l><seg type="pāda" n="c">prataptatāmravarṇābhaṃ</seg> <seg type="pāda" n="d">vahnijvālāsphuliṅgavat</seg> //</l>
</lg>

<lg xml:id="BrP_214.98">
<l><seg type="pāda" n="a">kuraṇṭakaṇṭakākīrṇaṃ</seg> <seg type="pāda" n="b">pṛthuvikaṭatāḍanaiḥ</seg> </l>
<l><seg type="pāda" n="c">śaktivajraiś ca saṃkīrṇam</seg> <seg type="pāda" n="d">ujjvalaṃ tīvrakaṇṭakam</seg> //</l>
</lg>

<lg xml:id="BrP_214.99">
<l><seg type="pāda" n="a">aṅgāravālukāmiśraṃ</seg> <seg type="pāda" n="b">vahnikīṭakadurgamam</seg> </l>
<l><seg type="pāda" n="c">jvālāmālākulaṃ raudraṃ</seg> <seg type="pāda" n="d">sūryaraśmipratāpitam</seg> //</l>
</lg>

<lg xml:id="BrP_214.100">
<l><seg type="pāda" n="a">adhvānaṃ nīyate dehī</seg> <seg type="pāda" n="b">kṛṣyamāṇaḥ suniṣṭhuraiḥ</seg> </l>
<l><seg type="pāda" n="c">yadaiva krandate jantur</seg> <seg type="pāda" n="d">duḥkhārtaḥ patitaḥ kvacit</seg> //</l>
</lg>

<lg xml:id="BrP_214.101">
<l><seg type="pāda" n="a">tadaivāhanyate sarvair</seg> <seg type="pāda" n="b">āyudhair yamakiṃkaraiḥ</seg> </l>
<l><seg type="pāda" n="c">evaṃ saṃtāḍyamānaś ca</seg> <seg type="pāda" n="d">lubdhaḥ pāpeṣu yo 'nayaḥ</seg> //</l>
</lg>

<lg xml:id="BrP_214.102">
<l><seg type="pāda" n="a">avaśo nīyate jantur</seg> <seg type="pāda" n="b">durdharair yamakiṃkaraiḥ</seg> </l>
<l><seg type="pāda" n="c">sarvair eva hi gantavyam</seg> <seg type="pāda" n="d">adhvānaṃ tat sudurgamam</seg> //</l>
</lg>

<lg xml:id="BrP_214.103">
<l><seg type="pāda" n="a">nīyate vividhair ghorair</seg> <seg type="pāda" n="b">yamadūtair avajñayā</seg> </l>
<l><seg type="pāda" n="c">nītvā sudāruṇaṃ mārgaṃ</seg> <seg type="pāda" n="d">prāṇinaṃ yamakiṃkaraiḥ</seg> //</l>
</lg>

<lg xml:id="BrP_214.104">
<l><seg type="pāda" n="a">praveśyate purīṃ ghorāṃ</seg> <seg type="pāda" n="b">tāmrāyasamayīṃ dvijāḥ</seg> </l>
<l><seg type="pāda" n="c">sā purī vipulākārā</seg> <seg type="pāda" n="d">lakṣayojanam āyatā</seg> //</l>
</lg>

<lg xml:id="BrP_214.105">
<l><seg type="pāda" n="a">caturasrā vinirdiṣṭā</seg> <seg type="pāda" n="b">caturdvāravatī śubhā</seg> </l>
<l><seg type="pāda" n="c">prākārāḥ kāñcanās tasyā</seg> <seg type="pāda" n="d">yojanāyutam ucchritāḥ</seg> //</l>
</lg>

<lg xml:id="BrP_214.106">
<l><seg type="pāda" n="a">indranīlamahānīla</seg><seg type="pāda" n="b">padmarāgopaśobhitā</seg> </l>
<l><seg type="pāda" n="c">sā purī vividhaiḥ saṃghair</seg> <seg type="pāda" n="d">ghorā ghoraiḥ samākulā</seg> //</l>
</lg>

<lg xml:id="BrP_214.107">
<l><seg type="pāda" n="a">devadānavagandharvair</seg> <seg type="pāda" n="b">yakṣarākṣasapannagaiḥ</seg> </l>
<l><seg type="pāda" n="c">pūrvadvāraṃ śubhaṃ tasyāḥ</seg> <seg type="pāda" n="d">patākāśataśobhitam</seg> //</l>
</lg>

<lg xml:id="BrP_214.108">
<l><seg type="pāda" n="a">vajrendranīlavaidūrya</seg><seg type="pāda" n="b">muktāphalavibhūṣitam</seg> </l>
<l><seg type="pāda" n="c">gītanṛtyaiḥ samākīrṇaṃ</seg> <seg type="pāda" n="d">gandharvāpsarasāṃ gaṇaiḥ</seg> //</l>
</lg>

<lg xml:id="BrP_214.109">
<l><seg type="pāda" n="a">praveśas tena devānām</seg> <seg type="pāda" n="b">ṛṣīṇāṃ yogināṃ tathā</seg> </l>
<l><seg type="pāda" n="c">gandharvasiddhayakṣāṇāṃ</seg> <seg type="pāda" n="d">vidyādharavisarpiṇām</seg> //</l>
</lg>

<lg xml:id="BrP_214.110">
<l><seg type="pāda" n="a">uttaraṃ nagaradvāraṃ</seg> <seg type="pāda" n="b">ghaṇṭācāmarabhūṣitam</seg> </l>
<l><seg type="pāda" n="c">chattracāmaravinyāsaṃ</seg> <seg type="pāda" n="d">nānāratnair alaṃkṛtam</seg> //</l>
</lg>

<lg xml:id="BrP_214.111">
<l><seg type="pāda" n="a">vīṇāreṇuravai ramyair</seg> <seg type="pāda" n="b">gītamaṅgalanāditaiḥ</seg> </l>
<l><seg type="pāda" n="c">ṛgyajuḥsāmanirghoṣair</seg> <seg type="pāda" n="d">munivṛndasamākulam</seg> //</l>
</lg>

<lg xml:id="BrP_214.112">
<l><seg type="pāda" n="a">viśanti yena dharmajñāḥ</seg> <seg type="pāda" n="b">satyavrataparāyaṇāḥ</seg> </l>
<l><seg type="pāda" n="c">grīṣme vāripradā ye ca</seg> <seg type="pāda" n="d">śīte cāgnipradā narāḥ</seg> //</l>
</lg>

<lg xml:id="BrP_214.113">
<l><seg type="pāda" n="a">śrāntasaṃvāhakā ye ca</seg> <seg type="pāda" n="b">priyavādaratāś ca ye</seg> </l>
<l><seg type="pāda" n="c">ye ca dānaratāḥ śūrā</seg> <seg type="pāda" n="d">mātāpitṛparāś ca ye</seg> //</l>
</lg>

<lg xml:id="BrP_214.114">
<l><seg type="pāda" n="a">dvijaśuśrūṣaṇe yuktā</seg> <seg type="pāda" n="b">nityaṃ ye 'tithipūjakāḥ</seg> </l>
<l><seg type="pāda" n="c">paścimaṃ tu mahādvāraṃ</seg> <seg type="pāda" n="d">puryā ratnair vibhūṣitam</seg> //</l>
</lg>

<lg xml:id="BrP_214.115">
<l><seg type="pāda" n="a">vicitramaṇisopānaṃ</seg> <seg type="pāda" n="b">tomaraiḥ samalaṃkṛtam</seg> </l>
<l><seg type="pāda" n="c">bherīmṛdaṅgasaṃnādaiḥ</seg> <seg type="pāda" n="d">śaṅkhakāhalanāditam</seg> //</l>
</lg>

<lg xml:id="BrP_214.116">
<l><seg type="pāda" n="a">siddhavṛndaiḥ sadā hṛṣṭair</seg> <seg type="pāda" n="b">maṅgalaiḥ praṇināditam</seg> </l>
<l><seg type="pāda" n="c">praveśas tena hṛṣṭānāṃ</seg> <seg type="pāda" n="d">śivabhaktimatāṃ nṛṇām</seg> //</l>
</lg>

<lg xml:id="BrP_214.117">
<l><seg type="pāda" n="a">sarvatīrthaplutā ye ca</seg> <seg type="pāda" n="b">pañcāgner ye ca sevakāḥ</seg> </l>
<l><seg type="pāda" n="c">prasthāne ye mṛtā vīrā</seg> <seg type="pāda" n="d">mṛtāḥ kālañjare girau</seg> //</l>
</lg>

<lg xml:id="BrP_214.118">
<l><seg type="pāda" n="a">agnau vipannā ye vīrāḥ</seg> <seg type="pāda" n="b">sādhitaṃ yair anāśakam</seg> </l>
<l><seg type="pāda" n="c">ye svāmimitralokārthe</seg> <seg type="pāda" n="d">gograhe saṃkule hatāḥ</seg> //</l>
</lg>

<lg xml:id="BrP_214.119">
<l><seg type="pāda" n="a">te viśanti narāḥ śūrāḥ</seg> <seg type="pāda" n="b">paścimena tapodhanāḥ</seg> </l>
<l><seg type="pāda" n="c">puryāṃ tasyā mahāghoraṃ</seg> <seg type="pāda" n="d">sarvasattvabhayaṃkaram</seg> //</l>
</lg>

<lg xml:id="BrP_214.120">
<l><seg type="pāda" n="a">hāhākārasamākruṣṭaṃ</seg> <seg type="pāda" n="b">dakṣiṇaṃ dvāram īdṛśam</seg> </l>
<l><seg type="pāda" n="c">andhakārasamāyuktaṃ</seg> <seg type="pāda" n="d">tīkṣṇaśṛṅgaiḥ samanvitam</seg> //</l>
</lg>

<lg xml:id="BrP_214.121">
<l><seg type="pāda" n="a">kaṇṭakair vṛścikaiḥ sarpair</seg> <seg type="pāda" n="b">vajrakīṭaiḥ sudurgamaiḥ</seg> </l>
<l><seg type="pāda" n="c">vilumpadbhir vṛkair vyāghrair</seg> <seg type="pāda" n="d">ṛkṣaiḥ siṃhaiḥ sajambukaiḥ</seg> //</l>
</lg>

<lg xml:id="BrP_214.122">
<l><seg type="pāda" n="a">śvānamārjāragṛdhraiś ca</seg> <seg type="pāda" n="b">sajvālakavalair mukhaiḥ</seg> </l>
<l><seg type="pāda" n="c">praveśas tena vai nityaṃ</seg> <seg type="pāda" n="d">sarveṣām apakāriṇām</seg> //</l>
</lg>

<lg xml:id="BrP_214.123">
<l><seg type="pāda" n="a">ye ghātayanti viprān gā</seg> <seg type="pāda" n="b">bālaṃ vṛddhaṃ tathāturam</seg> </l>
<l><seg type="pāda" n="c">śaraṇāgataṃ viśvastaṃ</seg> <seg type="pāda" n="d">striyaṃ mitraṃ nirāyudham</seg> //</l>
</lg>

<lg xml:id="BrP_214.124">
<l><seg type="pāda" n="a">ye 'gamyāgāmino mūḍhāḥ</seg> <seg type="pāda" n="b">paradravyāpahāriṇaḥ</seg> </l>
<l><seg type="pāda" n="c">nikṣepasyāpahartāro</seg> <seg type="pāda" n="d">viṣavahnipradāś ca ye</seg> //</l>
</lg>

<lg xml:id="BrP_214.125">
<l><seg type="pāda" n="a">parabhūmiṃ gṛhaṃ śayyāṃ</seg> <seg type="pāda" n="b">vastrālaṃkārahāriṇaḥ</seg> </l>
<l><seg type="pāda" n="c">pararandhreṣu ye krūrā</seg> <seg type="pāda" n="d">ye sadānṛtavādinaḥ</seg> //</l>
</lg>

<lg xml:id="BrP_214.126">
<l><seg type="pāda" n="a">grāmarāṣṭrapurasthāne</seg> <seg type="pāda" n="b">mahāduḥkhapradā hi ye</seg> </l>
<l><seg type="pāda" n="c">kūṭasākṣipradātāraḥ</seg> <seg type="pāda" n="d">kanyāvikrayakārakāḥ</seg> //</l>
</lg>

<lg xml:id="BrP_214.127">
<l><seg type="pāda" n="a">abhakṣyabhakṣaṇaratā</seg> <seg type="pāda" n="b">ye gacchanti sutāṃ snuṣām</seg> </l>
<l><seg type="pāda" n="c">mātaraṃ pitaraṃ caiva</seg> <seg type="pāda" n="d">ye vadanti ca pauruṣam</seg> //</l>
</lg>

<lg xml:id="BrP_214.128">
<l><seg type="pāda" n="a">anye ye caiva nirdiṣṭā</seg> <seg type="pāda" n="b">mahāpātakakāriṇaḥ</seg> </l>
<l><seg type="pāda" n="c">dakṣiṇena tu te sarve</seg> <seg type="pāda" n="d">dvāreṇa praviśanti vai</seg> //</l>
</lg>

<milestone unit="speaker" n="munaya ūcuḥ"/>

<lg xml:id="BrP_214*.1">
<l><seg type="pāda" n="a">na tṛptim adhigacchāmaḥ</seg> <seg type="pāda" n="b">puṇyadharmāmṛtasya ca</seg> </l>
<l><seg type="pāda" n="c">mune tvanmukhagītasya</seg> <seg type="pāda" n="d">tathā kautūhalaṃ hi naḥ</seg> //</l>
</lg>

<lg xml:id="BrP_214*.2">
<l><seg type="pāda" n="a">utpattiṃ pralayaṃ caiva</seg> <seg type="pāda" n="b">bhūtānāṃ karmaṇo gatim</seg> </l>
<l><seg type="pāda" n="c">vetsi sarvaṃ mune tena</seg> <seg type="pāda" n="d">pṛcchāmas tvāṃ mahāmatim</seg> //</l>
</lg>

<lg xml:id="BrP_214*.3">
<l><seg type="pāda" n="a">śrūyate yamalokasya</seg> <seg type="pāda" n="b">mārgaḥ paramadurgamaḥ</seg> </l>
<l><seg type="pāda" n="c">duḥkhakleśakaraḥ śaśvat</seg> <seg type="pāda" n="d">sarvabhūtabhayāvahaḥ</seg> //</l>
</lg>

<lg xml:id="BrP_214*.4">
<l><seg type="pāda" n="a">kathaṃ tena narā yānti</seg> <seg type="pāda" n="b">mārgeṇa yamasādanam</seg> </l>
<l><seg type="pāda" n="c">pramāṇaṃ caiva mārgasya</seg> <seg type="pāda" n="d">brūhi no vadatāṃ vara</seg> //</l>
</lg>

<lg xml:id="BrP_214*.5">
<l><seg type="pāda" n="a">mune pṛcchāma sarvajña</seg> <seg type="pāda" n="b">brūhi sarvam aśeṣataḥ</seg> </l>
<l><seg type="pāda" n="c">kathaṃ narakaduḥkhāni</seg> <seg type="pāda" n="d">nāpnuvanti narān mune</seg> //</l>
</lg>

<lg xml:id="BrP_214*.6">
<l><seg type="pāda" n="a">kenopāyena dānena</seg> <seg type="pāda" n="b">dharmeṇa niyamena ca</seg> </l>
<l><seg type="pāda" n="c">mānuṣasya ca yāmyasya</seg> <seg type="pāda" n="d">lokasya kiyad antaram</seg> //</l>
</lg>

<lg xml:id="BrP_214*.7">
<l><seg type="pāda" n="a">kathaṃ ca svargatiṃ yānti</seg> <seg type="pāda" n="b">narakaṃ kena karmaṇā</seg> </l>
<l><seg type="pāda" n="c">svargasthānāni kiyanti</seg> <seg type="pāda" n="d">kiyanti narakāṇi ca</seg> //</l>
</lg>

<lg xml:id="BrP_214*.8">
<l><seg type="pāda" n="a">kathaṃ sukṛtino yānti</seg> <seg type="pāda" n="b">kathaṃ duṣkṛtakāriṇaḥ</seg> </l>
<l><seg type="pāda" n="c">kiṃ rūpaṃ kiṃ pramāṇaṃ vā</seg> <seg type="pāda" n="d">ko varṇas tūbhayor api</seg> </l>
<l><seg type="pāda" n="e">jīvasya nīyamānasya</seg> <seg type="pāda" n="f">yamalokaṃ bravīhi naḥ</seg> //</l>
</lg>

<milestone unit="speaker" n="vyāsa uvāca"/>

<lg xml:id="BrP_214*.9">
<l><seg type="pāda" n="a">śṛṇudhvaṃ muniśārdūlā</seg> <seg type="pāda" n="b">vadato mama suvratāḥ</seg> </l>
<l><seg type="pāda" n="c">saṃsāracakram ajaraṃ</seg> <seg type="pāda" n="d">sthitir yasya na vidyate</seg> //</l>
</lg>

<lg xml:id="BrP_214*.10">
<l><seg type="pāda" n="a">so 'haṃ vadāmi vaḥ sarvaṃ</seg> <seg type="pāda" n="b">yamamārgasya nirṇayam</seg> </l>
<l><seg type="pāda" n="c">utkrāntikālād ārabhya</seg> <seg type="pāda" n="d">yathā nānyo vadiṣyati</seg> //</l>
</lg>

<lg xml:id="BrP_214*.11">
<l><seg type="pāda" n="a">svarūpaṃ caiva mārgasya</seg> <seg type="pāda" n="b">yan māṃ pṛcchatha sattamāḥ</seg> </l>
<l><seg type="pāda" n="c">yamalokasya cādhvānam</seg> <seg type="pāda" n="d">antaraṃ mānuṣasya ca</seg> //</l>
</lg>

<lg xml:id="BrP_214*.12">
<l><seg type="pāda" n="a">yojanānāṃ sahasrāṇi</seg> <seg type="pāda" n="b">ṣaḍaśītis tad antaram</seg> </l>
<l><seg type="pāda" n="c">taptatāmram ivātaptaṃ</seg> <seg type="pāda" n="d">tad adhvānam udāhṛtam</seg> //</l>
</lg>

<lg xml:id="BrP_214*.13">
<l><seg type="pāda" n="a">tad avaśyaṃ hi gantavyaṃ</seg> <seg type="pāda" n="b">prāṇibhir jīvasaṃjñakaiḥ</seg> </l>
<l><seg type="pāda" n="c">puṇyān puṇyakṛto yānti</seg> <seg type="pāda" n="d">pāpān pāpakṛto 'dhamāḥ</seg> //</l>
</lg>

<lg xml:id="BrP_214*.14">
<l><seg type="pāda" n="a">dvāviṃśatiś ca narakā</seg> <seg type="pāda" n="b">yamasya viṣaye sthitāḥ</seg> </l>
<l><seg type="pāda" n="c">yeṣu duṣkṛtakarmāṇo</seg> <seg type="pāda" n="d">vipacyante pṛthak pṛthak</seg> //</l>
</lg>

<lg xml:id="BrP_214*.15">
<l><seg type="pāda" n="a">narako rauravo raudraḥ</seg> <seg type="pāda" n="b">śūkaras tāla eva ca</seg> </l>
<l><seg type="pāda" n="c">kumbhīpāko mahāghoraḥ</seg> <seg type="pāda" n="d">śālmalo 'tha vimohanaḥ</seg> //</l>
</lg>

<lg xml:id="BrP_214*.16">
<l><seg type="pāda" n="a">kīṭādaḥ kṛmibhakṣaś ca</seg> <seg type="pāda" n="b">nālābhakṣo bhramas tathā</seg> </l>
<l><seg type="pāda" n="c">nadyaḥ pūyavahāś cānyā</seg> <seg type="pāda" n="d">rudhirāmbhas tathaiva ca</seg> //</l>
</lg>

<lg xml:id="BrP_214*.17">
<l><seg type="pāda" n="a">agnijvālo mahāghoraḥ</seg> <seg type="pāda" n="b">saṃdaṃśaḥ śunabhojanaḥ</seg> </l>
<l><seg type="pāda" n="c">ghorā vaitaraṇī caiva</seg> <seg type="pāda" n="d">asipattravanaṃ tathā</seg> //</l>
</lg>

<lg xml:id="BrP_214*.18">
<l><seg type="pāda" n="a">na tatra vṛkṣacchāyā vā</seg> <seg type="pāda" n="b">na taḍāgāḥ sarāṃsi ca</seg> </l>
<l><seg type="pāda" n="c">na vāpyo dīrghikā vāpi</seg> <seg type="pāda" n="d">na kūpo na prapā sabhā</seg> //</l>
</lg>

<lg xml:id="BrP_214*.19">
<l><seg type="pāda" n="a">na maṇḍapo nāyatanaṃ</seg> <seg type="pāda" n="b">na nadyo na ca parvatāḥ</seg> </l>
<l><seg type="pāda" n="c">na kiṃcid āśramasthānaṃ</seg> <seg type="pāda" n="d">vidyate tatra vartmani</seg> //</l>
</lg>

<lg xml:id="BrP_214*.20">
<l><seg type="pāda" n="a">yatra viśramate śrāntaḥ</seg> <seg type="pāda" n="b">puruṣo 'tīvakarṣitaḥ</seg> </l>
<l><seg type="pāda" n="c">avaśyam eva gantavyaḥ</seg> <seg type="pāda" n="d">sa sarvais tu mahāpathaḥ</seg> //</l>
</lg>

<lg xml:id="BrP_214*.21">
<l><seg type="pāda" n="a">prāpte kāle tu saṃtyajya</seg> <seg type="pāda" n="b">suhṛdbandhudhanādikam</seg> </l>
<l><seg type="pāda" n="c">jarāyujāṇḍajāś caiva</seg> <seg type="pāda" n="d">svedajāś codbhijās tathā</seg> //</l>
</lg>

<lg xml:id="BrP_214*.22">
<l><seg type="pāda" n="a">jaṅgamājaṅgamāś caiva</seg> <seg type="pāda" n="b">gamiṣyanti mahāpatham</seg> </l>
<l><seg type="pāda" n="c">devāsuramanuṣyaiś ca</seg> <seg type="pāda" n="d">vaivasvatavaśānugaiḥ</seg> //</l>
</lg>

<lg xml:id="BrP_214*.23">
<l><seg type="pāda" n="a">strīpuṃnapuṃsakaiś caiva</seg> <seg type="pāda" n="b">pṛthivyāṃ jīvasaṃjñitaiḥ</seg> </l>
<l><seg type="pāda" n="c">pūrvāhṇe cāparāhṇe vā</seg> <seg type="pāda" n="d">madhyāhne vā tathā punaḥ</seg> //</l>
</lg>

<lg xml:id="BrP_214*.24">
<l><seg type="pāda" n="a">saṃdhyākāle 'rdharātre vā</seg> <seg type="pāda" n="b">pratyūṣe vāpy upasthite</seg> </l>
<l><seg type="pāda" n="c">vṛddhair vā madhyamair vāpi</seg> <seg type="pāda" n="d">yauvanasthais tathaiva ca</seg> //</l>
</lg>

<lg xml:id="BrP_214*.25">
<l><seg type="pāda" n="a">garbhavāse 'tha bālye vā</seg> <seg type="pāda" n="b">gantavyaḥ sa mahāpathaḥ</seg> </l>
<l><seg type="pāda" n="c">pravāsasthair gṛhasthair vā</seg> <seg type="pāda" n="d">parvatasthaiḥ sthale 'pi vā</seg> //</l>
</lg>

<lg xml:id="BrP_214*.26">
<l><seg type="pāda" n="a">kṣetrasthair vā jalasthair vā</seg> <seg type="pāda" n="b">gṛhamadhyagatais tathā</seg> </l>
<l><seg type="pāda" n="c">āsīnaiś cāsthitair vāpi</seg> <seg type="pāda" n="d">śayanīyagatais tathā</seg> //</l>
</lg>

<lg xml:id="BrP_214*.27">
<l><seg type="pāda" n="a">jāgradbhir vā prasuptair vā</seg> <seg type="pāda" n="b">gantavyaḥ sa mahāpathaḥ</seg> </l>
<l><seg type="pāda" n="c">ihānubhūya nirdiṣṭam</seg> <seg type="pāda" n="d">āyur jantuḥ svayaṃ tadā</seg> //</l>
</lg>

<lg xml:id="BrP_214*.28">
<l><seg type="pāda" n="a">tasyānte ca svayaṃ prāṇair</seg> <seg type="pāda" n="b">anicchann api mucyate</seg> </l>
<l><seg type="pāda" n="c">jalam agnir viṣaṃ śastraṃ</seg> <seg type="pāda" n="d">kṣud vyādhiḥ patanaṃ gireḥ</seg> //</l>
</lg>

<lg xml:id="BrP_214*.29">
<l><seg type="pāda" n="a">nimittaṃ kiṃcid āsādya</seg> <seg type="pāda" n="b">dehī prāṇair vimucyate</seg> </l>
<l><seg type="pāda" n="c">vihāya sumahat kṛtsnaṃ</seg> <seg type="pāda" n="d">śarīraṃ pāñcabhautikam</seg> //</l>
</lg>

<lg xml:id="BrP_214*.30">
<l><seg type="pāda" n="a">anyac charīram ādatte</seg> <seg type="pāda" n="b">yātanīyaṃ svakarmajam</seg> </l>
<l><seg type="pāda" n="c">dṛḍhaṃ śarīram āpnoti</seg> <seg type="pāda" n="d">sukhaduḥkhopabhuktaye</seg> //</l>
</lg>

<lg xml:id="BrP_214*.31">
<l><seg type="pāda" n="a">tena bhuṅkte sa kṛcchrāṇi</seg> <seg type="pāda" n="b">pāpakartā naro bhṛśam</seg> </l>
<l><seg type="pāda" n="c">sukhāni dhārmiko hṛṣṭa</seg> <seg type="pāda" n="d">iha nīto yamakṣaye</seg> //</l>
</lg>

<lg xml:id="BrP_214*.32">
<l><seg type="pāda" n="a">ūṣmā prakupitaḥ kāye</seg> <seg type="pāda" n="b">tīvravāyusamīritaḥ</seg> </l>
<l><seg type="pāda" n="c">bhinatti marmasthānāni</seg> <seg type="pāda" n="d">dīpyamāno nirandhanaḥ</seg> //</l>
</lg>

<lg xml:id="BrP_214*.33">
<l><seg type="pāda" n="a">udāno nāma pavanas</seg> <seg type="pāda" n="b">tataś cordhvaṃ pravartate</seg> </l>
<l><seg type="pāda" n="c">bhujyatām ambubhakṣyāṇām</seg> <seg type="pāda" n="d">adhogatinirodhakṛt</seg> //</l>
</lg>

<lg xml:id="BrP_214*.34">
<l><seg type="pāda" n="a">tato yenāmbudānāni</seg> <seg type="pāda" n="b">kṛtāny annarasās tathā</seg> </l>
<l><seg type="pāda" n="c">dattāḥ sa tasyām āhlādam</seg> <seg type="pāda" n="d">āpadi pratipadyate</seg> //</l>
</lg>

<lg xml:id="BrP_214*.35">
<l><seg type="pāda" n="a">annāni yena dattāni</seg> <seg type="pāda" n="b">śraddhāpūtena cetasā</seg> </l>
<l><seg type="pāda" n="c">so 'pi tṛptim avāpnoti</seg> <seg type="pāda" n="d">vināpy annena vai tadā</seg> //</l>
</lg>

<lg xml:id="BrP_214*.36">
<l><seg type="pāda" n="a">yenānṛtāni noktāni</seg> <seg type="pāda" n="b">prītibhedaḥ kṛto na ca</seg> </l>
<l><seg type="pāda" n="c">āstikaḥ śraddadhānaś ca</seg> <seg type="pāda" n="d">sukhamṛtyuṃ sa gacchati</seg> //</l>
</lg>

<lg xml:id="BrP_214*.37">
<l><seg type="pāda" n="a">devabrāhmaṇapūjāyāṃ</seg> <seg type="pāda" n="b">niratāś cānasūyakāḥ</seg> </l>
<l><seg type="pāda" n="c">śuklā vadānyā hrīmantas</seg> <seg type="pāda" n="d">te narāḥ sukhamṛtyavaḥ</seg> //</l>
</lg>

<lg xml:id="BrP_214*.38">
<l><seg type="pāda" n="a">yaḥ kāmān nāpi saṃrambhān</seg> <seg type="pāda" n="b">na dveṣād dharmam utsṛjet</seg> </l>
<l><seg type="pāda" n="c">yathoktakārī saumyaś ca</seg> <seg type="pāda" n="d">sa sukhaṃ mṛtyum ṛcchati</seg> //</l>
</lg>

<lg xml:id="BrP_214*.39">
<l><seg type="pāda" n="a">vāridās tṛṣitānāṃ ye</seg> <seg type="pāda" n="b">kṣudhitānnapradāyinaḥ</seg> </l>
<l><seg type="pāda" n="c">prāpnuvanti narāḥ kāle</seg> <seg type="pāda" n="d">mṛtyuṃ sukhasamanvitam</seg> //</l>
</lg>

<lg xml:id="BrP_214*.40">
<l><seg type="pāda" n="a">śītaṃ jayanti dhanadās</seg> <seg type="pāda" n="b">tāpaṃ candanadāyinaḥ</seg> </l>
<l><seg type="pāda" n="c">prāṇaghnīṃ vedanāṃ kaṣṭāṃ</seg> <seg type="pāda" n="d">ye cānyodvegadhāriṇaḥ</seg> //</l>
</lg>

<lg xml:id="BrP_214*.41">
<l><seg type="pāda" n="a">mohaṃ jñānapradātāras</seg> <seg type="pāda" n="b">tathā dīpapradās tamaḥ</seg> </l>
<l><seg type="pāda" n="c">kūṭasākṣī mṛṣāvādī</seg> <seg type="pāda" n="d">yo gurur nānuśāsti vai</seg> //</l>
</lg>

<lg xml:id="BrP_214*.42">
<l><seg type="pāda" n="a">te mohamṛtyavaḥ sarve</seg> <seg type="pāda" n="b">tathā ye vedanindakāḥ</seg> </l>
<l><seg type="pāda" n="c">vibhīṣaṇāḥ pūtigandhāḥ</seg> <seg type="pāda" n="d">kūṭamudgarapāṇayaḥ</seg> //</l>
</lg>

<lg xml:id="BrP_214*.43">
<l><seg type="pāda" n="a">āgacchanti durātmāno</seg> <seg type="pāda" n="b">yamasya puruṣās tathā</seg> </l>
<l><seg type="pāda" n="c">prāpteṣu dṛkpathaṃ teṣu</seg> <seg type="pāda" n="d">jāyate tasya vepathuḥ</seg> //</l>
</lg>

<lg xml:id="BrP_214*.44">
<l><seg type="pāda" n="a">krandaty avirataḥ so 'tha</seg> <seg type="pāda" n="b">bhrātṛmātṛpitṛṃs tathā</seg> </l>
<l><seg type="pāda" n="c">sā tu vāg asphuṭā viprā</seg> <seg type="pāda" n="d">ekavarṇā vibhāvyate</seg> //</l>
</lg>

<lg xml:id="BrP_214*.45">
<l><seg type="pāda" n="a">dṛṣṭir vibhrāmyate trāsāt</seg> <seg type="pāda" n="b">kāsāvṛṣṭy aty athānanam</seg> </l>
<l><seg type="pāda" n="c">tataḥ sa vedanāviṣṭaṃ</seg> <seg type="pāda" n="d">tac charīraṃ vimuñcati</seg> //</l>
</lg>

<lg xml:id="BrP_214*.46">
<l><seg type="pāda" n="a">vāyvagrasārī tadrūpa</seg><seg type="pāda" n="b">deham anyat prapadyate</seg> </l>
<l><seg type="pāda" n="c">tatkarmayātanārthe ca</seg> <seg type="pāda" n="d">na mātṛpitṛsaṃbhavam</seg> //</l>
</lg>

<lg xml:id="BrP_214*.47">
<l><seg type="pāda" n="a">tatpramāṇavayovasthā</seg><seg type="pāda" n="b">saṃsthānaiḥ prāpyate vyathā</seg> </l>
<l><seg type="pāda" n="c">tato dūto yamasyātha</seg> <seg type="pāda" n="d">pāśair badhnāti dāruṇaiḥ</seg> //</l>
</lg>

<lg xml:id="BrP_214*.48">
<l><seg type="pāda" n="a">jantoḥ saṃprāptakālasya</seg> <seg type="pāda" n="b">vedanārtasya vai bhṛśam</seg> </l>
<l><seg type="pāda" n="c">bhūtaiḥ saṃtyaktadehasya</seg> <seg type="pāda" n="d">kaṇṭhaprāptānilasya ca</seg> //</l>
</lg>

<lg xml:id="BrP_214*.49">
<l><seg type="pāda" n="a">śarīrāc cyāvito jīvo</seg> <seg type="pāda" n="b">roravīti tatholbaṇam</seg> </l>
<l><seg type="pāda" n="c">nirgato vāyubhūtas tu</seg> <seg type="pāda" n="d">ṣāṭkauśikakalevare</seg> //</l>
</lg>

<lg xml:id="BrP_214*.50">
<l><seg type="pāda" n="a">mātṛbhiḥ pitṛbhiś caiva</seg> <seg type="pāda" n="b">bhrātṛbhir mātulais tathā</seg> </l>
<l><seg type="pāda" n="c">dāraiḥ putrair vayasyaiś ca</seg> <seg type="pāda" n="d">gurubhis tyajyate bhuvi</seg> //</l>
</lg>

<lg xml:id="BrP_214*.51">
<l><seg type="pāda" n="a">dṛśyamānaś ca tair dīnair</seg> <seg type="pāda" n="b">aśrupūrṇekṣaṇair bhṛśam</seg> </l>
<l><seg type="pāda" n="c">svaśarīraṃ samutsṛjya</seg> <seg type="pāda" n="d">vāyubhūtas tu gacchati</seg> //</l>
</lg>

<lg xml:id="BrP_214*.52">
<l><seg type="pāda" n="a">andhakāram apāraṃ ca</seg> <seg type="pāda" n="b">mahāghoraṃ tamovṛtam</seg> </l>
<l><seg type="pāda" n="c">sukhaduḥkhapradātāraṃ</seg> <seg type="pāda" n="d">durgamaṃ pāpakarmaṇām</seg> //</l>
</lg>

<lg xml:id="BrP_214*.53">
<l><seg type="pāda" n="a">duḥsahaṃ ca durantaṃ ca</seg> <seg type="pāda" n="b">durnirīkṣaṃ durāsadam</seg> </l>
<l><seg type="pāda" n="c">durāpam atidurgaṃ ca</seg> <seg type="pāda" n="d">pāpiṣṭhānāṃ sadāhitam</seg> //</l>
</lg>

<lg xml:id="BrP_214*.54">
<l><seg type="pāda" n="a">kṛṣyamāṇāś ca tair bhūtair</seg> <seg type="pāda" n="b">yāmyaiḥ pāśais tu saṃyatāḥ</seg> </l>
<l><seg type="pāda" n="c">mudgarais tāḍyamānāś ca</seg> <seg type="pāda" n="d">nīyante taṃ mahāpatham</seg> //</l>
</lg>

<lg xml:id="BrP_214*.55">
<l><seg type="pāda" n="a">kṣīṇāyuṣaṃ samālokya</seg> <seg type="pāda" n="b">prāṇinaṃ cāyuṣakṣaye</seg> </l>
<l><seg type="pāda" n="c">ninīṣavaḥ samāyānti</seg> <seg type="pāda" n="d">yamadūtā bhayaṃkarāḥ</seg> //</l>
</lg>

<lg xml:id="BrP_214*.56">
<l><seg type="pāda" n="a">ārūḍhā yānakāle tu</seg> <seg type="pāda" n="b">ṛkṣavyāghrakhareṣu ca</seg> </l>
<l><seg type="pāda" n="c">uṣṭreṣu vānareṣv anye</seg> <seg type="pāda" n="d">vṛścikeṣu vṛkeṣu ca</seg> //</l>
</lg>

<lg xml:id="BrP_214*.57">
<l><seg type="pāda" n="a">ulūkasarpamārjāraṃ</seg> <seg type="pāda" n="b">tathānye gṛdhravāhanāḥ</seg> </l>
<l><seg type="pāda" n="c">śyenaśṛgālam ārūḍhāḥ</seg> <seg type="pāda" n="d">saraghākaṅkavāhanāḥ</seg> //</l>
</lg>

<lg xml:id="BrP_214*.58">
<l><seg type="pāda" n="a">varāhapaśuvetāla</seg><seg type="pāda" n="b">mahiṣāsyās tathā pare</seg> </l>
<l><seg type="pāda" n="c">nānārūpadharā ghorāḥ</seg> <seg type="pāda" n="d">sarvaprāṇibhayaṃkarāḥ</seg> //</l>
</lg>

<lg xml:id="BrP_214*.59">
<l><seg type="pāda" n="a">dīrghamuṣkāḥ karālāsyā</seg> <seg type="pāda" n="b">vakranāsās trilocanāḥ</seg> </l>
<l><seg type="pāda" n="c">mahāhanukapolāsyāḥ</seg> <seg type="pāda" n="d">pralambadaśanacchadāḥ</seg> //</l>
</lg>

<lg xml:id="BrP_214*.60">
<l><seg type="pāda" n="a">nirgatair vikṛtākārair</seg> <seg type="pāda" n="b">daśanair aṅkuropamaiḥ</seg> </l>
<l><seg type="pāda" n="c">māṃsaśoṇitadigdhāṅgā</seg> <seg type="pāda" n="d">daṃṣṭrābhir bhṛśam ulbaṇaiḥ</seg> //</l>
</lg>

<lg xml:id="BrP_214*.61">
<l><seg type="pāda" n="a">mukhaiḥ pātālasadṛśair</seg> <seg type="pāda" n="b">jvalajjihvair bhayaṃkaraiḥ</seg> </l>
<l><seg type="pāda" n="c">netraiḥ suvikṛtākārair</seg> <seg type="pāda" n="d">jvalatpiṅgalacañcalaiḥ</seg> //</l>
</lg>

<lg xml:id="BrP_214*.62">
<l><seg type="pāda" n="a">mārjārolūkakhadyota</seg><seg type="pāda" n="b">śakragopavad uddhataiḥ</seg> </l>
<l><seg type="pāda" n="c">kekaraiḥ saṃkulais stabdhair</seg> <seg type="pāda" n="d">locanaiḥ pāvakopamaiḥ</seg> //</l>
</lg>

<lg xml:id="BrP_214*.63">
<l><seg type="pāda" n="a">bhṛśam ābharaṇair bhīmair</seg> <seg type="pāda" n="b">ābaddhair bhujagopamaiḥ</seg> </l>
<l><seg type="pāda" n="c">śoṇāsaralagātraiś ca</seg> <seg type="pāda" n="d">muṇḍamālāvibhūṣitaiḥ</seg> //</l>
</lg>

<lg xml:id="BrP_214*.64">
<l><seg type="pāda" n="a">kaṇṭhasthakṛṣṇasarpaiś ca</seg> <seg type="pāda" n="b">phūtkāraravabhīṣaṇaiḥ</seg> </l>
<l><seg type="pāda" n="c">vahnijvālopamaiḥ keśaiḥ</seg> <seg type="pāda" n="d">stabdharukṣair bhayaṃkaraiḥ</seg> //</l>
</lg>

<lg xml:id="BrP_214*.65">
<l><seg type="pāda" n="a">babhrupiṅgalalolaiś ca</seg> <seg type="pāda" n="b">kadruśmaśrubhir āvṛtāḥ</seg> </l>
<l><seg type="pāda" n="c">bhujadaṇḍair mahāghoraiḥ</seg> <seg type="pāda" n="d">pralambaiḥ parighopamaiḥ</seg> //</l>
</lg>

<lg xml:id="BrP_214*.66">
<l><seg type="pāda" n="a">kecid dvibāhavas tatra</seg> <seg type="pāda" n="b">tathānye ca caturbhujāḥ</seg> </l>
<l><seg type="pāda" n="c">dviraṣṭabāhavaś cānye</seg> <seg type="pāda" n="d">daśaviṃśabhujās tathā</seg> //</l>
</lg>

<lg xml:id="BrP_214*.67">
<l><seg type="pāda" n="a">asaṃkhyātabhujāś cānye</seg> <seg type="pāda" n="b">kecid bāhusahasriṇaḥ</seg> </l>
<l><seg type="pāda" n="c">āyudhair vikṛtākāraiḥ</seg> <seg type="pāda" n="d">prajvaladbhir bhayānakaiḥ</seg> //</l>
</lg>

<lg xml:id="BrP_214*.68">
<l><seg type="pāda" n="a">śaktitomaracakrādyaiḥ</seg> <seg type="pāda" n="b">sudīptair vividhāyudhaiḥ</seg> </l>
<l><seg type="pāda" n="c">pāśaśṛṅkhaladaṇḍaiś ca</seg> <seg type="pāda" n="d">bhīṣayanto mahābalāḥ</seg> //</l>
</lg>

<lg xml:id="BrP_214*.69">
<l><seg type="pāda" n="a">āgacchanti mahāraudrā</seg> <seg type="pāda" n="b">martyānām āyuṣaḥ kṣaye</seg> </l>
<l><seg type="pāda" n="c">grahītuṃ prāṇinaḥ sarve</seg> <seg type="pāda" n="d">yamasyājñākarās tathā</seg> //</l>
</lg>

<lg xml:id="BrP_214*.70">
<l><seg type="pāda" n="a">yat tac charīram ādatte</seg> <seg type="pāda" n="b">yātanīyaṃ svakarmajam</seg> </l>
<l><seg type="pāda" n="c">tad asya nīyate jantor</seg> <seg type="pāda" n="d">yamasya sadanaṃ prati</seg> //</l>
</lg>

<lg xml:id="BrP_214*.71">
<l><seg type="pāda" n="a">baddhvā tat kālapāśaiś ca</seg> <seg type="pāda" n="b">nigaḍair vajraśṛṅkhalaiḥ</seg> </l>
<l><seg type="pāda" n="c">tāḍayitvā bhṛśaṃ kruddhair</seg> <seg type="pāda" n="d">nīyate yamakiṃkaraiḥ</seg> //</l>
</lg>

<lg xml:id="BrP_214*.72">
<l><seg type="pāda" n="a">praskhalantaṃ rudantaṃ ca</seg> <seg type="pāda" n="b">ākrośantaṃ muhur muhuḥ</seg> </l>
<l><seg type="pāda" n="c">hā tāta mātaḥ putreti</seg> <seg type="pāda" n="d">vadantaṃ karmadūṣitam</seg> //</l>
</lg>

<lg xml:id="BrP_214*.73">
<l><seg type="pāda" n="a">āhatya niśitaiḥ śūlair</seg> <seg type="pāda" n="b">mudgarair niśitair ghanaiḥ</seg> </l>
<l><seg type="pāda" n="c">khaḍgaśaktiprahāraiś ca</seg> <seg type="pāda" n="d">vajradaṇḍaiḥ sudāruṇaiḥ</seg> //</l>
</lg>

<lg xml:id="BrP_214*.74">
<l><seg type="pāda" n="a">bhartsyamāno mahārāvair</seg> <seg type="pāda" n="b">vajraśaktisamanvitaiḥ</seg> </l>
<l><seg type="pāda" n="c">ekaikaśo bhṛśaṃ kruddhais</seg> <seg type="pāda" n="d">tāḍayadbhiḥ samantataḥ</seg> //</l>
</lg>

<lg xml:id="BrP_214*.75">
<l><seg type="pāda" n="a">sa muhyamāno duḥkhārtaḥ</seg> <seg type="pāda" n="b">pratapaṃś ca itas tataḥ</seg> </l>
<l><seg type="pāda" n="c">ākṛṣya nīyate jantur</seg> <seg type="pāda" n="d">adhvānaṃ subhayaṃkaraiḥ</seg> //</l>
</lg>

<lg xml:id="BrP_214*.76">
<l><seg type="pāda" n="a">kuśakaṇṭakavalmīka</seg><seg type="pāda" n="b">śaṅkupāṣāṇaśarkare</seg> </l>
<l><seg type="pāda" n="c">tathā pradīptajvalane</seg> <seg type="pāda" n="d">kṣāravajraśatotkaṭe</seg> //</l>
</lg>

<lg xml:id="BrP_214*.77">
<l><seg type="pāda" n="a">pradīptādityataptena</seg> <seg type="pāda" n="b">dahyamānas tadaṃśubhiḥ</seg> </l>
<l><seg type="pāda" n="c">kṛṣyate yamadūtaiś ca</seg> <seg type="pāda" n="d">śivāsaṃnādabhīṣaṇaiḥ</seg> //</l>
</lg>

<lg xml:id="BrP_214*.78">
<l><seg type="pāda" n="a">vikṛṣyamāṇas tair ghorair</seg> <seg type="pāda" n="b">bhakṣyamāṇaḥ śivāśataiḥ</seg> </l>
<l><seg type="pāda" n="c">prayāti dāruṇe mārge</seg> <seg type="pāda" n="d">pāpakarmā yamālayam</seg> //</l>
</lg>

<lg xml:id="BrP_214*.79">
<l><seg type="pāda" n="a">kvacid bhītaiḥ kvacit trastaiḥ</seg> <seg type="pāda" n="b">praskhaladbhiḥ kvacit kvacit</seg> </l>
<l><seg type="pāda" n="c">duḥkhenākrandamānaiś ca</seg> <seg type="pāda" n="d">gantavyaḥ sa mahāpathaḥ</seg> //</l>
</lg>

<lg xml:id="BrP_214*.80">
<l><seg type="pāda" n="a">nirbhartsyamānair udvignair</seg> <seg type="pāda" n="b">vidrutair bhayavihvalaiḥ</seg> </l>
<l><seg type="pāda" n="c">kampamānaśarīrais tu</seg> <seg type="pāda" n="d">gantavyaṃ jīvasaṃjñakaiḥ</seg> //</l>
</lg>

<lg xml:id="BrP_214*.81">
<l><seg type="pāda" n="a">kaṇṭakākīrṇamārgeṇa</seg> <seg type="pāda" n="b">saṃtaptasikatena ca</seg> </l>
<l><seg type="pāda" n="c">dahyamānais tu gantavyaṃ</seg> <seg type="pāda" n="d">narair dānavivarjitaiḥ</seg> //</l>
</lg>

<lg xml:id="BrP_214*.82">
<l><seg type="pāda" n="a">medaḥśoṇitadurgandhair</seg> <seg type="pāda" n="b">bastagātraiś ca pūgaśaḥ</seg> </l>
<l><seg type="pāda" n="c">dagdhasphuṭatvacākīrṇair</seg> <seg type="pāda" n="d">gantavyaṃ jīvaghātakaiḥ</seg> //</l>
</lg>

<lg xml:id="BrP_214*.83">
<l><seg type="pāda" n="a">kūjadbhiḥ krandamānaiś ca</seg> <seg type="pāda" n="b">vikrośadbhiś ca visvaram</seg> </l>
<l><seg type="pāda" n="c">vedanārtaiś ca sadbhiś ca</seg> <seg type="pāda" n="d">gantavyaṃ jīvaghātakaiḥ</seg> //</l>
</lg>

<lg xml:id="BrP_214*.84">
<l><seg type="pāda" n="a">śaktibhir bhindipālaiś ca</seg> <seg type="pāda" n="b">khaḍgatomarasāyakaiḥ</seg> </l>
<l><seg type="pāda" n="c">bhidyadbhis tīkṣṇaśūlāgrair</seg> <seg type="pāda" n="d">gantavyaṃ jīvaghātakaiḥ</seg> //</l>
</lg>

<lg xml:id="BrP_214*.85">
<l><seg type="pāda" n="a">śvānair vyāghrair vṛkaiḥ kaṅkair</seg> <seg type="pāda" n="b">bhakṣyamāṇaiś ca pāpibhiḥ</seg> //</l>
</lg>

<lg xml:id="BrP_214*.86">
<l><seg type="pāda" n="a">kṛntadbhiḥ krakacāghātair</seg> <seg type="pāda" n="b">gantavyaṃ māṃsakhādibhiḥ</seg> </l>
<l><seg type="pāda" n="c">mahiṣarṣabhaśṛṅgāgrair</seg> <seg type="pāda" n="d">bhidyamānaiḥ samantataḥ</seg> //</l>
</lg>

<lg xml:id="BrP_214*.87">
<l><seg type="pāda" n="a">ullikhadbhiḥ śūkaraiś ca</seg> <seg type="pāda" n="b">gantavyaṃ māṃsakhādakaiḥ</seg> </l>
<l><seg type="pāda" n="c">sūcībhramarakākola</seg><seg type="pāda" n="d">makṣikābhiś ca saṃghaśaḥ</seg> //</l>
</lg>

<lg xml:id="BrP_214*.88">
<l><seg type="pāda" n="a">bhujyamānaiś ca gantavyaṃ</seg> <seg type="pāda" n="b">pāpiṣṭhair madhughātakaiḥ</seg> </l>
<l><seg type="pāda" n="c">viśvastaṃ svāminaṃ mitraṃ</seg> <seg type="pāda" n="d">striyaṃ vā yas tu ghātayet</seg> //</l>
</lg>

<lg xml:id="BrP_214*.89">
<l><seg type="pāda" n="a">śastrair nikṛtyamānaiś ca</seg> <seg type="pāda" n="b">gantavyaṃ cāturair naraiḥ</seg> </l>
<l><seg type="pāda" n="c">ghātayanti ca ye jantūṃs</seg> <seg type="pāda" n="d">tāḍayanti nirāgasaḥ</seg> //</l>
</lg>

<lg xml:id="BrP_214*.90">
<l><seg type="pāda" n="a">rākṣasair bhakṣyamāṇās te</seg> <seg type="pāda" n="b">yānti yāmyapathaṃ narāḥ</seg> </l>
<l><seg type="pāda" n="c">ye haranti parastrīṇāṃ</seg> <seg type="pāda" n="d">varaprāvaraṇāni ca</seg> //</l>
</lg>

<lg xml:id="BrP_214*.91">
<l><seg type="pāda" n="a">te yānti vidrutā nagnāḥ</seg> <seg type="pāda" n="b">pretībhūtā yamālayam</seg> </l>
<l><seg type="pāda" n="c">vāso dhānyaṃ hiraṇyaṃ vā</seg> <seg type="pāda" n="d">gṛhakṣetram athāpi vā</seg> //</l>
</lg>

<lg xml:id="BrP_214*.92">
<l><seg type="pāda" n="a">ye haranti durātmānaḥ</seg> <seg type="pāda" n="b">pāpiṣṭhāḥ pāpakarmiṇaḥ</seg> </l>
<l><seg type="pāda" n="c">pāṣāṇair laguḍair daṇḍais</seg> <seg type="pāda" n="d">tāḍyamānais tu jarjaraiḥ</seg> //</l>
</lg>

<lg xml:id="BrP_214*.93">
<l><seg type="pāda" n="a">vahadbhiḥ śoṇitaṃ bhūri</seg> <seg type="pāda" n="b">gantavyaṃ tu yamālayam</seg> </l>
<l><seg type="pāda" n="c">brahmasvaṃ ye harantīha</seg> <seg type="pāda" n="d">narā narakanirbhayāḥ</seg> //</l>
</lg>

<lg xml:id="BrP_214*.94">
<l><seg type="pāda" n="a">tāḍayanti tathā viprān</seg> <seg type="pāda" n="b">ākrośanti narādhamāḥ</seg> </l>
<l><seg type="pāda" n="c">śuṣkakāṣṭhanibaddhās te</seg> <seg type="pāda" n="d">chinnakarṇākṣināsikāḥ</seg> //</l>
</lg>

<lg xml:id="BrP_214*.95">
<l><seg type="pāda" n="a">pūyaśoṇitadigdhās te</seg> <seg type="pāda" n="b">kālagṛdhraiś ca jambukaiḥ</seg> </l>
<l><seg type="pāda" n="c">kiṃkarair bhīṣaṇaiś caṇḍais</seg> <seg type="pāda" n="d">tāḍyamānāś ca dāruṇaiḥ</seg> //</l>
</lg>

<lg xml:id="BrP_214*.96">
<l><seg type="pāda" n="a">vikrośamānā gacchanti</seg> <seg type="pāda" n="b">pāpinas te yamālayam</seg> </l>
<l><seg type="pāda" n="c">evaṃ paramadurdharṣam</seg> <seg type="pāda" n="d">adhvānaṃ jvalanaprabham</seg> //</l>
</lg>

<lg xml:id="BrP_214*.97">
<l><seg type="pāda" n="a">rauravaṃ durgaviṣamaṃ</seg> <seg type="pāda" n="b">nirdiṣṭaṃ mānuṣasya ca</seg> </l>
<l><seg type="pāda" n="c">prataptatāmravarṇābhaṃ</seg> <seg type="pāda" n="d">vahnijvālāsphuliṅgavat</seg> //</l>
</lg>

<lg xml:id="BrP_214*.98">
<l><seg type="pāda" n="a">kuraṇṭakaṇṭakākīrṇaṃ</seg> <seg type="pāda" n="b">pṛthuvikaṭatāḍanaiḥ</seg> </l>
<l><seg type="pāda" n="c">śaktivajraiś ca saṃkīrṇam</seg> <seg type="pāda" n="d">ujjvalaṃ tīvrakaṇṭakam</seg> //</l>
</lg>

<lg xml:id="BrP_214*.99">
<l><seg type="pāda" n="a">aṅgāravālukāmiśraṃ</seg> <seg type="pāda" n="b">vahnikīṭakadurgamam</seg> </l>
<l><seg type="pāda" n="c">jvālāmālākulaṃ raudraṃ</seg> <seg type="pāda" n="d">sūryaraśmipratāpitam</seg> //</l>
</lg>

<lg xml:id="BrP_214*.100">
<l><seg type="pāda" n="a">adhvānaṃ nīyate dehī</seg> <seg type="pāda" n="b">kṛṣyamāṇaḥ suniṣṭhuraiḥ</seg> </l>
<l><seg type="pāda" n="c">yadaiva krandate jantur</seg> <seg type="pāda" n="d">duḥkhārtaḥ patitaḥ kvacit</seg> //</l>
</lg>

<lg xml:id="BrP_214*.101">
<l><seg type="pāda" n="a">tadaivāhanyate sarvair</seg> <seg type="pāda" n="b">āyudhair yamakiṃkaraiḥ</seg> </l>
<l><seg type="pāda" n="c">evaṃ saṃtāḍyamānaś ca</seg> <seg type="pāda" n="d">lubdhaḥ pāpeṣu yo 'nayaḥ</seg> //</l>
</lg>

<lg xml:id="BrP_214*.102">
<l><seg type="pāda" n="a">avaśo nīyate jantur</seg> <seg type="pāda" n="b">durdharair yamakiṃkaraiḥ</seg> </l>
<l><seg type="pāda" n="c">sarvair eva hi gantavyam</seg> <seg type="pāda" n="d">adhvānaṃ tat sudurgamam</seg> //</l>
</lg>

<lg xml:id="BrP_214*.103">
<l><seg type="pāda" n="a">nīyate vividhair ghorair</seg> <seg type="pāda" n="b">yamadūtair avajñayā</seg> </l>
<l><seg type="pāda" n="c">nītvā sudāruṇaṃ mārgaṃ</seg> <seg type="pāda" n="d">prāṇinaṃ yamakiṃkaraiḥ</seg> //</l>
</lg>

<lg xml:id="BrP_214*.104">
<l><seg type="pāda" n="a">praveśyate purīṃ ghorāṃ</seg> <seg type="pāda" n="b">tāmrāyasamayīṃ dvijāḥ</seg> </l>
<l><seg type="pāda" n="c">sā purī vipulākārā</seg> <seg type="pāda" n="d">lakṣayojanam āyatā</seg> //</l>
</lg>

<lg xml:id="BrP_214*.105">
<l><seg type="pāda" n="a">caturasrā vinirdiṣṭā</seg> <seg type="pāda" n="b">caturdvāravatī śubhā</seg> </l>
<l><seg type="pāda" n="c">prākārāḥ kāñcanās tasyā</seg> <seg type="pāda" n="d">yojanāyutam ucchritāḥ</seg> //</l>
</lg>

<lg xml:id="BrP_214*.106">
<l><seg type="pāda" n="a">indranīlamahānīla</seg><seg type="pāda" n="b">padmarāgopaśobhitā</seg> </l>
<l><seg type="pāda" n="c">sā purī vividhaiḥ saṃghair</seg> <seg type="pāda" n="d">ghorā ghoraiḥ samākulā</seg> //</l>
</lg>

<lg xml:id="BrP_214*.107">
<l><seg type="pāda" n="a">devadānavagandharvair</seg> <seg type="pāda" n="b">yakṣarākṣasapannagaiḥ</seg> </l>
<l><seg type="pāda" n="c">pūrvadvāraṃ śubhaṃ tasyāḥ</seg> <seg type="pāda" n="d">patākāśataśobhitam</seg> //</l>
</lg>

<lg xml:id="BrP_214*.108">
<l><seg type="pāda" n="a">vajrendranīlavaidūrya</seg><seg type="pāda" n="b">muktāphalavibhūṣitam</seg> </l>
<l><seg type="pāda" n="c">gītanṛtyaiḥ samākīrṇaṃ</seg> <seg type="pāda" n="d">gandharvāpsarasāṃ gaṇaiḥ</seg> //</l>
</lg>

<lg xml:id="BrP_214*.109">
<l><seg type="pāda" n="a">praveśas tena devānām</seg> <seg type="pāda" n="b">ṛṣīṇāṃ yogināṃ tathā</seg> </l>
<l><seg type="pāda" n="c">gandharvasiddhayakṣāṇāṃ</seg> <seg type="pāda" n="d">vidyādharavisarpiṇām</seg> //</l>
</lg>

<lg xml:id="BrP_214*.110">
<l><seg type="pāda" n="a">uttaraṃ nagaradvāraṃ</seg> <seg type="pāda" n="b">ghaṇṭācāmarabhūṣitam</seg> </l>
<l><seg type="pāda" n="c">chattracāmaravinyāsaṃ</seg> <seg type="pāda" n="d">nānāratnair alaṃkṛtam</seg> //</l>
</lg>

<lg xml:id="BrP_214*.111">
<l><seg type="pāda" n="a">vīṇāreṇuravai ramyair</seg> <seg type="pāda" n="b">gītamaṅgalanāditaiḥ</seg> </l>
<l><seg type="pāda" n="c">ṛgyajuḥsāmanirghoṣair</seg> <seg type="pāda" n="d">munivṛndasamākulam</seg> //</l>
</lg>

<lg xml:id="BrP_214*.112">
<l><seg type="pāda" n="a">viśanti yena dharmajñāḥ</seg> <seg type="pāda" n="b">satyavrataparāyaṇāḥ</seg> </l>
<l><seg type="pāda" n="c">grīṣme vāripradā ye ca</seg> <seg type="pāda" n="d">śīte cāgnipradā narāḥ</seg> //</l>
</lg>

<lg xml:id="BrP_214*.113">
<l><seg type="pāda" n="a">śrāntasaṃvāhakā ye ca</seg> <seg type="pāda" n="b">priyavādaratāś ca ye</seg> </l>
<l><seg type="pāda" n="c">ye ca dānaratāḥ śūrā</seg> <seg type="pāda" n="d">mātāpitṛparāś ca ye</seg> //</l>
</lg>

<lg xml:id="BrP_214*.114">
<l><seg type="pāda" n="a">dvijaśuśrūṣaṇe yuktā</seg> <seg type="pāda" n="b">nityaṃ ye 'tithipūjakāḥ</seg> </l>
<l><seg type="pāda" n="c">paścimaṃ tu mahādvāraṃ</seg> <seg type="pāda" n="d">puryā ratnair vibhūṣitam</seg> //</l>
</lg>

<lg xml:id="BrP_214*.115">
<l><seg type="pāda" n="a">vicitramaṇisopānaṃ</seg> <seg type="pāda" n="b">tomaraiḥ samalaṃkṛtam</seg> </l>
<l><seg type="pāda" n="c">bherīmṛdaṅgasaṃnādaiḥ</seg> <seg type="pāda" n="d">śaṅkhakāhalanāditam</seg> //</l>
</lg>

<lg xml:id="BrP_214*.116">
<l><seg type="pāda" n="a">siddhavṛndaiḥ sadā hṛṣṭair</seg> <seg type="pāda" n="b">maṅgalaiḥ praṇināditam</seg> </l>
<l><seg type="pāda" n="c">praveśas tena hṛṣṭānāṃ</seg> <seg type="pāda" n="d">śivabhaktimatāṃ nṛṇām</seg> //</l>
</lg>

<lg xml:id="BrP_214*.117">
<l><seg type="pāda" n="a">sarvatīrthaplutā ye ca</seg> <seg type="pāda" n="b">pañcāgner ye ca sevakāḥ</seg> </l>
<l><seg type="pāda" n="c">prasthāne ye mṛtā vīrā</seg> <seg type="pāda" n="d">mṛtāḥ kālañjare girau</seg> //</l>
</lg>

<lg xml:id="BrP_214*.118">
<l><seg type="pāda" n="a">agnau vipannā ye vīrāḥ</seg> <seg type="pāda" n="b">sādhitaṃ yair anāśakam</seg> </l>
<l><seg type="pāda" n="c">ye svāmimitralokārthe</seg> <seg type="pāda" n="d">gograhe saṃkule hatāḥ</seg> //</l>
</lg>

<lg xml:id="BrP_214*.119">
<l><seg type="pāda" n="a">te viśanti narāḥ śūrāḥ</seg> <seg type="pāda" n="b">paścimena tapodhanāḥ</seg> </l>
<l><seg type="pāda" n="c">puryāṃ tasyā mahāghoraṃ</seg> <seg type="pāda" n="d">sarvasattvabhayaṃkaram</seg> //</l>
</lg>

<lg xml:id="BrP_214*.120">
<l><seg type="pāda" n="a">hāhākārasamākruṣṭaṃ</seg> <seg type="pāda" n="b">dakṣiṇaṃ dvāram īdṛśam</seg> </l>
<l><seg type="pāda" n="c">andhakārasamāyuktaṃ</seg> <seg type="pāda" n="d">tīkṣṇaśṛṅgaiḥ samanvitam</seg> //</l>
</lg>

<lg xml:id="BrP_214*.121">
<l><seg type="pāda" n="a">kaṇṭakair vṛścikaiḥ sarpair</seg> <seg type="pāda" n="b">vajrakīṭaiḥ sudurgamaiḥ</seg> </l>
<l><seg type="pāda" n="c">vilumpadbhir vṛkair vyāghrair</seg> <seg type="pāda" n="d">ṛkṣaiḥ siṃhaiḥ sajambukaiḥ</seg> //</l>
</lg>

<lg xml:id="BrP_214*.122">
<l><seg type="pāda" n="a">śvānamārjāragṛdhraiś ca</seg> <seg type="pāda" n="b">sajvālakavalair mukhaiḥ</seg> </l>
<l><seg type="pāda" n="c">praveśas tena vai nityaṃ</seg> <seg type="pāda" n="d">sarveṣām apakāriṇām</seg> //</l>
</lg>

<lg xml:id="BrP_214*.123">
<l><seg type="pāda" n="a">ye ghātayanti viprān gā</seg> <seg type="pāda" n="b">bālaṃ vṛddhaṃ tathāturam</seg> </l>
<l><seg type="pāda" n="c">śaraṇāgataṃ viśvastaṃ</seg> <seg type="pāda" n="d">striyaṃ mitraṃ nirāyudham</seg> //</l>
</lg>

<lg xml:id="BrP_214*.124">
<l><seg type="pāda" n="a">ye 'gamyāgāmino mūḍhāḥ</seg> <seg type="pāda" n="b">paradravyāpahāriṇaḥ</seg> </l>
<l><seg type="pāda" n="c">nikṣepasyāpahartāro</seg> <seg type="pāda" n="d">viṣavahnipradāś ca ye</seg> //</l>
</lg>

<lg xml:id="BrP_214*.125">
<l><seg type="pāda" n="a">parabhūmiṃ gṛhaṃ śayyāṃ</seg> <seg type="pāda" n="b">vastrālaṃkārahāriṇaḥ</seg> </l>
<l><seg type="pāda" n="c">pararandhreṣu ye krūrā</seg> <seg type="pāda" n="d">ye sadānṛtavādinaḥ</seg> //</l>
</lg>

<lg xml:id="BrP_214*.126">
<l><seg type="pāda" n="a">grāmarāṣṭrapurasthāne</seg> <seg type="pāda" n="b">mahāduḥkhapradā hi ye</seg> </l>
<l><seg type="pāda" n="c">kūṭasākṣipradātāraḥ</seg> <seg type="pāda" n="d">kanyāvikrayakārakāḥ</seg> //</l>
</lg>

<lg xml:id="BrP_214*.127">
<l><seg type="pāda" n="a">abhakṣyabhakṣaṇaratā</seg> <seg type="pāda" n="b">ye gacchanti sutāṃ snuṣām</seg> </l>
<l><seg type="pāda" n="c">mātaraṃ pitaraṃ caiva</seg> <seg type="pāda" n="d">ye vadanti ca pauruṣam</seg> //</l>
</lg>

<lg xml:id="BrP_214*.128">
<l><seg type="pāda" n="a">anye ye caiva nirdiṣṭā</seg> <seg type="pāda" n="b">mahāpātakakāriṇaḥ</seg> </l>
<l><seg type="pāda" n="c">dakṣiṇena tu te sarve</seg> <seg type="pāda" n="d">dvāreṇa praviśanti vai</seg> //</l>
</lg>

<milestone unit="speaker" n="munaya ūcuḥ"/>

<lg xml:id="BrP_215.1">
<l><seg type="pāda" n="a">kathaṃ dakṣiṇamārgeṇa</seg> <seg type="pāda" n="b">viśanti pāpinaḥ puram</seg> </l>
<l><seg type="pāda" n="c">śrotum icchāma tad brūhi</seg> <seg type="pāda" n="d">vistareṇa tapodhana</seg> //</l>
</lg>

<milestone unit="speaker" n="vyāsa uvāca"/>

<lg xml:id="BrP_215.2">
<l><seg type="pāda" n="a">sughoraṃ tan mahāghoraṃ</seg> <seg type="pāda" n="b">dvāraṃ vakṣyāmi bhīṣaṇam</seg> </l>
<l><seg type="pāda" n="c">nānāśvāpadasaṃkīrṇaṃ</seg> <seg type="pāda" n="d">śivāśatanināditam</seg> //</l>
</lg>

<lg xml:id="BrP_215.3">
<l><seg type="pāda" n="a">phetkāraravasaṃyuktam</seg> <seg type="pāda" n="b">agamyaṃ lomaharṣaṇam</seg> </l>
<l><seg type="pāda" n="c">bhūtapretapiśācaiś ca</seg> <seg type="pāda" n="d">vṛtaṃ cānyaiś ca rākṣasaiḥ</seg> //</l>
</lg>

<lg xml:id="BrP_215.4">
<l><seg type="pāda" n="a">evaṃ dṛṣṭvā sudūrānte</seg> <seg type="pāda" n="b">dvāraṃ duṣkṛtakāriṇaḥ</seg> </l>
<l><seg type="pāda" n="c">mohaṃ gacchanti sahasā</seg> <seg type="pāda" n="d">trāsād vipralapanti ca</seg> //</l>
</lg>

<lg xml:id="BrP_215.5">
<l><seg type="pāda" n="a">tatas tāñ śṛṅkhalaiḥ pāśair</seg> <seg type="pāda" n="b">baddhvā karṣanti nirbhayāḥ</seg> </l>
<l><seg type="pāda" n="c">tāḍayanti ca daṇḍaiś ca</seg> <seg type="pāda" n="d">bhartsayanti punaḥ punaḥ</seg> //</l>
</lg>

<lg xml:id="BrP_215.6">
<l><seg type="pāda" n="a">labdhasaṃjñās tatas te vai</seg> <seg type="pāda" n="b">rudhireṇa pariplutāḥ</seg> </l>
<l><seg type="pāda" n="c">vrajanti dakṣiṇaṃ dvāraṃ</seg> <seg type="pāda" n="d">praskhalantaḥ pade pade</seg> //</l>
</lg>

<lg xml:id="BrP_215.7">
<l><seg type="pāda" n="a">tīvrakaṇṭakayuktena</seg> <seg type="pāda" n="b">śarkarānicitena ca</seg> </l>
<l><seg type="pāda" n="c">kṣuradhārānibhais tīkṣṇaiḥ</seg> <seg type="pāda" n="d">pāṣāṇair nicitena ca</seg> //</l>
</lg>

<lg xml:id="BrP_215.8">
<l><seg type="pāda" n="a">kvacit paṅkena nicitā</seg> <seg type="pāda" n="b">niruttāraiś ca khātakaiḥ</seg> </l>
<l><seg type="pāda" n="c">lohasūcīnibhair dantaiḥ</seg> <seg type="pāda" n="d">saṃchannena kvacit kvacit</seg> //</l>
</lg>

<lg xml:id="BrP_215.9">
<l><seg type="pāda" n="a">taṭaprapātaviṣamaiḥ</seg> <seg type="pāda" n="b">parvatair vṛkṣasaṃkulaiḥ</seg> </l>
<l><seg type="pāda" n="c">prataptāṅgārayuktena</seg> <seg type="pāda" n="d">yānti mārgeṇa duḥkhitāḥ</seg> //</l>
</lg>

<lg xml:id="BrP_215.10">
<l><seg type="pāda" n="a">kvacid viṣamagartābhiḥ</seg> <seg type="pāda" n="b">kvacil loṣṭaiḥ supicchalaiḥ</seg> </l>
<l><seg type="pāda" n="c">sutaptavālukābhiś ca</seg> <seg type="pāda" n="d">tathā tīkṣṇaiś ca śaṅkubhiḥ</seg> //</l>
</lg>

<lg xml:id="BrP_215.11">
<l><seg type="pāda" n="a">ayaḥśṛṅgāṭakais taptaiḥ</seg> <seg type="pāda" n="b">kvacid dāvāgninā yutam</seg> </l>
<l><seg type="pāda" n="c">kvacit taptaśilābhiś ca</seg> <seg type="pāda" n="d">kvacid vyāptaṃ himena ca</seg> //</l>
</lg>

<lg xml:id="BrP_215.12">
<l><seg type="pāda" n="a">kvacid vālukayā vyāptam</seg> <seg type="pāda" n="b">ākaṇṭhāntaḥpraveśayā</seg> </l>
<l><seg type="pāda" n="c">kvacid duṣṭāmbunā vyāptaṃ</seg> <seg type="pāda" n="d">kvacit karṣāgninā punaḥ</seg> //</l>
</lg>

<lg xml:id="BrP_215.13">
<l><seg type="pāda" n="a">kvacit siṃhair vṛkair vyāghrair</seg> <seg type="pāda" n="b">daśakīṭaiś ca dāruṇaiḥ</seg> </l>
<l><seg type="pāda" n="c">kvacin mahājalaukābhiḥ</seg> <seg type="pāda" n="d">kvacid ajagaraiḥ punaḥ</seg> //</l>
</lg>

<lg xml:id="BrP_215.14">
<l><seg type="pāda" n="a">makṣikābhiś ca raudrābhiḥ</seg> <seg type="pāda" n="b">kvacit sarpaviṣolbaṇaiḥ</seg> </l>
<l><seg type="pāda" n="c">kvacid duṣṭagajaiś caiva</seg> <seg type="pāda" n="d">balonmattaiḥ pramāthibhiḥ</seg> //</l>
</lg>

<lg xml:id="BrP_215.15">
<l><seg type="pāda" n="a">panthānam ullikhadbhiś ca</seg> <seg type="pāda" n="b">tīkṣṇaśṛṅgair mahāvṛṣaiḥ</seg> </l>
<l><seg type="pāda" n="c">mahāśṛṅgaiś ca mahiṣair</seg> <seg type="pāda" n="d">uṣṭrair mattaiś ca khādanaiḥ</seg> //</l>
</lg>

<lg xml:id="BrP_215.16">
<l><seg type="pāda" n="a">ḍākinībhiś ca raudrābhir</seg> <seg type="pāda" n="b">vikarālaiś ca rākṣasaiḥ</seg> </l>
<l><seg type="pāda" n="c">vyādhibhiś ca mahāraudraiḥ</seg> <seg type="pāda" n="d">pīḍyamānā vrajanti te</seg> //</l>
</lg>

<lg xml:id="BrP_215.17">
<l><seg type="pāda" n="a">mahādhūlivimiśreṇa</seg> <seg type="pāda" n="b">mahācaṇḍena vāyunā</seg> </l>
<l><seg type="pāda" n="c">mahāpāṣāṇavarṣeṇa</seg> <seg type="pāda" n="d">hanyamānā nirāśrayāḥ</seg> //</l>
</lg>

<lg xml:id="BrP_215.18">
<l><seg type="pāda" n="a">kvacid vidyunnipātena</seg> <seg type="pāda" n="b">dīryamāṇā vrajanti te</seg> </l>
<l><seg type="pāda" n="c">mahatā bāṇavarṣeṇa</seg> <seg type="pāda" n="d">bhidyamānāś ca sarvaśaḥ</seg> //</l>
</lg>

<lg xml:id="BrP_215.19">
<l><seg type="pāda" n="a">patadbhir vajranirghātair</seg> <seg type="pāda" n="b">ulkāpātaiḥ sudāruṇaiḥ</seg> </l>
<l><seg type="pāda" n="c">pradīptāṅgāravarṣeṇa</seg> <seg type="pāda" n="d">dahyamānā viśanti ca</seg> //</l>
</lg>

<lg xml:id="BrP_215.20">
<l><seg type="pāda" n="a">mahatā pāṃśuvarṣeṇa</seg> <seg type="pāda" n="b">pūryamāṇā rudanti ca</seg> </l>
<l><seg type="pāda" n="c">meghāravaiḥ sughoraiś ca</seg> <seg type="pāda" n="d">vitrāsyante muhur muhuḥ</seg> //</l>
</lg>

<lg xml:id="BrP_215.21">
<l><seg type="pāda" n="a">niḥśeṣāḥ śaravarṣeṇa</seg> <seg type="pāda" n="b">cūrṇyamāṇāś ca sarvataḥ</seg> </l>
<l><seg type="pāda" n="c">mahākṣārāmbudhārābhiḥ</seg> <seg type="pāda" n="d">sicyamānā vrajanti ca</seg> //</l>
</lg>

<lg xml:id="BrP_215.22">
<l><seg type="pāda" n="a">mahāśītena marutā</seg> <seg type="pāda" n="b">rūkṣeṇa paruṣeṇa ca</seg> </l>
<l><seg type="pāda" n="c">samantād dīryamāṇāś ca</seg> <seg type="pāda" n="d">śuṣyante saṃkucanti ca</seg> //</l>
</lg>

<lg xml:id="BrP_215.23">
<l><seg type="pāda" n="a">itthaṃ mārgeṇa puruṣāḥ</seg> <seg type="pāda" n="b">pātheyarahitena ca</seg> </l>
<l><seg type="pāda" n="c">nirālambena durgeṇa</seg> <seg type="pāda" n="d">nirjalena samantataḥ</seg> //</l>
</lg>

<lg xml:id="BrP_215.24">
<l><seg type="pāda" n="a">atiśrameṇa mahatā</seg> <seg type="pāda" n="b">nirgatenāśramāya vai</seg> </l>
<l><seg type="pāda" n="c">nīyante dehinaḥ sarve</seg> <seg type="pāda" n="d">ye mūḍhāḥ pāpakarmiṇaḥ</seg> //</l>
</lg>

<lg xml:id="BrP_215.25">
<l><seg type="pāda" n="a">yamadūtair mahāghorais</seg> <seg type="pāda" n="b">tadājñākāribhir balāt</seg> </l>
<l><seg type="pāda" n="c">ekākinaḥ parādhīnā</seg> <seg type="pāda" n="d">mitrabandhuvivarjitāḥ</seg> //</l>
</lg>

<lg xml:id="BrP_215.26">
<l><seg type="pāda" n="a">śocantaḥ svāni karmāṇi</seg> <seg type="pāda" n="b">rudanti ca muhur muhuḥ</seg> </l>
<l><seg type="pāda" n="c">pretībhūtā niṣiddhās te</seg> <seg type="pāda" n="d">śuṣkakaṇṭhauṣṭhatālukāḥ</seg> //</l>
</lg>

<lg xml:id="BrP_215.27">
<l><seg type="pāda" n="a">kṛśāṅgā bhītabhītāś ca</seg> <seg type="pāda" n="b">dahyamānāḥ kṣudhāgninā</seg> </l>
<l><seg type="pāda" n="c">baddhāḥ śṛṅkhalayā kecit</seg> <seg type="pāda" n="d">kecid uttānapādayoḥ</seg> //</l>
</lg>

<lg xml:id="BrP_215.28">
<l><seg type="pāda" n="a">ākṛṣyante śuṣyamāṇā</seg> <seg type="pāda" n="b">yamadūtair balotkaṭaiḥ</seg> </l>
<l><seg type="pāda" n="c">narā adhomukhāś cānye</seg> <seg type="pāda" n="d">kṛṣyamāṇāḥ suduḥkhitāḥ</seg> //</l>
</lg>

<lg xml:id="BrP_215.29">
<l><seg type="pāda" n="a">annapānīyarahitā</seg> <seg type="pāda" n="b">yācamānāḥ punaḥ punaḥ</seg> </l>
<l><seg type="pāda" n="c">dehi dehīti bhāṣantaḥ</seg> <seg type="pāda" n="d">sāśrugadgadayā girā</seg> //</l>
</lg>

<lg xml:id="BrP_215.30">
<l><seg type="pāda" n="a">kṛtāñjalipuṭā dīnāḥ</seg> <seg type="pāda" n="b">kṣuttṛṣṇāparipīḍitāḥ</seg> </l>
<l><seg type="pāda" n="c">bhakṣyān uccāvacān dṛṣṭvā</seg> <seg type="pāda" n="d">bhojyān peyāṃś ca puṣkalān</seg> //</l>
</lg>

<lg xml:id="BrP_215.31">
<l><seg type="pāda" n="a">sugandhadravyasaṃyuktān</seg> <seg type="pāda" n="b">yācamānāḥ punaḥ punaḥ</seg> </l>
<l><seg type="pāda" n="c">dadhikṣīraghṛtonmiśraṃ</seg> <seg type="pāda" n="d">dṛṣṭvā śālyodanaṃ tathā</seg> //</l>
</lg>

<lg xml:id="BrP_215.32">
<l><seg type="pāda" n="a">pānāni ca sugandhīni</seg> <seg type="pāda" n="b">śītalāny udakāni ca</seg> </l>
<l><seg type="pāda" n="c">tān yācamānāṃs te yāmyā</seg> <seg type="pāda" n="d">bhartsayantas tadābruvan</seg> </l>
<l><seg type="pāda" n="e">vacobhiḥ paruṣair bhīmāḥ</seg> <seg type="pāda" n="f">krodharaktāntalocanāḥ</seg> //</l>
</lg>

<milestone unit="speaker" n="yāmyā ūcuḥ"/>

<lg xml:id="BrP_215.33">
<l><seg type="pāda" n="a">na bhavadbhir hutaṃ kāle</seg> <seg type="pāda" n="b">na dattaṃ brāhmaṇeṣu ca</seg> </l>
<l><seg type="pāda" n="c">prasabhaṃ dīyamānaṃ ca</seg> <seg type="pāda" n="d">vāritaṃ ca dvijātiṣu</seg> //</l>
</lg>

<lg xml:id="BrP_215.34">
<l><seg type="pāda" n="a">tasya pāpasya ca phalaṃ</seg> <seg type="pāda" n="b">bhavatāṃ samupāgatam</seg> </l>
<l><seg type="pāda" n="c">nāgnau dagdhaṃ jale naṣṭaṃ</seg> <seg type="pāda" n="d">na hṛtaṃ nṛpataskaraiḥ</seg> //</l>
</lg>

<lg xml:id="BrP_215.35">
<l><seg type="pāda" n="a">kuto vā sāṃprataṃ vipre</seg> <seg type="pāda" n="b">yan na dattaṃ purādhamāḥ</seg> </l>
<l><seg type="pāda" n="c">yair dattāni tu dānāni</seg> <seg type="pāda" n="d">sādhubhiḥ sāttvikāni tu</seg> //</l>
</lg>

<lg xml:id="BrP_215.36">
<l><seg type="pāda" n="a">teṣām ete pradṛśyante</seg> <seg type="pāda" n="b">kalpitā hy annaparvatāḥ</seg> </l>
<l><seg type="pāda" n="c">bhakṣyabhojyāś ca peyāś ca</seg> <seg type="pāda" n="d">lehyāś coṣyāś ca saṃvṛtāḥ</seg> //</l>
</lg>

<lg xml:id="BrP_215.37">
<l><seg type="pāda" n="a">na yūyam abhilapsyadhve</seg> <seg type="pāda" n="b">na dattaṃ ca kathaṃcana</seg> </l>
<l><seg type="pāda" n="c">yais tu dattaṃ hutaṃ ceṣṭaṃ</seg> <seg type="pāda" n="d">brāhmaṇāś caiva pūjitāḥ</seg> //</l>
</lg>

<lg xml:id="BrP_215.38">
<l><seg type="pāda" n="a">teṣām annaṃ samānīya</seg> <seg type="pāda" n="b">iha nikṣipyate sadā</seg> </l>
<l><seg type="pāda" n="c">parasvaṃ katham asmābhir</seg> <seg type="pāda" n="d">dātuṃ śakyeta nārakāḥ</seg> //</l>
</lg>

<milestone unit="speaker" n="vyāsa uvāca"/>

<lg xml:id="BrP_215.39">
<l><seg type="pāda" n="a">kiṃkarāṇāṃ vacaḥ śrutvā</seg> <seg type="pāda" n="b">niḥspṛhāḥ kṣuttṛṣārditāḥ</seg> </l>
<l><seg type="pāda" n="c">tatas te dāruṇaiś cāstraiḥ</seg> <seg type="pāda" n="d">pīḍyante yamakiṃkaraiḥ</seg> //</l>
</lg>

<lg xml:id="BrP_215.40">
<l><seg type="pāda" n="a">mudgarair lohadaṇḍaiś ca</seg> <seg type="pāda" n="b">śaktitomarapaṭṭiśaiḥ</seg> </l>
<l><seg type="pāda" n="c">parighair bhindipālaiś ca</seg> <seg type="pāda" n="d">gadāparaśubhiḥ śaraiḥ</seg> //</l>
</lg>

<lg xml:id="BrP_215.41">
<l><seg type="pāda" n="a">pṛṣṭhato hanyamānyāś ca</seg> <seg type="pāda" n="b">yamadūtaiḥ sunirdayaiḥ</seg> </l>
<l><seg type="pāda" n="c">agrataḥ siṃhavyāghrādyair</seg> <seg type="pāda" n="d">bhakṣyante pāpakāriṇaḥ</seg> //</l>
</lg>

<lg xml:id="BrP_215.42">
<l><seg type="pāda" n="a">na praveṣṭuṃ na nirgantuṃ</seg> <seg type="pāda" n="b">labhante duḥkhitā bhṛśam</seg> </l>
<l><seg type="pāda" n="c">svakarmopahatāḥ pāpāḥ</seg> <seg type="pāda" n="d">krandamānāḥ sudāruṇāḥ</seg> //</l>
</lg>

<lg xml:id="BrP_215.43">
<l><seg type="pāda" n="a">tatra saṃpīḍya subhṛśaṃ</seg> <seg type="pāda" n="b">praveśaṃ yamakiṃkaraiḥ</seg> </l>
<l><seg type="pāda" n="c">nīyante pāpinas tatra</seg> <seg type="pāda" n="d">yatra tiṣṭhet svayaṃ yamaḥ</seg> //</l>
</lg>

<lg xml:id="BrP_215.44">
<l><seg type="pāda" n="a">dharmātmā dharmakṛd devaḥ</seg> <seg type="pāda" n="b">sarvasaṃyamano yamaḥ</seg> </l>
<l><seg type="pāda" n="c">evaṃ pathātikaṣṭena</seg> <seg type="pāda" n="d">prāptāḥ pretapuraṃ narāḥ</seg> //</l>
</lg>

<lg xml:id="BrP_215.45">
<l><seg type="pāda" n="a">prajñāpitās tadā dūtair</seg> <seg type="pāda" n="b">niveśyante yamāgrataḥ</seg> </l>
<l><seg type="pāda" n="c">tatas te pāpakarmāṇas</seg> <seg type="pāda" n="d">taṃ paśyanti bhayānakam</seg> //</l>
</lg>

<lg xml:id="BrP_215.46">
<l><seg type="pāda" n="a">pāpāpaviddhanayanā</seg> <seg type="pāda" n="b">viparītātmabuddhayaḥ</seg> </l>
<l><seg type="pāda" n="c">daṃṣṭrākarālavadanaṃ</seg> <seg type="pāda" n="d">bhrukūṭīkuṭilekṣaṇam</seg> //</l>
</lg>

<lg xml:id="BrP_215.47">
<l><seg type="pāda" n="a">ūrdhvakeśaṃ mahāśmaśruṃ</seg> <seg type="pāda" n="b">prasphuradadharottaram</seg> </l>
<l><seg type="pāda" n="c">aṣṭādaśabhujaṃ kruddhaṃ</seg> <seg type="pāda" n="d">nīlāñjanacayopamam</seg> //</l>
</lg>

<lg xml:id="BrP_215.48">
<l><seg type="pāda" n="a">sarvāyudhodyatakaraṃ</seg> <seg type="pāda" n="b">tīvradaṇḍena saṃyutam</seg> </l>
<l><seg type="pāda" n="c">mahāmahiṣam ārūḍhaṃ</seg> <seg type="pāda" n="d">dīptāgnisamalocanam</seg> //</l>
</lg>

<lg xml:id="BrP_215.49">
<l><seg type="pāda" n="a">raktamālyāmbaradharaṃ</seg> <seg type="pāda" n="b">mahāmegham ivocchritam</seg> </l>
<l><seg type="pāda" n="c">pralayāmbudanirghoṣaṃ</seg> <seg type="pāda" n="d">pibann iva mahodadhim</seg> //</l>
</lg>

<lg xml:id="BrP_215.50">
<l><seg type="pāda" n="a">grasantam iva trailokyam</seg> <seg type="pāda" n="b">udgirantam ivānalam</seg> </l>
<l><seg type="pāda" n="c">mṛtyuṃ ca tatsamīpasthaṃ</seg> <seg type="pāda" n="d">kālānalasamaprabham</seg> //</l>
</lg>

<lg xml:id="BrP_215.51">
<l><seg type="pāda" n="a">pralayānalasaṃkāśaṃ</seg> <seg type="pāda" n="b">kṛtāntaṃ ca bhayānakam</seg> </l>
<l><seg type="pāda" n="c">mārīcogrā mahāmārī</seg> <seg type="pāda" n="d">kālarātrī ca dāruṇā</seg> //</l>
</lg>

<lg xml:id="BrP_215.52">
<l><seg type="pāda" n="a">vividhā vyādhayaḥ kaṣṭā</seg> <seg type="pāda" n="b">nānārūpā bhayāvahāḥ</seg> </l>
<l><seg type="pāda" n="c">śaktiśūlāṅkuśadharāḥ</seg> <seg type="pāda" n="d">pāśacakrāsidhāriṇaḥ</seg> //</l>
</lg>

<lg xml:id="BrP_215.53">
<l><seg type="pāda" n="a">vajradaṇḍadharā raudrāḥ</seg> <seg type="pāda" n="b">kṣuratūṇadhanurdharāḥ</seg> </l>
<l><seg type="pāda" n="c">asaṃkhyātā mahāvīryāḥ</seg> <seg type="pāda" n="d">krūrāś cāñjanasaprabhāḥ</seg> //</l>
</lg>

<lg xml:id="BrP_215.54">
<l><seg type="pāda" n="a">sarvāyudhodyatakarā</seg> <seg type="pāda" n="b">yamadūtā bhayānakāḥ</seg> </l>
<l><seg type="pāda" n="c">anena parivāreṇa</seg> <seg type="pāda" n="d">mahāghoreṇa saṃvṛtam</seg> //</l>
</lg>

<lg xml:id="BrP_215.55">
<l><seg type="pāda" n="a">yamaṃ paśyanti pāpiṣṭhāś</seg> <seg type="pāda" n="b">citraguptaṃ vibhīṣaṇam</seg> </l>
<l><seg type="pāda" n="c">nirbhartsayati cātyarthaṃ</seg> <seg type="pāda" n="d">yamas tān pāpakāriṇaḥ</seg> //</l>
</lg>

<lg xml:id="BrP_215.56">
<l><seg type="pāda" n="a">citraguptas tu bhagavān</seg> <seg type="pāda" n="b">dharmavākyaiḥ prabodhayan</seg> //</l>
</lg>

<milestone unit="speaker" n="citragupta uvāca"/>

<lg xml:id="BrP_215.57">
<l><seg type="pāda" n="a">bho bho duṣkṛtakarmāṇaḥ</seg> <seg type="pāda" n="b">paradravyāpahāriṇaḥ</seg> </l>
<l><seg type="pāda" n="c">garvitā rūpavīryeṇa</seg> <seg type="pāda" n="d">paradāravimardakāḥ</seg> //</l>
</lg>

<lg xml:id="BrP_215.58">
<l><seg type="pāda" n="a">yat svayaṃ kriyate karma</seg> <seg type="pāda" n="b">tat svayaṃ bhujyate punaḥ</seg> </l>
<l><seg type="pāda" n="c">tat kim ātmopaghātārthaṃ</seg> <seg type="pāda" n="d">bhavadbhir duṣkṛtaṃ kṛtam</seg> //</l>
</lg>

<lg xml:id="BrP_215.59">
<l><seg type="pāda" n="a">idānīṃ kiṃ nu śocadhvaṃ</seg> <seg type="pāda" n="b">pīḍyamānāḥ svakarmabhiḥ</seg> </l>
<l><seg type="pāda" n="c">bhuñjadhvaṃ svāni duḥkhāni</seg> <seg type="pāda" n="d">nahi doṣo 'sti kasyacit</seg> //</l>
</lg>

<lg xml:id="BrP_215.60">
<l><seg type="pāda" n="a">ya ete pṛthivīpālāḥ</seg> <seg type="pāda" n="b">saṃprāptā matsamīpataḥ</seg> </l>
<l><seg type="pāda" n="c">svakīyaiḥ karmabhir ghorair</seg> <seg type="pāda" n="d">duṣprajñā balagarvitāḥ</seg> //</l>
</lg>

<lg xml:id="BrP_215.61">
<l><seg type="pāda" n="a">bho bho nṛpā durācārāḥ</seg> <seg type="pāda" n="b">prajāvidhvaṃsakāriṇaḥ</seg> </l>
<l><seg type="pāda" n="c">alpakālasya rājyasya</seg> <seg type="pāda" n="d">kṛte kiṃ duṣkṛtaṃ kṛtam</seg> //</l>
</lg>

<lg xml:id="BrP_215.62">
<l><seg type="pāda" n="a">rājyalobhena mohena</seg> <seg type="pāda" n="b">balād anyāyataḥ prajāḥ</seg> </l>
<l><seg type="pāda" n="c">yad daṇḍitāḥ phalaṃ tasya</seg> <seg type="pāda" n="d">bhuñjadhvam adhunā nṛpāḥ</seg> //</l>
</lg>

<lg xml:id="BrP_215.63">
<l><seg type="pāda" n="a">kuto rājyaṃ kalatraṃ ca</seg> <seg type="pāda" n="b">yadartham aśubhaṃ kṛtam</seg> </l>
<l><seg type="pāda" n="c">tat sarvaṃ saṃparityajya</seg> <seg type="pāda" n="d">yūyam ekākinaḥ sthitāḥ</seg> //</l>
</lg>

<lg xml:id="BrP_215.64">
<l><seg type="pāda" n="a">paśyāmo na balaṃ sarvaṃ</seg> <seg type="pāda" n="b">yena vidhvaṃsitāḥ prajāḥ</seg> </l>
<l><seg type="pāda" n="c">yamadūtaiḥ pāṭyamānā</seg> <seg type="pāda" n="d">adhunā kīdṛśaṃ phalam</seg> //</l>
</lg>

<milestone unit="speaker" n="vyāsa uvāca"/>

<lg xml:id="BrP_215.65">
<l><seg type="pāda" n="a">evaṃ bahuvidhair vākyair</seg> <seg type="pāda" n="b">upālabdhā yamena te</seg> </l>
<l><seg type="pāda" n="c">śocantaḥ svāni karmāṇi</seg> <seg type="pāda" n="d">tūṣṇīṃ tiṣṭhanti pārthivāḥ</seg> //</l>
</lg>

<lg xml:id="BrP_215.66">
<l><seg type="pāda" n="a">iti karma samādiśya</seg> <seg type="pāda" n="b">nṛpāṇāṃ dharmarāṭ svayam</seg> </l>
<l><seg type="pāda" n="c">tatpātakaviśuddhyartham</seg> <seg type="pāda" n="d">idaṃ vacanam abravīt</seg> //</l>
</lg>

<milestone unit="speaker" n="yama uvāca"/>

<lg xml:id="BrP_215.67">
<l><seg type="pāda" n="a">bho bhoś caṇḍa mahācaṇḍa</seg> <seg type="pāda" n="b">gṛhītvā nṛpatīn imān</seg> </l>
<l><seg type="pāda" n="c">viśodhayadhvaṃ pāpebhyaḥ</seg> <seg type="pāda" n="d">krameṇa narakāgniṣu</seg> //</l>
</lg>

<milestone unit="speaker" n="vyāsa uvāca"/>

<lg xml:id="BrP_215.68">
<l><seg type="pāda" n="a">tataḥ śīghraṃ samutthāya</seg> <seg type="pāda" n="b">nṛpān saṃgṛhya pādayoḥ</seg> </l>
<l><seg type="pāda" n="c">bhrāmayitvā tu vegena</seg> <seg type="pāda" n="d">kṣiptvā cordhvaṃ pragṛhya ca</seg> //</l>
</lg>

<lg xml:id="BrP_215.69">
<l><seg type="pāda" n="a">tattatpāpapramāṇena</seg> <seg type="pāda" n="b">yamadūtāḥ śilātale</seg> </l>
<l><seg type="pāda" n="c">āsphoṭayanti tarasā</seg> <seg type="pāda" n="d">vajreṇeva mahādrumam</seg> //</l>
</lg>

<lg xml:id="BrP_215.70">
<l><seg type="pāda" n="a">tatas tu raktaṃ srotobhiḥ</seg> <seg type="pāda" n="b">sravate jarjarīkṛtaḥ</seg> </l>
<l><seg type="pāda" n="c">niḥsaṃjñaḥ sa tadā dehī</seg> <seg type="pāda" n="d">niśceṣṭaś ca prajāyate</seg> //</l>
</lg>

<lg xml:id="BrP_215.71">
<l><seg type="pāda" n="a">tataḥ sa vāyunā spṛṣṭaḥ</seg> <seg type="pāda" n="b">śanair ujjīvate punaḥ</seg> </l>
<l><seg type="pāda" n="c">tataḥ pāpaviśuddhyarthaṃ</seg> <seg type="pāda" n="d">kṣipanti narakārṇave</seg> //</l>
</lg>

<lg xml:id="BrP_215.72">
<l><seg type="pāda" n="a">anyāṃś ca te tadā dūtāḥ</seg> <seg type="pāda" n="b">pāpakarmaratān narān</seg> </l>
<l><seg type="pāda" n="c">nivedayanti viprendrā</seg> <seg type="pāda" n="d">yamāya bhṛśaduḥkhitān</seg> //</l>
</lg>

<milestone unit="speaker" n="yamadūtā ūcuḥ"/>

<lg xml:id="BrP_215.73">
<l><seg type="pāda" n="a">eṣa deva tavādeśād</seg> <seg type="pāda" n="b">asmābhir mohito bhṛśam</seg> </l>
<l><seg type="pāda" n="c">ānīto dharmavimukhaḥ</seg> <seg type="pāda" n="d">sadā pāparataḥ paraḥ</seg> //</l>
</lg>

<lg xml:id="BrP_215.74">
<l><seg type="pāda" n="a">eṣa lubdho durācāro</seg> <seg type="pāda" n="b">mahāpātakasaṃyutaḥ</seg> </l>
<l><seg type="pāda" n="c">upapātakakartā ca</seg> <seg type="pāda" n="d">sadā hiṃsārato śuciḥ</seg> //</l>
</lg>

<lg xml:id="BrP_215.75">
<l><seg type="pāda" n="a">agamyāgāmī duṣṭātmā</seg> <seg type="pāda" n="b">paradravyāpahārakaḥ</seg> </l>
<l><seg type="pāda" n="c">kanyākrayī kūṭasākṣī</seg> <seg type="pāda" n="d">kṛtaghno mitravañcakaḥ</seg> //</l>
</lg>

<lg xml:id="BrP_215.76">
<l><seg type="pāda" n="a">anena madamattena</seg> <seg type="pāda" n="b">sadā dharmo vininditaḥ</seg> </l>
<l><seg type="pāda" n="c">pāpam ācaritaṃ karma</seg> <seg type="pāda" n="d">martyaloke durātmanā</seg> //</l>
</lg>

<lg xml:id="BrP_215.77">
<l><seg type="pāda" n="a">idānīm asya deveśa</seg> <seg type="pāda" n="b">nigrahānugrahau vada</seg> </l>
<l><seg type="pāda" n="c">prabhur asya kriyāyoge</seg> <seg type="pāda" n="d">vayaṃ vā paripanthinaḥ</seg> //</l>
</lg>

<milestone unit="speaker" n="vyāsa uvāca"/>

<lg xml:id="BrP_215.78">
<l><seg type="pāda" n="a">iti vijñāpya deveśaṃ</seg> <seg type="pāda" n="b">nyasyāgre pāpakāriṇam</seg> </l>
<l><seg type="pāda" n="c">narakāṇāṃ sahasreṣu</seg> <seg type="pāda" n="d">lakṣakoṭiśateṣu ca</seg> //</l>
</lg>

<lg xml:id="BrP_215.79">
<l><seg type="pāda" n="a">kiṃkarās te tato yānti</seg> <seg type="pāda" n="b">grahītum aparān narān</seg> </l>
<l><seg type="pāda" n="c">pratipanne kṛte doṣe</seg> <seg type="pāda" n="d">yamo vai pāpakāriṇām</seg> //</l>
</lg>

<lg xml:id="BrP_215.80">
<l><seg type="pāda" n="a">samādiśati tān ghorān</seg> <seg type="pāda" n="b">nigrahāya svakiṃkarān</seg> </l>
<l><seg type="pāda" n="c">yathā yasya vinirdiṣṭo</seg> <seg type="pāda" n="d">vasiṣṭhādyair vinigrahaḥ</seg> //</l>
</lg>

<lg xml:id="BrP_215.81">
<l><seg type="pāda" n="a">pāpasya tad bhṛśaṃ kruddhāḥ</seg> <seg type="pāda" n="b">kurvanti yamakiṃkarāḥ</seg> </l>
<l><seg type="pāda" n="c">aṅkuśair mudgarair daṇḍaiḥ</seg> <seg type="pāda" n="d">krakacaiḥ śaktitomaraiḥ</seg> //</l>
</lg>

<lg xml:id="BrP_215.82">
<l><seg type="pāda" n="a">khaḍgaśūlanipātaiś ca</seg> <seg type="pāda" n="b">bhidyante pāpakāriṇaḥ</seg> </l>
<l><seg type="pāda" n="c">narakāṇāṃ sahasreṣu</seg> <seg type="pāda" n="d">lakṣakoṭiśateṣu ca</seg> //</l>
</lg>

<lg xml:id="BrP_215.83">
<l><seg type="pāda" n="a">svakarmopārjitair doṣaiḥ</seg> <seg type="pāda" n="b">pīḍyante yamakiṃkaraiḥ</seg> </l>
<l><seg type="pāda" n="c">śṛṇudhvaṃ narakāṇāṃ ca</seg> <seg type="pāda" n="d">svarūpaṃ ca bhayaṃkaram</seg> //</l>
</lg>

<lg xml:id="BrP_215.84">
<l><seg type="pāda" n="a">nāmāni ca pramāṇaṃ ca</seg> <seg type="pāda" n="b">yena yānti narāś ca tān</seg> </l>
<l><seg type="pāda" n="c">mahāvācīti vikhyātaṃ</seg> <seg type="pāda" n="d">narakaṃ śoṇitaplutam</seg> //</l>
</lg>

<lg xml:id="BrP_215.85">
<l><seg type="pāda" n="a">vajrakaṇṭakasaṃmiśraṃ</seg> <seg type="pāda" n="b">yojanāyutavistṛtam</seg> </l>
<l><seg type="pāda" n="c">tatra saṃpīḍyate magno</seg> <seg type="pāda" n="d">bhidyate vajrakaṇṭake</seg> //</l>
</lg>

<lg xml:id="BrP_215.86">
<l><seg type="pāda" n="a">varṣalakṣaṃ mahāghoraṃ</seg> <seg type="pāda" n="b">goghātī narake naraḥ</seg> </l>
<l><seg type="pāda" n="c">yojanānāṃ śataṃ lakṣaṃ</seg> <seg type="pāda" n="d">kumbhīpākaṃ sudāruṇam</seg> //</l>
</lg>

<lg xml:id="BrP_215.87">
<l><seg type="pāda" n="a">tāmrakumbhavatī dīptā</seg> <seg type="pāda" n="b">vālukāṅgārasaṃvṛtā</seg> </l>
<l><seg type="pāda" n="c">brahmahā bhūmihartā ca</seg> <seg type="pāda" n="d">nikṣepasyāpahārakaḥ</seg> //</l>
</lg>

<lg xml:id="BrP_215.88">
<l><seg type="pāda" n="a">dahyante tatra saṃkṣiptā</seg> <seg type="pāda" n="b">yāvad ābhūtasaṃplavam</seg> </l>
<l><seg type="pāda" n="c">rauravo vajranārācaiḥ</seg> <seg type="pāda" n="d">prajvaladbhiḥ samāvṛtaḥ</seg> //</l>
</lg>

<lg xml:id="BrP_215.89">
<l><seg type="pāda" n="a">yojanānāṃ sahasrāṇi</seg> <seg type="pāda" n="b">ṣaṣṭir āyāmavistaraiḥ</seg> </l>
<l><seg type="pāda" n="c">bhidyante tatra nārācaiḥ</seg> <seg type="pāda" n="d">sajvālair narake narāḥ</seg> //</l>
</lg>

<lg xml:id="BrP_215.90">
<l><seg type="pāda" n="a">ikṣuvat tatra pīḍyante</seg> <seg type="pāda" n="b">ye narāḥ kūṭasākṣiṇaḥ</seg> </l>
<l><seg type="pāda" n="c">ayomayaṃ prajvalitaṃ</seg> <seg type="pāda" n="d">mañjūṣaṃ narakaṃ smṛtam</seg> //</l>
</lg>

<lg xml:id="BrP_215.91">
<l><seg type="pāda" n="a">nikṣiptās tatra dahyante</seg> <seg type="pāda" n="b">bandigrāhakṛtāś ca ye</seg> </l>
<l><seg type="pāda" n="c">apratiṣṭheti narakaṃ</seg> <seg type="pāda" n="d">pūyamūtrapurīṣakam</seg> //</l>
</lg>

<lg xml:id="BrP_215.92">
<l><seg type="pāda" n="a">adhomukhaḥ patet tatra</seg> <seg type="pāda" n="b">brāhmaṇasyopapīḍakaḥ</seg> </l>
<l><seg type="pāda" n="c">lākṣāprajvalitaṃ ghoraṃ</seg> <seg type="pāda" n="d">narakaṃ tu vilepakam</seg> //</l>
</lg>

<lg xml:id="BrP_215.93">
<l><seg type="pāda" n="a">nimagnās tatra dahyante</seg> <seg type="pāda" n="b">madyapāne dvijottamāḥ</seg> </l>
<l><seg type="pāda" n="c">mahāprabheti narakaṃ</seg> <seg type="pāda" n="d">dīptaśūlamahocchrayam</seg> //</l>
</lg>

<lg xml:id="BrP_215.94">
<l><seg type="pāda" n="a">tatra śūlena bhidyante</seg> <seg type="pāda" n="b">patibhāryopabhedinaḥ</seg> </l>
<l><seg type="pāda" n="c">narakaṃ ca mahāghoraṃ</seg> <seg type="pāda" n="d">jayantī cāyasī śilā</seg> //</l>
</lg>

<lg xml:id="BrP_215.95">
<l><seg type="pāda" n="a">tayā cākramyate pāpaḥ</seg> <seg type="pāda" n="b">paradāropasevakaḥ</seg> </l>
<l><seg type="pāda" n="c">narakaṃ śālmalākhyaṃ tu</seg> <seg type="pāda" n="d">pradīptadṛḍhakaṇṭakam</seg> //</l>
</lg>

<lg xml:id="BrP_215.96">
<l><seg type="pāda" n="a">tayā liṅgati duḥkhārtā</seg> <seg type="pāda" n="b">nārī bahunaraṃgamā</seg> </l>
<l><seg type="pāda" n="c">ye vadanti sadāsatyaṃ</seg> <seg type="pāda" n="d">paramarmāvakartanam</seg> //</l>
</lg>

<lg xml:id="BrP_215.97">
<l><seg type="pāda" n="a">jihvā cocchriyate teṣāṃ</seg> <seg type="pāda" n="b">sadasyair yamakiṃkaraiḥ</seg> </l>
<l><seg type="pāda" n="c">ye tu rāgaiḥ kaṭākṣaiś ca</seg> <seg type="pāda" n="d">vīkṣante parayoṣitam</seg> //</l>
</lg>

<lg xml:id="BrP_215.98">
<l><seg type="pāda" n="a">teṣāṃ cakṣūṃṣi nārācair</seg> <seg type="pāda" n="b">vidhyante yamakiṃkaraiḥ</seg> //</l>
</lg>

<lg xml:id="BrP_215.99">
<l><seg type="pāda" n="a">mātaraṃ ye 'pi gacchanti</seg> <seg type="pāda" n="b">bhaginīṃ duhitaraṃ snuṣām</seg> </l>
<l><seg type="pāda" n="c">strībālavṛddhahantāro</seg> <seg type="pāda" n="d">yāvad indrāś caturdaśa</seg> </l>
<l><seg type="pāda" n="e">jvālāmālākulaṃ raudraṃ</seg> <seg type="pāda" n="f">mahārauravasaṃjñitam</seg> //</l>
</lg>

<lg xml:id="BrP_215.100">
<l><seg type="pāda" n="a">narakaṃ yojanānāṃ ca</seg> <seg type="pāda" n="b">sahasrāṇi caturdaśa</seg> </l>
<l><seg type="pāda" n="c">puraṃ kṣetraṃ gṛhaṃ grāmaṃ</seg> <seg type="pāda" n="d">yo dīpayati vahninā</seg> //</l>
</lg>

<lg xml:id="BrP_215.101">
<l><seg type="pāda" n="a">sa tatra dahyate mūḍho</seg> <seg type="pāda" n="b">yāvat kalpasthitir naraḥ</seg> </l>
<l><seg type="pāda" n="c">tāmisram iti vikhyātaṃ</seg> <seg type="pāda" n="d">lakṣayojanavistṛtam</seg> //</l>
</lg>

<lg xml:id="BrP_215.102">
<l><seg type="pāda" n="a">nipatadbhiḥ sadā raudraḥ</seg> <seg type="pāda" n="b">khaḍgapaṭṭiśamudgaraiḥ</seg> </l>
<l><seg type="pāda" n="c">tatra caurā narāḥ kṣiptās</seg> <seg type="pāda" n="d">tāḍyante yamakiṃkaraiḥ</seg> //</l>
</lg>

<lg xml:id="BrP_215.103">
<l><seg type="pāda" n="a">śūlaśaktigadākhaḍgair</seg> <seg type="pāda" n="b">yāvat kalpaśatatrayam</seg> </l>
<l><seg type="pāda" n="c">tāmisrād dviguṇaṃ proktaṃ</seg> <seg type="pāda" n="d">mahātāmisrasaṃjñitam</seg> //</l>
</lg>

<lg xml:id="BrP_215.104">
<l><seg type="pāda" n="a">jalaukāsarpasaṃpūrṇāṃ</seg> <seg type="pāda" n="b">nirālokaṃ suduḥkhadam</seg> </l>
<l><seg type="pāda" n="c">mātṛhā pitṛhā caiva</seg> <seg type="pāda" n="d">mitravisrambhaghātakaḥ</seg> //</l>
</lg>

<lg xml:id="BrP_215.105">
<l><seg type="pāda" n="a">tiṣṭhanti takṣyamāṇāś ca</seg> <seg type="pāda" n="b">yāvat tiṣṭhati medinī</seg> </l>
<l><seg type="pāda" n="c">asipattravanaṃ nāma</seg> <seg type="pāda" n="d">narakaṃ bhūriduḥkhadam</seg> //</l>
</lg>

<lg xml:id="BrP_215.106">
<l><seg type="pāda" n="a">yojanāyutavistāraṃ</seg> <seg type="pāda" n="b">jvalatkhaḍgaiḥ samākulam</seg> </l>
<l><seg type="pāda" n="c">pātitas tatra taiḥ khaḍgaiḥ</seg> <seg type="pāda" n="d">śatadhā tu samāhataḥ</seg> //</l>
</lg>

<lg xml:id="BrP_215.107">
<l><seg type="pāda" n="a">mitraghnaḥ kṛtyate tāvad</seg> <seg type="pāda" n="b">yāvad ābhūtasaṃplavam</seg> </l>
<l><seg type="pāda" n="c">karambhavālukā nāma</seg> <seg type="pāda" n="d">narakaṃ yojanāyutam</seg> //</l>
</lg>

<lg xml:id="BrP_215.108">
<l><seg type="pāda" n="a">kūpākāraṃ vṛtaṃ dīptair</seg> <seg type="pāda" n="b">vālukāṅgārakaṇṭakaiḥ</seg> </l>
<l><seg type="pāda" n="c">dahyate bhidyate varṣa</seg><seg type="pāda" n="d">lakṣāyutaśatatrayam</seg> //</l>
</lg>

<lg xml:id="BrP_215.109">
<l><seg type="pāda" n="a">yena dagdho jano nityaṃ</seg> <seg type="pāda" n="b">mithyopāyaiḥ sudāruṇaiḥ</seg> </l>
<l><seg type="pāda" n="c">kākolaṃ nāma narakaṃ</seg> <seg type="pāda" n="d">kṛmipūyapariplutam</seg> //</l>
</lg>

<lg xml:id="BrP_215.110">
<l><seg type="pāda" n="a">kṣipyate tatra duṣṭātmā</seg> <seg type="pāda" n="b">ekākī miṣṭabhuṅ naraḥ</seg> </l>
<l><seg type="pāda" n="c">kuḍmalaṃ nāma narakaṃ</seg> <seg type="pāda" n="d">pūrṇaṃ viṇmūtraśoṇitaiḥ</seg> //</l>
</lg>

<lg xml:id="BrP_215.111">
<l><seg type="pāda" n="a">pañcayajñakriyāhīnāḥ</seg> <seg type="pāda" n="b">kṣipyante tatra vai narāḥ</seg> </l>
<l><seg type="pāda" n="c">sudurgandhaṃ mahābhīmaṃ</seg> <seg type="pāda" n="d">māṃsaśoṇitasaṃkulam</seg> //</l>
</lg>

<lg xml:id="BrP_215.112">
<l><seg type="pāda" n="a">abhakṣyānne ratās te 'tra</seg> <seg type="pāda" n="b">nipatanti narādhamāḥ</seg> </l>
<l><seg type="pāda" n="c">krimikīṭasamākīrṇaṃ</seg> <seg type="pāda" n="d">śavapūrṇaṃ mahāvaṭam</seg> //</l>
</lg>

<lg xml:id="BrP_215.113">
<l><seg type="pāda" n="a">adhomukhaḥ patet tatra</seg> <seg type="pāda" n="b">kanyāvikrayakṛn naraḥ</seg> </l>
<l><seg type="pāda" n="c">nāmnā vai tilapāketi</seg> <seg type="pāda" n="d">narakaṃ dāruṇaṃ smṛtam</seg> //</l>
</lg>

<lg xml:id="BrP_215.114">
<l><seg type="pāda" n="a">tilavat tatra pīḍyante</seg> <seg type="pāda" n="b">parapīḍāratāś ca ye</seg> </l>
<l><seg type="pāda" n="c">narakaṃ tailapāketi</seg> <seg type="pāda" n="d">jvalattailamahīplavam</seg> //</l>
</lg>

<lg xml:id="BrP_215.115">
<l><seg type="pāda" n="a">pacyate tatra mitraghno</seg> <seg type="pāda" n="b">hantā ca śaraṇāgatam</seg> </l>
<l><seg type="pāda" n="c">nāmnā vajrakapāṭeti</seg> <seg type="pāda" n="d">vajraśṛṅkhalayānvitam</seg> //</l>
</lg>

<lg xml:id="BrP_215.116">
<l><seg type="pāda" n="a">pīḍyante nirdayaṃ tatra</seg> <seg type="pāda" n="b">yaiḥ kṛtaḥ kṣīravikrayaḥ</seg> </l>
<l><seg type="pāda" n="c">nirucchvāsa iti proktaṃ</seg> <seg type="pāda" n="d">tamondhaṃ vātavarjitam</seg> //</l>
</lg>

<lg xml:id="BrP_215.117">
<l><seg type="pāda" n="a">niśceṣṭaṃ kṣipyate tatra</seg> <seg type="pāda" n="b">vipradānanirodhakṛt</seg> </l>
<l><seg type="pāda" n="c">aṅgāropacayaṃ nāma</seg> <seg type="pāda" n="d">dīptāṅgārasamujjvalam</seg> //</l>
</lg>

<lg xml:id="BrP_215.118">
<l><seg type="pāda" n="a">dahyate tatra yenoktaṃ</seg> <seg type="pāda" n="b">dānaṃ viprāya nārpitam</seg> </l>
<l><seg type="pāda" n="c">mahāpāyīti narakaṃ</seg> <seg type="pāda" n="d">lakṣayojanam āyatam</seg> //</l>
</lg>

<lg xml:id="BrP_215.119">
<l><seg type="pāda" n="a">pātyante 'dhomukhās tatra</seg> <seg type="pāda" n="b">ye jalpanti sadānṛtam</seg> </l>
<l><seg type="pāda" n="c">mahājvāleti narakaṃ</seg> <seg type="pāda" n="d">jvālābhāsvarabhīṣaṇam</seg> //</l>
</lg>

<lg xml:id="BrP_215.120">
<l><seg type="pāda" n="a">dahyate tatra suciraṃ</seg> <seg type="pāda" n="b">yaḥ pāpe buddhikṛn naraḥ</seg> </l>
<l><seg type="pāda" n="c">narakaṃ krakacākhyātaṃ</seg> <seg type="pāda" n="d">pīḍyante tatra vai narāḥ</seg> //</l>
</lg>

<lg xml:id="BrP_215.121">
<l><seg type="pāda" n="a">krakacair vajradhārograir</seg> <seg type="pāda" n="b">agamyāgamane ratāḥ</seg> </l>
<l><seg type="pāda" n="c">narakaṃ guḍapāketi</seg> <seg type="pāda" n="d">jvaladguḍahradair vṛtam</seg> //</l>
</lg>

<lg xml:id="BrP_215.122">
<l><seg type="pāda" n="a">nikṣipto dahyate tasmin</seg> <seg type="pāda" n="b">varṇasaṃkarakṛn naraḥ</seg> </l>
<l><seg type="pāda" n="c">kṣuradhāreti narakaṃ</seg> <seg type="pāda" n="d">tīkṣṇakṣurasamāvṛtam</seg> //</l>
</lg>

<lg xml:id="BrP_215.123">
<l><seg type="pāda" n="a">chidyante tatra kalpāntaṃ</seg> <seg type="pāda" n="b">viprabhūmiharā narāḥ</seg> </l>
<l><seg type="pāda" n="c">narakaṃ cāmbarīṣākhyaṃ</seg> <seg type="pāda" n="d">pralayānaladīpitam</seg> //</l>
</lg>

<lg xml:id="BrP_215.124">
<l><seg type="pāda" n="a">kalpakoṭiśataṃ tatra</seg> <seg type="pāda" n="b">dahyate svarṇahārakaḥ</seg> </l>
<l><seg type="pāda" n="c">nāmnā vajrakuṭhāreti</seg> <seg type="pāda" n="d">narakaṃ vajrasaṃkulam</seg> //</l>
</lg>

<lg xml:id="BrP_215.125">
<l><seg type="pāda" n="a">chidyante tatra chettāro</seg> <seg type="pāda" n="b">drumāṇāṃ pāpakāriṇaḥ</seg> </l>
<l><seg type="pāda" n="c">narakaṃ paritāpākhyaṃ</seg> <seg type="pāda" n="d">pralayānaladīpitam</seg> //</l>
</lg>

<lg xml:id="BrP_215.126">
<l><seg type="pāda" n="a">garado madhuhartā ca</seg> <seg type="pāda" n="b">pacyate tatra pāpakṛt</seg> </l>
<l><seg type="pāda" n="c">narakaṃ kālasūtraṃ ca</seg> <seg type="pāda" n="d">vajrasūtravinirmitam</seg> //</l>
</lg>

<lg xml:id="BrP_215.127">
<l><seg type="pāda" n="a">bhramantas tatra cchidyante</seg> <seg type="pāda" n="b">parasasyopaluṇṭhakāḥ</seg> </l>
<l><seg type="pāda" n="c">narakaṃ kaśmalaṃ nāma</seg> <seg type="pāda" n="d">śleṣmaśiṅghāṇakāvṛtam</seg> //</l>
</lg>

<lg xml:id="BrP_215.128">
<l><seg type="pāda" n="a">tatra saṃkṣipyate kalpaṃ</seg> <seg type="pāda" n="b">sadā māṃsarucir naraḥ</seg> </l>
<l><seg type="pāda" n="c">narakaṃ cogragandheti</seg> <seg type="pāda" n="d">lālāmūtrapurīṣavat</seg> //</l>
</lg>

<lg xml:id="BrP_215.129">
<l><seg type="pāda" n="a">kṣipyante tatra narake</seg> <seg type="pāda" n="b">pitṛpiṇḍāprayacchakāḥ</seg> </l>
<l><seg type="pāda" n="c">narakaṃ durdharaṃ nāma</seg> <seg type="pāda" n="d">jalaukāvṛścikākulam</seg> //</l>
</lg>

<lg xml:id="BrP_215.130">
<l><seg type="pāda" n="a">utkocabhakṣakas tatra</seg> <seg type="pāda" n="b">tiṣṭhate varṣakāyutam</seg> </l>
<l><seg type="pāda" n="c">yac ca vajramahāpīḍā</seg> <seg type="pāda" n="d">narakaṃ vajranirmitam</seg> //</l>
</lg>

<lg xml:id="BrP_215.131">
<l><seg type="pāda" n="a">tatra prakṣipya dahyante</seg> <seg type="pāda" n="b">pīḍyante yamakiṃkaraiḥ</seg> </l>
<l><seg type="pāda" n="c">dhanaṃ dhānyaṃ hiraṇyaṃ vā</seg> <seg type="pāda" n="d">parakīyaṃ haranti ye</seg> //</l>
</lg>

<lg xml:id="BrP_215.132">
<l><seg type="pāda" n="a">yamadūtaiś ca caurās te</seg> <seg type="pāda" n="b">chidyante lavaśaḥ kṣuraiḥ</seg> </l>
<l><seg type="pāda" n="c">ye hatvā prāṇinaṃ mūḍhāḥ</seg> <seg type="pāda" n="d">khādante kākagṛdhravat</seg> //</l>
</lg>

<lg xml:id="BrP_215.133">
<l><seg type="pāda" n="a">bhojyante ca svamāṃsaṃ te</seg> <seg type="pāda" n="b">kalpāntaṃ yamakiṃkaraiḥ</seg> </l>
<l><seg type="pāda" n="c">āsanaṃ śayanaṃ vastraṃ</seg> <seg type="pāda" n="d">parakīyaṃ haranti ye</seg> //</l>
</lg>

<lg xml:id="BrP_215.134">
<l><seg type="pāda" n="a">yamadūtaiś ca te mūḍhā</seg> <seg type="pāda" n="b">bhidyante śaktitomaraiḥ</seg> </l>
<l><seg type="pāda" n="c">phalaṃ pattraṃ nṛṇāṃ vāpi</seg> <seg type="pāda" n="d">hṛtaṃ yais tu kubuddhibhiḥ</seg> //</l>
</lg>

<lg xml:id="BrP_215.135">
<l><seg type="pāda" n="a">yamadūtaiś ca te kruddhair</seg> <seg type="pāda" n="b">dahyante tṛṇavahnibhiḥ</seg> </l>
<l><seg type="pāda" n="c">paradravye kalatre ca</seg> <seg type="pāda" n="d">yaḥ sadā duṣṭadhīr naraḥ</seg> //</l>
</lg>

<lg xml:id="BrP_215.136">
<l><seg type="pāda" n="a">yamadūtair jvalat tasya</seg> <seg type="pāda" n="b">hṛdi śūlaṃ nikhanyate</seg> </l>
<l><seg type="pāda" n="c">karmaṇā manasā vācā</seg> <seg type="pāda" n="d">ye dharmavimukhā narāḥ</seg> //</l>
</lg>

<lg xml:id="BrP_215.137">
<l><seg type="pāda" n="a">yamaloke tu te ghorā</seg> <seg type="pāda" n="b">labhante pariyātanāḥ</seg> </l>
<l><seg type="pāda" n="c">evaṃ śatasahasrāṇi</seg> <seg type="pāda" n="d">lakṣakoṭiśatāni ca</seg> //</l>
</lg>

<lg xml:id="BrP_215.138">
<l><seg type="pāda" n="a">narakāṇi narais tatra</seg> <seg type="pāda" n="b">bhujyante pāpakāribhiḥ</seg> </l>
<l><seg type="pāda" n="c">iha kṛtvā svalpam api</seg> <seg type="pāda" n="d">naraḥ karmāśubhātmakam</seg> //</l>
</lg>

<lg xml:id="BrP_215.139">
<l><seg type="pāda" n="a">prāpnoti narake ghore</seg> <seg type="pāda" n="b">yamalokeṣu yātanām</seg> </l>
<l><seg type="pāda" n="c">na śṛṇvanti narā mūḍhā</seg> <seg type="pāda" n="d">dharmoktaṃ sādhu bhāṣitam</seg> //</l>
</lg>

<lg xml:id="BrP_215.140">
<l><seg type="pāda" n="a">dṛṣṭaṃ keneti pratyakṣaṃ</seg> <seg type="pāda" n="b">pratyuktyaivaṃ vadanti te</seg> </l>
<l><seg type="pāda" n="c">divā rātrau prayatnena</seg> <seg type="pāda" n="d">pāpaṃ kurvanti ye narāḥ</seg> //</l>
</lg>

<lg xml:id="BrP_215.141">
<l><seg type="pāda" n="a">nācaranti hi te dharmaṃ</seg> <seg type="pāda" n="b">pramādenāpi mohitāḥ</seg> </l>
<l><seg type="pāda" n="c">ihaiva phalabhoktāraḥ</seg> <seg type="pāda" n="d">paratra vimukhāś ca ye</seg> //</l>
</lg>

<lg xml:id="BrP_215.142">
<l><seg type="pāda" n="a">te patanti sughoreṣu</seg> <seg type="pāda" n="b">narakeṣu narādhamāḥ</seg> </l>
<l><seg type="pāda" n="c">dāruṇo narake vāsaḥ</seg> <seg type="pāda" n="d">svargavāsaḥ sukhapradaḥ</seg> </l>
<l><seg type="pāda" n="e">naraiḥ saṃprāpyate tatra</seg> <seg type="pāda" n="f">karma kṛtvā śubhāśubham</seg> //</l>
</lg>

<milestone unit="speaker" n="munaya ūcuḥ"/>

<lg xml:id="BrP_216.1">
<l><seg type="pāda" n="a">aho 'tiduḥkhaṃ ghoraṃ ca</seg> <seg type="pāda" n="b">yamamārge tvayoditam</seg> </l>
<l><seg type="pāda" n="c">narakāṇi ca ghorāṇi</seg> <seg type="pāda" n="d">dvāraṃ yāmyaṃ ca sattama</seg> //</l>
</lg>

<lg xml:id="BrP_216.2">
<l><seg type="pāda" n="a">asty upāyo na vā brahman</seg> <seg type="pāda" n="b">yamamārge 'tibhīṣaṇe</seg> </l>
<l><seg type="pāda" n="c">brūhi yena narā yānti</seg> <seg type="pāda" n="d">sukhena yamasādanam</seg> //</l>
</lg>

<milestone unit="speaker" n="vyāsa uvāca"/>

<lg xml:id="BrP_216.3">
<l><seg type="pāda" n="a">iha ye dharmasaṃyuktās</seg> <seg type="pāda" n="b">tv ahiṃsāniratā narāḥ</seg> </l>
<l><seg type="pāda" n="c">guruśuśrūṣaṇe yuktā</seg> <seg type="pāda" n="d">devabrāhmaṇapūjakāḥ</seg> //</l>
</lg>

<lg xml:id="BrP_216.4">
<l><seg type="pāda" n="a">yasmin manuṣyalokās te</seg> <seg type="pāda" n="b">sabhāryāḥ sasutās tathā</seg> </l>
<l><seg type="pāda" n="c">tam adhvānaṃ ca gacchanti</seg> <seg type="pāda" n="d">yathā tat kathayāmi vaḥ</seg> //</l>
</lg>

<lg xml:id="BrP_216.5">
<l><seg type="pāda" n="a">vimānair vividhair divyaiḥ</seg> <seg type="pāda" n="b">kāñcanadhvajaśobhitaiḥ</seg> </l>
<l><seg type="pāda" n="c">dharmarājapuraṃ yānti</seg> <seg type="pāda" n="d">sevamānāpsarogaṇaiḥ</seg> //</l>
</lg>

<lg xml:id="BrP_216.6">
<l><seg type="pāda" n="a">brāhmaṇebhyas tu dānāni</seg> <seg type="pāda" n="b">nānārūpāṇi bhaktitaḥ</seg> </l>
<l><seg type="pāda" n="c">ye prayacchanti te yānti</seg> <seg type="pāda" n="d">sukhenaiva mahāpathe</seg> //</l>
</lg>

<lg xml:id="BrP_216.7">
<l><seg type="pāda" n="a">annaṃ ye tu prayacchanti</seg> <seg type="pāda" n="b">brāhmaṇebhyaḥ susaṃkṛtam</seg> </l>
<l><seg type="pāda" n="c">śrotriyebhyo viśeṣeṇa</seg> <seg type="pāda" n="d">bhaktyā paramayā yutāḥ</seg> //</l>
</lg>

<lg xml:id="BrP_216.8">
<l><seg type="pāda" n="a">taruṇībhir varastrībhiḥ</seg> <seg type="pāda" n="b">sevyamānāḥ prayatnataḥ</seg> </l>
<l><seg type="pāda" n="c">dharmarājapuraṃ yānti</seg> <seg type="pāda" n="d">vimānair abhyalaṃkṛtaiḥ</seg> //</l>
</lg>

<lg xml:id="BrP_216.9">
<l><seg type="pāda" n="a">ye ca satyaṃ prabhāṣante</seg> <seg type="pāda" n="b">bahir antaś ca nirmalāḥ</seg> </l>
<l><seg type="pāda" n="c">te 'pi yānty amaraprakhyā</seg> <seg type="pāda" n="d">vimānair yamamandiram</seg> //</l>
</lg>

<lg xml:id="BrP_216.10">
<l><seg type="pāda" n="a">godānāni pavitrāṇi</seg> <seg type="pāda" n="b">viṣṇum uddiśya sādhuṣu</seg> </l>
<l><seg type="pāda" n="c">ye prayacchanti dharmajñāḥ</seg> <seg type="pāda" n="d">kṛśeṣu kṛśavṛttiṣu</seg> //</l>
</lg>

<lg xml:id="BrP_216.11">
<l><seg type="pāda" n="a">te yānti divyavarṇābhair</seg> <seg type="pāda" n="b">vimānair maṇicitritaiḥ</seg> </l>
<l><seg type="pāda" n="c">dharmarājapuraṃ śrīmān</seg> <seg type="pāda" n="d">sevyamānāpsarogaṇaiḥ</seg> //</l>
</lg>

<lg xml:id="BrP_216.12">
<l><seg type="pāda" n="a">upānadyugalaṃ chattraṃ</seg> <seg type="pāda" n="b">śayyāsanam athāpi vā</seg> </l>
<l><seg type="pāda" n="c">ye prayacchanti vastrāṇi</seg> <seg type="pāda" n="d">tathaivābharaṇāni ca</seg> //</l>
</lg>

<lg xml:id="BrP_216.13">
<l><seg type="pāda" n="a">te yānty aśvai rathaiś caiva</seg> <seg type="pāda" n="b">kuñjaraiś cāpy alaṃkṛtāḥ</seg> </l>
<l><seg type="pāda" n="c">dharmarājapuraṃ divyaṃ</seg> <seg type="pāda" n="d">chattraiḥ sauvarṇarājataiḥ</seg> //</l>
</lg>

<lg xml:id="BrP_216.14">
<l><seg type="pāda" n="a">ye ca bhaktyā prayacchanti</seg> <seg type="pāda" n="b">guḍapānakam arcitam</seg> </l>
<l><seg type="pāda" n="c">odanaṃ ca dvijāgryebhyo</seg> <seg type="pāda" n="d">viśuddhenāntarātmanā</seg> //</l>
</lg>

<lg xml:id="BrP_216.15">
<l><seg type="pāda" n="a">te yānti kāñcanair yānair</seg> <seg type="pāda" n="b">vividhais tu yamālayam</seg> </l>
<l><seg type="pāda" n="c">varastrībhir yathākāmaṃ</seg> <seg type="pāda" n="d">sevyamānāḥ punaḥ punaḥ</seg> //</l>
</lg>

<lg xml:id="BrP_216.16">
<l><seg type="pāda" n="a">ye ca kṣīraṃ prayacchanti</seg> <seg type="pāda" n="b">ghṛtaṃ dadhi guḍaṃ madhu</seg> </l>
<l><seg type="pāda" n="c">brāhmaṇebhyaḥ prayatnena</seg> <seg type="pāda" n="d">śuddhyopetaṃ susaṃskṛtam</seg> //</l>
</lg>

<lg xml:id="BrP_216.17">
<l><seg type="pāda" n="a">cakravākaprayuktaiś ca</seg> <seg type="pāda" n="b">vimānais tu hiraṇmayaiḥ</seg> </l>
<l><seg type="pāda" n="c">yānti gandharvavāditraiḥ</seg> <seg type="pāda" n="d">sevyamānā yamālayam</seg> //</l>
</lg>

<lg xml:id="BrP_216.18">
<l><seg type="pāda" n="a">ye phalāni prayacchanti</seg> <seg type="pāda" n="b">puṣpāṇi surabhīṇi ca</seg> </l>
<l><seg type="pāda" n="c">haṃsayuktair vimānais tu</seg> <seg type="pāda" n="d">yānti dharmapuraṃ narāḥ</seg> //</l>
</lg>

<lg xml:id="BrP_216.19">
<l><seg type="pāda" n="a">ye tilāṃs tiladhenuṃ ca</seg> <seg type="pāda" n="b">ghṛtadhenum athāpi vā</seg> </l>
<l><seg type="pāda" n="c">śrotriyebhyaḥ prayacchanti</seg> <seg type="pāda" n="d">viprebhyaḥ śraddhayānvitāḥ</seg> //</l>
</lg>

<lg xml:id="BrP_216.20">
<l><seg type="pāda" n="a">somamaṇḍalasaṃkāśair</seg> <seg type="pāda" n="b">yānais te yānti nirmalaiḥ</seg> </l>
<l><seg type="pāda" n="c">gandharvair upagīyante</seg> <seg type="pāda" n="d">pure vaivasvatasya te</seg> //</l>
</lg>

<lg xml:id="BrP_216.21">
<l><seg type="pāda" n="a">yeṣāṃ vāpyaś ca kūpāś ca</seg> <seg type="pāda" n="b">taḍāgāni sarāṃsi ca</seg> </l>
<l><seg type="pāda" n="c">dīrghikāḥ puṣkariṇyaś ca</seg> <seg type="pāda" n="d">śītalāś ca jalāśayāḥ</seg> //</l>
</lg>

<lg xml:id="BrP_216.22">
<l><seg type="pāda" n="a">yānais te hemacandrābhair</seg> <seg type="pāda" n="b">divyaghaṇṭānināditaiḥ</seg> </l>
<l><seg type="pāda" n="c">vyajanais tālavṛntaiś ca</seg> <seg type="pāda" n="d">vījyamānā mahāprabhāḥ</seg> //</l>
</lg>

<lg xml:id="BrP_216.23">
<l><seg type="pāda" n="a">yeṣāṃ devakulāny atra</seg> <seg type="pāda" n="b">citrāṇy āyatanāni ca</seg> </l>
<l><seg type="pāda" n="c">ratnaiḥ prasphuramāṇāni</seg> <seg type="pāda" n="d">manojñāni śubhāni ca</seg> //</l>
</lg>

<lg xml:id="BrP_216.24">
<l><seg type="pāda" n="a">te yānti lokapālais tu</seg> <seg type="pāda" n="b">vimānair vātaraṃhasaiḥ</seg> </l>
<l><seg type="pāda" n="c">dharmarājapuraṃ divyaṃ</seg> <seg type="pāda" n="d">nānājanasamākulam</seg> //</l>
</lg>

<lg xml:id="BrP_216.25">
<l><seg type="pāda" n="a">pānīyaṃ ye prayacchanti</seg> <seg type="pāda" n="b">sarvaprāṇyupajīvitam</seg> </l>
<l><seg type="pāda" n="c">te vitṛṣṇāḥ sukhaṃ yānti</seg> <seg type="pāda" n="d">vimānais taṃ mahāpatham</seg> //</l>
</lg>

<lg xml:id="BrP_216.26">
<l><seg type="pāda" n="a">kāṣṭhapādukayānāni</seg> <seg type="pāda" n="b">pīṭhakāny āsanāni ca</seg> </l>
<l><seg type="pāda" n="c">yair dattāni dvijātibhyas</seg> <seg type="pāda" n="d">te 'dhvānaṃ yānti vai sukham</seg> //</l>
</lg>

<lg xml:id="BrP_216.27">
<l><seg type="pāda" n="a">sauvarṇamaṇipīṭheṣu</seg> <seg type="pāda" n="b">pādau kṛtvottameṣu ca</seg> </l>
<l><seg type="pāda" n="c">te prayānti vimānais tu</seg> <seg type="pāda" n="d">apsarogaṇamaṇḍitaiḥ</seg> //</l>
</lg>

<lg xml:id="BrP_216.28">
<l><seg type="pāda" n="a">ārāmāṇi vicitrāṇi</seg> <seg type="pāda" n="b">puṣpāḍhyānīha mānavāḥ</seg> </l>
<l><seg type="pāda" n="c">ropayanti phalāḍhyāni</seg> <seg type="pāda" n="d">narāṇām upakāriṇaḥ</seg> //</l>
</lg>

<lg xml:id="BrP_216.29">
<l><seg type="pāda" n="a">vṛkṣacchāyāsu ramyāsu</seg> <seg type="pāda" n="b">śītalāsu svalaṃkṛtāḥ</seg> </l>
<l><seg type="pāda" n="c">varastrīgītavādyaiś ca</seg> <seg type="pāda" n="d">sevyamānā vrajanti te</seg> //</l>
</lg>

<lg xml:id="BrP_216.30">
<l><seg type="pāda" n="a">suvarṇaṃ rajataṃ vāpi</seg> <seg type="pāda" n="b">vidrumaṃ mauktikaṃ tathā</seg> </l>
<l><seg type="pāda" n="c">ye prayacchanti te yānti</seg> <seg type="pāda" n="d">vimānaiḥ kanakojjvalaiḥ</seg> //</l>
</lg>

<lg xml:id="BrP_216.31">
<l><seg type="pāda" n="a">bhūmidā dīpyamānāś ca</seg> <seg type="pāda" n="b">sarvakāmais tu tarpitāḥ</seg> </l>
<l><seg type="pāda" n="c">uditādityasaṃkāśair</seg> <seg type="pāda" n="d">vimānair bhṛśanāditaiḥ</seg> //</l>
</lg>

<lg xml:id="BrP_216.32">
<l><seg type="pāda" n="a">kanyāṃ tu ye prayacchanti</seg> <seg type="pāda" n="b">brahmadeyām alaṃkṛtām</seg> </l>
<l><seg type="pāda" n="c">divyakanyāvṛtā yānti</seg> <seg type="pāda" n="d">vimānais te yamālayam</seg> //</l>
</lg>

<lg xml:id="BrP_216.33">
<l><seg type="pāda" n="a">sugandhāgurukarpūrān</seg> <seg type="pāda" n="b">puṣpadhūpān dvijottamāḥ</seg> </l>
<l><seg type="pāda" n="c">prayacchanti dvijātibhyo</seg> <seg type="pāda" n="d">bhaktyā paramayānvitāḥ</seg> //</l>
</lg>

<lg xml:id="BrP_216.34">
<l><seg type="pāda" n="a">te sugandhāḥ suveśāś ca</seg> <seg type="pāda" n="b">suprabhāḥ suvibhūṣitāḥ</seg> </l>
<l><seg type="pāda" n="c">yānti dharmapuraṃ yānair</seg> <seg type="pāda" n="d">vicitrair abhyalaṃkṛtāḥ</seg> //</l>
</lg>

<lg xml:id="BrP_216.35">
<l><seg type="pāda" n="a">dīpadā yānti yānaiś ca</seg> <seg type="pāda" n="b">dīpayanto diśo daśa</seg> </l>
<l><seg type="pāda" n="c">ādityasadṛśair yānair</seg> <seg type="pāda" n="d">dīpyamānā yathāgnayaḥ</seg> //</l>
</lg>

<lg xml:id="BrP_216.36">
<l><seg type="pāda" n="a">gṛhāvasathadātāro</seg> <seg type="pāda" n="b">gṛhaiḥ kāñcanamaṇḍitaiḥ</seg> </l>
<l><seg type="pāda" n="c">vrajanti bālārkanibhair</seg> <seg type="pāda" n="d">dharmarājagṛhaṃ narāḥ</seg> //</l>
</lg>

<lg xml:id="BrP_216.37">
<l><seg type="pāda" n="a">jalabhājanadātāraḥ</seg> <seg type="pāda" n="b">kuṇḍikākarakapradāḥ</seg> </l>
<l><seg type="pāda" n="c">pūjamānāpsarobhiś ca</seg> <seg type="pāda" n="d">yānti dṛptā mahāgajaiḥ</seg> //</l>
</lg>

<lg xml:id="BrP_216.38">
<l><seg type="pāda" n="a">pādābhyaṅgaṃ śirobhyaṅgaṃ</seg> <seg type="pāda" n="b">snānapānodakaṃ tathā</seg> </l>
<l><seg type="pāda" n="c">ye prayacchanti viprebhyas</seg> <seg type="pāda" n="d">te yānty aśvair yamālayam</seg> //</l>
</lg>

<lg xml:id="BrP_216.39">
<l><seg type="pāda" n="a">viśrāmayanti ye viprāñ</seg> <seg type="pāda" n="b">śrāntān adhvani karśitān</seg> </l>
<l><seg type="pāda" n="c">cakravākaprayuktena</seg> <seg type="pāda" n="d">yānti yānena te sukham</seg> //</l>
</lg>

<lg xml:id="BrP_216.40">
<l><seg type="pāda" n="a">svāgatena ca yo vipraṃ</seg> <seg type="pāda" n="b">pūjayed āsanena ca</seg> </l>
<l><seg type="pāda" n="c">sa gacchati tam adhvānaṃ</seg> <seg type="pāda" n="d">sukhaṃ paramanirvṛtaḥ</seg> //</l>
</lg>

<lg xml:id="BrP_216.41">
<l><seg type="pāda" n="a">namo brahmaṇyadeveti</seg> <seg type="pāda" n="b">yo hariṃ cābhivādayet</seg> </l>
<l><seg type="pāda" n="c">gāṃ ca pāpaharety uktvā</seg> <seg type="pāda" n="d">sukhaṃ yānti ca tat patham</seg> //</l>
</lg>

<lg xml:id="BrP_216.42">
<l><seg type="pāda" n="a">anantarāśino ye ca</seg> <seg type="pāda" n="b">dambhānṛtavivarjitāḥ</seg> </l>
<l><seg type="pāda" n="c">te 'pi sārasayuktais tu</seg> <seg type="pāda" n="d">yānti yānaiś ca tat patham</seg> //</l>
</lg>

<lg xml:id="BrP_216.43">
<l><seg type="pāda" n="a">vartante hy ekabhaktena</seg> <seg type="pāda" n="b">śāṭhyadambhavivarjitāḥ</seg> </l>
<l><seg type="pāda" n="c">haṃsayuktair vimānais tu</seg> <seg type="pāda" n="d">sukhaṃ yānti yamālayam</seg> //</l>
</lg>

<lg xml:id="BrP_216.44">
<l><seg type="pāda" n="a">caturthenaikabhaktena</seg> <seg type="pāda" n="b">vartante ye jitendriyāḥ</seg> </l>
<l><seg type="pāda" n="c">te yānti dharmanagaraṃ</seg> <seg type="pāda" n="d">yānair barhiṇayojitaiḥ</seg> //</l>
</lg>

<lg xml:id="BrP_216.45">
<l><seg type="pāda" n="a">tṛtīye divase ye tu</seg> <seg type="pāda" n="b">bhuñjate niyatavratāḥ</seg> </l>
<l><seg type="pāda" n="c">te 'pi hastirathair divyair</seg> <seg type="pāda" n="d">yānti yānaiś ca tat padam</seg> //</l>
</lg>

<lg xml:id="BrP_216.46">
<l><seg type="pāda" n="a">ṣaṣṭhe 'nnabhakṣako yas tu</seg> <seg type="pāda" n="b">śaucanityo jitendriyaḥ</seg> </l>
<l><seg type="pāda" n="c">sa yāti kuñjarasthas tu</seg> <seg type="pāda" n="d">śacīpatir iva svayam</seg> //</l>
</lg>

<lg xml:id="BrP_216.47">
<l><seg type="pāda" n="a">dharmarājapuraṃ divyaṃ</seg> <seg type="pāda" n="b">nānāmaṇivibhūṣitam</seg> </l>
<l><seg type="pāda" n="c">nānāsvarasamāyuktaṃ</seg> <seg type="pāda" n="d">jayaśabdaravair yutam</seg> //</l>
</lg>

<lg xml:id="BrP_216.48">
<l><seg type="pāda" n="a">pakṣopavāsino yānti</seg> <seg type="pāda" n="b">yānaiḥ śārdūlayojitaiḥ</seg> </l>
<l><seg type="pāda" n="c">puraṃ tad dharmarājasya</seg> <seg type="pāda" n="d">sevyamānāḥ surāsuraiḥ</seg> //</l>
</lg>

<lg xml:id="BrP_216.49">
<l><seg type="pāda" n="a">ye ca māsopavāsaṃ tu</seg> <seg type="pāda" n="b">kurvate saṃyatendriyāḥ</seg> </l>
<l><seg type="pāda" n="c">te 'pi sūryapradīptais tu</seg> <seg type="pāda" n="d">yānti yānair yamālayam</seg> //</l>
</lg>

<lg xml:id="BrP_216.50">
<l><seg type="pāda" n="a">mahāprasthānam ekāgro</seg> <seg type="pāda" n="b">yaḥ prayāti dṛḍhavrataḥ</seg> </l>
<l><seg type="pāda" n="c">sevyamānas tu gandharvair</seg> <seg type="pāda" n="d">yāti yānair yamālayam</seg> //</l>
</lg>

<lg xml:id="BrP_216.51">
<l><seg type="pāda" n="a">śarīraṃ sādhayed yas tu</seg> <seg type="pāda" n="b">vaiṣṇavenāntarātmanā</seg> </l>
<l><seg type="pāda" n="c">sa rathenāgnivarṇena</seg> <seg type="pāda" n="d">yātīha tridaśālayam</seg> //</l>
</lg>

<lg xml:id="BrP_216.52">
<l><seg type="pāda" n="a">agnipraveśaṃ yaḥ kuryān</seg> <seg type="pāda" n="b">nārāyaṇaparāyaṇaḥ</seg> </l>
<l><seg type="pāda" n="c">sa yāty agniprakāśena</seg> <seg type="pāda" n="d">vimānena yamālayam</seg> //</l>
</lg>

<lg xml:id="BrP_216.53">
<l><seg type="pāda" n="a">prāṇāṃs tyajati yo martyaḥ</seg> <seg type="pāda" n="b">smaran viṣṇuṃ sanātanam</seg> </l>
<l><seg type="pāda" n="c">yānenārkaprakāśena</seg> <seg type="pāda" n="d">yāti dharmapuraṃ naraḥ</seg> //</l>
</lg>

<lg xml:id="BrP_216.54">
<l><seg type="pāda" n="a">praviṣṭo 'ntar jalaṃ yas tu</seg> <seg type="pāda" n="b">prāṇāṃs tyajati mānavaḥ</seg> </l>
<l><seg type="pāda" n="c">somamaṇḍalakalpena</seg> <seg type="pāda" n="d">yāti yānena vai sukham</seg> //</l>
</lg>

<lg xml:id="BrP_216.55">
<l><seg type="pāda" n="a">svaśarīraṃ hi gṛdhrebhyo</seg> <seg type="pāda" n="b">vaiṣṇavo yaḥ prayacchati</seg> </l>
<l><seg type="pāda" n="c">sa yāti rathamukhyena</seg> <seg type="pāda" n="d">kāñcanena yamālayam</seg> //</l>
</lg>

<lg xml:id="BrP_216.56">
<l><seg type="pāda" n="a">strīgrahe gograhe vāpi</seg> <seg type="pāda" n="b">yuddhe mṛtyum upaiti yaḥ</seg> </l>
<l><seg type="pāda" n="c">sa yāty amarakanyābhiḥ</seg> <seg type="pāda" n="d">sevyamāno raviprabhaḥ</seg> //</l>
</lg>

<lg xml:id="BrP_216.57">
<l><seg type="pāda" n="a">vaiṣṇavā ye ca kurvanti</seg> <seg type="pāda" n="b">tīrthayātrāṃ jitendriyāḥ</seg> </l>
<l><seg type="pāda" n="c">tat pathaṃ yānti te ghoraṃ</seg> <seg type="pāda" n="d">sukhayānair alaṃkṛtāḥ</seg> //</l>
</lg>

<lg xml:id="BrP_216.58">
<l><seg type="pāda" n="a">ye yajanti dvijaśreṣṭhāḥ</seg> <seg type="pāda" n="b">kratubhir bhūridakṣiṇaiḥ</seg> </l>
<l><seg type="pāda" n="c">taptahāṭakasaṃkāśair</seg> <seg type="pāda" n="d">vimānair yānti te sukham</seg> //</l>
</lg>

<lg xml:id="BrP_216.59">
<l><seg type="pāda" n="a">parapīḍām akurvanto</seg> <seg type="pāda" n="b">bhṛtyānāṃ bharaṇādikam</seg> </l>
<l><seg type="pāda" n="c">kurvanti te sukhaṃ yānti</seg> <seg type="pāda" n="d">vimānaiḥ kanakojjvalaiḥ</seg> //</l>
</lg>

<lg xml:id="BrP_216.60">
<l><seg type="pāda" n="a">ye kṣāntāḥ sarvabhūteṣu</seg> <seg type="pāda" n="b">prāṇinām abhayapradāḥ</seg> </l>
<l><seg type="pāda" n="c">krodhamohavinirmuktā</seg> <seg type="pāda" n="d">nirmadāḥ saṃyatendriyāḥ</seg> //</l>
</lg>

<lg xml:id="BrP_216.61">
<l><seg type="pāda" n="a">pūrṇacandraprakāśena</seg> <seg type="pāda" n="b">vimānena mahāprabhāḥ</seg> </l>
<l><seg type="pāda" n="c">yānti vaivasvatapuraṃ</seg> <seg type="pāda" n="d">devagandharvasevitāḥ</seg> //</l>
</lg>

<lg xml:id="BrP_216.62">
<l><seg type="pāda" n="a">ekabhāvena ye viṣṇuṃ</seg> <seg type="pāda" n="b">brahmāṇaṃ tryambakaṃ ravim</seg> </l>
<l><seg type="pāda" n="c">pūjayanti hi te yānti</seg> <seg type="pāda" n="d">vimānair bhāskaraprabhaiḥ</seg> //</l>
</lg>

<lg xml:id="BrP_216.63">
<l><seg type="pāda" n="a">ye ca māṃsaṃ na khādanti</seg> <seg type="pāda" n="b">satyaśaucasamanvitāḥ</seg> </l>
<l><seg type="pāda" n="c">te 'pi yānti sukhenaiva</seg> <seg type="pāda" n="d">dharmarājapuraṃ narāḥ</seg> //</l>
</lg>

<lg xml:id="BrP_216.64">
<l><seg type="pāda" n="a">māṃsān miṣṭataraṃ nāsti</seg> <seg type="pāda" n="b">bhakṣyabhojyādikeṣu ca</seg> </l>
<l><seg type="pāda" n="c">tasmān māṃsaṃ na bhuñjīta</seg> <seg type="pāda" n="d">nāsti miṣṭaiḥ sukhodayaḥ</seg> //</l>
</lg>

<lg xml:id="BrP_216.65">
<l><seg type="pāda" n="a">gosahasraṃ tu yo dadyād</seg> <seg type="pāda" n="b">yas tu māṃsaṃ na bhakṣayet</seg> </l>
<l><seg type="pāda" n="c">samāv etau purā prāha</seg> <seg type="pāda" n="d">brahmā vedavidāṃ varaḥ</seg> //</l>
</lg>

<lg xml:id="BrP_216.66">
<l><seg type="pāda" n="a">sarvatīrtheṣu yat puṇyaṃ</seg> <seg type="pāda" n="b">sarvayajñeṣu yat phalam</seg> </l>
<l><seg type="pāda" n="c">amāṃsabhakṣaṇe viprās</seg> <seg type="pāda" n="d">tac ca tac ca ca tatsamam</seg> //</l>
</lg>

<lg xml:id="BrP_216.67">
<l><seg type="pāda" n="a">evaṃ sukhena te yānti</seg> <seg type="pāda" n="b">yamalokaṃ ca dhārmikāḥ</seg> </l>
<l><seg type="pāda" n="c">dānavrataparā yānair</seg> <seg type="pāda" n="d">yatra devo raveḥ sutaḥ</seg> //</l>
</lg>

<lg xml:id="BrP_216.68">
<l><seg type="pāda" n="a">dṛṣṭvā tān dhārmikān devaḥ</seg> <seg type="pāda" n="b">svayaṃ saṃmānayed yamaḥ</seg> </l>
<l><seg type="pāda" n="c">svāgatāsanadānena</seg> <seg type="pāda" n="d">pādyārghyeṇa priyeṇa tu</seg> //</l>
</lg>

<lg xml:id="BrP_216.69">
<l><seg type="pāda" n="a">dhanyā yūyaṃ mahātmāna</seg> <seg type="pāda" n="b">ātmano hitakāriṇaḥ</seg> </l>
<l><seg type="pāda" n="c">yena divyasukhārthāya</seg> <seg type="pāda" n="d">bhavadbhiḥ sukṛtaṃ kṛtam</seg> //</l>
</lg>

<lg xml:id="BrP_216.70">
<l><seg type="pāda" n="a">idaṃ vimānam āruhya</seg> <seg type="pāda" n="b">divyastrībhogabhūṣitāḥ</seg> </l>
<l><seg type="pāda" n="c">svargaṃ gacchadhvam atulaṃ</seg> <seg type="pāda" n="d">sarvakāmasamanvitam</seg> //</l>
</lg>

<lg xml:id="BrP_216.71">
<l><seg type="pāda" n="a">tatra bhuktvā mahābhogān</seg> <seg type="pāda" n="b">ante puṇyaparikṣayāt</seg> </l>
<l><seg type="pāda" n="c">yat kiṃcid alpam aśubhaṃ</seg> <seg type="pāda" n="d">phalaṃ tad iha bhokṣyatha</seg> //</l>
</lg>

<lg xml:id="BrP_216.72">
<l><seg type="pāda" n="a">ye tu taṃ dharmarājānaṃ</seg> <seg type="pāda" n="b">narāḥ puṇyānubhāvataḥ</seg> </l>
<l><seg type="pāda" n="c">paśyanti saumyamanasaṃ</seg> <seg type="pāda" n="d">pitṛbhūtam ivātmanaḥ</seg> //</l>
</lg>

<lg xml:id="BrP_216.73">
<l><seg type="pāda" n="a">tasmād dharmaḥ sevitavyaḥ</seg> <seg type="pāda" n="b">sadā muktiphalapradaḥ</seg> </l>
<l><seg type="pāda" n="c">dharmād arthas tathā kāmo</seg> <seg type="pāda" n="d">mokṣaś ca parikīrtyate</seg> //</l>
</lg>

<lg xml:id="BrP_216.74">
<l><seg type="pāda" n="a">dharmo mātā pitā bhrātā</seg> <seg type="pāda" n="b">dharmo nāthaḥ suhṛt tathā</seg> </l>
<l><seg type="pāda" n="c">dharmaḥ svāmī sakhā goptā</seg> <seg type="pāda" n="d">tathā dhātā ca poṣakaḥ</seg> //</l>
</lg>

<lg xml:id="BrP_216.75">
<l><seg type="pāda" n="a">dharmād artho 'rthataḥ kāmaḥ</seg> <seg type="pāda" n="b">kāmād bhogaḥ sukhāni ca</seg> </l>
<l><seg type="pāda" n="c">dharmād aiśvaryam ekāgryaṃ</seg> <seg type="pāda" n="d">dharmāt svargagatiḥ parā</seg> //</l>
</lg>

<lg xml:id="BrP_216.76">
<l><seg type="pāda" n="a">dharmas tu sevito viprās</seg> <seg type="pāda" n="b">trāyate mahato bhayāt</seg> </l>
<l><seg type="pāda" n="c">devatvaṃ ca dvijatvaṃ ca</seg> <seg type="pāda" n="d">dharmāt prāpnoty asaṃśayam</seg> //</l>
</lg>

<lg xml:id="BrP_216.77">
<l><seg type="pāda" n="a">yadā ca kṣīyate pāpaṃ</seg> <seg type="pāda" n="b">narāṇāṃ pūrvasaṃcitam</seg> </l>
<l><seg type="pāda" n="c">tadaiṣāṃ bhajate buddhir</seg> <seg type="pāda" n="d">dharmaṃ cātra dvijottamāḥ</seg> //</l>
</lg>

<lg xml:id="BrP_216.78">
<l><seg type="pāda" n="a">janmāntarasahasreṣu</seg> <seg type="pāda" n="b">mānuṣyaṃ prāpya durlabham</seg> </l>
<l><seg type="pāda" n="c">yo hi nācarate dharmaṃ</seg> <seg type="pāda" n="d">bhavet sa khalu vañcitaḥ</seg> //</l>
</lg>

<lg xml:id="BrP_216.79">
<l><seg type="pāda" n="a">kutsitā ye daridrāś ca</seg> <seg type="pāda" n="b">virūpā vyādhitās tathā</seg> </l>
<l><seg type="pāda" n="c">parapreṣyāś ca mūrkhāś ca</seg> <seg type="pāda" n="d">jñeyā dharmavivarjitāḥ</seg> //</l>
</lg>

<lg xml:id="BrP_216.80">
<l><seg type="pāda" n="a">ye hi dīrghāyuṣaḥ śūrāḥ</seg> <seg type="pāda" n="b">paṇḍitā bhogino 'rthinaḥ</seg> </l>
<l><seg type="pāda" n="c">arogā rūpavantaś ca</seg> <seg type="pāda" n="d">tais tu dharmaḥ purā kṛtaḥ</seg> //</l>
</lg>

<lg xml:id="BrP_216.81">
<l><seg type="pāda" n="a">evaṃ dharmaratā viprā</seg> <seg type="pāda" n="b">gacchanti gatim uttamām</seg> </l>
<l><seg type="pāda" n="c">adharmaṃ sevamānās tu</seg> <seg type="pāda" n="d">tiryagyoniṃ vrajanti te</seg> //</l>
</lg>

<lg xml:id="BrP_216.82">
<l><seg type="pāda" n="a">ye narā narakadhvaṃsi</seg><seg type="pāda" n="b">vāsudevam anuvratāḥ</seg> </l>
<l><seg type="pāda" n="c">te svapne 'pi na paśyanti</seg> <seg type="pāda" n="d">yamaṃ vā narakāṇi vā</seg> //</l>
</lg>

<lg xml:id="BrP_216.83">
<l><seg type="pāda" n="a">anādinidhanaṃ devaṃ</seg> <seg type="pāda" n="b">daityadānavadāraṇam</seg> </l>
<l><seg type="pāda" n="c">ye namanti narā nityaṃ</seg> <seg type="pāda" n="d">nahi paśyanti te yamam</seg> //</l>
</lg>

<lg xml:id="BrP_216.84">
<l><seg type="pāda" n="a">karmaṇā manasā vācā</seg> <seg type="pāda" n="b">ye 'cyutaṃ śaraṇaṃ gatāḥ</seg> </l>
<l><seg type="pāda" n="c">na samartho yamas teṣāṃ</seg> <seg type="pāda" n="d">te muktiphalabhāginaḥ</seg> //</l>
</lg>

<lg xml:id="BrP_216.85">
<l><seg type="pāda" n="a">ye janā jagatāṃ nāthaṃ</seg> <seg type="pāda" n="b">nityaṃ nārāyaṇaṃ dvijāḥ</seg> </l>
<l><seg type="pāda" n="c">namanti nahi te viṣṇoḥ</seg> <seg type="pāda" n="d">sthānād anyatra gāminaḥ</seg> //</l>
</lg>

<lg xml:id="BrP_216.86">
<l><seg type="pāda" n="a">na te dūtān na tan mārgaṃ</seg> <seg type="pāda" n="b">na yamaṃ na ca tāṃ purīm</seg> </l>
<l><seg type="pāda" n="c">praṇamya viṣṇuṃ paśyanti</seg> <seg type="pāda" n="d">narakāṇi kathaṃcana</seg> //</l>
</lg>

<lg xml:id="BrP_216.87">
<l><seg type="pāda" n="a">kṛtvāpi bahuśaḥ pāpaṃ</seg> <seg type="pāda" n="b">narā mohasamanvitāḥ</seg> </l>
<l><seg type="pāda" n="c">na yānti narakaṃ natvā</seg> <seg type="pāda" n="d">sarvapāpaharaṃ harim</seg> //</l>
</lg>

<lg xml:id="BrP_216.88">
<l><seg type="pāda" n="a">śāṭhyenāpi narā nityaṃ</seg> <seg type="pāda" n="b">ye smaranti janārdanam</seg> </l>
<l><seg type="pāda" n="c">te 'pi yānti tanuṃ tyaktvā</seg> <seg type="pāda" n="d">viṣṇulokam anāmayam</seg> //</l>
</lg>

<lg xml:id="BrP_216.89">
<l><seg type="pāda" n="a">atyantakrodhasakto 'pi</seg> <seg type="pāda" n="b">kadācit kīrtayed dharim</seg> </l>
<l><seg type="pāda" n="c">so 'pi doṣakṣayān muktiṃ</seg> <seg type="pāda" n="d">labhec cedipatir yathā</seg> //</l>
</lg>

<milestone unit="speaker" n="lomaharṣaṇa uvāca"/>

<lg xml:id="BrP_217.1">
<l><seg type="pāda" n="a">śrutvaivaṃ yamamārgaṃ te</seg> <seg type="pāda" n="b">narakeṣu ca yātanām</seg> </l>
<l><seg type="pāda" n="c">papracchuś ca punar vyāsaṃ</seg> <seg type="pāda" n="d">saṃśayaṃ munisattamāḥ</seg> //</l>
</lg>

<milestone unit="speaker" n="munaya ūcuḥ"/>

<lg xml:id="BrP_217.2">
<l><seg type="pāda" n="a">bhagavan sarvadharmajña</seg> <seg type="pāda" n="b">sarvaśāstraviśārada</seg> </l>
<l><seg type="pāda" n="c">martyasya kaḥ sahāyo vai</seg> <seg type="pāda" n="d">pitā mātā suto guruḥ</seg> //</l>
</lg>

<lg xml:id="BrP_217.3">
<l><seg type="pāda" n="a">jñātisaṃbandhivargaś ca</seg> <seg type="pāda" n="b">mitravargas tathaiva ca</seg> </l>
<l><seg type="pāda" n="c">gṛhaṃ śarīram utsṛjya</seg> <seg type="pāda" n="d">kāṣṭhaloṣṭasamaṃ janāḥ</seg> </l>
<l><seg type="pāda" n="e">gacchanty amutra loke vai</seg> <seg type="pāda" n="f">kaś ca tān anugacchati</seg> //</l>
</lg>

<milestone unit="speaker" n="vyāsa uvāca"/>

<lg xml:id="BrP_217.4">
<l><seg type="pāda" n="a">ekaḥ prasūyate viprā</seg> <seg type="pāda" n="b">eka eva hi naśyati</seg> </l>
<l><seg type="pāda" n="c">ekas tarati durgāṇi</seg> <seg type="pāda" n="d">gacchaty ekas tu durgatim</seg> //</l>
</lg>

<lg xml:id="BrP_217.5">
<l><seg type="pāda" n="a">asahāyaḥ pitā mātā</seg> <seg type="pāda" n="b">tathā bhrātā suto guruḥ</seg> </l>
<l><seg type="pāda" n="c">jñātisaṃbandhivargaś ca</seg> <seg type="pāda" n="d">mitravargas tathaiva ca</seg> //</l>
</lg>

<lg xml:id="BrP_217.6">
<l><seg type="pāda" n="a">mṛtaṃ śarīram utsṛjya</seg> <seg type="pāda" n="b">kāṣṭhaloṣṭasamaṃ janāḥ</seg> </l>
<l><seg type="pāda" n="c">muhūrtam iva roditvā</seg> <seg type="pāda" n="d">tato yānti parāṅmukhāḥ</seg> //</l>
</lg>

<lg xml:id="BrP_217.7">
<l><seg type="pāda" n="a">tais tac charīram utsṛṣṭaṃ</seg> <seg type="pāda" n="b">dharma eko 'nugacchati</seg> </l>
<l><seg type="pāda" n="c">tasmād dharmaḥ sahāyaś ca</seg> <seg type="pāda" n="d">sevitavyaḥ sadā nṛbhiḥ</seg> //</l>
</lg>

<lg xml:id="BrP_217.8">
<l><seg type="pāda" n="a">prāṇī dharmasamāyukto</seg> <seg type="pāda" n="b">gacchet svargagatiṃ parām</seg> </l>
<l><seg type="pāda" n="c">tathaivādharmasaṃyukto</seg> <seg type="pāda" n="d">narakaṃ copapadyate</seg> //</l>
</lg>

<lg xml:id="BrP_217.9">
<l><seg type="pāda" n="a">tasmāt pāpāgatair arthair</seg> <seg type="pāda" n="b">nānurajyeta paṇḍitaḥ</seg> </l>
<l><seg type="pāda" n="c">dharma eko manuṣyāṇāṃ</seg> <seg type="pāda" n="d">sahāyaḥ parikīrtitaḥ</seg> //</l>
</lg>

<lg xml:id="BrP_217.10">
<l><seg type="pāda" n="a">lobhān mohād anukrośād</seg> <seg type="pāda" n="b">bhayād vātha bahuśrutaḥ</seg> </l>
<l><seg type="pāda" n="c">naraḥ karoty akāryāṇi</seg> <seg type="pāda" n="d">parārthe lobhamohitaḥ</seg> //</l>
</lg>

<lg xml:id="BrP_217.11">
<l><seg type="pāda" n="a">dharmaś cārthaś ca kāmaś ca</seg> <seg type="pāda" n="b">tritayaṃ jīvataḥ phalam</seg> </l>
<l><seg type="pāda" n="c">etat trayam avāptavyam</seg> <seg type="pāda" n="d">adharmaparivarjitam</seg> //</l>
</lg>

<milestone unit="speaker" n="munaya ūcuḥ"/>

<lg xml:id="BrP_217.12">
<l><seg type="pāda" n="a">śrutaṃ bhagavato vākyaṃ</seg> <seg type="pāda" n="b">dharmayuktaṃ paraṃ hitam</seg> </l>
<l><seg type="pāda" n="c">śarīranicayaṃ jñātuṃ</seg> <seg type="pāda" n="d">buddhir no 'tra prajāyate</seg> //</l>
</lg>

<lg xml:id="BrP_217.13">
<l><seg type="pāda" n="a">mṛtaṃ śarīraṃ hi nṛṇāṃ</seg> <seg type="pāda" n="b">sūkṣmam avyaktatāṃ gatam</seg> </l>
<l><seg type="pāda" n="c">acakṣurviṣayaṃ prāptaṃ</seg> <seg type="pāda" n="d">kathaṃ dharmo 'nugacchati</seg> //</l>
</lg>

<milestone unit="speaker" n="vyāsa uvāca"/>

<lg xml:id="BrP_217.14">
<l><seg type="pāda" n="a">pṛthivī vāyur ākāśam</seg> <seg type="pāda" n="b">āpo jyotir manontaram</seg> </l>
<l><seg type="pāda" n="c">buddhir ātmā ca sahitā</seg> <seg type="pāda" n="d">dharmaṃ paśyanti nityadā</seg> //</l>
</lg>

<lg xml:id="BrP_217.15">
<l><seg type="pāda" n="a">prāṇinām iha sarveṣāṃ</seg> <seg type="pāda" n="b">sākṣibhūtā divāniśam</seg> </l>
<l><seg type="pāda" n="c">etaiś ca saha dharmo hi</seg> <seg type="pāda" n="d">taṃ jīvam anugacchati</seg> //</l>
</lg>

<lg xml:id="BrP_217.16">
<l><seg type="pāda" n="a">tvag asthi māṃsaṃ śukraṃ ca</seg> <seg type="pāda" n="b">śoṇitaṃ ca dvijottamāḥ</seg> </l>
<l><seg type="pāda" n="c">śarīraṃ varjayanty ete</seg> <seg type="pāda" n="d">jīvitena vivarjitam</seg> //</l>
</lg>

<lg xml:id="BrP_217.17">
<l><seg type="pāda" n="a">tato dharmasamāyuktaḥ</seg> <seg type="pāda" n="b">sa jīvaḥ sukham edhate</seg> </l>
<l><seg type="pāda" n="c">ihaloke pare caiva</seg> <seg type="pāda" n="d">kiṃ bhūyaḥ kathayāmi vaḥ</seg> //</l>
</lg>

<milestone unit="speaker" n="munaya ūcuḥ"/>

<lg xml:id="BrP_217.18">
<l><seg type="pāda" n="a">tad darśitaṃ bhagavatā</seg> <seg type="pāda" n="b">yathā dharmo 'nugacchati</seg> </l>
<l><seg type="pāda" n="c">etat tu jñātum icchāmaḥ</seg> <seg type="pāda" n="d">kathaṃ retaḥ pravartate</seg> //</l>
</lg>

<milestone unit="speaker" n="vyāsa uvāca"/>

<lg xml:id="BrP_217.19">
<l><seg type="pāda" n="a">annam aśnanti ye devāḥ</seg> <seg type="pāda" n="b">śarīrasthā dvijottamāḥ</seg> </l>
<l><seg type="pāda" n="c">pṛthivī vāyur ākāśam</seg> <seg type="pāda" n="d">āpo jyotir manas tathā</seg> //</l>
</lg>

<lg xml:id="BrP_217.20">
<l><seg type="pāda" n="a">tatas tṛpteṣu bho viprās</seg> <seg type="pāda" n="b">teṣu bhūteṣu pañcasu</seg> </l>
<l><seg type="pāda" n="c">manaḥṣaṣṭheṣu śuddhātmā</seg> <seg type="pāda" n="d">retaḥ saṃpadyate mahat</seg> //</l>
</lg>

<lg xml:id="BrP_217.21">
<l><seg type="pāda" n="a">tato garbhaḥ saṃbhavati</seg> <seg type="pāda" n="b">śleṣmā strīpuṃsayor dvijāḥ</seg> </l>
<l><seg type="pāda" n="c">etad vaḥ sarvam ākhyātaṃ</seg> <seg type="pāda" n="d">kiṃ bhūyaḥ śrotum icchatha</seg> //</l>
</lg>

<milestone unit="speaker" n="munaya ūcuḥ"/>

<lg xml:id="BrP_217.22">
<l><seg type="pāda" n="a">ākhyātaṃ no bhagavatā</seg> <seg type="pāda" n="b">garbhaḥ saṃjāyate yathā</seg> </l>
<l><seg type="pāda" n="c">yathā jātas tu puruṣaḥ</seg> <seg type="pāda" n="d">prapadyate tad ucyatām</seg> //</l>
</lg>

<milestone unit="speaker" n="vyāsa uvāca"/>

<lg xml:id="BrP_217.23">
<l><seg type="pāda" n="a">āsannamātrapuruṣas</seg> <seg type="pāda" n="b">tair bhūtair abhibhūyate</seg> </l>
<l><seg type="pāda" n="c">viprayuktas tu tair bhūtaiḥ</seg> <seg type="pāda" n="d">punar yāty aparāṃ gatim</seg> //</l>
</lg>

<lg xml:id="BrP_217.24">
<l><seg type="pāda" n="a">sa ca bhūtasamāyuktaḥ</seg> <seg type="pāda" n="b">prāpnoti jīvam eva hi</seg> </l>
<l><seg type="pāda" n="c">tato 'sya karma paśyanti</seg> <seg type="pāda" n="d">śubhaṃ vā yadi vāśubham</seg> </l>
<l><seg type="pāda" n="e">devatāḥ pañcabhūtasthāḥ</seg> <seg type="pāda" n="f">kiṃ bhūyaḥ śrotum icchatha</seg> //</l>
</lg>

<milestone unit="speaker" n="munaya ūcuḥ"/>

<lg xml:id="BrP_217.25">
<l><seg type="pāda" n="a">tvag asthi māṃsam utsṛjya</seg> <seg type="pāda" n="b">tais tu bhūtair vivarjitaḥ</seg> </l>
<l><seg type="pāda" n="c">jīvaḥ sa bhagavan kvasthaḥ</seg> <seg type="pāda" n="d">sukhaduḥkhe samaśnute</seg> //</l>
</lg>

<milestone unit="speaker" n="vyāsa uvāca"/>

<lg xml:id="BrP_217.26">
<l><seg type="pāda" n="a">jīvaḥ karmasamāyuktaḥ</seg> <seg type="pāda" n="b">śīghraṃ retaḥsamāgataḥ</seg> </l>
<l><seg type="pāda" n="c">strīṇāṃ puṣpaṃ samāsādya</seg> <seg type="pāda" n="d">tataḥ kālena bho dvijāḥ</seg> //</l>
</lg>

<lg xml:id="BrP_217.27">
<l><seg type="pāda" n="a">yamasya puruṣaiḥ kleśo</seg> <seg type="pāda" n="b">yamasya puruṣair vadhaḥ</seg> </l>
<l><seg type="pāda" n="c">duḥkhaṃ saṃsāracakraṃ ca</seg> <seg type="pāda" n="d">naraḥ kleśaṃ ca vindati</seg> //</l>
</lg>

<lg xml:id="BrP_217.28">
<l><seg type="pāda" n="a">iha loke sa tu prāṇī</seg> <seg type="pāda" n="b">janmaprabhṛti bho dvijāḥ</seg> </l>
<l><seg type="pāda" n="c">sukṛtaṃ karma vai bhuṅkte</seg> <seg type="pāda" n="d">dharmasya phalam āśritaḥ</seg> //</l>
</lg>

<lg xml:id="BrP_217.29">
<l><seg type="pāda" n="a">yadi dharmaṃ samāyujya</seg> <seg type="pāda" n="b">janmaprabhṛti sevate</seg> </l>
<l><seg type="pāda" n="c">tataḥ sa puruṣo bhūtvā</seg> <seg type="pāda" n="d">sevate nityadā sukham</seg> //</l>
</lg>

<lg xml:id="BrP_217.30">
<l><seg type="pāda" n="a">athāntarāntaraṃ dharmam</seg> <seg type="pāda" n="b">adharmam upasevate</seg> </l>
<l><seg type="pāda" n="c">sukhasyānantaraṃ duḥkhaṃ</seg> <seg type="pāda" n="d">sa jīvo 'py adhigacchati</seg> //</l>
</lg>

<lg xml:id="BrP_217.31">
<l><seg type="pāda" n="a">adharmeṇa samāyukto</seg> <seg type="pāda" n="b">yamasya viṣayaṃ gataḥ</seg> </l>
<l><seg type="pāda" n="c">mahāduḥkhaṃ samāsādya</seg> <seg type="pāda" n="d">tiryagyonau prajāyate</seg> //</l>
</lg>

<lg xml:id="BrP_217.32">
<l><seg type="pāda" n="a">karmaṇā yena yeneha</seg> <seg type="pāda" n="b">yasyāṃ yonau prajāyate</seg> </l>
<l><seg type="pāda" n="c">jīvo mohasamāyuktas</seg> <seg type="pāda" n="d">tan me śṛṇuta sāṃpratam</seg> //</l>
</lg>

<lg xml:id="BrP_217.33">
<l><seg type="pāda" n="a">yad etad ucyate śāstraiḥ</seg> <seg type="pāda" n="b">setihāsaiś ca chandasi</seg> </l>
<l><seg type="pāda" n="c">yamasya viṣayaṃ ghoraṃ</seg> <seg type="pāda" n="d">martyalokaṃ pravartate</seg> //</l>
</lg>

<lg xml:id="BrP_217.34">
<l><seg type="pāda" n="a">iha sthānāni puṇyāni</seg> <seg type="pāda" n="b">devatulyāni bho dvijāḥ</seg> </l>
<l><seg type="pāda" n="c">tiryagyonyatiriktāni</seg> <seg type="pāda" n="d">gatimanti ca sarvaśaḥ</seg> //</l>
</lg>

<lg xml:id="BrP_217.35">
<l><seg type="pāda" n="a">yamasya bhavane divye</seg> <seg type="pāda" n="b">brahmalokasame guṇaiḥ</seg> </l>
<l><seg type="pāda" n="c">karmabhir niyatair baddho</seg> <seg type="pāda" n="d">jantur duḥkhāny upāśnute</seg> //</l>
</lg>

<lg xml:id="BrP_217.36">
<l><seg type="pāda" n="a">yena yena hi bhāvena</seg> <seg type="pāda" n="b">yena vai karmaṇā gatim</seg> </l>
<l><seg type="pāda" n="c">prayāti puruṣo ghorāṃ</seg> <seg type="pāda" n="d">tathā vakṣyāmy ataḥ param</seg> //</l>
</lg>

<lg xml:id="BrP_217.37">
<l><seg type="pāda" n="a">adhītya caturo vedān</seg> <seg type="pāda" n="b">dvijo mohasamanvitaḥ</seg> </l>
<l><seg type="pāda" n="c">patitāt pratigṛhyātha</seg> <seg type="pāda" n="d">kharayonau prajāyate</seg> //</l>
</lg>

<lg xml:id="BrP_217.38">
<l><seg type="pāda" n="a">kharo jīvati varṣāṇi</seg> <seg type="pāda" n="b">daśa pañca ca bho dvijāḥ</seg> </l>
<l><seg type="pāda" n="c">kharo mṛto balīvardaḥ</seg> <seg type="pāda" n="d">sapta varṣāṇi jīvati</seg> //</l>
</lg>

<lg xml:id="BrP_217.39">
<l><seg type="pāda" n="a">balīvardo mṛtaś cāpi</seg> <seg type="pāda" n="b">jāyate brahmarākṣasaḥ</seg> </l>
<l><seg type="pāda" n="c">brahmarakṣas tu māsāṃs trīṃs</seg> <seg type="pāda" n="d">tato jāyeta brāhmaṇaḥ</seg> //</l>
</lg>

<lg xml:id="BrP_217.40">
<l><seg type="pāda" n="a">patitaṃ yājayitvā tu</seg> <seg type="pāda" n="b">kṛmiyonau prajāyate</seg> </l>
<l><seg type="pāda" n="c">tatra jīvati varṣāṇi</seg> <seg type="pāda" n="d">daśa pañca ca bho dvijāḥ</seg> //</l>
</lg>

<lg xml:id="BrP_217.41">
<l><seg type="pāda" n="a">krimibhāvād vinirmuktas</seg> <seg type="pāda" n="b">tato jāyeta gardabhaḥ</seg> </l>
<l><seg type="pāda" n="c">gardabhaḥ pañca varṣāṇi</seg> <seg type="pāda" n="d">pañca varṣāṇi śūkaraḥ</seg> //</l>
</lg>

<lg xml:id="BrP_217.42">
<l><seg type="pāda" n="a">kukkuṭaḥ pañca varṣāṇi</seg> <seg type="pāda" n="b">pañca varṣāṇi jambukaḥ</seg> </l>
<l><seg type="pāda" n="c">śvā varṣam ekaṃ bhavati</seg> <seg type="pāda" n="d">tato jāyeta mānavaḥ</seg> //</l>
</lg>

<lg xml:id="BrP_217.43">
<l><seg type="pāda" n="a">upādhyāyasya yaḥ pāpaṃ</seg> <seg type="pāda" n="b">śiṣyaḥ kuryād abuddhimān</seg> </l>
<l><seg type="pāda" n="c">sa janmānīha saṃsāre</seg> <seg type="pāda" n="d">trīn āpnoti na saṃśayaḥ</seg> //</l>
</lg>

<lg xml:id="BrP_217.44">
<l><seg type="pāda" n="a">prāk śvā bhavati bho viprās</seg> <seg type="pāda" n="b">tataḥ kravyāt tataḥ kharaḥ</seg> </l>
<l><seg type="pāda" n="c">pretya ca parikliṣṭeṣu</seg> <seg type="pāda" n="d">paścāj jāyeta brāhmaṇaḥ</seg> //</l>
</lg>

<lg xml:id="BrP_217.45">
<l><seg type="pāda" n="a">manasāpi guror bhāryāṃ</seg> <seg type="pāda" n="b">yaḥ śiṣyo yāti pāpakṛt</seg> </l>
<l><seg type="pāda" n="c">udagrān praiti saṃsārān</seg> <seg type="pāda" n="d">adharmeṇeha cetasā</seg> //</l>
</lg>

<lg xml:id="BrP_217.46">
<l><seg type="pāda" n="a">śvayonau tu sa saṃbhūtas</seg> <seg type="pāda" n="b">trīṇi varṣāṇi jīvati</seg> </l>
<l><seg type="pāda" n="c">tatrāpi nidhanaṃ prāptaḥ</seg> <seg type="pāda" n="d">krimiyonau prajāyate</seg> //</l>
</lg>

<lg xml:id="BrP_217.47">
<l><seg type="pāda" n="a">kṛmibhāvam anuprāpto</seg> <seg type="pāda" n="b">varṣam ekaṃ tu jīvati</seg> </l>
<l><seg type="pāda" n="c">tatas tu nidhanaṃ prāpya</seg> <seg type="pāda" n="d">brahmayonau prajāyate</seg> //</l>
</lg>

<lg xml:id="BrP_217.48">
<l><seg type="pāda" n="a">yadi putrasamaṃ śiṣyaṃ</seg> <seg type="pāda" n="b">gurur hanyād akāraṇam</seg> </l>
<l><seg type="pāda" n="c">ātmanaḥ kāmakāreṇa</seg> <seg type="pāda" n="d">so 'pi hiṃsraḥ prajāyate</seg> //</l>
</lg>

<lg xml:id="BrP_217.49">
<l><seg type="pāda" n="a">pitaraṃ mātaraṃ caiva</seg> <seg type="pāda" n="b">yas tu putro 'vamanyate</seg> </l>
<l><seg type="pāda" n="c">so 'pi viprā mṛto jantuḥ</seg> <seg type="pāda" n="d">pūrvaṃ jāyeta gardabhaḥ</seg> //</l>
</lg>

<lg xml:id="BrP_217.50">
<l><seg type="pāda" n="a">gardabhatvaṃ tu saṃprāpya</seg> <seg type="pāda" n="b">daśa varṣāṇi jīvati</seg> </l>
<l><seg type="pāda" n="c">saṃvatsaraṃ tu kumbhīras</seg> <seg type="pāda" n="d">tato jāyeta mānavaḥ</seg> //</l>
</lg>

<lg xml:id="BrP_217.51">
<l><seg type="pāda" n="a">putrasya mātāpitarau</seg> <seg type="pāda" n="b">yasya ruṣṭāv ubhāv api</seg> </l>
<l><seg type="pāda" n="c">gurvapadhyānataḥ so 'pi</seg> <seg type="pāda" n="d">mṛto jāyeta gardabhaḥ</seg> //</l>
</lg>

<lg xml:id="BrP_217.52">
<l><seg type="pāda" n="a">kharo jīvati māsāṃś ca</seg> <seg type="pāda" n="b">daśa cāpi caturdaśa</seg> </l>
<l><seg type="pāda" n="c">biḍālaḥ sapta māsāṃs tu</seg> <seg type="pāda" n="d">tato jāyeta mānavaḥ</seg> //</l>
</lg>

<lg xml:id="BrP_217.53">
<l><seg type="pāda" n="a">mātāpitarāv ākruśya</seg> <seg type="pāda" n="b">sārīkaḥ saṃprajāyate</seg> </l>
<l><seg type="pāda" n="c">tāḍayitvā tu tāv eva</seg> <seg type="pāda" n="d">jāyate kacchapo dvijāḥ</seg> //</l>
</lg>

<lg xml:id="BrP_217.54">
<l><seg type="pāda" n="a">kacchapo daśa varṣāṇi</seg> <seg type="pāda" n="b">trīṇi varṣāṇi śalyakaḥ</seg> </l>
<l><seg type="pāda" n="c">vyālo bhūtvā tu ṣaṇ māsāṃs</seg> <seg type="pāda" n="d">tato jāyeta mānuṣaḥ</seg> //</l>
</lg>

<lg xml:id="BrP_217.55">
<l><seg type="pāda" n="a">bhartṛpiṇḍam upāśnīno</seg> <seg type="pāda" n="b">rājadviṣṭāni sevate</seg> </l>
<l><seg type="pāda" n="c">so 'pi mohasamāpanno</seg> <seg type="pāda" n="d">mṛto jāyeta vānaraḥ</seg> //</l>
</lg>

<lg xml:id="BrP_217.56">
<l><seg type="pāda" n="a">vānaro daśa varṣāṇi</seg> <seg type="pāda" n="b">sapta varṣāṇi mūṣakaḥ</seg> </l>
<l><seg type="pāda" n="c">śvā ca bhūtvā tu ṣaṇ māsāṃs</seg> <seg type="pāda" n="d">tato jāyeta mānavaḥ</seg> //</l>
</lg>

<lg xml:id="BrP_217.57">
<l><seg type="pāda" n="a">nyāsāpahartā tu naro</seg> <seg type="pāda" n="b">yamasya viṣayaṃ gataḥ</seg> </l>
<l><seg type="pāda" n="c">saṃsārāṇāṃ śataṃ gatvā</seg> <seg type="pāda" n="d">kṛmiyonau prajāyate</seg> //</l>
</lg>

<lg xml:id="BrP_217.58">
<l><seg type="pāda" n="a">tatra jīvati varṣāṇi</seg> <seg type="pāda" n="b">daśa pañca ca bho dvijāḥ</seg> </l>
<l><seg type="pāda" n="c">duṣkṛtasya kṣayaṃ kṛtvā</seg> <seg type="pāda" n="d">tato jāyeta mānuṣaḥ</seg> //</l>
</lg>

<lg xml:id="BrP_217.59">
<l><seg type="pāda" n="a">asūyako naraś cāpi</seg> <seg type="pāda" n="b">mṛto jāyeta śārṅgakaḥ</seg> </l>
<l><seg type="pāda" n="c">viśvāsahartā ca naro</seg> <seg type="pāda" n="d">mīno jāyeta durmatiḥ</seg> //</l>
</lg>

<lg xml:id="BrP_217.60">
<l><seg type="pāda" n="a">bhūtvā mīno 'ṣṭa varṣāṇi</seg> <seg type="pāda" n="b">mṛgo jāyeta bho dvijāḥ</seg> </l>
<l><seg type="pāda" n="c">mṛgas tu caturo māsāṃs</seg> <seg type="pāda" n="d">tataś chāgaḥ prajāyate</seg> //</l>
</lg>

<lg xml:id="BrP_217.61">
<l><seg type="pāda" n="a">chāgas tu nidhanaṃ prāpya</seg> <seg type="pāda" n="b">pūrṇe saṃvatsare tataḥ</seg> </l>
<l><seg type="pāda" n="c">kīṭaḥ saṃjāyate jantus</seg> <seg type="pāda" n="d">tato jāyeta mānuṣaḥ</seg> //</l>
</lg>

<lg xml:id="BrP_217.62">
<l><seg type="pāda" n="a">dhānyān yavāṃs tilān māṣān</seg> <seg type="pāda" n="b">kulitthān sarṣapāṃś caṇān</seg> </l>
<l><seg type="pāda" n="c">kalāyān atha mudgāṃś ca</seg> <seg type="pāda" n="d">godhūmān atasīs tathā</seg> //</l>
</lg>

<lg xml:id="BrP_217.63">
<l><seg type="pāda" n="a">sasyāny anyāni hartā ca</seg> <seg type="pāda" n="b">martyo mohād acetanaḥ</seg> </l>
<l><seg type="pāda" n="c">saṃjāyate muniśreṣṭhā</seg> <seg type="pāda" n="d">mūṣiko nirapatrapaḥ</seg> //</l>
</lg>

<lg xml:id="BrP_217.64">
<l><seg type="pāda" n="a">tataḥ pretya muniśreṣṭhā</seg> <seg type="pāda" n="b">mṛto jāyeta śūkaraḥ</seg> </l>
<l><seg type="pāda" n="c">śūkaro jātamātras tu</seg> <seg type="pāda" n="d">rogeṇa mriyate punaḥ</seg> //</l>
</lg>

<lg xml:id="BrP_217.65">
<l><seg type="pāda" n="a">śvā tato jāyate mūkaḥ</seg> <seg type="pāda" n="b">karmaṇā tena mānavaḥ</seg> </l>
<l><seg type="pāda" n="c">bhūtvā śvā pañca varṣāṇi</seg> <seg type="pāda" n="d">tato jāyeta mānavaḥ</seg> //</l>
</lg>

<lg xml:id="BrP_217.66">
<l><seg type="pāda" n="a">paradārābhimarśaṃ tu</seg> <seg type="pāda" n="b">kṛtvā jāyeta vai vṛkaḥ</seg> </l>
<l><seg type="pāda" n="c">śvā śṛgālas tato gṛdhro</seg> <seg type="pāda" n="d">vyālaḥ kaṅko bakas tathā</seg> //</l>
</lg>

<lg xml:id="BrP_217.67">
<l><seg type="pāda" n="a">bhrātur bhāryāṃ tu pāpātmā</seg> <seg type="pāda" n="b">yo dharṣayati mohitaḥ</seg> </l>
<l><seg type="pāda" n="c">puṃskokilatvam āpnoti</seg> <seg type="pāda" n="d">so 'pi saṃvatsaraṃ dvijāḥ</seg> //</l>
</lg>

<lg xml:id="BrP_217.68">
<l><seg type="pāda" n="a">sakhibhāryāṃ guror bhāryāṃ</seg> <seg type="pāda" n="b">rājabhāryāṃ tathaiva ca</seg> </l>
<l><seg type="pāda" n="c">pradharṣayitvā kāmātmā</seg> <seg type="pāda" n="d">mṛto jāyeta śūkaraḥ</seg> //</l>
</lg>

<lg xml:id="BrP_217.69">
<l><seg type="pāda" n="a">śūkaraḥ pañca varṣāṇi</seg> <seg type="pāda" n="b">daśa varṣāṇi vai bakaḥ</seg> </l>
<l><seg type="pāda" n="c">pipīlikas tu māsāṃs trīn</seg> <seg type="pāda" n="d">kīṭaḥ syān māsam eva ca</seg> //</l>
</lg>

<lg xml:id="BrP_217.70">
<l><seg type="pāda" n="a">etān āsādya saṃsārān</seg> <seg type="pāda" n="b">kṛmiyonau prajāyate</seg> </l>
<l><seg type="pāda" n="c">tatra jīvati māsāṃs tu</seg> <seg type="pāda" n="d">kṛmiyonau caturdaśa</seg> //</l>
</lg>

<lg xml:id="BrP_217.71">
<l><seg type="pāda" n="a">naro 'dharmakṣayaṃ kṛtvā</seg> <seg type="pāda" n="b">tato jāyeta mānuṣaḥ</seg> </l>
<l><seg type="pāda" n="c">pūrvaṃ dattvā tu yaḥ kanyāṃ</seg> <seg type="pāda" n="d">dvitīye dātum icchati</seg> //</l>
</lg>

<lg xml:id="BrP_217.72">
<l><seg type="pāda" n="a">so 'pi viprā mṛto jantuḥ</seg> <seg type="pāda" n="b">krimiyonau prajāyate</seg> </l>
<l><seg type="pāda" n="c">tatra jīvati varṣāṇi</seg> <seg type="pāda" n="d">trayodaśa dvijottamāḥ</seg> //</l>
</lg>

<lg xml:id="BrP_217.73">
<l><seg type="pāda" n="a">adharmasaṃkṣaye muktas</seg> <seg type="pāda" n="b">tato jāyeta mānuṣaḥ</seg> </l>
<l><seg type="pāda" n="c">devakāryam akṛtvā tu</seg> <seg type="pāda" n="d">pitṛkāryam athāpi vā</seg> //</l>
</lg>

<lg xml:id="BrP_217.74">
<l><seg type="pāda" n="a">anirvāpya pitṝn devān</seg> <seg type="pāda" n="b">mṛto jāyeta vāyasaḥ</seg> </l>
<l><seg type="pāda" n="c">vāyasaḥ śatavarṣāṇi</seg> <seg type="pāda" n="d">tato jāyeta kukkuṭaḥ</seg> //</l>
</lg>

<lg xml:id="BrP_217.75">
<l><seg type="pāda" n="a">jāyate vyālakaś cāpi</seg> <seg type="pāda" n="b">māsaṃ tasmāt tu mānuṣaḥ</seg> </l>
<l><seg type="pāda" n="c">jyeṣṭhaṃ pitṛsamaṃ cāpi</seg> <seg type="pāda" n="d">bhrātaraṃ yo 'vamanyate</seg> //</l>
</lg>

<lg xml:id="BrP_217.76">
<l><seg type="pāda" n="a">so 'pi mṛtyum upāgamya</seg> <seg type="pāda" n="b">krauñcayonau prajāyate</seg> </l>
<l><seg type="pāda" n="c">krauñco jīvati varṣāṇi</seg> <seg type="pāda" n="d">daśa jāyeta jīvakaḥ</seg> //</l>
</lg>

<lg xml:id="BrP_217.77">
<l><seg type="pāda" n="a">tato nidhanam āpnoti</seg> <seg type="pāda" n="b">mānuṣatvam avāpnuyāt</seg> </l>
<l><seg type="pāda" n="c">vṛṣalo brāhmaṇīṃ gatvā</seg> <seg type="pāda" n="d">kṛmiyonau prajāyate</seg> //</l>
</lg>

<lg xml:id="BrP_217.78">
<l><seg type="pāda" n="a">tataḥ saṃprāpya nidhanaṃ</seg> <seg type="pāda" n="b">jāyate śūkaraḥ punaḥ</seg> </l>
<l><seg type="pāda" n="c">śūkaro jātamātras tu</seg> <seg type="pāda" n="d">rogeṇa mriyate dvijāḥ</seg> //</l>
</lg>

<lg xml:id="BrP_217.79">
<l><seg type="pāda" n="a">śvā ca vai jāyate mūḍhaḥ</seg> <seg type="pāda" n="b">karmaṇā tena bho dvijāḥ</seg> </l>
<l><seg type="pāda" n="c">śvā bhūtvā kṛtakarmāsau</seg> <seg type="pāda" n="d">jāyate mānuṣas tataḥ</seg> //</l>
</lg>

<lg xml:id="BrP_217.80">
<l><seg type="pāda" n="a">tatrāpatyaṃ samutpādya</seg> <seg type="pāda" n="b">mṛto jāyeta mūṣikaḥ</seg> </l>
<l><seg type="pāda" n="c">kṛtaghnas tu mṛto viprā</seg> <seg type="pāda" n="d">yamasya viṣayaṃ gataḥ</seg> //</l>
</lg>

<lg xml:id="BrP_217.81">
<l><seg type="pāda" n="a">yamasya viṣaye krūrair</seg> <seg type="pāda" n="b">baddhaḥ prāpnoti vedanām</seg> </l>
<l><seg type="pāda" n="c">daṇḍakaṃ mudgaraṃ śūlam</seg> <seg type="pāda" n="d">agnidaṇḍaṃ ca dāruṇam</seg> //</l>
</lg>

<lg xml:id="BrP_217.82">
<l><seg type="pāda" n="a">asipattravanaṃ ghoraṃ</seg> <seg type="pāda" n="b">vālukāṃ kūṭaśālmalīm</seg> </l>
<l><seg type="pāda" n="c">etāś cānyāś ca bahavo</seg> <seg type="pāda" n="d">yamasya viṣayaṃ gatāḥ</seg> //</l>
</lg>

<lg xml:id="BrP_217.83">
<l><seg type="pāda" n="a">yātanāḥ prāpya ghorās tu</seg> <seg type="pāda" n="b">tato yāti ca bho dvijāḥ</seg> </l>
<l><seg type="pāda" n="c">saṃsāracakram āsādya</seg> <seg type="pāda" n="d">krimiyonau prajāyate</seg> //</l>
</lg>

<lg xml:id="BrP_217.84">
<l><seg type="pāda" n="a">krimir bhavati varṣāṇi</seg> <seg type="pāda" n="b">daśa pañca ca bho dvijāḥ</seg> </l>
<l><seg type="pāda" n="c">tato garbhaṃ samāsādya</seg> <seg type="pāda" n="d">tatraiva mriyate naraḥ</seg> //</l>
</lg>

<lg xml:id="BrP_217.85">
<l><seg type="pāda" n="a">tato garbhaśatair jantur</seg> <seg type="pāda" n="b">bahuśaḥ saṃprapadyate</seg> </l>
<l><seg type="pāda" n="c">saṃsārān subahūn gatvā</seg> <seg type="pāda" n="d">tatas tiryak prajāyate</seg> //</l>
</lg>

<lg xml:id="BrP_217.86">
<l><seg type="pāda" n="a">tato duḥkham anuprāpya</seg> <seg type="pāda" n="b">bahuvarṣagaṇāni vai</seg> </l>
<l><seg type="pāda" n="c">sa punarbhavasaṃyuktas</seg> <seg type="pāda" n="d">tataḥ kūrmaḥ prajāyate</seg> //</l>
</lg>

<lg xml:id="BrP_217.87">
<l><seg type="pāda" n="a">dadhi hṛtvā bakaś cāpi</seg> <seg type="pāda" n="b">plavo matsyān asaṃskṛtān</seg> </l>
<l><seg type="pāda" n="c">corayitvā tu durbuddhir</seg> <seg type="pāda" n="d">madhudaṃśaḥ prajāyate</seg> //</l>
</lg>

<lg xml:id="BrP_217.88">
<l><seg type="pāda" n="a">phalaṃ vā mūlakaṃ hṛtvā</seg> <seg type="pāda" n="b">pūpaṃ vāpi pipīlikaḥ</seg> </l>
<l><seg type="pāda" n="c">corayitvā tu niṣpāvaṃ</seg> <seg type="pāda" n="d">jāyate phalamūṣakaḥ</seg> //</l>
</lg>

<lg xml:id="BrP_217.89">
<l><seg type="pāda" n="a">pāyasaṃ corayitvā tu</seg> <seg type="pāda" n="b">tittiratvam avāpnuyāt</seg> </l>
<l><seg type="pāda" n="c">hṛtvā piṣṭamayaṃ pūpaṃ</seg> <seg type="pāda" n="d">kumbholūkaḥ prajāyate</seg> //</l>
</lg>

<lg xml:id="BrP_217.90">
<l><seg type="pāda" n="a">apo hṛtvā tu durbuddhir</seg> <seg type="pāda" n="b">vāyaso jāyate naraḥ</seg> </l>
<l><seg type="pāda" n="c">kāṃsyaṃ hṛtvā tu durbuddhir</seg> <seg type="pāda" n="d">hārīto jāyate naraḥ</seg> //</l>
</lg>

<lg xml:id="BrP_217.91">
<l><seg type="pāda" n="a">rājataṃ bhājanaṃ hṛtvā</seg> <seg type="pāda" n="b">kapotaḥ saṃprajāyate</seg> </l>
<l><seg type="pāda" n="c">hṛtvā tu kāñcanaṃ bhāṇḍaṃ</seg> <seg type="pāda" n="d">kṛmiyonau prajāyate</seg> //</l>
</lg>

<lg xml:id="BrP_217.92">
<l><seg type="pāda" n="a">pattrorṇaṃ corayitvā tu</seg> <seg type="pāda" n="b">kuraratvaṃ niyacchati</seg> </l>
<l><seg type="pāda" n="c">kośakāraṃ tato hṛtvā</seg> <seg type="pāda" n="d">naro jāyeta nartakaḥ</seg> //</l>
</lg>

<lg xml:id="BrP_217.93">
<l><seg type="pāda" n="a">aṃśukaṃ corayitvā tu</seg> <seg type="pāda" n="b">śuko jāyeta mānavaḥ</seg> </l>
<l><seg type="pāda" n="c">corayitvā dukūlaṃ tu</seg> <seg type="pāda" n="d">mṛto haṃsaḥ prajāyate</seg> //</l>
</lg>

<lg xml:id="BrP_217.94">
<l><seg type="pāda" n="a">krauñcaḥ kārpāsikaṃ hṛtvā</seg> <seg type="pāda" n="b">mṛto jāyeta mānavaḥ</seg> </l>
<l><seg type="pāda" n="c">corayitvā naraḥ paṭṭaṃ</seg> <seg type="pāda" n="d">tv āvikaṃ caiva bho dvijāḥ</seg> //</l>
</lg>

<lg xml:id="BrP_217.95">
<l><seg type="pāda" n="a">kṣaumaṃ ca vastram āhṛtya</seg> <seg type="pāda" n="b">śaśo jantuḥ prajāyate</seg> </l>
<l><seg type="pāda" n="c">cūrṇaṃ tu hṛtvā puruṣo</seg> <seg type="pāda" n="d">mṛto jāyeta barhiṇaḥ</seg> //</l>
</lg>

<lg xml:id="BrP_217.96">
<l><seg type="pāda" n="a">hṛtvā raktāni vastrāṇi</seg> <seg type="pāda" n="b">jāyate jīvajīvakaḥ</seg> </l>
<l><seg type="pāda" n="c">varṇakādīṃs tathā gandhāṃś</seg> <seg type="pāda" n="d">corayitveha mānavaḥ</seg> //</l>
</lg>

<lg xml:id="BrP_217.97">
<l><seg type="pāda" n="a">cucchundaritvam āpnoti</seg> <seg type="pāda" n="b">vipro lobhaparāyaṇaḥ</seg> </l>
<l><seg type="pāda" n="c">tatra jīvati varṣāṇi</seg> <seg type="pāda" n="d">tato daśa ca pañca ca</seg> //</l>
</lg>

<lg xml:id="BrP_217.98">
<l><seg type="pāda" n="a">adharmasya kṣayaṃ kṛtvā</seg> <seg type="pāda" n="b">tato jāyeta mānavaḥ</seg> </l>
<l><seg type="pāda" n="c">corayitvā payaś cāpi</seg> <seg type="pāda" n="d">balākā saṃprajāyate</seg> //</l>
</lg>

<lg xml:id="BrP_217.99">
<l><seg type="pāda" n="a">yas tu corayate tailaṃ</seg> <seg type="pāda" n="b">naro mohasamanvitaḥ</seg> </l>
<l><seg type="pāda" n="c">so 'pi viprā mṛto jantus</seg> <seg type="pāda" n="d">tailapāyī prajāyate</seg> //</l>
</lg>

<lg xml:id="BrP_217.100">
<l><seg type="pāda" n="a">aśastraṃ puruṣaṃ hatvā</seg> <seg type="pāda" n="b">saśastraḥ puruṣādhamaḥ</seg> </l>
<l><seg type="pāda" n="c">arthārthaṃ yadi vā vairī</seg> <seg type="pāda" n="d">mṛto jāyeta vai kharaḥ</seg> //</l>
</lg>

<lg xml:id="BrP_217.101">
<l><seg type="pāda" n="a">kharo jīvati varṣe dve</seg> <seg type="pāda" n="b">tataḥ śastreṇa vadhyate</seg> </l>
<l><seg type="pāda" n="c">sa mṛto mṛgayonau tu</seg> <seg type="pāda" n="d">nityodvigno 'bhijāyate</seg> //</l>
</lg>

<lg xml:id="BrP_217.102">
<l><seg type="pāda" n="a">mṛgo vidhyeta śastreṇa</seg> <seg type="pāda" n="b">gate saṃvatsare tataḥ</seg> </l>
<l><seg type="pāda" n="c">hato mṛgas tato mīnaḥ</seg> <seg type="pāda" n="d">so 'pi jālena badhyate</seg> //</l>
</lg>

<lg xml:id="BrP_217.103">
<l><seg type="pāda" n="a">māse caturthe saṃprāpte</seg> <seg type="pāda" n="b">śvāpadaḥ saṃprajāyate</seg> </l>
<l><seg type="pāda" n="c">śvāpado daśa varṣāṇi</seg> <seg type="pāda" n="d">dvīpī varṣāṇi pañca ca</seg> //</l>
</lg>

<lg xml:id="BrP_217.104">
<l><seg type="pāda" n="a">tatas tu nidhanaṃ prāptaḥ</seg> <seg type="pāda" n="b">kālaparyāyacoditaḥ</seg> </l>
<l><seg type="pāda" n="c">adharmasya kṣayaṃ kṛtvā</seg> <seg type="pāda" n="d">mānuṣatvam avāpnuyāt</seg> //</l>
</lg>

<lg xml:id="BrP_217.105">
<l><seg type="pāda" n="a">vādyaṃ hṛtvā tu puruṣo</seg> <seg type="pāda" n="b">lomaśaḥ saṃprajāyate</seg> </l>
<l><seg type="pāda" n="c">tathā piṇyākasaṃmiśram</seg> <seg type="pāda" n="d">annaṃ yaś corayen naraḥ</seg> //</l>
</lg>

<lg xml:id="BrP_217.106">
<l><seg type="pāda" n="a">sa jāyate babhrusaṭo</seg> <seg type="pāda" n="b">dāruṇo mūṣiko naraḥ</seg> </l>
<l><seg type="pāda" n="c">daśan vai mānuṣān nityaṃ</seg> <seg type="pāda" n="d">pāpātmā sa dvijottamāḥ</seg> //</l>
</lg>

<lg xml:id="BrP_217.107">
<l><seg type="pāda" n="a">ghṛtaṃ hṛtvā tu durbuddhiḥ</seg> <seg type="pāda" n="b">kāko madguḥ prajāyate</seg> </l>
<l><seg type="pāda" n="c">matsyamāṃsam atho hṛtvā</seg> <seg type="pāda" n="d">kāko jāyeta mānavaḥ</seg> //</l>
</lg>

<lg xml:id="BrP_217.108">
<l><seg type="pāda" n="a">lavaṇaṃ corayitvā tu</seg> <seg type="pāda" n="b">cirikākaḥ prajāyate</seg> </l>
<l><seg type="pāda" n="c">viśvāsena tu nikṣiptaṃ</seg> <seg type="pāda" n="d">yo 'panihnoti mānavaḥ</seg> //</l>
</lg>

<lg xml:id="BrP_217.109">
<l><seg type="pāda" n="a">sa gatāyur naras tena</seg> <seg type="pāda" n="b">matsyayonau prajāyate</seg> </l>
<l><seg type="pāda" n="c">matsyayonim anuprāpya</seg> <seg type="pāda" n="d">mṛto jāyeta mānuṣaḥ</seg> //</l>
</lg>

<lg xml:id="BrP_217.110">
<l><seg type="pāda" n="a">mānuṣatvam anuprāpya</seg> <seg type="pāda" n="b">kṣīṇāyur upajāyate</seg> </l>
<l><seg type="pāda" n="c">pāpāni tu naraḥ kṛtvā</seg> <seg type="pāda" n="d">tiryag jāyeta bho dvijāḥ</seg> //</l>
</lg>

<lg xml:id="BrP_217.111">
<l><seg type="pāda" n="a">na cātmanaḥ pramāṇaṃ tu</seg> <seg type="pāda" n="b">dharmaṃ jānāti kiṃcana</seg> </l>
<l><seg type="pāda" n="c">ye pāpāni narāḥ kṛtvā</seg> <seg type="pāda" n="d">nirasyanti vrataiḥ sadā</seg> //</l>
</lg>

<lg xml:id="BrP_217.112">
<l><seg type="pāda" n="a">sukhaduḥkhasamāyuktā</seg> <seg type="pāda" n="b">vyādhimanto bhavanty uta</seg> </l>
<l><seg type="pāda" n="c">asaṃvītāḥ prajāyante</seg> <seg type="pāda" n="d">mlecchāś cāpi na saṃśayaḥ</seg> //</l>
</lg>

<lg xml:id="BrP_217.113">
<l><seg type="pāda" n="a">narāḥ pāpasamācārā</seg> <seg type="pāda" n="b">lobhamohasamanvitāḥ</seg> </l>
<l><seg type="pāda" n="c">varjayanti hi pāpāni</seg> <seg type="pāda" n="d">janmaprabhṛti ye narāḥ</seg> //</l>
</lg>

<lg xml:id="BrP_217.114">
<l><seg type="pāda" n="a">arogā rūpavantaś ca</seg> <seg type="pāda" n="b">dhaninas te bhavanty uta</seg> </l>
<l><seg type="pāda" n="c">striyo 'py etena kalpena</seg> <seg type="pāda" n="d">kṛtvā pāpam avāpnuyuḥ</seg> //</l>
</lg>

<lg xml:id="BrP_217.115">
<l><seg type="pāda" n="a">eteṣām eva pāpānāṃ</seg> <seg type="pāda" n="b">bhāryātvam upayānti tāḥ</seg> </l>
<l><seg type="pāda" n="c">prāyeṇa haraṇe doṣāḥ</seg> <seg type="pāda" n="d">sarva eva prakīrtitāḥ</seg> //</l>
</lg>

<lg xml:id="BrP_217.116">
<l><seg type="pāda" n="a">etad vai leśamātreṇa</seg> <seg type="pāda" n="b">kathitaṃ vo dvijarṣabhāḥ</seg> </l>
<l><seg type="pāda" n="c">aparasmin kathāyoge</seg> <seg type="pāda" n="d">bhūyaḥ śroṣyatha bho dvijāḥ</seg> //</l>
</lg>

<lg xml:id="BrP_217.117">
<l><seg type="pāda" n="a">etan mayā mahābhāgā</seg> <seg type="pāda" n="b">brahmaṇo vadataḥ purā</seg> </l>
<l><seg type="pāda" n="c">surarṣīṇāṃ śrutaṃ madhye</seg> <seg type="pāda" n="d">pṛṣṭaṃ cāpi yathā tathā</seg> //</l>
</lg>

<lg xml:id="BrP_217.118">
<l><seg type="pāda" n="a">mayāpi tubhyaṃ kārtsnyena</seg> <seg type="pāda" n="b">yathāvad anuvarṇitam</seg> </l>
<l><seg type="pāda" n="c">etac chrutvā muniśreṣṭhā</seg> <seg type="pāda" n="d">dharme kuruta mānasam</seg> //</l>
</lg>

<milestone unit="speaker" n="munaya ūcuḥ"/>

<lg xml:id="BrP_218.1">
<l><seg type="pāda" n="a">adharmasya gatir brahman</seg> <seg type="pāda" n="b">kathitā nas tvayānagha</seg> </l>
<l><seg type="pāda" n="c">dharmasya ca gatiṃ śrotum</seg> <seg type="pāda" n="d">icchāmo vadatāṃ vara</seg> //</l>
</lg>

<lg xml:id="BrP_218.2">
<l><seg type="pāda" n="a">kṛtvā pāpāni karmāṇi</seg> <seg type="pāda" n="b">kathaṃ yānty aśubhāṃ gatim</seg> </l>
<l><seg type="pāda" n="c">karmaṇā ca kṛteneha</seg> <seg type="pāda" n="d">kena yānti śubhāṃ gatim</seg> //</l>
</lg>

<milestone unit="speaker" n="vyāsa uvāca"/>

<lg xml:id="BrP_218.3">
<l><seg type="pāda" n="a">kṛtvā pāpāni karmāṇi</seg> <seg type="pāda" n="b">tv adharmavaśam āgataḥ</seg> </l>
<l><seg type="pāda" n="c">manasā viparītena</seg> <seg type="pāda" n="d">nirayaṃ pratipadyate</seg> //</l>
</lg>

<lg xml:id="BrP_218.4">
<l><seg type="pāda" n="a">mohād adharmaṃ yaḥ kṛtvā</seg> <seg type="pāda" n="b">punaḥ samanutapyate</seg> </l>
<l><seg type="pāda" n="c">manaḥsamādhisaṃyukto</seg> <seg type="pāda" n="d">na sa seveta duṣkṛtam</seg> //</l>
</lg>

<lg xml:id="BrP_218.5">
<l><seg type="pāda" n="a">yadi viprāḥ kathayate</seg> <seg type="pāda" n="b">viprāṇāṃ dharmavādinām</seg> </l>
<l><seg type="pāda" n="c">tato 'dharmakṛtāt kṣipram</seg> <seg type="pāda" n="d">aparādhāt pramucyate</seg> //</l>
</lg>

<lg xml:id="BrP_218.6">
<l><seg type="pāda" n="a">yathā yathā naraḥ samyag</seg> <seg type="pāda" n="b">adharmam anubhāṣate</seg> </l>
<l><seg type="pāda" n="c">samāhitena manasā</seg> <seg type="pāda" n="d">vimuñcati tathā tathā</seg> //</l>
</lg>

<lg xml:id="BrP_218.7">
<l><seg type="pāda" n="a">yathā yathā manas tasya</seg> <seg type="pāda" n="b">duṣkṛtaṃ karma garhate</seg> </l>
<l><seg type="pāda" n="c">tathā tathā śarīraṃ tu</seg> <seg type="pāda" n="d">tenādharmeṇa mucyate</seg> //</l>
</lg>

<lg xml:id="BrP_218.8">
<l><seg type="pāda" n="a">bhujaṃga iva nirmokān</seg> <seg type="pāda" n="b">pūrvabhuktāñ jahāti tān</seg> </l>
<l><seg type="pāda" n="c">dattvā viprasya dānāni</seg> <seg type="pāda" n="d">vividhāni samāhitaḥ</seg> //</l>
</lg>

<lg xml:id="BrP_218.9">
<l><seg type="pāda" n="a">manaḥsamādhisaṃyuktaḥ</seg> <seg type="pāda" n="b">svargatiṃ pratipadyate</seg> </l>
<l><seg type="pāda" n="c">dānāni tu pravakṣyāmi</seg> <seg type="pāda" n="d">yāni dattvā dvijottamāḥ</seg> //</l>
</lg>

<lg xml:id="BrP_218.10">
<l><seg type="pāda" n="a">naraḥ kṛtvāpy akāryāṇi</seg> <seg type="pāda" n="b">tato dharmeṇa yujyate</seg> </l>
<l><seg type="pāda" n="c">sarveṣām eva dānānām</seg> <seg type="pāda" n="d">annaṃ śreṣṭham udāhṛtam</seg> //</l>
</lg>

<lg xml:id="BrP_218.11">
<l><seg type="pāda" n="a">sarvam annaṃ pradātavyam</seg> <seg type="pāda" n="b">ṛjunā dharmam icchatā</seg> </l>
<l><seg type="pāda" n="c">prāṇā hy annaṃ manuṣyāṇāṃ</seg> <seg type="pāda" n="d">tasmāj jantuḥ prajāyate</seg> //</l>
</lg>

<lg xml:id="BrP_218.12">
<l><seg type="pāda" n="a">anne pratiṣṭhitā lokās</seg> <seg type="pāda" n="b">tasmād annaṃ praśasyate</seg> </l>
<l><seg type="pāda" n="c">annam eva praśaṃsanti</seg> <seg type="pāda" n="d">devarṣipitṛmānavāḥ</seg> //</l>
</lg>

<lg xml:id="BrP_218.13">
<l><seg type="pāda" n="a">annasya hi pradānena</seg> <seg type="pāda" n="b">svargam āpnoti mānavaḥ</seg> </l>
<l><seg type="pāda" n="c">nyāyalabdhaṃ pradātavyaṃ</seg> <seg type="pāda" n="d">dvijātibhyo 'nnam uttamam</seg> //</l>
</lg>

<lg xml:id="BrP_218.14">
<l><seg type="pāda" n="a">svādhyāyasamupetebhyaḥ</seg> <seg type="pāda" n="b">prahṛṣṭenāntarātmanā</seg> </l>
<l><seg type="pāda" n="c">yasya tv annam upāśnanti</seg> <seg type="pāda" n="d">brāhmaṇāś ca sakṛd daśa</seg> //</l>
</lg>

<lg xml:id="BrP_218.15">
<l><seg type="pāda" n="a">hṛṣṭena manasā dattaṃ</seg> <seg type="pāda" n="b">na sa tiryaggatir bhavet</seg> </l>
<l><seg type="pāda" n="c">brāhmaṇānāṃ sahasrāṇi</seg> <seg type="pāda" n="d">daśābhojya dvijottamāḥ</seg> //</l>
</lg>

<lg xml:id="BrP_218.16">
<l><seg type="pāda" n="a">naro 'dharmāt pramucyeta</seg> <seg type="pāda" n="b">pāpeṣv abhirataḥ sadā</seg> </l>
<l><seg type="pāda" n="c">bhaikṣeṇānnaṃ samāhṛtya</seg> <seg type="pāda" n="d">vipro vedapuraskṛtaḥ</seg> //</l>
</lg>

<lg xml:id="BrP_218.17">
<l><seg type="pāda" n="a">svādhyāyanirate vipre</seg> <seg type="pāda" n="b">dattveha sukham edhate</seg> </l>
<l><seg type="pāda" n="c">ahiṃsan brāhmaṇasvāni</seg> <seg type="pāda" n="d">nyāyena paripālya ca</seg> //</l>
</lg>

<lg xml:id="BrP_218.18">
<l><seg type="pāda" n="a">kṣatriyas tarasā prāptam</seg> <seg type="pāda" n="b">annaṃ yo vai prayacchati</seg> </l>
<l><seg type="pāda" n="c">dvijebhyo vedamukhyebhyaḥ</seg> <seg type="pāda" n="d">prayataḥ susamāhitaḥ</seg> //</l>
</lg>

<lg xml:id="BrP_218.19">
<l><seg type="pāda" n="a">tenāpohati dharmātmā</seg> <seg type="pāda" n="b">duṣkṛtaṃ karma bho dvijāḥ</seg> </l>
<l><seg type="pāda" n="c">ṣaḍbhāgapariśuddhaṃ ca</seg> <seg type="pāda" n="d">kṛṣer bhāgam upārjitam</seg> //</l>
</lg>

<lg xml:id="BrP_218.20">
<l><seg type="pāda" n="a">vaiśyo dadad dvijātibhyaḥ</seg> <seg type="pāda" n="b">pāpebhyaḥ parimucyate</seg> </l>
<l><seg type="pāda" n="c">avāpya prāṇasaṃdehaṃ</seg> <seg type="pāda" n="d">kārkaśyena samārjitam</seg> //</l>
</lg>

<lg xml:id="BrP_218.21">
<l><seg type="pāda" n="a">annaṃ dattvā dvijātibhyaḥ</seg> <seg type="pāda" n="b">śūdraḥ pāpāt pramucyate</seg> </l>
<l><seg type="pāda" n="c">aurasena balenānnam</seg> <seg type="pāda" n="d">arjayitvā vihiṃsakaḥ</seg> //</l>
</lg>

<lg xml:id="BrP_218.22">
<l><seg type="pāda" n="a">yaḥ prayacchati viprebhyo</seg> <seg type="pāda" n="b">na sa durgāṇi sevate</seg> </l>
<l><seg type="pāda" n="c">nyāyenāvāptam annaṃ tu</seg> <seg type="pāda" n="d">naro harṣasamanvitaḥ</seg> //</l>
</lg>

<lg xml:id="BrP_218.23">
<l><seg type="pāda" n="a">dvijebhyo vedavṛddhebhyo</seg> <seg type="pāda" n="b">dattvā pāpāt pramucyate</seg> </l>
<l><seg type="pāda" n="c">annam ūrjaskaraṃ loke</seg> <seg type="pāda" n="d">dattvorjasvī bhaven naraḥ</seg> //</l>
</lg>

<lg xml:id="BrP_218.24">
<l><seg type="pāda" n="a">satāṃ panthānam āvṛtya</seg> <seg type="pāda" n="b">sarvapāpaiḥ pramucyate</seg> </l>
<l><seg type="pāda" n="c">dānavidbhiḥ kṛtaḥ panthā</seg> <seg type="pāda" n="d">yena yānti manīṣiṇaḥ</seg> //</l>
</lg>

<lg xml:id="BrP_218.25">
<l><seg type="pāda" n="a">teṣv apy annasya dātāras</seg> <seg type="pāda" n="b">tebhyo dharmaḥ sanātanaḥ</seg> </l>
<l><seg type="pāda" n="c">sarvāvasthaṃ manuṣyeṇa</seg> <seg type="pāda" n="d">nyāyenānnam upārjitam</seg> //</l>
</lg>

<lg xml:id="BrP_218.26">
<l><seg type="pāda" n="a">kāryān nyāyāgataṃ nityam</seg> <seg type="pāda" n="b">annaṃ hi paramā gatiḥ</seg> </l>
<l><seg type="pāda" n="c">annasya hi pradānena</seg> <seg type="pāda" n="d">naro yāti parāṃ gatim</seg> //</l>
</lg>

<lg xml:id="BrP_218.27">
<l><seg type="pāda" n="a">sarvakāmasamāyuktaḥ</seg> <seg type="pāda" n="b">pretya cāpy aśnute sukham</seg> </l>
<l><seg type="pāda" n="c">evaṃ puṇyasamāyukto</seg> <seg type="pāda" n="d">naraḥ pāpaiḥ pramucyate</seg> //</l>
</lg>

<lg xml:id="BrP_218.28">
<l><seg type="pāda" n="a">tasmād annaṃ pradātavyam</seg> <seg type="pāda" n="b">anyāyaparivarjitam</seg> </l>
<l><seg type="pāda" n="c">yas tu prāṇāhutīpūrvam</seg> <seg type="pāda" n="d">annaṃ bhuṅkte gṛhī sadā</seg> //</l>
</lg>

<lg xml:id="BrP_218.29">
<l><seg type="pāda" n="a">avandhyaṃ divasaṃ kuryād</seg> <seg type="pāda" n="b">annadānena mānavaḥ</seg> </l>
<l><seg type="pāda" n="c">bhojayitvā śataṃ nityaṃ</seg> <seg type="pāda" n="d">naro vedavidāṃ varam</seg> //</l>
</lg>

<lg xml:id="BrP_218.30">
<l><seg type="pāda" n="a">nyāyaviddharmaviduṣām</seg> <seg type="pāda" n="b">itihāsavidāṃ tathā</seg> </l>
<l><seg type="pāda" n="c">na yāti narakaṃ ghoraṃ</seg> <seg type="pāda" n="d">saṃsāraṃ na ca sevate</seg> //</l>
</lg>

<lg xml:id="BrP_218.31">
<l><seg type="pāda" n="a">sarvakāmasamāyuktaḥ</seg> <seg type="pāda" n="b">pretya cāpy aśnute sukham</seg> </l>
<l><seg type="pāda" n="c">evaṃ karmasamāyukto</seg> <seg type="pāda" n="d">ramate vigatajvaraḥ</seg> //</l>
</lg>

<lg xml:id="BrP_218.32">
<l><seg type="pāda" n="a">rūpavān kīrtimāṃś caiva</seg> <seg type="pāda" n="b">dhanavāṃś copajāyate</seg> </l>
<l><seg type="pāda" n="c">etad vaḥ sarvam ākhyātam</seg> <seg type="pāda" n="d">annadānaphalaṃ mahat</seg> </l>
<l><seg type="pāda" n="e">mūlam etat tu dharmāṇāṃ</seg> <seg type="pāda" n="f">pradānānāṃ ca bho dvijāḥ</seg> //</l>
</lg>

<milestone unit="speaker" n="munaya ūcuḥ"/>

<lg xml:id="BrP_219.1">
<l><seg type="pāda" n="a">paralokagatānāṃ tu</seg> <seg type="pāda" n="b">svakarmasthānavāsinām</seg> </l>
<l><seg type="pāda" n="c">teṣāṃ śrāddhaṃ kathaṃ jñeyaṃ</seg> <seg type="pāda" n="d">putraiś cānyaiś ca bandhubhiḥ</seg> //</l>
</lg>

<milestone unit="speaker" n="vyāsa uvāca"/>

<lg xml:id="BrP_219.2">
<l><seg type="pāda" n="a">namaskṛtya jagannāthaṃ</seg> <seg type="pāda" n="b">vārāhaṃ lokabhāvanam</seg> </l>
<l><seg type="pāda" n="c">śṛṇudhvaṃ saṃpravakṣyāmi</seg> <seg type="pāda" n="d">śrāddhakalpaṃ yathoditam</seg> //</l>
</lg>

<lg xml:id="BrP_219.3">
<l><seg type="pāda" n="a">purā kokājale magnān</seg> <seg type="pāda" n="b">pitṝn uddhṛtavān vibhuḥ</seg> </l>
<l><seg type="pāda" n="c">śrāddhaṃ kṛtvā tadā devo</seg> <seg type="pāda" n="d">yathā tatra dvijottamāḥ</seg> //</l>
</lg>

<milestone unit="speaker" n="munaya ūcuḥ"/>

<lg xml:id="BrP_219.4">
<l><seg type="pāda" n="a">kimarthaṃ te tu kokāyāṃ</seg> <seg type="pāda" n="b">nimagnāḥ pitaro 'mbhasi</seg> </l>
<l><seg type="pāda" n="c">kathaṃ tenoddhṛtās te vai</seg> <seg type="pāda" n="d">vārāheṇa dvijottama</seg> //</l>
</lg>

<lg xml:id="BrP_219.5">
<l><seg type="pāda" n="a">tasmin kokāmukhe tīrthe</seg> <seg type="pāda" n="b">bhuktimuktiphalaprade</seg> </l>
<l><seg type="pāda" n="c">śrotum icchāmahe brūhi</seg> <seg type="pāda" n="d">paraṃ kautūhalaṃ hi naḥ</seg> //</l>
</lg>

<milestone unit="speaker" n="vyāsa uvāca"/>

<lg xml:id="BrP_219.6">
<l><seg type="pāda" n="a">tretādvāparayoḥ saṃdhau</seg> <seg type="pāda" n="b">pitaro divyamānuṣāḥ</seg> </l>
<l><seg type="pāda" n="c">purā merugireḥ pṛṣṭhe</seg> <seg type="pāda" n="d">viśvair devaiḥ saha sthitāḥ</seg> //</l>
</lg>

<lg xml:id="BrP_219.7">
<l><seg type="pāda" n="a">teṣāṃ samupaviṣṭānāṃ</seg> <seg type="pāda" n="b">pitṝṇāṃ somasaṃbhavā</seg> </l>
<l><seg type="pāda" n="c">kanyā kāntimatī divyā</seg> <seg type="pāda" n="d">purataḥ prāñjaliḥ sthitā</seg> </l>
<l><seg type="pāda" n="e">tām ūcuḥ pitaro divyā</seg> <seg type="pāda" n="f">ye tatrāsan samāgatāḥ</seg> //</l>
</lg>

<milestone unit="speaker" n="pitara ūcuḥ"/>

<lg xml:id="BrP_219.8">
<l><seg type="pāda" n="a">kāsi bhadre prabhuḥ ko vā</seg> <seg type="pāda" n="b">bhavatyā vaktum arhasi</seg> //</l>
</lg>

<milestone unit="speaker" n="vyāsa uvāca"/>

<lg xml:id="BrP_219.9">
<l><seg type="pāda" n="a">sā provāca pitṝn devān</seg> <seg type="pāda" n="b">kalā cāndramasīti ha</seg> </l>
<l><seg type="pāda" n="c">prabhutve bhavatām eva</seg> <seg type="pāda" n="d">varayāmi yadīcchatha</seg> //</l>
</lg>

<lg xml:id="BrP_219.10">
<l><seg type="pāda" n="a">ūrjā nāmāsti prathamaṃ</seg> <seg type="pāda" n="b">svadhā ca tadanantaram</seg> </l>
<l><seg type="pāda" n="c">bhavadbhiś cādyaiva kṛtaṃ</seg> <seg type="pāda" n="d">nāma koketi bhāvitam</seg> //</l>
</lg>

<lg xml:id="BrP_219.11">
<l><seg type="pāda" n="a">te hi tasyā vacaḥ śrutvā</seg> <seg type="pāda" n="b">pitaro divyamānuṣāḥ</seg> </l>
<l><seg type="pāda" n="c">tasyā mukhaṃ nirīkṣanto</seg> <seg type="pāda" n="d">na tṛptim adhijagmire</seg> //</l>
</lg>

<lg xml:id="BrP_219.12">
<l><seg type="pāda" n="a">viśvedevāś ca tāñ jñātvā</seg> <seg type="pāda" n="b">kanyāmukhanirīkṣakān</seg> </l>
<l><seg type="pāda" n="c">yogacyutān nirīkṣyaiva</seg> <seg type="pāda" n="d">vihāya tridivaṃ gatāḥ</seg> //</l>
</lg>

<lg xml:id="BrP_219.13">
<l><seg type="pāda" n="a">bhagavān api śītāṃśur</seg> <seg type="pāda" n="b">ūrjāṃ nāpaśyad ātmajām</seg> </l>
<l><seg type="pāda" n="c">samākulamanā dadhyau</seg> <seg type="pāda" n="d">kva gateti mahāyaśāḥ</seg> //</l>
</lg>

<lg xml:id="BrP_219.14">
<l><seg type="pāda" n="a">sa viveda tadā somaḥ</seg> <seg type="pāda" n="b">prāptāṃ pitṝṃś ca kāmataḥ</seg> </l>
<l><seg type="pāda" n="c">taiś cāvalokitāṃ hārdāt</seg> <seg type="pāda" n="d">svīkṛtāṃ ca tapobalāt</seg> //</l>
</lg>

<lg xml:id="BrP_219.15">
<l><seg type="pāda" n="a">tataḥ krodhaparītātmā</seg> <seg type="pāda" n="b">pitṝñ śaśadharo dvijāḥ</seg> </l>
<l><seg type="pāda" n="c">śaśāpa nipatiṣyadhvaṃ</seg> <seg type="pāda" n="d">yogabhraṣṭā vicetasaḥ</seg> //</l>
</lg>

<lg xml:id="BrP_219.16">
<l><seg type="pāda" n="a">yasmād adattāṃ matkanyāṃ</seg> <seg type="pāda" n="b">kāmayadhvaṃ subāliśāḥ</seg> </l>
<l><seg type="pāda" n="c">yasmād dhṛtavatī ceyaṃ</seg> <seg type="pāda" n="d">patīn pitṛmatī satī</seg> //</l>
</lg>

<lg xml:id="BrP_219.17">
<l><seg type="pāda" n="a">svatantrā dharmam utsṛjya</seg> <seg type="pāda" n="b">tasmād bhavatu nimnagā</seg> </l>
<l><seg type="pāda" n="c">koketi prathitā loke</seg> <seg type="pāda" n="d">śiśirādrisamāśritā</seg> //</l>
</lg>

<lg xml:id="BrP_219.18">
<l><seg type="pāda" n="a">itthaṃ śaptāś candramasā</seg> <seg type="pāda" n="b">pitaro divyamānuṣāḥ</seg> </l>
<l><seg type="pāda" n="c">yogabhraṣṭā nipatitā</seg> <seg type="pāda" n="d">himavatpādabhūtale</seg> //</l>
</lg>

<lg xml:id="BrP_219.19">
<l><seg type="pāda" n="a">ūrjā tatraiva patitā</seg> <seg type="pāda" n="b">girirājasya vistṛte</seg> </l>
<l><seg type="pāda" n="c">prasthe tīrthaṃ samāsādya</seg> <seg type="pāda" n="d">saptasāmudram uttamam</seg> //</l>
</lg>

<lg xml:id="BrP_219.20">
<l><seg type="pāda" n="a">kokā nāma tato vegān</seg> <seg type="pāda" n="b">nadī tīrthaśatākulā</seg> </l>
<l><seg type="pāda" n="c">plāvayantī gireḥ śṛṅgaṃ</seg> <seg type="pāda" n="d">sarpaṇāt tu sarit smṛtā</seg> //</l>
</lg>

<lg xml:id="BrP_219.21">
<l><seg type="pāda" n="a">atha te pitaro viprā</seg> <seg type="pāda" n="b">yogahīnā mahānadīm</seg> </l>
<l><seg type="pāda" n="c">dadṛśuḥ śītasalilāṃ</seg> <seg type="pāda" n="d">na vidus tāṃ sulocanām</seg> //</l>
</lg>

<lg xml:id="BrP_219.22">
<l><seg type="pāda" n="a">tatas tu girirāḍ dṛṣṭvā</seg> <seg type="pāda" n="b">pitṝṃs tāṃs tu kṣudhārditān</seg> </l>
<l><seg type="pāda" n="c">badarīm ādideśātha</seg> <seg type="pāda" n="d">dhenuṃ caikāṃ madhusravām</seg> //</l>
</lg>

<lg xml:id="BrP_219.23">
<l><seg type="pāda" n="a">kṣīraṃ madhu ca tad divyaṃ</seg> <seg type="pāda" n="b">kokāmbho badarīphalam</seg> </l>
<l><seg type="pāda" n="c">idaṃ girivareṇaiṣāṃ</seg> <seg type="pāda" n="d">poṣaṇāya nirūpitam</seg> //</l>
</lg>

<lg xml:id="BrP_219.24">
<l><seg type="pāda" n="a">tayā vṛttyā tu vasatāṃ</seg> <seg type="pāda" n="b">pitṝṇāṃ munisattamāḥ</seg> </l>
<l><seg type="pāda" n="c">daśa varṣasahasrāṇi</seg> <seg type="pāda" n="d">yayur ekam aho yathā</seg> //</l>
</lg>

<lg xml:id="BrP_219.25">
<l><seg type="pāda" n="a">evaṃ loke vipitari</seg> <seg type="pāda" n="b">tathaiva vigatasvadhe</seg> </l>
<l><seg type="pāda" n="c">daityā babhūvur balino</seg> <seg type="pāda" n="d">yātudhānāś ca rākṣasāḥ</seg> //</l>
</lg>

<lg xml:id="BrP_219.26">
<l><seg type="pāda" n="a">te tān pitṛgaṇān daityā</seg> <seg type="pāda" n="b">yātudhānāś ca vegitāḥ</seg> </l>
<l><seg type="pāda" n="c">viśvair devair virahitān</seg> <seg type="pāda" n="d">sarvataḥ samupādravan</seg> //</l>
</lg>

<lg xml:id="BrP_219.27">
<l><seg type="pāda" n="a">daiteyān yātudhānāṃś ca</seg> <seg type="pāda" n="b">dṛṣṭvaivāpatato dvijāḥ</seg> </l>
<l><seg type="pāda" n="c">kokātaṭasthām uttuṅgāṃ</seg> <seg type="pāda" n="d">śilāṃ te jagṛhū ruṣā</seg> //</l>
</lg>

<lg xml:id="BrP_219.28">
<l><seg type="pāda" n="a">gṛhītāyāṃ śilāyāṃ tu</seg> <seg type="pāda" n="b">kokā vegavatī pitṝn</seg> </l>
<l><seg type="pāda" n="c">chādayām āsa toyena</seg> <seg type="pāda" n="d">plāvayantī himācalam</seg> //</l>
</lg>

<lg xml:id="BrP_219.29">
<l><seg type="pāda" n="a">pitṝn antarhitān dṛṣṭvā</seg> <seg type="pāda" n="b">daiteyā rākṣasās tathā</seg> </l>
<l><seg type="pāda" n="c">vibhītakaṃ samāruhya</seg> <seg type="pāda" n="d">nirāhārās tirohitāḥ</seg> //</l>
</lg>

<lg xml:id="BrP_219.30">
<l><seg type="pāda" n="a">salilena viṣīdantaḥ</seg> <seg type="pāda" n="b">pitaraḥ kṣudbhramāturāḥ</seg> </l>
<l><seg type="pāda" n="c">viṣīdamānam ātmānaṃ</seg> <seg type="pāda" n="d">samīkṣya salilāśayāḥ</seg> </l>
<l><seg type="pāda" n="e">jagur janārdanaṃ devaṃ</seg> <seg type="pāda" n="f">pitaraḥ śaraṇaṃ harim</seg> //</l>
</lg>

<milestone unit="speaker" n="pitara ūcuḥ"/>

<lg xml:id="BrP_219.31">
<l><seg type="pāda" n="a">jayasva govinda jagannivāsa</seg> <lb/><seg type="pāda" n="b">jayo 'stu naḥ keśava te prasādāt</seg></l>
<l><seg type="pāda" n="c">janārdanāsmān salilāntarasthān</seg> <lb/><seg type="pāda" n="d">uddhartum arhasy anaghapratāpa</seg></l>
</lg>

<lg xml:id="BrP_219.32">
<l><seg type="pāda" n="a">niśācarair dāruṇadarśanaiḥ prabho</seg> <lb/><seg type="pāda" n="b">vareṇya vaikuṇṭha varāha viṣṇo</seg></l>
<l><seg type="pāda" n="c">nārāyaṇāśeṣamaheśvareśa</seg> <lb/><seg type="pāda" n="d">prayāhi bhītāñ jaya padmanābha</seg></l>
</lg>

<lg xml:id="BrP_219.33">
<l><seg type="pāda" n="a">upendra yogin madhukaiṭabhaghna</seg> <lb/><seg type="pāda" n="b">viṣṇo anantācyuta vāsudeva</seg></l>
<l><seg type="pāda" n="c">śrīśārṅgacakrāmbujaśaṅkhapāṇe</seg> <lb/><seg type="pāda" n="d">rakṣasva deveśvara rākṣasebhyaḥ</seg></l>
</lg>

<lg xml:id="BrP_219.34">
<l><seg type="pāda" n="a">tvaṃ pitā jagataḥ śaṃbho</seg> <seg type="pāda" n="b">nānyaḥ śaktaḥ prabādhitum</seg> </l>
<l><seg type="pāda" n="c">niśācaragaṇaṃ bhīmam</seg> <seg type="pāda" n="d">atas tvāṃ śaraṇaṃ gatāḥ</seg> //</l>
</lg>

<lg xml:id="BrP_219.35">
<l><seg type="pāda" n="a">tvannāmasaṃkīrtanato niśācarā</seg> <lb/><seg type="pāda" n="b">dravanti bhūtāny apayānti cārayaḥ</seg></l>
<l><seg type="pāda" n="c">nāśaṃ tathā saṃprati yānti viṣṇo</seg> <lb/><seg type="pāda" n="d">dharmādi satyaṃ bhavatīha mukhyam</seg></l>
</lg>

<milestone unit="speaker" n="vyāsa uvāca"/>

<lg xml:id="BrP_219.36">
<l><seg type="pāda" n="a">itthaṃ stutaḥ sa pitṛbhir dharaṇīdharas tu</seg> <lb/><seg type="pāda" n="b">tuṣṭas tadāviṣkṛtadivyamūrtiḥ</seg></l>
<l><seg type="pāda" n="c">kokāmukhe pitṛgaṇaṃ salile nimagnaṃ</seg> <lb/><seg type="pāda" n="d">devo dadarśa śirasātha śilāṃ vahantam</seg></l>
</lg>

<lg xml:id="BrP_219.37">
<l><seg type="pāda" n="a">taṃ dṛṣṭvā salile magnaṃ</seg> <seg type="pāda" n="b">kroḍarūpī janārdanaḥ</seg> </l>
<l><seg type="pāda" n="c">bhītaṃ pitṛgaṇaṃ viṣṇur</seg> <seg type="pāda" n="d">uddhartuṃ matir ādadhe</seg> //</l>
</lg>

<lg xml:id="BrP_219.38">
<l><seg type="pāda" n="a">daṃṣṭrāgreṇa samāhatya</seg> <seg type="pāda" n="b">śilāṃ cikṣepa śūkaraḥ</seg> </l>
<l><seg type="pāda" n="c">pitṝn ādāya ca vibhur</seg> <seg type="pāda" n="d">ujjahāra śilātalāt</seg> //</l>
</lg>

<lg xml:id="BrP_219.39">
<l><seg type="pāda" n="a">varāhadaṃṣṭrāsaṃlagnāḥ</seg> <seg type="pāda" n="b">pitaraḥ kanakojjvalāḥ</seg> </l>
<l><seg type="pāda" n="c">kokāmukhe gatabhayāḥ</seg> <seg type="pāda" n="d">kṛtā devena viṣṇunā</seg> //</l>
</lg>

<lg xml:id="BrP_219.40">
<l><seg type="pāda" n="a">uddhṛtya ca pitṝn devo</seg> <seg type="pāda" n="b">viṣṇutīrthe tu śūkaraḥ</seg> </l>
<l><seg type="pāda" n="c">dadau samāhitas tebhyo</seg> <seg type="pāda" n="d">viṣṇur lohārgale jalam</seg> //</l>
</lg>

<lg xml:id="BrP_219.41">
<l><seg type="pāda" n="a">tataḥ svaromasaṃbhūtān</seg> <seg type="pāda" n="b">kuśān ādāya keśavaḥ</seg> </l>
<l><seg type="pāda" n="c">svedodbhavāṃs tilāṃś caiva</seg> <seg type="pāda" n="d">cakre colmukam uttamam</seg> //</l>
</lg>

<lg xml:id="BrP_219.42">
<l><seg type="pāda" n="a">jyotiḥ sūryaprabhaṃ kṛtvā</seg> <seg type="pāda" n="b">pātraṃ tīrthaṃ ca kāmikam</seg> </l>
<l><seg type="pāda" n="c">sthitaḥ koṭivaṭasyādho</seg> <seg type="pāda" n="d">vāri gaṅgādharaṃ śuci</seg> //</l>
</lg>

<lg xml:id="BrP_219.43">
<l><seg type="pāda" n="a">tuṅgakūṭāt samādāya</seg> <seg type="pāda" n="b">yajñīyān oṣadhīrasān</seg> </l>
<l><seg type="pāda" n="c">madhukṣīrarasān gandhān</seg> <seg type="pāda" n="d">puṣpadhūpānulepanān</seg> //</l>
</lg>

<lg xml:id="BrP_219.44">
<l><seg type="pāda" n="a">ādāya dhenuṃ saraso</seg> <seg type="pāda" n="b">ratnāny ādāya cārṇavāt</seg> </l>
<l><seg type="pāda" n="c">daṃṣṭrayollikhya dharaṇīm</seg> <seg type="pāda" n="d">abhyukṣya salilena ca</seg> //</l>
</lg>

<lg xml:id="BrP_219.45">
<l><seg type="pāda" n="a">gharmodbhavenopalipya</seg> <seg type="pāda" n="b">kuśair ullikhya tāṃ punaḥ</seg> </l>
<l><seg type="pāda" n="c">pariṇīyolmukenainām</seg> <seg type="pāda" n="d">abhyukṣya ca punaḥ punaḥ</seg> //</l>
</lg>

<lg xml:id="BrP_219.46">
<l><seg type="pāda" n="a">kuśān ādāya prāgagrāṃl</seg> <seg type="pāda" n="b">lomakūpāntarasthitān</seg> </l>
<l><seg type="pāda" n="c">ṛṣīn āhūya papraccha</seg> <seg type="pāda" n="d">kariṣye pitṛtarpaṇam</seg> //</l>
</lg>

<lg xml:id="BrP_219.47">
<l><seg type="pāda" n="a">tair apy ukte kuruṣveti</seg> <seg type="pāda" n="b">viśvān devāṃs tato vibhuḥ</seg> </l>
<l><seg type="pāda" n="c">āhūya mantratas teṣāṃ</seg> <seg type="pāda" n="d">viṣṭarāṇi dadau prabhuḥ</seg> //</l>
</lg>

<lg xml:id="BrP_219.48">
<l><seg type="pāda" n="a">āhūya mantratas teṣāṃ</seg> <seg type="pāda" n="b">vedoktavidhinā hariḥ</seg> </l>
<l><seg type="pāda" n="c">akṣatair daivatārakṣāṃ</seg> <seg type="pāda" n="d">cakre cakragadādharaḥ</seg> //</l>
</lg>

<lg xml:id="BrP_219.49">
<l><seg type="pāda" n="a">akṣatās tu yavauṣadhyaḥ</seg> <seg type="pāda" n="b">sarvadevāṃśasaṃbhavāḥ</seg> </l>
<l><seg type="pāda" n="c">rakṣanti sarvatra diśo</seg> <seg type="pāda" n="d">rakṣārthaṃ nirmitā hi te</seg> //</l>
</lg>

<lg xml:id="BrP_219.50">
<l><seg type="pāda" n="a">devadānavadaityeṣu</seg> <seg type="pāda" n="b">yakṣarakṣaḥsu caiva hi</seg> </l>
<l><seg type="pāda" n="c">nahi kaścit kṣayaṃ teṣāṃ</seg> <seg type="pāda" n="d">kartuṃ śaktaś carācare</seg> //</l>
</lg>

<lg xml:id="BrP_219.51">
<l><seg type="pāda" n="a">na kenacit kṛtaṃ yasmāt</seg> <seg type="pāda" n="b">tasmāt te hy akṣatāḥ kṛtāḥ</seg> </l>
<l><seg type="pāda" n="c">devānāṃ te hi rakṣārthaṃ</seg> <seg type="pāda" n="d">niyuktā viṣṇunā purā</seg> //</l>
</lg>

<lg xml:id="BrP_219.52">
<l><seg type="pāda" n="a">kuśagandhayavaiḥ puṣpair</seg> <seg type="pāda" n="b">arghyaṃ kṛtvā ca śūkaraḥ</seg> </l>
<l><seg type="pāda" n="c">viśvebhyo devebhya iti</seg> <seg type="pāda" n="d">tatas tān paryapṛcchata</seg> //</l>
</lg>

<lg xml:id="BrP_219.53">
<l><seg type="pāda" n="a">pitṝn āvāhayiṣyāmi</seg> <seg type="pāda" n="b">ye divyā ye ca mānuṣāḥ</seg> </l>
<l><seg type="pāda" n="c">āvāhayasveti ca tair</seg> <seg type="pāda" n="d">uktas tv āvāhayec chuciḥ</seg> //</l>
</lg>

<lg xml:id="BrP_219.54">
<l><seg type="pāda" n="a">śliṣṭamūlāgradarbhāṃs tu</seg> <seg type="pāda" n="b">satilān veda vedavit</seg> </l>
<l><seg type="pāda" n="c">jānāv āropya hastaṃ tu</seg> <seg type="pāda" n="d">dadau savyena cāsanam</seg> //</l>
</lg>

<lg xml:id="BrP_219.55">
<l><seg type="pāda" n="a">tathaiva jānusaṃsthena</seg> <seg type="pāda" n="b">kareṇaikena tān pitṝn</seg> </l>
<l><seg type="pāda" n="c">vārāhaḥ pitṛviprāṇām</seg> <seg type="pāda" n="d">āyāntu na itīrayan</seg> //</l>
</lg>

<lg xml:id="BrP_219.56">
<l><seg type="pāda" n="a">apahatety uvācaiva</seg> <seg type="pāda" n="b">rakṣaṇaṃ cāpasavyataḥ</seg> </l>
<l><seg type="pāda" n="c">kṛtvā cāvāhanaṃ cakre</seg> <seg type="pāda" n="d">pitṝṇāṃ nāmagotrataḥ</seg> //</l>
</lg>

<lg xml:id="BrP_219.57">
<l><seg type="pāda" n="a">tat pitaro manojarān</seg> <seg type="pāda" n="b">āgacchata itīrayan</seg> </l>
<l><seg type="pāda" n="c">saṃvatsarair ity udīrya</seg> <seg type="pāda" n="d">tato 'rghyaṃ teṣu vinyaset</seg> //</l>
</lg>

<lg xml:id="BrP_219.58">
<l><seg type="pāda" n="a">yās tiṣṭhanty amṛtā vāco</seg> <seg type="pāda" n="b">yan maiti ca pituḥ pituḥ</seg> </l>
<l><seg type="pāda" n="c">yan me pitāmahāity evaṃ</seg> <seg type="pāda" n="d">dadāv arghyaṃ pitāmaha</seg> //</l>
</lg>

<lg xml:id="BrP_219.59">
<l><seg type="pāda" n="a">yan me prapitāmahāiti</seg> <seg type="pāda" n="b">dadau ca prapitāmahe</seg> </l>
<l><seg type="pāda" n="c">kuśagandhatilonmiśraṃ</seg> <seg type="pāda" n="d">sapuṣpam apasavyataḥ</seg> //</l>
</lg>

<lg xml:id="BrP_219.60">
<l><seg type="pāda" n="a">tadvan mātāmahebhyas tu</seg> <seg type="pāda" n="b">vidhiṃ cakre janārdanaḥ</seg> </l>
<l><seg type="pāda" n="c">tān arcya bhūyo gandhādyair</seg> <seg type="pāda" n="d">dhūpaṃ dattvā tu bhaktitaḥ</seg> //</l>
</lg>

<lg xml:id="BrP_219.61">
<l><seg type="pāda" n="a">ādityā vasavo rudrā</seg> <seg type="pāda" n="b">ity uccārya jagatprabhuḥ</seg> </l>
<l><seg type="pāda" n="c">tataś cānnaṃ samādāya</seg> <seg type="pāda" n="d">sarpistilakuśākulam</seg> //</l>
</lg>

<lg xml:id="BrP_219.62">
<l><seg type="pāda" n="a">vidhāya pātre tac caiva</seg> <seg type="pāda" n="b">paryapṛcchat tato munīn</seg> </l>
<l><seg type="pāda" n="c">agnau kariṣya iti taiḥ</seg> <seg type="pāda" n="d">kuruṣveti ca coditaḥ</seg> //</l>
</lg>

<lg xml:id="BrP_219.63">
<l><seg type="pāda" n="a">āhutitritayaṃ dadyāt</seg> <seg type="pāda" n="b">somāyāgner yamāya ca</seg> </l>
<l><seg type="pāda" n="c">ye māmakāiti ca japed</seg> <seg type="pāda" n="d">yajuḥsaptakam acyutam</seg> //</l>
</lg>

<lg xml:id="BrP_219.64">
<l><seg type="pāda" n="a">hutāvaśiṣṭaṃ ca dadau</seg> <seg type="pāda" n="b">nāmagotrasamanvitam</seg> </l>
<l><seg type="pāda" n="c">trir āhutikam ekaikaṃ</seg> <seg type="pāda" n="d">pitaraṃ tu prati dvijāḥ</seg> //</l>
</lg>

<lg xml:id="BrP_219.65">
<l><seg type="pāda" n="a">ato 'vaśiṣṭam annādyaṃ</seg> <seg type="pāda" n="b">piṇḍapātre tu nikṣipet</seg> </l>
<l><seg type="pāda" n="c">tato 'nnaṃ sarasaṃ svādu</seg> <seg type="pāda" n="d">dadau pāyasapūrvakam</seg> //</l>
</lg>

<lg xml:id="BrP_219.66">
<l><seg type="pāda" n="a">pratyagram ekadā svinnam</seg> <seg type="pāda" n="b">aparyuṣitam uttamam</seg> </l>
<l><seg type="pāda" n="c">alpaśākaṃ bahuphalaṃ</seg> <seg type="pāda" n="d">ṣaḍrasam amṛtopamam</seg> //</l>
</lg>

<lg xml:id="BrP_219.67">
<l><seg type="pāda" n="a">yad brāhmaṇeṣu pradadau</seg> <seg type="pāda" n="b">piṇḍapātre pitṝṃs tathā</seg> </l>
<l><seg type="pāda" n="c">vedapūrvaṃ pitṛsvannam</seg> <seg type="pāda" n="d">ājyaplutaṃ madhūkṣitam</seg> //</l>
</lg>

<lg xml:id="BrP_219.68">
<l><seg type="pāda" n="a">mantritaṃ pṛthivīty evaṃ</seg> <seg type="pāda" n="b">madhuvātātṛcaṃ jagau</seg> </l>
<l><seg type="pāda" n="c">bhuñjāneṣu tu vipreṣu</seg> <seg type="pāda" n="d">japan vai mantrapañcakam</seg> //</l>
</lg>

<lg xml:id="BrP_219.69">
<l><seg type="pāda" n="a">yat te prakāram ārabhya</seg> <seg type="pāda" n="b">nādhikaṃ te tato jagau</seg> </l>
<l><seg type="pāda" n="c">trimadhu trisuparṇaṃ ca</seg> <seg type="pāda" n="d">bṛhadāraṇyakaṃ tathā</seg> //</l>
</lg>

<lg xml:id="BrP_219.70">
<l><seg type="pāda" n="a">jajāpa vaiṣāṃ jāpyaṃ tu</seg> <seg type="pāda" n="b">sūktaṃ sauraṃ sapauruṣam</seg> </l>
<l><seg type="pāda" n="c">bhuktavatsu ca vipreṣu</seg> <seg type="pāda" n="d">pṛṣṭvā tṛptā stha ity uta</seg> //</l>
</lg>

<lg xml:id="BrP_219.71">
<l><seg type="pāda" n="a">tṛptāḥ smeti sakṛt toyaṃ</seg> <seg type="pāda" n="b">dadau maunavimocanam</seg> </l>
<l><seg type="pāda" n="c">piṇḍapātraṃ samādāya</seg> <seg type="pāda" n="d">cchāyāyai pradadau tataḥ</seg> //</l>
</lg>

<lg xml:id="BrP_219.72">
<l><seg type="pāda" n="a">sā tad annaṃ dvidhā kṛtvā</seg> <seg type="pāda" n="b">tridhaikaikam athākarot</seg> </l>
<l><seg type="pāda" n="c">vārāho bhūm athollikhya</seg> <seg type="pāda" n="d">samācchādya kuśair api</seg> //</l>
</lg>

<lg xml:id="BrP_219.73">
<l><seg type="pāda" n="a">dakṣiṇāgrān kuśān kṛtvā</seg> <seg type="pāda" n="b">teṣām upari cāsanam</seg> </l>
<l><seg type="pāda" n="c">satileṣu samūleṣu</seg> <seg type="pāda" n="d">kuśeṣv eva tu saṃśrayaḥ</seg> //</l>
</lg>

<lg xml:id="BrP_219.74">
<l><seg type="pāda" n="a">gandhapuṣpādikaṃ kṛtvā</seg> <seg type="pāda" n="b">tataḥ piṇḍaṃ tu bhaktitaḥ</seg> </l>
<l><seg type="pāda" n="c">pṛthivī dadhīr ity uktvā</seg> <seg type="pāda" n="d">tataḥ piṇḍaṃ pradattavān</seg> //</l>
</lg>

<lg xml:id="BrP_219.75">
<l><seg type="pāda" n="a">pitāmahāḥ prapitāmahās</seg> <seg type="pāda" n="b">tatheti cāntarikṣataḥ</seg> </l>
<l><seg type="pāda" n="c">mātāmahānām apy evaṃ</seg> <seg type="pāda" n="d">dadau piṇḍān sa śūkaraḥ</seg> //</l>
</lg>

<lg xml:id="BrP_219.76">
<l><seg type="pāda" n="a">piṇḍanirvāpaṇocchiṣṭam</seg> <seg type="pāda" n="b">annaṃ lepabhujeṣv adāt</seg> </l>
<l><seg type="pāda" n="c">etad vaḥ pitar ity uktvā</seg> <seg type="pāda" n="d">dadau vāsāṃsi bhaktitaḥ</seg> //</l>
</lg>

<lg xml:id="BrP_219.77">
<l><seg type="pāda" n="a">dvyaṅgulajāni śuklāni</seg> <seg type="pāda" n="b">dhautāny abhinavāni ca</seg> </l>
<l><seg type="pāda" n="c">gandhapuṣpādikaṃ dattvā</seg> <seg type="pāda" n="d">kṛtvā caiṣāṃ pradakṣiṇām</seg> //</l>
</lg>

<lg xml:id="BrP_219.78">
<l><seg type="pāda" n="a">ācamyācāmayed viprān</seg> <seg type="pāda" n="b">paitrān ādau tataḥ surān</seg> </l>
<l><seg type="pāda" n="c">tatas tv abhyukṣya tāṃ bhūmiṃ</seg> <seg type="pāda" n="d">dattvāpaḥ sumanokṣatān</seg> //</l>
</lg>

<lg xml:id="BrP_219.79">
<l><seg type="pāda" n="a">satilāmbu pitṛṣv ādau</seg> <seg type="pāda" n="b">dattvā deveṣu sākṣatam</seg> </l>
<l><seg type="pāda" n="c">akṣayyaṃ nas tv iti pitṝn</seg> <seg type="pāda" n="d">prīyatām iti devatāḥ</seg> //</l>
</lg>

<lg xml:id="BrP_219.80">
<l><seg type="pāda" n="a">prīṇayitvā parāvṛtya</seg> <seg type="pāda" n="b">trir japec cāghamarṣaṇam</seg> </l>
<l><seg type="pāda" n="c">tato nivṛtya tu japed</seg> <seg type="pāda" n="d">yan me nāma itīrayan</seg> //</l>
</lg>

<lg xml:id="BrP_219.81">
<l><seg type="pāda" n="a">gṛhān naḥ pitaro datta</seg> <seg type="pāda" n="b">dhanadhānyaprapūritān</seg> </l>
<l><seg type="pāda" n="c">arghyapātrāṇi piṇḍānām</seg> <seg type="pāda" n="d">antare sa pavitrakān</seg> //</l>
</lg>

<lg xml:id="BrP_219.82">
<l><seg type="pāda" n="a">nikṣipyorjaṃ vahantīti</seg> <seg type="pāda" n="b">kokātoyam atho 'japat</seg> </l>
<l><seg type="pāda" n="c">himakṣīraṃ madhutilān</seg> <seg type="pāda" n="d">pitṝṇāṃ tarpaṇaṃ dadau</seg> //</l>
</lg>

<lg xml:id="BrP_219.83">
<l><seg type="pāda" n="a">svastīty ukte paitṛkais tu</seg> <seg type="pāda" n="b">sorāhne pnāvatarpayan</seg> </l>
<l><seg type="pāda" n="c">rajataṃ dakṣiṇāṃ dattvā</seg> <seg type="pāda" n="d">viprān devo gadādharaḥ</seg> //</l>
</lg>

<lg xml:id="BrP_219.84">
<l><seg type="pāda" n="a">saṃvibhāgaṃ manuṣyebhyo</seg> <seg type="pāda" n="b">dadau svad iti cābruvan</seg> </l>
<l><seg type="pāda" n="c">kaścit saṃpannam ity uktvā</seg> <seg type="pāda" n="d">pratyuktas tair dvijottamāḥ</seg> //</l>
</lg>

<lg xml:id="BrP_219.85">
<l><seg type="pāda" n="a">abhiramyatām ity uvāca</seg> <seg type="pāda" n="b">procus te 'bhiratāḥ sma vai</seg> </l>
<l><seg type="pāda" n="c">śiṣṭam annaṃ ca papraccha</seg> <seg type="pāda" n="d">tair iṣṭaiḥ saha coditaḥ</seg> //</l>
</lg>

<lg xml:id="BrP_219.86">
<l><seg type="pāda" n="a">pāṇāv ādāya tān viprān</seg> <seg type="pāda" n="b">kuryād anugatas tadā</seg> </l>
<l><seg type="pāda" n="c">vāje vāje iti paṭhan</seg> <seg type="pāda" n="d">bahir vedi vinirgataḥ</seg> //</l>
</lg>

<lg xml:id="BrP_219.87">
<l><seg type="pāda" n="a">koṭitīrthajalenāsāv</seg> <seg type="pāda" n="b">apasavyaṃ samutkṣipan</seg> </l>
<l><seg type="pāda" n="c">alagnān vipulān vālān</seg> <seg type="pāda" n="d">prārthayām āsa cāśiṣam</seg> //</l>
</lg>

<lg xml:id="BrP_219.88">
<l><seg type="pāda" n="a">dātāro no 'bhivardhantāṃ</seg> <seg type="pāda" n="b">tais tatheti samīritaḥ</seg> </l>
<l><seg type="pāda" n="c">pradakṣiṇam upāvṛtya</seg> <seg type="pāda" n="d">kṛtvā pādābhivādanam</seg> //</l>
</lg>

<lg xml:id="BrP_219.89">
<l><seg type="pāda" n="a">āsanāni dadau caiṣāṃ</seg> <seg type="pāda" n="b">chādayām āsa śūkaraḥ</seg> </l>
<l><seg type="pāda" n="c">viśrāmyatāṃ praviśyātha</seg> <seg type="pāda" n="d">piṇḍaṃ jagrāha madhyamam</seg> //</l>
</lg>

<lg xml:id="BrP_219.90">
<l><seg type="pāda" n="a">chāyāmayī mahī patnī</seg> <seg type="pāda" n="b">tasyai piṇḍam adāt prabhuḥ</seg> </l>
<l><seg type="pāda" n="c">ādhatta pitaro garbham</seg> <seg type="pāda" n="d">ity uktvā sāpi rūpiṇī</seg> //</l>
</lg>

<lg xml:id="BrP_219.91">
<l><seg type="pāda" n="a">piṇḍaṃ gṛhītvā viprāṇāṃ</seg> <seg type="pāda" n="b">cakre pādābhivandanam</seg> </l>
<l><seg type="pāda" n="c">visarjanaṃ pitṝṇāṃ sa</seg> <seg type="pāda" n="d">kartukāmaś ca śūkaraḥ</seg> //</l>
</lg>

<lg xml:id="BrP_219.92">
<l><seg type="pāda" n="a">kokā ca pitaraś caiva</seg> <seg type="pāda" n="b">procuḥ svārthakaraṃ vacaḥ</seg> </l>
<l><seg type="pāda" n="c">śaptāś ca bhagavan pūrvaṃ</seg> <seg type="pāda" n="d">divasthā himabhānunā</seg> //</l>
</lg>

<lg xml:id="BrP_219.93">
<l><seg type="pāda" n="a">yogabhraṣṭā bhaviṣyadhvaṃ</seg> <seg type="pāda" n="b">sarva eva divaś cyutāḥ</seg> </l>
<l><seg type="pāda" n="c">tad evaṃ bhavatā trātāḥ</seg> <seg type="pāda" n="d">praviśanto rasātalam</seg> //</l>
</lg>

<lg xml:id="BrP_219.94">
<l><seg type="pāda" n="a">yogabhraṣṭāṃś ca viśveśās</seg> <seg type="pāda" n="b">tatyajur yogarakṣiṇaḥ</seg> </l>
<l><seg type="pāda" n="c">tat te bhūyo 'bhirakṣantu</seg> <seg type="pāda" n="d">viśve devā hi naḥ sadā</seg> //</l>
</lg>

<lg xml:id="BrP_219.95">
<l><seg type="pāda" n="a">svargaṃ yāsyāmaś ca vibho</seg> <seg type="pāda" n="b">prasādāt tava śūkara</seg> </l>
<l><seg type="pāda" n="c">somo 'dhidevo 'smākaṃ ca</seg> <seg type="pāda" n="d">bhavatv acyuta yogadhṛk</seg> //</l>
</lg>

<lg xml:id="BrP_219.96">
<l><seg type="pāda" n="a">yogādhāras tathā somas</seg> <seg type="pāda" n="b">trāyate na kadācana</seg> </l>
<l><seg type="pāda" n="c">divi bhūmau sadā vāso</seg> <seg type="pāda" n="d">bhavatv asmāsu yogataḥ</seg> //</l>
</lg>

<lg xml:id="BrP_219.97">
<l><seg type="pāda" n="a">antarikṣe ca keṣāṃcin</seg> <seg type="pāda" n="b">māsaṃ puṣṭis tathāstu naḥ</seg> </l>
<l><seg type="pāda" n="c">ūrjā ceyaṃ hi naḥ patnī</seg> <seg type="pāda" n="d">svadhānāmnā tu viśrutā</seg> //</l>
</lg>

<lg xml:id="BrP_219.98">
<l><seg type="pāda" n="a">bhavatv eṣaiva yogāḍhyā</seg> <seg type="pāda" n="b">yogamātā ca khecarī</seg> </l>
<l><seg type="pāda" n="c">ity evam uktaḥ pitṛbhir</seg> <seg type="pāda" n="d">vārāho bhūtabhāvanaḥ</seg> //</l>
</lg>

<lg xml:id="BrP_219.99">
<l><seg type="pāda" n="a">provācātha pitṝn viṣṇus</seg> <seg type="pāda" n="b">tāṃ ca kokāṃ mahānadīm</seg> </l>
<l><seg type="pāda" n="c">yad uktaṃ tu bhavadbhir me</seg> <seg type="pāda" n="d">sarvam etad bhaviṣyati</seg> //</l>
</lg>

<lg xml:id="BrP_219.100">
<l><seg type="pāda" n="a">yamo 'dhidevo bhavatāṃ</seg> <seg type="pāda" n="b">somaḥ svādhyāya īritaḥ</seg> </l>
<l><seg type="pāda" n="c">adhiyajñas tathaivāgnir</seg> <seg type="pāda" n="d">bhavatāṃ kalpanā tv iyam</seg> //</l>
</lg>

<lg xml:id="BrP_219.101">
<l><seg type="pāda" n="a">agnir vāyuś ca sūryaś ca</seg> <seg type="pāda" n="b">sthānaṃ hi bhavatām iti</seg> </l>
<l><seg type="pāda" n="c">brahmā viṣṇuś ca rudraś ca</seg> <seg type="pāda" n="d">bhavatām adhipūruṣāḥ</seg> //</l>
</lg>

<lg xml:id="BrP_219.102">
<l><seg type="pāda" n="a">ādityā vasavo rudrā</seg> <seg type="pāda" n="b">bhavatāṃ mūrtayas tv imāḥ</seg> </l>
<l><seg type="pāda" n="c">yogino yogadehāś ca</seg> <seg type="pāda" n="d">yogadhārāś ca suvratāḥ</seg> //</l>
</lg>

<lg xml:id="BrP_219.103">
<l><seg type="pāda" n="a">kāmato vicariṣyadhvaṃ</seg> <seg type="pāda" n="b">phaladāḥ sarvajantuṣu</seg> </l>
<l><seg type="pāda" n="c">svargasthān narakasthāṃś ca</seg> <seg type="pāda" n="d">bhūmisthāṃś ca carācarān</seg> //</l>
</lg>

<lg xml:id="BrP_219.104">
<l><seg type="pāda" n="a">nijayogabalenaivā</seg><seg type="pāda" n="b">pyāyayiṣyadhvam uttamāḥ</seg> </l>
<l><seg type="pāda" n="c">iyam ūrjā śaśisutā</seg> <seg type="pāda" n="d">kīlālamadhuvigrahā</seg> //</l>
</lg>

<lg xml:id="BrP_219.105">
<l><seg type="pāda" n="a">bhaviṣyati mahābhāgā</seg> <seg type="pāda" n="b">dakṣasya duhitā svadhā</seg> </l>
<l><seg type="pāda" n="c">tatreyaṃ bhavatāṃ patnī</seg> <seg type="pāda" n="d">bhaviṣyati varānanā</seg> //</l>
</lg>

<lg xml:id="BrP_219.106">
<l><seg type="pāda" n="a">kokānadīti vikhyātā</seg> <seg type="pāda" n="b">girirājasamāśritā</seg> </l>
<l><seg type="pāda" n="c">tīrthakoṭimahāpuṇyā</seg> <seg type="pāda" n="d">madrūpaparipālitā</seg> //</l>
</lg>

<lg xml:id="BrP_219.107">
<l><seg type="pāda" n="a">asyām adya prabhṛti vai</seg> <seg type="pāda" n="b">nivatsyāmy aghanāśakṛt</seg> </l>
<l><seg type="pāda" n="c">varāhadarśanaṃ puṇyaṃ</seg> <seg type="pāda" n="d">pūjanaṃ bhuktimuktidam</seg> //</l>
</lg>

<lg xml:id="BrP_219.108">
<l><seg type="pāda" n="a">kokāsalilapānaṃ ca</seg> <seg type="pāda" n="b">mahāpātakanāśanam</seg> </l>
<l><seg type="pāda" n="c">tīrtheṣv āplavanaṃ puṇyam</seg> <seg type="pāda" n="d">upavāsaś ca svargadaḥ</seg> //</l>
</lg>

<lg xml:id="BrP_219.109">
<l><seg type="pāda" n="a">dānam akṣayyam uditaṃ</seg> <seg type="pāda" n="b">janmamṛtyujarāpaham</seg> </l>
<l><seg type="pāda" n="c">māghe māsy asite pakṣe</seg> <seg type="pāda" n="d">bhavadbhir uḍupakṣaye</seg> //</l>
</lg>

<lg xml:id="BrP_219.110">
<l><seg type="pāda" n="a">kokāmukham upāgamya</seg> <seg type="pāda" n="b">sthātavyaṃ dinapañcakam</seg> </l>
<l><seg type="pāda" n="c">tasmin kāle tu yaḥ śrāddhaṃ</seg> <seg type="pāda" n="d">pitṝṇāṃ nirvapiṣyati</seg> //</l>
</lg>

<lg xml:id="BrP_219.111">
<l><seg type="pāda" n="a">prāguktaphalabhāgī sa</seg> <seg type="pāda" n="b">bhaviṣyati na saṃśayaḥ</seg> </l>
<l><seg type="pāda" n="c">ekādaśīṃ dvādaśīṃ ca</seg> <seg type="pāda" n="d">stheyam atra mayā sadā</seg> //</l>
</lg>

<lg xml:id="BrP_219.112">
<l><seg type="pāda" n="a">yas tatropavased dhīmān</seg> <seg type="pāda" n="b">sa prāguktaphalaṃ labhet</seg> </l>
<l><seg type="pāda" n="c">tad vrajadhvaṃ mahābhāgāḥ</seg> <seg type="pāda" n="d">sthānam iṣṭaṃ yatheṣṭataḥ</seg> //</l>
</lg>

<lg xml:id="BrP_219.113">
<l><seg type="pāda" n="a">aham apy atra vatsyāmīty</seg> <seg type="pāda" n="b">uktvā so 'ntaradhīyata</seg> </l>
<l><seg type="pāda" n="c">gate varāhe pitaraḥ</seg> <seg type="pāda" n="d">kokām āmantrya te yayuḥ</seg> //</l>
</lg>

<lg xml:id="BrP_219.114">
<l><seg type="pāda" n="a">kokāpi tīrthasahitā</seg> <seg type="pāda" n="b">saṃsthitā girirājani</seg> </l>
<l><seg type="pāda" n="c">chāyā mahīmayī kroḍī</seg> <seg type="pāda" n="d">piṇḍaprāśanabṛṃhitā</seg> //</l>
</lg>

<lg xml:id="BrP_219.115">
<l><seg type="pāda" n="a">garbham ādāya saśraddhā</seg> <seg type="pāda" n="b">vārāhasyaiva sundarī</seg> </l>
<l><seg type="pāda" n="c">tato 'syāḥ prābhavat putro</seg> <seg type="pāda" n="d">bhaumas tu narakāsuraḥ</seg> </l>
<l><seg type="pāda" n="e">prāgjyotiṣaṃ ca nagaram</seg> <seg type="pāda" n="f">asya dattaṃ ca viṣṇunā</seg> //</l>
</lg>

<lg xml:id="BrP_219.116">
<l><seg type="pāda" n="a">evaṃ mayoktaṃ varadasya viṣṇoḥ</seg> <lb/><seg type="pāda" n="b">kokāmukhe divyavarāharūpam</seg></l>
<l><seg type="pāda" n="c">śrutvā naras tyaktamalo vipāpmā</seg> <lb/><seg type="pāda" n="d">daśāśvamedheṣṭiphalaṃ labheta</seg></l>
</lg>

<milestone unit="speaker" n="munaya ūcuḥ"/>

<lg xml:id="BrP_220.1">
<l><seg type="pāda" n="a">bhūyaḥ prabrūhi bhagavañ</seg> <seg type="pāda" n="b">śrāddhakalpaṃ suvistarāt</seg> </l>
<l><seg type="pāda" n="c">kathaṃ kva ca kadā keṣu</seg> <seg type="pāda" n="d">kais tad brūhi tapodhana</seg> //</l>
</lg>

<milestone unit="speaker" n="vyāsa uvāca"/>

<lg xml:id="BrP_220.2">
<l><seg type="pāda" n="a">śṛṇudhvaṃ muniśārdūlāḥ</seg> <seg type="pāda" n="b">śrāddhakalpaṃ suvistarāt</seg> </l>
<l><seg type="pāda" n="c">yathā yatra yadā yeṣu</seg> <seg type="pāda" n="d">yair dravyais tad vadāmy aham</seg> //</l>
</lg>

<lg xml:id="BrP_220.3">
<l><seg type="pāda" n="a">brāhmaṇaiḥ kṣatriyair vaiśyaiḥ</seg> <seg type="pāda" n="b">śrāddhaṃ svavaraṇoditam</seg> </l>
<l><seg type="pāda" n="c">kuladharmam anutiṣṭhadbhir</seg> <seg type="pāda" n="d">dātavyaṃ mantrapūrvakam</seg> //</l>
</lg>

<lg xml:id="BrP_220.4">
<l><seg type="pāda" n="a">strībhir varṇāvaraiḥ śūdrair</seg> <seg type="pāda" n="b">viprāṇām anuśāsanāt</seg> </l>
<l><seg type="pāda" n="c">amantrakaṃ vidhipūrvaṃ</seg> <seg type="pāda" n="d">vahniyāgavivarjitam</seg> //</l>
</lg>

<lg xml:id="BrP_220.5">
<l><seg type="pāda" n="a">puṣkarādiṣu tīrtheṣu</seg> <seg type="pāda" n="b">puṇyeṣv āyataneṣu ca</seg> </l>
<l><seg type="pāda" n="c">śikhareṣu girīndrāṇāṃ</seg> <seg type="pāda" n="d">puṇyadeśeṣu bho dvijāḥ</seg> //</l>
</lg>

<lg xml:id="BrP_220.6">
<l><seg type="pāda" n="a">saritsu puṇyatoyāsu</seg> <seg type="pāda" n="b">nadeṣu ca saraḥsu ca</seg> </l>
<l><seg type="pāda" n="c">saṃgameṣu nadīnāṃ ca</seg> <seg type="pāda" n="d">samudreṣu ca saptasu</seg> //</l>
</lg>

<lg xml:id="BrP_220.7">
<l><seg type="pāda" n="a">svanulipteṣu geheṣu</seg> <seg type="pāda" n="b">sveṣv anujñāpiteṣu ca</seg> </l>
<l><seg type="pāda" n="c">divyapādapamūleṣu</seg> <seg type="pāda" n="d">yajñiyeṣu hradeṣu ca</seg> //</l>
</lg>

<lg xml:id="BrP_220.8">
<l><seg type="pāda" n="a">śrāddham eteṣu dātavyaṃ</seg> <seg type="pāda" n="b">varjyam eteṣu cocyate</seg> </l>
<l><seg type="pāda" n="c">kirāteṣu kaliṅgeṣu</seg> <seg type="pāda" n="d">koṅkaṇeṣu kṛmiṣv api</seg> //</l>
</lg>

<lg xml:id="BrP_220.9">
<l><seg type="pāda" n="a">daśārṇeṣu kumāryeṣu</seg> <seg type="pāda" n="b">taṅgaṇeṣu kratheṣv api</seg> </l>
<l><seg type="pāda" n="c">sindhor uttarakūleṣu</seg> <seg type="pāda" n="d">narmadāyāś ca dakṣiṇe</seg> //</l>
</lg>

<lg xml:id="BrP_220.10">
<l><seg type="pāda" n="a">pūrveṣu karatoyāyā</seg> <seg type="pāda" n="b">na deyaṃ śrāddham ucyate</seg> </l>
<l><seg type="pāda" n="c">śrāddhaṃ deyam uśantīha</seg> <seg type="pāda" n="d">māsi māsy uḍupakṣaye</seg> //</l>
</lg>

<lg xml:id="BrP_220.11">
<l><seg type="pāda" n="a">paurṇamāseṣu śrāddhaṃ ca</seg> <seg type="pāda" n="b">kartavyam ṛkṣagocare</seg> </l>
<l><seg type="pāda" n="c">nityaśrāddham adaivaṃ ca</seg> <seg type="pāda" n="d">manuṣyaiḥ saha gīyate</seg> //</l>
</lg>

<lg xml:id="BrP_220.12">
<l><seg type="pāda" n="a">naimittikaṃ suraiḥ sārdhaṃ</seg> <seg type="pāda" n="b">nityaṃ naimittikaṃ tathā</seg> </l>
<l><seg type="pāda" n="c">kāmyāny anyāni śrāddhāni</seg> <seg type="pāda" n="d">pratisaṃvatsaraṃ dvijaiḥ</seg> //</l>
</lg>

<lg xml:id="BrP_220.13">
<l><seg type="pāda" n="a">vṛddhiśrāddhaṃ ca kartavyaṃ</seg> <seg type="pāda" n="b">jātakarmādikeṣu ca</seg> </l>
<l><seg type="pāda" n="c">tatra yugmān dvijān āhur</seg> <seg type="pāda" n="d">mantrapūrvaṃ tu vai dvijāḥ</seg> //</l>
</lg>

<lg xml:id="BrP_220.14">
<l><seg type="pāda" n="a">kanyāṃ gate savitari</seg> <seg type="pāda" n="b">dināni daśa pañca ca</seg> </l>
<l><seg type="pāda" n="c">pūrveṇaiveha vidhinā</seg> <seg type="pāda" n="d">śrāddhaṃ tatra vidhīyate</seg> //</l>
</lg>

<lg xml:id="BrP_220.15">
<l><seg type="pāda" n="a">pratipaddhanalābhāya</seg> <seg type="pāda" n="b">dvitīyā dvipadapradā</seg> </l>
<l><seg type="pāda" n="c">putrārthinī tṛtīyā tu</seg> <seg type="pāda" n="d">caturthī śatrunāśinī</seg> //</l>
</lg>

<lg xml:id="BrP_220.16">
<l><seg type="pāda" n="a">śriyaṃ prāpnoti pañcamyāṃ</seg> <seg type="pāda" n="b">ṣaṣṭhyāṃ pūjyo bhaven naraḥ</seg> </l>
<l><seg type="pāda" n="c">gaṇādhipatyaṃ saptamyām</seg> <seg type="pāda" n="d">aṣṭamyāṃ buddhim uttamām</seg> //</l>
</lg>

<lg xml:id="BrP_220.17">
<l><seg type="pāda" n="a">striyo navamyāṃ prāpnoti</seg> <seg type="pāda" n="b">daśamyāṃ pūrṇakāmatām</seg> </l>
<l><seg type="pāda" n="c">vedāṃs tathāpnuyāt sarvān</seg> <seg type="pāda" n="d">ekādaśyāṃ kriyāparaḥ</seg> //</l>
</lg>

<lg xml:id="BrP_220.18">
<l><seg type="pāda" n="a">dvādaśyāṃ jayalābhaṃ ca</seg> <seg type="pāda" n="b">prāpnoti pitṛpūjakaḥ</seg> </l>
<l><seg type="pāda" n="c">prajāvṛddhiṃ paśuṃ medhāṃ</seg> <seg type="pāda" n="d">svātantryaṃ puṣṭim uttamām</seg> //</l>
</lg>

<lg xml:id="BrP_220.19">
<l><seg type="pāda" n="a">dīrghāyur athavaiśvaryaṃ</seg> <seg type="pāda" n="b">kurvāṇas tu trayodaśīm</seg> </l>
<l><seg type="pāda" n="c">avāpnoti na saṃdehaḥ</seg> <seg type="pāda" n="d">śrāddhaṃ śraddhāsamanvitaḥ</seg> //</l>
</lg>

<lg xml:id="BrP_220.20">
<l><seg type="pāda" n="a">yathāsaṃbhavinānnena</seg> <seg type="pāda" n="b">śrāddhaṃ śraddhāsamanvitaḥ</seg> </l>
<l><seg type="pāda" n="c">yuvānaḥ pitaro yasya</seg> <seg type="pāda" n="d">mṛtāḥ śastreṇa vā hatāḥ</seg> //</l>
</lg>

<lg xml:id="BrP_220.21">
<l><seg type="pāda" n="a">tena kāryaṃ caturdaśyāṃ</seg> <seg type="pāda" n="b">teṣāṃ tṛptim abhīpsatā</seg> </l>
<l><seg type="pāda" n="c">śrāddhaṃ kurvann amāvāsyāṃ</seg> <seg type="pāda" n="d">yatnena puruṣaḥ śuciḥ</seg> //</l>
</lg>

<lg xml:id="BrP_220.22">
<l><seg type="pāda" n="a">sarvān kāmān avāpnoti</seg> <seg type="pāda" n="b">svargaṃ cānantam aśnute</seg> </l>
<l><seg type="pāda" n="c">ataḥparaṃ muniśreṣṭhāḥ</seg> <seg type="pāda" n="d">śṛṇudhvaṃ vadato mama</seg> //</l>
</lg>

<lg xml:id="BrP_220.23">
<l><seg type="pāda" n="a">pitṝṇāṃ prītaye yatra</seg> <seg type="pāda" n="b">yad deyaṃ prītikāriṇā</seg> </l>
<l><seg type="pāda" n="c">māsaṃ tṛptiḥ pitṝṇāṃ tu</seg> <seg type="pāda" n="d">haviṣyānnena jāyate</seg> //</l>
</lg>

<lg xml:id="BrP_220.24">
<l><seg type="pāda" n="a">māsadvayaṃ matsyamāṃsais</seg> <seg type="pāda" n="b">tṛptiṃ yānti pitāmahāḥ</seg> </l>
<l><seg type="pāda" n="c">trīn māsān hāriṇaṃ māṃsaṃ</seg> <seg type="pāda" n="d">vijñeyaṃ pitṛtṛptaye</seg> //</l>
</lg>

<lg xml:id="BrP_220.25">
<l><seg type="pāda" n="a">puṣṇāti caturo māsāñ</seg> <seg type="pāda" n="b">śaśasya piśitaṃ pitṝn</seg> </l>
<l><seg type="pāda" n="c">śākunaṃ pañca vai māsān</seg> <seg type="pāda" n="d">ṣaṇ māsāñ śūkarāmiṣam</seg> //</l>
</lg>

<lg xml:id="BrP_220.26">
<l><seg type="pāda" n="a">chāgalaṃ sapta vai māsān</seg> <seg type="pāda" n="b">aiṇeyaṃ cāṣṭamāsakān</seg> </l>
<l><seg type="pāda" n="c">karoti tṛptiṃ nava vai</seg> <seg type="pāda" n="d">rurumāṃsaṃ na saṃśayaḥ</seg> //</l>
</lg>

<lg xml:id="BrP_220.27">
<l><seg type="pāda" n="a">gavyaṃ māṃsaṃ pitṛtṛptiṃ</seg> <seg type="pāda" n="b">karoti daśamāsikīm</seg> </l>
<l><seg type="pāda" n="c">tathaikādaśa māsāṃs tu</seg> <seg type="pāda" n="d">aurabhraṃ pitṛtṛptidam</seg> //</l>
</lg>

<lg xml:id="BrP_220.28">
<l><seg type="pāda" n="a">saṃvatsaraṃ tathā gavyaṃ</seg> <seg type="pāda" n="b">payaḥ pāyasam eva ca</seg> </l>
<l><seg type="pāda" n="c">vādhrīnam āmiṣaṃ lohaṃ</seg> <seg type="pāda" n="d">kālaśākaṃ tathā madhu</seg> //</l>
</lg>

<lg xml:id="BrP_220.29">
<l><seg type="pāda" n="a">rohitāmiṣam annaṃ ca</seg> <seg type="pāda" n="b">dattāny ātmakulodbhavaiḥ</seg> </l>
<l><seg type="pāda" n="c">anantaṃ vai prayacchanti</seg> <seg type="pāda" n="d">tṛptiyogaṃ sutāṃs tathā</seg> //</l>
</lg>

<lg xml:id="BrP_220.30">
<l><seg type="pāda" n="a">pitṝṇāṃ nātra saṃdeho</seg> <seg type="pāda" n="b">gayāśrāddhaṃ ca bho dvijāḥ</seg> </l>
<l><seg type="pāda" n="c">yo dadāti guḍonmiśrāṃs</seg> <seg type="pāda" n="d">tilān vā śrāddhakarmaṇi</seg> //</l>
</lg>

<lg xml:id="BrP_220.31">
<l><seg type="pāda" n="a">madhu vā madhumiśraṃ vā</seg> <seg type="pāda" n="b">akṣayaṃ sarvam eva tat</seg> </l>
<l><seg type="pāda" n="c">api naḥ sa kule bhūyād</seg> <seg type="pāda" n="d">yo no dadyāj jalāñjalim</seg> //</l>
</lg>

<lg xml:id="BrP_220.32">
<l><seg type="pāda" n="a">pāyasaṃ madhusaṃyuktaṃ</seg> <seg type="pāda" n="b">varṣāsu ca maghāsu ca</seg> </l>
<l><seg type="pāda" n="c">eṣṭavyā bahavaḥ putrā</seg> <seg type="pāda" n="d">yady eko 'pi gayāṃ vrajet</seg> //</l>
</lg>

<lg xml:id="BrP_220.33">
<l><seg type="pāda" n="a">gaurīṃ vāpy udvahet kanyāṃ</seg> <seg type="pāda" n="b">nīlaṃ vā vṛṣam utsṛjet</seg> </l>
<l><seg type="pāda" n="c">kṛttikāsu pitṝn arcya</seg> <seg type="pāda" n="d">svargam āpnoti mānavaḥ</seg> //</l>
</lg>

<lg xml:id="BrP_220.34">
<l><seg type="pāda" n="a">apatyakāmo rohiṇyāṃ</seg> <seg type="pāda" n="b">saumye tejasvitāṃ labhet</seg> </l>
<l><seg type="pāda" n="c">śauryam ārdrāsu cāpnoti</seg> <seg type="pāda" n="d">kṣetrāṇi ca punarvasau</seg> //</l>
</lg>

<lg xml:id="BrP_220.35">
<l><seg type="pāda" n="a">puṣye tu dhanam akṣayyam</seg> <seg type="pāda" n="b">āśleṣe cāyur uttamam</seg> </l>
<l><seg type="pāda" n="c">maghāsu ca prajāṃ puṣṭiṃ</seg> <seg type="pāda" n="d">saubhāgyaṃ phālgunīṣu ca</seg> //</l>
</lg>

<lg xml:id="BrP_220.36">
<l><seg type="pāda" n="a">pradhānaśīlo bhavati</seg> <seg type="pāda" n="b">sāpatyaś cottarāsu ca</seg> </l>
<l><seg type="pāda" n="c">prayāti śreṣṭhatāṃ śāstre</seg> <seg type="pāda" n="d">haste śrāddhaprado naraḥ</seg> //</l>
</lg>

<lg xml:id="BrP_220.37">
<l><seg type="pāda" n="a">rūpaṃ tejaś ca citrāsu</seg> <seg type="pāda" n="b">tathāpatyam avāpnuyāt</seg> </l>
<l><seg type="pāda" n="c">vāṇijyalābhadā svātī</seg> <seg type="pāda" n="d">viśākhā putrakāmadā</seg> //</l>
</lg>

<lg xml:id="BrP_220.38">
<l><seg type="pāda" n="a">kurvantāṃ cānurādhāsu</seg> <seg type="pāda" n="b">tā dadyuś cakravartitām</seg> </l>
<l><seg type="pāda" n="c">ādhipatyaṃ ca jyeṣṭhāsu</seg> <seg type="pāda" n="d">mūle cārogyam uttamam</seg> //</l>
</lg>

<lg xml:id="BrP_220.39">
<l><seg type="pāda" n="a">āṣāḍhāsu yaśaḥprāptir</seg> <seg type="pāda" n="b">uttarāsu viśokatā</seg> </l>
<l><seg type="pāda" n="c">śravaṇena śubhāṃl lokān</seg> <seg type="pāda" n="d">dhaniṣṭhāsu dhanaṃ mahat</seg> //</l>
</lg>

<lg xml:id="BrP_220.40">
<l><seg type="pāda" n="a">vedavittvam abhijiti</seg> <seg type="pāda" n="b">bhiṣaksiddhiṃ ca vāruṇe</seg> </l>
<l><seg type="pāda" n="c">ajāvikaṃ prauṣṭhapadyāṃ</seg> <seg type="pāda" n="d">vinded gāvas tathottare</seg> //</l>
</lg>

<lg xml:id="BrP_220.41">
<l><seg type="pāda" n="a">revatīṣu tathā kupyam</seg> <seg type="pāda" n="b">aśvinīṣu turaṃgamān</seg> </l>
<l><seg type="pāda" n="c">śrāddhaṃ kurvaṃs tathāpnoti</seg> <seg type="pāda" n="d">bharaṇīṣv āyur uttamam</seg> //</l>
</lg>

<lg xml:id="BrP_220.42">
<l><seg type="pāda" n="a">evaṃ phalam avāpnoti</seg> <seg type="pāda" n="b">ṛkṣeṣv eteṣu tattvavit</seg> </l>
<l><seg type="pāda" n="c">tasmāt kāmyāni śrāddhāni</seg> <seg type="pāda" n="d">deyāni vidhivad dvijāḥ</seg> //</l>
</lg>

<lg xml:id="BrP_220.43">
<l><seg type="pāda" n="a">kanyārāśigate sūrye</seg> <seg type="pāda" n="b">phalam atyantam icchatā</seg> </l>
<l><seg type="pāda" n="c">yān yān kāmān abhidhyāyan</seg> <seg type="pāda" n="d">kanyārāśigate ravau</seg> //</l>
</lg>

<lg xml:id="BrP_220.44">
<l><seg type="pāda" n="a">śrāddhaṃ kurvanti manujās</seg> <seg type="pāda" n="b">tāṃs tān kāmāṃl labhanti te</seg> </l>
<l><seg type="pāda" n="c">nāndīmukhānāṃ kartavyaṃ</seg> <seg type="pāda" n="d">kanyārāśigate ravau</seg> //</l>
</lg>

<lg xml:id="BrP_220.45">
<l><seg type="pāda" n="a">paurṇamāsyāṃ tu kartavyaṃ</seg> <seg type="pāda" n="b">vārāhavacanaṃ yathā</seg> </l>
<l><seg type="pāda" n="c">divyabhaumāntarikṣāṇi</seg> <seg type="pāda" n="d">sthāvarāṇi carāṇi ca</seg> //</l>
</lg>

<lg xml:id="BrP_220.46">
<l><seg type="pāda" n="a">piṇḍam icchanti pitaraḥ</seg> <seg type="pāda" n="b">kanyārāśigate ravau</seg> </l>
<l><seg type="pāda" n="c">kanyāṃ gate savitari</seg> <seg type="pāda" n="d">yāny ahāni tu ṣoḍaśa</seg> //</l>
</lg>

<lg xml:id="BrP_220.47">
<l><seg type="pāda" n="a">kratubhis tāni tulyāni</seg> <seg type="pāda" n="b">devo nārāyaṇo 'bravīt</seg> </l>
<l><seg type="pāda" n="c">rājasūyāśvamedhābhyāṃ</seg> <seg type="pāda" n="d">ya icched durlabhaṃ phalam</seg> //</l>
</lg>

<lg xml:id="BrP_220.48">
<l><seg type="pāda" n="a">apy ambuśākamūlādyaiḥ</seg> <seg type="pāda" n="b">pitṝn kanyāgate 'rcayet</seg> </l>
<l><seg type="pāda" n="c">uttarāhastanakṣatra</seg><seg type="pāda" n="d">gate tīkṣṇāṃśumālini</seg> //</l>
</lg>

<lg xml:id="BrP_220.49">
<l><seg type="pāda" n="a">yo 'rcayet svapitṝn bhaktyā</seg> <seg type="pāda" n="b">tasya vāsas triviṣṭape</seg> </l>
<l><seg type="pāda" n="c">hastarkṣage dinakare</seg> <seg type="pāda" n="d">pitṛrājānuśāsanāt</seg> //</l>
</lg>

<lg xml:id="BrP_220.50">
<l><seg type="pāda" n="a">tāvat pitṛpurī śūnyā</seg> <seg type="pāda" n="b">yāvad vṛścikadarśanam</seg> </l>
<l><seg type="pāda" n="c">vṛścike samatikrānte</seg> <seg type="pāda" n="d">pitaro daivataiḥ saha</seg> //</l>
</lg>

<lg xml:id="BrP_220.51">
<l><seg type="pāda" n="a">niḥśvasya pratigacchanti</seg> <seg type="pāda" n="b">śāpaṃ dattvā suduḥsaham</seg> </l>
<l><seg type="pāda" n="c">aṣṭakāsu ca kartavyaṃ</seg> <seg type="pāda" n="d">śrāddhaṃ manvantarāsu vai</seg> //</l>
</lg>

<lg xml:id="BrP_220.52">
<l><seg type="pāda" n="a">anvaṣṭakāsu kramaśo</seg> <seg type="pāda" n="b">mātṛpūrvaṃ tad iṣyate</seg> </l>
<l><seg type="pāda" n="c">grahaṇe ca vyatīpāte</seg> <seg type="pāda" n="d">ravicandrasamāgame</seg> //</l>
</lg>

<lg xml:id="BrP_220.53">
<l><seg type="pāda" n="a">janmarkṣe grahapīḍāyāṃ</seg> <seg type="pāda" n="b">śrāddhaṃ pārvaṇam ucyate</seg> </l>
<l><seg type="pāda" n="c">ayanadvitaye śrāddhaṃ</seg> <seg type="pāda" n="d">viṣuvadvitaye tathā</seg> //</l>
</lg>

<lg xml:id="BrP_220.54">
<l><seg type="pāda" n="a">saṃkrāntiṣu ca kartavyaṃ</seg> <seg type="pāda" n="b">śrāddhaṃ vidhivad uttamam</seg> </l>
<l><seg type="pāda" n="c">eṣu kāryaṃ dvijāḥ śrāddhaṃ</seg> <seg type="pāda" n="d">piṇḍanirvāpaṇād ṛte</seg> //</l>
</lg>

<lg xml:id="BrP_220.55">
<l><seg type="pāda" n="a">vaiśākhasya tṛtīyāyāṃ</seg> <seg type="pāda" n="b">navamyāṃ kārttikasya ca</seg> </l>
<l><seg type="pāda" n="c">śrāddhaṃ kāryaṃ tu śuklāyāṃ</seg> <seg type="pāda" n="d">saṃkrāntividhinā naraiḥ</seg> //</l>
</lg>

<lg xml:id="BrP_220.56">
<l><seg type="pāda" n="a">trayodaśyāṃ bhādrapade</seg> <seg type="pāda" n="b">māghe candrakṣaye 'hani</seg> </l>
<l><seg type="pāda" n="c">śrāddhaṃ kāryaṃ pāyasena</seg> <seg type="pāda" n="d">dakṣiṇāyanavac ca tat</seg> //</l>
</lg>

<lg xml:id="BrP_220.57">
<l><seg type="pāda" n="a">yadā ca śrotriyo 'bhyeti</seg> <seg type="pāda" n="b">gehaṃ vedavid agnimān</seg> </l>
<l><seg type="pāda" n="c">tenaikena ca kartavyaṃ</seg> <seg type="pāda" n="d">śrāddhaṃ vidhivad uttamam</seg> //</l>
</lg>

<lg xml:id="BrP_220.58">
<l><seg type="pāda" n="a">śrāddhīyadravyasaṃprāptir</seg> <seg type="pāda" n="b">yadā syāt sādhusaṃmatā</seg> </l>
<l><seg type="pāda" n="c">pārvaṇena vidhānena</seg> <seg type="pāda" n="d">śrāddhaṃ kāryaṃ tathā dvijaiḥ</seg> //</l>
</lg>

<lg xml:id="BrP_220.59">
<l><seg type="pāda" n="a">pratisaṃvatsaraṃ kāryaṃ</seg> <seg type="pāda" n="b">mātāpitror mṛte 'hani</seg> </l>
<l><seg type="pāda" n="c">pitṛvyasyāpy aputrasya</seg> <seg type="pāda" n="d">bhrātur jyeṣṭhasya caiva hi</seg> //</l>
</lg>

<lg xml:id="BrP_220.60">
<l><seg type="pāda" n="a">pārvaṇaṃ devapūrvaṃ syād</seg> <seg type="pāda" n="b">ekoddiṣṭaṃ surair vinā</seg> </l>
<l><seg type="pāda" n="c">dvau daive pitṛkārye trīn</seg> <seg type="pāda" n="d">ekaikam ubhayatra vā</seg> //</l>
</lg>

<lg xml:id="BrP_220.61">
<l><seg type="pāda" n="a">mātāmahānām apy evaṃ</seg> <seg type="pāda" n="b">sarvam ūhena kīrtitam</seg> </l>
<l><seg type="pāda" n="c">pretībhūtasya satataṃ</seg> <seg type="pāda" n="d">bhuvi piṇḍaṃ jalaṃ tathā</seg> //</l>
</lg>

<lg xml:id="BrP_220.62">
<l><seg type="pāda" n="a">satilaṃ sakuśaṃ dadyād</seg> <seg type="pāda" n="b">bahir jalasamīpataḥ</seg> </l>
<l><seg type="pāda" n="c">tṛtīye 'hni ca kartavyaṃ</seg> <seg type="pāda" n="d">pretāsthicayanaṃ dvijaiḥ</seg> //</l>
</lg>

<lg xml:id="BrP_220.63">
<l><seg type="pāda" n="a">daśāhe brāhmaṇaḥ śuddho</seg> <seg type="pāda" n="b">dvādaśāhena kṣatriyaḥ</seg> </l>
<l><seg type="pāda" n="c">vaiśyaḥ pañcadaśāhena</seg> <seg type="pāda" n="d">śūdro māsena śudhyati</seg> //</l>
</lg>

<lg xml:id="BrP_220.64">
<l><seg type="pāda" n="a">sūtakānte gṛhe śrāddham</seg> <seg type="pāda" n="b">ekoddiṣṭaṃ pracakṣate</seg> </l>
<l><seg type="pāda" n="c">dvādaśe 'hani māse ca</seg> <seg type="pāda" n="d">tripakṣe ca tataḥ param</seg> //</l>
</lg>

<lg xml:id="BrP_220.65">
<l><seg type="pāda" n="a">māsi māsi ca kartavyaṃ</seg> <seg type="pāda" n="b">yāvat saṃvatsaraṃ dvijāḥ</seg> </l>
<l><seg type="pāda" n="c">tata parataraṃ kāryaṃ</seg> <seg type="pāda" n="d">sapiṇḍīkaraṇaṃ kramāt</seg> //</l>
</lg>

<lg xml:id="BrP_220.66">
<l><seg type="pāda" n="a">kṛte sapiṇḍīkaraṇe</seg> <seg type="pāda" n="b">pārvaṇaṃ procyate punaḥ</seg> </l>
<l><seg type="pāda" n="c">tataḥ prabhṛti nirmuktāḥ</seg> <seg type="pāda" n="d">pretatvāt pitṛtāṃ gatāḥ</seg> //</l>
</lg>

<lg xml:id="BrP_220.67">
<l><seg type="pāda" n="a">amūrtā mūrtimantaś ca</seg> <seg type="pāda" n="b">pitaro dvividhāḥ smṛtāḥ</seg> </l>
<l><seg type="pāda" n="c">nāndīmukhās tv amūrtāḥ syur</seg> <seg type="pāda" n="d">mūrtimanto 'tha pārvaṇāḥ</seg> </l>
<l><seg type="pāda" n="e">ekoddiṣṭāśinaḥ pretāḥ</seg> <seg type="pāda" n="f">pitṝṇāṃ nirṇayas tridhā</seg> //</l>
</lg>

<milestone unit="speaker" n="munaya ūcuḥ"/>

<lg xml:id="BrP_220.68">
<l><seg type="pāda" n="a">kathaṃ sapiṇḍīkaraṇaṃ</seg> <seg type="pāda" n="b">kartavyaṃ dvijasattama</seg> </l>
<l><seg type="pāda" n="c">pretībhūtasya vidhivad</seg> <seg type="pāda" n="d">brūhi no vadatāṃ vara</seg> //</l>
</lg>

<milestone unit="speaker" n="vyāsa uvāca"/>

<lg xml:id="BrP_220.69">
<l><seg type="pāda" n="a">sapiṇḍīkaraṇaṃ viprāḥ</seg> <seg type="pāda" n="b">śṛṇudhvaṃ vadato mama</seg> </l>
<l><seg type="pāda" n="c">tac cāpi devarahitam</seg> <seg type="pāda" n="d">ekārghaikapavitrakam</seg> //</l>
</lg>

<lg xml:id="BrP_220.70">
<l><seg type="pāda" n="a">naivāgnau karaṇaṃ tatra</seg> <seg type="pāda" n="b">tac cāvāhanavarjitam</seg> </l>
<l><seg type="pāda" n="c">apasavyaṃ ca tatrāpi</seg> <seg type="pāda" n="d">bhojayed ayujo dvijān</seg> //</l>
</lg>

<lg xml:id="BrP_220.71">
<l><seg type="pāda" n="a">viśeṣas tatra cānyo 'sti</seg> <seg type="pāda" n="b">pratimāsakriyādikaḥ</seg> </l>
<l><seg type="pāda" n="c">taṃ kathyamānam ekāgrāḥ</seg> <seg type="pāda" n="d">śṛṇudhvaṃ me dvijottamāḥ</seg> //</l>
</lg>

<lg xml:id="BrP_220.72">
<l><seg type="pāda" n="a">tilagandhodakair yuktaṃ</seg> <seg type="pāda" n="b">tatra pātracatuṣṭayam</seg> </l>
<l><seg type="pāda" n="c">kuryāt pitṝṇāṃ tritayam</seg> <seg type="pāda" n="d">ekaṃ pretasya ca dvijāḥ</seg> //</l>
</lg>

<lg xml:id="BrP_220.73">
<l><seg type="pāda" n="a">pātratraye pretapātrād</seg> <seg type="pāda" n="b">arghaṃ caiva prasecayet</seg> </l>
<l><seg type="pāda" n="c">ye samānā iti japan</seg> <seg type="pāda" n="d">pūrvavac cheṣam ācaret</seg> //</l>
</lg>

<lg xml:id="BrP_220.74">
<l><seg type="pāda" n="a">strīṇām apy evam eva syād</seg> <seg type="pāda" n="b">ekoddiṣṭam udāhṛtam</seg> </l>
<l><seg type="pāda" n="c">sapiṇḍīkaraṇaṃ tāsāṃ</seg> <seg type="pāda" n="d">putrābhāve na vidyate</seg> //</l>
</lg>

<lg xml:id="BrP_220.75">
<l><seg type="pāda" n="a">pratisaṃvatsaraṃ kāryam</seg> <seg type="pāda" n="b">ekoddiṣṭaṃ naraiḥ striyāḥ</seg> </l>
<l><seg type="pāda" n="c">mṛtāhani ca tat kāryaṃ</seg> <seg type="pāda" n="d">pitṝṇāṃ vidhicoditam</seg> //</l>
</lg>

<lg xml:id="BrP_220.76">
<l><seg type="pāda" n="a">putrābhāve sapiṇḍās tu</seg> <seg type="pāda" n="b">tadabhāve sahodarāḥ</seg> </l>
<l><seg type="pāda" n="c">kuryur etaṃ vidhiṃ samyak</seg> <seg type="pāda" n="d">putrasya ca sutāḥ sutāḥ</seg> //</l>
</lg>

<lg xml:id="BrP_220.77">
<l><seg type="pāda" n="a">kuryān mātāmahānāṃ tu</seg> <seg type="pāda" n="b">putrikātanayas tathā</seg> </l>
<l><seg type="pāda" n="c">dvyāmuṣyāyaṇasaṃjñās tu</seg> <seg type="pāda" n="d">mātāmahapitāmahān</seg> //</l>
</lg>

<lg xml:id="BrP_220.78">
<l><seg type="pāda" n="a">pūjayeyur yathānyāyaṃ</seg> <seg type="pāda" n="b">śrāddhair naimittikair api</seg> </l>
<l><seg type="pāda" n="c">sarvābhāve striyaḥ kuryuḥ</seg> <seg type="pāda" n="d">svabhartṝṇām amantrakam</seg> //</l>
</lg>

<lg xml:id="BrP_220.79">
<l><seg type="pāda" n="a">tadabhāve ca nṛpatiḥ</seg> <seg type="pāda" n="b">kārayet tv akuṭumbinām</seg> </l>
<l><seg type="pāda" n="c">tajjātīyair naraiḥ samyag</seg> <seg type="pāda" n="d">vāhādyāḥ sakalāḥ kriyāḥ</seg> //</l>
</lg>

<lg xml:id="BrP_220.80">
<l><seg type="pāda" n="a">sarveṣām eva varṇānāṃ</seg> <seg type="pāda" n="b">bāndhavo nṛpatir yataḥ</seg> </l>
<l><seg type="pāda" n="c">etā vaḥ kathitā viprā</seg> <seg type="pāda" n="d">nityā naimittikās tathā</seg> //</l>
</lg>

<lg xml:id="BrP_220.81">
<l><seg type="pāda" n="a">vakṣye śrāddhāśrayām anyāṃ</seg> <seg type="pāda" n="b">nityanaimittikāṃ kriyām</seg> </l>
<l><seg type="pāda" n="c">darśas tatra nimittaṃ tu</seg> <seg type="pāda" n="d">vidyād indukṣayānvitaḥ</seg> //</l>
</lg>

<lg xml:id="BrP_220.82">
<l><seg type="pāda" n="a">nityas tu niyataḥ kālas</seg> <seg type="pāda" n="b">tasmin kuryād yathoditam</seg> </l>
<l><seg type="pāda" n="c">sapiṇḍīkaraṇād ūrdhvaṃ</seg> <seg type="pāda" n="d">pitur yaḥ prapitāmahaḥ</seg> //</l>
</lg>

<lg xml:id="BrP_220.83">
<l><seg type="pāda" n="a">sa tu lepabhujaṃ yāti</seg> <seg type="pāda" n="b">praluptaḥ pitṛpiṇḍataḥ</seg> </l>
<l><seg type="pāda" n="c">teṣāṃ hi yaś caturtho 'nyaḥ</seg> <seg type="pāda" n="d">sa tu lepabhujo bhavet</seg> //</l>
</lg>

<lg xml:id="BrP_220.84">
<l><seg type="pāda" n="a">so 'pi saṃbandhato hīnam</seg> <seg type="pāda" n="b">upabhogaṃ prapadyate</seg> </l>
<l><seg type="pāda" n="c">pitā pitāmahaś caiva</seg> <seg type="pāda" n="d">tathaiva prapitāmahaḥ</seg> //</l>
</lg>

<lg xml:id="BrP_220.85">
<l><seg type="pāda" n="a">piṇḍasaṃbandhino hy ete</seg> <seg type="pāda" n="b">vijñeyāḥ puruṣās trayaḥ</seg> </l>
<l><seg type="pāda" n="c">lepasaṃbandhinaś cānye</seg> <seg type="pāda" n="d">pitāmahapitāmahāt</seg> //</l>
</lg>

<lg xml:id="BrP_220.86">
<l><seg type="pāda" n="a">prabhṛtyuktās trayas teṣāṃ</seg> <seg type="pāda" n="b">yajamānaś ca saptamaḥ</seg> </l>
<l><seg type="pāda" n="c">ity eṣa munibhiḥ proktaḥ</seg> <seg type="pāda" n="d">saṃbandhaḥ sāptapauruṣaḥ</seg> //</l>
</lg>

<lg xml:id="BrP_220.87">
<l><seg type="pāda" n="a">yajamānāt prabhṛty ūrdhvam</seg> <seg type="pāda" n="b">anulepabhujas tathā</seg> </l>
<l><seg type="pāda" n="c">tato 'nye pūrvajāḥ sarve</seg> <seg type="pāda" n="d">ye cānye narakaukasaḥ</seg> //</l>
</lg>

<lg xml:id="BrP_220.88">
<l><seg type="pāda" n="a">ye 'pi tiryaktvam āpannā</seg> <seg type="pāda" n="b">ye ca bhūtādisaṃsthitāḥ</seg> </l>
<l><seg type="pāda" n="c">tān sarvān yajamāno vai</seg> <seg type="pāda" n="d">śrāddhaṃ kurvan yathāvidhi</seg> //</l>
</lg>

<lg xml:id="BrP_220.89">
<l><seg type="pāda" n="a">sa samāpyāyate viprā</seg> <seg type="pāda" n="b">yena yena vadāmi tat</seg> </l>
<l><seg type="pāda" n="c">annaprakiraṇaṃ yat tu</seg> <seg type="pāda" n="d">manuṣyaiḥ kriyate bhuvi</seg> //</l>
</lg>

<lg xml:id="BrP_220.90">
<l><seg type="pāda" n="a">tena tṛptim upāyānti</seg> <seg type="pāda" n="b">ye piśācatvam āgatāḥ</seg> </l>
<l><seg type="pāda" n="c">yad ambu snānavastrotthaṃ</seg> <seg type="pāda" n="d">bhūmau patati bho dvijāḥ</seg> //</l>
</lg>

<lg xml:id="BrP_220.91">
<l><seg type="pāda" n="a">tena ye tarutāṃ prāptās</seg> <seg type="pāda" n="b">teṣāṃ tṛptiḥ prajāyate</seg> </l>
<l><seg type="pāda" n="c">yās tu gandhāmbukaṇikāḥ</seg> <seg type="pāda" n="d">patanti dharaṇītale</seg> //</l>
</lg>

<lg xml:id="BrP_220.92">
<l><seg type="pāda" n="a">tābhir āpyāyanaṃ teṣāṃ</seg> <seg type="pāda" n="b">devatvaṃ ye kule gatāḥ</seg> </l>
<l><seg type="pāda" n="c">uddhṛteṣv atha piṇḍeṣu</seg> <seg type="pāda" n="d">yāś cāmbukaṇikā bhuvi</seg> //</l>
</lg>

<lg xml:id="BrP_220.93">
<l><seg type="pāda" n="a">tābhir āpyāyanaṃ teṣāṃ</seg> <seg type="pāda" n="b">ye tiryaktvaṃ kule gatāḥ</seg> </l>
<l><seg type="pāda" n="c">ye cādantāḥ kule bālāḥ</seg> <seg type="pāda" n="d">kriyāyogād bahiṣkṛtāḥ</seg> //</l>
</lg>

<lg xml:id="BrP_220.94">
<l><seg type="pāda" n="a">vipannās tv anadhikārāḥ</seg> <seg type="pāda" n="b">saṃmārjitajalāśinaḥ</seg> </l>
<l><seg type="pāda" n="c">bhuktvā cācāmatāṃ yac ca</seg> <seg type="pāda" n="d">yaj jalaṃ cāṅghriśaucajam</seg> //</l>
</lg>

<lg xml:id="BrP_220.95">
<l><seg type="pāda" n="a">brāhmaṇānāṃ tathaivānyat</seg> <seg type="pāda" n="b">tena tṛptiṃ prayānti vai</seg> </l>
<l><seg type="pāda" n="c">evaṃ yo yajamānasya</seg> <seg type="pāda" n="d">yaś ca teṣāṃ dvijanmanām</seg> //</l>
</lg>

<lg xml:id="BrP_220.96">
<l><seg type="pāda" n="a">kaścij jalānnavikṣepaḥ</seg> <seg type="pāda" n="b">śucir ucchiṣṭa eva vā</seg> </l>
<l><seg type="pāda" n="c">tenānnena kule tatra</seg> <seg type="pāda" n="d">ye ca yonyantaraṃ gatāḥ</seg> //</l>
</lg>

<lg xml:id="BrP_220.97">
<l><seg type="pāda" n="a">prayānty āpyāyanaṃ viprāḥ</seg> <seg type="pāda" n="b">samyak śrāddhakriyāvatām</seg> </l>
<l><seg type="pāda" n="c">anyāyopārjitair arthair</seg> <seg type="pāda" n="d">yac chrāddhaṃ kriyate naraiḥ</seg> //</l>
</lg>

<lg xml:id="BrP_220.98">
<l><seg type="pāda" n="a">tṛpyante te na cāṇḍāla</seg><seg type="pāda" n="b">pulkasādyāsu yoniṣu</seg> </l>
<l><seg type="pāda" n="c">evam āpyāyanaṃ viprā</seg> <seg type="pāda" n="d">bahūnām eva bāndhavaiḥ</seg> //</l>
</lg>

<lg xml:id="BrP_220.99">
<l><seg type="pāda" n="a">śrāddhaṃ kurvadbhir atrāmbu</seg><seg type="pāda" n="b">vikṣepaiḥ saṃprajāyate</seg> </l>
<l><seg type="pāda" n="c">tasmāc chrāddhaṃ naro bhaktyā</seg> <seg type="pāda" n="d">śākenāpi yathāvidhi</seg> //</l>
</lg>

<lg xml:id="BrP_220.100">
<l><seg type="pāda" n="a">kurvīta kurvataḥ śrāddhaṃ</seg> <seg type="pāda" n="b">kule kaścin na sīdati</seg> </l>
<l><seg type="pāda" n="c">śrāddhaṃ deyaṃ tu vipreṣu</seg> <seg type="pāda" n="d">saṃyateṣv agnihotriṣu</seg> //</l>
</lg>

<lg xml:id="BrP_220.101">
<l><seg type="pāda" n="a">avadāteṣu vidvatsu</seg> <seg type="pāda" n="b">śrotriyeṣu viśeṣataḥ</seg> </l>
<l><seg type="pāda" n="c">triṇāciketas trimadhus</seg> <seg type="pāda" n="d">trisuparṇaḥ ṣaḍaṅgavit</seg> //</l>
</lg>

<lg xml:id="BrP_220.102">
<l><seg type="pāda" n="a">mātāpitṛparaś caiva</seg> <seg type="pāda" n="b">svasrīyaḥ sāmavedavit</seg> </l>
<l><seg type="pāda" n="c">ṛtvikpurohitācāryam</seg> <seg type="pāda" n="d">upādhyāyaṃ ca bhojayet</seg> //</l>
</lg>

<lg xml:id="BrP_220.103">
<l><seg type="pāda" n="a">mātulaḥ śvaśuraḥ śyālaḥ</seg> <seg type="pāda" n="b">saṃbandhī droṇapāṭhakaḥ</seg> </l>
<l><seg type="pāda" n="c">maṇḍalabrāhmaṇo yas tu</seg> <seg type="pāda" n="d">purāṇārthaviśāradaḥ</seg> //</l>
</lg>

<lg xml:id="BrP_220.104">
<l><seg type="pāda" n="a">akalpaḥ kalpasaṃtuṣṭaḥ</seg> <seg type="pāda" n="b">pratigrahavivarjitaḥ</seg> </l>
<l><seg type="pāda" n="c">ete śrāddhe niyoktavyā</seg> <seg type="pāda" n="d">brāhmaṇāḥ paṅktipāvanāḥ</seg> //</l>
</lg>

<lg xml:id="BrP_220.105">
<l><seg type="pāda" n="a">nimantrayeta pūrvedyuḥ</seg> <seg type="pāda" n="b">pūrvoktān dvijasattamān</seg> </l>
<l><seg type="pāda" n="c">daive niyoge pitrye ca</seg> <seg type="pāda" n="d">tāṃs tathaivopakalpayet</seg> //</l>
</lg>

<lg xml:id="BrP_220.106">
<l><seg type="pāda" n="a">taiś ca saṃyamibhir bhāvyaṃ</seg> <seg type="pāda" n="b">yas tu śrāddhaṃ kariṣyati</seg> </l>
<l><seg type="pāda" n="c">śrāddhaṃ dattvā ca bhuktvā ca</seg> <seg type="pāda" n="d">maithunaṃ yo 'dhigacchati</seg> //</l>
</lg>

<lg xml:id="BrP_220.107">
<l><seg type="pāda" n="a">pitaras tasya vai māsaṃ</seg> <seg type="pāda" n="b">tasmin retasi śerate</seg> </l>
<l><seg type="pāda" n="c">gatvā ca yoṣitaṃ śrāddhe</seg> <seg type="pāda" n="d">yo bhuṅkte yas tu gacchati</seg> //</l>
</lg>

<lg xml:id="BrP_220.108">
<l><seg type="pāda" n="a">retomūtrakṛtāhārās</seg> <seg type="pāda" n="b">taṃ māsaṃ pitaras tayoḥ</seg> </l>
<l><seg type="pāda" n="c">tasmāt tv aprathamaṃ kāryaṃ</seg> <seg type="pāda" n="d">prājñenopanimantraṇam</seg> //</l>
</lg>

<lg xml:id="BrP_220.109">
<l><seg type="pāda" n="a">aprāptau taddine vāpi</seg> <seg type="pāda" n="b">varjyā yoṣitprasaṅginaḥ</seg> </l>
<l><seg type="pāda" n="c">bhikṣārtham āgatāṃś cāpi</seg> <seg type="pāda" n="d">kālena saṃyatān yatīn</seg> //</l>
</lg>

<lg xml:id="BrP_220.110">
<l><seg type="pāda" n="a">bhojayet praṇipātādyaiḥ</seg> <seg type="pāda" n="b">prasādya yatamānasaḥ</seg> </l>
<l><seg type="pāda" n="c">yoginaś ca tadā śrāddhe</seg> <seg type="pāda" n="d">bhojanīyā vipaścitā</seg> //</l>
</lg>

<lg xml:id="BrP_220.111">
<l><seg type="pāda" n="a">yogādhārā hi pitaras</seg> <seg type="pāda" n="b">tasmāt tān pūjayet sadā</seg> </l>
<l><seg type="pāda" n="c">brāhmaṇānāṃ sahasrāṇi</seg> <seg type="pāda" n="d">eko yogī bhaved yadi</seg> //</l>
</lg>

<lg xml:id="BrP_220.112">
<l><seg type="pāda" n="a">yajamānaṃ ca bhoktṝṃś ca</seg> <seg type="pāda" n="b">naur ivāmbhasi tārayet</seg> </l>
<l><seg type="pāda" n="c">pitṛgāthā tathaivātra</seg> <seg type="pāda" n="d">gīyate brahmavādibhiḥ</seg> //</l>
</lg>

<lg xml:id="BrP_220.113">
<l><seg type="pāda" n="a">yā gītā pitṛbhiḥ pūrvam</seg> <seg type="pāda" n="b">ailasyāsīn mahīpateḥ</seg> </l>
<l><seg type="pāda" n="c">kadā naḥ saṃtatāv agryaḥ</seg> <seg type="pāda" n="d">kasyacid bhavitā sutaḥ</seg> //</l>
</lg>

<lg xml:id="BrP_220.114">
<l><seg type="pāda" n="a">yo yogibhuktaśeṣān no</seg> <seg type="pāda" n="b">bhuvi piṇḍān pradāsyati</seg> </l>
<l><seg type="pāda" n="c">gayāyām athavā piṇḍaṃ</seg> <seg type="pāda" n="d">khaḍgamāṃsaṃ tathā haviḥ</seg> //</l>
</lg>

<lg xml:id="BrP_220.115">
<l><seg type="pāda" n="a">kālaśākaṃ tilājyaṃ ca</seg> <seg type="pāda" n="b">tṛptaye kṛsaraṃ ca naḥ</seg> </l>
<l><seg type="pāda" n="c">vaiśvadevaṃ ca saumyaṃ ca</seg> <seg type="pāda" n="d">khaḍgamāṃsaṃ paraṃ haviḥ</seg> //</l>
</lg>

<lg xml:id="BrP_220.116">
<l><seg type="pāda" n="a">viṣāṇavarjaṃ śirasa</seg> <seg type="pāda" n="b">ā pādād āśiṣāmahe</seg> </l>
<l><seg type="pāda" n="c">dadyāc chrāddhaṃ trayodaśyāṃ</seg> <seg type="pāda" n="d">maghāsu ca yathāvidhi</seg> //</l>
</lg>

<lg xml:id="BrP_220.117">
<l><seg type="pāda" n="a">madhusarpiḥsamāyuktaṃ</seg> <seg type="pāda" n="b">pāyasaṃ dakṣiṇāyane</seg> </l>
<l><seg type="pāda" n="c">tasmāt saṃpūjayed bhaktyā</seg> <seg type="pāda" n="d">svapitṝn vidhivan naraḥ</seg> //</l>
</lg>

<lg xml:id="BrP_220.118">
<l><seg type="pāda" n="a">kāmān abhīpsan sakalān</seg> <seg type="pāda" n="b">pāpād ātmavimocanam</seg> </l>
<l><seg type="pāda" n="c">vasūn rudrāṃs tathādityān</seg> <seg type="pāda" n="d">nakṣatragrahatārakāḥ</seg> //</l>
</lg>

<lg xml:id="BrP_220.119">
<l><seg type="pāda" n="a">prīṇayanti manuṣyāṇāṃ</seg> <seg type="pāda" n="b">pitaraḥ śrāddhatarpitāḥ</seg> </l>
<l><seg type="pāda" n="c">āyuḥ prajāṃ dhanaṃ vidyāṃ</seg> <seg type="pāda" n="d">svargaṃ mokṣaṃ sukhāni ca</seg> //</l>
</lg>

<lg xml:id="BrP_220.120">
<l><seg type="pāda" n="a">prayacchanti tathā rājyaṃ</seg> <seg type="pāda" n="b">pitaraḥ śrāddhatarpitāḥ</seg> </l>
<l><seg type="pāda" n="c">tathāparāhṇaḥ pūrvāhṇāt</seg> <seg type="pāda" n="d">pitṝṇām atiricyate</seg> //</l>
</lg>

<lg xml:id="BrP_220.121">
<l><seg type="pāda" n="a">saṃpūjya svāgatenaitān</seg> <seg type="pāda" n="b">sadane 'bhyāgatān dvijān</seg> </l>
<l><seg type="pāda" n="c">pavitrapāṇir ācāntān</seg> <seg type="pāda" n="d">āsaneṣūpaveśayet</seg> //</l>
</lg>

<lg xml:id="BrP_220.122">
<l><seg type="pāda" n="a">śrāddhaṃ kṛtvā vidhānena</seg> <seg type="pāda" n="b">saṃbhojya ca dvijottamān</seg> </l>
<l><seg type="pāda" n="c">visarjayet priyāṇy uktvā</seg> <seg type="pāda" n="d">praṇipatya ca bhaktitaḥ</seg> //</l>
</lg>

<lg xml:id="BrP_220.123">
<l><seg type="pāda" n="a">ādvāram anugacchec ca</seg> <seg type="pāda" n="b">āgacched anumoditaḥ</seg> </l>
<l><seg type="pāda" n="c">tato nityakriyāṃ kuryād</seg> <seg type="pāda" n="d">bhojayec ca tathātithīn</seg> //</l>
</lg>

<lg xml:id="BrP_220.124">
<l><seg type="pāda" n="a">nityakriyāṃ pitṝṇāṃ ca</seg> <seg type="pāda" n="b">kecid icchanti sattamāḥ</seg> </l>
<l><seg type="pāda" n="c">na pitṝṇāṃ tathaivānye</seg> <seg type="pāda" n="d">śeṣaṃ pūrvavad ācaret</seg> //</l>
</lg>

<lg xml:id="BrP_220.125">
<l><seg type="pāda" n="a">pṛthaktvena vadanty anye</seg> <seg type="pāda" n="b">kecit pūrvaṃ ca pūrvavat</seg> </l>
<l><seg type="pāda" n="c">tatas tad annaṃ bhuñjīta</seg> <seg type="pāda" n="d">saha bhṛtyādibhir naraḥ</seg> //</l>
</lg>

<lg xml:id="BrP_220.126">
<l><seg type="pāda" n="a">evaṃ kurvīta dharmajñaḥ</seg> <seg type="pāda" n="b">śrāddhaṃ pitryaṃ samāhitaḥ</seg> </l>
<l><seg type="pāda" n="c">yathā ca vipramukhyānāṃ</seg> <seg type="pāda" n="d">paritoṣo 'bhijāyate</seg> //</l>
</lg>

<lg xml:id="BrP_220.127">
<l><seg type="pāda" n="a">idānīṃ saṃpravakṣyāmi</seg> <seg type="pāda" n="b">varjanīyān dvijādhamān</seg> </l>
<l><seg type="pāda" n="c">mitradhruk kunakhī klībaḥ</seg> <seg type="pāda" n="d">kṣayī śuklī vaṇikpathaḥ</seg> //</l>
</lg>

<lg xml:id="BrP_220.128">
<l><seg type="pāda" n="a">śyāvadanto 'tha khalvāṭaḥ</seg> <seg type="pāda" n="b">kāṇo 'ndho badhiro jaḍaḥ</seg> </l>
<l><seg type="pāda" n="c">mūkaḥ paṅguḥ kuṇiḥ ṣaṇḍho</seg> <seg type="pāda" n="d">duścarmā vyaṅgakekarau</seg> //</l>
</lg>

<lg xml:id="BrP_220.129">
<l><seg type="pāda" n="a">kuṣṭhī raktekṣaṇaḥ kubjo</seg> <seg type="pāda" n="b">vāmano vikaṭo 'lasaḥ</seg> </l>
<l><seg type="pāda" n="c">mitraśatrur duṣkulīnaḥ</seg> <seg type="pāda" n="d">paśupālo nirākṛtiḥ</seg> //</l>
</lg>

<lg xml:id="BrP_220.130">
<l><seg type="pāda" n="a">parivittiḥ parivettā</seg> <seg type="pāda" n="b">parivedanikāsutaḥ</seg> </l>
<l><seg type="pāda" n="c">vṛṣalīpatis tatsutaś ca</seg> <seg type="pāda" n="d">na bhavec chrāddhabhug dvijaḥ</seg> //</l>
</lg>

<lg xml:id="BrP_220.131">
<l><seg type="pāda" n="a">vṛṣalīputrasaṃskartā</seg> <seg type="pāda" n="b">anūḍho didhiṣūpatiḥ</seg> </l>
<l><seg type="pāda" n="c">bhṛtakādhyāpako yas tu</seg> <seg type="pāda" n="d">bhṛtakādhyāpitaś ca yaḥ</seg> //</l>
</lg>

<lg xml:id="BrP_220.132">
<l><seg type="pāda" n="a">sūtakānnopajīvī ca</seg> <seg type="pāda" n="b">mṛgayuḥ somavikrayī</seg> </l>
<l><seg type="pāda" n="c">abhiśastas tathā stenaḥ</seg> <seg type="pāda" n="d">patito vārddhuṣiḥ śaṭhaḥ</seg> //</l>
</lg>

<lg xml:id="BrP_220.133">
<l><seg type="pāda" n="a">piśuno vedasaṃtyāgī</seg> <seg type="pāda" n="b">dānāgnityāganiṣṭhuraḥ</seg> </l>
<l><seg type="pāda" n="c">rājñaḥ purohito bhṛtyo</seg> <seg type="pāda" n="d">vidyāhīno 'tha matsarī</seg> //</l>
</lg>

<lg xml:id="BrP_220.134">
<l><seg type="pāda" n="a">vṛddhadviḍ durdharaḥ krūro</seg> <seg type="pāda" n="b">mūḍho devalakas tathā</seg> </l>
<l><seg type="pāda" n="c">nakṣatrasūcakaś caiva</seg> <seg type="pāda" n="d">parvakāraś ca garhitaḥ</seg> //</l>
</lg>

<lg xml:id="BrP_220.135">
<l><seg type="pāda" n="a">ayājyayājakaḥ ṣaṇḍho</seg> <seg type="pāda" n="b">garhitā ye ca ye 'dhamāḥ</seg> </l>
<l><seg type="pāda" n="c">na te śrāddhe niyoktavyā</seg> <seg type="pāda" n="d">dṛṣṭvāmī paṅktidūṣakāḥ</seg> //</l>
</lg>

<lg xml:id="BrP_220.136">
<l><seg type="pāda" n="a">asatāṃ pragraho yatra</seg> <seg type="pāda" n="b">satāṃ caivāvamānanā</seg> </l>
<l><seg type="pāda" n="c">daṇḍo devakṛtas tatra</seg> <seg type="pāda" n="d">sadyaḥ patati dāruṇaḥ</seg> //</l>
</lg>

<lg xml:id="BrP_220.137">
<l><seg type="pāda" n="a">hitvāgamaṃ suvihitaṃ</seg> <seg type="pāda" n="b">bāliśaṃ yas tu bhojayet</seg> </l>
<l><seg type="pāda" n="c">ādidharmaṃ samutsṛjya</seg> <seg type="pāda" n="d">dātā tatra vinaśyati</seg> //</l>
</lg>

<lg xml:id="BrP_220.138">
<l><seg type="pāda" n="a">yas tv āśritaṃ dvijaṃ tyaktvā</seg> <seg type="pāda" n="b">anyam ānīya bhojayet</seg> </l>
<l><seg type="pāda" n="c">tanniḥśvāsāgninirdagdhas</seg> <seg type="pāda" n="d">tatra dātā vinaśyati</seg> //</l>
</lg>

<lg xml:id="BrP_220.139">
<l><seg type="pāda" n="a">vastrābhāve kriyā nāsti</seg> <seg type="pāda" n="b">yajñā vedās tapāṃsi ca</seg> </l>
<l><seg type="pāda" n="c">tasmād vāsāṃsi deyāni</seg> <seg type="pāda" n="d">śrāddhakāle viśeṣataḥ</seg> //</l>
</lg>

<lg xml:id="BrP_220.140">
<l><seg type="pāda" n="a">kauśeyaṃ kṣaumakārpāsaṃ</seg> <seg type="pāda" n="b">dukūlam ahataṃ tathā</seg> </l>
<l><seg type="pāda" n="c">śrāddhe tv etāni yo dadyāt</seg> <seg type="pāda" n="d">kāmān āpnoti cottamān</seg> //</l>
</lg>

<lg xml:id="BrP_220.141">
<l><seg type="pāda" n="a">yathā goṣu prabhūtāsu</seg> <seg type="pāda" n="b">vatso vindati mātaram</seg> </l>
<l><seg type="pāda" n="c">tathānnaṃ tatra viprāṇāṃ</seg> <seg type="pāda" n="d">jantur yatrāvatiṣṭhate</seg> //</l>
</lg>

<lg xml:id="BrP_220.142">
<l><seg type="pāda" n="a">nāmagotraṃ ca mantrāṃś ca</seg> <seg type="pāda" n="b">dattam annaṃ na yanti te</seg> </l>
<l><seg type="pāda" n="c">api ye nidhanaṃ prāptās</seg> <seg type="pāda" n="d">tṛptis tān upatiṣṭhate</seg> //</l>
</lg>

<lg xml:id="BrP_220.143">
<l><seg type="pāda" n="a">devatābhyaḥ pitṛbhyaś ca</seg> <seg type="pāda" n="b">mahāyogibhya eva ca</seg> </l>
<l><seg type="pāda" n="c">namaḥ svāhāyai svadhāyai</seg> <seg type="pāda" n="d">nityam eva bhavantv iti</seg> //</l>
</lg>

<lg xml:id="BrP_220.144">
<l><seg type="pāda" n="a">ādyāvasāne śrāddhasya</seg> <seg type="pāda" n="b">trir āvṛttyā japet tadā</seg> </l>
<l><seg type="pāda" n="c">piṇḍanirvapaṇe vāpi</seg> <seg type="pāda" n="d">japed evaṃ samāhitaḥ</seg> //</l>
</lg>

<lg xml:id="BrP_220.145">
<l><seg type="pāda" n="a">kṣipram āyānti pitaro</seg> <seg type="pāda" n="b">rākṣasāḥ pradravanti ca</seg> </l>
<l><seg type="pāda" n="c">prīyante triṣu lokeṣu</seg> <seg type="pāda" n="d">mantro 'yaṃ tārayaty uta</seg> //</l>
</lg>

<lg xml:id="BrP_220.146">
<l><seg type="pāda" n="a">kṣaumasūtraṃ navaṃ dadyāc</seg> <seg type="pāda" n="b">chāṇaṃ kārpāsikaṃ tathā</seg> </l>
<l><seg type="pāda" n="c">pattrorṇaṃ paṭṭasūtraṃ ca</seg> <seg type="pāda" n="d">kauśeyaṃ ca vivarjayet</seg> //</l>
</lg>

<lg xml:id="BrP_220.147">
<l><seg type="pāda" n="a">varjayec cādaśaṃ prājño</seg> <seg type="pāda" n="b">yadyapy avyāhataṃ bhavet</seg> </l>
<l><seg type="pāda" n="c">na prīṇayanty athaitāni</seg> <seg type="pāda" n="d">dātuś cāpy anayo bhavet</seg> //</l>
</lg>

<lg xml:id="BrP_220.148">
<l><seg type="pāda" n="a">na nivedyo bhavet piṇḍaḥ</seg> <seg type="pāda" n="b">pitṝṇāṃ yas tu jīvati</seg> </l>
<l><seg type="pāda" n="c">iṣṭenānnena bhakṣyeṇa</seg> <seg type="pāda" n="d">bhojayet taṃ yathāvidhi</seg> //</l>
</lg>

<lg xml:id="BrP_220.149">
<l><seg type="pāda" n="a">piṇḍam agnau sadā dadyād</seg> <seg type="pāda" n="b">bhogārthī satataṃ naraḥ</seg> </l>
<l><seg type="pāda" n="c">patnyai dadyāt prajārthī ca</seg> <seg type="pāda" n="d">madhyamaṃ mantrapūrvakam</seg> //</l>
</lg>

<lg xml:id="BrP_220.150">
<l><seg type="pāda" n="a">uttamāṃ dyutim anvicchan</seg> <seg type="pāda" n="b">piṇḍaṃ goṣu prayacchati</seg> </l>
<l><seg type="pāda" n="c">prajñāṃ caiva yaśaḥ kīrtim</seg> <seg type="pāda" n="d">apsu caiva nivedayet</seg> //</l>
</lg>

<lg xml:id="BrP_220.151">
<l><seg type="pāda" n="a">prārthayan dīrgham āyuś ca</seg> <seg type="pāda" n="b">vāyasebhyaḥ prayacchati</seg> </l>
<l><seg type="pāda" n="c">kumāraśālām anvicchan</seg> <seg type="pāda" n="d">kukkuṭebhyaḥ prayacchati</seg> //</l>
</lg>

<lg xml:id="BrP_220.152">
<l><seg type="pāda" n="a">eke viprāḥ punaḥ prāhuḥ</seg> <seg type="pāda" n="b">piṇḍoddharaṇam agrataḥ</seg> </l>
<l><seg type="pāda" n="c">anujñātas tu viprais taiḥ</seg> <seg type="pāda" n="d">kāmam uddhriyatām iti</seg> //</l>
</lg>

<lg xml:id="BrP_220.153">
<l><seg type="pāda" n="a">tasmāc chrāddhaṃ tathā kāryaṃ</seg> <seg type="pāda" n="b">yathoktam ṛṣibhiḥ purā</seg> </l>
<l><seg type="pāda" n="c">anyathā tu bhaved doṣaḥ</seg> <seg type="pāda" n="d">pitṝṇāṃ nopatiṣṭhati</seg> //</l>
</lg>

<lg xml:id="BrP_220.154">
<l><seg type="pāda" n="a">yavair vrīhitilair māṣair</seg> <seg type="pāda" n="b">godhūmaiś caṇakais tathā</seg> </l>
<l><seg type="pāda" n="c">saṃtarpayet pitṝn mudgaiḥ</seg> <seg type="pāda" n="d">śyāmākaiḥ sarṣapadravaiḥ</seg> //</l>
</lg>

<lg xml:id="BrP_220.155">
<l><seg type="pāda" n="a">nīvārair hastiśyāmākaiḥ</seg> <seg type="pāda" n="b">priyaṅgubhis tathārghayet</seg> </l>
<l><seg type="pāda" n="c">prasātikāṃ satūlikāṃ</seg> <seg type="pāda" n="d">dadyāc chrāddhe vicakṣaṇaḥ</seg> //</l>
</lg>

<lg xml:id="BrP_220.156">
<l><seg type="pāda" n="a">āmram āmrātakaṃ bilvaṃ</seg> <seg type="pāda" n="b">dāḍimaṃ bījapūrakam</seg> </l>
<l><seg type="pāda" n="c">prācīnāmalakaṃ kṣīraṃ</seg> <seg type="pāda" n="d">nārikelaṃ parūṣakam</seg> //</l>
</lg>

<lg xml:id="BrP_220.157">
<l><seg type="pāda" n="a">nāraṅgaṃ ca sakharjūraṃ</seg> <seg type="pāda" n="b">drākṣānīlakapitthakam</seg> </l>
<l><seg type="pāda" n="c">paṭolaṃ ca priyālaṃ ca</seg> <seg type="pāda" n="d">karkandhūbadarāṇi ca</seg> //</l>
</lg>

<lg xml:id="BrP_220.158">
<l><seg type="pāda" n="a">vikaṅkataṃ vatsakaṃ ca</seg> <seg type="pāda" n="b">kastvārur vārakān api</seg> </l>
<l><seg type="pāda" n="c">etāni phalajātāni</seg> <seg type="pāda" n="d">śrāddhe deyāni yatnataḥ</seg> //</l>
</lg>

<lg xml:id="BrP_220.159">
<l><seg type="pāda" n="a">guḍaśarkaramatsyaṇḍī</seg> <seg type="pāda" n="b">deyaṃ phāṇitamūrmuram</seg> </l>
<l><seg type="pāda" n="c">gavyaṃ payo dadhi ghṛtaṃ</seg> <seg type="pāda" n="d">tailaṃ ca tilasaṃbhavam</seg> //</l>
</lg>

<lg xml:id="BrP_220.160">
<l><seg type="pāda" n="a">saindhavaṃ sāgarotthaṃ ca</seg> <seg type="pāda" n="b">lavaṇaṃ sārasaṃ tathā</seg> </l>
<l><seg type="pāda" n="c">nivedayec chucīn gandhāṃś</seg> <seg type="pāda" n="d">candanāgurukuṅkumān</seg> //</l>
</lg>

<lg xml:id="BrP_220.161">
<l><seg type="pāda" n="a">kālaśākaṃ tandulīyaṃ</seg> <seg type="pāda" n="b">vāstukaṃ mūlakaṃ tathā</seg> </l>
<l><seg type="pāda" n="c">śākam āraṇyakaṃ cāpi</seg> <seg type="pāda" n="d">dadyāt puṣpāṇy amūni ca</seg> //</l>
</lg>

<lg xml:id="BrP_220.162">
<l><seg type="pāda" n="a">jāticampakalodhrāś ca</seg> <seg type="pāda" n="b">mallikābāṇabarbarī</seg> </l>
<l><seg type="pāda" n="c">vṛntāśokāṭarūṣaṃ ca</seg> <seg type="pāda" n="d">tulasī tilakaṃ tathā</seg> //</l>
</lg>

<lg xml:id="BrP_220.163">
<l><seg type="pāda" n="a">pāvantīṃ śatapattrāṃ ca</seg> <seg type="pāda" n="b">gandhaśephālikām api</seg> </l>
<l><seg type="pāda" n="c">kubjakaṃ tagaraṃ caiva</seg> <seg type="pāda" n="d">mṛgam āraṇyaketakīm</seg> //</l>
</lg>

<lg xml:id="BrP_220.164">
<l><seg type="pāda" n="a">yūthikām atimuktaṃ ca</seg> <seg type="pāda" n="b">śrāddhayogyāni bho dvijāḥ</seg> </l>
<l><seg type="pāda" n="c">kamalaṃ kumudaṃ padmaṃ</seg> <seg type="pāda" n="d">puṇḍarīkaṃ ca yatnataḥ</seg> //</l>
</lg>

<lg xml:id="BrP_220.165">
<l><seg type="pāda" n="a">indīvaraṃ kokanadaṃ</seg> <seg type="pāda" n="b">kahlāraṃ ca niyojayet</seg> </l>
<l><seg type="pāda" n="c">kuṣṭhaṃ māṃsī vālakaṃ ca</seg> <seg type="pāda" n="d">kukkuṭī jātipattrakam</seg> //</l>
</lg>

<lg xml:id="BrP_220.166">
<l><seg type="pāda" n="a">nalikośīramustaṃ ca</seg> <seg type="pāda" n="b">granthiparṇī ca sundarī</seg> </l>
<l><seg type="pāda" n="c">punar apy evamādīni</seg> <seg type="pāda" n="d">gandhayogyāni cakṣate</seg> //</l>
</lg>

<lg xml:id="BrP_220.167">
<l><seg type="pāda" n="a">gugguluṃ candanaṃ caiva</seg> <seg type="pāda" n="b">śrīvāsam aguruṃ tathā</seg> </l>
<l><seg type="pāda" n="c">dhūpāni pitṛyogyāni</seg> <seg type="pāda" n="d">ṛṣiguggulam eva ca</seg> //</l>
</lg>

<lg xml:id="BrP_220.168">
<l><seg type="pāda" n="a">rājamāṣāṃś ca caṇakān</seg> <seg type="pāda" n="b">masūrān koradūṣakān</seg> </l>
<l><seg type="pāda" n="c">vipruṣān markaṭāṃś caiva</seg> <seg type="pāda" n="d">kodravāṃś caiva varjayet</seg> //</l>
</lg>

<lg xml:id="BrP_220.169">
<l><seg type="pāda" n="a">māhiṣaṃ cāmaraṃ mārgam</seg> <seg type="pāda" n="b">āvikaikaśaphodbhavam</seg> </l>
<l><seg type="pāda" n="c">straiṇam auṣṭram āvikaṃ ca</seg> <seg type="pāda" n="d">dadhi kṣīraṃ ghṛtaṃ tyajet</seg> //</l>
</lg>

<lg xml:id="BrP_220.170">
<l><seg type="pāda" n="a">tālaṃ varuṇakākolau</seg> <seg type="pāda" n="b">bahupattrārjunīphalam</seg> </l>
<l><seg type="pāda" n="c">jambīraṃ raktabilvaṃ ca</seg> <seg type="pāda" n="d">śālasyāpi phalaṃ tyajet</seg> //</l>
</lg>

<lg xml:id="BrP_220.171">
<l><seg type="pāda" n="a">matsyasūkarakūrmāś ca</seg> <seg type="pāda" n="b">gāvo varjyā viśeṣataḥ</seg> </l>
<l><seg type="pāda" n="c">pūtikaṃ mṛganābhiṃ ca</seg> <seg type="pāda" n="d">rocanāṃ padmacandanam</seg> //</l>
</lg>

<lg xml:id="BrP_220.172">
<l><seg type="pāda" n="a">kāleyakaṃ tūgragandhaṃ</seg> <seg type="pāda" n="b">turuṣkaṃ cāpi varjayet</seg> </l>
<l><seg type="pāda" n="c">pālaṅkaṃ ca kumārīṃ ca</seg> <seg type="pāda" n="d">kirātaṃ piṇḍamūlakam</seg> //</l>
</lg>

<lg xml:id="BrP_220.173">
<l><seg type="pāda" n="a">gṛñjanaṃ cukrikāṃ cukraṃ</seg> <seg type="pāda" n="b">varumāṃ canapattrikām</seg> </l>
<l><seg type="pāda" n="c">jīvaṃ ca śatapuṣpāṃ ca</seg> <seg type="pāda" n="d">nālikāṃ gandhaśūkaram</seg> //</l>
</lg>

<lg xml:id="BrP_220.174">
<l><seg type="pāda" n="a">halabhṛtyaṃ sarṣapaṃ ca</seg> <seg type="pāda" n="b">palāṇḍuṃ laśunaṃ tyajet</seg> </l>
<l><seg type="pāda" n="c">mānakandaṃ viṣakandaṃ</seg> <seg type="pāda" n="d">vajrakandaṃ gadāsthikam</seg> //</l>
</lg>

<lg xml:id="BrP_220.175">
<l><seg type="pāda" n="a">puruṣālvaṃ sapiṇḍāluṃ</seg> <seg type="pāda" n="b">śrāddhakarmaṇi varjayet</seg> </l>
<l><seg type="pāda" n="c">alābuṃ tiktaparṇāṃ ca</seg> <seg type="pāda" n="d">kūṣmāṇḍaṃ kaṭukatrayam</seg> //</l>
</lg>

<lg xml:id="BrP_220.176">
<l><seg type="pāda" n="a">vārtākaṃ śivajātaṃ ca</seg> <seg type="pāda" n="b">lomaśāni vaṭāni ca</seg> </l>
<l><seg type="pāda" n="c">kālīyaṃ raktavāṇāṃ ca</seg> <seg type="pāda" n="d">balākā lakucaṃ tathā</seg> //</l>
</lg>

<lg xml:id="BrP_220.177">
<l><seg type="pāda" n="a">śrāddhakarmaṇi varjyāni</seg> <seg type="pāda" n="b">vibhītakaphalaṃ tathā</seg> </l>
<l><seg type="pāda" n="c">āranālaṃ ca śuktaṃ ca</seg> <seg type="pāda" n="d">śīrṇaṃ paryuṣitaṃ tathā</seg> //</l>
</lg>

<lg xml:id="BrP_220.178">
<l><seg type="pāda" n="a">nogragandhaṃ ca dātavyaṃ</seg> <seg type="pāda" n="b">kovidārakaśigrukau</seg> </l>
<l><seg type="pāda" n="c">atyamlaṃ picchilaṃ sūkṣmaṃ</seg> <seg type="pāda" n="d">yātayāmaṃ ca sattamāḥ</seg> //</l>
</lg>

<lg xml:id="BrP_220.179">
<l><seg type="pāda" n="a">na ca deyaṃ gatarasaṃ</seg> <seg type="pāda" n="b">madyagandhaṃ ca yad bhavet</seg> </l>
<l><seg type="pāda" n="c">hiṅgūgragandhaṃ phaṇiśaṃ</seg> <seg type="pāda" n="d">bhūnimbaṃ nimbarājike</seg> //</l>
</lg>

<lg xml:id="BrP_220.180">
<l><seg type="pāda" n="a">kustumburuṃ kaliṅgotthaṃ</seg> <seg type="pāda" n="b">varjayed amlavetasam</seg> </l>
<l><seg type="pāda" n="c">dāḍimaṃ māgadhīṃ caiva</seg> <seg type="pāda" n="d">nāgarārdrakatittiḍīḥ</seg> //</l>
</lg>

<lg xml:id="BrP_220.181">
<l><seg type="pāda" n="a">āmrātakaṃ jīvakaṃ ca</seg> <seg type="pāda" n="b">tumburuṃ ca niyojayet</seg> </l>
<l><seg type="pāda" n="c">pāyasaṃ śālmalīmudgān</seg> <seg type="pāda" n="d">modakādīṃś ca bhaktitaḥ</seg> //</l>
</lg>

<lg xml:id="BrP_220.182">
<l><seg type="pāda" n="a">pānakaṃ ca rasālaṃ ca</seg> <seg type="pāda" n="b">gokṣīraṃ ca nivedayet</seg> </l>
<l><seg type="pāda" n="c">yāni cābhyavahāryāṇi</seg> <seg type="pāda" n="d">svādusnigdhāni bho dvijāḥ</seg> //</l>
</lg>

<lg xml:id="BrP_220.183">
<l><seg type="pāda" n="a">īṣadamlakaṭūny eva</seg> <seg type="pāda" n="b">deyāni śrāddhakarmaṇi</seg> </l>
<l><seg type="pāda" n="c">atyamlaṃ cātilavaṇam</seg> <seg type="pāda" n="d">atiriktakaṭūni ca</seg> //</l>
</lg>

<lg xml:id="BrP_220.184">
<l><seg type="pāda" n="a">āsurāṇīha bhojyāni</seg> <seg type="pāda" n="b">tāny ato dūratas tyajet</seg> </l>
<l><seg type="pāda" n="c">mṛṣṭasnigdhāni yāni syur</seg> <seg type="pāda" n="d">īṣatkaṭvamlakāni ca</seg> //</l>
</lg>

<lg xml:id="BrP_220.185">
<l><seg type="pāda" n="a">svādūni devabhojyāni</seg> <seg type="pāda" n="b">tāni śrāddhe niyojayet</seg> </l>
<l><seg type="pāda" n="c">chāgamāṃsaṃ vārtikaṃ ca</seg> <seg type="pāda" n="d">taittiraṃ śaśakāmiṣam</seg> //</l>
</lg>

<lg xml:id="BrP_220.186">
<l><seg type="pāda" n="a">śivālāvakarājīva</seg><seg type="pāda" n="b">māṃsaṃ śrāddhe niyojayet</seg> </l>
<l><seg type="pāda" n="c">vāghrīṇasaṃ raktaśivaṃ</seg> <seg type="pāda" n="d">lohaṃ śalkasamanvitam</seg> //</l>
</lg>

<lg xml:id="BrP_220.187">
<l><seg type="pāda" n="a">siṃhatuṇḍaṃ ca khaḍgaṃ ca</seg> <seg type="pāda" n="b">śrāddhe yojyaṃ tathocyate</seg> </l>
<l><seg type="pāda" n="c">yad apy uktaṃ hi manunā</seg> <seg type="pāda" n="d">rohitaṃ pratiyojayet</seg> //</l>
</lg>

<lg xml:id="BrP_220.188">
<l><seg type="pāda" n="a">yoktavyaṃ havyakavyeṣu</seg> <seg type="pāda" n="b">tathā na viprayojayet</seg> </l>
<l><seg type="pāda" n="c">evam uktaṃ mayā viprā</seg> <seg type="pāda" n="d">vārāheṇāvalokitam</seg> //</l>
</lg>

<lg xml:id="BrP_220.189">
<l><seg type="pāda" n="a">mayā niṣiddhaṃ bhuñjāno</seg> <seg type="pāda" n="b">rauravaṃ narakaṃ vrajet</seg> </l>
<l><seg type="pāda" n="c">etāni ca niṣiddhāni</seg> <seg type="pāda" n="d">vārāheṇa tapodhanāḥ</seg> //</l>
</lg>

<lg xml:id="BrP_220.190">
<l><seg type="pāda" n="a">abhakṣyāṇi dvijātīnāṃ</seg> <seg type="pāda" n="b">na deyāni pitṛṣv api</seg> </l>
<l><seg type="pāda" n="c">rohitaṃ śūkaraṃ kūrmaṃ</seg> <seg type="pāda" n="d">godhāhaṃsaṃ ca varjayet</seg> //</l>
</lg>

<lg xml:id="BrP_220.191">
<l><seg type="pāda" n="a">cakravākaṃ ca madguṃ ca</seg> <seg type="pāda" n="b">śalkahīnāṃś ca matsyakān</seg> </l>
<l><seg type="pāda" n="c">kuraraṃ ca nirasthiṃ ca</seg> <seg type="pāda" n="d">vāsahātaṃ ca kukkuṭān</seg> //</l>
</lg>

<lg xml:id="BrP_220.192">
<l><seg type="pāda" n="a">kalaviṅkamayūrāṃś ca</seg> <seg type="pāda" n="b">bhāradvājāṃś ca śārṅgakān</seg> </l>
<l><seg type="pāda" n="c">nakulolūkamārjārāṃl</seg> <seg type="pāda" n="d">lopān anyān sudurgrahān</seg> //</l>
</lg>

<lg xml:id="BrP_220.193">
<l><seg type="pāda" n="a">ṭiṭṭibhān sārdhajambūkān</seg> <seg type="pāda" n="b">vyāghra-ṛkṣatarakṣukān</seg> </l>
<l><seg type="pāda" n="c">etān anyāṃś ca saṃduṣṭān</seg> <seg type="pāda" n="d">yo bhakṣayati durmatiḥ</seg> //</l>
</lg>

<lg xml:id="BrP_220.194">
<l><seg type="pāda" n="a">sa mahāpāpakārī tu</seg> <seg type="pāda" n="b">rauravaṃ narakaṃ vrajet</seg> </l>
<l><seg type="pāda" n="c">pitṛṣv etāṃs tu yo dadyāt</seg> <seg type="pāda" n="d">pāpātmā garhitāmiṣān</seg> //</l>
</lg>

<lg xml:id="BrP_220.195">
<l><seg type="pāda" n="a">sa svargasthān api pitṝn</seg> <seg type="pāda" n="b">narake pātayiṣyati</seg> </l>
<l><seg type="pāda" n="c">kusumbhaśākaṃ jambīraṃ</seg> <seg type="pāda" n="d">sigrukaṃ kovidārakam</seg> //</l>
</lg>

<lg xml:id="BrP_220.196">
<l><seg type="pāda" n="a">piṇyākaṃ vipruṣaṃ caiva</seg> <seg type="pāda" n="b">masūraṃ gṛñjanaṃ śaṇam</seg> </l>
<l><seg type="pāda" n="c">kodravaṃ kokilākṣaṃ ca</seg> <seg type="pāda" n="d">cukraṃ kambukapadmakam</seg> //</l>
</lg>

<lg xml:id="BrP_220.197">
<l><seg type="pāda" n="a">cakoraśyenamāṃsaṃ ca</seg> <seg type="pāda" n="b">vartulālābutālinīm</seg> </l>
<l><seg type="pāda" n="c">phalaṃ tālatarūṇāṃ ca</seg> <seg type="pāda" n="d">bhuktyā narakam ṛcchati</seg> //</l>
</lg>

<lg xml:id="BrP_220.198">
<l><seg type="pāda" n="a">dattvā pitṛṣu taiḥ sārdhaṃ</seg> <seg type="pāda" n="b">vrajet pūyavahaṃ naraḥ</seg> </l>
<l><seg type="pāda" n="c">tasmāt sarvaprayatnena</seg> <seg type="pāda" n="d">nāharet tu vicakṣaṇaḥ</seg> //</l>
</lg>

<lg xml:id="BrP_220.199">
<l><seg type="pāda" n="a">niṣiddhāni varāheṇa</seg> <seg type="pāda" n="b">svayaṃ pitrartham ādarāt</seg> </l>
<l><seg type="pāda" n="c">varam evātmamāṃsasya</seg> <seg type="pāda" n="d">bhakṣaṇaṃ munayaḥ kṛtam</seg> //</l>
</lg>

<lg xml:id="BrP_220.200">
<l><seg type="pāda" n="a">na tv eva hi niṣiddhānām</seg> <seg type="pāda" n="b">ādānaṃ puṃbhir ādarāt</seg> </l>
<l><seg type="pāda" n="c">ajñānād vā pramādād vā</seg> <seg type="pāda" n="d">sakṛd etāni ca dvijāḥ</seg> //</l>
</lg>

<lg xml:id="BrP_220.201">
<l><seg type="pāda" n="a">bhakṣitāni niṣiddhāni</seg> <seg type="pāda" n="b">prāyaścittaṃ tataś caret</seg> </l>
<l><seg type="pāda" n="c">phalamūladadhikṣīra</seg><seg type="pāda" n="d">takragomūtrayāvakaiḥ</seg> //</l>
</lg>

<lg xml:id="BrP_220.202">
<l><seg type="pāda" n="a">bhojyānnabhojyasaṃbhukte</seg> <seg type="pāda" n="b">pratyekaṃ dinasaptakam</seg> </l>
<l><seg type="pāda" n="c">evaṃ niṣiddhācaraṇe</seg> <seg type="pāda" n="d">kṛte sakṛd api dvijaiḥ</seg> //</l>
</lg>

<lg xml:id="BrP_220.203">
<l><seg type="pāda" n="a">śuddhiṃ neyaṃ śarīraṃ tu</seg> <seg type="pāda" n="b">viṣṇubhaktair viśeṣataḥ</seg> </l>
<l><seg type="pāda" n="c">niṣiddhaṃ varjayed dravyaṃ</seg> <seg type="pāda" n="d">yathoktaṃ ca dvijottamāḥ</seg> //</l>
</lg>

<lg xml:id="BrP_220.204">
<l><seg type="pāda" n="a">samāhṛtya tataḥ śrāddhaṃ</seg> <seg type="pāda" n="b">kartavyaṃ nijaśaktitaḥ</seg> </l>
<l><seg type="pāda" n="c">evaṃ vidhānataḥ śrāddhaṃ</seg> <seg type="pāda" n="d">kṛtvā svavibhavocitam</seg> </l>
<l><seg type="pāda" n="e">ābrahmastambaparyantaṃ</seg> <seg type="pāda" n="f">jagat prīṇāti mānavaḥ</seg> //</l>
</lg>

<milestone unit="speaker" n="munaya ūcuḥ"/>

<lg xml:id="BrP_220.205">
<l><seg type="pāda" n="a">pitā jīvati yasyātha</seg> <seg type="pāda" n="b">mṛtau dvau pitarau pituḥ</seg> </l>
<l><seg type="pāda" n="c">kathaṃ śrāddhaṃ hi kartavyam</seg> <seg type="pāda" n="d">etad vistaraśo vada</seg> //</l>
</lg>

<milestone unit="speaker" n="vyāsa uvāca"/>

<lg xml:id="BrP_220.206">
<l><seg type="pāda" n="a">yasmai dadyāt pitā śrāddhaṃ</seg> <seg type="pāda" n="b">tasmai dadyāt sutaḥ svayam</seg> </l>
<l><seg type="pāda" n="c">evaṃ na hīyate dharmo</seg> <seg type="pāda" n="d">laukiko vaidikas tathā</seg> //</l>
</lg>

<milestone unit="speaker" n="munaya ūcuḥ"/>

<lg xml:id="BrP_220.207">
<l><seg type="pāda" n="a">mṛtaḥ pitā jīvati ca</seg> <seg type="pāda" n="b">yasya brahman pitāmahaḥ</seg> </l>
<l><seg type="pāda" n="c">sa hi śrāddhaṃ kathaṃ kuryād</seg> <seg type="pāda" n="d">etat tvaṃ vaktum arhasi</seg> //</l>
</lg>

<milestone unit="speaker" n="vyāsa uvāca"/>

<lg xml:id="BrP_220.208">
<l><seg type="pāda" n="a">pituḥ piṇḍaṃ pradadyāc ca</seg> <seg type="pāda" n="b">bhojayec ca pitāmaham</seg> </l>
<l><seg type="pāda" n="c">prapitāmahasya piṇḍaṃ vai hy</seg> <seg type="pāda" n="d">ayaṃ śāstreṣu nirṇayaḥ</seg> //</l>
</lg>

<lg xml:id="BrP_220.209">
<l><seg type="pāda" n="a">mṛteṣu piṇḍaṃ dātavyaṃ</seg> <seg type="pāda" n="b">jīvantaṃ cāpi bhojayet</seg> </l>
<l><seg type="pāda" n="c">sapiṇḍīkaraṇaṃ nāsti</seg> <seg type="pāda" n="d">na ca pārvaṇam iṣyate</seg> //</l>
</lg>

<lg xml:id="BrP_220.210">
<l><seg type="pāda" n="a">ācāram ācared yas tu</seg> <seg type="pāda" n="b">pitṛmedhāśritaṃ naraḥ</seg> </l>
<l><seg type="pāda" n="c">āyuṣā dhanaputraiś ca</seg> <seg type="pāda" n="d">vardhaty āśu na saṃśayaḥ</seg> //</l>
</lg>

<lg xml:id="BrP_220.211">
<l><seg type="pāda" n="a">pitṛmedhādhyāyam imaṃ</seg> <seg type="pāda" n="b">śrāddhakāleṣu yaḥ paṭhet</seg> </l>
<l><seg type="pāda" n="c">tad annam asya pitaro</seg> <seg type="pāda" n="d">'śnanti ca triyugaṃ dvijāḥ</seg> //</l>
</lg>

<lg xml:id="BrP_220.212">
<l><seg type="pāda" n="a">evaṃ mayoktaḥ pitṛmedhakalpaḥ</seg> <lb/><seg type="pāda" n="b">pāpāpahaḥ puṇyavivardhanaś ca</seg></l>
<l><seg type="pāda" n="c">śrotavya eṣa prayatair naraiś ca</seg> <lb/><seg type="pāda" n="d">śrāddheṣu caivāpy anukīrtayeta</seg></l>
</lg>

<milestone unit="speaker" n="vyāsa uvāca"/>

<lg xml:id="BrP_221.1">
<l><seg type="pāda" n="a">evaṃ samyag gṛhasthena</seg> <seg type="pāda" n="b">devatāḥ pitaras tathā</seg> </l>
<l><seg type="pāda" n="c">saṃpūjyā havyakavyābhyām</seg> <seg type="pāda" n="d">annenātithibāndhavāḥ</seg> //</l>
</lg>

<lg xml:id="BrP_221.2">
<l><seg type="pāda" n="a">bhūtāni bhṛtyāḥ sakalāḥ</seg> <seg type="pāda" n="b">paśupakṣipipīlikāḥ</seg> </l>
<l><seg type="pāda" n="c">bhikṣavo yācamānāś ca</seg> <seg type="pāda" n="d">ye cānye pānthakā gṛhe</seg> //</l>
</lg>

<lg xml:id="BrP_221.3">
<l><seg type="pāda" n="a">sadācāraratā viprāḥ</seg> <seg type="pāda" n="b">sādhunā gṛhamedhinā</seg> </l>
<l><seg type="pāda" n="c">pāpaṃ bhuṅkte samullaṅghya</seg> <seg type="pāda" n="d">nityanaimittikīḥ kriyāḥ</seg> //</l>
</lg>

<milestone unit="speaker" n="munaya ūcuḥ"/>

<lg xml:id="BrP_221.4">
<l><seg type="pāda" n="a">kathitaṃ bhavatā vipra</seg> <seg type="pāda" n="b">nityanaimittikaṃ ca yat</seg> </l>
<l><seg type="pāda" n="c">nityaṃ naimittikaṃ kāmyaṃ</seg> <seg type="pāda" n="d">trividhaṃ karma pauruṣam</seg> //</l>
</lg>

<lg xml:id="BrP_221.5">
<l><seg type="pāda" n="a">sadācāraṃ mune śrotum</seg> <seg type="pāda" n="b">icchāmo vadatas tava</seg> </l>
<l><seg type="pāda" n="c">yaṃ kurvan sukham āpnoti</seg> <seg type="pāda" n="d">paratreha ca mānavaḥ</seg> //</l>
</lg>

<milestone unit="speaker" n="vyāsa uvāca"/>

<lg xml:id="BrP_221.6">
<l><seg type="pāda" n="a">gṛhasthena sadā kāryam</seg> <seg type="pāda" n="b">ācāraparirakṣaṇam</seg> </l>
<l><seg type="pāda" n="c">na hy ācāravihīnasya</seg> <seg type="pāda" n="d">bhadram atra paratra vā</seg> //</l>
</lg>

<lg xml:id="BrP_221.7">
<l><seg type="pāda" n="a">yajñadānatapāṃsīha</seg> <seg type="pāda" n="b">puruṣasya na bhūtaye</seg> </l>
<l><seg type="pāda" n="c">bhavanti yaḥ sadācāraṃ</seg> <seg type="pāda" n="d">samullaṅghya pravartate</seg> //</l>
</lg>

<lg xml:id="BrP_221.8">
<l><seg type="pāda" n="a">durācāro hi puruṣo</seg> <seg type="pāda" n="b">nehāyur vindate mahat</seg> </l>
<l><seg type="pāda" n="c">kāryo dharmaḥ sadācāra</seg> <seg type="pāda" n="d">ācārasyaiva lakṣaṇam</seg> //</l>
</lg>

<lg xml:id="BrP_221.9">
<l><seg type="pāda" n="a">tasya svarūpaṃ vakṣyāmi</seg> <seg type="pāda" n="b">sadācārasya bho dvijāḥ</seg> </l>
<l><seg type="pāda" n="c">ātmanaikamanā bhūtvā</seg> <seg type="pāda" n="d">tathaiva paripālayet</seg> //</l>
</lg>

<lg xml:id="BrP_221.10">
<l><seg type="pāda" n="a">trivargasādhane yatnaḥ</seg> <seg type="pāda" n="b">kartavyo gṛhamedhinā</seg> </l>
<l><seg type="pāda" n="c">tatsaṃsiddhau gṛhasthasya</seg> <seg type="pāda" n="d">siddhir atra paratra ca</seg> //</l>
</lg>

<lg xml:id="BrP_221.11">
<l><seg type="pāda" n="a">pādenāpy asya pāratryaṃ</seg> <seg type="pāda" n="b">kuryāc chreyaḥ svam ātmavān</seg> </l>
<l><seg type="pāda" n="c">ardhena cātmabharaṇaṃ</seg> <seg type="pāda" n="d">nityanaimittikāni ca</seg> //</l>
</lg>

<lg xml:id="BrP_221.12">
<l><seg type="pāda" n="a">pādenaiva tathāpy asya</seg> <seg type="pāda" n="b">mūlabhūtaṃ vivardhayet</seg> </l>
<l><seg type="pāda" n="c">evam ācarato viprā</seg> <seg type="pāda" n="d">arthaḥ sāphalyam ṛcchati</seg> //</l>
</lg>

<lg xml:id="BrP_221.13">
<l><seg type="pāda" n="a">tadvat pāpaniṣedhārthaṃ</seg> <seg type="pāda" n="b">dharmaḥ kāryo vipaścitā</seg> </l>
<l><seg type="pāda" n="c">paratrārthas tathaivānyaḥ</seg> <seg type="pāda" n="d">kāryo 'traiva phalapradaḥ</seg> //</l>
</lg>

<lg xml:id="BrP_221.14">
<l><seg type="pāda" n="a">pratyavāyabhayāt kāmas</seg> <seg type="pāda" n="b">tathānyaś cāvirodhavān</seg> </l>
<l><seg type="pāda" n="c">dvidhā kāmo 'pi racitas</seg> <seg type="pāda" n="d">trivargāyāvirodhakṛt</seg> //</l>
</lg>

<lg xml:id="BrP_221.15">
<l><seg type="pāda" n="a">parasparānubandhāṃś ca</seg> <seg type="pāda" n="b">sarvān etān vicintayet</seg> </l>
<l><seg type="pāda" n="c">viparītānubandhāṃś ca</seg> <seg type="pāda" n="d">budhyadhvaṃ tān dvijottamāḥ</seg> //</l>
</lg>

<lg xml:id="BrP_221.16">
<l><seg type="pāda" n="a">dharmo dharmānubandhārtho</seg> <seg type="pāda" n="b">dharmo nātmārthapīḍakaḥ</seg> </l>
<l><seg type="pāda" n="c">ubhābhyāṃ ca dvidhā kāmaṃ</seg> <seg type="pāda" n="d">tena tau ca dvidhā punaḥ</seg> //</l>
</lg>

<lg xml:id="BrP_221.17">
<l><seg type="pāda" n="a">brāhme muhūrte budhyeta</seg> <seg type="pāda" n="b">dharmārthāv anucintayet</seg> </l>
<l><seg type="pāda" n="c">samutthāya tathācamya</seg> <seg type="pāda" n="d">prasnāto niyataḥ śuciḥ</seg> //</l>
</lg>

<lg xml:id="BrP_221.18">
<l><seg type="pāda" n="a">pūrvāṃ saṃdhyāṃ sanakṣatrāṃ</seg> <seg type="pāda" n="b">paścimāṃ sadivākarām</seg> </l>
<l><seg type="pāda" n="c">upāsīta yathānyāyaṃ</seg> <seg type="pāda" n="d">naināṃ jahyād anāpadi</seg> //</l>
</lg>

<lg xml:id="BrP_221.19">
<l><seg type="pāda" n="a">asatpralāpam anṛtaṃ</seg> <seg type="pāda" n="b">vākpāruṣyaṃ ca varjayet</seg> </l>
<l><seg type="pāda" n="c">asacchāstram asadvādam</seg> <seg type="pāda" n="d">asatsevāṃ ca vai dvijāḥ</seg> //</l>
</lg>

<lg xml:id="BrP_221.20">
<l><seg type="pāda" n="a">sāyaṃprātas tathā homaṃ</seg> <seg type="pāda" n="b">kurvīta niyatātmavān</seg> </l>
<l><seg type="pāda" n="c">nodayāstamane caivam</seg> <seg type="pāda" n="d">udīkṣeta vivasvataḥ</seg> //</l>
</lg>

<lg xml:id="BrP_221.21">
<l><seg type="pāda" n="a">keśaprasādhanādarśa</seg><seg type="pāda" n="b">dantadhāvanam añjanam</seg> </l>
<l><seg type="pāda" n="c">pūrvāhṇa eva kāryāṇi</seg> <seg type="pāda" n="d">devatānāṃ ca tarpaṇam</seg> //</l>
</lg>

<lg xml:id="BrP_221.22">
<l><seg type="pāda" n="a">grāmāvasathatīrthānāṃ</seg> <seg type="pāda" n="b">kṣetrāṇāṃ caiva vartmani</seg> </l>
<l><seg type="pāda" n="c">na viṇmūtram anuṣṭheyaṃ</seg> <seg type="pāda" n="d">na ca kṛṣṭe na govraje</seg> //</l>
</lg>

<lg xml:id="BrP_221.23">
<l><seg type="pāda" n="a">nagnāṃ parastriyaṃ nekṣen</seg> <seg type="pāda" n="b">na paśyed ātmanaḥ śakṛt</seg> </l>
<l><seg type="pāda" n="c">udakyādarśanasparśam</seg> <seg type="pāda" n="d">evaṃ saṃbhāṣaṇaṃ tathā</seg> //</l>
</lg>

<lg xml:id="BrP_221.24">
<l><seg type="pāda" n="a">nāpsu mūtraṃ purīṣaṃ vā</seg> <seg type="pāda" n="b">maithunaṃ vā samācaret</seg> </l>
<l><seg type="pāda" n="c">nādhitiṣṭhec chakṛnmūtre</seg> <seg type="pāda" n="d">keśabhasmasapālikāḥ</seg> //</l>
</lg>

<lg xml:id="BrP_221.25">
<l><seg type="pāda" n="a">tuṣāṅgāraviśīrṇāni</seg> <seg type="pāda" n="b">rajjuvastrādikāni ca</seg> </l>
<l><seg type="pāda" n="c">nādhitiṣṭhet tathā prājñaḥ</seg> <seg type="pāda" n="d">pathi vastrāṇi vā bhuvi</seg> //</l>
</lg>

<lg xml:id="BrP_221.26">
<l><seg type="pāda" n="a">pitṛdevamanuṣyāṇāṃ</seg> <seg type="pāda" n="b">bhūtānāṃ ca tathārcanam</seg> </l>
<l><seg type="pāda" n="c">kṛtvā vibhavataḥ paścād</seg> <seg type="pāda" n="d">gṛhastho bhoktum arhati</seg> //</l>
</lg>

<lg xml:id="BrP_221.27">
<l><seg type="pāda" n="a">prāṅmukhodaṅmukho vāpi</seg> <seg type="pāda" n="b">svācānto vāgyataḥ śuciḥ</seg> </l>
<l><seg type="pāda" n="c">bhuñjīta cānnaṃ taccitto</seg> <seg type="pāda" n="d">hy antarjānuḥ sadā naraḥ</seg> //</l>
</lg>

<lg xml:id="BrP_221.28">
<l><seg type="pāda" n="a">upaghātam ṛte doṣān</seg> <seg type="pāda" n="b">nānnasyodīrayed budhaḥ</seg> </l>
<l><seg type="pāda" n="c">pratyakṣalavaṇaṃ varjyam</seg> <seg type="pāda" n="d">annam ucchiṣṭam eva ca</seg> //</l>
</lg>

<lg xml:id="BrP_221.29">
<l><seg type="pāda" n="a">na gacchan na ca tiṣṭhan vai</seg> <seg type="pāda" n="b">viṇmūtrotsargam ātmavān</seg> </l>
<l><seg type="pāda" n="c">kurvīta caivam ucchiṣṭaṃ</seg> <seg type="pāda" n="d">na kiṃcid api bhakṣayet</seg> //</l>
</lg>

<lg xml:id="BrP_221.30">
<l><seg type="pāda" n="a">ucchiṣṭo nālapet kiṃcit</seg> <seg type="pāda" n="b">svādhyāyaṃ ca vivarjayet</seg> </l>
<l><seg type="pāda" n="c">na paśyec ca raviṃ cenduṃ</seg> <seg type="pāda" n="d">nakṣatrāṇi ca kāmataḥ</seg> //</l>
</lg>

<lg xml:id="BrP_221.31">
<l><seg type="pāda" n="a">bhinnāsanaṃ ca śayyāṃ ca</seg> <seg type="pāda" n="b">bhājanaṃ ca vivarjayet</seg> </l>
<l><seg type="pāda" n="c">gurūṇām āsanaṃ deyam</seg> <seg type="pāda" n="d">abhyutthānādisatkṛtam</seg> //</l>
</lg>

<lg xml:id="BrP_221.32">
<l><seg type="pāda" n="a">anukūlaṃ tathālāpam</seg> <seg type="pāda" n="b">abhikurvīta buddhimān</seg> </l>
<l><seg type="pāda" n="c">tatrānugamanaṃ kuryāt</seg> <seg type="pāda" n="d">pratikūlaṃ na saṃcaret</seg> //</l>
</lg>

<lg xml:id="BrP_221.33">
<l><seg type="pāda" n="a">naikavastraś ca bhuñjīta</seg> <seg type="pāda" n="b">na kuryād devatārcanam</seg> </l>
<l><seg type="pāda" n="c">nāvāhayed dvijān agnau</seg> <seg type="pāda" n="d">homaṃ kurvīta buddhimān</seg> //</l>
</lg>

<lg xml:id="BrP_221.34">
<l><seg type="pāda" n="a">na snāyīta naro nagno</seg> <seg type="pāda" n="b">na śayīta kadācana</seg> </l>
<l><seg type="pāda" n="c">na pāṇibhyām ubhābhyāṃ tu</seg> <seg type="pāda" n="d">kaṇḍūyeta śiras tathā</seg> //</l>
</lg>

<lg xml:id="BrP_221.35">
<l><seg type="pāda" n="a">na cābhīkṣṇaṃ śiraḥsnānaṃ</seg> <seg type="pāda" n="b">kāryaṃ niṣkāraṇaṃ budhaiḥ</seg> </l>
<l><seg type="pāda" n="c">śiraḥsnātaś ca tailena</seg> <seg type="pāda" n="d">nāṅgaṃ kiṃcid upaspṛśet</seg> //</l>
</lg>

<lg xml:id="BrP_221.36">
<l><seg type="pāda" n="a">anadhyāyeṣu sarveṣu</seg> <seg type="pāda" n="b">svādhyāyaṃ ca vivarjayet</seg> </l>
<l><seg type="pāda" n="c">brāhmaṇānalagosūryān</seg> <seg type="pāda" n="d">nāvamanyet kadācana</seg> //</l>
</lg>

<lg xml:id="BrP_221.37">
<l><seg type="pāda" n="a">udaṅmukho divā rātrāv</seg> <seg type="pāda" n="b">utsargaṃ dakṣiṇāmukhaḥ</seg> </l>
<l><seg type="pāda" n="c">ābādhāsu yathākāmaṃ</seg> <seg type="pāda" n="d">kuryān mūtrapurīṣayoḥ</seg> //</l>
</lg>

<lg xml:id="BrP_221.38">
<l><seg type="pāda" n="a">duṣkṛtaṃ na guror brūyāt</seg> <seg type="pāda" n="b">kruddhaṃ cainaṃ prasādayet</seg> </l>
<l><seg type="pāda" n="c">parivādaṃ na śṛṇuyād</seg> <seg type="pāda" n="d">anyeṣām api kurvatām</seg> //</l>
</lg>

<lg xml:id="BrP_221.39">
<l><seg type="pāda" n="a">panthā deyo brāhmaṇānāṃ</seg> <seg type="pāda" n="b">rājño duḥkhāturasya ca</seg> </l>
<l><seg type="pāda" n="c">vidyādhikasya garbhiṇyā</seg> <seg type="pāda" n="d">rogārtasya mahīyataḥ</seg> //</l>
</lg>

<lg xml:id="BrP_221.40">
<l><seg type="pāda" n="a">mūkāndhabadhirāṇāṃ ca</seg> <seg type="pāda" n="b">mattasyonmattakasya ca</seg> </l>
<l><seg type="pāda" n="c">devālayaṃ caidyataruṃ</seg> <seg type="pāda" n="d">tathaiva ca catuṣpatham</seg> //</l>
</lg>

<lg xml:id="BrP_221.41">
<l><seg type="pāda" n="a">vidyādhikaṃ guruṃ caiva</seg> <seg type="pāda" n="b">budhaḥ kuryāt pradakṣiṇam</seg> </l>
<l><seg type="pāda" n="c">upānadvastramālyādi</seg> <seg type="pāda" n="d">dhṛtam anyair na dhārayet</seg> //</l>
</lg>

<lg xml:id="BrP_221.42">
<l><seg type="pāda" n="a">caturdaśyāṃ tathāṣṭamyāṃ</seg> <seg type="pāda" n="b">pañcadaśyāṃ ca parvasu</seg> </l>
<l><seg type="pāda" n="c">tailābhyaṅgaṃ tathā bhogaṃ</seg> <seg type="pāda" n="d">yoṣitaś ca vivarjayet</seg> //</l>
</lg>

<lg xml:id="BrP_221.43">
<l><seg type="pāda" n="a">notkṣiptabāhujaṅghaś ca</seg> <seg type="pāda" n="b">prājñas tiṣṭhet kadācana</seg> </l>
<l><seg type="pāda" n="c">na cāpi vikṣipet pādau</seg> <seg type="pāda" n="d">pādaṃ pādena nākramet</seg> //</l>
</lg>

<lg xml:id="BrP_221.44">
<l><seg type="pāda" n="a">puṃścalyāḥ kṛtakāryasya</seg> <seg type="pāda" n="b">bālasya patitasya ca</seg> </l>
<l><seg type="pāda" n="c">marmābhighātam ākrośaṃ</seg> <seg type="pāda" n="d">paiśunyaṃ ca vivarjayet</seg> //</l>
</lg>

<lg xml:id="BrP_221.45">
<l><seg type="pāda" n="a">dambhābhimānaṃ taikṣṇyaṃ ca</seg> <seg type="pāda" n="b">na kurvīta vicakṣaṇaḥ</seg> </l>
<l><seg type="pāda" n="c">mūrkhonmattavyasanino</seg> <seg type="pāda" n="d">virūpān api vā tathā</seg> //</l>
</lg>

<lg xml:id="BrP_221.46">
<l><seg type="pāda" n="a">nyūnāṅgāṃś cādhanāṃś caiva</seg> <seg type="pāda" n="b">nopahāsena dūṣayet</seg> </l>
<l><seg type="pāda" n="c">parasya daṇḍaṃ nodyacchec</seg> <seg type="pāda" n="d">chikṣārthaṃ śiṣyaputrayoḥ</seg> //</l>
</lg>

<lg xml:id="BrP_221.47">
<l><seg type="pāda" n="a">tadvan nopaviśet prājñaḥ</seg> <seg type="pāda" n="b">pādenākṛṣya cāsanam</seg> </l>
<l><seg type="pāda" n="c">saṃyāvaṃ kṛśaraṃ māṃsaṃ</seg> <seg type="pāda" n="d">nātmārtham upasādhayet</seg> //</l>
</lg>

<lg xml:id="BrP_221.48">
<l><seg type="pāda" n="a">sāyaṃ prātaś ca bhoktavyaṃ</seg> <seg type="pāda" n="b">kṛtvā cātithipūjanam</seg> </l>
<l><seg type="pāda" n="c">prāṅmukhodaṅmukho vāpi</seg> <seg type="pāda" n="d">vāgyato dantadhāvanam</seg> //</l>
</lg>

<lg xml:id="BrP_221.49">
<l><seg type="pāda" n="a">kurvīta satataṃ viprā</seg> <seg type="pāda" n="b">varjayed varjyavīrudham</seg> </l>
<l><seg type="pāda" n="c">nodakśirāḥ svapej jātu</seg> <seg type="pāda" n="d">na ca pratyakśirā naraḥ</seg> //</l>
</lg>

<lg xml:id="BrP_221.50">
<l><seg type="pāda" n="a">śiras tv āgastyām ādhāya</seg> <seg type="pāda" n="b">śayītātha puraṃdarīm</seg> </l>
<l><seg type="pāda" n="c">na tu gandhavatīṣv apsu</seg> <seg type="pāda" n="d">śayīta na tathoṣasi</seg> //</l>
</lg>

<lg xml:id="BrP_221.51">
<l><seg type="pāda" n="a">uparāge paraṃ snānam</seg> <seg type="pāda" n="b">ṛte dinam udāhṛtam</seg> </l>
<l><seg type="pāda" n="c">apamṛjyān na vastrāntair</seg> <seg type="pāda" n="d">gātrāṇy ambarapāṇibhiḥ</seg> //</l>
</lg>

<lg xml:id="BrP_221.52">
<l><seg type="pāda" n="a">na cāvadhūnayet keśān</seg> <seg type="pāda" n="b">vāsasī na ca nirdhunet</seg> </l>
<l><seg type="pāda" n="c">anulepanam ādadyān</seg> <seg type="pāda" n="d">nāsnātaḥ karhicid budhaḥ</seg> //</l>
</lg>

<lg xml:id="BrP_221.53">
<l><seg type="pāda" n="a">na cāpi raktavāsāḥ syāc</seg> <seg type="pāda" n="b">citrāsitadharo 'pi vā</seg> </l>
<l><seg type="pāda" n="c">na ca kuryād viparyāsaṃ</seg> <seg type="pāda" n="d">vāsasor nāpi bhūṣayoḥ</seg> //</l>
</lg>

<lg xml:id="BrP_221.54">
<l><seg type="pāda" n="a">varjyaṃ ca vidaśaṃ vastram</seg> <seg type="pāda" n="b">atyantopahataṃ ca yat</seg> </l>
<l><seg type="pāda" n="c">kīṭakeśāvapannaṃ ca</seg> <seg type="pāda" n="d">tathā śvabhir avekṣitam</seg> //</l>
</lg>

<lg xml:id="BrP_221.55">
<l><seg type="pāda" n="a">avalīḍhaṃ śunā caiva</seg> <seg type="pāda" n="b">sāroddharaṇadūṣitam</seg> </l>
<l><seg type="pāda" n="c">pṛṣṭhamāṃsaṃ vṛthāmāṃsaṃ</seg> <seg type="pāda" n="d">varjyamāṃsaṃ ca varjayet</seg> //</l>
</lg>

<lg xml:id="BrP_221.56">
<l><seg type="pāda" n="a">na bhakṣayec ca satataṃ</seg> <seg type="pāda" n="b">pratyakṣaṃ lavaṇaṃ naraḥ</seg> </l>
<l><seg type="pāda" n="c">varjyaṃ ciroṣitaṃ viprāḥ</seg> <seg type="pāda" n="d">śuṣkaṃ paryuṣitaṃ ca yat</seg> //</l>
</lg>

<lg xml:id="BrP_221.57">
<l><seg type="pāda" n="a">piṣṭaśākekṣupayasāṃ</seg> <seg type="pāda" n="b">vikārā dvijasattamāḥ</seg> </l>
<l><seg type="pāda" n="c">tathā māṃsavikārāś ca</seg> <seg type="pāda" n="d">naiva varjyāś ciroṣitāḥ</seg> //</l>
</lg>

<lg xml:id="BrP_221.58">
<l><seg type="pāda" n="a">udayāstamane bhānoḥ</seg> <seg type="pāda" n="b">śayanaṃ ca vivarjayet</seg> </l>
<l><seg type="pāda" n="c">nāsnāto naiva saṃviṣṭo</seg> <seg type="pāda" n="d">na caivānyamanā naraḥ</seg> //</l>
</lg>

<lg xml:id="BrP_221.59">
<l><seg type="pāda" n="a">na caiva śayane norvyām</seg> <seg type="pāda" n="b">upaviṣṭo na śabdakṛt</seg> </l>
<l><seg type="pāda" n="c">preṣyāṇām apradāyātha</seg> <seg type="pāda" n="d">na bhuñjīta kadācana</seg> //</l>
</lg>

<lg xml:id="BrP_221.60">
<l><seg type="pāda" n="a">bhuñjīta puruṣaḥ snātaḥ</seg> <seg type="pāda" n="b">sāyaṃprātar yathāvidhi</seg> </l>
<l><seg type="pāda" n="c">paradārā na gantavyāḥ</seg> <seg type="pāda" n="d">puruṣeṇa vipaścitā</seg> //</l>
</lg>

<lg xml:id="BrP_221.61">
<l><seg type="pāda" n="a">iṣṭāpūrtāyuṣāṃ hantrī</seg> <seg type="pāda" n="b">paradāragatir nṛṇām</seg> </l>
<l><seg type="pāda" n="c">nahīdṛśam anāyuṣyaṃ</seg> <seg type="pāda" n="d">loke kiṃcana vidyate</seg> //</l>
</lg>

<lg xml:id="BrP_221.62">
<l><seg type="pāda" n="a">yādṛśaṃ puruṣasyeha</seg> <seg type="pāda" n="b">paradārābhimarśanam</seg> </l>
<l><seg type="pāda" n="c">devāgnipitṛkāryāṇi</seg> <seg type="pāda" n="d">tathā gurvabhivādanam</seg> //</l>
</lg>

<lg xml:id="BrP_221.63">
<l><seg type="pāda" n="a">kurvīta samyag ācamya</seg> <seg type="pāda" n="b">tadvad annabhujikriyām</seg> </l>
<l><seg type="pāda" n="c">aphenaśabdagandhābhir</seg> <seg type="pāda" n="d">adbhir acchābhir ādarāt</seg> //</l>
</lg>

<lg xml:id="BrP_221.64">
<l><seg type="pāda" n="a">ācāmec caiva tadvac ca</seg> <seg type="pāda" n="b">prāṅmukhodaṅmukho 'pi vā</seg> </l>
<l><seg type="pāda" n="c">antarjalād āvasathād</seg> <seg type="pāda" n="d">valmīkān mūṣikāsthalāt</seg> //</l>
</lg>

<lg xml:id="BrP_221.65">
<l><seg type="pāda" n="a">kṛtaśaucāvaśiṣṭāś ca</seg> <seg type="pāda" n="b">varjayet pañca vai mṛdaḥ</seg> </l>
<l><seg type="pāda" n="c">prakṣālya hastau pādau ca</seg> <seg type="pāda" n="d">samabhyukṣya samāhitaḥ</seg> //</l>
</lg>

<lg xml:id="BrP_221.66">
<l><seg type="pāda" n="a">antarjānus tathācāmet</seg> <seg type="pāda" n="b">triś catur vāpi vai naraḥ</seg> </l>
<l><seg type="pāda" n="c">parimṛjya dvir āvartya</seg> <seg type="pāda" n="d">khāni mūrdhānam eva ca</seg> //</l>
</lg>

<lg xml:id="BrP_221.67">
<l><seg type="pāda" n="a">samyag ācamya toyena</seg> <seg type="pāda" n="b">kriyāṃ kurvīta vai śuciḥ</seg> </l>
<l><seg type="pāda" n="c">kṣute 'valīḍhe vāte ca</seg> <seg type="pāda" n="d">tathā niṣṭhīvanādiṣu</seg> //</l>
</lg>

<lg xml:id="BrP_221.68">
<l><seg type="pāda" n="a">kuryād ācamanaṃ sparśe</seg> <seg type="pāda" n="b">vāspṛṣṭasyārkadarśanam</seg> </l>
<l><seg type="pāda" n="c">kurvītālambhanaṃ cāpi</seg> <seg type="pāda" n="d">dakṣiṇaśravaṇasya ca</seg> //</l>
</lg>

<lg xml:id="BrP_221.69">
<l><seg type="pāda" n="a">yathāvibhavato hy etat</seg> <seg type="pāda" n="b">pūrvābhāve tataḥ param</seg> </l>
<l><seg type="pāda" n="c">na vidyamāne pūrvokta</seg> <seg type="pāda" n="d">uttaraprāptir iṣyate</seg> //</l>
</lg>

<lg xml:id="BrP_221.70">
<l><seg type="pāda" n="a">na kuryād dantasaṃgharṣaṃ</seg> <seg type="pāda" n="b">nātmano dehatāḍanam</seg> </l>
<l><seg type="pāda" n="c">svāpe 'dhvani tathā bhuñjan</seg> <seg type="pāda" n="d">svādhyāyaṃ ca vivarjayet</seg> //</l>
</lg>

<lg xml:id="BrP_221.71">
<l><seg type="pāda" n="a">saṃdhyāyāṃ maithunaṃ cāpi</seg> <seg type="pāda" n="b">tathā prasthānam eva ca</seg> </l>
<l><seg type="pāda" n="c">tathāparāhṇe kurvīta</seg> <seg type="pāda" n="d">śraddhayā pitṛtarpaṇam</seg> //</l>
</lg>

<lg xml:id="BrP_221.72">
<l><seg type="pāda" n="a">śiraḥsnānaṃ ca kurvīta</seg> <seg type="pāda" n="b">daivaṃ pitryam athāpi ca</seg> </l>
<l><seg type="pāda" n="c">prāṅmukhodaṅmukho vāpi</seg> <seg type="pāda" n="d">śmaśrukarma ca kārayet</seg> //</l>
</lg>

<lg xml:id="BrP_221.73">
<l><seg type="pāda" n="a">vyaṅginīṃ varjayet kanyāṃ</seg> <seg type="pāda" n="b">kulajāṃ vāpy arogiṇīm</seg> </l>
<l><seg type="pāda" n="c">udvahet pitṛmātroś ca</seg> <seg type="pāda" n="d">saptamīṃ pañcamīṃ tathā</seg> //</l>
</lg>

<lg xml:id="BrP_221.74">
<l><seg type="pāda" n="a">rakṣed dārāṃs tyajed īrṣyāṃ</seg> <seg type="pāda" n="b">tathāhni svapnamaithune</seg> </l>
<l><seg type="pāda" n="c">paropatāpakaṃ karma</seg> <seg type="pāda" n="d">jantupīḍāṃ ca sarvadā</seg> //</l>
</lg>

<lg xml:id="BrP_221.75">
<l><seg type="pāda" n="a">udakyā sarvavarṇānāṃ</seg> <seg type="pāda" n="b">varjyā rātricatuṣṭayam</seg> </l>
<l><seg type="pāda" n="c">strījanmaparihārārthaṃ</seg> <seg type="pāda" n="d">pañcamīṃ cāpi varjayet</seg> //</l>
</lg>

<lg xml:id="BrP_221.76">
<l><seg type="pāda" n="a">tataḥ ṣaṣṭhyāṃ vrajed rātryāṃ</seg> <seg type="pāda" n="b">jyeṣṭhayugmāsu rātriṣu</seg> </l>
<l><seg type="pāda" n="c">yugmāsu putrā jāyante</seg> <seg type="pāda" n="d">striyo 'yugmāsu rātriṣu</seg> //</l>
</lg>

<lg xml:id="BrP_221.77">
<l><seg type="pāda" n="a">vidharmiṇo vai parvādau</seg> <seg type="pāda" n="b">saṃdhyākāleṣu ṣaṇḍhakāḥ</seg> </l>
<l><seg type="pāda" n="c">kṣurakarmaṇi riktāṃ vai</seg> <seg type="pāda" n="d">varjayīta vicakṣaṇaḥ</seg> //</l>
</lg>

<lg xml:id="BrP_221.78">
<l><seg type="pāda" n="a">bruvatām avinītānāṃ</seg> <seg type="pāda" n="b">na śrotavyaṃ kadācana</seg> </l>
<l><seg type="pāda" n="c">na cotkṛṣṭāsanaṃ deyam</seg> <seg type="pāda" n="d">anutkṛṣṭasya cādarāt</seg> //</l>
</lg>

<lg xml:id="BrP_221.79">
<l><seg type="pāda" n="a">kṣurakarmaṇi cānte ca</seg> <seg type="pāda" n="b">strīsaṃbhoge ca bho dvijāḥ</seg> </l>
<l><seg type="pāda" n="c">snāyīta cailavān prājñaḥ</seg> <seg type="pāda" n="d">kaṭabhūmim upetya ca</seg> //</l>
</lg>

<lg xml:id="BrP_221.80">
<l><seg type="pāda" n="a">devavedadvijātīnāṃ</seg> <seg type="pāda" n="b">sādhusatyamahātmanām</seg> </l>
<l><seg type="pāda" n="c">guroḥ pativratānāṃ ca</seg> <seg type="pāda" n="d">brahmayajñatapasvinām</seg> //</l>
</lg>

<lg xml:id="BrP_221.81">
<l><seg type="pāda" n="a">parivādaṃ na kurvīta</seg> <seg type="pāda" n="b">parihāsaṃ ca bho dvijāḥ</seg> </l>
<l><seg type="pāda" n="c">dhavalāmbarasaṃvītaḥ</seg> <seg type="pāda" n="d">sitapuṣpavibhūṣitaḥ</seg> //</l>
</lg>

<lg xml:id="BrP_221.82">
<l><seg type="pāda" n="a">sadā māṅgalyaveṣaḥ syān</seg> <seg type="pāda" n="b">na vāmāṅgalyavān bhavet</seg> </l>
<l><seg type="pāda" n="c">noddhatonmattamūḍhaiś ca</seg> <seg type="pāda" n="d">nāvinītaiś ca paṇḍitaḥ</seg> //</l>
</lg>

<lg xml:id="BrP_221.83">
<l><seg type="pāda" n="a">gacchen maitrīm aśīlena</seg> <seg type="pāda" n="b">na vayojātidūṣitaiḥ</seg> </l>
<l><seg type="pāda" n="c">na cātivyayaśīlaiś ca</seg> <seg type="pāda" n="d">puruṣair naiva vairibhiḥ</seg> //</l>
</lg>

<lg xml:id="BrP_221.84">
<l><seg type="pāda" n="a">kāryākṣamair ninditair na</seg> <seg type="pāda" n="b">na caiva viṭasaṅgibhiḥ</seg> </l>
<l><seg type="pāda" n="c">nisvair na vādaikaparair</seg> <seg type="pāda" n="d">naraiś cānyais tathādhamaiḥ</seg> //</l>
</lg>

<lg xml:id="BrP_221.85">
<l><seg type="pāda" n="a">suhṛddīkṣitabhūpāla</seg><seg type="pāda" n="b">snātakaśvaśuraiḥ saha</seg> </l>
<l><seg type="pāda" n="c">uttiṣṭhed vibhavāc cainān</seg> <seg type="pāda" n="d">arcayed gṛham āgatān</seg> //</l>
</lg>

<lg xml:id="BrP_221.86">
<l><seg type="pāda" n="a">yathāvibhavato viprāḥ</seg> <seg type="pāda" n="b">pratisaṃvatsaroṣitān</seg> </l>
<l><seg type="pāda" n="c">samyag gṛhe 'rcanaṃ kṛtvā</seg> <seg type="pāda" n="d">yathāsthānam anukramāt</seg> //</l>
</lg>

<lg xml:id="BrP_221.87">
<l><seg type="pāda" n="a">saṃpūjayet tathā vahnau</seg> <seg type="pāda" n="b">pradadyāc cāhutīḥ kramāt</seg> </l>
<l><seg type="pāda" n="c">prathamāṃ brahmaṇe dadyāt</seg> <seg type="pāda" n="d">prajānāṃ pataye tataḥ</seg> //</l>
</lg>

<lg xml:id="BrP_221.88">
<l><seg type="pāda" n="a">tṛtīyāṃ caiva gṛhyebhyaḥ</seg> <seg type="pāda" n="b">kaśyapāya tathāparām</seg> </l>
<l><seg type="pāda" n="c">tato 'numataye dadyād</seg> <seg type="pāda" n="d">dadyād bahubaliṃ tataḥ</seg> //</l>
</lg>

<lg xml:id="BrP_221.89">
<l><seg type="pāda" n="a">pūrvaṃ khyātā mayā yā tu</seg> <seg type="pāda" n="b">nityakramavidhau kriyā</seg> </l>
<l><seg type="pāda" n="c">vaiśvadevaṃ tataḥ kuryād</seg> <seg type="pāda" n="d">vadata śṛṇuta dvijāḥ</seg> //</l>
</lg>

<lg xml:id="BrP_221.90">
<l><seg type="pāda" n="a">yathāsthānavibhāgaṃ tu</seg> <seg type="pāda" n="b">devān uddiśya vai pṛthak</seg> </l>
<l><seg type="pāda" n="c">parjanyāpodharitrīṇāṃ</seg> <seg type="pāda" n="d">dadyāt tu maṇike trayam</seg> //</l>
</lg>

<lg xml:id="BrP_221.91">
<l><seg type="pāda" n="a">vāyave ca pratidiśaṃ</seg> <seg type="pāda" n="b">digbhyaḥ prācyādiṣu kramāt</seg> </l>
<l><seg type="pāda" n="c">brahmaṇe cāntarikṣāya</seg> <seg type="pāda" n="d">sūryāya ca yathākramāt</seg> //</l>
</lg>

<lg xml:id="BrP_221.92">
<l><seg type="pāda" n="a">viśvebhyaś caiva devebhyo</seg> <seg type="pāda" n="b">viśvabhūtebhya eva ca</seg> </l>
<l><seg type="pāda" n="c">uṣase bhūtapataye</seg> <seg type="pāda" n="d">dadyād vottarataḥ śuciḥ</seg> //</l>
</lg>

<lg xml:id="BrP_221.93">
<l><seg type="pāda" n="a">svadhā ca nama ity uktvā</seg> <seg type="pāda" n="b">pitṛbhyaś caiva dakṣiṇe</seg> </l>
<l><seg type="pāda" n="c">kṛtvāpasavyaṃ vāyavyāṃ</seg> <seg type="pāda" n="d">yakṣmaitat taiti saṃvadan</seg> //</l>
</lg>

<lg xml:id="BrP_221.94">
<l><seg type="pāda" n="a">annāvaśeṣamiśraṃ vai</seg> <seg type="pāda" n="b">toyaṃ dadyād yathāvidhi</seg> </l>
<l><seg type="pāda" n="c">devānāṃ ca tataḥ kuryād</seg> <seg type="pāda" n="d">brāhmaṇānāṃ namaskriyām</seg> //</l>
</lg>

<lg xml:id="BrP_221.95">
<l><seg type="pāda" n="a">aṅguṣṭhottarato rekhā</seg> <seg type="pāda" n="b">pāṇer yā dakṣiṇasya ca</seg> </l>
<l><seg type="pāda" n="c">etad brāhmam iti khyātaṃ</seg> <seg type="pāda" n="d">tīrtham ācamanāya vai</seg> //</l>
</lg>

<lg xml:id="BrP_221.96">
<l><seg type="pāda" n="a">tarjanyaṅguṣṭhayor antaḥ</seg> <seg type="pāda" n="b">pitryaṃ tīrtham udāhṛtam</seg> </l>
<l><seg type="pāda" n="c">pitṝṇāṃ tena toyāni</seg> <seg type="pāda" n="d">dadyān nāndīmukhād ṛte</seg> //</l>
</lg>

<lg xml:id="BrP_221.97">
<l><seg type="pāda" n="a">aṅgulyagre tathā daivaṃ</seg> <seg type="pāda" n="b">tena divyakriyāvidhiḥ</seg> </l>
<l><seg type="pāda" n="c">tīrthaṃ kaniṣṭhikāmūle</seg> <seg type="pāda" n="d">kāyaṃ tatra prajāpateḥ</seg> //</l>
</lg>

<lg xml:id="BrP_221.98">
<l><seg type="pāda" n="a">evam ebhiḥ sadā tīrthair</seg> <seg type="pāda" n="b">vidhānaṃ pitṛbhiḥ saha</seg> </l>
<l><seg type="pāda" n="c">sadā kāryāṇi kurvīta</seg> <seg type="pāda" n="d">nānyatīrthaḥ kadācana</seg> //</l>
</lg>

<lg xml:id="BrP_221.99">
<l><seg type="pāda" n="a">brāhmeṇācamanaṃ śastaṃ</seg> <seg type="pāda" n="b">paitryaṃ pitryeṇa sarvadā</seg> </l>
<l><seg type="pāda" n="c">devatīrthena devānāṃ</seg> <seg type="pāda" n="d">prājāpatyaṃ jitena ca</seg> //</l>
</lg>

<lg xml:id="BrP_221.100">
<l><seg type="pāda" n="a">nāndīmukhānāṃ kurvīta</seg> <seg type="pāda" n="b">prājñaḥ piṇḍodakakriyām</seg> </l>
<l><seg type="pāda" n="c">prājāpatyena tīrthena</seg> <seg type="pāda" n="d">yac ca kiṃcit prajāpateḥ</seg> //</l>
</lg>

<lg xml:id="BrP_221.101">
<l><seg type="pāda" n="a">yugapaj jalam agniṃ ca</seg> <seg type="pāda" n="b">bibhṛyān na vicakṣaṇaḥ</seg> </l>
<l><seg type="pāda" n="c">gurudevapitṝn viprān</seg> <seg type="pāda" n="d">na ca pādau prasārayet</seg> //</l>
</lg>

<lg xml:id="BrP_221.102">
<l><seg type="pāda" n="a">nācakṣīta dhayantīṃ gāṃ</seg> <seg type="pāda" n="b">jalaṃ nāñjalinā pibet</seg> </l>
<l><seg type="pāda" n="c">śaucakāleṣu sarveṣu</seg> <seg type="pāda" n="d">guruṣv alpeṣu vā punaḥ</seg> </l>
<l><seg type="pāda" n="e">na vilambeta medhāvī</seg> <seg type="pāda" n="f">na mukhenānalaṃ dhamet</seg> //</l>
</lg>

<lg xml:id="BrP_221.103">
<l><seg type="pāda" n="a">tatra viprā na vastavyaṃ</seg> <seg type="pāda" n="b">yatra nāsti catuṣṭayam</seg> </l>
<l><seg type="pāda" n="c">ṛṇapradātā vaidyaś ca</seg> <seg type="pāda" n="d">śrotriyaḥ sajalā nadī</seg> //</l>
</lg>

<lg xml:id="BrP_221.104">
<l><seg type="pāda" n="a">jitabhṛtyo nṛpo yatra</seg> <seg type="pāda" n="b">balavān dharmatatparaḥ</seg> </l>
<l><seg type="pāda" n="c">tatra nityaṃ vaset prājñaḥ</seg> <seg type="pāda" n="d">kutaḥ kunṛpatau sukham</seg> //</l>
</lg>

<lg xml:id="BrP_221.105">
<l><seg type="pāda" n="a">paurāḥ susaṃhatā yatra</seg> <seg type="pāda" n="b">satataṃ nyāyavartinaḥ</seg> </l>
<l><seg type="pāda" n="c">śāntāmatsariṇo lokās</seg> <seg type="pāda" n="d">tatra vāsaḥ sukhodayaḥ</seg> //</l>
</lg>

<lg xml:id="BrP_221.106">
<l><seg type="pāda" n="a">yasmin kṛṣīvalā rāṣṭre</seg> <seg type="pāda" n="b">prāyaśo nātimāninaḥ</seg> </l>
<l><seg type="pāda" n="c">yatrauṣadhāny aśeṣāṇi</seg> <seg type="pāda" n="d">vaset tatra vicakṣaṇaḥ</seg> //</l>
</lg>

<lg xml:id="BrP_221.107">
<l><seg type="pāda" n="a">tatra viprā na vastavyaṃ</seg> <seg type="pāda" n="b">yatraitat tritayaṃ sadā</seg> </l>
<l><seg type="pāda" n="c">jigīṣuḥ pūrvavairaś ca</seg> <seg type="pāda" n="d">janaś ca satatotsavaḥ</seg> //</l>
</lg>

<lg xml:id="BrP_221.108">
<l><seg type="pāda" n="a">vasen nityaṃ suśīleṣu</seg> <seg type="pāda" n="b">sahacāriṣu paṇḍitaḥ</seg> </l>
<l><seg type="pāda" n="c">yatrāpradhṛṣyo nṛpatir</seg> <seg type="pāda" n="d">yatra sasyapradā mahī</seg> //</l>
</lg>

<lg xml:id="BrP_221.109">
<l><seg type="pāda" n="a">ity etat kathitaṃ viprā</seg> <seg type="pāda" n="b">mayā vo hitakāmyayā</seg> </l>
<l><seg type="pāda" n="c">ataḥparaṃ pravakṣyāmi</seg> <seg type="pāda" n="d">bhakṣyabhojyavidhikriyām</seg> //</l>
</lg>

<lg xml:id="BrP_221.110">
<l><seg type="pāda" n="a">bhojyam annaṃ paryuṣitaṃ</seg> <seg type="pāda" n="b">snehāktaṃ cirasaṃbhṛtam</seg> </l>
<l><seg type="pāda" n="c">asnehā api godhūma</seg><seg type="pāda" n="d">yavagorasavikriyāḥ</seg> //</l>
</lg>

<lg xml:id="BrP_221.111">
<l><seg type="pāda" n="a">śaśakaḥ kacchapo godhā</seg> <seg type="pāda" n="b">śvāvin matsyo 'tha śalyakaḥ</seg> </l>
<l><seg type="pāda" n="c">bhakṣyāś caite tathā varjyau</seg> <seg type="pāda" n="d">grāmaśūkarakukkuṭau</seg> //</l>
</lg>

<lg xml:id="BrP_221.112">
<l><seg type="pāda" n="a">pitṛdevādiśeṣaṃ ca</seg> <seg type="pāda" n="b">śrāddhe brāhmaṇakāmyayā</seg> </l>
<l><seg type="pāda" n="c">prokṣitaṃ cauṣadhārthaṃ ca</seg> <seg type="pāda" n="d">khādan māṃsaṃ na duṣyati</seg> //</l>
</lg>

<lg xml:id="BrP_221.113">
<l><seg type="pāda" n="a">śaṅkhāśmasvarṇarūpyāṇāṃ</seg> <seg type="pāda" n="b">rajjūnām atha vāsasām</seg> </l>
<l><seg type="pāda" n="c">śākamūlaphalānāṃ ca</seg> <seg type="pāda" n="d">tathā vidalacarmaṇām</seg> //</l>
</lg>

<lg xml:id="BrP_221.114">
<l><seg type="pāda" n="a">maṇivastrapravālānāṃ</seg> <seg type="pāda" n="b">tathā muktāphalasya ca</seg> </l>
<l><seg type="pāda" n="c">pātrāṇāṃ camasānāṃ ca</seg> <seg type="pāda" n="d">ambunā śaucam iṣyate</seg> //</l>
</lg>

<lg xml:id="BrP_221.115">
<l><seg type="pāda" n="a">tathāśmakānāṃ toyena</seg> <seg type="pāda" n="b">aśmasaṃgharṣaṇena ca</seg> </l>
<l><seg type="pāda" n="c">sasnehānāṃ ca pātrāṇāṃ</seg> <seg type="pāda" n="d">śuddhir uṣṇena vāriṇā</seg> //</l>
</lg>

<lg xml:id="BrP_221.116">
<l><seg type="pāda" n="a">śūrpāṇām ajinānāṃ ca</seg> <seg type="pāda" n="b">muśalolūkhalasya ca</seg> </l>
<l><seg type="pāda" n="c">saṃhatānāṃ ca vastrāṇāṃ</seg> <seg type="pāda" n="d">prokṣaṇāt saṃcayasya ca</seg> //</l>
</lg>

<lg xml:id="BrP_221.117">
<l><seg type="pāda" n="a">valkalānām aśeṣāṇām</seg> <seg type="pāda" n="b">ambumṛcchaucam iṣyate</seg> </l>
<l><seg type="pāda" n="c">āvikānāṃ samastānāṃ</seg> <seg type="pāda" n="d">keśānāṃ caivam iṣyate</seg> //</l>
</lg>

<lg xml:id="BrP_221.118">
<l><seg type="pāda" n="a">siddhārthakānāṃ kalkena</seg> <seg type="pāda" n="b">tilakalkena vā punaḥ</seg> </l>
<l><seg type="pāda" n="c">śodhanaṃ caiva bhavati</seg> <seg type="pāda" n="d">upaghātavatāṃ sadā</seg> //</l>
</lg>

<lg xml:id="BrP_221.119">
<l><seg type="pāda" n="a">tathā kārpāsikānāṃ ca</seg> <seg type="pāda" n="b">śuddhiḥ syāj jalabhasmanā</seg> </l>
<l><seg type="pāda" n="c">dārudantāsthiśṛṅgāṇāṃ</seg> <seg type="pāda" n="d">takṣaṇāc chuddhir iṣyate</seg> //</l>
</lg>

<lg xml:id="BrP_221.120">
<l><seg type="pāda" n="a">punaḥ pākena bhāṇḍānāṃ</seg> <seg type="pāda" n="b">pārthivānām amedhyatā</seg> </l>
<l><seg type="pāda" n="c">śuddhaṃ bhaikṣyaṃ kāruhastaḥ</seg> <seg type="pāda" n="d">paṇyaṃ yoṣinmukhaṃ tathā</seg> //</l>
</lg>

<lg xml:id="BrP_221.121">
<l><seg type="pāda" n="a">rathyāgamanavijñānaṃ</seg> <seg type="pāda" n="b">dāsavargeṇa saṃskṛtam</seg> </l>
<l><seg type="pāda" n="c">prākpraśastaṃ cirātītam</seg> <seg type="pāda" n="d">anekāntaritaṃ laghu</seg> //</l>
</lg>

<lg xml:id="BrP_221.122">
<l><seg type="pāda" n="a">antaḥ prabhūtaṃ bālaṃ ca</seg> <seg type="pāda" n="b">vṛddhāntaraviceṣṭitam</seg> </l>
<l><seg type="pāda" n="c">karmāntāgāraśālāś ca</seg> <seg type="pāda" n="d">stanadvayaṃ śuci striyāḥ</seg> //</l>
</lg>

<lg xml:id="BrP_221.123">
<l><seg type="pāda" n="a">śucayaś ca tathaivāpaḥ</seg> <seg type="pāda" n="b">sravantyo gandhavarjitāḥ</seg> </l>
<l><seg type="pāda" n="c">bhūmir viśudhyate kālād</seg> <seg type="pāda" n="d">dāhamārjanagokulaiḥ</seg> //</l>
</lg>

<lg xml:id="BrP_221.124">
<l><seg type="pāda" n="a">lepād ullekhanāt sekād</seg> <seg type="pāda" n="b">veśma saṃmārjanādinā</seg> </l>
<l><seg type="pāda" n="c">keśakīṭāvapanne ca</seg> <seg type="pāda" n="d">goghrāte makṣikānvite</seg> //</l>
</lg>

<lg xml:id="BrP_221.125">
<l><seg type="pāda" n="a">mṛdambu bhasma cāpy anne</seg> <seg type="pāda" n="b">prakṣeptavyaṃ viśuddhaye</seg> </l>
<l><seg type="pāda" n="c">audumbarāṇām amlena</seg> <seg type="pāda" n="d">vāriṇā trapusīsayoḥ</seg> //</l>
</lg>

<lg xml:id="BrP_221.126">
<l><seg type="pāda" n="a">bhasmāmbubhiś ca kāṃsyānāṃ</seg> <seg type="pāda" n="b">śuddhiḥ plāvo dravasya ca</seg> </l>
<l><seg type="pāda" n="c">amedhyāktasya mṛttoyair</seg> <seg type="pāda" n="d">gandhāpaharaṇena ca</seg> //</l>
</lg>

<lg xml:id="BrP_221.127">
<l><seg type="pāda" n="a">anyeṣāṃ caiva dravyāṇāṃ</seg> <seg type="pāda" n="b">varṇagandhāṃś ca hārayet</seg> </l>
<l><seg type="pāda" n="c">śuci māṃsaṃ tu cāṇḍāla</seg><seg type="pāda" n="d">kravyādair vinipātitam</seg> //</l>
</lg>

<lg xml:id="BrP_221.128">
<l><seg type="pāda" n="a">rathyāgataṃ ca tailādi</seg> <seg type="pāda" n="b">śuci gotṛptidaṃ payaḥ</seg> </l>
<l><seg type="pāda" n="c">rajo 'gnir aśvagochāyā</seg> <seg type="pāda" n="d">raśmayaḥ pavano mahī</seg> //</l>
</lg>

<lg xml:id="BrP_221.129">
<l><seg type="pāda" n="a">vipluṣo makṣikādyāś ca</seg> <seg type="pāda" n="b">duṣṭasaṅgād adoṣiṇaḥ</seg> </l>
<l><seg type="pāda" n="c">ajāśvaṃ mukhato medhyaṃ</seg> <seg type="pāda" n="d">na gor vatsasya cānanam</seg> //</l>
</lg>

<lg xml:id="BrP_221.130">
<l><seg type="pāda" n="a">mātuḥ prasravaṇe medhyaṃ</seg> <seg type="pāda" n="b">śakuniḥ phalapātane</seg> </l>
<l><seg type="pāda" n="c">āsanaṃ śayanaṃ yānaṃ</seg> <seg type="pāda" n="d">taṭau nadyās tṛṇāni ca</seg> //</l>
</lg>

<lg xml:id="BrP_221.131">
<l><seg type="pāda" n="a">somasūryāṃśupavanaiḥ</seg> <seg type="pāda" n="b">śudhyante tāni paṇyavat</seg> </l>
<l><seg type="pāda" n="c">rathyāpasarpaṇe snāne</seg> <seg type="pāda" n="d">kṣutpānānāṃ ca karmasu</seg> //</l>
</lg>

<lg xml:id="BrP_221.132">
<l><seg type="pāda" n="a">ācāmeta yathānyāyaṃ</seg> <seg type="pāda" n="b">vāsasaḥ paridhāpane</seg> </l>
<l><seg type="pāda" n="c">spṛṣṭānām atha saṃsparśair</seg> <seg type="pāda" n="d">dvirathyākardamāmbhasi</seg> //</l>
</lg>

<lg xml:id="BrP_221.133">
<l><seg type="pāda" n="a">pakveṣṭakacitānāṃ ca</seg> <seg type="pāda" n="b">medhyatā vāyusaṃśrayāt</seg> </l>
<l><seg type="pāda" n="c">prabhūtopahatād annād</seg> <seg type="pāda" n="d">agram uddhṛtya saṃtyajet</seg> //</l>
</lg>

<lg xml:id="BrP_221.134">
<l><seg type="pāda" n="a">śeṣasya prokṣaṇaṃ kuryād</seg> <seg type="pāda" n="b">ācamyādbhis tathā mṛdā</seg> </l>
<l><seg type="pāda" n="c">upavāsas trirātraṃ tu</seg> <seg type="pāda" n="d">duṣṭabhaktāśino bhavet</seg> //</l>
</lg>

<lg xml:id="BrP_221.135">
<l><seg type="pāda" n="a">ajñāne jñānapūrve tu</seg> <seg type="pāda" n="b">taddoṣopaśame na tu</seg> </l>
<l><seg type="pāda" n="c">udakyāṃ vāvalagnāṃ ca</seg> <seg type="pāda" n="d">sūtikāntyāvasāyinaḥ</seg> //</l>
</lg>

<lg xml:id="BrP_221.136">
<l><seg type="pāda" n="a">spṛṣṭvā snāyīta śaucārthaṃ</seg> <seg type="pāda" n="b">tathaiva mṛtahāriṇaḥ</seg> </l>
<l><seg type="pāda" n="c">nāraṃ spṛṣṭvāsthi sasnehaṃ</seg> <seg type="pāda" n="d">snātvā vipro viśudhyati</seg> //</l>
</lg>

<lg xml:id="BrP_221.137">
<l><seg type="pāda" n="a">ācamyaiva tu niḥsnehaṃ</seg> <seg type="pāda" n="b">gām ālabhyārkam īkṣya vā</seg> </l>
<l><seg type="pāda" n="c">na laṅghayet tathaivātha</seg> <seg type="pāda" n="d">ṣṭhīvanodvartanāni ca</seg> //</l>
</lg>

<lg xml:id="BrP_221.138">
<l><seg type="pāda" n="a">gṛhād ucchiṣṭaviṇmūtraṃ</seg> <seg type="pāda" n="b">pādāmbhas tat kṣiped bahiḥ</seg> </l>
<l><seg type="pāda" n="c">pañcapiṇḍān anuddhṛtya</seg> <seg type="pāda" n="d">na snāyāt paravāriṇi</seg> //</l>
</lg>

<lg xml:id="BrP_221.139">
<l><seg type="pāda" n="a">snāyīta devakhāteṣu</seg> <seg type="pāda" n="b">gaṅgāhradasaritsu ca</seg> </l>
<l><seg type="pāda" n="c">nodyānādau vikāleṣu</seg> <seg type="pāda" n="d">prājñas tiṣṭhet kadācana</seg> //</l>
</lg>

<lg xml:id="BrP_221.140">
<l><seg type="pāda" n="a">nālapej janavidviṣṭān</seg> <seg type="pāda" n="b">vīrahīnās tathā striyaḥ</seg> </l>
<l><seg type="pāda" n="c">devatāpitṛsacchāstra</seg><seg type="pāda" n="d">yajvisaṃnyāsinindakaiḥ</seg> //</l>
</lg>

<lg xml:id="BrP_221.141">
<l><seg type="pāda" n="a">kṛtvā tu sparśanālāpaṃ</seg> <seg type="pāda" n="b">śudhyaty arkāvalokanāt</seg> </l>
<l><seg type="pāda" n="c">avalokya tathodakyāṃ</seg> <seg type="pāda" n="d">saṃnyastaṃ patitaṃ śavam</seg> //</l>
</lg>

<lg xml:id="BrP_221.142">
<l><seg type="pāda" n="a">vidharmisūtikāṣaṇḍha</seg><seg type="pāda" n="b">vivastrāntyāvasāyinaḥ</seg> </l>
<l><seg type="pāda" n="c">mṛtaniryātakāṃś caiva</seg> <seg type="pāda" n="d">paradāraratāś ca ye</seg> //</l>
</lg>

<lg xml:id="BrP_221.143">
<l><seg type="pāda" n="a">etad eva hi kartavyaṃ</seg> <seg type="pāda" n="b">prājñaiḥ śodhanam ātmanaḥ</seg> </l>
<l><seg type="pāda" n="c">abhojyabhikṣupākhaṇḍa</seg><seg type="pāda" n="d">mārjārakharakukkuṭān</seg> //</l>
</lg>

<lg xml:id="BrP_221.144">
<l><seg type="pāda" n="a">patitāpaviddhacāṇḍāla</seg><seg type="pāda" n="b">mṛtāhārāṃś ca dharmavit</seg> </l>
<l><seg type="pāda" n="c">saṃspṛśya śudhyate snānād</seg> <seg type="pāda" n="d">udakyāgrāmaśūkarau</seg> //</l>
</lg>

<lg xml:id="BrP_221.145">
<l><seg type="pāda" n="a">tadvac ca sūtikāśauca</seg><seg type="pāda" n="b">dūṣitau puruṣāv api</seg> </l>
<l><seg type="pāda" n="c">yasya cānudinaṃ hānir</seg> <seg type="pāda" n="d">gṛhe nityasya karmaṇaḥ</seg> //</l>
</lg>

<lg xml:id="BrP_221.146">
<l><seg type="pāda" n="a">yaś ca brāhmaṇasaṃtyaktaḥ</seg> <seg type="pāda" n="b">kilbiṣāśī narādhamaḥ</seg> </l>
<l><seg type="pāda" n="c">nityasya karmaṇo hāniṃ</seg> <seg type="pāda" n="d">na kurvīta kadācana</seg> //</l>
</lg>

<lg xml:id="BrP_221.147">
<l><seg type="pāda" n="a">tasya tv akaraṇaṃ vakṣye</seg> <seg type="pāda" n="b">kevalaṃ mṛtajanmasu</seg> </l>
<l><seg type="pāda" n="c">daśāhaṃ brāhmaṇas tiṣṭhed</seg> <seg type="pāda" n="d">dānahomavivarjitaḥ</seg> //</l>
</lg>

<lg xml:id="BrP_221.148">
<l><seg type="pāda" n="a">kṣatriyo dvādaśāhaṃ ca</seg> <seg type="pāda" n="b">vaiśyo māsārdham eva ca</seg> </l>
<l><seg type="pāda" n="c">śūdraś ca māsam āsīta</seg> <seg type="pāda" n="d">nijakarmavivarjitaḥ</seg> //</l>
</lg>

<lg xml:id="BrP_221.149">
<l><seg type="pāda" n="a">tataḥ paraṃ nijaṃ karma</seg> <seg type="pāda" n="b">kuryuḥ sarve yathocitam</seg> </l>
<l><seg type="pāda" n="c">pretāya salilaṃ deyaṃ</seg> <seg type="pāda" n="d">bahir gatvā tu gotrakaiḥ</seg> //</l>
</lg>

<lg xml:id="BrP_221.150">
<l><seg type="pāda" n="a">prathame 'hni caturthe ca</seg> <seg type="pāda" n="b">saptame navame tathā</seg> </l>
<l><seg type="pāda" n="c">tasyāsthisaṃcayaḥ kāryaś</seg> <seg type="pāda" n="d">caturthe 'hani gotrakaiḥ</seg> //</l>
</lg>

<lg xml:id="BrP_221.151">
<l><seg type="pāda" n="a">ūrdhvaṃ saṃcayanāt teṣām</seg> <seg type="pāda" n="b">aṅgasparśo vidhīyate</seg> </l>
<l><seg type="pāda" n="c">gotrakais tu kriyāḥ sarvāḥ</seg> <seg type="pāda" n="d">kāryāḥ saṃcayanāt param</seg> //</l>
</lg>

<lg xml:id="BrP_221.152">
<l><seg type="pāda" n="a">sparśa eva sapiṇḍānāṃ</seg> <seg type="pāda" n="b">mṛtāhani tathobhayoḥ</seg> </l>
<l><seg type="pāda" n="c">anvartham icchayā śastra</seg><seg type="pāda" n="d">rajjubandhanavahniṣu</seg> //</l>
</lg>

<lg xml:id="BrP_221.153">
<l><seg type="pāda" n="a">viṣapratāpādimṛte</seg> <seg type="pāda" n="b">prāyānāśakayor api</seg> </l>
<l><seg type="pāda" n="c">bāle deśāntarasthe ca</seg> <seg type="pāda" n="d">tathā pravrajite mṛte</seg> //</l>
</lg>

<lg xml:id="BrP_221.154">
<l><seg type="pāda" n="a">sadyaḥ śaucaṃ manuṣyāṇāṃ</seg> <seg type="pāda" n="b">tryaham uktam aśaucakam</seg> </l>
<l><seg type="pāda" n="c">sapiṇḍānāṃ sapiṇḍas tu</seg> <seg type="pāda" n="d">mṛte 'nyasmin mṛto yadi</seg> //</l>
</lg>

<lg xml:id="BrP_221.155">
<l><seg type="pāda" n="a">pūrvaśaucaṃ samākhyātaṃ</seg> <seg type="pāda" n="b">kāryās tatra dinakriyāḥ</seg> </l>
<l><seg type="pāda" n="c">eṣa eva vidhir dṛṣṭo</seg> <seg type="pāda" n="d">janmany api hi sūtake</seg> //</l>
</lg>

<lg xml:id="BrP_221.156">
<l><seg type="pāda" n="a">sapiṇḍānāṃ sapiṇḍeṣu</seg> <seg type="pāda" n="b">yathāvat sodakeṣu ca</seg> </l>
<l><seg type="pāda" n="c">putre jāte pituḥ snānaṃ</seg> <seg type="pāda" n="d">sacailasya vidhīyate</seg> //</l>
</lg>

<lg xml:id="BrP_221.157">
<l><seg type="pāda" n="a">tatrāpi yadi vānyasminn</seg> <seg type="pāda" n="b">anuyātas tataḥ param</seg> </l>
<l><seg type="pāda" n="c">tatrāpi śuddhir uditā</seg> <seg type="pāda" n="d">pūrvajanmavato dinaiḥ</seg> //</l>
</lg>

<lg xml:id="BrP_221.158">
<l><seg type="pāda" n="a">daśadvādaśamāsārdha</seg><seg type="pāda" n="b">māsasaṃkhyair dinair gataiḥ</seg> </l>
<l><seg type="pāda" n="c">svāḥ svāḥ karmakriyāḥ kuryuḥ</seg> <seg type="pāda" n="d">sarve varṇā yathāvidhi</seg> //</l>
</lg>

<lg xml:id="BrP_221.159">
<l><seg type="pāda" n="a">pretam uddiśya kartavyam</seg> <seg type="pāda" n="b">ekoddiṣṭam ataḥ param</seg> </l>
<l><seg type="pāda" n="c">dānāni caiva deyāni</seg> <seg type="pāda" n="d">brāhmaṇebhyo manīṣibhiḥ</seg> //</l>
</lg>

<lg xml:id="BrP_221.160">
<l><seg type="pāda" n="a">yad yad iṣṭatamaṃ loke</seg> <seg type="pāda" n="b">yac cāsya dayitaṃ gṛhe</seg> </l>
<l><seg type="pāda" n="c">tat tad guṇavate deyaṃ</seg> <seg type="pāda" n="d">tad evākṣayam icchatā</seg> //</l>
</lg>

<lg xml:id="BrP_221.161">
<l><seg type="pāda" n="a">pūrṇais tu divasaiḥ spṛṣṭvā</seg> <seg type="pāda" n="b">salilaṃ vāhanāyudhaiḥ</seg> </l>
<l><seg type="pāda" n="c">dattapretodapiṇḍāś ca</seg> <seg type="pāda" n="d">sarve varṇāḥ kṛtakriyāḥ</seg> //</l>
</lg>

<lg xml:id="BrP_221.162">
<l><seg type="pāda" n="a">kuryuḥ samagrāḥ śucinaḥ</seg> <seg type="pāda" n="b">paratreha ca bhūtaye</seg> </l>
<l><seg type="pāda" n="c">adhyetavyā trayī nityaṃ</seg> <seg type="pāda" n="d">bhavitavyaṃ vipaścitā</seg> //</l>
</lg>

<lg xml:id="BrP_221.163">
<l><seg type="pāda" n="a">dharmato dhanam āhāryaṃ</seg> <seg type="pāda" n="b">yaṣṭavyaṃ cāpi yatnataḥ</seg> </l>
<l><seg type="pāda" n="c">yena prakupito nātmā</seg> <seg type="pāda" n="d">jugupsām eti bho dvijāḥ</seg> //</l>
</lg>

<lg xml:id="BrP_221.164">
<l><seg type="pāda" n="a">tat kartavyam aśaṅkena</seg> <seg type="pāda" n="b">yan na gopyaṃ mahājanaiḥ</seg> </l>
<l><seg type="pāda" n="c">evam ācarato viprāḥ</seg> <seg type="pāda" n="d">puruṣasya gṛhe sataḥ</seg> //</l>
</lg>

<lg xml:id="BrP_221.165">
<l><seg type="pāda" n="a">dharmārthakāmaṃ saṃprāpya</seg> <seg type="pāda" n="b">paratreha ca śobhanam</seg> </l>
<l><seg type="pāda" n="c">idaṃ rahasyam āyuṣyaṃ</seg> <seg type="pāda" n="d">dhanyaṃ buddhivivardhanam</seg> //</l>
</lg>

<lg xml:id="BrP_221.166">
<l><seg type="pāda" n="a">sarvapāpaharaṃ puṇyaṃ</seg> <seg type="pāda" n="b">śrīpuṣṭyārogyadaṃ śivam</seg> </l>
<l><seg type="pāda" n="c">yaśaḥkīrtipradaṃ nṝṇāṃ</seg> <seg type="pāda" n="d">tejobalavivardhanam</seg> //</l>
</lg>

<lg xml:id="BrP_221.167">
<l><seg type="pāda" n="a">anuṣṭheyaṃ sadā puṃbhiḥ</seg> <seg type="pāda" n="b">svargasādhanam uttamam</seg> </l>
<l><seg type="pāda" n="c">brāhmaṇaiḥ kṣatriyair vaiśyaiḥ</seg> <seg type="pāda" n="d">śūdraiś ca munisattamāḥ</seg> //</l>
</lg>

<lg xml:id="BrP_221.168">
<l><seg type="pāda" n="a">jñātavyaṃ suprayatnena</seg> <seg type="pāda" n="b">samyak śreyobhikāṅkṣibhiḥ</seg> </l>
<l><seg type="pāda" n="c">jñātvaiva yaḥ sadā kālam</seg> <seg type="pāda" n="d">anuṣṭhānaṃ karoti vai</seg> //</l>
</lg>

<lg xml:id="BrP_221.169">
<l><seg type="pāda" n="a">sarvapāpavinirmuktaḥ</seg> <seg type="pāda" n="b">svargaloke mahīyate</seg> </l>
<l><seg type="pāda" n="c">sārāt sārataraṃ cedam</seg> <seg type="pāda" n="d">ākhyātaṃ dvijasattamāḥ</seg> //</l>
</lg>

<lg xml:id="BrP_221.170">
<l><seg type="pāda" n="a">śrutismṛtyuditaṃ dharmaṃ</seg> <seg type="pāda" n="b">na deyaṃ yasya kasyacit</seg> </l>
<l><seg type="pāda" n="c">na nāstikāya dātavyaṃ</seg> <seg type="pāda" n="d">na duṣṭamataye dvijāḥ</seg> </l>
<l><seg type="pāda" n="e">na dāmbhikāya mūrkhāya</seg> <seg type="pāda" n="f">na kutarkapralāpine</seg> //</l>
</lg>

<milestone unit="speaker" n="munaya ūcuḥ"/>

<lg xml:id="BrP_222.1">
<l><seg type="pāda" n="a">śrotum icchāmahe brahman</seg> <seg type="pāda" n="b">varṇadharmān viśeṣataḥ</seg> </l>
<l><seg type="pāda" n="c">caturāśramadharmāṃś ca</seg> <seg type="pāda" n="d">dvijavarya bravīhi tān</seg> //</l>
</lg>

<milestone unit="speaker" n="vyāsa uvāca"/>

<lg xml:id="BrP_222.2">
<l><seg type="pāda" n="a">brāhmaṇakṣatriyaviśāṃ</seg> <seg type="pāda" n="b">śūdrāṇāṃ ca yathākramam</seg> </l>
<l><seg type="pāda" n="c">śṛṇudhvaṃ saṃyatā bhūtvā</seg> <seg type="pāda" n="d">varṇadharmān mayoditān</seg> //</l>
</lg>

<lg xml:id="BrP_222.3">
<l><seg type="pāda" n="a">dānadayātapodeva</seg><seg type="pāda" n="b">yajñasvādhyāyatatparaḥ</seg> </l>
<l><seg type="pāda" n="c">nityodakī bhaved vipraḥ</seg> <seg type="pāda" n="d">kuryāc cāgniparigraham</seg> //</l>
</lg>

<lg xml:id="BrP_222.4">
<l><seg type="pāda" n="a">vṛttyarthaṃ yājayet tv anyān</seg> <seg type="pāda" n="b">dvijān adhyāpayet tathā</seg> </l>
<l><seg type="pāda" n="c">kuryāt pratigrahādānaṃ</seg> <seg type="pāda" n="d">yajñārthaṃ jñānato dvijāḥ</seg> //</l>
</lg>

<lg xml:id="BrP_222.5">
<l><seg type="pāda" n="a">sarvalokahitaṃ kuryān</seg> <seg type="pāda" n="b">nāhitaṃ kasyacid dvijāḥ</seg> </l>
<l><seg type="pāda" n="c">maitrī samastasattveṣu</seg> <seg type="pāda" n="d">brāhmaṇasyottamaṃ dhanam</seg> //</l>
</lg>

<lg xml:id="BrP_222.6">
<l><seg type="pāda" n="a">gavi ratne ca pārakye</seg> <seg type="pāda" n="b">samabuddhir bhaved dvijāḥ</seg> </l>
<l><seg type="pāda" n="c">ṛtāv abhigamaḥ patnyāṃ</seg> <seg type="pāda" n="d">śasyate vāsya bho dvijāḥ</seg> //</l>
</lg>

<lg xml:id="BrP_222.7">
<l><seg type="pāda" n="a">dānāni dadyād icchāto</seg> <seg type="pāda" n="b">dvijebhyaḥ kṣatriyo 'pi hi</seg> </l>
<l><seg type="pāda" n="c">yajec ca vividhair yajñair</seg> <seg type="pāda" n="d">adhīyīta ca bho dvijāḥ</seg> //</l>
</lg>

<lg xml:id="BrP_222.8">
<l><seg type="pāda" n="a">śastrājīvo mahīrakṣā</seg> <seg type="pāda" n="b">pravarā tasya jīvikā</seg> </l>
<l><seg type="pāda" n="c">tasyāpi prathame kalpe</seg> <seg type="pāda" n="d">pṛthivīparipālanam</seg> //</l>
</lg>

<lg xml:id="BrP_222.9">
<l><seg type="pāda" n="a">dharitrīpālanenaiva</seg> <seg type="pāda" n="b">kṛtakṛtyā narādhipāḥ</seg> </l>
<l><seg type="pāda" n="c">bhavanti nṛpate rakṣā</seg> <seg type="pāda" n="d">yato yajñādikarmaṇām</seg> //</l>
</lg>

<lg xml:id="BrP_222.10">
<l><seg type="pāda" n="a">duṣṭānāṃ śāsanād rājā</seg> <seg type="pāda" n="b">śiṣṭānāṃ paripālanāt</seg> </l>
<l><seg type="pāda" n="c">prāpnoty abhimatāṃl lokān</seg> <seg type="pāda" n="d">varṇasaṃsthāpako nṛpaḥ</seg> //</l>
</lg>

<lg xml:id="BrP_222.11">
<l><seg type="pāda" n="a">pāśupālyaṃ vaṇijyāṃ ca</seg> <seg type="pāda" n="b">kṛṣiṃ ca munisattamāḥ</seg> </l>
<l><seg type="pāda" n="c">vaiśyāya jīvikāṃ brahmā</seg> <seg type="pāda" n="d">dadau lokapitāmahaḥ</seg> //</l>
</lg>

<lg xml:id="BrP_222.12">
<l><seg type="pāda" n="a">tasyāpy adhyayanaṃ yajño</seg> <seg type="pāda" n="b">dānaṃ dharmaś ca śasyate</seg> </l>
<l><seg type="pāda" n="c">nityanaimittikādīnām</seg> <seg type="pāda" n="d">anuṣṭhānaṃ ca karmaṇām</seg> //</l>
</lg>

<lg xml:id="BrP_222.13">
<l><seg type="pāda" n="a">dvijātisaṃśrayaṃ karma</seg> <seg type="pāda" n="b">tadarthaṃ tena poṣaṇam</seg> </l>
<l><seg type="pāda" n="c">krayavikrayajair vāpi</seg> <seg type="pāda" n="d">dhanaiḥ kārubhavais tu vā</seg> //</l>
</lg>

<lg xml:id="BrP_222.14">
<l><seg type="pāda" n="a">dānaṃ dadyāc ca śūdro 'pi</seg> <seg type="pāda" n="b">pākayajñair yajeta ca</seg> </l>
<l><seg type="pāda" n="c">pitryādikaṃ ca vai sarvaṃ</seg> <seg type="pāda" n="d">śūdraḥ kurvīta tena vai</seg> //</l>
</lg>

<lg xml:id="BrP_222.15">
<l><seg type="pāda" n="a">bhṛtyādibharaṇārthāya</seg> <seg type="pāda" n="b">sarveṣāṃ ca parigrahāḥ</seg> </l>
<l><seg type="pāda" n="c">ṛtukālābhigamanaṃ</seg> <seg type="pāda" n="d">svadāreṣu dvijottamāḥ</seg> //</l>
</lg>

<lg xml:id="BrP_222.16">
<l><seg type="pāda" n="a">dayā samastabhūteṣu</seg> <seg type="pāda" n="b">titikṣā nābhimānitā</seg> </l>
<l><seg type="pāda" n="c">satyaṃ śaucam anāyāso</seg> <seg type="pāda" n="d">maṅgalaṃ priyavāditā</seg> //</l>
</lg>

<lg xml:id="BrP_222.17">
<l><seg type="pāda" n="a">maitrī caivāspṛhā tadvad</seg> <seg type="pāda" n="b">akārpaṇyaṃ dvijottamāḥ</seg> </l>
<l><seg type="pāda" n="c">anasūyā ca sāmānyā</seg> <seg type="pāda" n="d">varṇānāṃ kathitā guṇāḥ</seg> //</l>
</lg>

<lg xml:id="BrP_222.18">
<l><seg type="pāda" n="a">āśramāṇāṃ ca sarveṣām</seg> <seg type="pāda" n="b">ete sāmānyalakṣaṇāḥ</seg> </l>
<l><seg type="pāda" n="c">guṇās tathopadharmāś ca</seg> <seg type="pāda" n="d">viprādīnām ime dvijāḥ</seg> //</l>
</lg>

<lg xml:id="BrP_222.19">
<l><seg type="pāda" n="a">kṣātraṃ karma dvijasyoktaṃ</seg> <seg type="pāda" n="b">vaiśyakarma tathāpadi</seg> </l>
<l><seg type="pāda" n="c">rājanyasya ca vaiśyoktaṃ</seg> <seg type="pāda" n="d">śūdrakarmāṇi caitayoḥ</seg> //</l>
</lg>

<lg xml:id="BrP_222.20">
<l><seg type="pāda" n="a">sasāmarthye sati tyājyam</seg> <seg type="pāda" n="b">ubhābhyām api ca dvijāḥ</seg> </l>
<l><seg type="pāda" n="c">tad evāpadi kartavyaṃ</seg> <seg type="pāda" n="d">na kuryāt karmasaṃkaram</seg> //</l>
</lg>

<lg xml:id="BrP_222.21">
<l><seg type="pāda" n="a">ity ete kathitā viprā</seg> <seg type="pāda" n="b">varṇadharmā mayādya vai</seg> </l>
<l><seg type="pāda" n="c">dharmam āśramiṇāṃ samyag</seg> <seg type="pāda" n="d">bruvato 'pi nibodhata</seg> //</l>
</lg>

<lg xml:id="BrP_222.22">
<l><seg type="pāda" n="a">bālaḥ kṛtopanayano</seg> <seg type="pāda" n="b">vedāharaṇatatparaḥ</seg> </l>
<l><seg type="pāda" n="c">guror gehe vasan viprā</seg> <seg type="pāda" n="d">brahmacārī samāhitaḥ</seg> //</l>
</lg>

<lg xml:id="BrP_222.23">
<l><seg type="pāda" n="a">śaucācāraratas tatra</seg> <seg type="pāda" n="b">kāryaṃ śuśrūṣaṇaṃ guroḥ</seg> </l>
<l><seg type="pāda" n="c">vratāni caratā grāhyo</seg> <seg type="pāda" n="d">vedaś ca kṛtabuddhinā</seg> //</l>
</lg>

<lg xml:id="BrP_222.24">
<l><seg type="pāda" n="a">ubhe saṃdhye raviṃ viprās</seg> <seg type="pāda" n="b">tathaivāgniṃ samāhitaḥ</seg> </l>
<l><seg type="pāda" n="c">upatiṣṭhet tathā kuryād</seg> <seg type="pāda" n="d">guror apy abhivādanam</seg> //</l>
</lg>

<lg xml:id="BrP_222.25">
<l><seg type="pāda" n="a">sthite tiṣṭhed vrajed yāti</seg> <seg type="pāda" n="b">nīcair āsīta cāsite</seg> </l>
<l><seg type="pāda" n="c">śiṣyo gurau dvijaśreṣṭhāḥ</seg> <seg type="pāda" n="d">pratikūlaṃ ca saṃtyajet</seg> //</l>
</lg>

<lg xml:id="BrP_222.26">
<l><seg type="pāda" n="a">tenaivoktaṃ paṭhed vedaṃ</seg> <seg type="pāda" n="b">nānyacittaḥ purasthitaḥ</seg> </l>
<l><seg type="pāda" n="c">anujñātaṃ ca bhikṣānnam</seg> <seg type="pāda" n="d">aśnīyād guruṇā tataḥ</seg> //</l>
</lg>

<lg xml:id="BrP_222.27">
<l><seg type="pāda" n="a">avagāhed apaḥ pūrvam</seg> <seg type="pāda" n="b">ācāryeṇāvagāhitāḥ</seg> </l>
<l><seg type="pāda" n="c">samijjalādikaṃ cāsya</seg> <seg type="pāda" n="d">kalyakalyam upānayet</seg> //</l>
</lg>

<lg xml:id="BrP_222.28">
<l><seg type="pāda" n="a">gṛhītagrāhyavedaś ca</seg> <seg type="pāda" n="b">tato 'nujñām avāpya vai</seg> </l>
<l><seg type="pāda" n="c">gārhasthyam āvaset prājño</seg> <seg type="pāda" n="d">niṣpannaguruniṣkṛtiḥ</seg> //</l>
</lg>

<lg xml:id="BrP_222.29">
<l><seg type="pāda" n="a">vidhināvāptadāras tu</seg> <seg type="pāda" n="b">dhanaṃ prāpya svakarmaṇā</seg> </l>
<l><seg type="pāda" n="c">gṛhasthakāryam akhilaṃ</seg> <seg type="pāda" n="d">kuryād viprāḥ svaśaktitaḥ</seg> //</l>
</lg>

<lg xml:id="BrP_222.30">
<l><seg type="pāda" n="a">nirvāpeṇa pitṝn arcya</seg> <seg type="pāda" n="b">yajñair devāṃs tathātithīn</seg> </l>
<l><seg type="pāda" n="c">annair munīṃś ca svādhyāyair</seg> <seg type="pāda" n="d">apatyena prajāpatim</seg> //</l>
</lg>

<lg xml:id="BrP_222.31">
<l><seg type="pāda" n="a">balikarmaṇā bhūtāni</seg> <seg type="pāda" n="b">vāksatyenākhilaṃ jagat</seg> </l>
<l><seg type="pāda" n="c">prāpnoti lokān puruṣo</seg> <seg type="pāda" n="d">nijakarmasamārjitān</seg> //</l>
</lg>

<lg xml:id="BrP_222.32">
<l><seg type="pāda" n="a">bhikṣābhujaś ca ye kecit</seg> <seg type="pāda" n="b">parivrāḍ brahmacāriṇaḥ</seg> </l>
<l><seg type="pāda" n="c">te 'py atra pratitiṣṭhanti</seg> <seg type="pāda" n="d">gārhasthyaṃ tena vai param</seg> //</l>
</lg>

<lg xml:id="BrP_222.33">
<l><seg type="pāda" n="a">vedāharaṇakāryeṇa</seg> <seg type="pāda" n="b">tīrthasnānāya ca dvijāḥ</seg> </l>
<l><seg type="pāda" n="c">aṭanti vasudhāṃ viprāḥ</seg> <seg type="pāda" n="d">pṛthivīdarśanāya ca</seg> //</l>
</lg>

<lg xml:id="BrP_222.34">
<l><seg type="pāda" n="a">aniketā hy anāhārā</seg> <seg type="pāda" n="b">ye tu sāyaṃgṛhās tu te</seg> </l>
<l><seg type="pāda" n="c">teṣāṃ gṛhasthaḥ satataṃ</seg> <seg type="pāda" n="d">pratiṣṭhā yonir ucyate</seg> //</l>
</lg>

<lg xml:id="BrP_222.35">
<l><seg type="pāda" n="a">teṣāṃ svāgatadānāni</seg> <seg type="pāda" n="b">vaktavyaṃ madhuraṃ sadā</seg> </l>
<l><seg type="pāda" n="c">gṛhāgatānāṃ dadyāc ca</seg> <seg type="pāda" n="d">śayanāsanabhojanam</seg> //</l>
</lg>

<lg xml:id="BrP_222.36">
<l><seg type="pāda" n="a">atithir yasya bhagnāśo</seg> <seg type="pāda" n="b">gṛhāt pratinivartate</seg> </l>
<l><seg type="pāda" n="c">sa dattvā duṣkṛtaṃ tasmai</seg> <seg type="pāda" n="d">puṇyam ādāya gacchati</seg> //</l>
</lg>

<lg xml:id="BrP_222.37">
<l><seg type="pāda" n="a">avajñānam ahaṃkāro</seg> <seg type="pāda" n="b">dambhaś cāpi gṛhe sataḥ</seg> </l>
<l><seg type="pāda" n="c">parivādopaghātau ca</seg> <seg type="pāda" n="d">pāruṣyaṃ ca na śasyate</seg> //</l>
</lg>

<lg xml:id="BrP_222.38">
<l><seg type="pāda" n="a">yaś ca samyak karoty evaṃ</seg> <seg type="pāda" n="b">gṛhasthaḥ paramaṃ vidhim</seg> </l>
<l><seg type="pāda" n="c">sarvabandhavinirmukto</seg> <seg type="pāda" n="d">lokān āpnoti cottamān</seg> //</l>
</lg>

<lg xml:id="BrP_222.39">
<l><seg type="pāda" n="a">vayaḥpariṇatau viprāḥ</seg> <seg type="pāda" n="b">kṛtakṛtyo gṛhāśramī</seg> </l>
<l><seg type="pāda" n="c">putreṣu bhāryāṃ nikṣipya</seg> <seg type="pāda" n="d">vanaṃ gacchet sahaiva vā</seg> //</l>
</lg>

<lg xml:id="BrP_222.40">
<l><seg type="pāda" n="a">parṇamūlaphalāhāraḥ</seg> <seg type="pāda" n="b">keśaśmaśrujaṭādharaḥ</seg> </l>
<l><seg type="pāda" n="c">bhūmiśāyī bhavet tatra</seg> <seg type="pāda" n="d">muniḥ sarvātithir dvijāḥ</seg> //</l>
</lg>

<lg xml:id="BrP_222.41">
<l><seg type="pāda" n="a">carmakāśakuśaiḥ kuryāt</seg> <seg type="pāda" n="b">paridhānottarīyake</seg> </l>
<l><seg type="pāda" n="c">tadvat triṣavaṇaṃ snānaṃ</seg> <seg type="pāda" n="d">śastam asya dvijottamāḥ</seg> //</l>
</lg>

<lg xml:id="BrP_222.42">
<l><seg type="pāda" n="a">devatābhyarcanaṃ homaḥ</seg> <seg type="pāda" n="b">sarvābhyāgatapūjanam</seg> </l>
<l><seg type="pāda" n="c">bhikṣā balipradānaṃ tu</seg> <seg type="pāda" n="d">śastam asya praśasyate</seg> //</l>
</lg>

<lg xml:id="BrP_222.43">
<l><seg type="pāda" n="a">vanyasnehena gātrāṇām</seg> <seg type="pāda" n="b">abhyaṅgaś cāpi śasyate</seg> </l>
<l><seg type="pāda" n="c">tapasyā tasya viprendrāḥ</seg> <seg type="pāda" n="d">śītoṣṇādisahiṣṇutā</seg> //</l>
</lg>

<lg xml:id="BrP_222.44">
<l><seg type="pāda" n="a">yas tv etā niyataś caryā</seg> <seg type="pāda" n="b">vānaprasthaś caren muniḥ</seg> </l>
<l><seg type="pāda" n="c">sa dahaty agnivad doṣāñ</seg> <seg type="pāda" n="d">jayel lokāṃś ca śāśvatān</seg> //</l>
</lg>

<lg xml:id="BrP_222.45">
<l><seg type="pāda" n="a">caturthaś cāśramo bhikṣoḥ</seg> <seg type="pāda" n="b">procyate yo manīṣibhiḥ</seg> </l>
<l><seg type="pāda" n="c">tasya svarūpaṃ gadato</seg> <seg type="pāda" n="d">budhyadhvaṃ mama sattamāḥ</seg> //</l>
</lg>

<lg xml:id="BrP_222.46">
<l><seg type="pāda" n="a">putradravyakalatreṣu</seg> <seg type="pāda" n="b">tyajet snehaṃ dvijottamāḥ</seg> </l>
<l><seg type="pāda" n="c">caturtham āśramasthānaṃ</seg> <seg type="pāda" n="d">gacchen nirdhūtamatsaraḥ</seg> //</l>
</lg>

<lg xml:id="BrP_222.47">
<l><seg type="pāda" n="a">traivarṇikāṃs tyajet sarvān</seg> <seg type="pāda" n="b">ārambhān dvijasattamāḥ</seg> </l>
<l><seg type="pāda" n="c">mitrādiṣu samo maitraḥ</seg> <seg type="pāda" n="d">samasteṣv eva jantuṣu</seg> //</l>
</lg>

<lg xml:id="BrP_222.48">
<l><seg type="pāda" n="a">jarāyujāṇḍajādīnāṃ</seg> <seg type="pāda" n="b">vāṅmanaḥkarmabhiḥ kvacit</seg> </l>
<l><seg type="pāda" n="c">yuktaḥ kurvīta na drohaṃ</seg> <seg type="pāda" n="d">sarvasaṅgāṃś ca varjayet</seg> //</l>
</lg>

<lg xml:id="BrP_222.49">
<l><seg type="pāda" n="a">ekarātrasthitir grāme</seg> <seg type="pāda" n="b">pañcarātrasthitiḥ pure</seg> </l>
<l><seg type="pāda" n="c">tathā prītir na tiryakṣu</seg> <seg type="pāda" n="d">dveṣo vā nāsya jāyate</seg> //</l>
</lg>

<lg xml:id="BrP_222.50">
<l><seg type="pāda" n="a">prāṇayātrānimittaṃ ca</seg> <seg type="pāda" n="b">vyaṅgāre 'bhuktavajjane</seg> </l>
<l><seg type="pāda" n="c">kāle praśastavarṇānāṃ</seg> <seg type="pāda" n="d">bhikṣārthī paryaṭed gṛhān</seg> //</l>
</lg>

<lg xml:id="BrP_222.51">
<l><seg type="pāda" n="a">alābhe na viṣādī syāl</seg> <seg type="pāda" n="b">lābhe naiva ca harṣayet</seg> </l>
<l><seg type="pāda" n="c">prāṇayātrikamātraḥ syān</seg> <seg type="pāda" n="d">mātrāsaṅgād vinirgataḥ</seg> //</l>
</lg>

<lg xml:id="BrP_222.52">
<l><seg type="pāda" n="a">atipūjitalābhāṃs tu</seg> <seg type="pāda" n="b">jugupsaṃ caiva sarvataḥ</seg> </l>
<l><seg type="pāda" n="c">atipūjitalābhais tu</seg> <seg type="pāda" n="d">yatir mukto 'pi badhyate</seg> //</l>
</lg>

<lg xml:id="BrP_222.53">
<l><seg type="pāda" n="a">kāmaḥ krodhas tathā darpo</seg> <seg type="pāda" n="b">lobhamohādayaś ca ye</seg> </l>
<l><seg type="pāda" n="c">tāṃs tu doṣān parityajya</seg> <seg type="pāda" n="d">parivrāṇ nirmamo bhavet</seg> //</l>
</lg>

<lg xml:id="BrP_222.54">
<l><seg type="pāda" n="a">abhayaṃ sarvasattvebhyo</seg> <seg type="pāda" n="b">dattvā yaś carate mahīm</seg> </l>
<l><seg type="pāda" n="c">tasya dehād vimuktasya</seg> <seg type="pāda" n="d">bhayaṃ notpadyate kvacit</seg> //</l>
</lg>

<lg xml:id="BrP_222.55">
<l><seg type="pāda" n="a">kṛtvāgnihotraṃ svaśarīrasaṃsthaṃ</seg> <lb/><seg type="pāda" n="b">śārīram agniṃ svamukhe juhoti</seg></l>
<l><seg type="pāda" n="c">vipras tu bhikṣopagatair havirbhiś</seg> <lb/><seg type="pāda" n="d">citāgninā sa vrajati sma lokān</seg></l>
</lg>

<lg xml:id="BrP_222.56">
<l><seg type="pāda" n="a">mokṣāśramaṃ yaś carate yathoktaṃ</seg> <lb/><seg type="pāda" n="b">śuciś ca saṃkalpitabuddhiyuktaḥ</seg></l>
<l><seg type="pāda" n="c">anindhanaṃ jyotir iva praśāntaṃ</seg> <lb/><seg type="pāda" n="d">sa brahmalokaṃ vrajati dvijātiḥ</seg></l>
</lg>

<milestone unit="speaker" n="munaya ūcuḥ"/>

<lg xml:id="BrP_223.1">
<l><seg type="pāda" n="a">sarvajñas tvaṃ mahābhāga</seg> <seg type="pāda" n="b">sarvabhūtahite rataḥ</seg> </l>
<l><seg type="pāda" n="c">bhūtaṃ bhavyaṃ bhaviṣyaṃ ca</seg> <seg type="pāda" n="d">na te 'sty aviditaṃ mune</seg> //</l>
</lg>

<lg xml:id="BrP_223.2">
<l><seg type="pāda" n="a">karmaṇā kena varṇānām</seg> <seg type="pāda" n="b">adhamā jāyate gatiḥ</seg> </l>
<l><seg type="pāda" n="c">uttamā ca bhavet kena</seg> <seg type="pāda" n="d">brūhi teṣāṃ mahāmate</seg> //</l>
</lg>

<lg xml:id="BrP_223.3">
<l><seg type="pāda" n="a">śūdras tu karmaṇā kena</seg> <seg type="pāda" n="b">brāhmaṇatvaṃ ca gacchati</seg> </l>
<l><seg type="pāda" n="c">śrotum icchāmahe kena</seg> <seg type="pāda" n="d">brāhmaṇaḥ śūdratām iyāt</seg> //</l>
</lg>

<milestone unit="speaker" n="vyāsa uvāca"/>

<lg xml:id="BrP_223.4">
<l><seg type="pāda" n="a">himavacchikhare ramye</seg> <seg type="pāda" n="b">nānādhātuvibhūṣite</seg> </l>
<l><seg type="pāda" n="c">nānādrumalatākīrṇe</seg> <seg type="pāda" n="d">nānāścaryasamanvite</seg> //</l>
</lg>

<lg xml:id="BrP_223.5">
<l><seg type="pāda" n="a">tatra sthitaṃ mahādevaṃ</seg> <seg type="pāda" n="b">tripuraghnaṃ trilocanam</seg> </l>
<l><seg type="pāda" n="c">śailarājasutā devī</seg> <seg type="pāda" n="d">praṇipatya sureśvaram</seg> //</l>
</lg>

<lg xml:id="BrP_223.6">
<l><seg type="pāda" n="a">imaṃ praśnaṃ purā viprā</seg> <seg type="pāda" n="b">apṛcchac cārulocanā</seg> </l>
<l><seg type="pāda" n="c">tad ahaṃ saṃpravakṣyāmi</seg> <seg type="pāda" n="d">śṛṇudhvaṃ mama sattamāḥ</seg> //</l>
</lg>

<milestone unit="speaker" n="umovāca"/>

<lg xml:id="BrP_223.7">
<l><seg type="pāda" n="a">bhagavan bhaganetraghna</seg> <seg type="pāda" n="b">pūṣṇo dantavināśana</seg> </l>
<l><seg type="pāda" n="c">dakṣakratuhara tryakṣa</seg> <seg type="pāda" n="d">saṃśayo me mahān ayam</seg> //</l>
</lg>

<lg xml:id="BrP_223.8">
<l><seg type="pāda" n="a">cāturvarṇyaṃ bhagavatā</seg> <seg type="pāda" n="b">pūrvaṃ sṛṣṭaṃ svayaṃbhuvā</seg> </l>
<l><seg type="pāda" n="c">kena karmavipākena</seg> <seg type="pāda" n="d">vaiśyo gacchati śūdratām</seg> //</l>
</lg>

<lg xml:id="BrP_223.9">
<l><seg type="pāda" n="a">vaiśyo vā kṣatriyaḥ kena</seg> <seg type="pāda" n="b">dvijo vā kṣatriyo bhavet</seg> </l>
<l><seg type="pāda" n="c">pratilome kathaṃ deva</seg> <seg type="pāda" n="d">śakyo dharmo nivartitum</seg> //</l>
</lg>

<lg xml:id="BrP_223.10">
<l><seg type="pāda" n="a">kena vā karmaṇā vipraḥ</seg> <seg type="pāda" n="b">śūdrayonau prajāyate</seg> </l>
<l><seg type="pāda" n="c">kṣatriyaḥ śūdratām eti</seg> <seg type="pāda" n="d">kena vā karmaṇā vibho</seg> //</l>
</lg>

<lg xml:id="BrP_223.11">
<l><seg type="pāda" n="a">etaṃ me saṃśayaṃ deva</seg> <seg type="pāda" n="b">vada bhūtapate 'nagha</seg> </l>
<l><seg type="pāda" n="c">trayo varṇāḥ prakṛtyeha</seg> <seg type="pāda" n="d">kathaṃ brāhmaṇyam āpnuyuḥ</seg> //</l>
</lg>

<milestone unit="speaker" n="śiva uvāca"/>

<lg xml:id="BrP_223.12">
<l><seg type="pāda" n="a">brāhmaṇyaṃ devi duṣprāpaṃ</seg> <seg type="pāda" n="b">nisargād brāhmaṇaḥ śubhe</seg> </l>
<l><seg type="pāda" n="c">kṣatriyo vaiśyaśūdrau vā</seg> <seg type="pāda" n="d">nisargād iti me matiḥ</seg> //</l>
</lg>

<lg xml:id="BrP_223.13">
<l><seg type="pāda" n="a">karmaṇā duṣkṛteneha</seg> <seg type="pāda" n="b">sthānād bhraśyati sa dvijaḥ</seg> </l>
<l><seg type="pāda" n="c">śreṣṭhaṃ varṇam anuprāpya</seg> <seg type="pāda" n="d">tasmād ākṣipyate punaḥ</seg> //</l>
</lg>

<lg xml:id="BrP_223.14">
<l><seg type="pāda" n="a">sthito brāhmaṇadharmeṇa</seg> <seg type="pāda" n="b">brāhmaṇyam upajīvati</seg> </l>
<l><seg type="pāda" n="c">kṣatriyo vātha vaiśyo vā</seg> <seg type="pāda" n="d">brahmabhūyaṃ sa gacchati</seg> //</l>
</lg>

<lg xml:id="BrP_223.15">
<l><seg type="pāda" n="a">yaś ca vipratvam utsṛjya</seg> <seg type="pāda" n="b">kṣatradharmān niṣevate</seg> </l>
<l><seg type="pāda" n="c">brāhmaṇyāt sa paribhraṣṭaḥ</seg> <seg type="pāda" n="d">kṣatrayonau prajāyate</seg> //</l>
</lg>

<lg xml:id="BrP_223.16">
<l><seg type="pāda" n="a">vaiśyakarma ca yo vipro</seg> <seg type="pāda" n="b">lobhamohavyapāśrayaḥ</seg> </l>
<l><seg type="pāda" n="c">brāhmaṇyaṃ durlabhaṃ prāpya</seg> <seg type="pāda" n="d">karoty alpamatiḥ sadā</seg> //</l>
</lg>

<lg xml:id="BrP_223.17">
<l><seg type="pāda" n="a">sa dvijo vaiśyatām eti</seg> <seg type="pāda" n="b">vaiśyo vā śūdratām iyāt</seg> </l>
<l><seg type="pāda" n="c">svadharmāt pracyuto vipras</seg> <seg type="pāda" n="d">tataḥ śūdratvam āpnuyāt</seg> //</l>
</lg>

<lg xml:id="BrP_223.18">
<l><seg type="pāda" n="a">tatrāsau nirayaṃ prāpto</seg> <seg type="pāda" n="b">varṇabhraṣṭo bahiṣkṛtaḥ</seg> </l>
<l><seg type="pāda" n="c">brahmalokāt paribhraṣṭaḥ</seg> <seg type="pāda" n="d">śūdrayonau prajāyate</seg> //</l>
</lg>

<lg xml:id="BrP_223.19">
<l><seg type="pāda" n="a">kṣatriyo vā mahābhāge</seg> <seg type="pāda" n="b">vaiśyo vā dharmacāriṇi</seg> </l>
<l><seg type="pāda" n="c">svāni karmāṇy apākṛtya</seg> <seg type="pāda" n="d">śūdrakarma niṣevate</seg> //</l>
</lg>

<lg xml:id="BrP_223.20">
<l><seg type="pāda" n="a">svasthānāt sa paribhraṣṭo</seg> <seg type="pāda" n="b">varṇasaṃkaratāṃ gataḥ</seg> </l>
<l><seg type="pāda" n="c">brāhmaṇaḥ kṣatriyo vaiśyaḥ</seg> <seg type="pāda" n="d">śūdratvaṃ yāti tādṛśaḥ</seg> //</l>
</lg>

<lg xml:id="BrP_223.21">
<l><seg type="pāda" n="a">yas tu śūdraḥ svadharmeṇa</seg> <seg type="pāda" n="b">jñānavijñānavāñ śuciḥ</seg> </l>
<l><seg type="pāda" n="c">dharmajño dharmanirataḥ</seg> <seg type="pāda" n="d">sa dharmaphalam aśnute</seg> //</l>
</lg>

<lg xml:id="BrP_223.22">
<l><seg type="pāda" n="a">idaṃ caivāparaṃ devi</seg> <seg type="pāda" n="b">brahmaṇā samudāhṛtam</seg> </l>
<l><seg type="pāda" n="c">adhyātmaṃ naiṣṭhikī siddhir</seg> <seg type="pāda" n="d">dharmakāmair niṣevyate</seg> //</l>
</lg>

<lg xml:id="BrP_223.23">
<l><seg type="pāda" n="a">ugrānnaṃ garhitaṃ devi</seg> <seg type="pāda" n="b">gaṇānnaṃ śrāddhasūtakam</seg> </l>
<l><seg type="pāda" n="c">ghuṣṭānnaṃ naiva bhoktavyaṃ</seg> <seg type="pāda" n="d">śūdrānnaṃ naiva vā kvacit</seg> //</l>
</lg>

<lg xml:id="BrP_223.24">
<l><seg type="pāda" n="a">śūdrānnaṃ garhitaṃ devi</seg> <seg type="pāda" n="b">sadā devair mahātmabhiḥ</seg> </l>
<l><seg type="pāda" n="c">pitāmahamukhotsṛṣṭaṃ</seg> <seg type="pāda" n="d">pramāṇam iti me matiḥ</seg> //</l>
</lg>

<lg xml:id="BrP_223.25">
<l><seg type="pāda" n="a">śūdrānnenāvaśeṣeṇa</seg> <seg type="pāda" n="b">jaṭhare mriyate dvijaḥ</seg> </l>
<l><seg type="pāda" n="c">āhitāgnis tathā yajvā</seg> <seg type="pāda" n="d">sa śūdragatibhāg bhavet</seg> //</l>
</lg>

<lg xml:id="BrP_223.26">
<l><seg type="pāda" n="a">tena śūdrānnaśeṣeṇa</seg> <seg type="pāda" n="b">brahmasthānād apākṛtaḥ</seg> </l>
<l><seg type="pāda" n="c">brāhmaṇaḥ śūdratām eti</seg> <seg type="pāda" n="d">nāsti tatra vicāraṇā</seg> //</l>
</lg>

<lg xml:id="BrP_223.27">
<l><seg type="pāda" n="a">yasyānnenāvaśeṣeṇa</seg> <seg type="pāda" n="b">jaṭhare mriyate dvijaḥ</seg> </l>
<l><seg type="pāda" n="c">tāṃ tāṃ yoniṃ vrajed vipro</seg> <seg type="pāda" n="d">yasyānnam upajīvati</seg> //</l>
</lg>

<lg xml:id="BrP_223.28">
<l><seg type="pāda" n="a">brāhmaṇatvaṃ sukhaṃ prāpya</seg> <seg type="pāda" n="b">durlabhaṃ yo 'vamanyate</seg> </l>
<l><seg type="pāda" n="c">abhojyānnāni vāśnāti</seg> <seg type="pāda" n="d">sa dvijatvāt pateta vai</seg> //</l>
</lg>

<lg xml:id="BrP_223.29">
<l><seg type="pāda" n="a">surāpo brahmahā steyī</seg> <seg type="pāda" n="b">cauro bhagnavrato 'śuciḥ</seg> </l>
<l><seg type="pāda" n="c">svādhyāyavarjitaḥ pāpo</seg> <seg type="pāda" n="d">lubdho naikṛtikaḥ śaṭhaḥ</seg> //</l>
</lg>

<lg xml:id="BrP_223.30">
<l><seg type="pāda" n="a">avratī vṛṣalībhartā</seg> <seg type="pāda" n="b">kuṇḍāśī somavikrayī</seg> </l>
<l><seg type="pāda" n="c">vihīnasevī vipro hi</seg> <seg type="pāda" n="d">patate brahmayonitaḥ</seg> //</l>
</lg>

<lg xml:id="BrP_223.31">
<l><seg type="pāda" n="a">gurutalpī gurudveṣī</seg> <seg type="pāda" n="b">gurukutsāratiś ca yaḥ</seg> </l>
<l><seg type="pāda" n="c">brahmadviḍ vāpi patati</seg> <seg type="pāda" n="d">brāhmaṇo brahmayonitaḥ</seg> //</l>
</lg>

<lg xml:id="BrP_223.32">
<l><seg type="pāda" n="a">ebhis tu karmabhir devi</seg> <seg type="pāda" n="b">śubhair ācaritais tathā</seg> </l>
<l><seg type="pāda" n="c">śūdro brāhmaṇatāṃ gacched</seg> <seg type="pāda" n="d">vaiśyaḥ kṣatriyatāṃ vrajet</seg> //</l>
</lg>

<lg xml:id="BrP_223.33">
<l><seg type="pāda" n="a">śūdraḥ karmāṇi sarvāṇi</seg> <seg type="pāda" n="b">yathānyāyaṃ yathāvidhi</seg> </l>
<l><seg type="pāda" n="c">sarvātithyam upātiṣṭhañ</seg> <seg type="pāda" n="d">śeṣānnakṛtabhojanaḥ</seg> //</l>
</lg>

<lg xml:id="BrP_223.34">
<l><seg type="pāda" n="a">śuśrūṣāṃ paricaryāṃ yo</seg> <seg type="pāda" n="b">jyeṣṭhavarṇe prayatnataḥ</seg> </l>
<l><seg type="pāda" n="c">kuryād avimanāḥ śreṣṭhaḥ</seg> <seg type="pāda" n="d">satataṃ satpathe sthitaḥ</seg> //</l>
</lg>

<lg xml:id="BrP_223.35">
<l><seg type="pāda" n="a">devadvijātisatkartā</seg> <seg type="pāda" n="b">sarvātithyakṛtavrataḥ</seg> </l>
<l><seg type="pāda" n="c">ṛtukālābhigāmī ca</seg> <seg type="pāda" n="d">niyato niyatāśanaḥ</seg> //</l>
</lg>

<lg xml:id="BrP_223.36">
<l><seg type="pāda" n="a">dakṣaḥ śiṣṭajanānveṣī</seg> <seg type="pāda" n="b">śeṣānnakṛtabhojanaḥ</seg> </l>
<l><seg type="pāda" n="c">vṛthā māṃsaṃ na bhuñjīta</seg> <seg type="pāda" n="d">śūdro vaiśyatvam ṛcchati</seg> //</l>
</lg>

<lg xml:id="BrP_223.37">
<l><seg type="pāda" n="a">ṛtavāg anahaṃvādī</seg> <seg type="pāda" n="b">nirdvaṃdvaḥ sāmakovidaḥ</seg> </l>
<l><seg type="pāda" n="c">yajate nityayajñaiś ca</seg> <seg type="pāda" n="d">svādhyāyaparamaḥ śuciḥ</seg> //</l>
</lg>

<lg xml:id="BrP_223.38">
<l><seg type="pāda" n="a">dānto brāhmaṇasatkartā</seg> <seg type="pāda" n="b">sarvavarṇānasūyakaḥ</seg> </l>
<l><seg type="pāda" n="c">gṛhasthavratam ātiṣṭhan</seg> <seg type="pāda" n="d">dvikālakṛtabhojanaḥ</seg> //</l>
</lg>

<lg xml:id="BrP_223.39">
<l><seg type="pāda" n="a">śeṣāśī vijitāhāro</seg> <seg type="pāda" n="b">niṣkāmo nirahaṃvadaḥ</seg> </l>
<l><seg type="pāda" n="c">agnihotram upāsīno</seg> <seg type="pāda" n="d">juhvānaś ca yathāvidhi</seg> //</l>
</lg>

<lg xml:id="BrP_223.40">
<l><seg type="pāda" n="a">sarvātithyam upātiṣṭhañ</seg> <seg type="pāda" n="b">śeṣānnakṛtabhojanaḥ</seg> </l>
<l><seg type="pāda" n="c">tretāgnimātravihitaṃ</seg> <seg type="pāda" n="d">vaiśyo bhavati ca dvijaḥ</seg> //</l>
</lg>

<lg xml:id="BrP_223.41">
<l><seg type="pāda" n="a">sa vaiśyaḥ kṣatriyakule</seg> <seg type="pāda" n="b">śucir mahati jāyate</seg> </l>
<l><seg type="pāda" n="c">sa vaiśyaḥ kṣatriyo jāto</seg> <seg type="pāda" n="d">janmaprabhṛti saṃskṛtaḥ</seg> //</l>
</lg>

<lg xml:id="BrP_223.42">
<l><seg type="pāda" n="a">upanīto vrataparo</seg> <seg type="pāda" n="b">dvijo bhavati saṃskṛtaḥ</seg> </l>
<l><seg type="pāda" n="c">dadāti yajate yajñaiḥ</seg> <seg type="pāda" n="d">samṛddhair āptadakṣiṇaiḥ</seg> //</l>
</lg>

<lg xml:id="BrP_223.43">
<l><seg type="pāda" n="a">adhītya svargam anvicchaṃs</seg> <seg type="pāda" n="b">tretāgniśaraṇaḥ sadā</seg> </l>
<l><seg type="pāda" n="c">ārdrahastaprado nityaṃ</seg> <seg type="pāda" n="d">prajā dharmeṇa pālayan</seg> //</l>
</lg>

<lg xml:id="BrP_223.44">
<l><seg type="pāda" n="a">satyaḥ satyāni kurute</seg> <seg type="pāda" n="b">nityaṃ yaḥ śuddhidarśanaḥ</seg> </l>
<l><seg type="pāda" n="c">dharmadaṇḍena nirdagdho</seg> <seg type="pāda" n="d">dharmakāmārthasādhakaḥ</seg> //</l>
</lg>

<lg xml:id="BrP_223.45">
<l><seg type="pāda" n="a">yantritaḥ kāryakaraṇaiḥ</seg> <seg type="pāda" n="b">ṣaḍbhāgakṛtalakṣaṇaḥ</seg> </l>
<l><seg type="pāda" n="c">grāmyadharmān na seveta</seg> <seg type="pāda" n="d">svacchandenārthakovidaḥ</seg> //</l>
</lg>

<lg xml:id="BrP_223.46">
<l><seg type="pāda" n="a">ṛtukāle tu dharmātmā</seg> <seg type="pāda" n="b">patnīm upāśrayet sadā</seg> </l>
<l><seg type="pāda" n="c">sadopavāsī niyataḥ</seg> <seg type="pāda" n="d">svādhyāyanirataḥ śuciḥ</seg> //</l>
</lg>

<lg xml:id="BrP_223.47">
<l><seg type="pāda" n="a">vahiskāntarite nityaṃ</seg> <seg type="pāda" n="b">śayāno 'sti sadā gṛhe</seg> </l>
<l><seg type="pāda" n="c">sarvātithyaṃ trivargasya</seg> <seg type="pāda" n="d">kurvāṇaḥ sumanāḥ sadā</seg> //</l>
</lg>

<lg xml:id="BrP_223.48">
<l><seg type="pāda" n="a">śūdrāṇāṃ cānnakāmānāṃ</seg> <seg type="pāda" n="b">nityaṃ siddham iti bruvan</seg> </l>
<l><seg type="pāda" n="c">svārthād vā yadi vā kāmān</seg> <seg type="pāda" n="d">na kiṃcid upalakṣayet</seg> //</l>
</lg>

<lg xml:id="BrP_223.49">
<l><seg type="pāda" n="a">pitṛdevātithikṛte</seg> <seg type="pāda" n="b">sādhanaṃ kurute ca yat</seg> </l>
<l><seg type="pāda" n="c">svaveśmani yathānyāyam</seg> <seg type="pāda" n="d">upāste bhaikṣyam eva ca</seg> //</l>
</lg>

<lg xml:id="BrP_223.50">
<l><seg type="pāda" n="a">dvikālam agnihotraṃ ca</seg> <seg type="pāda" n="b">juhvāno vai yathāvidhi</seg> </l>
<l><seg type="pāda" n="c">gobrāhmaṇahitārthāya</seg> <seg type="pāda" n="d">raṇe cābhimukho hataḥ</seg> //</l>
</lg>

<lg xml:id="BrP_223.51">
<l><seg type="pāda" n="a">tretāgnimantrapūtena</seg> <seg type="pāda" n="b">samāviśya dvijo bhavet</seg> </l>
<l><seg type="pāda" n="c">jñānavijñānasaṃpannaḥ</seg> <seg type="pāda" n="d">saṃskṛto vedapāragaḥ</seg> //</l>
</lg>

<lg xml:id="BrP_223.52">
<l><seg type="pāda" n="a">vaiśyo bhavati dharmātmā</seg> <seg type="pāda" n="b">kṣatriyaḥ svena karmaṇā</seg> </l>
<l><seg type="pāda" n="c">etaiḥ karmaphalair devi</seg> <seg type="pāda" n="d">nyūnajātikulodbhavaḥ</seg> //</l>
</lg>

<lg xml:id="BrP_223.53">
<l><seg type="pāda" n="a">śūdro 'py āgamasaṃpanno</seg> <seg type="pāda" n="b">dvijo bhavati saṃskṛtaḥ</seg> </l>
<l><seg type="pāda" n="c">brāhmaṇo vāpy asadvṛttaḥ</seg> <seg type="pāda" n="d">sarvasaṃkarabhojanaḥ</seg> //</l>
</lg>

<lg xml:id="BrP_223.54">
<l><seg type="pāda" n="a">sa brāhmaṇyaṃ samutsṛjya</seg> <seg type="pāda" n="b">śūdro bhavati tādṛśaḥ</seg> </l>
<l><seg type="pāda" n="c">karmabhiḥ śucibhir devī</seg> <seg type="pāda" n="d">śuddhātmā vijitendriyaḥ</seg> //</l>
</lg>

<lg xml:id="BrP_223.55">
<l><seg type="pāda" n="a">śūdro 'pi dvijavat sevya</seg> <seg type="pāda" n="b">iti brahmābravīt svayam</seg> </l>
<l><seg type="pāda" n="c">svabhāvakarmaṇā caiva</seg> <seg type="pāda" n="d">yatra śūdro 'dhitiṣṭhati</seg> //</l>
</lg>

<lg xml:id="BrP_223.56">
<l><seg type="pāda" n="a">viśuddhaḥ sa dvijātibhyo</seg> <seg type="pāda" n="b">vijñeya iti me matiḥ</seg> </l>
<l><seg type="pāda" n="c">na yonir nāpi saṃskāro</seg> <seg type="pāda" n="d">na śrutir na ca saṃtatiḥ</seg> //</l>
</lg>

<lg xml:id="BrP_223.57">
<l><seg type="pāda" n="a">kāraṇāni dvijatvasya</seg> <seg type="pāda" n="b">vṛttam eva tu kāraṇam</seg> </l>
<l><seg type="pāda" n="c">sarvo 'yaṃ brāhmaṇo loke</seg> <seg type="pāda" n="d">vṛttena tu vidhīyate</seg> //</l>
</lg>

<lg xml:id="BrP_223.58">
<l><seg type="pāda" n="a">vṛtte sthitaś ca śūdro 'pi</seg> <seg type="pāda" n="b">brāhmaṇatvaṃ ca gacchati</seg> </l>
<l><seg type="pāda" n="c">brahmasvabhāvaḥ suśroṇi</seg> <seg type="pāda" n="d">samaḥ sarvatra me mataḥ</seg> //</l>
</lg>

<lg xml:id="BrP_223.59">
<l><seg type="pāda" n="a">nirguṇaṃ nirmalaṃ brahma</seg> <seg type="pāda" n="b">yatra tiṣṭhati sa dvijaḥ</seg> </l>
<l><seg type="pāda" n="c">ete ye vimalā devi</seg> <seg type="pāda" n="d">sthānabhāvanidarśakāḥ</seg> //</l>
</lg>

<lg xml:id="BrP_223.60">
<l><seg type="pāda" n="a">svayaṃ ca varadenoktā</seg> <seg type="pāda" n="b">brahmaṇā sṛjatā prajāḥ</seg> </l>
<l><seg type="pāda" n="c">brahmaṇo hi mahat kṣetraṃ</seg> <seg type="pāda" n="d">loke carati pādavat</seg> //</l>
</lg>

<lg xml:id="BrP_223.61">
<l><seg type="pāda" n="a">yat tatra bījaṃ patati</seg> <seg type="pāda" n="b">sā kṛṣiḥ pretya bhāvinī</seg> </l>
<l><seg type="pāda" n="c">saṃtuṣṭena sadā bhāvyaṃ</seg> <seg type="pāda" n="d">satpathālambinā sadā</seg> //</l>
</lg>

<lg xml:id="BrP_223.62">
<l><seg type="pāda" n="a">brāhmaṃ hi mārgam ākramya</seg> <seg type="pāda" n="b">vartitavyaṃ bubhūṣatā</seg> </l>
<l><seg type="pāda" n="c">saṃhitādhyāyinā bhāvyaṃ</seg> <seg type="pāda" n="d">gṛhe vai gṛhamedhinā</seg> //</l>
</lg>

<lg xml:id="BrP_223.63">
<l><seg type="pāda" n="a">nityaṃ svādhyāyayuktena</seg> <seg type="pāda" n="b">na cādhyayanajīvinā</seg> </l>
<l><seg type="pāda" n="c">evaṃbhūto hi yo vipraḥ</seg> <seg type="pāda" n="d">satataṃ satpathe sthitaḥ</seg> //</l>
</lg>

<lg xml:id="BrP_223.64">
<l><seg type="pāda" n="a">āhitāgnir adhīyāno</seg> <seg type="pāda" n="b">brahmabhūyāya kalpate</seg> </l>
<l><seg type="pāda" n="c">brāhmaṇyaṃ devi saṃprāpya</seg> <seg type="pāda" n="d">rakṣitavyaṃ yatātmanā</seg> //</l>
</lg>

<lg xml:id="BrP_223.65">
<l><seg type="pāda" n="a">yonipratigrahādānaiḥ</seg> <seg type="pāda" n="b">karmabhiś ca śucismite</seg> </l>
<l><seg type="pāda" n="c">etat te guhyam ākhyātaṃ</seg> <seg type="pāda" n="d">yathā śūdro bhaved dvijaḥ</seg> </l>
<l><seg type="pāda" n="e">brāhmaṇo vā cyuto dharmād</seg> <seg type="pāda" n="f">yathā śūdratvam āpnuyāt</seg> //</l>
</lg>

<milestone unit="speaker" n="umovāca"/>

<lg xml:id="BrP_224.1">
<l><seg type="pāda" n="a">bhagavan sarvabhūteśa</seg> <seg type="pāda" n="b">surāsuranamaskṛta</seg> </l>
<l><seg type="pāda" n="c">dharmādharme nṛṇāṃ deva</seg> <seg type="pāda" n="d">brūhi me saṃśayaṃ vibho</seg> //</l>
</lg>

<lg xml:id="BrP_224.2">
<l><seg type="pāda" n="a">karmaṇā manasā vācā</seg> <seg type="pāda" n="b">trividhair dehinaḥ sadā</seg> </l>
<l><seg type="pāda" n="c">badhyante bandhanaiḥ kair vā</seg> <seg type="pāda" n="d">mucyante vā kathaṃ vada</seg> //</l>
</lg>

<lg xml:id="BrP_224.3">
<l><seg type="pāda" n="a">kena śīlena vai deva</seg> <seg type="pāda" n="b">karmaṇā kīdṛśena vā</seg> </l>
<l><seg type="pāda" n="c">samācārair guṇaiḥ kair vā</seg> <seg type="pāda" n="d">svargaṃ yāntīha mānavāḥ</seg> //</l>
</lg>

<milestone unit="speaker" n="śiva uvāca"/>

<lg xml:id="BrP_224.4">
<l><seg type="pāda" n="a">devi dharmārthatattvajñe</seg> <seg type="pāda" n="b">dharmanitye ume sadā</seg> </l>
<l><seg type="pāda" n="c">sarvaprāṇihitaḥ praśnaḥ</seg> <seg type="pāda" n="d">śrūyatāṃ buddhivardhanaḥ</seg> //</l>
</lg>

<lg xml:id="BrP_224.5">
<l><seg type="pāda" n="a">satyadharmaratāḥ śāntāḥ</seg> <seg type="pāda" n="b">sarvaliṅgavivarjitāḥ</seg> </l>
<l><seg type="pāda" n="c">nādharmeṇa na dharmeṇa</seg> <seg type="pāda" n="d">badhyante chinnasaṃśayāḥ</seg> //</l>
</lg>

<lg xml:id="BrP_224.6">
<l><seg type="pāda" n="a">pralayotpattitattvajñāḥ</seg> <seg type="pāda" n="b">sarvajñāḥ sarvadarśinaḥ</seg> </l>
<l><seg type="pāda" n="c">vītarāgā vimucyante</seg> <seg type="pāda" n="d">puruṣāḥ karmabandhanaiḥ</seg> //</l>
</lg>

<lg xml:id="BrP_224.7">
<l><seg type="pāda" n="a">karmaṇā manasā vācā</seg> <seg type="pāda" n="b">ye na hiṃsanti kiṃcana</seg> </l>
<l><seg type="pāda" n="c">ye na majjanti kasmiṃścit</seg> <seg type="pāda" n="d">te na badhnanti karmabhiḥ</seg> //</l>
</lg>

<lg xml:id="BrP_224.8">
<l><seg type="pāda" n="a">prāṇātipātād viratāḥ</seg> <seg type="pāda" n="b">śīlavanto dayānvitāḥ</seg> </l>
<l><seg type="pāda" n="c">tulyadveṣyapriyā dāntā</seg> <seg type="pāda" n="d">mucyante karmabandhanaiḥ</seg> //</l>
</lg>

<lg xml:id="BrP_224.9">
<l><seg type="pāda" n="a">sarvabhūtadayāvanto</seg> <seg type="pāda" n="b">viśvāsyāḥ sarvajantuṣu</seg> </l>
<l><seg type="pāda" n="c">tyaktahiṃsrasamācārās</seg> <seg type="pāda" n="d">te narāḥ svargagāminaḥ</seg> //</l>
</lg>

<lg xml:id="BrP_224.10">
<l><seg type="pāda" n="a">parasvanirmamā nityaṃ</seg> <seg type="pāda" n="b">paradāravivarjikāḥ</seg> </l>
<l><seg type="pāda" n="c">dharmalabdhārthabhoktāras</seg> <seg type="pāda" n="d">te narāḥ svargagāminaḥ</seg> //</l>
</lg>

<lg xml:id="BrP_224.11">
<l><seg type="pāda" n="a">mātṛvat svasṛvac caiva</seg> <seg type="pāda" n="b">nityaṃ duhitṛvac ca ye</seg> </l>
<l><seg type="pāda" n="c">paradāreṣu vartante</seg> <seg type="pāda" n="d">te narāḥ svargagāminaḥ</seg> //</l>
</lg>

<lg xml:id="BrP_224.12">
<l><seg type="pāda" n="a">svadāraniratā ye ca</seg> <seg type="pāda" n="b">ṛtukālābhigāminaḥ</seg> </l>
<l><seg type="pāda" n="c">agrāmyasukhabhogāś ca</seg> <seg type="pāda" n="d">te narāḥ svargagāminaḥ</seg> //</l>
</lg>

<lg xml:id="BrP_224.13">
<l><seg type="pāda" n="a">stainyān nivṛttāḥ satataṃ</seg> <seg type="pāda" n="b">saṃtuṣṭāḥ svadhanena ca</seg> </l>
<l><seg type="pāda" n="c">svabhāgyāny upajīvanti</seg> <seg type="pāda" n="d">te narāḥ svargagāminaḥ</seg> //</l>
</lg>

<lg xml:id="BrP_224.14">
<l><seg type="pāda" n="a">paradāreṣu ye nityaṃ</seg> <seg type="pāda" n="b">cāritrāvṛtalocanāḥ</seg> </l>
<l><seg type="pāda" n="c">jitendriyāḥ śīlaparās</seg> <seg type="pāda" n="d">te narāḥ svargagāminaḥ</seg> //</l>
</lg>

<lg xml:id="BrP_224.15">
<l><seg type="pāda" n="a">eṣa daivakṛto mārgaḥ</seg> <seg type="pāda" n="b">sevitavyaḥ sadā naraiḥ</seg> </l>
<l><seg type="pāda" n="c">akaṣāyakṛtaś caiva</seg> <seg type="pāda" n="d">mārgaḥ sevyaḥ sadā budhaiḥ</seg> //</l>
</lg>

<lg xml:id="BrP_224.16">
<l><seg type="pāda" n="a">avṛthāpakṛtaś caiva</seg> <seg type="pāda" n="b">mārgaḥ sevyaḥ sadā budhaiḥ</seg> </l>
<l><seg type="pāda" n="c">dānakarmatapoyuktaḥ</seg> <seg type="pāda" n="d">śīlaśaucadayātmakaḥ</seg> </l>
<l><seg type="pāda" n="e">svargamārgam abhīpsadbhir</seg> <seg type="pāda" n="f">na sevyas tv ata uttaraḥ</seg> //</l>
</lg>

<milestone unit="speaker" n="umovāca"/>

<lg xml:id="BrP_224.17">
<l><seg type="pāda" n="a">vācā tu badhyate yena</seg> <seg type="pāda" n="b">mucyate hy athavā punaḥ</seg> </l>
<l><seg type="pāda" n="c">tāni karmāṇi me deva</seg> <seg type="pāda" n="d">vada bhūtapate 'nagha</seg> //</l>
</lg>

<milestone unit="speaker" n="śiva uvāca"/>

<lg xml:id="BrP_224.18">
<l><seg type="pāda" n="a">ātmahetoḥ parārthe vā</seg> <seg type="pāda" n="b">adharmāśritam eva ca</seg> </l>
<l><seg type="pāda" n="c">ye mṛṣā na vadantīha</seg> <seg type="pāda" n="d">te narāḥ svargagāminaḥ</seg> //</l>
</lg>

<lg xml:id="BrP_224.19">
<l><seg type="pāda" n="a">vṛttyarthaṃ dharmahetor vā</seg> <seg type="pāda" n="b">kāmakārāt tathaiva ca</seg> </l>
<l><seg type="pāda" n="c">anṛtaṃ ye na bhāṣante</seg> <seg type="pāda" n="d">te narāḥ svargagāminaḥ</seg> //</l>
</lg>

<lg xml:id="BrP_224.20">
<l><seg type="pāda" n="a">ślakṣṇāṃ vāṇīṃ svacchavarṇāṃ</seg> <seg type="pāda" n="b">madhurāṃ pāpavarjitām</seg> </l>
<l><seg type="pāda" n="c">svagatenābhibhāṣante</seg> <seg type="pāda" n="d">te narāḥ svargagāminaḥ</seg> //</l>
</lg>

<lg xml:id="BrP_224.21">
<l><seg type="pāda" n="a">paruṣaṃ ye na bhāṣante</seg> <seg type="pāda" n="b">kaṭukaṃ niṣṭhuraṃ tathā</seg> </l>
<l><seg type="pāda" n="c">na paiśunyaratāḥ santas</seg> <seg type="pāda" n="d">te narāḥ svargagāminaḥ</seg> //</l>
</lg>

<lg xml:id="BrP_224.22">
<l><seg type="pāda" n="a">piśunaṃ na prabhāṣante</seg> <seg type="pāda" n="b">mitrabhedakaraṃ tathā</seg> </l>
<l><seg type="pāda" n="c">parapīḍākaraṃ caiva</seg> <seg type="pāda" n="d">te narāḥ svargagāminaḥ</seg> //</l>
</lg>

<lg xml:id="BrP_224.23">
<l><seg type="pāda" n="a">ye varjayanti paruṣaṃ</seg> <seg type="pāda" n="b">paradrohaṃ ca mānavāḥ</seg> </l>
<l><seg type="pāda" n="c">sarvabhūtasamā dāntās</seg> <seg type="pāda" n="d">te narāḥ svargagāminaḥ</seg> //</l>
</lg>

<lg xml:id="BrP_224.24">
<l><seg type="pāda" n="a">śaṭhapralāpād viratā</seg> <seg type="pāda" n="b">viruddhaparivarjakāḥ</seg> </l>
<l><seg type="pāda" n="c">saumyapralāpino nityaṃ</seg> <seg type="pāda" n="d">te narāḥ svargagāminaḥ</seg> //</l>
</lg>

<lg xml:id="BrP_224.25">
<l><seg type="pāda" n="a">na kopād vyāharante ye</seg> <seg type="pāda" n="b">vācaṃ hṛdayadāriṇīm</seg> </l>
<l><seg type="pāda" n="c">śāntiṃ vindanti ye kruddhās</seg> <seg type="pāda" n="d">te narāḥ svargagāminaḥ</seg> //</l>
</lg>

<lg xml:id="BrP_224.26">
<l><seg type="pāda" n="a">eṣa vāṇīkṛto devi</seg> <seg type="pāda" n="b">dharmaḥ sevyaḥ sadā naraiḥ</seg> </l>
<l><seg type="pāda" n="c">śubhasatyaguṇair nityaṃ</seg> <seg type="pāda" n="d">varjanīyā mṛṣā budhaiḥ</seg> //</l>
</lg>

<milestone unit="speaker" n="umovāca"/>

<lg xml:id="BrP_224.27">
<l><seg type="pāda" n="a">manasā badhyate yena</seg> <seg type="pāda" n="b">karmaṇā puruṣaḥ sadā</seg> </l>
<l><seg type="pāda" n="c">tan me brūhi mahābhāga</seg> <seg type="pāda" n="d">devadeva pinākadhṛk</seg> //</l>
</lg>

<milestone unit="speaker" n="maheśvara uvāca"/>

<lg xml:id="BrP_224.28">
<l><seg type="pāda" n="a">mānaseneha dharmeṇa</seg> <seg type="pāda" n="b">saṃyuktāḥ puruṣāḥ sadā</seg> </l>
<l><seg type="pāda" n="c">svargaṃ gacchanti kalyāṇi</seg> <seg type="pāda" n="d">tan me kīrtayataḥ śṛṇu</seg> //</l>
</lg>

<lg xml:id="BrP_224.29">
<l><seg type="pāda" n="a">duṣpraṇītena manasā</seg> <seg type="pāda" n="b">duṣpraṇītāntarākṛtiḥ</seg> </l>
<l><seg type="pāda" n="c">naro badhyeta yeneha</seg> <seg type="pāda" n="d">śṛṇu vā taṃ śubhānane</seg> //</l>
</lg>

<lg xml:id="BrP_224.30">
<l><seg type="pāda" n="a">araṇye vijane nyastaṃ</seg> <seg type="pāda" n="b">parasvaṃ dṛśyate yadā</seg> </l>
<l><seg type="pāda" n="c">manasāpi na gṛhṇanti</seg> <seg type="pāda" n="d">te narāḥ svargagāminaḥ</seg> //</l>
</lg>

<lg xml:id="BrP_224.31">
<l><seg type="pāda" n="a">tathaiva paradārān ye</seg> <seg type="pāda" n="b">kāmavṛttā rahogatāḥ</seg> </l>
<l><seg type="pāda" n="c">manasāpi na hiṃsanti</seg> <seg type="pāda" n="d">te narāḥ svargagāminaḥ</seg> //</l>
</lg>

<lg xml:id="BrP_224.32">
<l><seg type="pāda" n="a">śatruṃ mitraṃ ca ye nityaṃ</seg> <seg type="pāda" n="b">tulyena manasā narāḥ</seg> </l>
<l><seg type="pāda" n="c">bhajanti maitryaṃ saṃgamya</seg> <seg type="pāda" n="d">te narāḥ svargagāminaḥ</seg> //</l>
</lg>

<lg xml:id="BrP_224.33">
<l><seg type="pāda" n="a">śrutavanto dayāvantaḥ</seg> <seg type="pāda" n="b">śucayaḥ satyasaṃgarāḥ</seg> </l>
<l><seg type="pāda" n="c">svair arthaiḥ parisaṃtuṣṭās</seg> <seg type="pāda" n="d">te narāḥ svargagāminaḥ</seg> //</l>
</lg>

<lg xml:id="BrP_224.34">
<l><seg type="pāda" n="a">avairā ye tv anāyāsā</seg> <seg type="pāda" n="b">maitracittaratāḥ sadā</seg> </l>
<l><seg type="pāda" n="c">sarvabhūtadayāvantas</seg> <seg type="pāda" n="d">te narāḥ svargagāminaḥ</seg> //</l>
</lg>

<lg xml:id="BrP_224.35">
<l><seg type="pāda" n="a">jñātavantaḥ kriyāvantaḥ</seg> <seg type="pāda" n="b">kṣamāvantaḥ suhṛtpriyāḥ</seg> </l>
<l><seg type="pāda" n="c">dharmādharmavido nityaṃ</seg> <seg type="pāda" n="d">te narāḥ svargagāminaḥ</seg> //</l>
</lg>

<lg xml:id="BrP_224.36">
<l><seg type="pāda" n="a">śubhānām aśubhānāṃ ca</seg> <seg type="pāda" n="b">karmaṇāṃ phalasaṃcaye</seg> </l>
<l><seg type="pāda" n="c">nirākāṅkṣāś ca ye devi</seg> <seg type="pāda" n="d">te narāḥ svargagāminaḥ</seg> //</l>
</lg>

<lg xml:id="BrP_224.37">
<l><seg type="pāda" n="a">pāpopetān varjayanti</seg> <seg type="pāda" n="b">devadvijaparāḥ sadā</seg> </l>
<l><seg type="pāda" n="c">samutthānam anuprāptās</seg> <seg type="pāda" n="d">te narāḥ svargagāminaḥ</seg> //</l>
</lg>

<lg xml:id="BrP_224.38">
<l><seg type="pāda" n="a">śubhaiḥ karmaphalair devi</seg> <seg type="pāda" n="b">mayaite parikīrtitāḥ</seg> </l>
<l><seg type="pāda" n="c">svargamārgaparā bhūyaḥ</seg> <seg type="pāda" n="d">kiṃ tvaṃ śrotum ihecchasi</seg> //</l>
</lg>

<milestone unit="speaker" n="umovāca"/>

<lg xml:id="BrP_224.39">
<l><seg type="pāda" n="a">mahān me saṃśayaḥ kaścin</seg> <seg type="pāda" n="b">martyān prati maheśvara</seg> </l>
<l><seg type="pāda" n="c">tasmāt tvaṃ nipuṇenādya</seg> <seg type="pāda" n="d">mama vyākhyātum arhasi</seg> //</l>
</lg>

<lg xml:id="BrP_224.40">
<l><seg type="pāda" n="a">kenāyur labhate dīrghaṃ</seg> <seg type="pāda" n="b">karmaṇā puruṣaḥ prabho</seg> </l>
<l><seg type="pāda" n="c">tapasā vāpi deveśa</seg> <seg type="pāda" n="d">kenāyur labhate mahat</seg> //</l>
</lg>

<lg xml:id="BrP_224.41">
<l><seg type="pāda" n="a">kṣīṇāyuḥ kena bhavati</seg> <seg type="pāda" n="b">karmaṇā bhuvi mānavaḥ</seg> </l>
<l><seg type="pāda" n="c">vipākaṃ karmaṇāṃ deva</seg> <seg type="pāda" n="d">vaktum arhasy anindita</seg> //</l>
</lg>

<lg xml:id="BrP_224.42">
<l><seg type="pāda" n="a">apare ca mahābhāgyā</seg> <seg type="pāda" n="b">mandabhāgyās tathā pare</seg> </l>
<l><seg type="pāda" n="c">akulīnāḥ kulīnāś ca</seg> <seg type="pāda" n="d">saṃbhavanti tathā pare</seg> //</l>
</lg>

<lg xml:id="BrP_224.43">
<l><seg type="pāda" n="a">durdarśāḥ kecid ābhānti</seg> <seg type="pāda" n="b">narāḥ kāṣṭhamayā iva</seg> </l>
<l><seg type="pāda" n="c">priyadarśās tathā cānye</seg> <seg type="pāda" n="d">darśanād eva mānavāḥ</seg> //</l>
</lg>

<lg xml:id="BrP_224.44">
<l><seg type="pāda" n="a">duṣprajñāḥ kecid ābhānti</seg> <seg type="pāda" n="b">kecid ābhānti paṇḍitāḥ</seg> </l>
<l><seg type="pāda" n="c">mahāprajñās tathā cānye</seg> <seg type="pāda" n="d">jñānavijñānabhāvinaḥ</seg> //</l>
</lg>

<lg xml:id="BrP_224.45">
<l><seg type="pāda" n="a">alpavācās tathā kecin</seg> <seg type="pāda" n="b">mahāvācās tathā pare</seg> </l>
<l><seg type="pāda" n="c">dṛśyante puruṣā deva</seg> <seg type="pāda" n="d">tato vyākhyātum arhasi</seg> //</l>
</lg>

<milestone unit="speaker" n="śiva uvāca"/>

<lg xml:id="BrP_224.46">
<l><seg type="pāda" n="a">hanta te 'haṃ pravakṣyāmi</seg> <seg type="pāda" n="b">devi karmaphalodayam</seg> </l>
<l><seg type="pāda" n="c">martyaloke naraḥ sarvo</seg> <seg type="pāda" n="d">yena svaṃ phalam aśnute</seg> //</l>
</lg>

<lg xml:id="BrP_224.47">
<l><seg type="pāda" n="a">prāṇātipātī yogīndro</seg> <seg type="pāda" n="b">daṇḍahasto naraḥ sadā</seg> </l>
<l><seg type="pāda" n="c">nityam udyataśastraś ca</seg> <seg type="pāda" n="d">hanti bhūtagaṇān naraḥ</seg> //</l>
</lg>

<lg xml:id="BrP_224.48">
<l><seg type="pāda" n="a">nirdayaḥ sarvabhūtebhyo</seg> <seg type="pāda" n="b">nityam udvegakārakaḥ</seg> </l>
<l><seg type="pāda" n="c">api kīṭapataṃgānām</seg> <seg type="pāda" n="d">aśaraṇyaḥ sunirghṛṇaḥ</seg> //</l>
</lg>

<lg xml:id="BrP_224.49">
<l><seg type="pāda" n="a">evaṃbhūto naro devi</seg> <seg type="pāda" n="b">nirayaṃ pratipadyate</seg> </l>
<l><seg type="pāda" n="c">viparītas tu dharmātmā</seg> <seg type="pāda" n="d">svarūpeṇābhijāyate</seg> //</l>
</lg>

<lg xml:id="BrP_224.50">
<l><seg type="pāda" n="a">nirayaṃ yāti hiṃsātmā</seg> <seg type="pāda" n="b">yāti svargam ahiṃsakaḥ</seg> </l>
<l><seg type="pāda" n="c">yātanāṃ niraye raudrāṃ</seg> <seg type="pāda" n="d">sakṛcchrāṃ labhate naraḥ</seg> //</l>
</lg>

<lg xml:id="BrP_224.51">
<l><seg type="pāda" n="a">yaḥ kaścin nirayāt tasmāt</seg> <seg type="pāda" n="b">samuttarati karhicit</seg> </l>
<l><seg type="pāda" n="c">mānuṣyaṃ labhate vāpi</seg> <seg type="pāda" n="d">hīnāyus tatra jāyate</seg> //</l>
</lg>

<lg xml:id="BrP_224.52">
<l><seg type="pāda" n="a">pāpena karmaṇā devi</seg> <seg type="pāda" n="b">yukto hiṃsādibhir yataḥ</seg> </l>
<l><seg type="pāda" n="c">ahitaḥ sarvabhūtānāṃ</seg> <seg type="pāda" n="d">hīnāyur upajāyate</seg> //</l>
</lg>

<lg xml:id="BrP_224.53">
<l><seg type="pāda" n="a">śubhena karmaṇā devi</seg> <seg type="pāda" n="b">prāṇighātavivarjitaḥ</seg> </l>
<l><seg type="pāda" n="c">śubhena karmaṇā devi</seg> <seg type="pāda" n="d">prāṇighātavivarjitaḥ</seg> </l>
<l><seg type="pāda" n="e">nikṣiptaśastro nirdaṇḍo</seg> <seg type="pāda" n="f">na hiṃsati kadācana</seg> //</l>
</lg>

<lg xml:id="BrP_224.54">
<l><seg type="pāda" n="a">na ghātayati no hanti</seg> <seg type="pāda" n="b">ghnantaṃ naivānumodate</seg> </l>
<l><seg type="pāda" n="c">sarvabhūteṣu sasneho</seg> <seg type="pāda" n="d">yathātmani tathā pare</seg> //</l>
</lg>

<lg xml:id="BrP_224.55">
<l><seg type="pāda" n="a">īdṛśaḥ puruṣo nityaṃ</seg> <seg type="pāda" n="b">devi devatvam aśnute</seg> </l>
<l><seg type="pāda" n="c">upapannān sukhān bhogān</seg> <seg type="pāda" n="d">sadāśnāti mudā yutaḥ</seg> //</l>
</lg>

<lg xml:id="BrP_224.56">
<l><seg type="pāda" n="a">atha cen mānuṣe loke</seg> <seg type="pāda" n="b">kadācid upapadyate</seg> </l>
<l><seg type="pāda" n="c">eṣa dīrghāyuṣāṃ mārgaḥ</seg> <seg type="pāda" n="d">suvṛttānāṃ sukarmaṇām</seg> </l>
<l><seg type="pāda" n="e">prāṇihiṃsāvimokṣeṇa</seg> <seg type="pāda" n="f">brahmaṇā samudīritaḥ</seg> //</l>
</lg>

<milestone unit="speaker" n="umovāca"/>

<lg xml:id="BrP_225.1">
<l><seg type="pāda" n="a">kiṃśīlaḥ kiṃsamācāraḥ</seg> <seg type="pāda" n="b">puruṣaḥ kaiś ca karmabhiḥ</seg> </l>
<l><seg type="pāda" n="c">svargaṃ samabhipadyeta</seg> <seg type="pāda" n="d">saṃpradānena kena vā</seg> //</l>
</lg>

<milestone unit="speaker" n="maheśvara uvāca"/>

<lg xml:id="BrP_225.2">
<l><seg type="pāda" n="a">dātā brāhmaṇasatkartā</seg> <seg type="pāda" n="b">dīnārtakṛpaṇādiṣu</seg> </l>
<l><seg type="pāda" n="c">bhakṣabhojyānnapānānāṃ</seg> <seg type="pāda" n="d">vāsasāṃ ca mahāmatiḥ</seg> //</l>
</lg>

<lg xml:id="BrP_225.3">
<l><seg type="pāda" n="a">pratiśrayān sabhāḥ kuryāt</seg> <seg type="pāda" n="b">prapāḥ puṣkariṇīs tathā</seg> </l>
<l><seg type="pāda" n="c">nityakādīni karmāṇi</seg> <seg type="pāda" n="d">karoti prayataḥ śuciḥ</seg> //</l>
</lg>

<lg xml:id="BrP_225.4">
<l><seg type="pāda" n="a">āsanaṃ śayanaṃ yānaṃ</seg> <seg type="pāda" n="b">gṛhaṃ ratnaṃ dhanaṃ tathā</seg> </l>
<l><seg type="pāda" n="c">sasyajātāni sarvāṇi</seg> <seg type="pāda" n="d">sakṣetrāṇy atha yoṣitaḥ</seg> //</l>
</lg>

<lg xml:id="BrP_225.5">
<l><seg type="pāda" n="a">supraśāntamanā nityaṃ</seg> <seg type="pāda" n="b">yaḥ prayacchati mānavaḥ</seg> </l>
<l><seg type="pāda" n="c">evaṃbhūto naro devi</seg> <seg type="pāda" n="d">devaloke 'bhijāyate</seg> //</l>
</lg>

<lg xml:id="BrP_225.6">
<l><seg type="pāda" n="a">tatroṣya suciraṃ kālaṃ</seg> <seg type="pāda" n="b">bhuktvā bhogān anuttamān</seg> </l>
<l><seg type="pāda" n="c">sahāpsarobhir mudito</seg> <seg type="pāda" n="d">ramitvā nandanādiṣu</seg> //</l>
</lg>

<lg xml:id="BrP_225.7">
<l><seg type="pāda" n="a">tasmāc cyuto maheśāni</seg> <seg type="pāda" n="b">mānuṣeṣūpajāyate</seg> </l>
<l><seg type="pāda" n="c">mahābhāgakule devi</seg> <seg type="pāda" n="d">dhanadhānyasamācite</seg> //</l>
</lg>

<lg xml:id="BrP_225.8">
<l><seg type="pāda" n="a">tatra kāmaguṇaiḥ sarvaiḥ</seg> <seg type="pāda" n="b">samupeto mudānvitaḥ</seg> </l>
<l><seg type="pāda" n="c">mahākāryo mahābhogo</seg> <seg type="pāda" n="d">dhanī bhavati mānavaḥ</seg> //</l>
</lg>

<lg xml:id="BrP_225.9">
<l><seg type="pāda" n="a">ete devi mahābhāgāḥ</seg> <seg type="pāda" n="b">prāṇino dānaśālinaḥ</seg> </l>
<l><seg type="pāda" n="c">brahmaṇā vai purā proktāḥ</seg> <seg type="pāda" n="d">sarvasya priyadarśanāḥ</seg> //</l>
</lg>

<lg xml:id="BrP_225.10">
<l><seg type="pāda" n="a">apare mānavā devi</seg> <seg type="pāda" n="b">pradānakṛpaṇā dvijāḥ</seg> </l>
<l><seg type="pāda" n="c">ye 'nnāni na prayacchanti</seg> <seg type="pāda" n="d">vidyamāne 'py abuddhayaḥ</seg> //</l>
</lg>

<lg xml:id="BrP_225.11">
<l><seg type="pāda" n="a">dīnāndhakṛpaṇān dṛṣṭvā</seg> <seg type="pāda" n="b">bhikṣukān atithīn api</seg> </l>
<l><seg type="pāda" n="c">yācyamānā nivartante</seg> <seg type="pāda" n="d">jihvālobhasamanvitāḥ</seg> //</l>
</lg>

<lg xml:id="BrP_225.12">
<l><seg type="pāda" n="a">na dhanāni na vāsāṃsi</seg> <seg type="pāda" n="b">na bhogān na ca kāñcanam</seg> </l>
<l><seg type="pāda" n="c">na gāś ca nānnavikṛtiṃ</seg> <seg type="pāda" n="d">prayacchanti kadācana</seg> //</l>
</lg>

<lg xml:id="BrP_225.13">
<l><seg type="pāda" n="a">apralubdhāś ca ye lubdhā</seg> <seg type="pāda" n="b">nāstikā dānavarjitaḥ</seg> </l>
<l><seg type="pāda" n="c">evaṃbhūtā narā devi</seg> <seg type="pāda" n="d">nirayaṃ yānty abuddhayaḥ</seg> //</l>
</lg>

<lg xml:id="BrP_225.14">
<l><seg type="pāda" n="a">te vai manuṣyatāṃ yānti</seg> <seg type="pāda" n="b">yadā kālasya paryayāt</seg> </l>
<l><seg type="pāda" n="c">dhanarikte kule janma</seg> <seg type="pāda" n="d">labhante svalpabuddhayaḥ</seg> //</l>
</lg>

<lg xml:id="BrP_225.15">
<l><seg type="pāda" n="a">kṣutpipāsāparītāś ca</seg> <seg type="pāda" n="b">sarvalokabahiṣkṛtāḥ</seg> </l>
<l><seg type="pāda" n="c">nirāśāḥ sarvabhogebhyo</seg> <seg type="pāda" n="d">jīvanty adharmajīvikāḥ</seg> //</l>
</lg>

<lg xml:id="BrP_225.16">
<l><seg type="pāda" n="a">alpabhogakule jātā</seg> <seg type="pāda" n="b">alpabhogaratā narāḥ</seg> </l>
<l><seg type="pāda" n="c">anena karmaṇā devi</seg> <seg type="pāda" n="d">bhavanty adhanino narāḥ</seg> //</l>
</lg>

<lg xml:id="BrP_225.17">
<l><seg type="pāda" n="a">apare dambhino nityaṃ</seg> <seg type="pāda" n="b">māninaḥ parato ratāḥ</seg> </l>
<l><seg type="pāda" n="c">āsanārhasya ye pīṭhaṃ</seg> <seg type="pāda" n="d">na yacchanty alpacetasaḥ</seg> //</l>
</lg>

<lg xml:id="BrP_225.18">
<l><seg type="pāda" n="a">mārgārhasya ca ye mārgaṃ</seg> <seg type="pāda" n="b">na prayacchanty abuddhayaḥ</seg> </l>
<l><seg type="pāda" n="c">arghārhān na ca saṃskārair</seg> <seg type="pāda" n="d">arcayanti yathāvidhi</seg> //</l>
</lg>

<lg xml:id="BrP_225.19">
<l><seg type="pāda" n="a">pādyam ācamanīyaṃ vā</seg> <seg type="pāda" n="b">prayacchanty abhibuddhayaḥ</seg> </l>
<l><seg type="pāda" n="c">śubhaṃ cābhimataṃ premṇā</seg> <seg type="pāda" n="d">guruṃ nābhivadanti ye</seg> //</l>
</lg>

<lg xml:id="BrP_225.20">
<l><seg type="pāda" n="a">abhimānapravṛddhena</seg> <seg type="pāda" n="b">lobhena samam āsthitāḥ</seg> </l>
<l><seg type="pāda" n="c">saṃmānyāṃś cāvamanyante</seg> <seg type="pāda" n="d">vṛddhān paribhavanti ca</seg> //</l>
</lg>

<lg xml:id="BrP_225.21">
<l><seg type="pāda" n="a">evaṃvidhā narā devi</seg> <seg type="pāda" n="b">sarve nirayagāminaḥ</seg> </l>
<l><seg type="pāda" n="c">te ced yadi narās tasmān</seg> <seg type="pāda" n="d">nirayād uttaranti ca</seg> //</l>
</lg>

<lg xml:id="BrP_225.22">
<l><seg type="pāda" n="a">varṣapūgais tato janma</seg> <seg type="pāda" n="b">labhante kutsite kule</seg> </l>
<l><seg type="pāda" n="c">śvapākapulkasādīnāṃ</seg> <seg type="pāda" n="d">kutsitānām acetasām</seg> //</l>
</lg>

<lg xml:id="BrP_225.23">
<l><seg type="pāda" n="a">kuleṣu te 'bhijāyante</seg> <seg type="pāda" n="b">guruvṛddhopatāpinaḥ</seg> </l>
<l><seg type="pāda" n="c">na dambhī na ca mānī yo</seg> <seg type="pāda" n="d">devatātithipūjakaḥ</seg> //</l>
</lg>

<lg xml:id="BrP_225.24">
<l><seg type="pāda" n="a">lokapūjyo namaskartā</seg> <seg type="pāda" n="b">prasūto madhuraṃ vacaḥ</seg> </l>
<l><seg type="pāda" n="c">sarvakarmapriyakaraḥ</seg> <seg type="pāda" n="d">sarvabhūtapriyaḥ sadā</seg> //</l>
</lg>

<lg xml:id="BrP_225.25">
<l><seg type="pāda" n="a">adveṣī sumukhaḥ ślakṣṇaḥ</seg> <seg type="pāda" n="b">snigdhavāṇīpradaḥ sadā</seg> </l>
<l><seg type="pāda" n="c">svāgatenaiva sarveṣāṃ</seg> <seg type="pāda" n="d">bhūtānām avihiṃsakaḥ</seg> //</l>
</lg>

<lg xml:id="BrP_225.26">
<l><seg type="pāda" n="a">yathārthaṃ satkriyāpūrvam</seg> <seg type="pāda" n="b">arcayann avatiṣṭhate</seg> </l>
<l><seg type="pāda" n="c">mārgārhāya dadan mārgaṃ</seg> <seg type="pāda" n="d">gurum abhyarcayan sadā</seg> //</l>
</lg>

<lg xml:id="BrP_225.27">
<l><seg type="pāda" n="a">atithipragraharatas</seg> <seg type="pāda" n="b">tathābhyāgatapūjakaḥ</seg> </l>
<l><seg type="pāda" n="c">evaṃbhūto naro devi</seg> <seg type="pāda" n="d">svargatiṃ pratipadyate</seg> //</l>
</lg>

<lg xml:id="BrP_225.28">
<l><seg type="pāda" n="a">tato mānuṣyam āsādya</seg> <seg type="pāda" n="b">viśiṣṭakulajo bhavet</seg> </l>
<l><seg type="pāda" n="c">tatrāsau vipulair bhogaiḥ</seg> <seg type="pāda" n="d">sarvaratnasamāyutaḥ</seg> //</l>
</lg>

<lg xml:id="BrP_225.29">
<l><seg type="pāda" n="a">yathārhadātā cārheṣu</seg> <seg type="pāda" n="b">dharmacaryāparo bhavet</seg> </l>
<l><seg type="pāda" n="c">saṃmataḥ sarvabhūtānāṃ</seg> <seg type="pāda" n="d">sarvalokanamaskṛtaḥ</seg> //</l>
</lg>

<lg xml:id="BrP_225.30">
<l><seg type="pāda" n="a">svakarmaphalam āpnoti</seg> <seg type="pāda" n="b">svayam eva naraḥ sadā</seg> </l>
<l><seg type="pāda" n="c">eṣa dharmo mayā prokto</seg> <seg type="pāda" n="d">vidhātrā svayam īritaḥ</seg> //</l>
</lg>

<lg xml:id="BrP_225.31">
<l><seg type="pāda" n="a">yas tu raudrasamācāraḥ</seg> <seg type="pāda" n="b">sarvasattvabhayaṃkaraḥ</seg> </l>
<l><seg type="pāda" n="c">hastābhyāṃ yadi vā padbhyāṃ</seg> <seg type="pāda" n="d">rajjvā daṇḍena vā punaḥ</seg> //</l>
</lg>

<lg xml:id="BrP_225.32">
<l><seg type="pāda" n="a">loṣṭaiḥ stambhair upāyair vā</seg> <seg type="pāda" n="b">jantūn bādheta śobhane</seg> </l>
<l><seg type="pāda" n="c">hiṃsārthaṃ niṣkṛtiprajñaḥ</seg> <seg type="pāda" n="d">prodvejayati caiva hi</seg> //</l>
</lg>

<lg xml:id="BrP_225.33">
<l><seg type="pāda" n="a">upakrāmati jantūṃś ca</seg> <seg type="pāda" n="b">udvegajananaḥ sadā</seg> </l>
<l><seg type="pāda" n="c">evaṃ śīlasamācāro</seg> <seg type="pāda" n="d">nirayaṃ pratipadyate</seg> //</l>
</lg>

<lg xml:id="BrP_225.34">
<l><seg type="pāda" n="a">sa cen manuṣyatāṃ gacched</seg> <seg type="pāda" n="b">yadi kālasya paryayāt</seg> </l>
<l><seg type="pāda" n="c">bahvābādhāparikliṣṭe</seg> <seg type="pāda" n="d">kule jayati so 'dhame</seg> //</l>
</lg>

<lg xml:id="BrP_225.35">
<l><seg type="pāda" n="a">lokadviṣṭo 'dhamaḥ puṃsāṃ</seg> <seg type="pāda" n="b">svayaṃ karmakṛtaiḥ phalaiḥ</seg> </l>
<l><seg type="pāda" n="c">eṣa devi manuṣyeṣu</seg> <seg type="pāda" n="d">boddhavyo jñātibandhuṣu</seg> //</l>
</lg>

<lg xml:id="BrP_225.36">
<l><seg type="pāda" n="a">aparaḥ sarvabhūtāni</seg> <seg type="pāda" n="b">dayāvān anupaśyati</seg> </l>
<l><seg type="pāda" n="c">maitrī dṛṣṭiḥ pitṛsamo</seg> <seg type="pāda" n="d">nirvairo niyatendriyaḥ</seg> //</l>
</lg>

<lg xml:id="BrP_225.37">
<l><seg type="pāda" n="a">nodvejayati bhūtāni</seg> <seg type="pāda" n="b">na ca hanti dayāparaḥ</seg> </l>
<l><seg type="pāda" n="c">hastapādaiś ca niyatair</seg> <seg type="pāda" n="d">viśvāsyaḥ sarvajantuṣu</seg> //</l>
</lg>

<lg xml:id="BrP_225.38">
<l><seg type="pāda" n="a">na rajjvā na ca daṇḍena</seg> <seg type="pāda" n="b">na loṣṭair nāyudhena ca</seg> </l>
<l><seg type="pāda" n="c">udvejayati bhūtāni</seg> <seg type="pāda" n="d">śubhakarmā dayāparaḥ</seg> //</l>
</lg>

<lg xml:id="BrP_225.39">
<l><seg type="pāda" n="a">evaṃ śīlasamācāraḥ</seg> <seg type="pāda" n="b">svarge samupajāyate</seg> </l>
<l><seg type="pāda" n="c">tatrāsau bhavane divye</seg> <seg type="pāda" n="d">mudā vasati devavat</seg> //</l>
</lg>

<lg xml:id="BrP_225.40">
<l><seg type="pāda" n="a">sa cet svargakṣayān martyo</seg> <seg type="pāda" n="b">manuṣyeṣūpajāyate</seg> </l>
<l><seg type="pāda" n="c">alpāyāso nirātaṅkaḥ</seg> <seg type="pāda" n="d">sa jātaḥ sukham edhate</seg> //</l>
</lg>

<lg xml:id="BrP_225.41">
<l><seg type="pāda" n="a">sukhabhāgī nirāyāso</seg> <seg type="pāda" n="b">nirudvegaḥ sadā naraḥ</seg> </l>
<l><seg type="pāda" n="c">eṣa devi satāṃ mārgo</seg> <seg type="pāda" n="d">bādhā yatra na vidyate</seg> //</l>
</lg>

<milestone unit="speaker" n="umovāca"/>

<lg xml:id="BrP_225.42">
<l><seg type="pāda" n="a">ime manuṣyā dṛśyante</seg> <seg type="pāda" n="b">ūhāpohaviśāradāḥ</seg> </l>
<l><seg type="pāda" n="c">jñānavijñānasaṃpannāḥ</seg> <seg type="pāda" n="d">prajñāvanto 'rthakovidāḥ</seg> //</l>
</lg>

<lg xml:id="BrP_225.43">
<l><seg type="pāda" n="a">duṣprajñāś cāpare deva</seg> <seg type="pāda" n="b">jñānavijñānavarjitāḥ</seg> </l>
<l><seg type="pāda" n="c">kena karmavipākena</seg> <seg type="pāda" n="d">prajñāvān puruṣo bhavet</seg> //</l>
</lg>

<lg xml:id="BrP_225.44">
<l><seg type="pāda" n="a">alpaprajño virūpākṣa</seg> <seg type="pāda" n="b">kathaṃ bhavati mānavaḥ</seg> </l>
<l><seg type="pāda" n="c">evaṃ tvaṃ saṃśayaṃ chindhi</seg> <seg type="pāda" n="d">sarvadharmabhṛtāṃ vara</seg> //</l>
</lg>

<lg xml:id="BrP_225.45">
<l><seg type="pāda" n="a">jātyandhāś cāpare deva</seg> <seg type="pāda" n="b">rogārtāś cāpare tathā</seg> </l>
<l><seg type="pāda" n="c">narāḥ klībāś ca dṛśyante</seg> <seg type="pāda" n="d">kāraṇaṃ brūhi tatra vai</seg> //</l>
</lg>

<milestone unit="speaker" n="maheśvara uvāca"/>

<lg xml:id="BrP_225.46">
<l><seg type="pāda" n="a">brāhmaṇān vedaviduṣaḥ</seg> <seg type="pāda" n="b">siddhān dharmavidas tathā</seg> </l>
<l><seg type="pāda" n="c">paripṛcchanty aharahaḥ</seg> <seg type="pāda" n="d">kuśalākuśalaṃ sadā</seg> //</l>
</lg>

<lg xml:id="BrP_225.47">
<l><seg type="pāda" n="a">varjayanto 'śubhaṃ karma</seg> <seg type="pāda" n="b">sevamānāḥ śubhaṃ tathā</seg> </l>
<l><seg type="pāda" n="c">labhante svargatiṃ nityam</seg> <seg type="pāda" n="d">iha loke yathāsukham</seg> //</l>
</lg>

<lg xml:id="BrP_225.48">
<l><seg type="pāda" n="a">sa cen manuṣyatāṃ yāti</seg> <seg type="pāda" n="b">medhāvī tatra jāyate</seg> </l>
<l><seg type="pāda" n="c">śrutaṃ yajñānugaṃ yasya</seg> <seg type="pāda" n="d">kalyāṇam upajāyate</seg> //</l>
</lg>

<lg xml:id="BrP_225.49">
<l><seg type="pāda" n="a">paradāreṣu ye cāpi</seg> <seg type="pāda" n="b">cakṣur duṣṭaṃ prayuñjate</seg> </l>
<l><seg type="pāda" n="c">tena duṣṭasvabhāvena</seg> <seg type="pāda" n="d">jātyandhās te bhavanti hi</seg> //</l>
</lg>

<lg xml:id="BrP_225.50">
<l><seg type="pāda" n="a">manasāpi praduṣṭena</seg> <seg type="pāda" n="b">nagnāṃ paśyanti ye striyam</seg> </l>
<l><seg type="pāda" n="c">rogārtās te bhavantīha</seg> <seg type="pāda" n="d">narā duṣkṛtakāriṇaḥ</seg> //</l>
</lg>

<lg xml:id="BrP_225.51">
<l><seg type="pāda" n="a">ye tu mūḍhā durācārā</seg> <seg type="pāda" n="b">viyonau maithune ratāḥ</seg> </l>
<l><seg type="pāda" n="c">puruṣeṣu suduṣprajñāḥ</seg> <seg type="pāda" n="d">klībatvam upayānti te</seg> //</l>
</lg>

<lg xml:id="BrP_225.52">
<l><seg type="pāda" n="a">paśūṃś ca ye vai badhnanti</seg> <seg type="pāda" n="b">ye caiva gurutalpagāḥ</seg> </l>
<l><seg type="pāda" n="c">prakīrṇamaithunā ye ca</seg> <seg type="pāda" n="d">klībā jāyanti vai narāḥ</seg> //</l>
</lg>

<milestone unit="speaker" n="umovāca"/>

<lg xml:id="BrP_225.53">
<l><seg type="pāda" n="a">avadyaṃ kiṃ tu vai karma</seg> <seg type="pāda" n="b">niravadyaṃ tathaiva ca</seg> </l>
<l><seg type="pāda" n="c">śreyaḥ kurvann avāpnoti</seg> <seg type="pāda" n="d">mānavo devasattama</seg> //</l>
</lg>

<milestone unit="speaker" n="maheśvara uvāca"/>

<lg xml:id="BrP_225.54">
<l><seg type="pāda" n="a">śreyāṃsaṃ mārgam anvicchan</seg> <seg type="pāda" n="b">sadā yaḥ pṛcchati dvijān</seg> </l>
<l><seg type="pāda" n="c">dharmānveṣī guṇākāṅkṣī</seg> <seg type="pāda" n="d">sa svargaṃ samupāśnute</seg> //</l>
</lg>

<lg xml:id="BrP_225.55">
<l><seg type="pāda" n="a">yadi mānuṣyatāṃ devi</seg> <seg type="pāda" n="b">kadācit saṃniyacchati</seg> </l>
<l><seg type="pāda" n="c">medhāvī dhāraṇāyuktaḥ</seg> <seg type="pāda" n="d">prājñas tatrāpi jāyate</seg> //</l>
</lg>

<lg xml:id="BrP_225.56">
<l><seg type="pāda" n="a">eṣa devi satāṃ dharmo</seg> <seg type="pāda" n="b">gantavyo bhūtikārakaḥ</seg> </l>
<l><seg type="pāda" n="c">nṛṇāṃ hitārthāya sadā</seg> <seg type="pāda" n="d">mayā caivam udāhṛtaḥ</seg> //</l>
</lg>

<milestone unit="speaker" n="umovāca"/>

<lg xml:id="BrP_225.57">
<l><seg type="pāda" n="a">apare svalpavijñānā</seg> <seg type="pāda" n="b">dharmavidveṣiṇo narāḥ</seg> </l>
<l><seg type="pāda" n="c">brāhmaṇān vedaviduṣo</seg> <seg type="pāda" n="d">necchanti parisarpitum</seg> //</l>
</lg>

<lg xml:id="BrP_225.58">
<l><seg type="pāda" n="a">vratavanto narāḥ kecic</seg> <seg type="pāda" n="b">chraddhādamaparāyaṇāḥ</seg> </l>
<l><seg type="pāda" n="c">avratā bhraṣṭaniyamās</seg> <seg type="pāda" n="d">tathānye rākṣasopamāḥ</seg> //</l>
</lg>

<lg xml:id="BrP_225.59">
<l><seg type="pāda" n="a">yajvānaś ca tathaivānye</seg> <seg type="pāda" n="b">nirmohāś ca tathā pare</seg> </l>
<l><seg type="pāda" n="c">kena karmavipākena</seg> <seg type="pāda" n="d">bhavantīha vadasva me</seg> //</l>
</lg>

<milestone unit="speaker" n="maheśvara uvāca"/>

<lg xml:id="BrP_225.60">
<l><seg type="pāda" n="a">āgamālokadharmāṇāṃ</seg> <seg type="pāda" n="b">maryādāḥ pūrvanirmitāḥ</seg> </l>
<l><seg type="pāda" n="c">pramāṇenānuvartante</seg> <seg type="pāda" n="d">dṛśyante ha dṛḍhavratāḥ</seg> //</l>
</lg>

<lg xml:id="BrP_225.61">
<l><seg type="pāda" n="a">adharmaṃ dharmam ity āhur</seg> <seg type="pāda" n="b">ye ca mohavaśaṃ gatāḥ</seg> </l>
<l><seg type="pāda" n="c">avratā naṣṭamaryādās</seg> <seg type="pāda" n="d">te narā brahmarākṣasāḥ</seg> //</l>
</lg>

<lg xml:id="BrP_225.62">
<l><seg type="pāda" n="a">ye vai kālakṛtodyogāt</seg> <seg type="pāda" n="b">saṃbhavantīha mānavāḥ</seg> </l>
<l><seg type="pāda" n="c">nirhomā nirvaṣaṭkārās</seg> <seg type="pāda" n="d">te bhavanti narādhamāḥ</seg> //</l>
</lg>

<lg xml:id="BrP_225.63">
<l><seg type="pāda" n="a">eṣa devi mayā sarva</seg><seg type="pāda" n="b">saṃśayacchedanāya te</seg> </l>
<l><seg type="pāda" n="c">kuśalākuśalo nṝṇāṃ</seg> <seg type="pāda" n="d">vyākhyāto dharmasāgaraḥ</seg> //</l>
</lg>

<milestone unit="speaker" n="vyāsa uvāca"/>

<lg xml:id="BrP_226.1">
<l><seg type="pāda" n="a">śrutvaivaṃ sā jaganmātā</seg> <seg type="pāda" n="b">bhartur vacanam āditaḥ</seg> </l>
<l><seg type="pāda" n="c">hṛṣṭā babhūva suprītā</seg> <seg type="pāda" n="d">vismitā ca tadā dvijāḥ</seg> //</l>
</lg>

<lg xml:id="BrP_226.2">
<l><seg type="pāda" n="a">ye tatrāsan munivarās</seg> <seg type="pāda" n="b">tripurāreḥ samīpataḥ</seg> </l>
<l><seg type="pāda" n="c">tīrthayātrāprasaṅgena</seg> <seg type="pāda" n="d">gatās tasmin girau dvijāḥ</seg> //</l>
</lg>

<lg xml:id="BrP_226.3">
<l><seg type="pāda" n="a">te 'pi saṃpūjya taṃ devaṃ</seg> <seg type="pāda" n="b">śūlapāṇiṃ praṇamya ca</seg> </l>
<l><seg type="pāda" n="c">papracchuḥ saṃśayaṃ caiva</seg> <seg type="pāda" n="d">lokānāṃ hitakāmyayā</seg> //</l>
</lg>

<milestone unit="speaker" n="munaya ūcuḥ"/>

<lg xml:id="BrP_226.4">
<l><seg type="pāda" n="a">trilocana namas te 'stu</seg> <seg type="pāda" n="b">dakṣakratuvināśana</seg> </l>
<l><seg type="pāda" n="c">pṛcchāmas tvāṃ jagannātha</seg> <seg type="pāda" n="d">saṃśayaṃ hṛdi saṃsthitam</seg> //</l>
</lg>

<lg xml:id="BrP_226.5">
<l><seg type="pāda" n="a">saṃsāre 'smin mahāghore</seg> <seg type="pāda" n="b">bhairave lomaharṣaṇe</seg> </l>
<l><seg type="pāda" n="c">bhramanti suciraṃ kālaṃ</seg> <seg type="pāda" n="d">puruṣāś cālpamedhasaḥ</seg> //</l>
</lg>

<lg xml:id="BrP_226.6">
<l><seg type="pāda" n="a">yenopāyena mucyante</seg> <seg type="pāda" n="b">janmasaṃsārabandhanāt</seg> </l>
<l><seg type="pāda" n="c">brūhi tac chrotum icchāmaḥ</seg> <seg type="pāda" n="d">paraṃ kautūhalaṃ hi naḥ</seg> //</l>
</lg>

<milestone unit="speaker" n="maheśvara uvāca"/>

<lg xml:id="BrP_226.7">
<l><seg type="pāda" n="a">karmapāśanibaddhānāṃ</seg> <seg type="pāda" n="b">narāṇāṃ duḥkhabhāginām</seg> </l>
<l><seg type="pāda" n="c">nānyopāyaṃ prapaśyāmi</seg> <seg type="pāda" n="d">vāsudevāt paraṃ dvijāḥ</seg> //</l>
</lg>

<lg xml:id="BrP_226.8">
<l><seg type="pāda" n="a">ye pūjayanti taṃ devaṃ</seg> <seg type="pāda" n="b">śaṅkhacakragadādharam</seg> </l>
<l><seg type="pāda" n="c">vāṅmanaḥkarmabhiḥ samyak</seg> <seg type="pāda" n="d">te yānti paramāṃ gatim</seg> //</l>
</lg>

<lg xml:id="BrP_226.9">
<l><seg type="pāda" n="a">kiṃ teṣāṃ jīviteneha</seg> <seg type="pāda" n="b">paśuvac ceṣṭitena ca</seg> </l>
<l><seg type="pāda" n="c">yeṣāṃ na pravaṇaṃ cittaṃ</seg> <seg type="pāda" n="d">vāsudeve jaganmaye</seg> //</l>
</lg>

<milestone unit="speaker" n="ṛṣaya ūcuḥ"/>

<lg xml:id="BrP_226.10">
<l><seg type="pāda" n="a">pinākin bhaganetraghna</seg> <seg type="pāda" n="b">sarvalokanamaskṛta</seg> </l>
<l><seg type="pāda" n="c">māhātmyaṃ vāsudevasya</seg> <seg type="pāda" n="d">śrotum icchāma śaṃkara</seg> //</l>
</lg>

<milestone unit="speaker" n="maheśvara uvāca"/>

<lg xml:id="BrP_226.11">
<l><seg type="pāda" n="a">pitāmahād api varaḥ</seg> <seg type="pāda" n="b">śāśvataḥ puruṣo hariḥ</seg> </l>
<l><seg type="pāda" n="c">kṛṣṇo jāmbūnadābhāso</seg> <seg type="pāda" n="d">vyabhre sūrya ivoditaḥ</seg> //</l>
</lg>

<lg xml:id="BrP_226.12">
<l><seg type="pāda" n="a">daśabāhur mahātejā</seg> <seg type="pāda" n="b">devatāriniṣūdanaḥ</seg> </l>
<l><seg type="pāda" n="c">śrīvatsāṅko hṛṣīkeśaḥ</seg> <seg type="pāda" n="d">sarvadaivatayūthapaḥ</seg> //</l>
</lg>

<lg xml:id="BrP_226.13">
<l><seg type="pāda" n="a">brahmā tasyodarabhavas</seg> <seg type="pāda" n="b">tasyāhaṃ ca śirobhavaḥ</seg> </l>
<l><seg type="pāda" n="c">śiroruhebhyo jyotīṃṣi</seg> <seg type="pāda" n="d">romabhyaś ca surāsurāḥ</seg> //</l>
</lg>

<lg xml:id="BrP_226.14">
<l><seg type="pāda" n="a">ṛṣayo dehasaṃbhūtās</seg> <seg type="pāda" n="b">tasya lokāś ca śāśvatāḥ</seg> </l>
<l><seg type="pāda" n="c">pitāmahagṛhaṃ sākṣāt</seg> <seg type="pāda" n="d">sarvadevagṛhaṃ ca saḥ</seg> //</l>
</lg>

<lg xml:id="BrP_226.15">
<l><seg type="pāda" n="a">so 'syāḥ pṛthivyāḥ kṛtsnāyāḥ</seg> <seg type="pāda" n="b">sraṣṭā tribhuvaneśvaraḥ</seg> </l>
<l><seg type="pāda" n="c">saṃhartā caiva bhūtānāṃ</seg> <seg type="pāda" n="d">sthāvarasya carasya ca</seg> //</l>
</lg>

<lg xml:id="BrP_226.16">
<l><seg type="pāda" n="a">sa hi devadevaḥ sākṣād</seg> <seg type="pāda" n="b">devanāthaḥ paraṃtapaḥ</seg> </l>
<l><seg type="pāda" n="c">sarvajñaḥ sarvasaṃsraṣṭā</seg> <seg type="pāda" n="d">sarvagaḥ sarvatomukhaḥ</seg> //</l>
</lg>

<lg xml:id="BrP_226.17">
<l><seg type="pāda" n="a">na tasmāt paramaṃ bhūtaṃ</seg> <seg type="pāda" n="b">triṣu lokeṣu kiṃcana</seg> </l>
<l><seg type="pāda" n="c">sanātano mahābhāgo</seg> <seg type="pāda" n="d">govinda iti viśrutaḥ</seg> //</l>
</lg>

<lg xml:id="BrP_226.18">
<l><seg type="pāda" n="a">sa sarvān pārthivān saṃkhye</seg> <seg type="pāda" n="b">ghātayiṣyati mānadaḥ</seg> </l>
<l><seg type="pāda" n="c">surakāryārtham utpanno</seg> <seg type="pāda" n="d">mānuṣyaṃ vapur āsthitaḥ</seg> //</l>
</lg>

<lg xml:id="BrP_226.19">
<l><seg type="pāda" n="a">nahi devagaṇāḥ śaktās</seg> <seg type="pāda" n="b">trivikramavinākṛtāḥ</seg> </l>
<l><seg type="pāda" n="c">bhuvane devakāryāṇi</seg> <seg type="pāda" n="d">kartuṃ nāyakavarjitaḥ</seg> //</l>
</lg>

<lg xml:id="BrP_226.20">
<l><seg type="pāda" n="a">nāyakaḥ sarvabhūtānāṃ</seg> <seg type="pāda" n="b">sarvabhūtanamaskṛtaḥ</seg> </l>
<l><seg type="pāda" n="c">etasya devanāthasya</seg> <seg type="pāda" n="d">kāryasya ca parasya ca</seg> //</l>
</lg>

<lg xml:id="BrP_226.21">
<l><seg type="pāda" n="a">brahmabhūtasya satataṃ</seg> <seg type="pāda" n="b">brahmarṣiśaraṇasya ca</seg> </l>
<l><seg type="pāda" n="c">brahmā vasati nābhisthaḥ</seg> <seg type="pāda" n="d">śarīre 'haṃ ca saṃsthitaḥ</seg> //</l>
</lg>

<lg xml:id="BrP_226.22">
<l><seg type="pāda" n="a">sarvāḥ sukhaṃ saṃsthitāś ca</seg> <seg type="pāda" n="b">śarīre tasya devatāḥ</seg> </l>
<l><seg type="pāda" n="c">sa devaḥ puṇḍarīkākṣaḥ</seg> <seg type="pāda" n="d">śrīgarbhaḥ śrīsahoṣitaḥ</seg> //</l>
</lg>

<lg xml:id="BrP_226.23">
<l><seg type="pāda" n="a">śārṅgacakrāyudhaḥ khaḍgī</seg> <seg type="pāda" n="b">sarvanāgaripudhvajaḥ</seg> </l>
<l><seg type="pāda" n="c">uttamena suśīlena</seg> <seg type="pāda" n="d">śaucena ca damena ca</seg> //</l>
</lg>

<lg xml:id="BrP_226.24">
<l><seg type="pāda" n="a">parākrameṇa vīryeṇa</seg> <seg type="pāda" n="b">vapuṣā darśanena ca</seg> </l>
<l><seg type="pāda" n="c">ārohaṇapramāṇena</seg> <seg type="pāda" n="d">vīryeṇārjavasaṃpadā</seg> //</l>
</lg>

<lg xml:id="BrP_226.25">
<l><seg type="pāda" n="a">ānṛśaṃsyena rūpeṇa</seg> <seg type="pāda" n="b">balena ca samanvitaḥ</seg> </l>
<l><seg type="pāda" n="c">astraiḥ samuditaḥ sarvair</seg> <seg type="pāda" n="d">divyair adbhutadarśanaiḥ</seg> //</l>
</lg>

<lg xml:id="BrP_226.26">
<l><seg type="pāda" n="a">yogamāyāsahasrākṣo</seg> <seg type="pāda" n="b">virūpākṣo mahāmanāḥ</seg> </l>
<l><seg type="pāda" n="c">vācā mitrajanaślāghī</seg> <seg type="pāda" n="d">jñātibandhujanapriyaḥ</seg> //</l>
</lg>

<lg xml:id="BrP_226.27">
<l><seg type="pāda" n="a">kṣamāvāṃś cānahaṃvādī</seg> <seg type="pāda" n="b">sa devo brahmadāyakaḥ</seg> </l>
<l><seg type="pāda" n="c">bhayahartā bhayārtānāṃ</seg> <seg type="pāda" n="d">mitrānandavivardhanaḥ</seg> //</l>
</lg>

<lg xml:id="BrP_226.28">
<l><seg type="pāda" n="a">śaraṇyaḥ sarvabhūtānāṃ</seg> <seg type="pāda" n="b">dīnānāṃ pālane rataḥ</seg> </l>
<l><seg type="pāda" n="c">śrutavān atha saṃpannaḥ</seg> <seg type="pāda" n="d">sarvabhūtanamaskṛtaḥ</seg> //</l>
</lg>

<lg xml:id="BrP_226.29">
<l><seg type="pāda" n="a">samāśritānām upakṛc</seg> <seg type="pāda" n="b">chatrūṇāṃ bhayakṛt tathā</seg> </l>
<l><seg type="pāda" n="c">nītijño nītisaṃpanno</seg> <seg type="pāda" n="d">brahmavādī jitendriyaḥ</seg> //</l>
</lg>

<lg xml:id="BrP_226.30">
<l><seg type="pāda" n="a">bhavārtham eva devānāṃ</seg> <seg type="pāda" n="b">buddhyā paramayā yutaḥ</seg> </l>
<l><seg type="pāda" n="c">prājāpatye śubhe mārge</seg> <seg type="pāda" n="d">mānave dharmasaṃskṛte</seg> //</l>
</lg>

<lg xml:id="BrP_226.31">
<l><seg type="pāda" n="a">samutpatsyati govindo</seg> <seg type="pāda" n="b">manor vaṃśe mahātmanaḥ</seg> </l>
<l><seg type="pāda" n="c">aṃśo nāma manoḥ putro</seg> <seg type="pāda" n="d">hy antardhāmā tataḥ param</seg> //</l>
</lg>

<lg xml:id="BrP_226.32">
<l><seg type="pāda" n="a">antardhāmno havirdhāmā</seg> <seg type="pāda" n="b">prajāpatir aninditaḥ</seg> </l>
<l><seg type="pāda" n="c">prācīnabarhir bhavitā</seg> <seg type="pāda" n="d">havirdhāmnaḥ suto dvijāḥ</seg> //</l>
</lg>

<lg xml:id="BrP_226.33">
<l><seg type="pāda" n="a">tasya pracetaḥpramukhā</seg> <seg type="pāda" n="b">bhaviṣyanti daśātmajāḥ</seg> </l>
<l><seg type="pāda" n="c">prācetasas tathā dakṣo</seg> <seg type="pāda" n="d">bhaviteha prajāpatiḥ</seg> //</l>
</lg>

<lg xml:id="BrP_226.34">
<l><seg type="pāda" n="a">dākṣāyaṇyas tathādityo</seg> <seg type="pāda" n="b">manur ādityatas tataḥ</seg> </l>
<l><seg type="pāda" n="c">manoś ca vaṃśaja ilā</seg> <seg type="pāda" n="d">sudyumnaś ca bhaviṣyati</seg> //</l>
</lg>

<lg xml:id="BrP_226.35">
<l><seg type="pāda" n="a">budhāt purūravāś cāpi</seg> <seg type="pāda" n="b">tasmād āyur bhaviṣyati</seg> </l>
<l><seg type="pāda" n="c">nahuṣo bhavitā tasmād</seg> <seg type="pāda" n="d">yayātis tasya cātmajaḥ</seg> //</l>
</lg>

<lg xml:id="BrP_226.36">
<l><seg type="pāda" n="a">yadus tasmān mahāsattvaḥ</seg> <seg type="pāda" n="b">kroṣṭā tasmād bhaviṣyati</seg> </l>
<l><seg type="pāda" n="c">kroṣṭuś caiva mahān putro</seg> <seg type="pāda" n="d">vṛjinīvān bhaviṣyati</seg> //</l>
</lg>

<lg xml:id="BrP_226.37">
<l><seg type="pāda" n="a">vṛjinīvataś ca bhavitā</seg> <seg type="pāda" n="b">uṣaṅgur aparājitaḥ</seg> </l>
<l><seg type="pāda" n="c">uṣaṅgor bhavitā putraḥ</seg> <seg type="pāda" n="d">śūraś citrarathas tathā</seg> //</l>
</lg>

<lg xml:id="BrP_226.38">
<l><seg type="pāda" n="a">tasya tv avarajaḥ putraḥ</seg> <seg type="pāda" n="b">śūro nāma bhaviṣyati</seg> </l>
<l><seg type="pāda" n="c">teṣāṃ vikhyātavīryāṇāṃ</seg> <seg type="pāda" n="d">cāritraguṇaśālinām</seg> //</l>
</lg>

<lg xml:id="BrP_226.39">
<l><seg type="pāda" n="a">yajvināṃ ca viśuddhānāṃ</seg> <seg type="pāda" n="b">vaṃśe brāhmaṇasattamāḥ</seg> </l>
<l><seg type="pāda" n="c">sa śūraḥ kṣatriyaśreṣṭho</seg> <seg type="pāda" n="d">mahāvīryo mahāyaśāḥ</seg> //</l>
</lg>

<lg xml:id="BrP_226.40">
<l><seg type="pāda" n="a">svavaṃśavistārakaraṃ</seg> <seg type="pāda" n="b">janayiṣyati mānadam</seg> </l>
<l><seg type="pāda" n="c">vasudevam iti khyātaṃ</seg> <seg type="pāda" n="d">putram ānakadundubhim</seg> //</l>
</lg>

<lg xml:id="BrP_226.41">
<l><seg type="pāda" n="a">tasya putraś caturbāhur</seg> <seg type="pāda" n="b">vāsudevo bhaviṣyati</seg> </l>
<l><seg type="pāda" n="c">dātā brāhmaṇasatkartā</seg> <seg type="pāda" n="d">brahmabhūto dvijapriyaḥ</seg> //</l>
</lg>

<lg xml:id="BrP_226.42">
<l><seg type="pāda" n="a">rājño baddhān sa sarvān vai</seg> <seg type="pāda" n="b">mokṣayiṣyati yādavaḥ</seg> </l>
<l><seg type="pāda" n="c">jarāsaṃdhaṃ tu rājānaṃ</seg> <seg type="pāda" n="d">nirjitya girigahvare</seg> //</l>
</lg>

<lg xml:id="BrP_226.43">
<l><seg type="pāda" n="a">sarvapārthivaratnāḍhyo</seg> <seg type="pāda" n="b">bhaviṣyati sa vīryavān</seg> </l>
<l><seg type="pāda" n="c">pṛthivyām apratihato</seg> <seg type="pāda" n="d">vīryeṇāpi bhaviṣyati</seg> //</l>
</lg>

<lg xml:id="BrP_226.44">
<l><seg type="pāda" n="a">vikrameṇa ca saṃpannaḥ</seg> <seg type="pāda" n="b">sarvapārthivapārthivaḥ</seg> </l>
<l><seg type="pāda" n="c">śūraḥ saṃhanano bhūto</seg> <seg type="pāda" n="d">dvārakāyāṃ vasan prabhuḥ</seg> //</l>
</lg>

<lg xml:id="BrP_226.45">
<l><seg type="pāda" n="a">pālayiṣyati gāṃ devīṃ</seg> <seg type="pāda" n="b">vinirjitya durāśayān</seg> </l>
<l><seg type="pāda" n="c">taṃ bhavantaḥ samāsādya</seg> <seg type="pāda" n="d">brāhmaṇair arhaṇair varaiḥ</seg> //</l>
</lg>

<lg xml:id="BrP_226.46">
<l><seg type="pāda" n="a">arcayantu yathānyāyaṃ</seg> <seg type="pāda" n="b">brahmāṇam iva śāśvatam</seg> </l>
<l><seg type="pāda" n="c">yo hi māṃ draṣṭum iccheta</seg> <seg type="pāda" n="d">brahmāṇaṃ ca pitāmaham</seg> //</l>
</lg>

<lg xml:id="BrP_226.47">
<l><seg type="pāda" n="a">draṣṭavyas tena bhagavān</seg> <seg type="pāda" n="b">vāsudevaḥ pratāpavān</seg> </l>
<l><seg type="pāda" n="c">dṛṣṭe tasminn ahaṃ dṛṣṭo</seg> <seg type="pāda" n="d">na me 'trāsti vicāraṇā</seg> //</l>
</lg>

<lg xml:id="BrP_226.48">
<l><seg type="pāda" n="a">pitāmaho vāsudeva</seg> <seg type="pāda" n="b">iti vitta tapodhanāḥ</seg> </l>
<l><seg type="pāda" n="c">sa yasya puṇḍarīkākṣaḥ</seg> <seg type="pāda" n="d">prītiyukto bhaviṣyati</seg> //</l>
</lg>

<lg xml:id="BrP_226.49">
<l><seg type="pāda" n="a">tasya devagaṇaḥ prīto</seg> <seg type="pāda" n="b">brahmapūrvo bhaviṣyati</seg> </l>
<l><seg type="pāda" n="c">yas tu taṃ mānavo loke</seg> <seg type="pāda" n="d">saṃśrayiṣyati keśavam</seg> //</l>
</lg>

<lg xml:id="BrP_226.50">
<l><seg type="pāda" n="a">tasya kīrtir yaśaś caiva</seg> <seg type="pāda" n="b">svargaś caiva bhaviṣyati</seg> </l>
<l><seg type="pāda" n="c">dharmāṇāṃ deśikaḥ sākṣād</seg> <seg type="pāda" n="d">bhaviṣyati sa dharmavān</seg> //</l>
</lg>

<lg xml:id="BrP_226.51">
<l><seg type="pāda" n="a">dharmavidbhiḥ sa deveśo</seg> <seg type="pāda" n="b">namaskāryaḥ sadācyutaḥ</seg> </l>
<l><seg type="pāda" n="c">dharma eva sadā hi syād</seg> <seg type="pāda" n="d">asminn abhyarcite vibhau</seg> //</l>
</lg>

<lg xml:id="BrP_226.52">
<l><seg type="pāda" n="a">sa hi devo mahātejāḥ</seg> <seg type="pāda" n="b">prajāhitacikīrṣayā</seg> </l>
<l><seg type="pāda" n="c">dharmārthaṃ puruṣavyāghra</seg> <seg type="pāda" n="d">ṛṣikoṭīḥ sasarja ca</seg> //</l>
</lg>

<lg xml:id="BrP_226.53">
<l><seg type="pāda" n="a">tāḥ sṛṣṭās tena vidhinā</seg> <seg type="pāda" n="b">parvate gandhamādane</seg> </l>
<l><seg type="pāda" n="c">sanatkumārapramukhās</seg> <seg type="pāda" n="d">tiṣṭhanti tapasānvitāḥ</seg> //</l>
</lg>

<lg xml:id="BrP_226.54">
<l><seg type="pāda" n="a">tasmāt sa vāgmī dharmajño</seg> <seg type="pāda" n="b">namasyo dvijapuṃgavāḥ</seg> </l>
<l><seg type="pāda" n="c">vandito hi sa vandeta</seg> <seg type="pāda" n="d">mānito mānayīta ca</seg> //</l>
</lg>

<lg xml:id="BrP_226.55">
<l><seg type="pāda" n="a">dṛṣṭaḥ paśyed aharahaḥ</seg> <seg type="pāda" n="b">saṃśritaḥ pratisaṃśrayet</seg> </l>
<l><seg type="pāda" n="c">arcitaś cārcayen nityaṃ</seg> <seg type="pāda" n="d">sa devo dvijasattamāḥ</seg> //</l>
</lg>

<lg xml:id="BrP_226.56">
<l><seg type="pāda" n="a">evaṃ tasyānavadyasya</seg> <seg type="pāda" n="b">viṣṇor vai paramaṃ tapaḥ</seg> </l>
<l><seg type="pāda" n="c">ādidevasya mahataḥ</seg> <seg type="pāda" n="d">sajjanācaritaṃ sadā</seg> //</l>
</lg>

<lg xml:id="BrP_226.57">
<l><seg type="pāda" n="a">bhuvane 'bhyarcito nityaṃ</seg> <seg type="pāda" n="b">devair api sanātanaḥ</seg> </l>
<l><seg type="pāda" n="c">abhayenānurūpeṇa</seg> <seg type="pāda" n="d">prapadya tam anuvratāḥ</seg> //</l>
</lg>

<lg xml:id="BrP_226.58">
<l><seg type="pāda" n="a">karmaṇā manasā vācā</seg> <seg type="pāda" n="b">sa namasyo dvijaiḥ sadā</seg> </l>
<l><seg type="pāda" n="c">yatnavadbhir upasthāya</seg> <seg type="pāda" n="d">draṣṭavyo devakīsutaḥ</seg> //</l>
</lg>

<lg xml:id="BrP_226.59">
<l><seg type="pāda" n="a">eṣa vai vihito mārgo</seg> <seg type="pāda" n="b">mayā vai munisattamāḥ</seg> </l>
<l><seg type="pāda" n="c">taṃ dṛṣṭvā sarvadeveśaṃ</seg> <seg type="pāda" n="d">dṛṣṭāḥ syuḥ surasattamāḥ</seg> //</l>
</lg>

<lg xml:id="BrP_226.60">
<l><seg type="pāda" n="a">mahāvarāhaṃ taṃ devaṃ</seg> <seg type="pāda" n="b">sarvalokapitāmaham</seg> </l>
<l><seg type="pāda" n="c">ahaṃ caiva namasyāmi</seg> <seg type="pāda" n="d">nityam eva jagatpatim</seg> //</l>
</lg>

<lg xml:id="BrP_226.61">
<l><seg type="pāda" n="a">tatra ca tritayaṃ dṛṣṭaṃ</seg> <seg type="pāda" n="b">bhaviṣyati na saṃśayaḥ</seg> </l>
<l><seg type="pāda" n="c">samastā hi vayaṃ devās</seg> <seg type="pāda" n="d">tasya dehe vasāmahe</seg> //</l>
</lg>

<lg xml:id="BrP_226.62">
<l><seg type="pāda" n="a">tasyaiva cāgrajo bhrātā</seg> <seg type="pāda" n="b">sitādrinicayaprabhaḥ</seg> </l>
<l><seg type="pāda" n="c">halī bala iti khyāto</seg> <seg type="pāda" n="d">bhaviṣyati dharādharaḥ</seg> //</l>
</lg>

<lg xml:id="BrP_226.63">
<l><seg type="pāda" n="a">triśirās tasya devasya</seg> <seg type="pāda" n="b">dṛṣṭo 'nanta iti prabhoḥ</seg> </l>
<l><seg type="pāda" n="c">suparṇo yasya vīryeṇa</seg> <seg type="pāda" n="d">kaśyapasyātmajo balī</seg> //</l>
</lg>

<lg xml:id="BrP_226.64">
<l><seg type="pāda" n="a">antaṃ naivāśakad draṣṭuṃ</seg> <seg type="pāda" n="b">devasya paramātmanaḥ</seg> </l>
<l><seg type="pāda" n="c">sa ca śeṣo vicarate</seg> <seg type="pāda" n="d">parayā vai mudā yutaḥ</seg> //</l>
</lg>

<lg xml:id="BrP_226.65">
<l><seg type="pāda" n="a">antarvasati bhogena</seg> <seg type="pāda" n="b">parirabhya vasuṃdharām</seg> </l>
<l><seg type="pāda" n="c">ya eṣa viṣṇuḥ so 'nanto</seg> <seg type="pāda" n="d">bhagavān vasudhādharaḥ</seg> //</l>
</lg>

<lg xml:id="BrP_226.66">
<l><seg type="pāda" n="a">yo rāmaḥ sa hṛṣīkeśo</seg> <seg type="pāda" n="b">'cyutaḥ sarvadharādharaḥ</seg> </l>
<l><seg type="pāda" n="c">tāv ubhau puruṣavyāghrau</seg> <seg type="pāda" n="d">divyau divyaparākramau</seg> //</l>
</lg>

<lg xml:id="BrP_226.67">
<l><seg type="pāda" n="a">draṣṭavyau mānanīyau ca</seg> <seg type="pāda" n="b">cakralāṅgaladhāriṇau</seg> </l>
<l><seg type="pāda" n="c">eṣa vo 'nugrahaḥ prokto</seg> <seg type="pāda" n="d">mayā puṇyas tapodhanāḥ</seg> </l>
<l><seg type="pāda" n="e">tad bhavanto yaduśreṣṭhaṃ</seg> <seg type="pāda" n="f">pūjayeyuḥ prayatnataḥ</seg> //</l>
</lg>

<milestone unit="speaker" n="munaya ūcuḥ"/>

<lg xml:id="BrP_227.1">
<l><seg type="pāda" n="a">aho kṛṣṇasya māhātmyaṃ</seg> <seg type="pāda" n="b">śrutam asmābhir adbhutam</seg> </l>
<l><seg type="pāda" n="c">sarvapāpaharaṃ puṇyaṃ</seg> <seg type="pāda" n="d">dhanyaṃ saṃsāranāśanam</seg> //</l>
</lg>

<lg xml:id="BrP_227.2">
<l><seg type="pāda" n="a">saṃpūjya vidhivad bhaktyā</seg> <seg type="pāda" n="b">vāsudevaṃ mahāmune</seg> </l>
<l><seg type="pāda" n="c">kāṃ gatiṃ yānti manujā</seg> <seg type="pāda" n="d">vāsudevārcane ratāḥ</seg> //</l>
</lg>

<lg xml:id="BrP_227.3">
<l><seg type="pāda" n="a">kiṃ prāpnuvanti te mokṣaṃ</seg> <seg type="pāda" n="b">kiṃ vā svargaṃ mahāmune</seg> </l>
<l><seg type="pāda" n="c">athavā kiṃ muniśreṣṭha</seg> <seg type="pāda" n="d">prāpnuvanty ubhayaṃ phalam</seg> //</l>
</lg>

<lg xml:id="BrP_227.4">
<l><seg type="pāda" n="a">chettum arhasi sarvajña</seg> <seg type="pāda" n="b">saṃśayaṃ no hṛdi sthitam</seg> </l>
<l><seg type="pāda" n="c">chettā nānyo 'sti loke 'smiṃs</seg> <seg type="pāda" n="d">tvadṛte munisattama</seg> //</l>
</lg>

<milestone unit="speaker" n="vyāsa uvāca"/>

<lg xml:id="BrP_227.5">
<l><seg type="pāda" n="a">sādhu sādhu muniśreṣṭhā</seg> <seg type="pāda" n="b">bhavadbhir yad udāhṛtam</seg> </l>
<l><seg type="pāda" n="c">śṛṇudhvam ānupūrvyeṇa</seg> <seg type="pāda" n="d">vaiṣṇavānāṃ sukhāvaham</seg> //</l>
</lg>

<lg xml:id="BrP_227.6">
<l><seg type="pāda" n="a">dīkṣāmātreṇa kṛṣṇasya</seg> <seg type="pāda" n="b">narā mokṣaṃ vrajanti vai</seg> </l>
<l><seg type="pāda" n="c">kiṃ punar ye sadā bhaktyā</seg> <seg type="pāda" n="d">pūjayanty acyutaṃ dvijāḥ</seg> //</l>
</lg>

<lg xml:id="BrP_227.7">
<l><seg type="pāda" n="a">na teṣāṃ durlabhaḥ svargo</seg> <seg type="pāda" n="b">mokṣaś ca munisattamāḥ</seg> </l>
<l><seg type="pāda" n="c">labhante vaiṣṇavāḥ kāmān</seg> <seg type="pāda" n="d">yān yān vāñchanti durlabhān</seg> //</l>
</lg>

<lg xml:id="BrP_227.8">
<l><seg type="pāda" n="a">ratnaparvatam āruhya</seg> <seg type="pāda" n="b">naro ratnaṃ yathādadet</seg> </l>
<l><seg type="pāda" n="c">svecchayā muniśārdūlās</seg> <seg type="pāda" n="d">tathā kṛṣṇān manorathān</seg> //</l>
</lg>

<lg xml:id="BrP_227.9">
<l><seg type="pāda" n="a">kalpavṛkṣaṃ samāsādya</seg> <seg type="pāda" n="b">phalāni svecchayā yathā</seg> </l>
<l><seg type="pāda" n="c">gṛhṇāti puruṣo viprās</seg> <seg type="pāda" n="d">tathā kṛṣṇān manorathān</seg> //</l>
</lg>

<lg xml:id="BrP_227.10">
<l><seg type="pāda" n="a">śraddhayā vidhivat pūjya</seg> <seg type="pāda" n="b">vāsudevaṃ jagadgurum</seg> </l>
<l><seg type="pāda" n="c">dharmārthakāmamokṣāṇāṃ</seg> <seg type="pāda" n="d">prāpnuvanti narāḥ phalam</seg> //</l>
</lg>

<lg xml:id="BrP_227.11">
<l><seg type="pāda" n="a">ārādhya taṃ jagannāthaṃ</seg> <seg type="pāda" n="b">viśuddhenāntarātmanā</seg> </l>
<l><seg type="pāda" n="c">prāpnuvanti narāḥ kāmān</seg> <seg type="pāda" n="d">surāṇām api durlabhān</seg> //</l>
</lg>

<lg xml:id="BrP_227.12">
<l><seg type="pāda" n="a">ye 'rcayanti sadā bhaktyā</seg> <seg type="pāda" n="b">vāsudevākhyam avyayam</seg> </l>
<l><seg type="pāda" n="c">na teṣāṃ durlabhaṃ kiṃcid</seg> <seg type="pāda" n="d">vidyate bhuvanatraye</seg> //</l>
</lg>

<lg xml:id="BrP_227.13">
<l><seg type="pāda" n="a">dhanyās te puruṣā loke</seg> <seg type="pāda" n="b">ye 'rcayanti sadā harim</seg> </l>
<l><seg type="pāda" n="c">sarvapāpaharaṃ devaṃ</seg> <seg type="pāda" n="d">sarvakāmaphalapradam</seg> //</l>
</lg>

<lg xml:id="BrP_227.14">
<l><seg type="pāda" n="a">brāhmaṇāḥ kṣatriyā vaiśyāḥ</seg> <seg type="pāda" n="b">striyaḥ śūdrāntyajātayaḥ</seg> </l>
<l><seg type="pāda" n="c">saṃpūjya taṃ suravaraṃ</seg> <seg type="pāda" n="d">prāpnuvanti parāṃ gatim</seg> //</l>
</lg>

<lg xml:id="BrP_227.15">
<l><seg type="pāda" n="a">tasmāc chṛṇudhvaṃ munayo</seg> <seg type="pāda" n="b">yat pṛcchata mamānaghāḥ</seg> </l>
<l><seg type="pāda" n="c">pravakṣyāmi samāsena</seg> <seg type="pāda" n="d">gatiṃ teṣāṃ mahātmanām</seg> //</l>
</lg>

<lg xml:id="BrP_227.16">
<l><seg type="pāda" n="a">tyaktvā mānuṣyakaṃ dehaṃ</seg> <seg type="pāda" n="b">rogāyatanam adhruvam</seg> </l>
<l><seg type="pāda" n="c">jarāmaraṇasaṃyuktaṃ</seg> <seg type="pāda" n="d">jalabudbudasaṃnibham</seg> //</l>
</lg>

<lg xml:id="BrP_227.17">
<l><seg type="pāda" n="a">māṃsaśoṇitadurgandhaṃ</seg> <seg type="pāda" n="b">viṣṭhāmūtrādibhir yutam</seg> </l>
<l><seg type="pāda" n="c">asthisthūṇam amedhyaṃ ca</seg> <seg type="pāda" n="d">snāyucarmaśirānvitam</seg> //</l>
</lg>

<lg xml:id="BrP_227.18">
<l><seg type="pāda" n="a">kāmagena vimānena</seg> <seg type="pāda" n="b">divyagandharvanādinā</seg> </l>
<l><seg type="pāda" n="c">taruṇādityavarṇena</seg> <seg type="pāda" n="d">kiṅkiṇījālamālinā</seg> //</l>
</lg>

<lg xml:id="BrP_227.19">
<l><seg type="pāda" n="a">upagīyamānā gandharvair</seg> <seg type="pāda" n="b">apsarobhir alaṃkṛtāḥ</seg> </l>
<l><seg type="pāda" n="c">vrajanti lokapālānāṃ</seg> <seg type="pāda" n="d">bhavanaṃ tu pṛthak pṛthak</seg> //</l>
</lg>

<lg xml:id="BrP_227.20">
<l><seg type="pāda" n="a">manvantarapramāṇaṃ tu</seg> <seg type="pāda" n="b">bhuktvā kālaṃ pṛthak pṛthak</seg> </l>
<l><seg type="pāda" n="c">bhuvanāni pṛthak teṣāṃ</seg> <seg type="pāda" n="d">sarvabhogair alaṃkṛtāḥ</seg> //</l>
</lg>

<lg xml:id="BrP_227.21">
<l><seg type="pāda" n="a">tato 'ntarikṣaṃ lokaṃ te</seg> <seg type="pāda" n="b">yānti sarvasukhapradam</seg> </l>
<l><seg type="pāda" n="c">tatra bhuktvā varān bhogān</seg> <seg type="pāda" n="d">daśamanvantaraṃ dvijāḥ</seg> //</l>
</lg>

<lg xml:id="BrP_227.22">
<l><seg type="pāda" n="a">tasmād gandharvalokaṃ tu</seg> <seg type="pāda" n="b">yānti vai vaiṣṇavā dvijāḥ</seg> </l>
<l><seg type="pāda" n="c">viṃśanmanvantaraṃ kālaṃ</seg> <seg type="pāda" n="d">tatra bhuktvā manoramān</seg> //</l>
</lg>

<lg xml:id="BrP_227.23">
<l><seg type="pāda" n="a">bhogān ādityalokaṃ tu</seg> <seg type="pāda" n="b">tasmād yānti supūjitāḥ</seg> </l>
<l><seg type="pāda" n="c">triṃśanmanvantaraṃ tatra</seg> <seg type="pāda" n="d">bhogān bhuktvātidaivatān</seg> //</l>
</lg>

<lg xml:id="BrP_227.24">
<l><seg type="pāda" n="a">tasmād vrajanti te viprāś</seg> <seg type="pāda" n="b">candralokaṃ sukhapradam</seg> </l>
<l><seg type="pāda" n="c">manvantarāṇāṃ te tatra</seg> <seg type="pāda" n="d">catvāriṃśad guṇānvitam</seg> //</l>
</lg>

<lg xml:id="BrP_227.25">
<l><seg type="pāda" n="a">kālaṃ bhuktvā śubhān bhogāñ</seg> <seg type="pāda" n="b">jarāmaraṇavarjitāḥ</seg> </l>
<l><seg type="pāda" n="c">tasmān nakṣatralokaṃ tu</seg> <seg type="pāda" n="d">vimānaiḥ samalaṃkṛtam</seg> //</l>
</lg>

<lg xml:id="BrP_227.26">
<l><seg type="pāda" n="a">vrajanti te muniśreṣṭhā</seg> <seg type="pāda" n="b">guṇaiḥ sarvair alaṃkṛtāḥ</seg> </l>
<l><seg type="pāda" n="c">manvantarāṇāṃ pañcāśad</seg> <seg type="pāda" n="d">bhuktvā bhogān yathepsitān</seg> //</l>
</lg>

<lg xml:id="BrP_227.27">
<l><seg type="pāda" n="a">tasmād vrajanti te viprā</seg> <seg type="pāda" n="b">devalokaṃ sudurlabham</seg> </l>
<l><seg type="pāda" n="c">ṣaṣṭimanvantaraṃ yāvat</seg> <seg type="pāda" n="d">tatra bhuktvā sudurlabhān</seg> //</l>
</lg>

<lg xml:id="BrP_227.28">
<l><seg type="pāda" n="a">bhogān nānāvidhān viprā</seg> <seg type="pāda" n="b">ṛgdvyaṣṭakasamanvitān</seg> </l>
<l><seg type="pāda" n="c">śakralokaṃ punas tasmād</seg> <seg type="pāda" n="d">gacchanti surapūjitāḥ</seg> //</l>
</lg>

<lg xml:id="BrP_227.29">
<l><seg type="pāda" n="a">manvantarāṇāṃ tatraiva</seg> <seg type="pāda" n="b">bhuktvā kālaṃ ca saptatim</seg> </l>
<l><seg type="pāda" n="c">bhogān uccāvacān divyān</seg> <seg type="pāda" n="d">manasaḥ prītivardhanān</seg> //</l>
</lg>

<lg xml:id="BrP_227.30">
<l><seg type="pāda" n="a">tasmād vrajanti te lokaṃ</seg> <seg type="pāda" n="b">prājāpatyam anuttamam</seg> </l>
<l><seg type="pāda" n="c">bhuktvā tatrepsitān bhogān</seg> <seg type="pāda" n="d">sarvakāmaguṇānvitān</seg> //</l>
</lg>

<lg xml:id="BrP_227.31">
<l><seg type="pāda" n="a">manvantaram aśītiṃ ca</seg> <seg type="pāda" n="b">kālaṃ sarvasukhapradam</seg> </l>
<l><seg type="pāda" n="c">tasmāt paitāmahaṃ lokaṃ</seg> <seg type="pāda" n="d">yānti te vaiṣṇavā dvijāḥ</seg> //</l>
</lg>

<lg xml:id="BrP_227.32">
<l><seg type="pāda" n="a">manvantarāṇāṃ navati</seg> <seg type="pāda" n="b">krīḍitvā tatra vai sukham</seg> </l>
<l><seg type="pāda" n="c">ihāgatya punas tasmād</seg> <seg type="pāda" n="d">viprāṇāṃ pravare kule</seg> //</l>
</lg>

<lg xml:id="BrP_227.33">
<l><seg type="pāda" n="a">jāyante yogino viprā</seg> <seg type="pāda" n="b">vedaśāstrārthapāragāḥ</seg> </l>
<l><seg type="pāda" n="c">evaṃ sarveṣu lokeṣu</seg> <seg type="pāda" n="d">bhuktvā bhogān yathepsitān</seg> //</l>
</lg>

<lg xml:id="BrP_227.34">
<l><seg type="pāda" n="a">ihāgatya punar yānti</seg> <seg type="pāda" n="b">upary upari ca kramāt</seg> </l>
<l><seg type="pāda" n="c">saṃbhave saṃbhave te tu</seg> <seg type="pāda" n="d">śatavarṣaṃ dvijottamāḥ</seg> //</l>
</lg>

<lg xml:id="BrP_227.35">
<l><seg type="pāda" n="a">bhuktvā yathepsitān bhogān</seg> <seg type="pāda" n="b">yānti lokāntaraṃ tataḥ</seg> </l>
<l><seg type="pāda" n="c">daśajanma yadā teṣāṃ</seg> <seg type="pāda" n="d">krameṇaivaṃ prapūryate</seg> //</l>
</lg>

<lg xml:id="BrP_227.36">
<l><seg type="pāda" n="a">tadā lokaṃ harer divyaṃ</seg> <seg type="pāda" n="b">brahmalokād vrajanti te</seg> </l>
<l><seg type="pāda" n="c">gatvā tatrākṣayān bhogān</seg> <seg type="pāda" n="d">bhuktvā sarvaguṇānvitān</seg> //</l>
</lg>

<lg xml:id="BrP_227.37">
<l><seg type="pāda" n="a">manvantaraśataṃ yāvaj</seg> <seg type="pāda" n="b">janmamṛtyuvivarjitāḥ</seg> </l>
<l><seg type="pāda" n="c">gacchanti bhuvanaṃ paścād</seg> <seg type="pāda" n="d">vārāhasya dvijottamāḥ</seg> //</l>
</lg>

<lg xml:id="BrP_227.38">
<l><seg type="pāda" n="a">divyadehāḥ kuṇḍalino</seg> <seg type="pāda" n="b">mahākāyā mahābalāḥ</seg> </l>
<l><seg type="pāda" n="c">krīḍanti tatra viprendrāḥ</seg> <seg type="pāda" n="d">kṛtvā rūpaṃ caturbhujam</seg> //</l>
</lg>

<lg xml:id="BrP_227.39">
<l><seg type="pāda" n="a">daśa koṭisahasrāṇi</seg> <seg type="pāda" n="b">varṣāṇāṃ dvijasattamāḥ</seg> </l>
<l><seg type="pāda" n="c">tiṣṭhanti śāśvate bhāve</seg> <seg type="pāda" n="d">sarvair devair namaskṛtāḥ</seg> //</l>
</lg>

<lg xml:id="BrP_227.40">
<l><seg type="pāda" n="a">tato yānti tu te dhīrā</seg> <seg type="pāda" n="b">narasiṃhagṛhaṃ dvijāḥ</seg> </l>
<l><seg type="pāda" n="c">krīḍante tatra muditā</seg> <seg type="pāda" n="d">varṣakoṭyayutāni ca</seg> //</l>
</lg>

<lg xml:id="BrP_227.41">
<l><seg type="pāda" n="a">tadante vaiṣṇavaṃ yānti</seg> <seg type="pāda" n="b">puraṃ siddhaniṣevitam</seg> </l>
<l><seg type="pāda" n="c">krīḍante tatra saukhyena</seg> <seg type="pāda" n="d">varṣāṇām ayutāni ca</seg> //</l>
</lg>

<lg xml:id="BrP_227.42">
<l><seg type="pāda" n="a">brahmaloke punar viprā</seg> <seg type="pāda" n="b">gacchanti sādhakottamāḥ</seg> </l>
<l><seg type="pāda" n="c">tatra sthitvā ciraṃ kālaṃ</seg> <seg type="pāda" n="d">varṣakoṭiśatān bahūn</seg> //</l>
</lg>

<lg xml:id="BrP_227.43">
<l><seg type="pāda" n="a">nārāyaṇapuraṃ yānti</seg> <seg type="pāda" n="b">tatas te sādhakeśvarāḥ</seg> </l>
<l><seg type="pāda" n="c">bhuktvā bhogāṃś ca vividhān</seg> <seg type="pāda" n="d">varṣakoṭyarbudāni ca</seg> //</l>
</lg>

<lg xml:id="BrP_227.44">
<l><seg type="pāda" n="a">aniruddhapuraṃ paścād</seg> <seg type="pāda" n="b">divyarūpā mahābalāḥ</seg> </l>
<l><seg type="pāda" n="c">gacchanti sādhakavarāḥ</seg> <seg type="pāda" n="d">stūyamānāḥ surāsuraiḥ</seg> //</l>
</lg>

<lg xml:id="BrP_227.45">
<l><seg type="pāda" n="a">tatra koṭisahasrāṇi</seg> <seg type="pāda" n="b">varṣāṇāṃ ca caturdaśa</seg> </l>
<l><seg type="pāda" n="c">tiṣṭhanti vaiṣṇavās tatra</seg> <seg type="pāda" n="d">jarāmaraṇavarjitāḥ</seg> //</l>
</lg>

<lg xml:id="BrP_227.46">
<l><seg type="pāda" n="a">pradyumnasya puraṃ paścād</seg> <seg type="pāda" n="b">gacchanti vigatajvarāḥ</seg> </l>
<l><seg type="pāda" n="c">tatra tiṣṭhanti te viprā</seg> <seg type="pāda" n="d">lakṣakoṭiśatatrayam</seg> //</l>
</lg>

<lg xml:id="BrP_227.47">
<l><seg type="pāda" n="a">svacchandagāmino hṛṣṭā</seg> <seg type="pāda" n="b">balaśaktisamanvitāḥ</seg> </l>
<l><seg type="pāda" n="c">gacchanti yoginaḥ paścād</seg> <seg type="pāda" n="d">yatra saṃkarṣaṇaḥ prabhuḥ</seg> //</l>
</lg>

<lg xml:id="BrP_227.48">
<l><seg type="pāda" n="a">tatroṣitvā ciraṃ kālaṃ</seg> <seg type="pāda" n="b">bhuktvā bhogān sahasraśaḥ</seg> </l>
<l><seg type="pāda" n="c">viśanti vāsudevaiti</seg> <seg type="pāda" n="d">virūpākhye nirañjane</seg> //</l>
</lg>

<lg xml:id="BrP_227.49">
<l><seg type="pāda" n="a">vinirmuktāḥ pare tattve</seg> <seg type="pāda" n="b">jarāmaraṇavarjite</seg> </l>
<l><seg type="pāda" n="c">tatra gatvā vimuktās te</seg> <seg type="pāda" n="d">bhaveyur nātra saṃśayaḥ</seg> //</l>
</lg>

<lg xml:id="BrP_227.50">
<l><seg type="pāda" n="a">evaṃ krameṇa bhuktiṃ te</seg> <seg type="pāda" n="b">prāpnuvanti manīṣiṇaḥ</seg> </l>
<l><seg type="pāda" n="c">muktiṃ ca muniśārdūlā</seg> <seg type="pāda" n="d">vāsudevārcane ratāḥ</seg> //</l>
</lg>

<milestone unit="speaker" n="vyāsa uvāca"/>

<lg xml:id="BrP_228.1">
<l><seg type="pāda" n="a">ekādaśyām ubhe pakṣe</seg> <seg type="pāda" n="b">nirāhāraḥ samāhitaḥ</seg> </l>
<l><seg type="pāda" n="c">snātvā samyag vidhānena</seg> <seg type="pāda" n="d">dhautavāsā jitendriyaḥ</seg> //</l>
</lg>

<lg xml:id="BrP_228.2">
<l><seg type="pāda" n="a">saṃpūjya vidhivad viṣṇuṃ</seg> <seg type="pāda" n="b">śraddhayā susamāhitaḥ</seg> </l>
<l><seg type="pāda" n="c">puṣpair gandhais tathā dīpair</seg> <seg type="pāda" n="d">dhūpair naivedyakais tathā</seg> //</l>
</lg>

<lg xml:id="BrP_228.3">
<l><seg type="pāda" n="a">upahārair bahuvidhair</seg> <seg type="pāda" n="b">japyair homapradakṣiṇaiḥ</seg> </l>
<l><seg type="pāda" n="c">stotrair nānāvidhair divyair</seg> <seg type="pāda" n="d">gītavādyair manoharaiḥ</seg> //</l>
</lg>

<lg xml:id="BrP_228.4">
<l><seg type="pāda" n="a">daṇḍavatpraṇipātaiś ca</seg> <seg type="pāda" n="b">jayaśabdais tathottamaiḥ</seg> </l>
<l><seg type="pāda" n="c">evaṃ saṃpūjya vidhivad</seg> <seg type="pāda" n="d">rātrau kṛtvā prajāgaram</seg> //</l>
</lg>

<lg xml:id="BrP_228.5">
<l><seg type="pāda" n="a">kathāṃ vā gītikāṃ viṣṇor</seg> <seg type="pāda" n="b">gāyan viṣṇuparāyaṇaḥ</seg> </l>
<l><seg type="pāda" n="c">yāti viṣṇoḥ paraṃ sthānaṃ</seg> <seg type="pāda" n="d">naro nāsty atra saṃśayaḥ</seg> //</l>
</lg>

<milestone unit="speaker" n="munaya ūcuḥ"/>

<lg xml:id="BrP_228.6">
<l><seg type="pāda" n="a">prajāgare gītikāyāḥ</seg> <seg type="pāda" n="b">phalaṃ viṣṇor mahāmune</seg> </l>
<l><seg type="pāda" n="c">brūhi tac chrotum icchāmaḥ</seg> <seg type="pāda" n="d">paraṃ kautūhalaṃ hi naḥ</seg> //</l>
</lg>

<milestone unit="speaker" n="vyāsa uvāca"/>

<lg xml:id="BrP_228.7">
<l><seg type="pāda" n="a">śṛṇudhvaṃ muniśārdūlāḥ</seg> <seg type="pāda" n="b">pravakṣyāmy anupūrvaśaḥ</seg> </l>
<l><seg type="pāda" n="c">gītikāyāḥ phalaṃ viṣṇor</seg> <seg type="pāda" n="d">jāgare yad udāhṛtam</seg> //</l>
</lg>

<lg xml:id="BrP_228.8">
<l><seg type="pāda" n="a">avantī nāma nagarī</seg> <seg type="pāda" n="b">babhūva bhuvi viśrutā</seg> </l>
<l><seg type="pāda" n="c">tatrāste bhagavān viṣṇuḥ</seg> <seg type="pāda" n="d">śaṅkhacakragadādharaḥ</seg> //</l>
</lg>

<lg xml:id="BrP_228.9">
<l><seg type="pāda" n="a">tasyā nagaryāḥ paryante</seg> <seg type="pāda" n="b">cāṇḍālo gītikovidaḥ</seg> </l>
<l><seg type="pāda" n="c">sadvṛttyotpāditadhano</seg> <seg type="pāda" n="d">bhṛtyānāṃ bharaṇe rataḥ</seg> //</l>
</lg>

<lg xml:id="BrP_228.10">
<l><seg type="pāda" n="a">viṣṇubhaktaḥ sa cāṇḍālo</seg> <seg type="pāda" n="b">māsi māsi dṛḍhavrataḥ</seg> </l>
<l><seg type="pāda" n="c">ekādaśyāṃ samāgamya</seg> <seg type="pāda" n="d">sopavāso 'tha gāyati</seg> //</l>
</lg>

<lg xml:id="BrP_228.11">
<l><seg type="pāda" n="a">gītikā viṣṇunāmāṅkāḥ</seg> <seg type="pāda" n="b">prādurbhāvasamāśritāḥ</seg> </l>
<l><seg type="pāda" n="c">gāndhāraṣaḍjanaiṣāda</seg><seg type="pāda" n="d">svarapañcamadhaivataiḥ</seg> //</l>
</lg>

<lg xml:id="BrP_228.12">
<l><seg type="pāda" n="a">rātrijāgaraṇe viṣṇuṃ</seg> <seg type="pāda" n="b">gāthābhir upagāyati</seg> </l>
<l><seg type="pāda" n="c">prabhāte ca praṇamyeśaṃ</seg> <seg type="pāda" n="d">dvādaśyāṃ gṛham etya ca</seg> //</l>
</lg>

<lg xml:id="BrP_228.13">
<l><seg type="pāda" n="a">jāmātṛbhāgineyāṃś ca</seg> <seg type="pāda" n="b">bhojayitvā sakanyakāḥ</seg> </l>
<l><seg type="pāda" n="c">tataḥ saparivāras tu</seg> <seg type="pāda" n="d">paścād bhuṅkte dvijottamāḥ</seg> //</l>
</lg>

<lg xml:id="BrP_228.14">
<l><seg type="pāda" n="a">evaṃ tasyāsatas tatra</seg> <seg type="pāda" n="b">kurvato viṣṇuprīṇanam</seg> </l>
<l><seg type="pāda" n="c">gītikābhir vicitrābhir</seg> <seg type="pāda" n="d">vayaḥ pratigataṃ bahu</seg> //</l>
</lg>

<lg xml:id="BrP_228.15">
<l><seg type="pāda" n="a">ekadā caitramāse tu</seg> <seg type="pāda" n="b">kṛṣṇaikādaśigocare</seg> </l>
<l><seg type="pāda" n="c">viṣṇuśuśrūṣaṇārthāya</seg> <seg type="pāda" n="d">yayau vanam anuttamam</seg> //</l>
</lg>

<lg xml:id="BrP_228.16">
<l><seg type="pāda" n="a">vanajātāni puṣpāṇi</seg> <seg type="pāda" n="b">grahītuṃ bhaktitatparaḥ</seg> </l>
<l><seg type="pāda" n="c">kṣiprātaṭe mahāraṇye</seg> <seg type="pāda" n="d">vibhītakataror adhaḥ</seg> //</l>
</lg>

<lg xml:id="BrP_228.17">
<l><seg type="pāda" n="a">dṛṣṭaḥ sa rākṣasenātha</seg> <seg type="pāda" n="b">gṛhītaś cāpi bhakṣitum</seg> </l>
<l><seg type="pāda" n="c">cāṇḍālas tam athovāca</seg> <seg type="pāda" n="d">nādya bhakṣyas tvayā hy aham</seg> //</l>
</lg>

<lg xml:id="BrP_228.18">
<l><seg type="pāda" n="a">prātar bhokṣyasi kalyāṇa</seg> <seg type="pāda" n="b">satyam eṣyāmy ahaṃ punaḥ</seg> </l>
<l><seg type="pāda" n="c">adya kāryaṃ mama mahat</seg> <seg type="pāda" n="d">tasmān muñcasva rākṣasa</seg> //</l>
</lg>

<lg xml:id="BrP_228.19">
<l><seg type="pāda" n="a">śvaḥ satyena sameṣyāmi</seg> <seg type="pāda" n="b">tataḥ khādasi mām iti</seg> </l>
<l><seg type="pāda" n="c">viṣṇuśuśrūṣaṇārthāya</seg> <seg type="pāda" n="d">rātrijāgaraṇaṃ mayā</seg> </l>
<l><seg type="pāda" n="e">kāryaṃ na vratavighnaṃ me</seg> <seg type="pāda" n="f">kartum arhasi rākṣasa</seg> //</l>
</lg>

<milestone unit="speaker" n="vyāsa uvāca"/>

<lg xml:id="BrP_228.20">
<l><seg type="pāda" n="a">taṃ rākṣasaḥ pratyuvāca</seg> <seg type="pāda" n="b">daśarātram abhojanam</seg> </l>
<l><seg type="pāda" n="c">mamābhūd adya ca bhavān</seg> <seg type="pāda" n="d">mayā labdho mataṅgaja</seg> //</l>
</lg>

<lg xml:id="BrP_228.21">
<l><seg type="pāda" n="a">na mokṣye bhakṣayiṣyāmi</seg> <seg type="pāda" n="b">kṣudhayā pīḍito bhṛśam</seg> </l>
<l><seg type="pāda" n="c">niśācaravacaḥ śrutvā</seg> <seg type="pāda" n="d">mātaṅgas tam uvāca ha</seg> </l>
<l><seg type="pāda" n="e">sāntvayañ ślakṣṇayā vācā</seg> <seg type="pāda" n="f">sa satyavacanair dṛḍhaiḥ</seg> //</l>
</lg>

<milestone unit="speaker" n="mātaṅga uvāca"/>

<lg xml:id="BrP_228.22">
<l><seg type="pāda" n="a">satyamūlaṃ jagat sarvaṃ</seg> <seg type="pāda" n="b">brahmarākṣasa tac chṛṇu</seg> </l>
<l><seg type="pāda" n="c">satyenāhaṃ śapiṣyāmi</seg> <seg type="pāda" n="d">punarāgamanāya ca</seg> //</l>
</lg>

<lg xml:id="BrP_228.23">
<l><seg type="pāda" n="a">ādityaś candramā vahnir</seg> <seg type="pāda" n="b">vāyur bhūr dyaur jalaṃ manaḥ</seg> </l>
<l><seg type="pāda" n="c">ahorātraṃ yamaḥ saṃdhye</seg> <seg type="pāda" n="d">dve vidur naraceṣṭitam</seg> //</l>
</lg>

<lg xml:id="BrP_228.24">
<l><seg type="pāda" n="a">paradāreṣu yat pāpaṃ</seg> <seg type="pāda" n="b">yat paradravyahāriṣu</seg> </l>
<l><seg type="pāda" n="c">yac ca brahmahanaḥ pāpaṃ</seg> <seg type="pāda" n="d">surāpe gurutalpage</seg> //</l>
</lg>

<lg xml:id="BrP_228.25">
<l><seg type="pāda" n="a">vandhyāpateś ca yat pāpaṃ</seg> <seg type="pāda" n="b">yat pāpaṃ vṛṣalīpateḥ</seg> </l>
<l><seg type="pāda" n="c">yac ca devalake pāpaṃ</seg> <seg type="pāda" n="d">matsyamāṃsāśinaś ca yat</seg> //</l>
</lg>

<lg xml:id="BrP_228.26">
<l><seg type="pāda" n="a">kroḍamāṃsāśino yac ca</seg> <seg type="pāda" n="b">kūrmamāṃsāśinaś ca yat</seg> </l>
<l><seg type="pāda" n="c">vṛthā māṃsāśino yac ca</seg> <seg type="pāda" n="d">pṛṣṭhamāṃsāśinaś ca yat</seg> //</l>
</lg>

<lg xml:id="BrP_228.27">
<l><seg type="pāda" n="a">kṛtaghne mitraghātake</seg> <seg type="pāda" n="b">yat pāpaṃ didhiṣūpatau</seg> </l>
<l><seg type="pāda" n="c">sūtakasya ca yat pāpaṃ</seg> <seg type="pāda" n="d">yat pāpaṃ krūrakarmaṇaḥ</seg> //</l>
</lg>

<lg xml:id="BrP_228.28">
<l><seg type="pāda" n="a">kṛpaṇasya ca yat pāpaṃ</seg> <seg type="pāda" n="b">yac ca vandhyātither api</seg> </l>
<l><seg type="pāda" n="c">amāvāsyāṣṭamī ṣaṣṭhī</seg> <seg type="pāda" n="d">kṛṣṇaśuklacaturdaśī</seg> //</l>
</lg>

<lg xml:id="BrP_228.29">
<l><seg type="pāda" n="a">tāsu yad gamanāt pāpaṃ</seg> <seg type="pāda" n="b">yad vipro vrajati striyam</seg> </l>
<l><seg type="pāda" n="c">rajasvalāṃ tathā paścāc</seg> <seg type="pāda" n="d">chrāddhaṃ kṛtvā striyaṃ vrajet</seg> //</l>
</lg>

<lg xml:id="BrP_228.30">
<l><seg type="pāda" n="a">sarvasvasnātabhojyānāṃ</seg> <seg type="pāda" n="b">yat pāpaṃ malabhojane</seg> </l>
<l><seg type="pāda" n="c">mitrabhāryāṃ gacchatāṃ ca</seg> <seg type="pāda" n="d">yat pāpaṃ piśunasya ca</seg> //</l>
</lg>

<lg xml:id="BrP_228.31">
<l><seg type="pāda" n="a">dambhamāyānurakte ca</seg> <seg type="pāda" n="b">yat pāpaṃ madhughātinaḥ</seg> </l>
<l><seg type="pāda" n="c">brāhmaṇasya pratiśrutya</seg> <seg type="pāda" n="d">yat pāpaṃ tadayacchataḥ</seg> //</l>
</lg>

<lg xml:id="BrP_228.32">
<l><seg type="pāda" n="a">yac ca kanyānṛte pāpaṃ</seg> <seg type="pāda" n="b">yac ca gośvatarānṛte</seg> </l>
<l><seg type="pāda" n="c">strībālahantur yat pāpaṃ</seg> <seg type="pāda" n="d">yac ca mithyābhibhāṣiṇaḥ</seg> //</l>
</lg>

<lg xml:id="BrP_228.33">
<l><seg type="pāda" n="a">devavedadvijanṛpa</seg><seg type="pāda" n="b">putramitrasatīstriyaḥ</seg> </l>
<l><seg type="pāda" n="c">yac ca nindayatāṃ pāpaṃ</seg> <seg type="pāda" n="d">gurumithyāpacārataḥ</seg> //</l>
</lg>

<lg xml:id="BrP_228.34">
<l><seg type="pāda" n="a">agnityāgiṣu yat pāpam</seg> <seg type="pāda" n="b">agnidāyiṣu yad vane</seg> </l>
<l><seg type="pāda" n="c">gṛheṣṭyā pātake yac ca</seg> <seg type="pāda" n="d">yad goghne yad dvijādhame</seg> //</l>
</lg>

<lg xml:id="BrP_228.35">
<l><seg type="pāda" n="a">yat pāpaṃ parivitte ca</seg> <seg type="pāda" n="b">yat pāpaṃ parivedinaḥ</seg> </l>
<l><seg type="pāda" n="c">tayor dātṛgrahītroś ca</seg> <seg type="pāda" n="d">yat pāpaṃ bhrūṇaghātinaḥ</seg> //</l>
</lg>

<lg xml:id="BrP_228.36">
<l><seg type="pāda" n="a">kiṃ cātra bahubhiḥ proktaiḥ</seg> <seg type="pāda" n="b">śapathais tava rākṣasa</seg> </l>
<l><seg type="pāda" n="c">śrūyatāṃ śapathaṃ bhīmaṃ</seg> <seg type="pāda" n="d">durvācyam api kathyate</seg> //</l>
</lg>

<lg xml:id="BrP_228.37">
<l><seg type="pāda" n="a">svakanyājīvinaḥ pāpaṃ</seg> <seg type="pāda" n="b">gūḍhasatyena sākṣiṇaḥ</seg> </l>
<l><seg type="pāda" n="c">ayājyayājake ṣaṇḍhe</seg> <seg type="pāda" n="d">yat pāpaṃ śravaṇe 'dhame</seg> //</l>
</lg>

<lg xml:id="BrP_228.38">
<l><seg type="pāda" n="a">pravrajyāvasite yac ca</seg> <seg type="pāda" n="b">brahmacāriṇi kāmuke</seg> </l>
<l><seg type="pāda" n="c">etais tu pāpair lipye 'haṃ</seg> <seg type="pāda" n="d">yadi naiṣyāmi te 'ntikam</seg> //</l>
</lg>

<milestone unit="speaker" n="vyāsa uvāca"/>

<lg xml:id="BrP_228.39">
<l><seg type="pāda" n="a">mātaṅgavacanaṃ śrutvā</seg> <seg type="pāda" n="b">vismito brahmarākṣasaḥ</seg> </l>
<l><seg type="pāda" n="c">prāha gacchasva satyena</seg> <seg type="pāda" n="d">samayaṃ caiva pālaya</seg> //</l>
</lg>

<lg xml:id="BrP_228.40">
<l><seg type="pāda" n="a">ity uktaḥ kuṇapāśena</seg> <seg type="pāda" n="b">śvapākaḥ kusumāni tu</seg> </l>
<l><seg type="pāda" n="c">samādāyāgamac caiva</seg> <seg type="pāda" n="d">viṣṇoḥ sa nilayaṃ gataḥ</seg> //</l>
</lg>

<lg xml:id="BrP_228.41">
<l><seg type="pāda" n="a">tāni prādād brāhmaṇāya</seg> <seg type="pāda" n="b">so 'pi prakṣālya cāmbhasā</seg> </l>
<l><seg type="pāda" n="c">viṣṇum abhyarcya nilayaṃ</seg> <seg type="pāda" n="d">jagāma sa tapodhanāḥ</seg> //</l>
</lg>

<lg xml:id="BrP_228.42">
<l><seg type="pāda" n="a">so 'pi mātaṅgadāyādaḥ</seg> <seg type="pāda" n="b">sopavāsas tu tāṃ niśām</seg> </l>
<l><seg type="pāda" n="c">gāyan hi bāhyabhūmiṣṭhaḥ</seg> <seg type="pāda" n="d">prajāgaram upākarot</seg> //</l>
</lg>

<lg xml:id="BrP_228.43">
<l><seg type="pāda" n="a">prabhātāyāṃ tu śarvaryāṃ</seg> <seg type="pāda" n="b">snātvā devaṃ namasya ca</seg> </l>
<l><seg type="pāda" n="c">satyaṃ sa samayaṃ kartuṃ</seg> <seg type="pāda" n="d">pratasthe yatra rākṣasaḥ</seg> //</l>
</lg>

<lg xml:id="BrP_228.44">
<l><seg type="pāda" n="a">taṃ vrajantaṃ pathi naraḥ</seg> <seg type="pāda" n="b">prāha bhadra kva gacchasi</seg> </l>
<l><seg type="pāda" n="c">sa tathākathayat sarvaṃ</seg> <seg type="pāda" n="d">so 'py enaṃ punar abravīt</seg> //</l>
</lg>

<lg xml:id="BrP_228.45">
<l><seg type="pāda" n="a">dharmārthakāmamokṣāṇāṃ</seg> <seg type="pāda" n="b">śarīraṃ sādhanaṃ yataḥ</seg> </l>
<l><seg type="pāda" n="c">mahatā tu prayatnena</seg> <seg type="pāda" n="d">śarīraṃ pālayed budhaḥ</seg> //</l>
</lg>

<lg xml:id="BrP_228.46">
<l><seg type="pāda" n="a">jīvadharmārthasukhaṃ</seg> <lb/><seg type="pāda" n="b">naras tathāpnoti mokṣagatim agryām</seg></l>
<l><seg type="pāda" n="c">jīvan kīrtim upaiti ca</seg> <lb/><seg type="pāda" n="d">bhavati mṛtasya kā kathā loke</seg></l>
</lg>

<lg xml:id="BrP_228.47">
<l><seg type="pāda" n="a">mātaṅgas tad vacaḥ śrutvā</seg> <seg type="pāda" n="b">pratyuvācātha hetumat</seg> //</l>
</lg>

<milestone unit="speaker" n="mātaṅga uvāca"/>

<lg xml:id="BrP_228.48">
<l><seg type="pāda" n="a">bhadra satyaṃ puraskṛtya</seg> <seg type="pāda" n="b">gacchāmi śapathāḥ kṛtāḥ</seg> //</l>
</lg>

<milestone unit="speaker" n="vyāsa uvāca"/>

<lg xml:id="BrP_228.49">
<l><seg type="pāda" n="a">taṃ bhūyaḥ pratyuvācātha</seg> <seg type="pāda" n="b">kim evaṃ mūḍhadhīr bhavān</seg> </l>
<l><seg type="pāda" n="c">kiṃ na śrutaṃ tvayā sādho</seg> <seg type="pāda" n="d">manunā yad udīritam</seg> //</l>
</lg>

<lg xml:id="BrP_228.50">
<l><seg type="pāda" n="a">gostrīdvijānāṃ parirakṣaṇārthaṃ</seg> <lb/><seg type="pāda" n="b">vivāhakāle surataprasaṅge</seg></l>
<l><seg type="pāda" n="c">prāṇātyaye sarvadhanāpahāre</seg> <lb/><seg type="pāda" n="d">pañcānṛtāny āhur apātakāni</seg></l>
</lg>

<lg xml:id="BrP_228.51">
<l><seg type="pāda" n="a">dharmavākyaṃ na ca strīṣu</seg> <seg type="pāda" n="b">na vivāhe tathā ripau</seg> </l>
<l><seg type="pāda" n="c">vañcane cārthahānau ca</seg> <seg type="pāda" n="d">svanāśe 'nṛtake tathā</seg> </l>
<l><seg type="pāda" n="e">evaṃ tad vākyam ākarṇya</seg> <seg type="pāda" n="f">mātaṅgaḥ pratyuvāca ha</seg> //</l>
</lg>

<milestone unit="speaker" n="mātaṅga uvāca"/>

<lg xml:id="BrP_228.52">
<l><seg type="pāda" n="a">maivaṃ vadasva bhadraṃ te</seg> <seg type="pāda" n="b">satyaṃ lokeṣu pūjyate</seg> </l>
<l><seg type="pāda" n="c">satyenāvāpyate saukhyaṃ</seg> <seg type="pāda" n="d">yat kiṃcij jagatīgatam</seg> //</l>
</lg>

<lg xml:id="BrP_228.53">
<l><seg type="pāda" n="a">satyenārkaḥ pratapati</seg> <seg type="pāda" n="b">satyenāpo rasātmikāḥ</seg> </l>
<l><seg type="pāda" n="c">jvalaty agniś ca satyena</seg> <seg type="pāda" n="d">vāti satyena mārutaḥ</seg> //</l>
</lg>

<lg xml:id="BrP_228.54">
<l><seg type="pāda" n="a">dharmārthakāmasaṃprāptir</seg> <seg type="pāda" n="b">mokṣaprāptiś ca durlabhā</seg> </l>
<l><seg type="pāda" n="c">satyena jāyate puṃsāṃ</seg> <seg type="pāda" n="d">tasmāt satyaṃ na saṃtyajet</seg> //</l>
</lg>

<lg xml:id="BrP_228.55">
<l><seg type="pāda" n="a">satyaṃ brahma paraṃ loke</seg> <seg type="pāda" n="b">satyaṃ yajñeṣu cottamam</seg> </l>
<l><seg type="pāda" n="c">satyaṃ svargasamāyātaṃ</seg> <seg type="pāda" n="d">tasmāt satyaṃ na saṃtyajet</seg> //</l>
</lg>

<milestone unit="speaker" n="vyāsa uvāca"/>

<lg xml:id="BrP_228.56">
<l><seg type="pāda" n="a">ity uktvā so 'tha mātaṅgas</seg> <seg type="pāda" n="b">taṃ prakṣipya narottamam</seg> </l>
<l><seg type="pāda" n="c">jagāma tatra yatrāste</seg> <seg type="pāda" n="d">prāṇihā brahmarākṣasaḥ</seg> //</l>
</lg>

<lg xml:id="BrP_228.57">
<l><seg type="pāda" n="a">tam āgataṃ samīkṣyāsau</seg> <seg type="pāda" n="b">cāṇḍālaṃ brahmarākṣasaḥ</seg> </l>
<l><seg type="pāda" n="c">vismayotphullanayanaḥ</seg> <seg type="pāda" n="d">śiraḥkampaṃ tam abravīt</seg> //</l>
</lg>

<milestone unit="speaker" n="brahmarākṣasa uvāca"/>

<lg xml:id="BrP_228.58">
<l><seg type="pāda" n="a">sādhu sādhu mahābhāga</seg> <seg type="pāda" n="b">satyavākyānupālaka</seg> </l>
<l><seg type="pāda" n="c">na mātaṅgam ahaṃ manye</seg> <seg type="pāda" n="d">bhavantaṃ satyalakṣaṇam</seg> //</l>
</lg>

<lg xml:id="BrP_228.59">
<l><seg type="pāda" n="a">karmaṇānena manye tvāṃ</seg> <seg type="pāda" n="b">brāhmaṇaṃ śucim avyayam</seg> </l>
<l><seg type="pāda" n="c">yat kiṃcit tvāṃ bhadramukhaṃ</seg> <seg type="pāda" n="d">pravakṣye dharmasaṃśrayam</seg> </l>
<l><seg type="pāda" n="e">kiṃ tatra bhavatā rātrau</seg> <seg type="pāda" n="f">kṛtaṃ viṣṇugṛhe vada</seg> //</l>
</lg>

<milestone unit="speaker" n="vyāsa uvāca"/>

<lg xml:id="BrP_228.60">
<l><seg type="pāda" n="a">tam abhyuvāca mātaṅgaḥ</seg> <seg type="pāda" n="b">śṛṇu viṣṇugṛhe mayā</seg> </l>
<l><seg type="pāda" n="c">yat kṛtaṃ rajanībhāge</seg> <seg type="pāda" n="d">yathātathyaṃ vadāmi te</seg> //</l>
</lg>

<lg xml:id="BrP_228.61">
<l><seg type="pāda" n="a">viṣṇor devakulasyādhaḥ</seg> <seg type="pāda" n="b">sthitenānamramūrtinā</seg> </l>
<l><seg type="pāda" n="c">prajāgaraḥ kṛto rātrau</seg> <seg type="pāda" n="d">gāyatā viṣṇugītikām</seg> //</l>
</lg>

<lg xml:id="BrP_228.62">
<l><seg type="pāda" n="a">taṃ brahmarākṣasaḥ prāha</seg> <seg type="pāda" n="b">kiyantaṃ kālam ucyatām</seg> </l>
<l><seg type="pāda" n="c">prajāgaro viṣṇugṛhe</seg> <seg type="pāda" n="d">kṛtaṃ bhaktimatā vada</seg> //</l>
</lg>

<lg xml:id="BrP_228.63">
<l><seg type="pāda" n="a">tam abhyuvāca prahasan</seg> <seg type="pāda" n="b">viṃśaty abdāni rākṣasa</seg> </l>
<l><seg type="pāda" n="c">ekādaśyāṃ māsi māsi</seg> <seg type="pāda" n="d">kṛtas tatra prajāgaraḥ</seg> </l>
<l><seg type="pāda" n="e">mātaṅgavacanaṃ śrutvā</seg> <seg type="pāda" n="f">provāca brahmarākṣasaḥ</seg> //</l>
</lg>

<milestone unit="speaker" n="brahmarākṣasa uvāca"/>

<lg xml:id="BrP_228.64">
<l><seg type="pāda" n="a">yad adya tvāṃ pravakṣyāmi</seg> <seg type="pāda" n="b">tad bhavān vaktum arhati</seg> </l>
<l><seg type="pāda" n="c">ekarātrikṛtaṃ sādho</seg> <seg type="pāda" n="d">mama dehi prajāgaram</seg> //</l>
</lg>

<lg xml:id="BrP_228.65">
<l><seg type="pāda" n="a">evaṃ tvāṃ mokṣayiṣyāmi</seg> <seg type="pāda" n="b">mokṣayiṣyāmi nānyathā</seg> </l>
<l><seg type="pāda" n="c">triḥ satyena mahābhāga</seg> <seg type="pāda" n="d">ity uktvā virarāma ha</seg> //</l>
</lg>

<milestone unit="speaker" n="vyāsa uvāca"/>

<lg xml:id="BrP_228.66">
<l><seg type="pāda" n="a">mātaṅgas tam uvācātha</seg> <seg type="pāda" n="b">mayātmā te niśācara</seg> </l>
<l><seg type="pāda" n="c">niveditaḥ kim uktena</seg> <seg type="pāda" n="d">khādasva svecchayāpi mām</seg> //</l>
</lg>

<lg xml:id="BrP_228.67">
<l><seg type="pāda" n="a">tam āha rākṣaso bhūyo</seg> <seg type="pāda" n="b">yāmadvayaprajāgaram</seg> </l>
<l><seg type="pāda" n="c">sagītaṃ me prayacchasva</seg> <seg type="pāda" n="d">kṛpāṃ kartuṃ tvam arhasi</seg> //</l>
</lg>

<lg xml:id="BrP_228.68">
<l><seg type="pāda" n="a">mātaṅgo rākṣasaṃ prāha</seg> <seg type="pāda" n="b">kim asaṃbaddham ucyate</seg> </l>
<l><seg type="pāda" n="c">khādasva svecchayā māṃ tvaṃ</seg> <seg type="pāda" n="d">na pradāsye prajāgaram</seg> </l>
<l><seg type="pāda" n="e">mātaṅgavacanaṃ śrutvā</seg> <seg type="pāda" n="f">prāha taṃ brahmarākṣasaḥ</seg> //</l>
</lg>

<milestone unit="speaker" n="brahmarākṣasa uvāca"/>

<lg xml:id="BrP_228.69">
<l><seg type="pāda" n="a">ko hi duṣṭamatir mando</seg> <seg type="pāda" n="b">bhavantaṃ draṣṭum utsahet</seg> </l>
<l><seg type="pāda" n="c">dharṣayituṃ pīḍayituṃ</seg> <seg type="pāda" n="d">rakṣitaṃ dharmakarmaṇā</seg> //</l>
</lg>

<lg xml:id="BrP_228.70">
<l><seg type="pāda" n="a">dīnasya pāpagrastasya</seg> <seg type="pāda" n="b">viṣayair mohitasya ca</seg> </l>
<l><seg type="pāda" n="c">narakārtasya mūḍhasya</seg> <seg type="pāda" n="d">sādhavaḥ syur dayānvitāḥ</seg> //</l>
</lg>

<lg xml:id="BrP_228.71">
<l><seg type="pāda" n="a">tan mama tvaṃ mahābhāga</seg> <seg type="pāda" n="b">kṛpāṃ kṛtvā prajāgaram</seg> </l>
<l><seg type="pāda" n="c">yāmasyaikasya me dehi</seg> <seg type="pāda" n="d">gaccha vā nilayaṃ svakam</seg> //</l>
</lg>

<milestone unit="speaker" n="vyāsa uvāca"/>

<lg xml:id="BrP_228.72">
<l><seg type="pāda" n="a">taṃ punaḥ prāha cāṇḍālo</seg> <seg type="pāda" n="b">na yāsyāmi nijaṃ gṛham</seg> </l>
<l><seg type="pāda" n="c">na cāpi tava dāsyāmi</seg> <seg type="pāda" n="d">kathaṃcid yāmajāgaram</seg> </l>
<l><seg type="pāda" n="e">taṃ prahasyātha cāṇḍālaṃ</seg> <seg type="pāda" n="f">provāca brahmarākṣasaḥ</seg> //</l>
</lg>

<milestone unit="speaker" n="brahmarākṣasa uvāca"/>

<lg xml:id="BrP_228.73">
<l><seg type="pāda" n="a">rātryavasāne yā gītā</seg> <seg type="pāda" n="b">gītikā kautukāśrayā</seg> </l>
<l><seg type="pāda" n="c">tasyāḥ phalaṃ prayacchasva</seg> <seg type="pāda" n="d">trāhi pāpāt samuddhara</seg> //</l>
</lg>

<milestone unit="speaker" n="vyāsa uvāca"/>

<lg xml:id="BrP_228.74">
<l><seg type="pāda" n="a">evam uccārite tena</seg> <seg type="pāda" n="b">mātaṅgas tam uvāca ha</seg> //</l>
</lg>

<milestone unit="speaker" n="mātaṅga uvāca"/>

<lg xml:id="BrP_228.75">
<l><seg type="pāda" n="a">kiṃ pūrvaṃ bhavatā karma</seg> <seg type="pāda" n="b">vikṛtaṃ kṛtam añjasā</seg> </l>
<l><seg type="pāda" n="c">yena tvaṃ doṣajātena</seg> <seg type="pāda" n="d">saṃbhūto brahmarākṣasaḥ</seg> //</l>
</lg>

<milestone unit="speaker" n="vyāsa uvāca"/>

<lg xml:id="BrP_228.76">
<l><seg type="pāda" n="a">tasya tad vākyam ākarṇya</seg> <seg type="pāda" n="b">mātaṅgaṃ brahmarākṣasaḥ</seg> </l>
<l><seg type="pāda" n="c">provāca duḥkhasaṃtaptaḥ</seg> <seg type="pāda" n="d">saṃsmṛtya svakṛtaṃ kṛtam</seg> //</l>
</lg>

<milestone unit="speaker" n="brahmarākṣasa uvāca"/>

<lg xml:id="BrP_228.77">
<l><seg type="pāda" n="a">śrūyatāṃ yo 'ham āsaṃ vai</seg> <seg type="pāda" n="b">pūrvaṃ yac ca mayā kṛtam</seg> </l>
<l><seg type="pāda" n="c">yasmin kṛte pāpayoniṃ</seg> <seg type="pāda" n="d">gatavān asmi rākṣasīm</seg> //</l>
</lg>

<lg xml:id="BrP_228.78">
<l><seg type="pāda" n="a">somaśarma iti khyātaḥ</seg> <seg type="pāda" n="b">pūrvam āsam ahaṃ dvijaḥ</seg> </l>
<l><seg type="pāda" n="c">putro 'dhyayanaśīlasya</seg> <seg type="pāda" n="d">devaśarmasya yajvanaḥ</seg> //</l>
</lg>

<lg xml:id="BrP_228.79">
<l><seg type="pāda" n="a">kasyacid yajamānasya</seg> <seg type="pāda" n="b">sūtramantrabahiṣkṛtaḥ</seg> </l>
<l><seg type="pāda" n="c">nṛpasya karmasaktena</seg> <seg type="pāda" n="d">yūpakarmasuniṣṭhitaḥ</seg> //</l>
</lg>

<lg xml:id="BrP_228.80">
<l><seg type="pāda" n="a">āgnīdhraṃ cākarod yajñe</seg> <seg type="pāda" n="b">lobhamohaprapīḍitaḥ</seg> </l>
<l><seg type="pāda" n="c">tasmin parisamāpte tu</seg> <seg type="pāda" n="d">maurkhyād dambham anuṣṭhitaḥ</seg> //</l>
</lg>

<lg xml:id="BrP_228.81">
<l><seg type="pāda" n="a">yaṣṭum ārabdhavān asmi</seg> <seg type="pāda" n="b">dvādaśāhaṃ mahākratum</seg> </l>
<l><seg type="pāda" n="c">pravartamāne tasmiṃs tu</seg> <seg type="pāda" n="d">kukṣiśūlo 'bhavan mama</seg> //</l>
</lg>

<lg xml:id="BrP_228.82">
<l><seg type="pāda" n="a">saṃpūrṇe daśarātre tu</seg> <seg type="pāda" n="b">na samāpte tathā kratau</seg> </l>
<l><seg type="pāda" n="c">virūpākṣasya dīyantyām</seg> <seg type="pāda" n="d">āhutyāṃ rākṣase kṣaṇe</seg> //</l>
</lg>

<lg xml:id="BrP_228.83">
<l><seg type="pāda" n="a">mṛto 'haṃ tena doṣeṇa</seg> <seg type="pāda" n="b">saṃbhūto brahmarākṣasaḥ</seg> </l>
<l><seg type="pāda" n="c">mūrkheṇa mantrahīnena</seg> <seg type="pāda" n="d">sūtrasvaravivarjitam</seg> //</l>
</lg>

<lg xml:id="BrP_228.84">
<l><seg type="pāda" n="a">ajānatā yajñavidyāṃ</seg> <seg type="pāda" n="b">yad iṣṭaṃ yājitaṃ ca yat</seg> </l>
<l><seg type="pāda" n="c">tena karmavipākena</seg> <seg type="pāda" n="d">saṃbhūto brahmarākṣasaḥ</seg> //</l>
</lg>

<lg xml:id="BrP_228.85">
<l><seg type="pāda" n="a">tan māṃ pāpamahāmbhodhau</seg> <seg type="pāda" n="b">nimagnaṃ tvaṃ samuddhara</seg> </l>
<l><seg type="pāda" n="c">prajāgare gītikaikāṃ</seg> <seg type="pāda" n="d">paścimāṃ dātum arhasi</seg> //</l>
</lg>

<milestone unit="speaker" n="vyāsa uvāca"/>

<lg xml:id="BrP_228.86">
<l><seg type="pāda" n="a">tam uvācātha cāṇḍālo</seg> <seg type="pāda" n="b">yadi prāṇivadhād bhavān</seg> </l>
<l><seg type="pāda" n="c">nivṛttiṃ kurute dadyāṃ</seg> <seg type="pāda" n="d">tataḥ paścimagītikām</seg> //</l>
</lg>

<lg xml:id="BrP_228.87">
<l><seg type="pāda" n="a">bāḍham ity avadat so 'pi</seg> <seg type="pāda" n="b">mātaṅgo 'pi dadau tadā</seg> </l>
<l><seg type="pāda" n="c">gītikāphalam āmantrya</seg> <seg type="pāda" n="d">muhūrtārdhaprajāgaram</seg> //</l>
</lg>

<lg xml:id="BrP_228.88">
<l><seg type="pāda" n="a">tasmin gītiphale datte</seg> <seg type="pāda" n="b">mātaṅgaṃ brahmarākṣasaḥ</seg> </l>
<l><seg type="pāda" n="c">praṇamya prayayau hṛṣṭas</seg> <seg type="pāda" n="d">tīrthavaryaṃ pṛthūdakam</seg> //</l>
</lg>

<lg xml:id="BrP_228.89">
<l><seg type="pāda" n="a">tatrānaśanasaṃkalpaṃ</seg> <seg type="pāda" n="b">kṛtvā prāṇāñ jahau dvijāḥ</seg> </l>
<l><seg type="pāda" n="c">rākṣasatvād vinirmukto</seg> <seg type="pāda" n="d">gītikāphalabṛṃhitaḥ</seg> //</l>
</lg>

<lg xml:id="BrP_228.90">
<l><seg type="pāda" n="a">pṛthūdakaprabhāvāc ca</seg> <seg type="pāda" n="b">brahmalokaṃ ca durlabham</seg> </l>
<l><seg type="pāda" n="c">daśa varṣasahasrāṇi</seg> <seg type="pāda" n="d">nirātaṅko 'vasat tataḥ</seg> //</l>
</lg>

<lg xml:id="BrP_228.91">
<l><seg type="pāda" n="a">tasyānte brāhmaṇo jāto</seg> <seg type="pāda" n="b">babhūva smṛtimān vaśī</seg> </l>
<l><seg type="pāda" n="c">tasyāhaṃ caritaṃ bhūyaḥ</seg> <seg type="pāda" n="d">kathayiṣyāmi bho dvijāḥ</seg> //</l>
</lg>

<lg xml:id="BrP_228.92">
<l><seg type="pāda" n="a">mātaṅgasya kathāśeṣaṃ</seg> <seg type="pāda" n="b">śṛṇudhvaṃ gadato mama</seg> </l>
<l><seg type="pāda" n="c">rākṣase tu gate dhīmān</seg> <seg type="pāda" n="d">gṛham etya yatātmavān</seg> //</l>
</lg>

<lg xml:id="BrP_228.93">
<l><seg type="pāda" n="a">tadvipracaritaṃ smṛtvā</seg> <seg type="pāda" n="b">nirviṇṇaḥ śucir apy asau</seg> </l>
<l><seg type="pāda" n="c">putreṣu bhāryāṃ nikṣipya</seg> <seg type="pāda" n="d">dadau bhūmyāḥ pradakṣiṇām</seg> //</l>
</lg>

<lg xml:id="BrP_228.94">
<l><seg type="pāda" n="a">kokāmukhāt samārabhya</seg> <seg type="pāda" n="b">yāvad vai skandadarśanam</seg> </l>
<l><seg type="pāda" n="c">dṛṣṭvā skandaṃ yayau dhārā</seg><seg type="pāda" n="d">cakre cāpi pradakṣiṇam</seg> //</l>
</lg>

<lg xml:id="BrP_228.95">
<l><seg type="pāda" n="a">tato 'drivaram āgamya</seg> <seg type="pāda" n="b">vindhyam uccaśiloccayam</seg> </l>
<l><seg type="pāda" n="c">pāpapramocanaṃ tīrtham</seg> <seg type="pāda" n="d">āsasāda sa tu dvijāḥ</seg> //</l>
</lg>

<lg xml:id="BrP_228.96">
<l><seg type="pāda" n="a">snānaṃ pāpaharaṃ cakre</seg> <seg type="pāda" n="b">sa tu cāṇḍālavaṃśajaḥ</seg> </l>
<l><seg type="pāda" n="c">vimuktapāpaḥ sasmāra</seg> <seg type="pāda" n="d">pūrvajātīr anekaśaḥ</seg> //</l>
</lg>

<lg xml:id="BrP_228.97">
<l><seg type="pāda" n="a">sa pūrvajanmany abhavad</seg> <seg type="pāda" n="b">bhikṣuḥ saṃyatavāṅmanāḥ</seg> </l>
<l><seg type="pāda" n="c">yatakāyaś ca matimān</seg> <seg type="pāda" n="d">vedavedāṅgapāragaḥ</seg> //</l>
</lg>

<lg xml:id="BrP_228.98">
<l><seg type="pāda" n="a">ekadā goṣu nagarād</seg> <seg type="pāda" n="b">dhriyamāṇāsu taskaraiḥ</seg> </l>
<l><seg type="pāda" n="c">bhikṣāvadhūtā rajasā</seg> <seg type="pāda" n="d">muktā tenātha bhikṣuṇā</seg> //</l>
</lg>

<lg xml:id="BrP_228.99">
<l><seg type="pāda" n="a">sa tenādharmadoṣeṇa</seg> <seg type="pāda" n="b">cāṇḍālīṃ yonim āgataḥ</seg> </l>
<l><seg type="pāda" n="c">pāpapramocane snātaḥ</seg> <seg type="pāda" n="d">sa mṛto narmadātaṭe</seg> //</l>
</lg>

<lg xml:id="BrP_228.100">
<l><seg type="pāda" n="a">mūrkho 'bhūd brāhmaṇavaro</seg> <seg type="pāda" n="b">vārāṇasyāṃ ca bho dvijāḥ</seg> </l>
<l><seg type="pāda" n="c">tatrāsya vasato 'bdais tu</seg> <seg type="pāda" n="d">triṃśadbhiḥ siddhapūruṣaḥ</seg> //</l>
</lg>

<lg xml:id="BrP_228.101">
<l><seg type="pāda" n="a">virūparūpī babhrāma</seg> <seg type="pāda" n="b">yogamālābalānvitaḥ</seg> </l>
<l><seg type="pāda" n="c">taṃ dṛṣṭvā sopahāsārtham</seg> <seg type="pāda" n="d">abhivādyābhyuvāca ha</seg> //</l>
</lg>

<lg xml:id="BrP_228.102">
<l><seg type="pāda" n="a">kuśalaṃ siddhapuruṣaṃ</seg> <seg type="pāda" n="b">kutas tv āgamyate tvayā</seg> //</l>
</lg>

<milestone unit="speaker" n="vyāsa uvāca"/>

<lg xml:id="BrP_228.103">
<l><seg type="pāda" n="a">evaṃ saṃbhāṣitas tena</seg> <seg type="pāda" n="b">jñāto 'ham iti cintya tu</seg> </l>
<l><seg type="pāda" n="c">pratyuvācātha vandyas taṃ</seg> <seg type="pāda" n="d">svargalokād upāgataḥ</seg> //</l>
</lg>

<lg xml:id="BrP_228.104">
<l><seg type="pāda" n="a">taṃ siddhaṃ prāha mūrkho 'sau</seg> <seg type="pāda" n="b">kiṃ tvaṃ vetsi triviṣṭape</seg> </l>
<l><seg type="pāda" n="c">nārāyaṇoruprabhavām</seg> <seg type="pāda" n="d">urvaśīm apsarovarām</seg> //</l>
</lg>

<lg xml:id="BrP_228.105">
<l><seg type="pāda" n="a">siddhas tam āha tāṃ vedmi</seg> <seg type="pāda" n="b">śakracāmaradhāriṇīm</seg> </l>
<l><seg type="pāda" n="c">svargasyābharaṇaṃ mukhyam</seg> <seg type="pāda" n="d">urvaśīṃ sādhusaṃbhavām</seg> //</l>
</lg>

<lg xml:id="BrP_228.106">
<l><seg type="pāda" n="a">vipraḥ siddham uvācātha</seg> <seg type="pāda" n="b">ṛjumārgavivarjitaḥ</seg> </l>
<l><seg type="pāda" n="c">tan mitra matkṛte vārttām</seg> <seg type="pāda" n="d">urvaśyā bhavatādarāt</seg> //</l>
</lg>

<lg xml:id="BrP_228.107">
<l><seg type="pāda" n="a">kathanīyā yac ca sā te</seg> <seg type="pāda" n="b">brūyād ākhyāsyate bhavān</seg> </l>
<l><seg type="pāda" n="c">bāḍham ity abravīt siddhaḥ</seg> <seg type="pāda" n="d">so 'pi vipro mudānvitaḥ</seg> //</l>
</lg>

<lg xml:id="BrP_228.108">
<l><seg type="pāda" n="a">babhūva siddho 'pi yayau</seg> <seg type="pāda" n="b">merupṛṣṭhaṃ surālayam</seg> </l>
<l><seg type="pāda" n="c">sametya corvaśīṃ prāha</seg> <seg type="pāda" n="d">yad ukto 'sau dvijena tu</seg> //</l>
</lg>

<lg xml:id="BrP_228.109">
<l><seg type="pāda" n="a">sā prāha taṃ siddhavaraṃ</seg> <seg type="pāda" n="b">nāhaṃ kāśipatiṃ dvijam</seg> </l>
<l><seg type="pāda" n="c">jānāmi satyam uktaṃ te</seg> <seg type="pāda" n="d">na cetasi mama sthitam</seg> //</l>
</lg>

<lg xml:id="BrP_228.110">
<l><seg type="pāda" n="a">ity uktaḥ prayayau so 'pi</seg> <seg type="pāda" n="b">kālena bahunā punaḥ</seg> </l>
<l><seg type="pāda" n="c">vārāṇasīṃ yayau siddho</seg> <seg type="pāda" n="d">dṛṣṭo mūrkheṇa vai punaḥ</seg> //</l>
</lg>

<lg xml:id="BrP_228.111">
<l><seg type="pāda" n="a">dṛṣṭaḥ pṛṣṭaḥ kila bhūyaḥ</seg> <seg type="pāda" n="b">kim āhorubhavā tava</seg> </l>
<l><seg type="pāda" n="c">siddho 'bravīn na jānāmi</seg> <seg type="pāda" n="d">mām uvācorvaśī svayam</seg> //</l>
</lg>

<lg xml:id="BrP_228.112">
<l><seg type="pāda" n="a">siddhavākyaṃ tataḥ śrutvā</seg> <seg type="pāda" n="b">smitabhinnauṣṭhasaṃpuṭaḥ</seg> </l>
<l><seg type="pāda" n="c">punaḥ prāha kathaṃ vetsīty</seg> <seg type="pāda" n="d">evaṃ vācyā tvayorvaśī</seg> //</l>
</lg>

<lg xml:id="BrP_228.113">
<l><seg type="pāda" n="a">bāḍham evaṃ kariṣyāmīty</seg> <seg type="pāda" n="b">uktvā siddho divaṃ gataḥ</seg> </l>
<l><seg type="pāda" n="c">dadarśa śakrabhavanān</seg> <seg type="pāda" n="d">niṣkrāmantīm athorvaśīm</seg> //</l>
</lg>

<lg xml:id="BrP_228.114">
<l><seg type="pāda" n="a">provāca tāṃ siddhavaraḥ</seg> <seg type="pāda" n="b">sā ca taṃ siddham abravīt</seg> </l>
<l><seg type="pāda" n="c">niyamaṃ kaṃcid api hi</seg> <seg type="pāda" n="d">karotu dvijasattamaḥ</seg> //</l>
</lg>

<lg xml:id="BrP_228.115">
<l><seg type="pāda" n="a">yenāhaṃ karmaṇā siddha</seg> <seg type="pāda" n="b">taṃ jānāmi na cānyathā</seg> </l>
<l><seg type="pāda" n="c">tad urvaśīvaco 'bhyetya</seg> <seg type="pāda" n="d">tasmai mūrkhadvijāya tu</seg> //</l>
</lg>

<lg xml:id="BrP_228.116">
<l><seg type="pāda" n="a">kathayām āsa siddhas tu</seg> <seg type="pāda" n="b">so 'pīmaṃ niyamaṃ jagau</seg> </l>
<l><seg type="pāda" n="c">tavāgre siddhapuruṣa</seg> <seg type="pāda" n="d">niyamo 'yaṃ kṛto mayā</seg> //</l>
</lg>

<lg xml:id="BrP_228.117">
<l><seg type="pāda" n="a">na bhokṣye 'dyaprabhṛti vai</seg> <seg type="pāda" n="b">śakaṭaṃ satyam īritam</seg> </l>
<l><seg type="pāda" n="c">ity uktaḥ prayayau siddhaḥ</seg> <seg type="pāda" n="d">svarge dṛṣṭvorvaśīm atha</seg> //</l>
</lg>

<lg xml:id="BrP_228.118">
<l><seg type="pāda" n="a">prāhāsau śakaṭaṃ bhokṣye</seg> <seg type="pāda" n="b">nādyaprabhṛti karhicit</seg> </l>
<l><seg type="pāda" n="c">taṃ siddham urvaśī prāha</seg> <seg type="pāda" n="d">jñāto 'sau sāṃprataṃ mayā</seg> //</l>
</lg>

<lg xml:id="BrP_228.119">
<l><seg type="pāda" n="a">niyamagrahaṇād eva</seg> <seg type="pāda" n="b">mūrkho mām upahāsakaḥ</seg> </l>
<l><seg type="pāda" n="c">ity uktvā prayayau śīghraṃ</seg> <seg type="pāda" n="d">vāsaṃ nārāyaṇātmajā</seg> //</l>
</lg>

<lg xml:id="BrP_228.120">
<l><seg type="pāda" n="a">siddho 'pi vicacārāsau</seg> <seg type="pāda" n="b">kāmacārī mahītalam</seg> </l>
<l><seg type="pāda" n="c">urvaśy api varārohā</seg> <seg type="pāda" n="d">gatvā vārāṇasīṃ purīm</seg> //</l>
</lg>

<lg xml:id="BrP_228.121">
<l><seg type="pāda" n="a">matsyodarījale snānaṃ</seg> <seg type="pāda" n="b">cakre divyavapurdharā</seg> </l>
<l><seg type="pāda" n="c">athāsāv api mūrkhas tu</seg> <seg type="pāda" n="d">nadīṃ matsyodarīṃ mune</seg> //</l>
</lg>

<lg xml:id="BrP_228.122">
<l><seg type="pāda" n="a">jagāmātha dadarśāsau</seg> <seg type="pāda" n="b">snāyamānām athorvaśīm</seg> </l>
<l><seg type="pāda" n="c">tāṃ dṛṣṭvā vavṛdhe 'thāsya</seg> <seg type="pāda" n="d">manmathaḥ kṣobhakṛd dṛḍham</seg> //</l>
</lg>

<lg xml:id="BrP_228.123">
<l><seg type="pāda" n="a">cakāra mūrkhaś ceṣṭāś ca</seg> <seg type="pāda" n="b">taṃ vivedorvaśī svayam</seg> </l>
<l><seg type="pāda" n="c">taṃ mūrkhaṃ siddhagaditaṃ</seg> <seg type="pāda" n="d">jñātvā sasmitam āha tam</seg> //</l>
</lg>

<milestone unit="speaker" n="urvaśy uvāca"/>

<lg xml:id="BrP_228.124">
<l><seg type="pāda" n="a">kim icchasi mahābhāga</seg> <seg type="pāda" n="b">mattaḥ śīghram ihocyatām</seg> </l>
<l><seg type="pāda" n="c">kariṣyāmi vacas tubhyaṃ</seg> <seg type="pāda" n="d">tvaṃ viśrabdhaṃ kariṣyasi</seg> //</l>
</lg>

<milestone unit="speaker" n="mūrkhabrāhmaṇa uvāca"/>

<lg xml:id="BrP_228.125">
<l><seg type="pāda" n="a">ātmapradānena mama</seg> <seg type="pāda" n="b">prāṇān rakṣa śucismite</seg> //</l>
</lg>

<milestone unit="speaker" n="vyāsa uvāca"/>

<lg xml:id="BrP_228.126">
<l><seg type="pāda" n="a">taṃ prāhāthorvaśī vipraṃ</seg> <seg type="pāda" n="b">niyamasthāsmi sāṃpratam</seg> </l>
<l><seg type="pāda" n="c">tvaṃ tiṣṭhasva kṣaṇam atha</seg> <seg type="pāda" n="d">pratīkṣasvāgataṃ mama</seg> //</l>
</lg>

<lg xml:id="BrP_228.127">
<l><seg type="pāda" n="a">sthito 'smīty abravīd vipraḥ</seg> <seg type="pāda" n="b">sāpi svargaṃ jagāma ha</seg> </l>
<l><seg type="pāda" n="c">māsamātreṇa sāyātā</seg> <seg type="pāda" n="d">dadarśa taṃ kṛśaṃ dvijam</seg> //</l>
</lg>

<lg xml:id="BrP_228.128">
<l><seg type="pāda" n="a">sthitaṃ māsaṃ nadītīre</seg> <seg type="pāda" n="b">nirāhāraṃ surāṅganā</seg> </l>
<l><seg type="pāda" n="c">taṃ dṛṣṭvā niścayayutaṃ</seg> <seg type="pāda" n="d">bhūtvā vṛddhavapus tataḥ</seg> //</l>
</lg>

<lg xml:id="BrP_228.129">
<l><seg type="pāda" n="a">sā cakāra nadītīre</seg> <seg type="pāda" n="b">śakaṭaṃ śarkarāvṛtam</seg> </l>
<l><seg type="pāda" n="c">ghṛtena madhunā caiva</seg> <seg type="pāda" n="d">nadīṃ matsyodarīṃ gatā</seg> //</l>
</lg>

<lg xml:id="BrP_228.130">
<l><seg type="pāda" n="a">snātvātha bhūmau vasantī</seg> <seg type="pāda" n="b">śakaṭaṃ ca yathārthataḥ</seg> </l>
<l><seg type="pāda" n="c">taṃ brāhmaṇaṃ samāhūya</seg> <seg type="pāda" n="d">vākyam āha sulocanā</seg> //</l>
</lg>

<milestone unit="speaker" n="urvaśy uvāca"/>

<lg xml:id="BrP_228.131">
<l><seg type="pāda" n="a">mayā tīvraṃ vrataṃ vipra</seg> <seg type="pāda" n="b">cīrṇaṃ saubhāgyakāraṇāt</seg> </l>
<l><seg type="pāda" n="c">vratānte niṣkṛtiṃ dadyāṃ</seg> <seg type="pāda" n="d">pratigṛhṇīṣva bho dvija</seg> //</l>
</lg>

<milestone unit="speaker" n="vyāsa uvāca"/>

<lg xml:id="BrP_228.132">
<l><seg type="pāda" n="a">sa prāha kim idaṃ loke</seg> <seg type="pāda" n="b">dīyate śarkarāvṛtam</seg> </l>
<l><seg type="pāda" n="c">kṣutkṣāmakaṇṭhaḥ pṛcchāmi</seg> <seg type="pāda" n="d">sādhu bhadre samīraya</seg> //</l>
</lg>

<lg xml:id="BrP_228.133">
<l><seg type="pāda" n="a">sā prāha śakaṭo vipra</seg> <seg type="pāda" n="b">śarkarāpiṣṭasaṃyutaḥ</seg> </l>
<l><seg type="pāda" n="c">imaṃ tvaṃ samupādāya</seg> <seg type="pāda" n="d">prāṇaṃ tarpaya mā ciram</seg> //</l>
</lg>

<lg xml:id="BrP_228.134">
<l><seg type="pāda" n="a">sa tac chrutvātha saṃsmṛtya</seg> <seg type="pāda" n="b">kṣudhayā pīḍito 'pi san</seg> </l>
<l><seg type="pāda" n="c">prāha bhadre na gṛhṇāmi</seg> <seg type="pāda" n="d">niyamo hi kṛto mayā</seg> //</l>
</lg>

<lg xml:id="BrP_228.135">
<l><seg type="pāda" n="a">purataḥ siddhavargasya</seg> <seg type="pāda" n="b">na bhokṣye śakaṭaṃ tv iti</seg> </l>
<l><seg type="pāda" n="c">parijñānārtham urvaśyā</seg> <seg type="pāda" n="d">dadasvānyasya kasyacit</seg> //</l>
</lg>

<lg xml:id="BrP_228.136">
<l><seg type="pāda" n="a">sābravīn niyamo bhadra</seg> <seg type="pāda" n="b">kṛtaḥ kāṣṭhamaye tvayā</seg> </l>
<l><seg type="pāda" n="c">nāsau kāṣṭhamayo bhuṅkṣva</seg> <seg type="pāda" n="d">kṣudhayā cātipīḍitaḥ</seg> //</l>
</lg>

<lg xml:id="BrP_228.137">
<l><seg type="pāda" n="a">tāṃ brāhmaṇaḥ pratyuvāca</seg> <seg type="pāda" n="b">na mayā tad viśeṣaṇam</seg> </l>
<l><seg type="pāda" n="c">kṛtaṃ bhadre 'tha niyamaḥ</seg> <seg type="pāda" n="d">sāmānyenaiva me kṛtaḥ</seg> //</l>
</lg>

<lg xml:id="BrP_228.138">
<l><seg type="pāda" n="a">taṃ bhūyaḥ prāha sā tanvī</seg> <seg type="pāda" n="b">na ced bhokṣyasi brāhmaṇa</seg> </l>
<l><seg type="pāda" n="c">gṛhaṃ gṛhītvā gacchasva</seg> <seg type="pāda" n="d">kuṭumbaṃ tava bhokṣyati</seg> //</l>
</lg>

<lg xml:id="BrP_228.139">
<l><seg type="pāda" n="a">sa tām uvāca sudati</seg> <seg type="pāda" n="b">na tāvad yāmi mandiram</seg> </l>
<l><seg type="pāda" n="c">ihāyātā varārohā</seg> <seg type="pāda" n="d">trailokye 'py adhikā guṇaiḥ</seg> //</l>
</lg>

<lg xml:id="BrP_228.140">
<l><seg type="pāda" n="a">sā mayā madanārtena</seg> <seg type="pāda" n="b">prārthitāśvāsitas tayā</seg> </l>
<l><seg type="pāda" n="c">sthīyatāṃ kṣaṇam ity evaṃ</seg> <seg type="pāda" n="d">sthāsyāmīti mayoditam</seg> //</l>
</lg>

<lg xml:id="BrP_228.141">
<l><seg type="pāda" n="a">māsamātraṃ gatāyās tu</seg> <seg type="pāda" n="b">tasyā bhadre sthitasya ca</seg> </l>
<l><seg type="pāda" n="c">mama satyānuraktasya</seg> <seg type="pāda" n="d">saṃgamāya dhṛtavrate</seg> //</l>
</lg>

<lg xml:id="BrP_228.142">
<l><seg type="pāda" n="a">tasya sā vacanaṃ śrutvā</seg> <seg type="pāda" n="b">kṛtvā svaṃ rūpam uttamam</seg> </l>
<l><seg type="pāda" n="c">vihasya bhāvagambhīram</seg> <seg type="pāda" n="d">urvaśī prāha taṃ dvijam</seg> //</l>
</lg>

<milestone unit="speaker" n="urvaśy uvāca"/>

<lg xml:id="BrP_228.143">
<l><seg type="pāda" n="a">sādhu satyaṃ tvayā vipra</seg> <seg type="pāda" n="b">vrataṃ niṣṭhitacetasā</seg> </l>
<l><seg type="pāda" n="c">niṣpāditaṃ haṭhād eva</seg> <seg type="pāda" n="d">mama darśanam icchatā</seg> //</l>
</lg>

<lg xml:id="BrP_228.144">
<l><seg type="pāda" n="a">aham evorvaśī vipra</seg> <seg type="pāda" n="b">tvāṃ jijñāsārtham āgatā</seg> </l>
<l><seg type="pāda" n="c">parīkṣito niścitavān</seg> <seg type="pāda" n="d">bhavān satyatapā ṛṣiḥ</seg> //</l>
</lg>

<lg xml:id="BrP_228.145">
<l><seg type="pāda" n="a">gaccha śūkaravoddeśaṃ</seg> <seg type="pāda" n="b">rūpatīrtheti viśrutam</seg> </l>
<l><seg type="pāda" n="c">siddhiṃ yāsyasi viprendra</seg> <seg type="pāda" n="d">tatas tvaṃ mām avāpsyasi</seg> //</l>
</lg>

<milestone unit="speaker" n="vyāsa uvāca"/>

<lg xml:id="BrP_228.146">
<l><seg type="pāda" n="a">ity uktvā divam utpatya</seg> <seg type="pāda" n="b">sā jagāmorvaśī dvijāḥ</seg> </l>
<l><seg type="pāda" n="c">sa ca satyatapā vipro</seg> <seg type="pāda" n="d">rūpatīrthaṃ jagāma ha</seg> //</l>
</lg>

<lg xml:id="BrP_228.147">
<l><seg type="pāda" n="a">tatra śāntiparo bhūtvā</seg> <seg type="pāda" n="b">niyamavratadhṛk śuciḥ</seg> </l>
<l><seg type="pāda" n="c">dehotsarge jagāmāsau</seg> <seg type="pāda" n="d">gāndharvaṃ lokam uttamam</seg> //</l>
</lg>

<lg xml:id="BrP_228.148">
<l><seg type="pāda" n="a">tatra manvantaraśataṃ</seg> <seg type="pāda" n="b">bhogān bhuktvā yathārthataḥ</seg> </l>
<l><seg type="pāda" n="c">babhūva sukule rājā</seg> <seg type="pāda" n="d">prajārañjanatatparaḥ</seg> //</l>
</lg>

<lg xml:id="BrP_228.149">
<l><seg type="pāda" n="a">sa yajvā vividhair yajñaiḥ</seg> <seg type="pāda" n="b">samāptavaradakṣiṇaiḥ</seg> </l>
<l><seg type="pāda" n="c">putreṣu rājyaṃ nikṣipya</seg> <seg type="pāda" n="d">yayau śaukaravaṃ punaḥ</seg> //</l>
</lg>

<lg xml:id="BrP_228.150">
<l><seg type="pāda" n="a">rūpatīrthe mṛto bhūyaḥ</seg> <seg type="pāda" n="b">śakralokam upāgataḥ</seg> </l>
<l><seg type="pāda" n="c">tatra manvantaraśataṃ</seg> <seg type="pāda" n="d">bhogān bhuktvā tataś cyutaḥ</seg> //</l>
</lg>

<lg xml:id="BrP_228.151">
<l><seg type="pāda" n="a">pratiṣṭhāne puravare</seg> <seg type="pāda" n="b">budhaputraḥ purūravāḥ</seg> </l>
<l><seg type="pāda" n="c">babhūva tatra corvaśyāḥ</seg> <seg type="pāda" n="d">saṃgamāya tapodhanāḥ</seg> //</l>
</lg>

<lg xml:id="BrP_228.152">
<l><seg type="pāda" n="a">evaṃ purā satyatapā dvijātis</seg> <lb/><seg type="pāda" n="b">tīrthe prasiddhe sa hi rūpasaṃjñe</seg></l>
<l><seg type="pāda" n="c">ārādhya janmany atha cārcya viṣṇum</seg> <lb/><seg type="pāda" n="d">avāpya bhogān atha muktim eti</seg></l>
</lg>

<milestone unit="speaker" n="munaya ūcuḥ"/>

<lg xml:id="BrP_229.1">
<l><seg type="pāda" n="a">śrutaṃ phalaṃ gītikāyā</seg> <seg type="pāda" n="b">asmābhiḥ suprajāgare</seg> </l>
<l><seg type="pāda" n="c">kṛṣṇasya yena cāṇḍālo</seg> <seg type="pāda" n="d">gato 'sau paramāṃ gatim</seg> //</l>
</lg>

<lg xml:id="BrP_229.2">
<l><seg type="pāda" n="a">yathā viṣṇau bhaved bhaktis</seg> <seg type="pāda" n="b">tan no brūhi mahāmate</seg> </l>
<l><seg type="pāda" n="c">tapasā karmaṇā yena</seg> <seg type="pāda" n="d">śrotum icchāma sāṃpratam</seg> //</l>
</lg>

<milestone unit="speaker" n="vyāsa uvāca"/>

<lg xml:id="BrP_229.3">
<l><seg type="pāda" n="a">śṛṇudhvaṃ muniśārdūlāḥ</seg> <seg type="pāda" n="b">pravakṣyāmy anupūrvaśaḥ</seg> </l>
<l><seg type="pāda" n="c">yathā kṛṣṇe bhaved bhaktiḥ</seg> <seg type="pāda" n="d">puruṣasya mahāphalā</seg> //</l>
</lg>

<lg xml:id="BrP_229.4">
<l><seg type="pāda" n="a">saṃsāre 'smin mahāghore</seg> <seg type="pāda" n="b">sarvabhūtabhayāvahe</seg> </l>
<l><seg type="pāda" n="c">mahāmohakare nṝṇāṃ</seg> <seg type="pāda" n="d">nānāduḥkhaśatākule</seg> //</l>
</lg>

<lg xml:id="BrP_229.5">
<l><seg type="pāda" n="a">tiryagyonisahasreṣu</seg> <seg type="pāda" n="b">jāyamānaḥ punaḥ punaḥ</seg> </l>
<l><seg type="pāda" n="c">kathaṃcil labhate janma</seg> <seg type="pāda" n="d">dehī mānuṣyakaṃ dvijāḥ</seg> //</l>
</lg>

<lg xml:id="BrP_229.6">
<l><seg type="pāda" n="a">mānuṣatve 'pi vipratvaṃ</seg> <seg type="pāda" n="b">vipratve 'pi vivekitā</seg> </l>
<l><seg type="pāda" n="c">vivekād dharmabuddhis tu</seg> <seg type="pāda" n="d">buddhyā tu śreyasāṃ grahaḥ</seg> //</l>
</lg>

<lg xml:id="BrP_229.7">
<l><seg type="pāda" n="a">yāvat pāpakṣayaṃ puṃsāṃ</seg> <seg type="pāda" n="b">na bhavej janma saṃcitam</seg> </l>
<l><seg type="pāda" n="c">tāvan na jāyate bhaktir</seg> <seg type="pāda" n="d">vāsudeve jaganmaye</seg> //</l>
</lg>

<lg xml:id="BrP_229.8">
<l><seg type="pāda" n="a">tasmād vakṣyāmi bho viprā</seg> <seg type="pāda" n="b">bhaktiḥ kṛṣṇe yathā bhavet</seg> </l>
<l><seg type="pāda" n="c">anyadeveṣu yā bhaktiḥ</seg> <seg type="pāda" n="d">puruṣasyeha jāyate</seg> //</l>
</lg>

<lg xml:id="BrP_229.9">
<l><seg type="pāda" n="a">karmaṇā manasā vācā</seg> <seg type="pāda" n="b">tadgatenāntarātmanā</seg> </l>
<l><seg type="pāda" n="c">tena tasya bhaved bhaktir</seg> <seg type="pāda" n="d">yajane munisattamāḥ</seg> //</l>
</lg>

<lg xml:id="BrP_229.10">
<l><seg type="pāda" n="a">sa karoti tato viprā</seg> <seg type="pāda" n="b">bhaktiṃ cāgneḥ samāhitaḥ</seg> </l>
<l><seg type="pāda" n="c">tuṣṭe hutāśane tasya</seg> <seg type="pāda" n="d">bhaktir bhavati bhāskare</seg> //</l>
</lg>

<lg xml:id="BrP_229.11">
<l><seg type="pāda" n="a">pūjāṃ karoti satatam</seg> <seg type="pāda" n="b">ādityasya tato dvijāḥ</seg> </l>
<l><seg type="pāda" n="c">prasanne bhāskare tasya</seg> <seg type="pāda" n="d">bhaktir bhavati śaṃkare</seg> //</l>
</lg>

<lg xml:id="BrP_229.12">
<l><seg type="pāda" n="a">pūjāṃ karoti vidhivat</seg> <seg type="pāda" n="b">sa tu śaṃbhoḥ prayatnataḥ</seg> </l>
<l><seg type="pāda" n="c">tuṣṭe trilocane tasya</seg> <seg type="pāda" n="d">bhaktir bhavati keśave</seg> //</l>
</lg>

<lg xml:id="BrP_229.13">
<l><seg type="pāda" n="a">saṃpūjya taṃ jagannāthaṃ</seg> <seg type="pāda" n="b">vāsudevākhyam avyayam</seg> </l>
<l><seg type="pāda" n="c">tato bhuktiṃ ca muktiṃ ca</seg> <seg type="pāda" n="d">sa prāpnoti dvijottamāḥ</seg> //</l>
</lg>

<milestone unit="speaker" n="munaya ūcuḥ"/>

<lg xml:id="BrP_229.14">
<l><seg type="pāda" n="a">avaiṣṇavā narā ye tu</seg> <seg type="pāda" n="b">dṛśyante ca mahāmune</seg> </l>
<l><seg type="pāda" n="c">kiṃ te viṣṇuṃ nārcayanti</seg> <seg type="pāda" n="d">brūhi tatkāraṇaṃ dvija</seg> //</l>
</lg>

<milestone unit="speaker" n="vyāsa uvāca"/>

<lg xml:id="BrP_229.15">
<l><seg type="pāda" n="a">dvau bhūtasargau vikhyātau</seg> <seg type="pāda" n="b">loke 'smin munisattamāḥ</seg> </l>
<l><seg type="pāda" n="c">āsuraś ca tathā daivaḥ</seg> <seg type="pāda" n="d">purā sṛṣṭaḥ svayaṃbhuvā</seg> //</l>
</lg>

<lg xml:id="BrP_229.16">
<l><seg type="pāda" n="a">daivīṃ prakṛtim āsādya</seg> <seg type="pāda" n="b">pūjayanti tato 'cyutam</seg> </l>
<l><seg type="pāda" n="c">āsurīṃ yonim āpannā</seg> <seg type="pāda" n="d">dūṣayanti narā harim</seg> //</l>
</lg>

<lg xml:id="BrP_229.17">
<l><seg type="pāda" n="a">māyayā hatavijñānā</seg> <seg type="pāda" n="b">viṣṇos te tu narādhamāḥ</seg> </l>
<l><seg type="pāda" n="c">aprāpya taṃ hariṃ viprās</seg> <seg type="pāda" n="d">tato yānty adhamāṃ gatim</seg> //</l>
</lg>

<lg xml:id="BrP_229.18">
<l><seg type="pāda" n="a">tasya yā gahvarī māyā</seg> <seg type="pāda" n="b">durvijñeyā surāsuraiḥ</seg> </l>
<l><seg type="pāda" n="c">mahāmohakarī nṝṇāṃ</seg> <seg type="pāda" n="d">dustarā cākṛtātmabhiḥ</seg> //</l>
</lg>

<milestone unit="speaker" n="munaya ūcuḥ"/>

<lg xml:id="BrP_229.19">
<l><seg type="pāda" n="a">icchāmas tāṃ mahāmāyāṃ</seg> <seg type="pāda" n="b">jñātuṃ viṣṇoḥ sudustarām</seg> </l>
<l><seg type="pāda" n="c">vaktum arhasi dharmajña</seg> <seg type="pāda" n="d">paraṃ kautūhalaṃ hi naḥ</seg> //</l>
</lg>

<milestone unit="speaker" n="vyāsa uvāca"/>

<lg xml:id="BrP_229.20">
<l><seg type="pāda" n="a">svapnendrajālasaṃkāśā</seg> <seg type="pāda" n="b">māyā sā lokakarṣaṇī</seg> </l>
<l><seg type="pāda" n="c">kaḥ śaknoti harer māyāṃ</seg> <seg type="pāda" n="d">jñātuṃ tāṃ keśavād ṛte</seg> //</l>
</lg>

<lg xml:id="BrP_229.21">
<l><seg type="pāda" n="a">yā vṛttā brāhmaṇasyāsīn</seg> <seg type="pāda" n="b">māyārthe nāradasya ca</seg> </l>
<l><seg type="pāda" n="c">viḍambanāṃ tu tāṃ viprāḥ</seg> <seg type="pāda" n="d">śṛṇudhvaṃ gadato mama</seg> //</l>
</lg>

<lg xml:id="BrP_229.22">
<l><seg type="pāda" n="a">prāg āsīn nṛpatiḥ śrīmān</seg> <seg type="pāda" n="b">āgnīdhra iti viśrutaḥ</seg> </l>
<l><seg type="pāda" n="c">nagare kāmadamanas</seg> <seg type="pāda" n="d">tasyātha tanayaḥ śuciḥ</seg> //</l>
</lg>

<lg xml:id="BrP_229.23">
<l><seg type="pāda" n="a">dharmārāmaḥ kṣamāśīlaḥ</seg> <seg type="pāda" n="b">pitṛśuśrūṣaṇe rataḥ</seg> </l>
<l><seg type="pāda" n="c">prajānurañjako dakṣaḥ</seg> <seg type="pāda" n="d">śrutiśāstrakṛtaśramaḥ</seg> //</l>
</lg>

<lg xml:id="BrP_229.24">
<l><seg type="pāda" n="a">pitāsya tv akarod yatnaṃ</seg> <seg type="pāda" n="b">vivāhāya na caicchata</seg> </l>
<l><seg type="pāda" n="c">taṃ pitā prāha kim iti</seg> <seg type="pāda" n="d">necchase dārasaṃgraham</seg> //</l>
</lg>

<lg xml:id="BrP_229.25">
<l><seg type="pāda" n="a">sarvam etat sukhārthaṃ hi</seg> <seg type="pāda" n="b">vāñchanti manujāḥ kila</seg> </l>
<l><seg type="pāda" n="c">sukhamūlā hi dārāś ca</seg> <seg type="pāda" n="d">tasmāt taṃ tvaṃ samācara</seg> //</l>
</lg>

<lg xml:id="BrP_229.26">
<l><seg type="pāda" n="a">sa pitur vacanaṃ śrutvā</seg> <seg type="pāda" n="b">tūṣṇīm āste ca gauravāt</seg> </l>
<l><seg type="pāda" n="c">muhur muhus taṃ ca pitā</seg> <seg type="pāda" n="d">codayām āsa bho dvijāḥ</seg> //</l>
</lg>

<lg xml:id="BrP_229.27">
<l><seg type="pāda" n="a">athāsau pitaraṃ prāha</seg> <seg type="pāda" n="b">tāta nāmānurūpatā</seg> </l>
<l><seg type="pāda" n="c">mayā samāśritā vyaktā</seg> <seg type="pāda" n="d">vaiṣṇavī paripālinī</seg> //</l>
</lg>

<lg xml:id="BrP_229.28">
<l><seg type="pāda" n="a">taṃ pitā prāha saṃgamya</seg> <seg type="pāda" n="b">naiṣa dharmo 'sti putraka</seg> </l>
<l><seg type="pāda" n="c">na vidhārayitavyā syāt</seg> <seg type="pāda" n="d">puruṣeṇa vipaścitā</seg> //</l>
</lg>

<lg xml:id="BrP_229.29">
<l><seg type="pāda" n="a">kuru madvacanaṃ putra</seg> <seg type="pāda" n="b">prabhur asmi pitā tava</seg> </l>
<l><seg type="pāda" n="c">mā nimajja kulaṃ mahyaṃ</seg> <seg type="pāda" n="d">narake saṃtatikṣayāt</seg> //</l>
</lg>

<lg xml:id="BrP_229.30">
<l><seg type="pāda" n="a">sa hi taṃ pitur ādeśaṃ</seg> <seg type="pāda" n="b">śrutvā prāha suto vaśī</seg> </l>
<l><seg type="pāda" n="c">prītaḥ saṃsmṛtya paurāṇīṃ</seg> <seg type="pāda" n="d">saṃsārasya vicitratām</seg> //</l>
</lg>

<milestone unit="speaker" n="putra uvāca"/>

<lg xml:id="BrP_229.31">
<l><seg type="pāda" n="a">śṛṇu tāta vaco mahyaṃ</seg> <seg type="pāda" n="b">tattvavākyaṃ sahetukam</seg> </l>
<l><seg type="pāda" n="c">nāmānurūpaṃ kartavyaṃ</seg> <seg type="pāda" n="d">satyaṃ bhavati pārthiva</seg> //</l>
</lg>

<lg xml:id="BrP_229.32">
<l><seg type="pāda" n="a">mayā janmasahasrāṇi</seg> <seg type="pāda" n="b">jarāmṛtyuśatāni ca</seg> </l>
<l><seg type="pāda" n="c">prāptāni dārasaṃyoga</seg><seg type="pāda" n="d">viyogāni ca sarvaśaḥ</seg> //</l>
</lg>

<lg xml:id="BrP_229.33">
<l><seg type="pāda" n="a">tṛṇagulmalatāvallī</seg><seg type="pāda" n="b">sarīsṛpamṛgadvijāḥ</seg> </l>
<l><seg type="pāda" n="c">paśustrīpuruṣādyāni</seg> <seg type="pāda" n="d">prāptāni śataśo mayā</seg> //</l>
</lg>

<lg xml:id="BrP_229.34">
<l><seg type="pāda" n="a">gaṇakiṃnaragandharva</seg><seg type="pāda" n="b">vidyādharamahoragāḥ</seg> </l>
<l><seg type="pāda" n="c">yakṣaguhyakarakṣāṃsi</seg> <seg type="pāda" n="d">dānavāpsarasaḥ surāḥ</seg> //</l>
</lg>

<lg xml:id="BrP_229.35">
<l><seg type="pāda" n="a">nadīśvarasahasraṃ ca</seg> <seg type="pāda" n="b">prāptaṃ tāta punaḥ punaḥ</seg> </l>
<l><seg type="pāda" n="c">sṛṣṭas tu bahuśaḥ sṛṣṭau</seg> <seg type="pāda" n="d">saṃhāre cāpi saṃhṛtaḥ</seg> //</l>
</lg>

<lg xml:id="BrP_229.36">
<l><seg type="pāda" n="a">dārasaṃyogayuktasya</seg> <seg type="pāda" n="b">tātedṛṅ me viḍambanā</seg> </l>
<l><seg type="pāda" n="c">itas tṛtīye yad vṛttaṃ</seg> <seg type="pāda" n="d">mama janmani tac chṛṇu</seg> </l>
<l><seg type="pāda" n="e">kathayāmi samāsena</seg> <seg type="pāda" n="f">tīrthamāhātmyasaṃbhavam</seg> //</l>
</lg>

<lg xml:id="BrP_229.37">
<l><seg type="pāda" n="a">atītya janmāni bahūni tāta</seg> <lb/><seg type="pāda" n="b">nṛdevagandharvamahoragāṇām</seg></l>
<l><seg type="pāda" n="c">vidyādharāṇāṃ khagakiṃnarāṇāṃ</seg> <lb/><seg type="pāda" n="d">jāto hi vaṃśe sutapā maharṣiḥ</seg></l>
</lg>

<lg xml:id="BrP_229.38">
<l><seg type="pāda" n="a">tato mahābhūd acalā hi bhaktir</seg> <lb/><seg type="pāda" n="b">janārdane lokapatau madhughne</seg></l>
<l><seg type="pāda" n="c">vratopavāsair vividhaiś ca bhaktyā</seg> <lb/><seg type="pāda" n="d">saṃtoṣitaś cakragadāstradhārī</seg></l>
</lg>

<lg xml:id="BrP_229.39">
<l><seg type="pāda" n="a">tuṣṭo 'bhyagāt pakṣipatiṃ mahātmā</seg> <lb/><seg type="pāda" n="b">viṣṇuḥ samāruhya varaprado me</seg></l>
<l><seg type="pāda" n="c">prāhoccaśabdaṃ vriyatāṃ dvijāte</seg> <lb/><seg type="pāda" n="d">varo hi yaṃ vāñchasi taṃ pradāsye</seg></l>
</lg>

<lg xml:id="BrP_229.40">
<l><seg type="pāda" n="a">tato 'ham ūce harim īśitāraṃ</seg> <lb/><seg type="pāda" n="b">tuṣṭo 'si cet keśava tad vṛṇomi</seg></l>
<l><seg type="pāda" n="c">yā sā tvadīyā paramā hi māyā</seg> <lb/><seg type="pāda" n="d">tāṃ vettum icchāmi janārdano 'ham</seg></l>
</lg>

<lg xml:id="BrP_229.41">
<l><seg type="pāda" n="a">athābravīn me madhukaiṭabhāriḥ</seg> <lb/><seg type="pāda" n="b">kiṃ te tayā brahman māyayā vai</seg></l>
<l><seg type="pāda" n="c">dharmārthakāmāni dadāni tubhyaṃ</seg> <lb/><seg type="pāda" n="d">putrāṇi mukhyāni nirāmayatvam</seg></l>
</lg>

<lg xml:id="BrP_229.42">
<l><seg type="pāda" n="a">tato murāriṃ punar uktavān ahaṃ</seg> <lb/><seg type="pāda" n="b">bhūyo 'rthadharmārthajigīṣitaiva yat</seg></l>
<l><seg type="pāda" n="c">māyā tavemām iha vettum icche</seg> <lb/><seg type="pāda" n="d">mamādya tāṃ darśaya puṣkarākṣa</seg></l>
</lg>

tato 'bhyuvācātha nṛsiṃhamukhyaḥ BrP_229.43a
śrīśaḥ prabhur viṣṇur idaṃ vaco me BrP_229.43b
<milestone unit="speaker" n="viṣṇur uvāca"/>

māyāṃ madīyāṃ nahi vetti kaścin BrP_229.43c
na cāpi vā vetsyati kaścid eva BrP_229.43d
<lg xml:id="BrP_229.44">
<l><seg type="pāda" n="a">pūrvaṃ surarṣir dvija nāradākhyo</seg> <lb/><seg type="pāda" n="b">brahmātmajo 'bhūn mama bhaktiyuktaḥ</seg></l>
<l><seg type="pāda" n="c">tenāpi pūrvaṃ bhavatā yathaiva</seg> <lb/><seg type="pāda" n="d">saṃtoṣito bhaktimatā hi tadvat</seg></l>
</lg>

<lg xml:id="BrP_229.45">
<l><seg type="pāda" n="a">varaṃ ca dattaṃ gatavān ahaṃ ca</seg> <lb/><seg type="pāda" n="b">sa cāpi vavre varam etad eva</seg></l>
<l><seg type="pāda" n="c">nivārito mām atimūḍhabhāvād</seg> <lb/><seg type="pāda" n="d">bhavān yathaivaṃ vṛtavān varaṃ ca</seg></l>
</lg>

<lg xml:id="BrP_229.46">
<l><seg type="pāda" n="a">tato mayokto 'mbhasi nārada tvaṃ</seg> <lb/><seg type="pāda" n="b">māyāṃ hi me vetsyasi saṃnimagnaḥ</seg></l>
<l><seg type="pāda" n="c">tato nimagno 'mbhasi nārado 'sau</seg> <lb/><seg type="pāda" n="d">kanyā babhau kāśipateḥ suśīlā</seg></l>
</lg>

<lg xml:id="BrP_229.47">
<l><seg type="pāda" n="a">tāṃ yauvanāḍhyām atha cārudharmiṇe</seg> <lb/><seg type="pāda" n="b">vidarbharājñas tanayāya vai dadau</seg></l>
<l><seg type="pāda" n="c">svadharmaṇe so 'pi tayā sametaḥ</seg> <lb/><seg type="pāda" n="d">siṣeva kāmān atulān maharṣiḥ</seg></l>
</lg>

<lg xml:id="BrP_229.48">
<l><seg type="pāda" n="a">svarge gate 'sau pitari pratāpavān</seg> <lb/><seg type="pāda" n="b">rājyaṃ kramāyātam avāpya hṛṣṭaḥ</seg></l>
<l><seg type="pāda" n="c">vidarbharāṣṭraṃ paripālayānaḥ</seg> <lb/><seg type="pāda" n="d">putraiḥ sapautrair bahubhir vṛto 'bhūt</seg></l>
</lg>

<lg xml:id="BrP_229.49">
<l><seg type="pāda" n="a">athābhavad bhūmipateḥ sudharmaṇaḥ</seg> <lb/><seg type="pāda" n="b">kāśīśvareṇātha samaṃ suyuddham</seg></l>
<l><seg type="pāda" n="c">tatra kṣayaṃ prāpya saputrapautraṃ</seg> <lb/><seg type="pāda" n="d">vidarbharāṭ kāśipatiś ca yuddhe</seg></l>
</lg>

<lg xml:id="BrP_229.50">
<l><seg type="pāda" n="a">tataḥ suśīlā pitaraṃ saputraṃ</seg> <lb/><seg type="pāda" n="b">jñātvā patiṃ cāpi saputrapautram</seg></l>
<l><seg type="pāda" n="c">purād viniḥsṛtya raṇāvaniṃ gatā</seg> <lb/><seg type="pāda" n="d">dṛṣṭvā suśīlā kadanaṃ mahāntam</seg></l>
</lg>

<lg xml:id="BrP_229.51">
<l><seg type="pāda" n="a">bhartur bale tatra pitur bale ca</seg> <lb/><seg type="pāda" n="b">duḥkhānvitā sā suciraṃ vilapya</seg></l>
<l><seg type="pāda" n="c">jagāma sā mātaram ārtarūpā</seg> <lb/><seg type="pāda" n="d">bhrātṝn sutān bhrātṛsutān sapautrān</seg></l>
</lg>

<lg xml:id="BrP_229.52">
<l><seg type="pāda" n="a">bhartāram eṣā pitaraṃ ca gṛhya</seg> <lb/><seg type="pāda" n="b">mahāśmaśāne ca mahācitiṃ sā</seg></l>
<l><seg type="pāda" n="c">kṛtvā hutāśaṃ pradadau svayaṃ ca</seg> <lb/><seg type="pāda" n="d">yadā samiddho hutabhug babhūva</seg></l>
</lg>

<lg xml:id="BrP_229.53">
<l><seg type="pāda" n="a">tadā suśīlā praviveśa vegād</seg> <lb/><seg type="pāda" n="b">dhā putra hā putra iti bruvāṇā</seg></l>
<l><seg type="pāda" n="c">tadā punaḥ sā munir nārado 'bhūt</seg> <lb/><seg type="pāda" n="d">sa cāpi vahniḥ sphaṭikāmalābhaḥ</seg></l>
</lg>

pūrṇaṃ saro 'bhūd atha cottatāra BrP_229.54a
tasyāgrato devavaras tu keśavaḥ BrP_229.54b
prahasya devarṣim uvāca nāradam BrP_229.54d
<lg xml:id="BrP_229.55">
<l><seg type="pāda" n="a">kas te tu putro vada me maharṣe</seg> <lb/><seg type="pāda" n="b">mṛtaṃ ca kaṃ śocasi naṣṭabuddhiḥ</seg></l>
<l><seg type="pāda" n="c">vrīḍānvito 'bhūd atha nārado 'sau</seg> <lb/><seg type="pāda" n="d">tato 'ham enaṃ punar eva cāha</seg></l>
</lg>

<lg xml:id="BrP_229.56">
<l><seg type="pāda" n="a">itīdṛśā nārada kaṣṭarūpā</seg> <lb/><seg type="pāda" n="b">māyā madīyā kamalāsanādyaiḥ</seg></l>
<l><seg type="pāda" n="c">śakyā na vettuṃ samahendrarudraiḥ</seg> <lb/><seg type="pāda" n="d">kathaṃ bhavān vetsyati durvibhāvyām</seg></l>
</lg>

<lg xml:id="BrP_229.57">
<l><seg type="pāda" n="a">sa vākyam ākarṇya mahāmaharṣir</seg> <lb/><seg type="pāda" n="b">uvāca bhaktiṃ mama dehi viṣṇo</seg></l>
<l><seg type="pāda" n="c">prāpte 'tha kāle smaraṇaṃ tathaiva</seg> <lb/><seg type="pāda" n="d">sadā ca saṃdarśanam īśa te 'stu</seg></l>
</lg>

<lg xml:id="BrP_229.58">
<l><seg type="pāda" n="a">yatrāham ārtaś citim adya rūḍhas</seg> <lb/><seg type="pāda" n="b">tat tīrtham astv acyutapāpahantrā</seg></l>
<l><seg type="pāda" n="c">adhiṣṭhitaṃ keśava nityam eva</seg> <lb/><seg type="pāda" n="d">tvayā sahāsaṃ kamalodbhavena</seg></l>
</lg>

<lg xml:id="BrP_229.59">
<l><seg type="pāda" n="a">tato mayokto dvija nārado 'sau</seg> <lb/><seg type="pāda" n="b">tīrthaṃ sitode hi citis tavāstu</seg></l>
<l><seg type="pāda" n="c">sthāsyāmy ahaṃ cātra sadaiva viṣṇur</seg> <lb/><seg type="pāda" n="d">maheśvaraḥ sthāsyati cottareṇa</seg></l>
</lg>

<lg xml:id="BrP_229.60">
<l><seg type="pāda" n="a">yadā virañcer vadanaṃ trinetraḥ</seg> <lb/><seg type="pāda" n="b">sa cchetsyateyaṃ ca mamogravācam</seg></l>
<l><seg type="pāda" n="c">tadā kapālasya tu mocanāya</seg> <lb/><seg type="pāda" n="d">sameṣyate tīrtham idaṃ tvadīyam</seg></l>
</lg>

<lg xml:id="BrP_229.61">
<l><seg type="pāda" n="a">snātasya tīrthe tripurāntakasya</seg> <lb/><seg type="pāda" n="b">patiṣyate bhūmitale kapālam</seg></l>
<l><seg type="pāda" n="c">tatas tu tīrtheti kapālamocanaṃ</seg> <lb/><seg type="pāda" n="d">khyātaṃ pṛthivyāṃ ca bhaviṣyate tat</seg></l>
</lg>

<lg xml:id="BrP_229.62">
<l><seg type="pāda" n="a">tadā prabhṛty ambudavāhano 'sau</seg> <lb/><seg type="pāda" n="b">na mokṣyate tīrthavaraṃ supuṇyam</seg></l>
<l><seg type="pāda" n="c">na caiva tasmin dvija saṃpracakṣate</seg> <lb/><seg type="pāda" n="d">tat kṣetram ugraṃ tv atha brahmavadhyā</seg></l>
</lg>

<lg xml:id="BrP_229.63">
<l><seg type="pāda" n="a">yadā na mokṣaty amarārihantā</seg> <lb/><seg type="pāda" n="b">tat kṣetramukhyaṃ mahad āptapuṇyam</seg></l>
<l><seg type="pāda" n="c">tadā vimukteti surai rahasyaṃ</seg> <lb/><seg type="pāda" n="d">tīrthaṃ stutaṃ puṇyadam avyayākhyam</seg></l>
</lg>

<lg xml:id="BrP_229.64">
<l><seg type="pāda" n="a">kṛtvā tu pāpāni naro mahānti</seg> <lb/><seg type="pāda" n="b">tasmin praviṣṭaḥ śucir apramādī</seg></l>
<l><seg type="pāda" n="c">yadā tu māṃ cintayate sa śuddhaḥ</seg> <lb/><seg type="pāda" n="d">prayāti mokṣaṃ bhagavatprasādāt</seg></l>
</lg>

<lg xml:id="BrP_229.65">
<l><seg type="pāda" n="a">bhūtvā tasmin rudrapiśācasaṃjño</seg> <lb/><seg type="pāda" n="b">yonyantare duḥkham upāśnute 'sau</seg></l>
<l><seg type="pāda" n="c">vimuktapāpo bahuvarṣapūgair</seg> <lb/><seg type="pāda" n="d">utpattim āyāsyati vipragehe</seg></l>
</lg>

<lg xml:id="BrP_229.66">
<l><seg type="pāda" n="a">śucir yatātmāsya tato 'ntakāle</seg> <lb/><seg type="pāda" n="b">rudro hitaṃ tārakam asya kīrtayet</seg></l>
<l><seg type="pāda" n="c">ity evam uktvā dvijavarya nāradaṃ</seg> <lb/><seg type="pāda" n="d">gato 'smi dugdhārṇavam ātmageham</seg></l>
</lg>

<lg xml:id="BrP_229.67">
<l><seg type="pāda" n="a">sa cāpi vipras tridivaṃ cacāra</seg> <lb/><seg type="pāda" n="b">gandharvarājena samarcyamānaḥ</seg></l>
<l><seg type="pāda" n="c">etat tavoktaṃ nanu bodhanāya</seg> <lb/><seg type="pāda" n="d">māyā madīyā nahi śakyate sā</seg></l>
</lg>

<lg xml:id="BrP_229.68">
<l><seg type="pāda" n="a">jñātuṃ bhavān icchati cet tato 'dya</seg> <lb/><seg type="pāda" n="b">evaṃ viśasvāpsu ca vetsi yena</seg></l>
<l><seg type="pāda" n="c">evaṃ dvijātir hariṇā prabodhito</seg> <lb/><seg type="pāda" n="d">bhāvyarthayogān nimamajja toye</seg></l>
</lg>

<lg xml:id="BrP_229.69">
<l><seg type="pāda" n="a">kokāmukhe tāta tato hi kanyā</seg> <lb/><seg type="pāda" n="b">cāṇḍālaveśmany abhavad dvijaḥ saḥ</seg></l>
<l><seg type="pāda" n="c">rūpānvitā śīlaguṇopapannā</seg> <lb/><seg type="pāda" n="d">avāpa sā yauvanam āsasāda</seg></l>
</lg>

<lg xml:id="BrP_229.70">
<l><seg type="pāda" n="a">cāṇḍālaputreṇa subāhunāpi</seg> <lb/><seg type="pāda" n="b">vivāhitā rūpavivarjitena</seg></l>
<l><seg type="pāda" n="c">patir na tasyā hi mato babhūva</seg> <lb/><seg type="pāda" n="d">sā tasya caivābhimatā babhūva</seg></l>
</lg>

<lg xml:id="BrP_229.71">
<l><seg type="pāda" n="a">putradvayaṃ netrahīnaṃ babhūva</seg> <lb/><seg type="pāda" n="b">kanyā ca paścād badhirā tathānyā</seg></l>
<l><seg type="pāda" n="c">patir daridras tv atha sāpi mugdhā</seg> <lb/><seg type="pāda" n="d">nadīgatā roditi tatra nityam</seg></l>
</lg>

<lg xml:id="BrP_229.72">
<l><seg type="pāda" n="a">gatā kadācit kalaśaṃ gṛhītvā</seg> <lb/><seg type="pāda" n="b">sāntar jalaṃ snātum atha praviṣṭā</seg></l>
<l><seg type="pāda" n="c">yāvad dvijo 'sau punar eva tāvaj</seg> <lb/><seg type="pāda" n="d">jātaḥ kriyāyogarataḥ suśīlaḥ</seg></l>
</lg>

<lg xml:id="BrP_229.73">
<l><seg type="pāda" n="a">tasyāḥ sa bhartātha ciraṃgateti</seg> <lb/><seg type="pāda" n="b">draṣṭuṃ jagāmātha nadīṃ supuṇyām</seg></l>
<l><seg type="pāda" n="c">dadarśa kumbhaṃ na ca tāṃ taṭasthāṃ</seg> <lb/><seg type="pāda" n="d">tato 'tiduḥkhāt praruroda nādayan</seg></l>
</lg>

<lg xml:id="BrP_229.74">
<l><seg type="pāda" n="a">tato 'ndhayugmaṃ badhirā ca kanyā</seg> <lb/><seg type="pāda" n="b">duḥkhānvitāsau samupājagāma</seg></l>
<l><seg type="pāda" n="c">te vai rudantaṃ pitaraṃ ca dṛṣṭvā</seg> <lb/><seg type="pāda" n="d">duḥkhānvitā vai rurudur bhṛśārtāḥ</seg></l>
</lg>

<lg xml:id="BrP_229.75">
<l><seg type="pāda" n="a">tataḥ sa papraccha nadītaṭasthān</seg> <lb/><seg type="pāda" n="b">dvijān bhavadbhir yadi yoṣid ekā</seg></l>
<l><seg type="pāda" n="c">dṛṣṭā tu toyārtham upādravantī</seg> <lb/><seg type="pāda" n="d">ākhyāta te procur imāṃ praviṣṭā</seg></l>
</lg>

<lg xml:id="BrP_229.76">
<l><seg type="pāda" n="a">nadīṃ na bhūyas tu samuttatāra</seg> <lb/><seg type="pāda" n="b">etāvad eveha samīhitaṃ naḥ</seg></l>
<l><seg type="pāda" n="c">sa tadvaco ghorataraṃ niśamya</seg> <lb/><seg type="pāda" n="d">ruroda śokāśrupariplutākṣaḥ</seg></l>
</lg>

<lg xml:id="BrP_229.77">
<l><seg type="pāda" n="a">taṃ vai rudantaṃ sasutaṃ sakanyaṃ</seg> <lb/><seg type="pāda" n="b">dṛṣṭvāham ārtaḥ sutarāṃ babhūva</seg></l>
<l><seg type="pāda" n="c">ārtiś ca me 'bhūd atha saṃsmṛtiś ca</seg> <lb/><seg type="pāda" n="d">cāṇḍālayoṣāham iti kṣitīśa</seg></l>
</lg>

<lg xml:id="BrP_229.78">
<l><seg type="pāda" n="a">tato 'bravaṃ taṃ nṛpate mataṅgaṃ</seg> <lb/><seg type="pāda" n="b">kimartham ārtena hi rudyate tvayā</seg></l>
<l><seg type="pāda" n="c">tasyā na lābho bhavitātimaurkhyād</seg> <lb/><seg type="pāda" n="d">ākranditeneha vṛthā hi kiṃ te</seg></l>
</lg>

<lg xml:id="BrP_229.79">
<l><seg type="pāda" n="a">sa mām uvācātmajayugmam andhaṃ</seg> <lb/><seg type="pāda" n="b">kanyā caikā badhireyaṃ tathaiva</seg></l>
<l><seg type="pāda" n="c">kathaṃ dvijāte adhunārtam etam</seg> <lb/><seg type="pāda" n="d">āśvāsayiṣye 'py atha poṣayiṣye</seg></l>
</lg>

<lg xml:id="BrP_229.80">
<l><seg type="pāda" n="a">ity evam uktvā sa sutaiś ca sārdhaṃ</seg> <lb/><seg type="pāda" n="b">phūtkṛtya phūtkṛtya ca roditi sma</seg></l>
<l><seg type="pāda" n="c">yathā yathā roditi sa śvapākas</seg> <lb/><seg type="pāda" n="d">tathā tathā me hy abhavat kṛtāpi</seg></l>
</lg>

<lg xml:id="BrP_229.81">
<l><seg type="pāda" n="a">tato 'ham ārtaṃ tu nivārya taṃ vai</seg> <lb/><seg type="pāda" n="b">svavaṃśavṛttāntam athācacakṣe</seg></l>
<l><seg type="pāda" n="c">tataḥ sa duḥkhāt saha putrakaiḥ</seg> <lb/><seg type="pāda" n="d">saṃviveśa kokāmukham ārtarūpaḥ</seg></l>
</lg>

<lg xml:id="BrP_229.82">
<l><seg type="pāda" n="a">praviṣṭamātre salile mataṅgas</seg> <lb/><seg type="pāda" n="b">tīrthaprabhāvāc ca vimuktapāpaḥ</seg></l>
<l><seg type="pāda" n="c">vimānam āruhya śaśiprakāśaṃ</seg> <lb/><seg type="pāda" n="d">yayau divaṃ tāta mamopapaśyataḥ</seg></l>
</lg>

<lg xml:id="BrP_229.83">
<l><seg type="pāda" n="a">tasmin praviṣṭe salile mṛte ca</seg> <lb/><seg type="pāda" n="b">mamārtir āsīd atimohakartrī</seg></l>
<l><seg type="pāda" n="c">tato 'tipuṇye nṛpavarya kokā</seg> <lb/><seg type="pāda" n="d">jale praviṣṭas tridivaṃ gataś ca</seg></l>
</lg>

<lg xml:id="BrP_229.84">
<l><seg type="pāda" n="a">bhūyo 'bhavaṃ vaiśyakule vyathārto</seg> <lb/><seg type="pāda" n="b">jātismaras tīrthavaraprasādāt</seg></l>
<l><seg type="pāda" n="c">tato 'tinirviṇṇamanā gato 'haṃ</seg> <lb/><seg type="pāda" n="d">kokāmukhaṃ saṃyatavākyacittaḥ</seg></l>
</lg>

<lg xml:id="BrP_229.85">
<l><seg type="pāda" n="a">vrataṃ samāsthāya kalevaraṃ svaṃ</seg> <lb/><seg type="pāda" n="b">saṃśoṣayitvā divam āruroha</seg></l>
<l><seg type="pāda" n="c">tasmāc cyutas tvadbhavane ca jāto</seg> <lb/><seg type="pāda" n="d">jātismaras tāta hariprasādāt</seg></l>
</lg>

<lg xml:id="BrP_229.86">
<l><seg type="pāda" n="a">so 'haṃ samārādhya murāridevaṃ</seg> <lb/><seg type="pāda" n="b">kokāmukhe tyaktaśubhāśubhecchaḥ</seg></l>
<l><seg type="pāda" n="c">ity evam uktvā pitaraṃ praṇamya</seg> <lb/><seg type="pāda" n="d">gatvā ca kokāmukham agratīrtham</seg></l>
</lg>

viṣṇuṃ samārādhya varāharūpam BrP_229.86e
avāpa siddhiṃ manujarṣabho 'sau BrP_229.86f
<lg xml:id="BrP_229.87">
<l><seg type="pāda" n="a">itthaṃ sa kāmadamanaḥ sahaputrapautraḥ</seg> <lb/><seg type="pāda" n="b">kokāmukhe tīrthavare supuṇye</seg></l>
<l><seg type="pāda" n="c">tyaktvā tanuṃ doṣamayīṃ tatas tu</seg> <lb/><seg type="pāda" n="d">gato divaṃ sūryasamair vimānaiḥ</seg></l>
</lg>

<lg xml:id="BrP_229.88">
<l><seg type="pāda" n="a">evaṃ mayoktā parameśvarasya</seg> <lb/><seg type="pāda" n="b">māyā surāṇām api durvicintyā</seg></l>
<l><seg type="pāda" n="c">svapnendrajālapratimā murārer</seg> <lb/><seg type="pāda" n="d">yayā jagan moham upaiti viprāḥ</seg></l>
</lg>

<milestone unit="speaker" n="munaya ūcuḥ"/>

<lg xml:id="BrP_230.1">
<l><seg type="pāda" n="a">asmābhis tu śrutaṃ vyāsa</seg> <seg type="pāda" n="b">yat tvayā samudāhṛtam</seg> </l>
<l><seg type="pāda" n="c">prādurbhāvāśritaṃ puṇyaṃ</seg> <seg type="pāda" n="d">māyā viṣṇoś ca durvidā</seg> //</l>
</lg>

<lg xml:id="BrP_230.2">
<l><seg type="pāda" n="a">śrotum icchāmahe tvatto</seg> <seg type="pāda" n="b">yathāvad upasaṃhṛtim</seg> </l>
<l><seg type="pāda" n="c">mahāpralayasaṃjñāṃ ca</seg> <seg type="pāda" n="d">kalpānte ca mahāmune</seg> //</l>
</lg>

<milestone unit="speaker" n="vyāsa uvāca"/>

<lg xml:id="BrP_230.3">
<l><seg type="pāda" n="a">śrūyatāṃ bho muniśreṣṭhā</seg> <seg type="pāda" n="b">yathāvad anusaṃhṛtiḥ</seg> </l>
<l><seg type="pāda" n="c">kalpānte prākṛte caiva</seg> <seg type="pāda" n="d">pralaye jāyate yathā</seg> //</l>
</lg>

<lg xml:id="BrP_230.4">
<l><seg type="pāda" n="a">ahorātraṃ pitṝṇāṃ tu</seg> <seg type="pāda" n="b">māso 'bdaṃ tridivaukasām</seg> </l>
<l><seg type="pāda" n="c">caturyugasahasre tu</seg> <seg type="pāda" n="d">brahmaṇo 'har dvijottamāḥ</seg> //</l>
</lg>

<lg xml:id="BrP_230.5">
<l><seg type="pāda" n="a">kṛtaṃ tretā dvāparaṃ ca</seg> <seg type="pāda" n="b">kaliś ceti caturyugam</seg> </l>
<l><seg type="pāda" n="c">daivair varṣasahasrais tu</seg> <seg type="pāda" n="d">tad dvādaśābhir ucyate</seg> //</l>
</lg>

<lg xml:id="BrP_230.6">
<l><seg type="pāda" n="a">caturyugāṇy aśeṣāṇi</seg> <seg type="pāda" n="b">sadṛśāni svarūpataḥ</seg> </l>
<l><seg type="pāda" n="c">ādyaṃ kṛtayugaṃ proktaṃ</seg> <seg type="pāda" n="d">munayo 'ntyaṃ tathā kalim</seg> //</l>
</lg>

<lg xml:id="BrP_230.7">
<l><seg type="pāda" n="a">ādye kṛtayuge sargo</seg> <seg type="pāda" n="b">brahmaṇā kriyate yataḥ</seg> </l>
<l><seg type="pāda" n="c">kriyate copasaṃhāras</seg> <seg type="pāda" n="d">tathānte 'pi kalau yuge</seg> //</l>
</lg>

<milestone unit="speaker" n="munaya ūcuḥ"/>

<lg xml:id="BrP_230.8">
<l><seg type="pāda" n="a">kaleḥ svarūpaṃ bhagavan</seg> <seg type="pāda" n="b">vistarād vaktum arhasi</seg> </l>
<l><seg type="pāda" n="c">dharmaś catuṣpād bhagavān</seg> <seg type="pāda" n="d">yasmin vaikalyam ṛcchati</seg> //</l>
</lg>

<milestone unit="speaker" n="vyāsa uvāca"/>

<lg xml:id="BrP_230.9">
<l><seg type="pāda" n="a">kalisvarūpaṃ bho viprā</seg> <seg type="pāda" n="b">yat pṛcchadhvaṃ mamānaghāḥ</seg> </l>
<l><seg type="pāda" n="c">nibodhadhvaṃ samāsena</seg> <seg type="pāda" n="d">vartate yan mahattaram</seg> //</l>
</lg>

<lg xml:id="BrP_230.10">
<l><seg type="pāda" n="a">varṇāśramācāravatī</seg> <seg type="pāda" n="b">pravṛttir na kalau nṛṇām</seg> </l>
<l><seg type="pāda" n="c">na sāma-ṛgyajurveda</seg><seg type="pāda" n="d">viniṣpādanahaitukī</seg> //</l>
</lg>

<lg xml:id="BrP_230.11">
<l><seg type="pāda" n="a">vivāhā na kalau dharmā</seg> <seg type="pāda" n="b">na śiṣyā gurusaṃsthitāḥ</seg> </l>
<l><seg type="pāda" n="c">na putrā dhārmikāś caiva</seg> <seg type="pāda" n="d">na ca vahnikriyākramaḥ</seg> //</l>
</lg>

<lg xml:id="BrP_230.12">
<l><seg type="pāda" n="a">yatra tatra kule jāto</seg> <seg type="pāda" n="b">balī sarveśvaraḥ kalau</seg> </l>
<l><seg type="pāda" n="c">sarvebhya eva varṇebhyo</seg> <seg type="pāda" n="d">naraḥ kanyopajīvanaḥ</seg> //</l>
</lg>

<lg xml:id="BrP_230.13">
<l><seg type="pāda" n="a">yena tenaiva yogena</seg> <seg type="pāda" n="b">dvijātir dīkṣitaḥ kalau</seg> </l>
<l><seg type="pāda" n="c">yaiva saiva ca viprendrāḥ</seg> <seg type="pāda" n="d">prāyaścittakriyā kalau</seg> //</l>
</lg>

<lg xml:id="BrP_230.14">
<l><seg type="pāda" n="a">sarvam eva kalau śāstraṃ</seg> <seg type="pāda" n="b">yasya yad vacanaṃ dvijāḥ</seg> </l>
<l><seg type="pāda" n="c">devatāś ca kalau sarvāḥ</seg> <seg type="pāda" n="d">sarvaḥ sarvasya cāśramaḥ</seg> //</l>
</lg>

<lg xml:id="BrP_230.15">
<l><seg type="pāda" n="a">upavāsas tathāyāso</seg> <seg type="pāda" n="b">vittotsargas tathā kalau</seg> </l>
<l><seg type="pāda" n="c">dharmo yathābhirucitair</seg> <seg type="pāda" n="d">anuṣṭhānair anuṣṭhitaḥ</seg> //</l>
</lg>

<lg xml:id="BrP_230.16">
<l><seg type="pāda" n="a">vittena bhavitā puṃsāṃ</seg> <seg type="pāda" n="b">svalpenaiva madaḥ kalau</seg> </l>
<l><seg type="pāda" n="c">strīṇāṃ rūpamadaś caiva</seg> <seg type="pāda" n="d">keśair eva bhaviṣyati</seg> //</l>
</lg>

<lg xml:id="BrP_230.17">
<l><seg type="pāda" n="a">suvarṇamaṇiratnādau</seg> <seg type="pāda" n="b">vastre copakṣayaṃ gate</seg> </l>
<l><seg type="pāda" n="c">kalau striyo bhaviṣyanti</seg> <seg type="pāda" n="d">tadā keśair alaṃkṛtāḥ</seg> //</l>
</lg>

<lg xml:id="BrP_230.18">
<l><seg type="pāda" n="a">parityakṣyanti bhartāraṃ</seg> <seg type="pāda" n="b">vittahīnaṃ tathā striyaḥ</seg> </l>
<l><seg type="pāda" n="c">bhartā bhaviṣyati kalau</seg> <seg type="pāda" n="d">vittavān eva yoṣitām</seg> //</l>
</lg>

<lg xml:id="BrP_230.19">
<l><seg type="pāda" n="a">yo yo dadāti bahulaṃ</seg> <seg type="pāda" n="b">sa sa svāmī tadā nṛṇām</seg> </l>
<l><seg type="pāda" n="c">svāmitvahetusaṃbandho</seg> <seg type="pāda" n="d">bhavitābhijanas tadā</seg> //</l>
</lg>

<lg xml:id="BrP_230.20">
<l><seg type="pāda" n="a">gṛhāntā dravyasaṃghātā</seg> <seg type="pāda" n="b">dravyāntā ca tathā matiḥ</seg> </l>
<l><seg type="pāda" n="c">arthāś cāthopabhogāntā</seg> <seg type="pāda" n="d">bhaviṣyanti tadā kalau</seg> //</l>
</lg>

<lg xml:id="BrP_230.21">
<l><seg type="pāda" n="a">striyaḥ kalau bhaviṣyanti</seg> <seg type="pāda" n="b">svairiṇyo lalitaspṛhāḥ</seg> </l>
<l><seg type="pāda" n="c">anyāyāvāptavitteṣu</seg> <seg type="pāda" n="d">puruṣeṣu spṛhālavaḥ</seg> //</l>
</lg>

<lg xml:id="BrP_230.22">
<l><seg type="pāda" n="a">abhyarthito 'pi suhṛdā</seg> <seg type="pāda" n="b">svārthahāniṃ tu mānavaḥ</seg> </l>
<l><seg type="pāda" n="c">paṇasyārdhārdhamātre 'pi</seg> <seg type="pāda" n="d">kariṣyati tadā dvijāḥ</seg> //</l>
</lg>

<lg xml:id="BrP_230.23">
<l><seg type="pāda" n="a">sadā sapauruṣaṃ ceto</seg> <seg type="pāda" n="b">bhāvi vipra tadā kalau</seg> </l>
<l><seg type="pāda" n="c">kṣīrapradānasaṃbandhi</seg> <seg type="pāda" n="d">bhāti goṣu ca gauravam</seg> //</l>
</lg>

<lg xml:id="BrP_230.24">
<l><seg type="pāda" n="a">anāvṛṣṭibhayāt prāyaḥ</seg> <seg type="pāda" n="b">prajāḥ kṣudbhayakātarāḥ</seg> </l>
<l><seg type="pāda" n="c">bhaviṣyanti tadā sarvā</seg> <seg type="pāda" n="d">gaganāsaktadṛṣṭayaḥ</seg> //</l>
</lg>

<lg xml:id="BrP_230.25">
<l><seg type="pāda" n="a">mūlaparṇaphalāhārās</seg> <seg type="pāda" n="b">tāpasā iva mānavāḥ</seg> </l>
<l><seg type="pāda" n="c">ātmānaṃ ghātayiṣyanti</seg> <seg type="pāda" n="d">tadāvṛṣṭyābhiduḥkhitāḥ</seg> //</l>
</lg>

<lg xml:id="BrP_230.26">
<l><seg type="pāda" n="a">durbhikṣam eva satataṃ</seg> <seg type="pāda" n="b">sadā kleśam anīśvarāḥ</seg> </l>
<l><seg type="pāda" n="c">prāpsyanti vyāhatasukhaṃ</seg> <seg type="pāda" n="d">pramādān mānavāḥ kalau</seg> //</l>
</lg>

<lg xml:id="BrP_230.27">
<l><seg type="pāda" n="a">asnātabhojino nāgni</seg><seg type="pāda" n="b">devatātithipūjanam</seg> </l>
<l><seg type="pāda" n="c">kariṣyanti kalau prāpte</seg> <seg type="pāda" n="d">na ca piṇḍodakakriyām</seg> //</l>
</lg>

<lg xml:id="BrP_230.28">
<l><seg type="pāda" n="a">lolupā hrasvadehāś ca</seg> <seg type="pāda" n="b">bahvannādanatatparāḥ</seg> </l>
<l><seg type="pāda" n="c">bahuprajālpabhāgyāś ca</seg> <seg type="pāda" n="d">bhaviṣyanti kalau striyaḥ</seg> //</l>
</lg>

<lg xml:id="BrP_230.29">
<l><seg type="pāda" n="a">ubhābhyām atha pāṇibhyāṃ</seg> <seg type="pāda" n="b">śiraḥkaṇḍūyanaṃ striyaḥ</seg> </l>
<l><seg type="pāda" n="c">kurvatyo gurubhartṝṇām</seg> <seg type="pāda" n="d">ājñāṃ bhetsyanty anāvṛtāḥ</seg> //</l>
</lg>

<lg xml:id="BrP_230.30">
<l><seg type="pāda" n="a">svapoṣaṇaparāḥ kruddhā</seg> <seg type="pāda" n="b">dehasaṃskāravarjitāḥ</seg> </l>
<l><seg type="pāda" n="c">paruṣānṛtabhāṣiṇyo</seg> <seg type="pāda" n="d">bhaviṣyanti kalau striyaḥ</seg> //</l>
</lg>

<lg xml:id="BrP_230.31">
<l><seg type="pāda" n="a">duḥśīlā duṣṭaśīleṣu</seg> <seg type="pāda" n="b">kurvatyaḥ satataṃ spṛhām</seg> </l>
<l><seg type="pāda" n="c">asadvṛttā bhaviṣyanti</seg> <seg type="pāda" n="d">puruṣeṣu kulāṅganāḥ</seg> //</l>
</lg>

<lg xml:id="BrP_230.32">
<l><seg type="pāda" n="a">vedādānaṃ kariṣyanti</seg> <seg type="pāda" n="b">vaḍavāś ca tathāvratāḥ</seg> </l>
<l><seg type="pāda" n="c">gṛhasthāś ca na hoṣyanti</seg> <seg type="pāda" n="d">na dāsyanty ucitāny api</seg> //</l>
</lg>

<lg xml:id="BrP_230.33">
<l><seg type="pāda" n="a">bhaveyur vanavāsā vai</seg> <seg type="pāda" n="b">grāmyāhāraparigrahāḥ</seg> </l>
<l><seg type="pāda" n="c">bhikṣavaś cāpi putrā hi</seg> <seg type="pāda" n="d">snehasaṃbandhayantrakāḥ</seg> //</l>
</lg>

<lg xml:id="BrP_230.34">
<l><seg type="pāda" n="a">arakṣitāro hartāraḥ</seg> <seg type="pāda" n="b">śulkavyājena pārthivāḥ</seg> </l>
<l><seg type="pāda" n="c">hāriṇo janavittānāṃ</seg> <seg type="pāda" n="d">saṃprāpte ca kalau yuge</seg> //</l>
</lg>

<lg xml:id="BrP_230.35">
<l><seg type="pāda" n="a">yo yo 'śvarathanāgāḍhyaḥ</seg> <seg type="pāda" n="b">sa sa rājā bhaviṣyati</seg> </l>
<l><seg type="pāda" n="c">yaś ca yaś cābalaḥ sarvaḥ</seg> <seg type="pāda" n="d">sa sa bhṛtyaḥ kalau yuge</seg> //</l>
</lg>

<lg xml:id="BrP_230.36">
<l><seg type="pāda" n="a">vaiśyāḥ kṛṣivaṇijyādi</seg> <seg type="pāda" n="b">saṃtyajya nijakarma yat</seg> </l>
<l><seg type="pāda" n="c">śūdravṛttyā bhaviṣyanti</seg> <seg type="pāda" n="d">kārukarmopajīvinaḥ</seg> //</l>
</lg>

<lg xml:id="BrP_230.37">
<l><seg type="pāda" n="a">bhaikṣyavratās tathā śūdrāḥ</seg> <seg type="pāda" n="b">pravrajyāliṅgino 'dhamāḥ</seg> </l>
<l><seg type="pāda" n="c">pākhaṇḍasaṃśrayāṃ vṛttim</seg> <seg type="pāda" n="d">āśrayiṣyanty asaṃskṛtāḥ</seg> //</l>
</lg>

<lg xml:id="BrP_230.38">
<l><seg type="pāda" n="a">durbhikṣakarapīḍābhir</seg> <seg type="pāda" n="b">atīvopadrutā janāḥ</seg> </l>
<l><seg type="pāda" n="c">godhūmānnayavānnādyān</seg> <seg type="pāda" n="d">deśān yāsyanti duḥkhitāḥ</seg> //</l>
</lg>

<lg xml:id="BrP_230.39">
<l><seg type="pāda" n="a">vedamārge pralīne ca</seg> <seg type="pāda" n="b">pākhaṇḍāḍhye tato jane</seg> </l>
<l><seg type="pāda" n="c">adharmavṛddhyā lokānām</seg> <seg type="pāda" n="d">alpam āyur bhaviṣyati</seg> //</l>
</lg>

<lg xml:id="BrP_230.40">
<l><seg type="pāda" n="a">aśāstravihitaṃ ghoraṃ</seg> <seg type="pāda" n="b">tapyamāneṣu vai tapaḥ</seg> </l>
<l><seg type="pāda" n="c">nareṣu nṛpadoṣeṇa</seg> <seg type="pāda" n="d">bālamṛtyur bhaviṣyati</seg> //</l>
</lg>

<lg xml:id="BrP_230.41">
<l><seg type="pāda" n="a">bhavitrī yoṣitāṃ sūtiḥ</seg> <seg type="pāda" n="b">pañcaṣaṭsaptavārṣikī</seg> </l>
<l><seg type="pāda" n="c">navāṣṭadaśavarṣāṇāṃ</seg> <seg type="pāda" n="d">manuṣyāṇāṃ tathā kalau</seg> //</l>
</lg>

<lg xml:id="BrP_230.42">
<l><seg type="pāda" n="a">palitodgamaś ca bhavitā</seg> <seg type="pāda" n="b">tadā dvādaśavārṣikaḥ</seg> </l>
<l><seg type="pāda" n="c">na jīviṣyati vai kaścit</seg> <seg type="pāda" n="d">kalau varṣāṇi viṃśatim</seg> //</l>
</lg>

<lg xml:id="BrP_230.43">
<l><seg type="pāda" n="a">alpaprajñā vṛthāliṅgā</seg> <seg type="pāda" n="b">duṣṭāntaḥkaraṇāḥ kalau</seg> </l>
<l><seg type="pāda" n="c">yatas tato vinaśyanti</seg> <seg type="pāda" n="d">kālenālpena mānavāḥ</seg> //</l>
</lg>

<lg xml:id="BrP_230.44">
<l><seg type="pāda" n="a">yadā yadā hi pākhaṇḍa</seg><seg type="pāda" n="b">vṛttir atropalakṣyate</seg> </l>
<l><seg type="pāda" n="c">tadā tadā kaler vṛddhir</seg> <seg type="pāda" n="d">anumeyā vicakṣaṇaiḥ</seg> //</l>
</lg>

<lg xml:id="BrP_230.45">
<l><seg type="pāda" n="a">yadā yadā satāṃ hānir</seg> <seg type="pāda" n="b">vedamārgānusāriṇām</seg> </l>
<l><seg type="pāda" n="c">tadā tadā kaler vṛddhir</seg> <seg type="pāda" n="d">anumeyā vicakṣaṇaiḥ</seg> //</l>
</lg>

<lg xml:id="BrP_230.46">
<l><seg type="pāda" n="a">prārambhāś cāvasīdanti</seg> <seg type="pāda" n="b">yadā dharmakṛtāṃ nṛṇām</seg> </l>
<l><seg type="pāda" n="c">tadānumeyaṃ prādhānyaṃ</seg> <seg type="pāda" n="d">kaler viprā vicakṣaṇaiḥ</seg> //</l>
</lg>

<lg xml:id="BrP_230.47">
<l><seg type="pāda" n="a">yadā yadā na yajñānām</seg> <seg type="pāda" n="b">īśvaraḥ puruṣottamaḥ</seg> </l>
<l><seg type="pāda" n="c">ijyate puruṣair yajñais</seg> <seg type="pāda" n="d">tadā jñeyaṃ kaler balam</seg> //</l>
</lg>

<lg xml:id="BrP_230.48">
<l><seg type="pāda" n="a">na prītir vedavādeṣu</seg> <seg type="pāda" n="b">pākhaṇḍeṣu yadā ratiḥ</seg> </l>
<l><seg type="pāda" n="c">kaler vṛddhis tadā prājñair</seg> <seg type="pāda" n="d">anumeyā dvijottamāḥ</seg> //</l>
</lg>

<lg xml:id="BrP_230.49">
<l><seg type="pāda" n="a">kalau jagatpatiṃ viṣṇuṃ</seg> <seg type="pāda" n="b">sarvasraṣṭāram īśvaram</seg> </l>
<l><seg type="pāda" n="c">nārcayiṣyanti bho viprāḥ</seg> <seg type="pāda" n="d">pākhaṇḍopahatā narāḥ</seg> //</l>
</lg>

<lg xml:id="BrP_230.50">
<l><seg type="pāda" n="a">kiṃ devaiḥ kiṃ dvijair vedaiḥ</seg> <seg type="pāda" n="b">kiṃ śaucenāmbujalpanā</seg> </l>
<l><seg type="pāda" n="c">ity evaṃ pralapiṣyanti</seg> <seg type="pāda" n="d">pākhaṇḍopahatā narāḥ</seg> //</l>
</lg>

<lg xml:id="BrP_230.51">
<l><seg type="pāda" n="a">alpavṛṣṭiś ca parjanyaḥ</seg> <seg type="pāda" n="b">svalpaṃ sasyaphalaṃ tathā</seg> </l>
<l><seg type="pāda" n="c">phalaṃ tathālpasāraṃ ca</seg> <seg type="pāda" n="d">viprāḥ prāpte kalau yuge</seg> //</l>
</lg>

<lg xml:id="BrP_230.52">
<l><seg type="pāda" n="a">jānuprāyāṇi vastrāṇi</seg> <seg type="pāda" n="b">śamīprāyā mahīruhāḥ</seg> </l>
<l><seg type="pāda" n="c">śūdraprāyās tathā varṇā</seg> <seg type="pāda" n="d">bhaviṣyanti kalau yuge</seg> //</l>
</lg>

<lg xml:id="BrP_230.53">
<l><seg type="pāda" n="a">aṇuprāyāṇi dhānyāni</seg> <seg type="pāda" n="b">ājaprāyaṃ tathā payaḥ</seg> </l>
<l><seg type="pāda" n="c">bhaviṣyati kalau prāpta</seg> <seg type="pāda" n="d">auśīraṃ cānulepanam</seg> //</l>
</lg>

<lg xml:id="BrP_230.54">
<l><seg type="pāda" n="a">śvaśrūśvaśurabhūyiṣṭhā</seg> <seg type="pāda" n="b">guravaś ca nṛṇāṃ kalau</seg> </l>
<l><seg type="pāda" n="c">śālādyāhāribhāryāś ca</seg> <seg type="pāda" n="d">suhṛdo munisattamāḥ</seg> //</l>
</lg>

<lg xml:id="BrP_230.55">
<l><seg type="pāda" n="a">kasya mātā pitā kasya</seg> <seg type="pāda" n="b">yadā karmātmakaḥ pumān</seg> </l>
<l><seg type="pāda" n="c">iti codāhariṣyanti</seg> <seg type="pāda" n="d">śvaśurānugatā narāḥ</seg> //</l>
</lg>

<lg xml:id="BrP_230.56">
<l><seg type="pāda" n="a">vāṅmanaḥkāyajair doṣair</seg> <seg type="pāda" n="b">abhibhūtāḥ punaḥ punaḥ</seg> </l>
<l><seg type="pāda" n="c">narāḥ pāpāny anudinaṃ</seg> <seg type="pāda" n="d">kariṣyanty alpamedhasaḥ</seg> //</l>
</lg>

<lg xml:id="BrP_230.57">
<l><seg type="pāda" n="a">niḥsatyānām aśaucānāṃ</seg> <seg type="pāda" n="b">nirhrīkāṇāṃ tathā dvijāḥ</seg> </l>
<l><seg type="pāda" n="c">yad yad duḥkhāya tat sarvaṃ</seg> <seg type="pāda" n="d">kalikāle bhaviṣyati</seg> //</l>
</lg>

<lg xml:id="BrP_230.58">
<l><seg type="pāda" n="a">niḥsvādhyāyavaṣaṭkāre</seg> <seg type="pāda" n="b">svadhāsvāhāvivarjite</seg> </l>
<l><seg type="pāda" n="c">tadā praviralo vipraḥ</seg> <seg type="pāda" n="d">kaścil loke bhaviṣyati</seg> //</l>
</lg>

<lg xml:id="BrP_230.59">
<l><seg type="pāda" n="a">tatrālpenaiva kālena</seg> <seg type="pāda" n="b">puṇyaskandham anuttamam</seg> </l>
<l><seg type="pāda" n="c">karoti yaḥ kṛtayuge</seg> <seg type="pāda" n="d">kriyate tapasā hi yaḥ</seg> //</l>
</lg>

<milestone unit="speaker" n="munaya ūcuḥ"/>

<lg xml:id="BrP_230.60">
<l><seg type="pāda" n="a">kasmin kāle 'lpako dharmo</seg> <seg type="pāda" n="b">dadāti sumahāphalam</seg> </l>
<l><seg type="pāda" n="c">vaktum arhasy aśeṣeṇa</seg> <seg type="pāda" n="d">śrotuṃ vāñchā pravartate</seg> //</l>
</lg>

<milestone unit="speaker" n="vyāsa uvāca"/>

<lg xml:id="BrP_230.61">
<l><seg type="pāda" n="a">dhanye kalau bhaved viprās</seg> <seg type="pāda" n="b">tv alpakleśair mahat phalam</seg> </l>
<l><seg type="pāda" n="c">tathā bhavetāṃ strīśūdrau</seg> <seg type="pāda" n="d">dhanyau cānyan nibodhata</seg> //</l>
</lg>

<lg xml:id="BrP_230.62">
<l><seg type="pāda" n="a">yat kṛte daśabhir varṣais</seg> <seg type="pāda" n="b">tretāyāṃ hāyanena tat</seg> </l>
<l><seg type="pāda" n="c">dvāpare tac ca māsena</seg> <seg type="pāda" n="d">ahorātreṇa tat kalau</seg> //</l>
</lg>

<lg xml:id="BrP_230.63">
<l><seg type="pāda" n="a">tapaso brahmacaryasya</seg> <seg type="pāda" n="b">japādeś ca phalaṃ dvijāḥ</seg> </l>
<l><seg type="pāda" n="c">prāpnoti puruṣas tena</seg> <seg type="pāda" n="d">kalau sādhv iti bhāṣitum</seg> //</l>
</lg>

<lg xml:id="BrP_230.64">
<l><seg type="pāda" n="a">dhyāyan kṛte yajan yajñais</seg> <seg type="pāda" n="b">tretāyāṃ dvāpare 'rcayan</seg> </l>
<l><seg type="pāda" n="c">yad āpnoti tad āpnoti</seg> <seg type="pāda" n="d">kalau saṃkīrtya keśavam</seg> //</l>
</lg>

<lg xml:id="BrP_230.65">
<l><seg type="pāda" n="a">dharmotkarṣam atīvātra</seg> <seg type="pāda" n="b">prāpnoti puruṣaḥ kalau</seg> </l>
<l><seg type="pāda" n="c">svalpāyāsena dharmajñās</seg> <seg type="pāda" n="d">tena tuṣṭo 'smy ahaṃ kalau</seg> //</l>
</lg>

<lg xml:id="BrP_230.66">
<l><seg type="pāda" n="a">vratacaryāparair grāhyā</seg> <seg type="pāda" n="b">vedāḥ pūrvaṃ dvijātibhiḥ</seg> </l>
<l><seg type="pāda" n="c">tatas tu dharmasaṃprāptair</seg> <seg type="pāda" n="d">yaṣṭavyaṃ vidhivad dhanaiḥ</seg> //</l>
</lg>

<lg xml:id="BrP_230.67">
<l><seg type="pāda" n="a">vṛthā kathā vṛthā bhojyaṃ</seg> <seg type="pāda" n="b">vṛthā svaṃ ca dvijanmanām</seg> </l>
<l><seg type="pāda" n="c">patanāya tathā bhāvyaṃ</seg> <seg type="pāda" n="d">tais tu saṃyatibhiḥ saha</seg> //</l>
</lg>

<lg xml:id="BrP_230.68">
<l><seg type="pāda" n="a">asamyakkaraṇe doṣās</seg> <seg type="pāda" n="b">teṣāṃ sarveṣu vastuṣu</seg> </l>
<l><seg type="pāda" n="c">bhojyapeyādikaṃ caiṣāṃ</seg> <seg type="pāda" n="d">necchāprāptikaraṃ dvijāḥ</seg> //</l>
</lg>

<lg xml:id="BrP_230.69">
<l><seg type="pāda" n="a">pāratantryāt samasteṣu</seg> <seg type="pāda" n="b">teṣāṃ kāryeṣu vai tataḥ</seg> </l>
<l><seg type="pāda" n="c">lokān kleśena mahatā</seg> <seg type="pāda" n="d">yajanti vinayānvitāḥ</seg> //</l>
</lg>

<lg xml:id="BrP_230.70">
<l><seg type="pāda" n="a">dvijaśuśrūṣaṇenaiva</seg> <seg type="pāda" n="b">pākayajñādhikāravān</seg> </l>
<l><seg type="pāda" n="c">nijaṃ jayati vai lokaṃ</seg> <seg type="pāda" n="d">śūdro dhanyataras tataḥ</seg> //</l>
</lg>

<lg xml:id="BrP_230.71">
<l><seg type="pāda" n="a">bhakṣyābhakṣyeṣu nāśāsti</seg> <seg type="pāda" n="b">yeṣāṃ pāpeṣu vā yataḥ</seg> </l>
<l><seg type="pāda" n="c">niyamo muniśārdūlās</seg> <seg type="pāda" n="d">tenāsau sādhv itīritam</seg> //</l>
</lg>

<lg xml:id="BrP_230.72">
<l><seg type="pāda" n="a">svadharmasyāvirodhena</seg> <seg type="pāda" n="b">narair labhyaṃ dhanaṃ sadā</seg> </l>
<l><seg type="pāda" n="c">pratipādanīyaṃ pātreṣu</seg> <seg type="pāda" n="d">yaṣṭavyaṃ ca yathāvidhi</seg> //</l>
</lg>

<lg xml:id="BrP_230.73">
<l><seg type="pāda" n="a">tasyārjane mahān kleśaḥ</seg> <seg type="pāda" n="b">pālanena dvijottamāḥ</seg> </l>
<l><seg type="pāda" n="c">tathā sadviniyogāya</seg> <seg type="pāda" n="d">vijñeyaṃ gahanaṃ nṛṇām</seg> //</l>
</lg>

<lg xml:id="BrP_230.74">
<l><seg type="pāda" n="a">ebhir anyais tathā kleśaiḥ</seg> <seg type="pāda" n="b">puruṣā dvijasattamāḥ</seg> </l>
<l><seg type="pāda" n="c">nijāñ jayanti vai lokān</seg> <seg type="pāda" n="d">prājāpatyādikān kramāt</seg> //</l>
</lg>

<lg xml:id="BrP_230.75">
<l><seg type="pāda" n="a">yoṣic chuśrūṣaṇād bhartuḥ</seg> <seg type="pāda" n="b">karmaṇā manasā girā</seg> </l>
<l><seg type="pāda" n="c">etad viṣayam āpnoti</seg> <seg type="pāda" n="d">tatsālokyaṃ yato dvijāḥ</seg> //</l>
</lg>

<lg xml:id="BrP_230.76">
<l><seg type="pāda" n="a">nātikleśena mahatā</seg> <seg type="pāda" n="b">tān eva puruṣo yathā</seg> </l>
<l><seg type="pāda" n="c">tṛtīyaṃ vyāhṛtaṃ tena</seg> <seg type="pāda" n="d">mayā sādhv iti yoṣitaḥ</seg> //</l>
</lg>

<lg xml:id="BrP_230.77">
<l><seg type="pāda" n="a">etad vaḥ kathitaṃ viprā</seg> <seg type="pāda" n="b">yannimittam ihāgatāḥ</seg> </l>
<l><seg type="pāda" n="c">tat pṛcchadhvaṃ yathākāmam</seg> <seg type="pāda" n="d">ahaṃ vakṣyāmi vaḥ sphuṭam</seg> //</l>
</lg>

<lg xml:id="BrP_230.78">
<l><seg type="pāda" n="a">alpenaiva prayatnena</seg> <seg type="pāda" n="b">dharmaḥ sidhyati vai kalau</seg> </l>
<l><seg type="pāda" n="c">narair ātmaguṇāmbhobhiḥ</seg> <seg type="pāda" n="d">kṣālitākhilakilbiṣaiḥ</seg> //</l>
</lg>

<lg xml:id="BrP_230.79">
<l><seg type="pāda" n="a">śūdraiś ca dvijaśuśrūṣā</seg><seg type="pāda" n="b">tatparair munisattamāḥ</seg> </l>
<l><seg type="pāda" n="c">tathā strībhir anāyāsāt</seg> <seg type="pāda" n="d">patiśuśrūṣayaiva hi</seg> //</l>
</lg>

<lg xml:id="BrP_230.80">
<l><seg type="pāda" n="a">tatas tritayam apy etan</seg> <seg type="pāda" n="b">mama dhanyatamaṃ matam</seg> </l>
<l><seg type="pāda" n="c">dharmasaṃrādhane kleśo</seg> <seg type="pāda" n="d">dvijātīnāṃ kṛtādiṣu</seg> //</l>
</lg>

<lg xml:id="BrP_230.81">
<l><seg type="pāda" n="a">tathā svalpena tapasā</seg> <seg type="pāda" n="b">siddhiṃ yāsyanti mānavāḥ</seg> </l>
<l><seg type="pāda" n="c">dhanyā dharmaṃ cariṣyanti</seg> <seg type="pāda" n="d">yugānte munisattamāḥ</seg> //</l>
</lg>

<lg xml:id="BrP_230.82">
<l><seg type="pāda" n="a">bhavadbhir yad abhipretaṃ</seg> <seg type="pāda" n="b">tad etat kathitaṃ mayā</seg> </l>
<l><seg type="pāda" n="c">apṛṣṭenāpi dharmajñāḥ</seg> <seg type="pāda" n="d">kim anyat kriyatāṃ dvijāḥ</seg> //</l>
</lg>

<milestone unit="speaker" n="munaya ūcuḥ"/>

<lg xml:id="BrP_231.1">
<l><seg type="pāda" n="a">āsannaṃ viprakṛṣṭaṃ vā</seg> <seg type="pāda" n="b">yadi kālaṃ na vidmahe</seg> </l>
<l><seg type="pāda" n="c">tato dvāparavidhvaṃsaṃ</seg> <seg type="pāda" n="d">yugāntaṃ spṛhayāmahe</seg> //</l>
</lg>

<lg xml:id="BrP_231.2">
<l><seg type="pāda" n="a">prāptā vayaṃ hi tat kālam</seg> <seg type="pāda" n="b">anayā dharmatṛṣṇayā</seg> </l>
<l><seg type="pāda" n="c">ādadyāma paraṃ dharmaṃ</seg> <seg type="pāda" n="d">sukham alpena karmaṇā</seg> //</l>
</lg>

<lg xml:id="BrP_231.3">
<l><seg type="pāda" n="a">saṃtrāsodvegajananaṃ</seg> <seg type="pāda" n="b">yugāntaṃ samupasthitam</seg> </l>
<l><seg type="pāda" n="c">pranaṣṭadharmaṃ dharmajña</seg> <seg type="pāda" n="d">nimittair vaktum arhasi</seg> //</l>
</lg>

<milestone unit="speaker" n="vyāsa uvāca"/>

<lg xml:id="BrP_231.4">
<l><seg type="pāda" n="a">arakṣitāro hartāro</seg> <seg type="pāda" n="b">balibhāgasya pārthivāḥ</seg> </l>
<l><seg type="pāda" n="c">yugānte prabhaviṣyanti</seg> <seg type="pāda" n="d">svarakṣaṇaparāyaṇāḥ</seg> //</l>
</lg>

<lg xml:id="BrP_231.5">
<l><seg type="pāda" n="a">akṣatriyāś ca rājāno</seg> <seg type="pāda" n="b">viprāḥ śūdropajīvinaḥ</seg> </l>
<l><seg type="pāda" n="c">śūdrāś ca brāhmaṇācārā</seg> <seg type="pāda" n="d">bhaviṣyanti yugakṣaye</seg> //</l>
</lg>

<lg xml:id="BrP_231.6">
<l><seg type="pāda" n="a">śrotriyāḥ kāṇḍapṛṣṭhāś ca</seg> <seg type="pāda" n="b">niṣkarmāṇi havīṃṣi ca</seg> </l>
<l><seg type="pāda" n="c">ekapaṅktyām aśiṣyanti</seg> <seg type="pāda" n="d">yugānte munisattamāḥ</seg> //</l>
</lg>

<lg xml:id="BrP_231.7">
<l><seg type="pāda" n="a">aśiṣṭavanto 'rthaparā</seg> <seg type="pāda" n="b">narā madyāmiṣapriyāḥ</seg> </l>
<l><seg type="pāda" n="c">mitrabhāryāṃ bhajiṣyanti</seg> <seg type="pāda" n="d">yugānte puruṣādhamāḥ</seg> //</l>
</lg>

<lg xml:id="BrP_231.8">
<l><seg type="pāda" n="a">rājavṛttisthitāś caurā</seg> <seg type="pāda" n="b">rājānaś cauraśīlinaḥ</seg> </l>
<l><seg type="pāda" n="c">bhṛtyā hy anirdiṣṭabhujo</seg> <seg type="pāda" n="d">bhaviṣyanti yugakṣaye</seg> //</l>
</lg>

<lg xml:id="BrP_231.9">
<l><seg type="pāda" n="a">dhanāni ślāghanīyāni</seg> <seg type="pāda" n="b">satāṃ vṛttam apūjitam</seg> </l>
<l><seg type="pāda" n="c">akutsanā ca patite</seg> <seg type="pāda" n="d">bhaviṣyati yugakṣaye</seg> //</l>
</lg>

<lg xml:id="BrP_231.10">
<l><seg type="pāda" n="a">pranaṣṭanāsāḥ puruṣā</seg> <seg type="pāda" n="b">muktakeśā virūpiṇaḥ</seg> </l>
<l><seg type="pāda" n="c">ūnaṣoḍaśavarṣāś ca</seg> <seg type="pāda" n="d">prasoṣyanti tathā striyaḥ</seg> //</l>
</lg>

<lg xml:id="BrP_231.11">
<l><seg type="pāda" n="a">aṭṭaśūlā janapadāḥ</seg> <seg type="pāda" n="b">śivaśūlāś catuṣpathāḥ</seg> </l>
<l><seg type="pāda" n="c">pramadāḥ keśaśūlāś ca</seg> <seg type="pāda" n="d">bhaviṣyanti yugakṣaye</seg> //</l>
</lg>

<lg xml:id="BrP_231.12">
<l><seg type="pāda" n="a">sarve brahma vadiṣyanti</seg> <seg type="pāda" n="b">dvijā vājasaneyikāḥ</seg> </l>
<l><seg type="pāda" n="c">śūdrābhā vādinaś caiva</seg> <seg type="pāda" n="d">brāhmaṇāś cāntyavāsinaḥ</seg> //</l>
</lg>

<lg xml:id="BrP_231.13">
<l><seg type="pāda" n="a">śukladantā jitākṣāś ca</seg> <seg type="pāda" n="b">muṇḍāḥ kāṣāyavāsasaḥ</seg> </l>
<l><seg type="pāda" n="c">śūdrā dharmaṃ vadiṣyanti</seg> <seg type="pāda" n="d">śāṭhyabuddhyopajīvinaḥ</seg> //</l>
</lg>

<lg xml:id="BrP_231.14">
<l><seg type="pāda" n="a">śvāpadapracuratvaṃ ca</seg> <seg type="pāda" n="b">gavāṃ caiva parikṣayaḥ</seg> </l>
<l><seg type="pāda" n="c">sādhūnāṃ parivṛttiś ca</seg> <seg type="pāda" n="d">vidyād antagate yuge</seg> //</l>
</lg>

<lg xml:id="BrP_231.15">
<l><seg type="pāda" n="a">antyā madhye nivatsyanti</seg> <seg type="pāda" n="b">madhyāś cāntanivāsinaḥ</seg> </l>
<l><seg type="pāda" n="c">nirhrīkāś ca prajāḥ sarvā</seg> <seg type="pāda" n="d">naṣṭās tatra yugakṣaye</seg> //</l>
</lg>

<lg xml:id="BrP_231.16">
<l><seg type="pāda" n="a">tapoyajñaphalānāṃ ca</seg> <seg type="pāda" n="b">vikretāro dvijottamāḥ</seg> </l>
<l><seg type="pāda" n="c">ṛtavo viparītāś ca</seg> <seg type="pāda" n="d">bhaviṣyanti yugakṣaye</seg> //</l>
</lg>

<lg xml:id="BrP_231.17">
<l><seg type="pāda" n="a">tathā dvihāyanā damyāḥ</seg> <seg type="pāda" n="b">kalau lāṅgaladhāriṇaḥ</seg> </l>
<l><seg type="pāda" n="c">citravarṣī ca parjanyo</seg> <seg type="pāda" n="d">yuge kṣīṇe bhaviṣyati</seg> //</l>
</lg>

<lg xml:id="BrP_231.18">
<l><seg type="pāda" n="a">sarve śūrakule jātāḥ</seg> <seg type="pāda" n="b">kṣamānāthā bhavanti hi</seg> </l>
<l><seg type="pāda" n="c">yathā nimnāḥ prajāḥ sarvā</seg> <seg type="pāda" n="d">bhaviṣyanti yugakṣaye</seg> //</l>
</lg>

<lg xml:id="BrP_231.19">
<l><seg type="pāda" n="a">pitṛdeyāni dattāni</seg> <seg type="pāda" n="b">bhaviṣyanti tathā sutāḥ</seg> </l>
<l><seg type="pāda" n="c">na ca dharmaṃ cariṣyanti</seg> <seg type="pāda" n="d">mānavā nirgate yuge</seg> //</l>
</lg>

<lg xml:id="BrP_231.20">
<l><seg type="pāda" n="a">ūṣarā bahulā bhūmiḥ</seg> <seg type="pāda" n="b">panthānas taskarāvṛtāḥ</seg> </l>
<l><seg type="pāda" n="c">sarve ... vāṇikāś caiva</seg> <seg type="pāda" n="d">bhaviṣyanti yugakṣaye</seg> //</l>
</lg>

<lg xml:id="BrP_231.21">
<l><seg type="pāda" n="a">pitṛdāyādadattāni</seg> <seg type="pāda" n="b">vibhajanti tathā sutāḥ</seg> </l>
<l><seg type="pāda" n="c">haraṇe yatnavanto 'pi</seg> <seg type="pāda" n="d">lobhādibhir virodhinaḥ</seg> //</l>
</lg>

<lg xml:id="BrP_231.22">
<l><seg type="pāda" n="a">saukumārye tathā rūpe</seg> <seg type="pāda" n="b">ratne copakṣayaṃ gate</seg> </l>
<l><seg type="pāda" n="c">bhaviṣyanti yugasyānte</seg> <seg type="pāda" n="d">nāryaḥ keśair alaṃkṛtāḥ</seg> //</l>
</lg>

<lg xml:id="BrP_231.23">
<l><seg type="pāda" n="a">nirvīryasya ratis tatra</seg> <seg type="pāda" n="b">gṛhasthasya bhaviṣyati</seg> </l>
<l><seg type="pāda" n="c">yugānte samanuprāpte</seg> <seg type="pāda" n="d">nānyā bhāryāsamā ratiḥ</seg> //</l>
</lg>

<lg xml:id="BrP_231.24">
<l><seg type="pāda" n="a">kuśīlānāryabhūyiṣṭhā</seg> <seg type="pāda" n="b">vṛthārūpasamanvitāḥ</seg> </l>
<l><seg type="pāda" n="c">puruṣālpaṃ bahustrīkaṃ</seg> <seg type="pāda" n="d">tad yugāntasya lakṣaṇam</seg> //</l>
</lg>

<lg xml:id="BrP_231.25">
<l><seg type="pāda" n="a">bahuyācanako loko</seg> <seg type="pāda" n="b">na dāsyati parasparam</seg> </l>
<l><seg type="pāda" n="c">rājacaurāgnidaṇḍādi</seg><seg type="pāda" n="d">kṣīṇaḥ kṣayam upaiṣyati</seg> //</l>
</lg>

<lg xml:id="BrP_231.26">
<l><seg type="pāda" n="a">aphalāni ca sasyāni</seg> <seg type="pāda" n="b">taruṇā vṛddhaśīlinaḥ</seg> </l>
<l><seg type="pāda" n="c">aśīlāḥ sukhino loke</seg> <seg type="pāda" n="d">bhaviṣyanti yugakṣaye</seg> //</l>
</lg>

<lg xml:id="BrP_231.27">
<l><seg type="pāda" n="a">varṣāsu paruṣā vātā</seg> <seg type="pāda" n="b">nīcāḥ śarkaravarṣiṇaḥ</seg> </l>
<l><seg type="pāda" n="c">saṃdigdhaḥ paralokaś ca</seg> <seg type="pāda" n="d">bhaviṣyati yugakṣaye</seg> //</l>
</lg>

<lg xml:id="BrP_231.28">
<l><seg type="pāda" n="a">vaiśyā iva ca rājanyā</seg> <seg type="pāda" n="b">dhanadhānyopajīvinaḥ</seg> </l>
<l><seg type="pāda" n="c">yugāpakramaṇe pūrvaṃ</seg> <seg type="pāda" n="d">bhaviṣyanti na bāndhavāḥ</seg> //</l>
</lg>

<lg xml:id="BrP_231.29">
<l><seg type="pāda" n="a">apravṛttāḥ prapaśyanti</seg> <seg type="pāda" n="b">samayāḥ śapathās tathā</seg> </l>
<l><seg type="pāda" n="c">ṛṇaṃ savinayabhraṃśaṃ</seg> <seg type="pāda" n="d">yuge kṣīṇe bhaviṣyati</seg> //</l>
</lg>

<lg xml:id="BrP_231.30">
<l><seg type="pāda" n="a">bhaviṣyaty aphalo harṣaḥ</seg> <seg type="pāda" n="b">krodhaś ca saphalo nṛṇām</seg> </l>
<l><seg type="pāda" n="c">ajāś cāpi nirotsyanti</seg> <seg type="pāda" n="d">payaso 'rthe yugakṣaye</seg> //</l>
</lg>

<lg xml:id="BrP_231.31">
<l><seg type="pāda" n="a">aśāstravihito yajña</seg> <seg type="pāda" n="b">evam eva bhaviṣyati</seg> </l>
<l><seg type="pāda" n="c">apramāṇaṃ kariṣyanti</seg> <seg type="pāda" n="d">narāḥ paṇḍitamāninaḥ</seg> //</l>
</lg>

<lg xml:id="BrP_231.32">
<l><seg type="pāda" n="a">śāstroktasyāpravaktāro</seg> <seg type="pāda" n="b">bhaviṣyanti na saṃśayaḥ</seg> </l>
<l><seg type="pāda" n="c">sarvaḥ sarvaṃ vijānāti</seg> <seg type="pāda" n="d">vṛddhān anupasevya vai</seg> //</l>
</lg>

<lg xml:id="BrP_231.33">
<l><seg type="pāda" n="a">na kaścid akavir nāma</seg> <seg type="pāda" n="b">yugānte samupasthite</seg> </l>
<l><seg type="pāda" n="c">nakṣatrāṇi viyogāni</seg> <seg type="pāda" n="d">na karmasthā dvijātayaḥ</seg> //</l>
</lg>

<lg xml:id="BrP_231.34">
<l><seg type="pāda" n="a">cauraprāyāś ca rājāno</seg> <seg type="pāda" n="b">yugānte samupasthite</seg> </l>
<l><seg type="pāda" n="c">kuṇḍīvṛṣā naikṛtikāḥ</seg> <seg type="pāda" n="d">surāpā brahmavādinaḥ</seg> //</l>
</lg>

<lg xml:id="BrP_231.35">
<l><seg type="pāda" n="a">aśvamedhena yakṣyante</seg> <seg type="pāda" n="b">yugānte dvijasattamāḥ</seg> </l>
<l><seg type="pāda" n="c">yājayiṣyanty ayājyāṃs tu</seg> <seg type="pāda" n="d">tathābhakṣyasya bhakṣiṇaḥ</seg> //</l>
</lg>

<lg xml:id="BrP_231.36">
<l><seg type="pāda" n="a">brāhmaṇā dhanatṛṣṇārtā</seg> <seg type="pāda" n="b">yugānte samupasthite</seg> </l>
<l><seg type="pāda" n="c">bhoḥśabdam abhidhāsyanti</seg> <seg type="pāda" n="d">na ca kaścit paṭhiṣyati</seg> //</l>
</lg>

<lg xml:id="BrP_231.37">
<l><seg type="pāda" n="a">ekaśaṅkhās tathā nāryo</seg> <seg type="pāda" n="b">gavedhukapinaddhakāḥ</seg> </l>
<l><seg type="pāda" n="c">nakṣatrāṇi vivarṇāni</seg> <seg type="pāda" n="d">viparitā diśo daśa</seg> //</l>
</lg>

<lg xml:id="BrP_231.38">
<l><seg type="pāda" n="a">saṃdhyārāgo vidagdhāṅgo</seg> <seg type="pāda" n="b">bhaviṣyati yugakṣaye</seg> </l>
<l><seg type="pāda" n="c">preṣayanti pitṝn putrā</seg> <seg type="pāda" n="d">vadhūḥ śvaśrūḥ svakarmasu</seg> //</l>
</lg>

<lg xml:id="BrP_231.39">
<l><seg type="pāda" n="a">yugeṣv evaṃ nivatsyanti</seg> <seg type="pāda" n="b">pramadāś ca narās tathā</seg> </l>
<l><seg type="pāda" n="c">akṛtvāgrāṇi bhokṣyanti</seg> <seg type="pāda" n="d">dvijāś caivāhutāgnayaḥ</seg> //</l>
</lg>

<lg xml:id="BrP_231.40">
<l><seg type="pāda" n="a">bhikṣāṃ balim adattvā ca</seg> <seg type="pāda" n="b">bhokṣyanti puruṣāḥ svayam</seg> </l>
<l><seg type="pāda" n="c">vañcayitvā patīn suptān</seg> <seg type="pāda" n="d">gamiṣyanti striyo 'nyataḥ</seg> //</l>
</lg>

<lg xml:id="BrP_231.41">
<l><seg type="pāda" n="a">na vyādhitān nāpy arūpān</seg> <seg type="pāda" n="b">nodyatān nāpy asūyakān</seg> </l>
<l><seg type="pāda" n="c">kṛte na pratikartā ca</seg> <seg type="pāda" n="d">yuge kṣīṇe bhaviṣyati</seg> //</l>
</lg>

<milestone unit="speaker" n="munaya ūcuḥ"/>

<lg xml:id="BrP_231.42">
<l><seg type="pāda" n="a">evaṃ vilambite dharme</seg> <seg type="pāda" n="b">mānuṣāḥ karapīḍitāḥ</seg> </l>
<l><seg type="pāda" n="c">kutra deśe nivatsyanti</seg> <seg type="pāda" n="d">kimāhāravihāriṇaḥ</seg> //</l>
</lg>

<lg xml:id="BrP_231.43">
<l><seg type="pāda" n="a">kiṃkarmāṇaḥ kimīhantaḥ</seg> <seg type="pāda" n="b">kiṃpramāṇāḥ kimāyuṣaḥ</seg> </l>
<l><seg type="pāda" n="c">kāṃ ca kāṣṭhāṃ samāsādya</seg> <seg type="pāda" n="d">prapatsyanti kṛtaṃ yugam</seg> //</l>
</lg>

<milestone unit="speaker" n="vyāsa uvāca"/>

<lg xml:id="BrP_231.44">
<l><seg type="pāda" n="a">ata ūrdhvaṃ cyute dharme</seg> <seg type="pāda" n="b">guṇahīnāḥ prajās tathā</seg> </l>
<l><seg type="pāda" n="c">śīlavyasanam āsādya</seg> <seg type="pāda" n="d">prāpsyanti hrāsam āyuṣaḥ</seg> //</l>
</lg>

<lg xml:id="BrP_231.45">
<l><seg type="pāda" n="a">āyurhānyā balagnānir</seg> <seg type="pāda" n="b">balagnānyā vivarṇatā</seg> </l>
<l><seg type="pāda" n="c">vaivarṇyād vyādhisaṃpīḍā</seg> <seg type="pāda" n="d">nirvedo vyādhipīḍanāt</seg> //</l>
</lg>

<lg xml:id="BrP_231.46">
<l><seg type="pāda" n="a">nirvedād ātmasaṃbodhaḥ</seg> <seg type="pāda" n="b">saṃbodhād dharmaśīlatā</seg> </l>
<l><seg type="pāda" n="c">evaṃ gatvā parāṃ kāṣṭhāṃ</seg> <seg type="pāda" n="d">prapatsyanti kṛtaṃ yugam</seg> //</l>
</lg>

<lg xml:id="BrP_231.47">
<l><seg type="pāda" n="a">uddeśato dharmaśīlāḥ</seg> <seg type="pāda" n="b">kecin madhyasthatāṃ gatāḥ</seg> </l>
<l><seg type="pāda" n="c">kiṃdharmaśīlāḥ kecit tu</seg> <seg type="pāda" n="d">kecid atra kutūhalāḥ</seg> //</l>
</lg>

<lg xml:id="BrP_231.48">
<l><seg type="pāda" n="a">pratyakṣam anumānaṃ ca</seg> <seg type="pāda" n="b">pramāṇam iti niścitāḥ</seg> </l>
<l><seg type="pāda" n="c">apramāṇaṃ kariṣyanti</seg> <seg type="pāda" n="d">sarvam ity apare janāḥ</seg> //</l>
</lg>

<lg xml:id="BrP_231.49">
<l><seg type="pāda" n="a">nāstikyaparatāś cāpi</seg> <seg type="pāda" n="b">kecid dharmavilopakāḥ</seg> </l>
<l><seg type="pāda" n="c">bhaviṣyanti narā mūḍhā</seg> <seg type="pāda" n="d">dvijāḥ paṇḍitamāninaḥ</seg> //</l>
</lg>

<lg xml:id="BrP_231.50">
<l><seg type="pāda" n="a">tadātvamātraśraddheyā</seg> <seg type="pāda" n="b">śāstrajñānabahiṣkṛtāḥ</seg> </l>
<l><seg type="pāda" n="c">dāmbhikās te bhaviṣyanti</seg> <seg type="pāda" n="d">narā jñānavilopitāḥ</seg> //</l>
</lg>

<lg xml:id="BrP_231.51">
<l><seg type="pāda" n="a">tathā vilulite dharme</seg> <seg type="pāda" n="b">janāḥ śreṣṭhapuraskṛtāḥ</seg> </l>
<l><seg type="pāda" n="c">śubhān samācariṣyanti</seg> <seg type="pāda" n="d">dānaśīlaparāyaṇāḥ</seg> //</l>
</lg>

<lg xml:id="BrP_231.52">
<l><seg type="pāda" n="a">sarvabhakṣāḥ svayaṃguptā</seg> <seg type="pāda" n="b">nirghṛṇā nirapatrapāḥ</seg> </l>
<l><seg type="pāda" n="c">bhaviṣyanti tadā loke</seg> <seg type="pāda" n="d">tat kaṣāyasya lakṣaṇam</seg> //</l>
</lg>

<lg xml:id="BrP_231.53">
<l><seg type="pāda" n="a">kaṣāyopaplave kāle</seg> <seg type="pāda" n="b">jñānaniṣṭhāpraṇāśane</seg> </l>
<l><seg type="pāda" n="c">siddhim alpena kālena</seg> <seg type="pāda" n="d">prāpsyanti nirupaskṛtāḥ</seg> //</l>
</lg>

<lg xml:id="BrP_231.54">
<l><seg type="pāda" n="a">viprāṇāṃ śāśvatīṃ vṛttiṃ</seg> <seg type="pāda" n="b">yadā varṇāvare janāḥ</seg> </l>
<l><seg type="pāda" n="c">saṃśrayiṣyanti bho viprās</seg> <seg type="pāda" n="d">tat kaṣāyasya lakṣaṇam</seg> //</l>
</lg>

<lg xml:id="BrP_231.55">
<l><seg type="pāda" n="a">mahāyuddhaṃ mahāvarṣaṃ</seg> <seg type="pāda" n="b">mahāvātaṃ mahātapaḥ</seg> </l>
<l><seg type="pāda" n="c">bhaviṣyati yuge kṣīṇe</seg> <seg type="pāda" n="d">tat kaṣāyasya lakṣaṇam</seg> //</l>
</lg>

<lg xml:id="BrP_231.56">
<l><seg type="pāda" n="a">viprarūpeṇa yakṣāṃsi</seg> <seg type="pāda" n="b">rājānaḥ karṇavedinaḥ</seg> </l>
<l><seg type="pāda" n="c">pṛthivīm upabhokṣyanti</seg> <seg type="pāda" n="d">yugānte samupasthite</seg> //</l>
</lg>

<lg xml:id="BrP_231.57">
<l><seg type="pāda" n="a">niḥsvādhyāyavaṣaṭkārāḥ</seg> <seg type="pāda" n="b">kunetāro 'bhimāninaḥ</seg> </l>
<l><seg type="pāda" n="c">kravyādā brahmarūpeṇa</seg> <seg type="pāda" n="d">sarvabhakṣyā vṛthāvratāḥ</seg> //</l>
</lg>

<lg xml:id="BrP_231.58">
<l><seg type="pāda" n="a">mūrkhāś cārthaparā lubdhāḥ</seg> <seg type="pāda" n="b">kṣudrāḥ kṣudraparicchadāḥ</seg> </l>
<l><seg type="pāda" n="c">vyavahāropavṛttāś ca</seg> <seg type="pāda" n="d">cyutā dharmāś ca śāśvatāt</seg> //</l>
</lg>

<lg xml:id="BrP_231.59">
<l><seg type="pāda" n="a">hartāraḥ pararatnānāṃ</seg> <seg type="pāda" n="b">paradārapradharṣakāḥ</seg> </l>
<l><seg type="pāda" n="c">kāmātmāno durātmānaḥ</seg> <seg type="pāda" n="d">sopadhāḥ priyasāhasāḥ</seg> //</l>
</lg>

<lg xml:id="BrP_231.60">
<l><seg type="pāda" n="a">teṣu prabhavamāṇeṣu</seg> <seg type="pāda" n="b">janeṣv api ca sarvaśaḥ</seg> </l>
<l><seg type="pāda" n="c">abhāvino bhaviṣyanti</seg> <seg type="pāda" n="d">munayo bahurūpiṇaḥ</seg> //</l>
</lg>

<lg xml:id="BrP_231.61">
<l><seg type="pāda" n="a">kalau yuge samutpannāḥ</seg> <seg type="pāda" n="b">pradhānapuruṣāś ca ye</seg> </l>
<l><seg type="pāda" n="c">kathāyogena tān sarvān</seg> <seg type="pāda" n="d">pūjayiṣyanti mānavāḥ</seg> //</l>
</lg>

<lg xml:id="BrP_231.62">
<l><seg type="pāda" n="a">sasyacaurā bhaviṣyanti</seg> <seg type="pāda" n="b">tathā cailāpahāriṇaḥ</seg> </l>
<l><seg type="pāda" n="c">bhokṣyabhojyaharāś caiva</seg> <seg type="pāda" n="d">karaṇḍānāṃ ca hāriṇaḥ</seg> //</l>
</lg>

<lg xml:id="BrP_231.63">
<l><seg type="pāda" n="a">caurāś caurasya hartāro</seg> <seg type="pāda" n="b">hantā hantur bhaviṣyati</seg> </l>
<l><seg type="pāda" n="c">cauraiś caurakṣaye cāpi</seg> <seg type="pāda" n="d">kṛte kṣemaṃ bhaviṣyati</seg> //</l>
</lg>

<lg xml:id="BrP_231.64">
<l><seg type="pāda" n="a">niḥsāre kṣubhite kāle</seg> <seg type="pāda" n="b">niṣkriye saṃvyavasthite</seg> </l>
<l><seg type="pāda" n="c">narā vanaṃ śrayiṣyanti</seg> <seg type="pāda" n="d">karabhāraprapīḍitāḥ</seg> //</l>
</lg>

<lg xml:id="BrP_231.65">
<l><seg type="pāda" n="a">yajñakarmaṇy uparate</seg> <seg type="pāda" n="b">rakṣāṃsi śvāpadāni ca</seg> </l>
<l><seg type="pāda" n="c">kīṭamūṣikasarpāś ca</seg> <seg type="pāda" n="d">dharṣayiṣyanti mānavān</seg> //</l>
</lg>

<lg xml:id="BrP_231.66">
<l><seg type="pāda" n="a">kṣemaṃ subhikṣam ārogyaṃ</seg> <seg type="pāda" n="b">sāmagryaṃ caiva bandhuṣu</seg> </l>
<l><seg type="pāda" n="c">uddeśeṣu narāḥ śreṣṭhā</seg> <seg type="pāda" n="d">bhaviṣyanti yugakṣaye</seg> //</l>
</lg>

<lg xml:id="BrP_231.67">
<l><seg type="pāda" n="a">svayaṃpālāḥ svayaṃ caurāḥ</seg> <seg type="pāda" n="b">plavasaṃbhārasaṃbhṛtāḥ</seg> </l>
<l><seg type="pāda" n="c">maṇḍalaiḥ saṃbhaviṣyanti</seg> <seg type="pāda" n="d">deśe deśe pṛthak pṛthak</seg> //</l>
</lg>

<lg xml:id="BrP_231.68">
<l><seg type="pāda" n="a">svadeśebhyaḥ paribhraṣṭā</seg> <seg type="pāda" n="b">niḥsārāḥ saha bandhubhiḥ</seg> </l>
<l><seg type="pāda" n="c">narāḥ sarve bhaviṣyanti</seg> <seg type="pāda" n="d">tadā kālaparikṣayāt</seg> //</l>
</lg>

<lg xml:id="BrP_231.69">
<l><seg type="pāda" n="a">tataḥ sarve samādāya</seg> <seg type="pāda" n="b">kumārān pradrutā bhayāt</seg> </l>
<l><seg type="pāda" n="c">kauśikīṃ saṃtariṣyanti</seg> <seg type="pāda" n="d">narāḥ kṣudbhayapīḍitāḥ</seg> //</l>
</lg>

<lg xml:id="BrP_231.70">
<l><seg type="pāda" n="a">aṅgān vaṅgān kaliṅgāṃś ca</seg> <seg type="pāda" n="b">kāśmīrān atha kośalān</seg> </l>
<l><seg type="pāda" n="c">ṛṣikāntagiridroṇīḥ</seg> <seg type="pāda" n="d">saṃśrayiṣyanti mānavāḥ</seg> //</l>
</lg>

<lg xml:id="BrP_231.71">
<l><seg type="pāda" n="a">kṛtsnaṃ ca himavatpārśvaṃ</seg> <seg type="pāda" n="b">kūlaṃ ca lavaṇāmbhasaḥ</seg> </l>
<l><seg type="pāda" n="c">vividhaṃ jīrṇapattraṃ ca</seg> <seg type="pāda" n="d">valkalāny ajināni ca</seg> //</l>
</lg>

<lg xml:id="BrP_231.72">
<l><seg type="pāda" n="a">svayaṃ kṛtvā nivatsyanti</seg> <seg type="pāda" n="b">tasmin bhūte yugakṣaye</seg> </l>
<l><seg type="pāda" n="c">araṇyeṣu ca vatsyanti</seg> <seg type="pāda" n="d">narā mlecchagaṇaiḥ saha</seg> //</l>
</lg>

<lg xml:id="BrP_231.73">
<l><seg type="pāda" n="a">naiva śūnyā navāraṇyā</seg> <seg type="pāda" n="b">bhaviṣyati vasuṃdharā</seg> </l>
<l><seg type="pāda" n="c">agoptāraś ca goptāro</seg> <seg type="pāda" n="d">bhaviṣyanti narādhipāḥ</seg> //</l>
</lg>

<lg xml:id="BrP_231.74">
<l><seg type="pāda" n="a">mṛgair matsyair vihaṃgaiś ca</seg> <seg type="pāda" n="b">śvāpadaiḥ sarpakīṭakaiḥ</seg> </l>
<l><seg type="pāda" n="c">madhuśākaphalair mūlair</seg> <seg type="pāda" n="d">vartayiṣyanti mānavāḥ</seg> //</l>
</lg>

<lg xml:id="BrP_231.75">
<l><seg type="pāda" n="a">śīrṇaparṇaphalāhārā</seg> <seg type="pāda" n="b">valkalāny ajināni ca</seg> </l>
<l><seg type="pāda" n="c">svayaṃ kṛtvā nivatsyanti</seg> <seg type="pāda" n="d">yathā munijanas tathā</seg> //</l>
</lg>

<lg xml:id="BrP_231.76">
<l><seg type="pāda" n="a">bījānām akṛtasnehā</seg> <seg type="pāda" n="b">āhatāḥ kāṣṭhaśaṅkubhiḥ</seg> </l>
<l><seg type="pāda" n="c">ajaiḍakaṃ kharoṣṭraṃ ca</seg> <seg type="pāda" n="d">pālayiṣyanti nityaśaḥ</seg> //</l>
</lg>

<lg xml:id="BrP_231.77">
<l><seg type="pāda" n="a">nadīsrotāṃsi rotsyanti</seg> <seg type="pāda" n="b">toyārthaṃ kūlam āśritāḥ</seg> </l>
<l><seg type="pāda" n="c">pakvānnavyavahāreṇa</seg> <seg type="pāda" n="d">vipaṇantaḥ parasparam</seg> //</l>
</lg>

<lg xml:id="BrP_231.78">
<l><seg type="pāda" n="a">tanūruhair yathājātaiḥ</seg> <seg type="pāda" n="b">samalāntarasaṃbhṛtaiḥ</seg> </l>
<l><seg type="pāda" n="c">bahvapatyāḥ prajāhīnāḥ</seg> <seg type="pāda" n="d">kulaśīlavivarjitāḥ</seg> //</l>
</lg>

<lg xml:id="BrP_231.79">
<l><seg type="pāda" n="a">evaṃ bhaviṣyanti tadā</seg> <seg type="pāda" n="b">narāś cādharmajīvinaḥ</seg> </l>
<l><seg type="pāda" n="c">hīnā hīnaṃ tathā dharmaṃ</seg> <seg type="pāda" n="d">prajā samanuvatsyati</seg> //</l>
</lg>

<lg xml:id="BrP_231.80">
<l><seg type="pāda" n="a">āyus tatra ca martyānāṃ</seg> <seg type="pāda" n="b">paraṃ triṃśad bhaviṣyati</seg> </l>
<l><seg type="pāda" n="c">durbalā viṣayaglānā</seg> <seg type="pāda" n="d">jarāśokair abhiplutāḥ</seg> //</l>
</lg>

<lg xml:id="BrP_231.81">
<l><seg type="pāda" n="a">bhaviṣyanti tadā teṣāṃ</seg> <seg type="pāda" n="b">rogair indriyasaṃkṣayaḥ</seg> </l>
<l><seg type="pāda" n="c">āyuḥpratyayasaṃrodhād</seg> <seg type="pāda" n="d">viṣayād uparaṃsyate</seg> //</l>
</lg>

<lg xml:id="BrP_231.82">
<l><seg type="pāda" n="a">śuśrūṣavo bhaviṣyanti</seg> <seg type="pāda" n="b">sādhūnāṃ darśane ratāḥ</seg> </l>
<l><seg type="pāda" n="c">satyaṃ ca pratipatsyanti</seg> <seg type="pāda" n="d">vyavahāropasaṃkṣayāt</seg> //</l>
</lg>

<lg xml:id="BrP_231.83">
<l><seg type="pāda" n="a">bhaviṣyanti ca kāmānām</seg> <seg type="pāda" n="b">alābhād dharmaśīlinaḥ</seg> </l>
<l><seg type="pāda" n="c">kariṣyanti ca saṃskāraṃ</seg> <seg type="pāda" n="d">svayaṃ ca kṣayapīḍitāḥ</seg> //</l>
</lg>

<lg xml:id="BrP_231.84">
<l><seg type="pāda" n="a">evaṃ śuśrūṣavo dāne</seg> <seg type="pāda" n="b">satye prāṇyabhirakṣaṇe</seg> </l>
<l><seg type="pāda" n="c">tataḥ pādapravṛtte tu</seg> <seg type="pāda" n="d">dharme śreyo nipatsyate</seg> //</l>
</lg>

<lg xml:id="BrP_231.85">
<l><seg type="pāda" n="a">teṣāṃ labdhānumānānāṃ</seg> <seg type="pāda" n="b">guṇeṣu parivartatām</seg> </l>
<l><seg type="pāda" n="c">svādu kiṃ tv iti vijñāya</seg> <seg type="pāda" n="d">dharma eva ca dṛśyate</seg> //</l>
</lg>

<lg xml:id="BrP_231.86">
<l><seg type="pāda" n="a">yathā hānikramaṃ prāptās</seg> <seg type="pāda" n="b">tathā ṛddhikramaṃ gatāḥ</seg> </l>
<l><seg type="pāda" n="c">pragṛhīte tato dharme</seg> <seg type="pāda" n="d">prapaśyanti kṛtaṃ yugam</seg> //</l>
</lg>

<lg xml:id="BrP_231.87">
<l><seg type="pāda" n="a">sādhuvṛttiḥ kṛtayuge</seg> <seg type="pāda" n="b">kaṣāye hānir ucyate</seg> </l>
<l><seg type="pāda" n="c">eka eva tu kālo 'yaṃ</seg> <seg type="pāda" n="d">hīnavarṇo yathā śaśī</seg> //</l>
</lg>

<lg xml:id="BrP_231.88">
<l><seg type="pāda" n="a">channaś ca tamasā somo</seg> <seg type="pāda" n="b">yathā kaliyugaṃ tathā</seg> </l>
<l><seg type="pāda" n="c">muktaś ca tamasā soma</seg> <seg type="pāda" n="d">evaṃ kṛtayugaṃ ca tat</seg> //</l>
</lg>

<lg xml:id="BrP_231.89">
<l><seg type="pāda" n="a">arthavādaḥ paraṃ brahma</seg> <seg type="pāda" n="b">vedārtha iti taṃ viduḥ</seg> </l>
<l><seg type="pāda" n="c">aviviktam avijñātaṃ</seg> <seg type="pāda" n="d">dāyādyam iha dhāryate</seg> //</l>
</lg>

<lg xml:id="BrP_231.90">
<l><seg type="pāda" n="a">iṣṭavādas tapo nāma</seg> <seg type="pāda" n="b">tapo hi sthavirīkṛtaḥ</seg> </l>
<l><seg type="pāda" n="c">guṇaiḥ karmābhinirvṛttir</seg> <seg type="pāda" n="d">guṇāḥ śudhyanti karmaṇā</seg> //</l>
</lg>

<lg xml:id="BrP_231.91">
<l><seg type="pāda" n="a">āśīs tu puruṣaṃ dṛṣṭvā</seg> <seg type="pāda" n="b">deśakālānuvartinī</seg> </l>
<l><seg type="pāda" n="c">yuge yuge yathākālam</seg> <seg type="pāda" n="d">ṛṣibhiḥ samudāhṛtā</seg> //</l>
</lg>

<lg xml:id="BrP_231.92">
<l><seg type="pāda" n="a">dharmārthakāmamokṣāṇāṃ</seg> <seg type="pāda" n="b">devānāṃ ca pratikriyā</seg> </l>
<l><seg type="pāda" n="c">āśiṣaś ca śivāḥ puṇyās</seg> <seg type="pāda" n="d">tathaivāyur yuge yuge</seg> //</l>
</lg>

<lg xml:id="BrP_231.93">
<l><seg type="pāda" n="a">tathā yugānāṃ parivartanāni</seg> <lb/><seg type="pāda" n="b">cirapravṛttāni vidhisvabhāvāt</seg></l>
<l><seg type="pāda" n="c">kṣaṇaṃ na saṃtiṣṭhati jīvalokaḥ</seg> <lb/><seg type="pāda" n="d">kṣayodayābhyāṃ parivartamānaḥ</seg></l>
</lg>

<milestone unit="speaker" n="vyāsa uvāca"/>

<lg xml:id="BrP_232.1">
<l><seg type="pāda" n="a">sarveṣām eva bhūtānāṃ</seg> <seg type="pāda" n="b">trividhaḥ pratisaṃcaraḥ</seg> </l>
<l><seg type="pāda" n="c">naimittikaḥ prākṛtikas</seg> <seg type="pāda" n="d">tathaivātyantiko mataḥ</seg> //</l>
</lg>

<lg xml:id="BrP_232.2">
<l><seg type="pāda" n="a">brāhmo naimittikas teṣāṃ</seg> <seg type="pāda" n="b">kalpānte pratisaṃcaraḥ</seg> </l>
<l><seg type="pāda" n="c">ātyantiko vai mokṣaś ca</seg> <seg type="pāda" n="d">prākṛto dviparārdhikaḥ</seg> //</l>
</lg>

<milestone unit="speaker" n="munaya ūcuḥ"/>

<lg xml:id="BrP_232.3">
<l><seg type="pāda" n="a">parārdhasaṃkhyāṃ bhagavaṃs</seg> <seg type="pāda" n="b">tvam ācakṣva yathoditām</seg> </l>
<l><seg type="pāda" n="c">dviguṇīkṛtayajjñeyaḥ</seg> <seg type="pāda" n="d">prākṛtaḥ pratisaṃcaraḥ</seg> //</l>
</lg>

<milestone unit="speaker" n="vyāsa uvāca"/>

<lg xml:id="BrP_232.4">
<l><seg type="pāda" n="a">sthānāt sthānaṃ daśaguṇam</seg> <seg type="pāda" n="b">ekaikaṃ gaṇyate dvijāḥ</seg> </l>
<l><seg type="pāda" n="c">tato 'ṣṭādaśame bhāge</seg> <seg type="pāda" n="d">parārdham abhidhīyate</seg> //</l>
</lg>

<lg xml:id="BrP_232.5">
<l><seg type="pāda" n="a">parārdhaṃ dviguṇaṃ yat tu</seg> <seg type="pāda" n="b">prākṛtaḥ sa layo dvijāḥ</seg> </l>
<l><seg type="pāda" n="c">tadāvyakte 'khilaṃ vyaktaṃ</seg> <seg type="pāda" n="d">sahetau layam eti vai</seg> //</l>
</lg>

<lg xml:id="BrP_232.6">
<l><seg type="pāda" n="a">nimeṣo mānuṣo yo 'yaṃ</seg> <seg type="pāda" n="b">mātrāmātrapramāṇataḥ</seg> </l>
<l><seg type="pāda" n="c">taiḥ pañcadaśabhiḥ kāṣṭhā</seg> <seg type="pāda" n="d">triṃśat kāṣṭhās tathā kalā</seg> //</l>
</lg>

<lg xml:id="BrP_232.7">
<l><seg type="pāda" n="a">nāḍikā tu pramāṇena</seg> <seg type="pāda" n="b">kalā ca daśa pañca ca</seg> </l>
<l><seg type="pāda" n="c">unmānenāmbhasaḥ sā tu</seg> <seg type="pāda" n="d">palāny ardhatrayodaśa</seg> //</l>
</lg>

<lg xml:id="BrP_232.8">
<l><seg type="pāda" n="a">hemamāṣaiḥ kṛtacchidrā</seg> <seg type="pāda" n="b">caturbhiś caturaṅgulaiḥ</seg> </l>
<l><seg type="pāda" n="c">māgadhena pramāṇena</seg> <seg type="pāda" n="d">jalaprasthas tu sa smṛtaḥ</seg> //</l>
</lg>

<lg xml:id="BrP_232.9">
<l><seg type="pāda" n="a">nāḍikābhyām atha dvābhyāṃ</seg> <seg type="pāda" n="b">muhūrto dvijasattamāḥ</seg> </l>
<l><seg type="pāda" n="c">ahorātraṃ muhūrtās tu</seg> <seg type="pāda" n="d">triṃśan māso dinais tathā</seg> //</l>
</lg>

<lg xml:id="BrP_232.10">
<l><seg type="pāda" n="a">māsair dvādaśabhir varṣam</seg> <seg type="pāda" n="b">ahorātraṃ tu tad divi</seg> </l>
<l><seg type="pāda" n="c">tribhir varṣaśatair varṣaṃ</seg> <seg type="pāda" n="d">ṣaṣṭyā caivāsuradviṣām</seg> //</l>
</lg>

<lg xml:id="BrP_232.11">
<l><seg type="pāda" n="a">tais tu dvādaśasāhasraiś</seg> <seg type="pāda" n="b">caturyugam udāhṛtam</seg> </l>
<l><seg type="pāda" n="c">caturyugasahasraṃ tu</seg> <seg type="pāda" n="d">kathyate brahmaṇo dinam</seg> //</l>
</lg>

<lg xml:id="BrP_232.12">
<l><seg type="pāda" n="a">sa kalpas tatra manavaś</seg> <seg type="pāda" n="b">caturdaśa dvijottamāḥ</seg> </l>
<l><seg type="pāda" n="c">tadante caiva bho viprā</seg> <seg type="pāda" n="d">brahmanaimittiko layaḥ</seg> //</l>
</lg>

<lg xml:id="BrP_232.13">
<l><seg type="pāda" n="a">tasya svarūpam atyugraṃ</seg> <seg type="pāda" n="b">dvijendrā gadato mama</seg> </l>
<l><seg type="pāda" n="c">śṛṇudhvaṃ prākṛtaṃ bhūyas</seg> <seg type="pāda" n="d">tato vakṣyāmy ahaṃ layam</seg> //</l>
</lg>

<lg xml:id="BrP_232.14">
<l><seg type="pāda" n="a">caturyugasahasrānte</seg> <seg type="pāda" n="b">kṣīṇaprāye mahītale</seg> </l>
<l><seg type="pāda" n="c">anāvṛṣṭir atīvogrā</seg> <seg type="pāda" n="d">jāyate śatavārṣikī</seg> //</l>
</lg>

<lg xml:id="BrP_232.15">
<l><seg type="pāda" n="a">tato yāny alpasārāṇi</seg> <seg type="pāda" n="b">tāni sattvāny anekaśaḥ</seg> </l>
<l><seg type="pāda" n="c">kṣayaṃ yānti muniśreṣṭhāḥ</seg> <seg type="pāda" n="d">pārthivāny atipīḍanāt</seg> //</l>
</lg>

<lg xml:id="BrP_232.16">
<l><seg type="pāda" n="a">tataḥ sa bhagavān kṛṣṇo</seg> <seg type="pāda" n="b">rudrarūpī tathāvyayaḥ</seg> </l>
<l><seg type="pāda" n="c">kṣayāya yatate kartum</seg> <seg type="pāda" n="d">ātmasthāḥ sakalāḥ prajāḥ</seg> //</l>
</lg>

<lg xml:id="BrP_232.17">
<l><seg type="pāda" n="a">tataḥ sa bhagavān viṣṇur</seg> <seg type="pāda" n="b">bhānoḥ saptasu raśmiṣu</seg> </l>
<l><seg type="pāda" n="c">sthitaḥ pibaty aśeṣāṇi</seg> <seg type="pāda" n="d">jalāni munisattamāḥ</seg> //</l>
</lg>

<lg xml:id="BrP_232.18">
<l><seg type="pāda" n="a">pītvāmbhāṃsi samastāni</seg> <seg type="pāda" n="b">prāṇibhūtagatāni vai</seg> </l>
<l><seg type="pāda" n="c">śoṣaṃ nayati bho viprāḥ</seg> <seg type="pāda" n="d">samastaṃ pṛthivītalam</seg> //</l>
</lg>

<lg xml:id="BrP_232.19">
<l><seg type="pāda" n="a">samudrān saritaḥ śailāñ</seg> <seg type="pāda" n="b">śailaprasravaṇāni ca</seg> </l>
<l><seg type="pāda" n="c">pātāleṣu ca yat toyaṃ</seg> <seg type="pāda" n="d">tat sarvaṃ nayati kṣayam</seg> //</l>
</lg>

<lg xml:id="BrP_232.20">
<l><seg type="pāda" n="a">tatas tasyāpy abhāvena</seg> <seg type="pāda" n="b">toyāhāropabṛṃhitāḥ</seg> </l>
<l><seg type="pāda" n="c">sahasraraśmayaḥ sapta</seg> <seg type="pāda" n="d">jāyante tatra bhāskarāḥ</seg> //</l>
</lg>

<lg xml:id="BrP_232.21">
<l><seg type="pāda" n="a">adhaś cordhvaṃ ca te dīptās</seg> <seg type="pāda" n="b">tataḥ sapta divākarāḥ</seg> </l>
<l><seg type="pāda" n="c">dahanty aśeṣaṃ trailokyaṃ</seg> <seg type="pāda" n="d">sapātālatalaṃ dvijāḥ</seg> //</l>
</lg>

<lg xml:id="BrP_232.22">
<l><seg type="pāda" n="a">dahyamānaṃ tu tair dīptais</seg> <seg type="pāda" n="b">trailokyaṃ dīptabhāskaraiḥ</seg> </l>
<l><seg type="pāda" n="c">sādrinagārṇavābhogaṃ</seg> <seg type="pāda" n="d">niḥsneham abhijāyate</seg> //</l>
</lg>

<lg xml:id="BrP_232.23">
<l><seg type="pāda" n="a">tato nirdagdhavṛkṣāmbu</seg> <seg type="pāda" n="b">trailokyam akhilaṃ dvijāḥ</seg> </l>
<l><seg type="pāda" n="c">bhavaty eṣā ca vasudhā</seg> <seg type="pāda" n="d">kūrmapṛṣṭhopamākṛtiḥ</seg> //</l>
</lg>

<lg xml:id="BrP_232.24">
<l><seg type="pāda" n="a">tataḥ kālāgnirudro 'sau</seg> <seg type="pāda" n="b">bhūtasargaharo haraḥ</seg> </l>
<l><seg type="pāda" n="c">śeṣāhiśvāsasaṃtāpāt</seg> <seg type="pāda" n="d">pātālāni dahaty adhaḥ</seg> //</l>
</lg>

<lg xml:id="BrP_232.25">
<l><seg type="pāda" n="a">pātālāni samastāni</seg> <seg type="pāda" n="b">sa dagdhvā jvalano mahān</seg> </l>
<l><seg type="pāda" n="c">bhūmim abhyetya sakalaṃ</seg> <seg type="pāda" n="d">dagdhvā tu vasudhātalam</seg> //</l>
</lg>

<lg xml:id="BrP_232.26">
<l><seg type="pāda" n="a">bhuvo lokaṃ tataḥ sarvaṃ</seg> <seg type="pāda" n="b">svargalokaṃ ca dāruṇaḥ</seg> </l>
<l><seg type="pāda" n="c">jvālāmālāmahāvartas</seg> <seg type="pāda" n="d">tatraiva parivartate</seg> //</l>
</lg>

<lg xml:id="BrP_232.27">
<l><seg type="pāda" n="a">ambarīṣam ivābhāti</seg> <seg type="pāda" n="b">trailokyam akhilaṃ tadā</seg> </l>
<l><seg type="pāda" n="c">jvālāvartaparīvāram</seg> <seg type="pāda" n="d">upakṣīṇabalās tataḥ</seg> //</l>
</lg>

<lg xml:id="BrP_232.28">
<l><seg type="pāda" n="a">tatas tāpaparītās tu</seg> <seg type="pāda" n="b">lokadvayanivāsinaḥ</seg> </l>
<l><seg type="pāda" n="c">hṛtāvakāśā gacchanti</seg> <seg type="pāda" n="d">maharlokaṃ dvijās tadā</seg> //</l>
</lg>

<lg xml:id="BrP_232.29">
<l><seg type="pāda" n="a">tasmād api mahātāpa</seg><seg type="pāda" n="b">taptā lokās tataḥ param</seg> </l>
<l><seg type="pāda" n="c">gacchanti janalokaṃ te</seg> <seg type="pāda" n="d">daśāvṛtyā paraiṣiṇaḥ</seg> //</l>
</lg>

<lg xml:id="BrP_232.30">
<l><seg type="pāda" n="a">tato dagdhvā jagat sarvaṃ</seg> <seg type="pāda" n="b">rudrarūpī janārdanaḥ</seg> </l>
<l><seg type="pāda" n="c">mukhaniḥśvāsajān meghān</seg> <seg type="pāda" n="d">karoti munisattamāḥ</seg> //</l>
</lg>

<lg xml:id="BrP_232.31">
<l><seg type="pāda" n="a">tato gajakulaprakhyās</seg> <seg type="pāda" n="b">taḍidvanto ninādinaḥ</seg> </l>
<l><seg type="pāda" n="c">uttiṣṭhanti tadā vyomni</seg> <seg type="pāda" n="d">ghorāḥ saṃvartakā ghanāḥ</seg> //</l>
</lg>

<lg xml:id="BrP_232.32">
<l><seg type="pāda" n="a">kecid añjanasaṃkāśāḥ</seg> <seg type="pāda" n="b">kecit kumudasaṃnibhāḥ</seg> </l>
<l><seg type="pāda" n="c">dhūmavarṇā ghanāḥ kecit</seg> <seg type="pāda" n="d">kecit pītāḥ payodharāḥ</seg> //</l>
</lg>

<lg xml:id="BrP_232.33">
<l><seg type="pāda" n="a">kecid dharidrāvarṇābhā</seg> <seg type="pāda" n="b">lākṣārasanibhās tathā</seg> </l>
<l><seg type="pāda" n="c">kecid vaidūryasaṃkāśā</seg> <seg type="pāda" n="d">indranīlanibhās tathā</seg> //</l>
</lg>

<lg xml:id="BrP_232.34">
<l><seg type="pāda" n="a">śaṅkhakundanibhāś cānye</seg> <seg type="pāda" n="b">jātīkundanibhās tathā</seg> </l>
<l><seg type="pāda" n="c">indragopanibhāḥ kecin</seg> <seg type="pāda" n="d">manaḥśilānibhās tathā</seg> //</l>
</lg>

<lg xml:id="BrP_232.35">
<l><seg type="pāda" n="a">padmapattranibhāḥ kecid</seg> <seg type="pāda" n="b">uttiṣṭhanti ghanāghanāḥ</seg> </l>
<l><seg type="pāda" n="c">kecit puravarākārāḥ</seg> <seg type="pāda" n="d">kecit parvatasaṃnibhāḥ</seg> //</l>
</lg>

<lg xml:id="BrP_232.36">
<l><seg type="pāda" n="a">kūṭāgāranibhāś cānye</seg> <seg type="pāda" n="b">kecit sthalanibhā ghanāḥ</seg> </l>
<l><seg type="pāda" n="c">mahākāyā mahārāvā</seg> <seg type="pāda" n="d">pūrayanti nabhastalam</seg> //</l>
</lg>

<lg xml:id="BrP_232.37">
<l><seg type="pāda" n="a">varṣantas te mahāsārās</seg> <seg type="pāda" n="b">tam agnim atibhairavam</seg> </l>
<l><seg type="pāda" n="c">śamayanty akhilaṃ viprās</seg> <seg type="pāda" n="d">trailokyāntaravistṛtam</seg> //</l>
</lg>

<lg xml:id="BrP_232.38">
<l><seg type="pāda" n="a">naṣṭe cāgnau śataṃ te 'pi</seg> <seg type="pāda" n="b">varṣāṇām adhikaṃ ghanāḥ</seg> </l>
<l><seg type="pāda" n="c">plāvayanto jagat sarvaṃ</seg> <seg type="pāda" n="d">varṣanti munisattamāḥ</seg> //</l>
</lg>

<lg xml:id="BrP_232.39">
<l><seg type="pāda" n="a">dhārābhir akṣamātrābhiḥ</seg> <seg type="pāda" n="b">plāvayitvākhilāṃ bhuvam</seg> </l>
<l><seg type="pāda" n="c">bhuvo lokaṃ tathaivordhvaṃ</seg> <seg type="pāda" n="d">plāvayanti divaṃ dvijāḥ</seg> //</l>
</lg>

<lg xml:id="BrP_232.40">
<l><seg type="pāda" n="a">andhakārīkṛte loke</seg> <seg type="pāda" n="b">naṣṭe sthāvarajaṅgame</seg> </l>
<l><seg type="pāda" n="c">varṣanti te mahāmeghā</seg> <seg type="pāda" n="d">varṣāṇām adhikaṃ śatam</seg> //</l>
</lg>

<milestone unit="speaker" n="vyāsa uvāca"/>

<lg xml:id="BrP_233.1">
<l><seg type="pāda" n="a">saptarṣisthānam ākramya</seg> <seg type="pāda" n="b">sthite 'mbhasi dvijottamāḥ</seg> </l>
<l><seg type="pāda" n="c">ekārṇavaṃ bhavaty etat</seg> <seg type="pāda" n="d">trailokyam akhilaṃ tataḥ</seg> //</l>
</lg>

<lg xml:id="BrP_233.2">
<l><seg type="pāda" n="a">atha niḥśvāsajo viṣṇor</seg> <seg type="pāda" n="b">vāyus tāñ jaladāṃs tataḥ</seg> </l>
<l><seg type="pāda" n="c">nāśaṃ nayati bho viprā</seg> <seg type="pāda" n="d">varṣāṇām adhikaṃ śatam</seg> //</l>
</lg>

<lg xml:id="BrP_233.3">
<l><seg type="pāda" n="a">sarvabhūtamayo 'cintyo</seg> <seg type="pāda" n="b">bhagavān bhūtabhāvanaḥ</seg> </l>
<l><seg type="pāda" n="c">anādir ādir viśvasya</seg> <seg type="pāda" n="d">pītvā vāyum aśeṣataḥ</seg> //</l>
</lg>

<lg xml:id="BrP_233.4">
<l><seg type="pāda" n="a">ekārṇave tatas tasmiñ</seg> <seg type="pāda" n="b">śeṣaśayyāsthitaḥ prabhuḥ</seg> </l>
<l><seg type="pāda" n="c">brahmarūpadharaḥ śete</seg> <seg type="pāda" n="d">bhagavān ādikṛd dhariḥ</seg> //</l>
</lg>

<lg xml:id="BrP_233.5">
<l><seg type="pāda" n="a">janalokagataiḥ siddhaiḥ</seg> <seg type="pāda" n="b">sanakādyair abhiṣṭutaḥ</seg> </l>
<l><seg type="pāda" n="c">brahmalokagataiś caiva</seg> <seg type="pāda" n="d">cintyamāno mumukṣubhiḥ</seg> //</l>
</lg>

<lg xml:id="BrP_233.6">
<l><seg type="pāda" n="a">ātmamāyāmayīṃ divyāṃ</seg> <seg type="pāda" n="b">yoganidrāṃ samāsthitaḥ</seg> </l>
<l><seg type="pāda" n="c">ātmānaṃ vāsudevākhyaṃ</seg> <seg type="pāda" n="d">cintayan parameśvaraḥ</seg> //</l>
</lg>

<lg xml:id="BrP_233.7">
<l><seg type="pāda" n="a">eṣa naimittiko nāma</seg> <seg type="pāda" n="b">viprendrāḥ pratisaṃcaraḥ</seg> </l>
<l><seg type="pāda" n="c">nimittaṃ tatra yac chete</seg> <seg type="pāda" n="d">brahmarūpadharo hariḥ</seg> //</l>
</lg>

<lg xml:id="BrP_233.8">
<l><seg type="pāda" n="a">yadā jāgarti sarvātmā</seg> <seg type="pāda" n="b">sa tadā ceṣṭate jagat</seg> </l>
<l><seg type="pāda" n="c">nimīlaty etad akhilaṃ</seg> <seg type="pāda" n="d">māyāśayyāśaye 'cyute</seg> //</l>
</lg>

<lg xml:id="BrP_233.9">
<l><seg type="pāda" n="a">padmayoner dinaṃ yat tu</seg> <seg type="pāda" n="b">caturyugasahasravat</seg> </l>
<l><seg type="pāda" n="c">ekārṇavakṛte loke</seg> <seg type="pāda" n="d">tāvatī rātrir ucyate</seg> //</l>
</lg>

<lg xml:id="BrP_233.10">
<l><seg type="pāda" n="a">tataḥ prabuddho rātryante</seg> <seg type="pāda" n="b">punaḥ sṛṣṭiṃ karoty ajaḥ</seg> </l>
<l><seg type="pāda" n="c">brahmasvarūpadhṛg viṣṇur</seg> <seg type="pāda" n="d">yathā vaḥ kathitaṃ purā</seg> //</l>
</lg>

<lg xml:id="BrP_233.11">
<l><seg type="pāda" n="a">ity eṣa kalpasaṃhāro</seg> <seg type="pāda" n="b">antarapralayo dvijāḥ</seg> </l>
<l><seg type="pāda" n="c">naimittiko vaḥ kathitaḥ</seg> <seg type="pāda" n="d">śṛṇudhvaṃ prākṛtaṃ param</seg> //</l>
</lg>

<lg xml:id="BrP_233.12">
<l><seg type="pāda" n="a">avṛṣṭyagnyādibhiḥ samyak</seg> <seg type="pāda" n="b">kṛte śayyālaye dvijāḥ</seg> </l>
<l><seg type="pāda" n="c">samasteṣv eva lokeṣu</seg> <seg type="pāda" n="d">pātāleṣv akhileṣu ca</seg> //</l>
</lg>

<lg xml:id="BrP_233.13">
<l><seg type="pāda" n="a">mahadāder vikārasya</seg> <seg type="pāda" n="b">viśeṣāt tatra saṃkṣaye</seg> </l>
<l><seg type="pāda" n="c">kṛṣṇecchākārite tasmin</seg> <seg type="pāda" n="d">pravṛtte pratisaṃcare</seg> //</l>
</lg>

<lg xml:id="BrP_233.14">
<l><seg type="pāda" n="a">āpo grasanti vai pūrvaṃ</seg> <seg type="pāda" n="b">bhūmer gandhādikaṃ guṇam</seg> </l>
<l><seg type="pāda" n="c">āttagandhā tato bhūmiḥ</seg> <seg type="pāda" n="d">pralayāya prakalpate</seg> //</l>
</lg>

<lg xml:id="BrP_233.15">
<l><seg type="pāda" n="a">pranaṣṭe gandhatanmātre</seg> <seg type="pāda" n="b">bhavaty urvī jalātmikā</seg> </l>
<l><seg type="pāda" n="c">āpas tadā pravṛttās tu</seg> <seg type="pāda" n="d">vegavatyo mahāsvanāḥ</seg> //</l>
</lg>

<lg xml:id="BrP_233.16">
<l><seg type="pāda" n="a">sarvam āpūrayantīdaṃ</seg> <seg type="pāda" n="b">tiṣṭhanti vicaranti ca</seg> </l>
<l><seg type="pāda" n="c">salilenaivormimatā</seg> <seg type="pāda" n="d">lokālokaḥ samantataḥ</seg> //</l>
</lg>

<lg xml:id="BrP_233.17">
<l><seg type="pāda" n="a">apām api guṇo yas tu</seg> <seg type="pāda" n="b">jyotiṣā pīyate tu saḥ</seg> </l>
<l><seg type="pāda" n="c">naśyanty āpaḥ sutaptāś ca</seg> <seg type="pāda" n="d">rasatanmātrasaṃkṣayāt</seg> //</l>
</lg>

<lg xml:id="BrP_233.18">
<l><seg type="pāda" n="a">tataś cāpo 'mṛtarasā</seg> <seg type="pāda" n="b">jyotiṣṭvaṃ prāpnuvanti vai</seg> </l>
<l><seg type="pāda" n="c">agnyavasthe tu salile</seg> <seg type="pāda" n="d">tejasā sarvato vṛte</seg> //</l>
</lg>

<lg xml:id="BrP_233.19">
<l><seg type="pāda" n="a">sa cāgniḥ sarvato vyāpya</seg> <seg type="pāda" n="b">ādatte taj jalaṃ tadā</seg> </l>
<l><seg type="pāda" n="c">sarvam āpūryato cābhis</seg> <seg type="pāda" n="d">tadā jagad idaṃ śanaiḥ</seg> //</l>
</lg>

<lg xml:id="BrP_233.20">
<l><seg type="pāda" n="a">arcibhiḥ saṃtate tasmiṃs</seg> <seg type="pāda" n="b">tiryag ūrdhvam adhas tathā</seg> </l>
<l><seg type="pāda" n="c">jyotiṣo 'pi paraṃ rūpaṃ</seg> <seg type="pāda" n="d">vāyur atti prabhākaram</seg> //</l>
</lg>

<lg xml:id="BrP_233.21">
<l><seg type="pāda" n="a">pralīne ca tatas tasmin</seg> <seg type="pāda" n="b">vāyubhūte 'khilātmake</seg> </l>
<l><seg type="pāda" n="c">pranaṣṭe rūpatanmātre</seg> <seg type="pāda" n="d">kṛtarūpo vibhāvasuḥ</seg> //</l>
</lg>

<lg xml:id="BrP_233.22">
<l><seg type="pāda" n="a">praśāmyati tadā jyotir</seg> <seg type="pāda" n="b">vāyur dodhūyate mahān</seg> </l>
<l><seg type="pāda" n="c">nirāloke tadā loke</seg> <seg type="pāda" n="d">vāyusaṃsthe ca tejasi</seg> //</l>
</lg>

<lg xml:id="BrP_233.23">
<l><seg type="pāda" n="a">tataḥ pralayam āsādya</seg> <seg type="pāda" n="b">vāyusaṃbhavam ātmanaḥ</seg> </l>
<l><seg type="pāda" n="c">ūrdhvaṃ ca vāyus tiryak ca</seg> <seg type="pāda" n="d">dodhavīti diśo daśa</seg> //</l>
</lg>

<lg xml:id="BrP_233.24">
<l><seg type="pāda" n="a">vāyos tv api guṇaṃ sparśam</seg> <seg type="pāda" n="b">ākāśaṃ grasate tataḥ</seg> </l>
<l><seg type="pāda" n="c">praśāmyati tadā vāyuḥ</seg> <seg type="pāda" n="d">khaṃ tu tiṣṭhaty anāvṛtam</seg> //</l>
</lg>

<lg xml:id="BrP_233.25">
<l><seg type="pāda" n="a">arūpam arasasparśam</seg> <seg type="pāda" n="b">agandhavad amūrtimat</seg> </l>
<l><seg type="pāda" n="c">sarvam āpūrayac caiva</seg> <seg type="pāda" n="d">sumahat tat prakāśate</seg> //</l>
</lg>

<lg xml:id="BrP_233.26">
<l><seg type="pāda" n="a">parimaṇḍalatas tat tu</seg> <seg type="pāda" n="b">ākāśaṃ śabdalakṣaṇam</seg> </l>
<l><seg type="pāda" n="c">śabdamātraṃ tathākāśaṃ</seg> <seg type="pāda" n="d">sarvam āvṛtya tiṣṭhati</seg> //</l>
</lg>

<lg xml:id="BrP_233.27">
<l><seg type="pāda" n="a">tataḥ śabdaguṇaṃ tasya</seg> <seg type="pāda" n="b">bhūtādir grasate punaḥ</seg> </l>
<l><seg type="pāda" n="c">bhūtendriyeṣu yugapad</seg> <seg type="pāda" n="d">bhūtādau saṃsthiteṣu vai</seg> //</l>
</lg>

<lg xml:id="BrP_233.28">
<l><seg type="pāda" n="a">abhimānātmako hy eṣa</seg> <seg type="pāda" n="b">bhūtādis tāmasaḥ smṛtaḥ</seg> </l>
<l><seg type="pāda" n="c">bhūtādiṃ grasate cāpi</seg> <seg type="pāda" n="d">mahābuddhir vicakṣaṇā</seg> //</l>
</lg>

<lg xml:id="BrP_233.29">
<l><seg type="pāda" n="a">urvī mahāṃś ca jagataḥ</seg> <seg type="pāda" n="b">prānte 'ntar bāhyatas tathā</seg> </l>
<l><seg type="pāda" n="c">evaṃ sapta mahābuddhiḥ</seg> <seg type="pāda" n="d">kramāt prakṛtayas tathā</seg> //</l>
</lg>

<lg xml:id="BrP_233.30">
<l><seg type="pāda" n="a">pratyāhārais tu tāḥ sarvāḥ</seg> <seg type="pāda" n="b">praviśanti parasparam</seg> </l>
<l><seg type="pāda" n="c">yenedam āvṛtaṃ sarvam</seg> <seg type="pāda" n="d">aṇḍam apsu pralīyate</seg> //</l>
</lg>

<lg xml:id="BrP_233.31">
<l><seg type="pāda" n="a">saptadvīpasamudrāntaṃ</seg> <seg type="pāda" n="b">saptalokaṃ saparvatam</seg> </l>
<l><seg type="pāda" n="c">udakāvaraṇaṃ hy atra</seg> <seg type="pāda" n="d">jyotiṣā pīyate tu tat</seg> //</l>
</lg>

<lg xml:id="BrP_233.32">
<l><seg type="pāda" n="a">jyotir vāyau layaṃ yāti</seg> <seg type="pāda" n="b">yāty ākāśe samīraṇaḥ</seg> </l>
<l><seg type="pāda" n="c">ākāśaṃ caiva bhūtādir</seg> <seg type="pāda" n="d">grasate taṃ tathā mahān</seg> //</l>
</lg>

<lg xml:id="BrP_233.33">
<l><seg type="pāda" n="a">mahāntam ebhiḥ sahitaṃ</seg> <seg type="pāda" n="b">prakṛtir grasate dvijāḥ</seg> </l>
<l><seg type="pāda" n="c">guṇasāmyam anudriktam</seg> <seg type="pāda" n="d">anyūnaṃ ca dvijottamāḥ</seg> //</l>
</lg>

<lg xml:id="BrP_233.34">
<l><seg type="pāda" n="a">procyate prakṛtir hetuḥ</seg> <seg type="pāda" n="b">pradhānaṃ kāraṇaṃ param</seg> </l>
<l><seg type="pāda" n="c">ity eṣā prakṛtiḥ sarvā</seg> <seg type="pāda" n="d">vyaktāvyaktasvarūpiṇī</seg> //</l>
</lg>

<lg xml:id="BrP_233.35">
<l><seg type="pāda" n="a">vyaktasvarūpam avyakte</seg> <seg type="pāda" n="b">tasyāṃ viprāḥ pralīyate</seg> </l>
<l><seg type="pāda" n="c">ekaḥ śuddho 'kṣaro nityaḥ</seg> <seg type="pāda" n="d">sarvavyāpī tathā punaḥ</seg> //</l>
</lg>

<lg xml:id="BrP_233.36">
<l><seg type="pāda" n="a">so 'py aṃśaḥ sarvabhūtasya</seg> <seg type="pāda" n="b">dvijendrāḥ paramātmanaḥ</seg> </l>
<l><seg type="pāda" n="c">naśyanti sarvā yatrāpi</seg> <seg type="pāda" n="d">nāmajātyādikalpanāḥ</seg> //</l>
</lg>

<lg xml:id="BrP_233.37">
<l><seg type="pāda" n="a">sattāmātrātmake jñeye</seg> <seg type="pāda" n="b">jñānātmany ātmanaḥ pare</seg> </l>
<l><seg type="pāda" n="c">sa brahma tat paraṃ dhāma</seg> <seg type="pāda" n="d">paramātmā pareśvaraḥ</seg> //</l>
</lg>

<lg xml:id="BrP_233.38">
<l><seg type="pāda" n="a">sa viṣṇuḥ sarvam evedaṃ</seg> <seg type="pāda" n="b">yato nāvartate punaḥ</seg> </l>
<l><seg type="pāda" n="c">prakṛtir yā mayākhyātā</seg> <seg type="pāda" n="d">vyaktāvyaktasvarūpiṇī</seg> //</l>
</lg>

<lg xml:id="BrP_233.39">
<l><seg type="pāda" n="a">puruṣaś cāpy ubhāv etau</seg> <seg type="pāda" n="b">līyete paramātmani</seg> </l>
<l><seg type="pāda" n="c">paramātmā ca sarveṣām</seg> <seg type="pāda" n="d">ādhāraḥ parameśvaraḥ</seg> //</l>
</lg>

<lg xml:id="BrP_233.40">
<l><seg type="pāda" n="a">viṣṇunāmnā sa vedeṣu</seg> <seg type="pāda" n="b">vedānteṣu ca gīyate</seg> </l>
<l><seg type="pāda" n="c">pravṛttaṃ ca nivṛttaṃ ca</seg> <seg type="pāda" n="d">dvividhaṃ karma vaidikam</seg> //</l>
</lg>

<lg xml:id="BrP_233.41">
<l><seg type="pāda" n="a">tābhyām ubhābhyāṃ puruṣair</seg> <seg type="pāda" n="b">yajñamūrtiḥ sa ijyate</seg> </l>
<l><seg type="pāda" n="c">ṛgyajuḥsāmabhir mārgaiḥ</seg> <seg type="pāda" n="d">pravṛttair ijyate hy asau</seg> //</l>
</lg>

<lg xml:id="BrP_233.42">
<l><seg type="pāda" n="a">yajñeśvaro yajñapumān</seg> <seg type="pāda" n="b">puruṣaiḥ puruṣottamaḥ</seg> </l>
<l><seg type="pāda" n="c">jñānātmā jñānayogena</seg> <seg type="pāda" n="d">jñānamūrtiḥ sa ijyate</seg> //</l>
</lg>

<lg xml:id="BrP_233.43">
<l><seg type="pāda" n="a">nivṛttair yogamārgaiś ca</seg> <seg type="pāda" n="b">viṣṇur muktiphalapradaḥ</seg> </l>
<l><seg type="pāda" n="c">hrasvadīrghaplutair yat tu</seg> <seg type="pāda" n="d">kiṃcid vastv abhidhīyate</seg> //</l>
</lg>

<lg xml:id="BrP_233.44">
<l><seg type="pāda" n="a">yac ca vācām aviṣayas</seg> <seg type="pāda" n="b">tat sarvaṃ viṣṇur avyayaḥ</seg> </l>
<l><seg type="pāda" n="c">vyaktaḥ sa evam avyaktaḥ</seg> <seg type="pāda" n="d">sa eva puruṣo 'vyayaḥ</seg> //</l>
</lg>

<lg xml:id="BrP_233.45">
<l><seg type="pāda" n="a">paramātmā ca viśvātmā</seg> <seg type="pāda" n="b">viśvarūpadharo hariḥ</seg> </l>
<l><seg type="pāda" n="c">vyaktāvyaktātmikā tasmin</seg> <seg type="pāda" n="d">prakṛtiḥ sā vilīyate</seg> //</l>
</lg>

<lg xml:id="BrP_233.46">
<l><seg type="pāda" n="a">puruṣaś cāpi bho viprā</seg> <seg type="pāda" n="b">yas tad avyākṛtātmani</seg> </l>
<l><seg type="pāda" n="c">dviparārdhātmakaḥ kālaḥ</seg> <seg type="pāda" n="d">kathito yo mayā dvijāḥ</seg> //</l>
</lg>

<lg xml:id="BrP_233.47">
<l><seg type="pāda" n="a">tad ahas tasya viprendrā</seg> <seg type="pāda" n="b">viṣṇor īśasya kathyate</seg> </l>
<l><seg type="pāda" n="c">vyakte tu prakṛtau līne</seg> <seg type="pāda" n="d">prakṛtyāṃ puruṣe tathā</seg> //</l>
</lg>

<lg xml:id="BrP_233.48">
<l><seg type="pāda" n="a">tatrāsthite niśā tasya</seg> <seg type="pāda" n="b">tatpramāṇā tapodhanāḥ</seg> </l>
<l><seg type="pāda" n="c">naivāhas tasya ca niśā</seg> <seg type="pāda" n="d">nityasya paramātmanaḥ</seg> //</l>
</lg>

<lg xml:id="BrP_233.49">
<l><seg type="pāda" n="a">upacārāt tathāpy etat</seg> <seg type="pāda" n="b">tasyeśasya tu kathyate</seg> </l>
<l><seg type="pāda" n="c">ity eṣa muniśārdūlāḥ</seg> <seg type="pāda" n="d">kathitaḥ prākṛto layaḥ</seg> //</l>
</lg>

<milestone unit="speaker" n="vyāsa uvāca"/>

<lg xml:id="BrP_234.1">
<l><seg type="pāda" n="a">ādhyātmikādi bho viprā</seg> <seg type="pāda" n="b">jñātvā tāpatrayaṃ budhaḥ</seg> </l>
<l><seg type="pāda" n="c">utpannajñānavairāgyaḥ</seg> <seg type="pāda" n="d">prāpnoty ātyantikaṃ layam</seg> //</l>
</lg>

<lg xml:id="BrP_234.2">
<l><seg type="pāda" n="a">ādhyātmiko 'pi dvividhaḥ</seg> <seg type="pāda" n="b">śārīro mānasas tathā</seg> </l>
<l><seg type="pāda" n="c">śārīro bahubhir bhedair</seg> <seg type="pāda" n="d">bhidyate śrūyatāṃ ca saḥ</seg> //</l>
</lg>

<lg xml:id="BrP_234.3">
<l><seg type="pāda" n="a">śirorogapratiśyāya</seg><seg type="pāda" n="b">jvaraśūlabhagaṃdaraiḥ</seg> </l>
<l><seg type="pāda" n="c">gulmārśaḥśvayathuśvāsa</seg><seg type="pāda" n="d">cchardyādibhir anekadhā</seg> //</l>
</lg>

<lg xml:id="BrP_234.4">
<l><seg type="pāda" n="a">tathākṣirogātīsāra</seg><seg type="pāda" n="b">kuṣṭhāṅgāmayasaṃjñakaiḥ</seg> </l>
<l><seg type="pāda" n="c">bhidyate dehajas tāpo</seg> <seg type="pāda" n="d">mānasaṃ śrotum arhatha</seg> //</l>
</lg>

<lg xml:id="BrP_234.5">
<l><seg type="pāda" n="a">kāmakrodhabhayadveṣa</seg><seg type="pāda" n="b">lobhamohaviṣādajaḥ</seg> </l>
<l><seg type="pāda" n="c">śokāsūyāvamānerṣyā</seg><seg type="pāda" n="d">mātsaryābhibhavas tathā</seg> //</l>
</lg>

<lg xml:id="BrP_234.6">
<l><seg type="pāda" n="a">mānaso 'pi dvijaśreṣṭhās</seg> <seg type="pāda" n="b">tāpo bhavati naikadhā</seg> </l>
<l><seg type="pāda" n="c">ity evamādibhir bhedais</seg> <seg type="pāda" n="d">tāpo hy ādhyātmikaḥ smṛtaḥ</seg> //</l>
</lg>

<lg xml:id="BrP_234.7">
<l><seg type="pāda" n="a">mṛgapakṣimanuṣyādyaiḥ</seg> <seg type="pāda" n="b">piśācoragarākṣasaiḥ</seg> </l>
<l><seg type="pāda" n="c">sarīsṛpādyaiś ca nṛṇāṃ</seg> <seg type="pāda" n="d">janyate cādhibhautikaḥ</seg> //</l>
</lg>

<lg xml:id="BrP_234.8">
<l><seg type="pāda" n="a">śītoṣṇavātavarṣāmbu</seg><seg type="pāda" n="b">vaidyutādisamudbhavaḥ</seg> </l>
<l><seg type="pāda" n="c">tāpo dvijavaraśreṣṭhāḥ</seg> <seg type="pāda" n="d">kathyate cādhidaivikaḥ</seg> //</l>
</lg>

<lg xml:id="BrP_234.9">
<l><seg type="pāda" n="a">garbhajanmajarājñāna</seg><seg type="pāda" n="b">mṛtyunārakajaṃ tathā</seg> </l>
<l><seg type="pāda" n="c">duḥkhaṃ sahasraśo bhedair</seg> <seg type="pāda" n="d">bhidyate munisattamāḥ</seg> //</l>
</lg>

<lg xml:id="BrP_234.10">
<l><seg type="pāda" n="a">sukumāratanur garbhe</seg> <seg type="pāda" n="b">jantur bahumalāvṛte</seg> </l>
<l><seg type="pāda" n="c">ulbasaṃveṣṭito bhagna</seg><seg type="pāda" n="d">pṛṣṭhagrīvāsthisaṃhatiḥ</seg> //</l>
</lg>

<lg xml:id="BrP_234.11">
<l><seg type="pāda" n="a">atyamlakaṭutīkṣṇoṣṇa</seg><seg type="pāda" n="b">lavaṇair mātṛbhojanaiḥ</seg> </l>
<l><seg type="pāda" n="c">atitāpibhir atyarthaṃ</seg> <seg type="pāda" n="d">bādhyamāno 'tivedanaḥ</seg> //</l>
</lg>

<lg xml:id="BrP_234.12">
<l><seg type="pāda" n="a">prasāraṇākuñcanādau</seg> <seg type="pāda" n="b">nāgānāṃ prabhur ātmanaḥ</seg> </l>
<l><seg type="pāda" n="c">śakṛnmūtramahāpaṅka</seg><seg type="pāda" n="d">śāyī sarvatra pīḍitaḥ</seg> //</l>
</lg>

<lg xml:id="BrP_234.13">
<l><seg type="pāda" n="a">nirucchvāsaḥ sacaitanyaḥ</seg> <seg type="pāda" n="b">smarañ janmaśatāny atha</seg> </l>
<l><seg type="pāda" n="c">āste garbhe 'tiduḥkhena</seg> <seg type="pāda" n="d">nijakarmanibandhanaḥ</seg> //</l>
</lg>

<lg xml:id="BrP_234.14">
<l><seg type="pāda" n="a">jāyamānaḥ purīṣāsṛṅ</seg><seg type="pāda" n="b">mūtraśukrāvilānanaḥ</seg> </l>
<l><seg type="pāda" n="c">prājāpatyena vātena</seg> <seg type="pāda" n="d">pīḍyamānāsthibandhanaḥ</seg> //</l>
</lg>

<lg xml:id="BrP_234.15">
<l><seg type="pāda" n="a">adhomukhas taiḥ kriyate</seg> <seg type="pāda" n="b">prabalaiḥ sūtimārutaiḥ</seg> </l>
<l><seg type="pāda" n="c">kleśair niṣkrāntim āpnoti</seg> <seg type="pāda" n="d">jaṭharān mātur āturaḥ</seg> //</l>
</lg>

<lg xml:id="BrP_234.16">
<l><seg type="pāda" n="a">mūrchām avāpya mahatīṃ</seg> <seg type="pāda" n="b">saṃspṛṣṭo bāhyavāyunā</seg> </l>
<l><seg type="pāda" n="c">vijñānabhraṃśam āpnoti</seg> <seg type="pāda" n="d">jātas tu munisattamāḥ</seg> //</l>
</lg>

<lg xml:id="BrP_234.17">
<l><seg type="pāda" n="a">kaṇṭakair iva tunnāṅgaḥ</seg> <seg type="pāda" n="b">krakacair iva dāritaḥ</seg> </l>
<l><seg type="pāda" n="c">pūtivraṇān nipatito</seg> <seg type="pāda" n="d">dharaṇyāṃ krimiko yathā</seg> //</l>
</lg>

<lg xml:id="BrP_234.18">
<l><seg type="pāda" n="a">kaṇḍūyane 'pi cāśaktaḥ</seg> <seg type="pāda" n="b">parivarte 'py anīśvaraḥ</seg> </l>
<l><seg type="pāda" n="c">stanapānādikāhāram</seg> <seg type="pāda" n="d">avāpnoti parecchayā</seg> //</l>
</lg>

<lg xml:id="BrP_234.19">
<l><seg type="pāda" n="a">aśucisrastare suptaḥ</seg> <seg type="pāda" n="b">kīṭadaṃśādibhis tathā</seg> </l>
<l><seg type="pāda" n="c">bhakṣyamāṇo 'pi naivaiṣāṃ</seg> <seg type="pāda" n="d">samartho vinivāraṇe</seg> //</l>
</lg>

<lg xml:id="BrP_234.20">
<l><seg type="pāda" n="a">janmaduḥkhāny anekāni</seg> <seg type="pāda" n="b">janmano 'nantarāṇi ca</seg> </l>
<l><seg type="pāda" n="c">bālabhāve yadāpnoti</seg> <seg type="pāda" n="d">ādhibhūtādikāni ca</seg> //</l>
</lg>

<lg xml:id="BrP_234.21">
<l><seg type="pāda" n="a">ajñānatamasā channo</seg> <seg type="pāda" n="b">mūḍhāntaḥkaraṇo naraḥ</seg> </l>
<l><seg type="pāda" n="c">na jānāti kutaḥ ko 'haṃ</seg> <seg type="pāda" n="d">kutra gantā kimātmakaḥ</seg> //</l>
</lg>

<lg xml:id="BrP_234.22">
<l><seg type="pāda" n="a">kena bandhena baddho 'haṃ</seg> <seg type="pāda" n="b">kāraṇaṃ kim akāraṇam</seg> </l>
<l><seg type="pāda" n="c">kiṃ kāryaṃ kim akāryaṃ vā</seg> <seg type="pāda" n="d">kiṃ vācyaṃ kiṃ na cocyate</seg> //</l>
</lg>

<lg xml:id="BrP_234.23">
<l><seg type="pāda" n="a">ko dharmaḥ kaś ca vādharmaḥ</seg> <seg type="pāda" n="b">kasmin varteta vai katham</seg> </l>
<l><seg type="pāda" n="c">kiṃ kartavyam akartavyaṃ</seg> <seg type="pāda" n="d">kiṃ vā kiṃ guṇadoṣavat</seg> //</l>
</lg>

<lg xml:id="BrP_234.24">
<l><seg type="pāda" n="a">evaṃ paśusamair mūḍhair</seg> <seg type="pāda" n="b">ajñānaprabhavaṃ mahat</seg> </l>
<l><seg type="pāda" n="c">avāpyate narair duḥkhaṃ</seg> <seg type="pāda" n="d">śiśnodaraparāyaṇaiḥ</seg> //</l>
</lg>

<lg xml:id="BrP_234.25">
<l><seg type="pāda" n="a">ajñānaṃ tāmaso bhāvaḥ</seg> <seg type="pāda" n="b">kāryārambhapravṛttayaḥ</seg> </l>
<l><seg type="pāda" n="c">ajñānināṃ pravartante</seg> <seg type="pāda" n="d">karmalopas tato dvijāḥ</seg> //</l>
</lg>

<lg xml:id="BrP_234.26">
<l><seg type="pāda" n="a">narakaṃ karmaṇāṃ lopāt</seg> <seg type="pāda" n="b">phalam āhur maharṣayaḥ</seg> </l>
<l><seg type="pāda" n="c">tasmād ajñānināṃ duḥkham</seg> <seg type="pāda" n="d">iha cāmutra cottamam</seg> //</l>
</lg>

<lg xml:id="BrP_234.27">
<l><seg type="pāda" n="a">jarājarjaradehaś ca</seg> <seg type="pāda" n="b">śithilāvayavaḥ pumān</seg> </l>
<l><seg type="pāda" n="c">vicalacchīrṇadaśano</seg> <seg type="pāda" n="d">valisnāyuśirāvṛtaḥ</seg> //</l>
</lg>

<lg xml:id="BrP_234.28">
<l><seg type="pāda" n="a">dūrapranaṣṭanayano</seg> <seg type="pāda" n="b">vyomāntargatatārakaḥ</seg> </l>
<l><seg type="pāda" n="c">nāsāvivaraniryāta</seg><seg type="pāda" n="d">romapuñjaś caladvapuḥ</seg> //</l>
</lg>

<lg xml:id="BrP_234.29">
<l><seg type="pāda" n="a">prakaṭībhūtasarvāsthir</seg> <seg type="pāda" n="b">natapṛṣṭhāsthisaṃhatiḥ</seg> </l>
<l><seg type="pāda" n="c">utsannajaṭharāgnitvād</seg> <seg type="pāda" n="d">alpāhāro 'lpaceṣṭitaḥ</seg> //</l>
</lg>

<lg xml:id="BrP_234.30">
<l><seg type="pāda" n="a">kṛcchracaṅkramaṇotthāna</seg><seg type="pāda" n="b">śayanāsanaceṣṭitaḥ</seg> </l>
<l><seg type="pāda" n="c">mandībhavacchrotranetra</seg><seg type="pāda" n="d">galallālāvilānanaḥ</seg> //</l>
</lg>

<lg xml:id="BrP_234.31">
<l><seg type="pāda" n="a">anāyattaiḥ samastaiś ca</seg> <seg type="pāda" n="b">karaṇair maraṇonmukhaḥ</seg> </l>
<l><seg type="pāda" n="c">tatkṣaṇe 'py anubhūtānām</seg> <seg type="pāda" n="d">asmartākhilavastunām</seg> //</l>
</lg>

<lg xml:id="BrP_234.32">
<l><seg type="pāda" n="a">sakṛd uccārite vākye</seg> <seg type="pāda" n="b">samudbhūtamahāśramaḥ</seg> </l>
<l><seg type="pāda" n="c">śvāsakāsāmayāyāsa</seg><seg type="pāda" n="d">samudbhūtaprajāgaraḥ</seg> //</l>
</lg>

<lg xml:id="BrP_234.33">
<l><seg type="pāda" n="a">anyenotthāpyate 'nyena</seg> <seg type="pāda" n="b">tathā saṃveśyate jarī</seg> </l>
<l><seg type="pāda" n="c">bhṛtyātmaputradārāṇām</seg> <seg type="pāda" n="d">apamānaparākṛtaḥ</seg> //</l>
</lg>

<lg xml:id="BrP_234.34">
<l><seg type="pāda" n="a">prakṣīṇākhilaśaucaś ca</seg> <seg type="pāda" n="b">vihārāhārasaṃspṛhaḥ</seg> </l>
<l><seg type="pāda" n="c">hāsyaḥ parijanasyāpi</seg> <seg type="pāda" n="d">nirviṇṇāśeṣabāndhavaḥ</seg> //</l>
</lg>

<lg xml:id="BrP_234.35">
<l><seg type="pāda" n="a">anubhūtam ivānyasmiñ</seg> <seg type="pāda" n="b">janmany ātmaviceṣṭitam</seg> </l>
<l><seg type="pāda" n="c">saṃsmaran yauvane dīrghaṃ</seg> <seg type="pāda" n="d">niśvasity atitāpitaḥ</seg> //</l>
</lg>

<lg xml:id="BrP_234.36">
<l><seg type="pāda" n="a">evamādīni duḥkhāni</seg> <seg type="pāda" n="b">jarāyām anubhūya ca</seg> </l>
<l><seg type="pāda" n="c">maraṇe yāni duḥkhāni</seg> <seg type="pāda" n="d">prāpnoti śṛṇu tāny api</seg> //</l>
</lg>

<lg xml:id="BrP_234.37">
<l><seg type="pāda" n="a">ślathagrīvāṅghrihasto 'tha</seg> <seg type="pāda" n="b">prāpto vepathunā naraḥ</seg> </l>
<l><seg type="pāda" n="c">muhur glāniparaś cāsau</seg> <seg type="pāda" n="d">muhur jñānabalānvitaḥ</seg> //</l>
</lg>

<lg xml:id="BrP_234.38">
<l><seg type="pāda" n="a">hiraṇyadhānyatanaya</seg><seg type="pāda" n="b">bhāryābhṛtyagṛhādiṣu</seg> </l>
<l><seg type="pāda" n="c">ete kathaṃ bhaviṣyantīty</seg> <seg type="pāda" n="d">atīva mamatākulaḥ</seg> //</l>
</lg>

<lg xml:id="BrP_234.39">
<l><seg type="pāda" n="a">marmavidbhir mahārogaiḥ</seg> <seg type="pāda" n="b">krakacair iva dāruṇaiḥ</seg> </l>
<l><seg type="pāda" n="c">śarair ivāntakasyograiś</seg> <seg type="pāda" n="d">chidyamānāsthibandhanaḥ</seg> //</l>
</lg>

<lg xml:id="BrP_234.40">
<l><seg type="pāda" n="a">parivartamānatārākṣi</seg> <seg type="pāda" n="b">hastapādaṃ muhuḥ kṣipan</seg> </l>
<l><seg type="pāda" n="c">saṃśuṣyamāṇatālvoṣṭha</seg><seg type="pāda" n="d">kaṇṭho ghuraghurāyate</seg> //</l>
</lg>

<lg xml:id="BrP_234.41">
<l><seg type="pāda" n="a">niruddhakaṇṭhadeśo 'pi</seg> <seg type="pāda" n="b">udānaśvāsapīḍitaḥ</seg> </l>
<l><seg type="pāda" n="c">tāpena mahatā vyāptas</seg> <seg type="pāda" n="d">tṛṣā vyāptas tathā kṣudhā</seg> //</l>
</lg>

<lg xml:id="BrP_234.42">
<l><seg type="pāda" n="a">kleśād utkrāntim āpnoti</seg> <seg type="pāda" n="b">yāmyakiṃkarapīḍitaḥ</seg> </l>
<l><seg type="pāda" n="c">tataś ca yātanādehaṃ</seg> <seg type="pāda" n="d">kleśena pratipadyate</seg> //</l>
</lg>

<lg xml:id="BrP_234.43">
<l><seg type="pāda" n="a">etāny anyāni cogrāṇi</seg> <seg type="pāda" n="b">duḥkhāni maraṇe nṛṇām</seg> </l>
<l><seg type="pāda" n="c">śṛṇudhvaṃ narake yāni</seg> <seg type="pāda" n="d">prāpyante puruṣair mṛtaiḥ</seg> //</l>
</lg>

<lg xml:id="BrP_234.44">
<l><seg type="pāda" n="a">yāmyakiṃkarapāśādi</seg><seg type="pāda" n="b">grahaṇaṃ daṇḍatāḍanam</seg> </l>
<l><seg type="pāda" n="c">yamasya darśanaṃ cogram</seg> <seg type="pāda" n="d">ugramārgavilokanam</seg> //</l>
</lg>

<lg xml:id="BrP_234.45">
<l><seg type="pāda" n="a">karambhavālukāvahni</seg><seg type="pāda" n="b">yantraśastrādibhīṣaṇe</seg> </l>
<l><seg type="pāda" n="c">pratyekaṃ yātanāyāś ca</seg> <seg type="pāda" n="d">yātanādi dvijottamāḥ</seg> //</l>
</lg>

<lg xml:id="BrP_234.46">
<l><seg type="pāda" n="a">krakacaiḥ pīḍyamānānāṃ</seg> <seg type="pāda" n="b">mṛṣāyāṃ cāpi dhmāpyatām</seg> </l>
<l><seg type="pāda" n="c">kuṭhāraiḥ pāṭyamānānāṃ</seg> <seg type="pāda" n="d">bhūmau cāpi nikhanyatām</seg> //</l>
</lg>

<lg xml:id="BrP_234.47">
<l><seg type="pāda" n="a">śūleṣv āropyamāṇānāṃ</seg> <seg type="pāda" n="b">vyāghravaktre praveśyatām</seg> </l>
<l><seg type="pāda" n="c">gṛdhraiḥ saṃbhakṣyamāṇānāṃ</seg> <seg type="pāda" n="d">dvīpibhiś copabhujyatām</seg> //</l>
</lg>

<lg xml:id="BrP_234.48">
<l><seg type="pāda" n="a">kvathyatāṃ tailamadhye ca</seg> <seg type="pāda" n="b">klidyatāṃ kṣārakardame</seg> </l>
<l><seg type="pāda" n="c">uccān nipātyamānānāṃ</seg> <seg type="pāda" n="d">kṣipyatāṃ kṣepayantrakaiḥ</seg> //</l>
</lg>

<lg xml:id="BrP_234.49">
<l><seg type="pāda" n="a">narake yāni duḥkhāni</seg> <seg type="pāda" n="b">pāpahetūdbhavāni vai</seg> </l>
<l><seg type="pāda" n="c">prāpyante nārakair viprās</seg> <seg type="pāda" n="d">teṣāṃ saṃkhyā na vidyate</seg> //</l>
</lg>

<lg xml:id="BrP_234.50">
<l><seg type="pāda" n="a">na kevalaṃ dvijaśreṣṭhā</seg> <seg type="pāda" n="b">narake duḥkhapaddhatiḥ</seg> </l>
<l><seg type="pāda" n="c">svarge 'pi pātabhītasya</seg> <seg type="pāda" n="d">kṣayiṣṇor nāsti nirvṛtiḥ</seg> //</l>
</lg>

<lg xml:id="BrP_234.51">
<l><seg type="pāda" n="a">punaś ca garbho bhavati</seg> <seg type="pāda" n="b">jāyate ca punar naraḥ</seg> </l>
<l><seg type="pāda" n="c">garbhe vilīyate bhūyo</seg> <seg type="pāda" n="d">jāyamāno 'stam eti ca</seg> //</l>
</lg>

<lg xml:id="BrP_234.52">
<l><seg type="pāda" n="a">jātamātraś ca mriyate</seg> <seg type="pāda" n="b">bālabhāve ca yauvane</seg> </l>
<l><seg type="pāda" n="c">yad yat prītikaraṃ puṃsāṃ</seg> <seg type="pāda" n="d">vastu viprāḥ prajāyate</seg> //</l>
</lg>

<lg xml:id="BrP_234.53">
<l><seg type="pāda" n="a">tad eva duḥkhavṛkṣasya</seg> <seg type="pāda" n="b">bījatvam upagacchati</seg> </l>
<l><seg type="pāda" n="c">kalatraputramitrādi</seg><seg type="pāda" n="d">gṛhakṣetradhanādikaiḥ</seg> //</l>
</lg>

<lg xml:id="BrP_234.54">
<l><seg type="pāda" n="a">kriyate na tathā bhūri</seg> <seg type="pāda" n="b">sukhaṃ puṃsāṃ yathāsukham</seg> </l>
<l><seg type="pāda" n="c">iti saṃsāraduḥkhārka</seg><seg type="pāda" n="d">tāpatāpitacetasām</seg> //</l>
</lg>

<lg xml:id="BrP_234.55">
<l><seg type="pāda" n="a">vimuktipādapacchāyām</seg> <seg type="pāda" n="b">ṛte kutra sukhaṃ nṛṇām</seg> </l>
<l><seg type="pāda" n="c">tad asya trividhasyāpi</seg> <seg type="pāda" n="d">duḥkhajātasya paṇḍitaiḥ</seg> //</l>
</lg>

<lg xml:id="BrP_234.56">
<l><seg type="pāda" n="a">garbhajanmajarādyeṣu</seg> <seg type="pāda" n="b">sthāneṣu prabhaviṣyataḥ</seg> </l>
<l><seg type="pāda" n="c">nirastātiśayāhlādaṃ</seg> <seg type="pāda" n="d">sukhabhāvaikalakṣaṇam</seg> //</l>
</lg>

<lg xml:id="BrP_234.57">
<l><seg type="pāda" n="a">bheṣajaṃ bhagavatprāptir</seg> <seg type="pāda" n="b">ekā cātyantikī matā</seg> </l>
<l><seg type="pāda" n="c">tasmāt tatprāptaye yatnaḥ</seg> <seg type="pāda" n="d">kartavyaḥ paṇḍitair naraiḥ</seg> //</l>
</lg>

<lg xml:id="BrP_234.58">
<l><seg type="pāda" n="a">tatprāptihetur jñānaṃ ca</seg> <seg type="pāda" n="b">karma coktaṃ dvijottamāḥ</seg> </l>
<l><seg type="pāda" n="c">āgamotthaṃ vivekāc ca</seg> <seg type="pāda" n="d">dvidhā jñānaṃ tathocyate</seg> //</l>
</lg>

<lg xml:id="BrP_234.59">
<l><seg type="pāda" n="a">śabdabrahmāgamamayaṃ</seg> <seg type="pāda" n="b">paraṃ brahma vivekajam</seg> </l>
<l><seg type="pāda" n="c">andhaṃ tama ivājñānaṃ</seg> <seg type="pāda" n="d">dīpavac cendriyodbhavam</seg> //</l>
</lg>

<lg xml:id="BrP_234.60">
<l><seg type="pāda" n="a">yathā sūryas tathā jñānaṃ</seg> <seg type="pāda" n="b">yad vai viprā vivekajam</seg> </l>
<l><seg type="pāda" n="c">manur apy āha vedārthaṃ</seg> <seg type="pāda" n="d">smṛtvā yan munisattamāḥ</seg> //</l>
</lg>

<lg xml:id="BrP_234.61">
<l><seg type="pāda" n="a">tad etac chrūyatām atra</seg> <seg type="pāda" n="b">saṃbandhe gadato mama</seg> </l>
<l><seg type="pāda" n="c">dve brahmaṇī veditavye</seg> <seg type="pāda" n="d">śabdabrahma paraṃ ca yat</seg> //</l>
</lg>

<lg xml:id="BrP_234.62">
<l><seg type="pāda" n="a">śabdabrahmaṇi niṣṇātaḥ</seg> <seg type="pāda" n="b">paraṃ brahmādhigacchati</seg> </l>
<l><seg type="pāda" n="c">dve vidye vai veditavye</seg> <seg type="pāda" n="d">iti cātharvaṇī śrutiḥ</seg> //</l>
</lg>

<lg xml:id="BrP_234.63">
<l><seg type="pāda" n="a">parayā hy akṣaraprāptir</seg> <seg type="pāda" n="b">ṛgvedādimayāparā</seg> </l>
<l><seg type="pāda" n="c">yat tad avyaktam ajaram</seg> <seg type="pāda" n="d">acintyam ajam avyayam</seg> //</l>
</lg>

<lg xml:id="BrP_234.64">
<l><seg type="pāda" n="a">anirdeśyam arūpaṃ ca</seg> <seg type="pāda" n="b">pāṇipādādyasaṃyutam</seg> </l>
<l><seg type="pāda" n="c">vittaṃ sarvagataṃ nityaṃ</seg> <seg type="pāda" n="d">bhūtayonim akāraṇam</seg> //</l>
</lg>

<lg xml:id="BrP_234.65">
<l><seg type="pāda" n="a">vyāpyaṃ vyāptaṃ yataḥ sarvaṃ</seg> <seg type="pāda" n="b">tad vai paśyanti sūrayaḥ</seg> </l>
<l><seg type="pāda" n="c">tad brahma paramaṃ dhāma</seg> <seg type="pāda" n="d">tad dheyaṃ mokṣakāṅkṣibhiḥ</seg> //</l>
</lg>

<lg xml:id="BrP_234.66">
<l><seg type="pāda" n="a">śrutivākyoditaṃ sūkṣmaṃ</seg> <seg type="pāda" n="b">tad viṣṇoḥ paramaṃ padam</seg> </l>
<l><seg type="pāda" n="c">utpattiṃ pralayaṃ caiva</seg> <seg type="pāda" n="d">bhūtānām āgatiṃ gatim</seg> //</l>
</lg>

<lg xml:id="BrP_234.67">
<l><seg type="pāda" n="a">vetti vidyām avidyāṃ ca</seg> <seg type="pāda" n="b">sa vācyo bhagavān iti</seg> </l>
<l><seg type="pāda" n="c">jñānaśaktibalaiśvarya</seg><seg type="pāda" n="d">vīryatejāṃsy aśeṣataḥ</seg> //</l>
</lg>

<lg xml:id="BrP_234.68">
<l><seg type="pāda" n="a">bhagavacchabdavācyāni</seg> <seg type="pāda" n="b">vinā heyair guṇādibhiḥ</seg> </l>
<l><seg type="pāda" n="c">sarvāṇi tatra bhūtāni</seg> <seg type="pāda" n="d">nivasanti parātmani</seg> //</l>
</lg>

<lg xml:id="BrP_234.69">
<l><seg type="pāda" n="a">bhūteṣu ca sa sarvātmā</seg> <seg type="pāda" n="b">vāsudevas tataḥ smṛtaḥ</seg> </l>
<l><seg type="pāda" n="c">uvācedaṃ maharṣibhyaḥ</seg> <seg type="pāda" n="d">purā pṛṣṭaḥ prajāpatiḥ</seg> //</l>
</lg>

<lg xml:id="BrP_234.70">
<l><seg type="pāda" n="a">nāmavyākhyām anantasya</seg> <seg type="pāda" n="b">vāsudevasya tattvataḥ</seg> </l>
<l><seg type="pāda" n="c">bhūteṣu vasate yo 'ntar</seg> <seg type="pāda" n="d">vasanty atra ca tāni yat</seg> </l>
<l><seg type="pāda" n="e">dhātā vidhātā jagatāṃ</seg> <seg type="pāda" n="f">vāsudevas tataḥ prabhuḥ</seg> //</l>
</lg>

<lg xml:id="BrP_234.71">
<l><seg type="pāda" n="a">sa sarvabhūtaprakṛtir guṇāṃś ca</seg> <lb/><seg type="pāda" n="b">doṣāṃś ca sarvān saguṇo hy atītaḥ</seg></l>
<l><seg type="pāda" n="c">atītasarvāvaraṇo 'khilātmā</seg> <lb/><seg type="pāda" n="d">tenāvṛtaṃ yad bhuvanāntarālam</seg></l>
</lg>

<lg xml:id="BrP_234.72">
<l><seg type="pāda" n="a">samastakalyāṇaguṇātmako hi</seg> <lb/><seg type="pāda" n="b">svaśaktileśādṛtabhūtasargaḥ</seg></l>
<l><seg type="pāda" n="c">icchāgṛhītābhimatorudehaḥ</seg> <lb/><seg type="pāda" n="d">saṃsādhitāśeṣajagaddhito 'sau</seg></l>
</lg>

<lg xml:id="BrP_234.73">
<l><seg type="pāda" n="a">tejobalaiśvaryamahāvarodhaḥ</seg> <lb/><seg type="pāda" n="b">svavīryaśaktyādiguṇaikarāśiḥ</seg></l>
<l><seg type="pāda" n="c">paraḥ parāṇāṃ sakalā na yatra</seg> <lb/><seg type="pāda" n="d">kleśādayaḥ santi parāpareśe</seg></l>
</lg>

<lg xml:id="BrP_234.74">
<l><seg type="pāda" n="a">sa īśvaro vyaṣṭisamaṣṭirūpo</seg> <lb/><seg type="pāda" n="b">'vyaktasvarūpaḥ prakaṭasvarūpaḥ</seg></l>
<l><seg type="pāda" n="c">sarveśvaraḥ sarvadṛk sarvavettā</seg> <lb/><seg type="pāda" n="d">samastaśaktiḥ parameśvarākhyaḥ</seg></l>
</lg>

<lg xml:id="BrP_234.75">
<l><seg type="pāda" n="a">saṃjñāyate yena tad astadoṣaṃ</seg> <lb/><seg type="pāda" n="b">śuddhaṃ paraṃ nirmalam ekarūpam</seg></l>
<l><seg type="pāda" n="c">saṃdṛśyate vāpy atha gamyate vā</seg> <lb/><seg type="pāda" n="d">taj jñānam ajñānam ato 'nyad uktam</seg></l>
</lg>

<milestone unit="speaker" n="munaya ūcuḥ"/>

<lg xml:id="BrP_235.1">
<l><seg type="pāda" n="a">idānīṃ brūhi yogaṃ ca</seg> <seg type="pāda" n="b">duḥkhasaṃyogabheṣajam</seg> </l>
<l><seg type="pāda" n="c">yaṃ viditvāvyayaṃ tatra</seg> <seg type="pāda" n="d">yuñjāmaḥ puruṣottamam</seg> //</l>
</lg>

<lg xml:id="BrP_235.2">
<l><seg type="pāda" n="a">śrutvā sa vacanaṃ teṣāṃ</seg> <seg type="pāda" n="b">kṛṣṇadvaipāyanas tadā</seg> </l>
<l><seg type="pāda" n="c">abravīt paramaprīto</seg> <seg type="pāda" n="d">yogī yogavidāṃ varaḥ</seg> //</l>
</lg>

<milestone unit="speaker" n="vyāsa uvāca"/>

<lg xml:id="BrP_235.3">
<l><seg type="pāda" n="a">yogaṃ vakṣyāmi bho viprāḥ</seg> <seg type="pāda" n="b">śṛṇudhvaṃ bhavanāśanam</seg> </l>
<l><seg type="pāda" n="c">yam abhyasyāpnuyād yogī</seg> <seg type="pāda" n="d">mokṣaṃ paramadurlabham</seg> //</l>
</lg>

<lg xml:id="BrP_235.4">
<l><seg type="pāda" n="a">śrutvādau yogaśāstrāṇi</seg> <seg type="pāda" n="b">gurum ārādhya bhaktitaḥ</seg> </l>
<l><seg type="pāda" n="c">itihāsaṃ purāṇaṃ ca</seg> <seg type="pāda" n="d">vedāṃś caiva vicakṣaṇaḥ</seg> //</l>
</lg>

<lg xml:id="BrP_235.5">
<l><seg type="pāda" n="a">āhāraṃ yogadoṣāṃś ca</seg> <seg type="pāda" n="b">deśakālaṃ ca buddhimān</seg> </l>
<l><seg type="pāda" n="c">jñātvā samabhyased yogaṃ</seg> <seg type="pāda" n="d">nirdvaṃdvo niṣparigrahaḥ</seg> //</l>
</lg>

<lg xml:id="BrP_235.6">
<l><seg type="pāda" n="a">bhuñjan saktuṃ yavāgūṃ ca</seg> <seg type="pāda" n="b">takramūlaphalaṃ payaḥ</seg> </l>
<l><seg type="pāda" n="c">yāvakaṃ kaṇapiṇyākam</seg> <seg type="pāda" n="d">āhāraṃ yogasādhanam</seg> //</l>
</lg>

<lg xml:id="BrP_235.7">
<l><seg type="pāda" n="a">na manovikale dhmāte</seg> <seg type="pāda" n="b">na śrānte kṣudhite tathā</seg> </l>
<l><seg type="pāda" n="c">na dvaṃdve na ca śīte ca</seg> <seg type="pāda" n="d">na coṣṇe nānilātmake</seg> //</l>
</lg>

<lg xml:id="BrP_235.8">
<l><seg type="pāda" n="a">saśabde na jalābhyāse</seg> <seg type="pāda" n="b">jīrṇagoṣṭhe catuṣpathe</seg> </l>
<l><seg type="pāda" n="c">sarīsṛpe śmaśāne ca</seg> <seg type="pāda" n="d">na nadyante 'gnisaṃnidhau</seg> //</l>
</lg>

<lg xml:id="BrP_235.9">
<l><seg type="pāda" n="a">na caitye na ca valmīke</seg> <seg type="pāda" n="b">sabhaye kūpasaṃnidhau</seg> </l>
<l><seg type="pāda" n="c">na śuṣkaparṇanicaye</seg> <seg type="pāda" n="d">yogaṃ yuñjīta karhicit</seg> //</l>
</lg>

<lg xml:id="BrP_235.10">
<l><seg type="pāda" n="a">deśān etān anādṛtya</seg> <seg type="pāda" n="b">mūḍhatvād yo yunakti vai</seg> </l>
<l><seg type="pāda" n="c">pravakṣye tasya ye doṣā</seg> <seg type="pāda" n="d">jāyante vighnakārakāḥ</seg> //</l>
</lg>

<lg xml:id="BrP_235.11">
<l><seg type="pāda" n="a">bādhiryaṃ jaḍatā lopaḥ</seg> <seg type="pāda" n="b">smṛter mūkatvam andhatā</seg> </l>
<l><seg type="pāda" n="c">jvaraś ca jāyate sadyas</seg> <seg type="pāda" n="d">tadvad ajñānasaṃbhavaḥ</seg> //</l>
</lg>

<lg xml:id="BrP_235.12">
<l><seg type="pāda" n="a">tasmāt sarvātmanā kāryā</seg> <seg type="pāda" n="b">rakṣā yogavidā sadā</seg> </l>
<l><seg type="pāda" n="c">dharmārthakāmamokṣāṇāṃ</seg> <seg type="pāda" n="d">śarīraṃ sādhanaṃ yataḥ</seg> //</l>
</lg>

<lg xml:id="BrP_235.13">
<l><seg type="pāda" n="a">āśrame vijane guhye</seg> <seg type="pāda" n="b">niḥśabde nirbhaye nage</seg> </l>
<l><seg type="pāda" n="c">śūnyāgāre śucau ramye</seg> <seg type="pāda" n="d">caikānte devatālaye</seg> //</l>
</lg>

<lg xml:id="BrP_235.14">
<l><seg type="pāda" n="a">rajanyāḥ paścime yāme</seg> <seg type="pāda" n="b">pūrve ca susamāhitaḥ</seg> </l>
<l><seg type="pāda" n="c">pūrvāhṇe madhyame cāhni</seg> <seg type="pāda" n="d">yuktāhāro jitendriyaḥ</seg> //</l>
</lg>

<lg xml:id="BrP_235.15">
<l><seg type="pāda" n="a">āsīnaḥ prāṅmukho ramya</seg> <seg type="pāda" n="b">āsane sukhaniścale</seg> </l>
<l><seg type="pāda" n="c">nātinīce na cocchrite</seg> <seg type="pāda" n="d">niḥspṛhaḥ satyavāk śuciḥ</seg> //</l>
</lg>

<lg xml:id="BrP_235.16">
<l><seg type="pāda" n="a">yuktanidro jitakrodhaḥ</seg> <seg type="pāda" n="b">sarvabhūtahite rataḥ</seg> </l>
<l><seg type="pāda" n="c">sarvadvaṃdvasaho dhīraḥ</seg> <seg type="pāda" n="d">samakāyāṅghrimastakaḥ</seg> //</l>
</lg>

<lg xml:id="BrP_235.17">
<l><seg type="pāda" n="a">nābhau nidhāya hastau dvau</seg> <seg type="pāda" n="b">śāntaḥ padmāsane sthitaḥ</seg> </l>
<l><seg type="pāda" n="c">saṃsthāpya dṛṣṭiṃ nāsāgre</seg> <seg type="pāda" n="d">prāṇān āyamya vāgyataḥ</seg> //</l>
</lg>

<lg xml:id="BrP_235.18">
<l><seg type="pāda" n="a">samāhṛtyendriyagrāmaṃ</seg> <seg type="pāda" n="b">manasā hṛdaye muniḥ</seg> </l>
<l><seg type="pāda" n="c">praṇavaṃ dīrgham udyamya</seg> <seg type="pāda" n="d">saṃvṛtāsyaḥ suniścalaḥ</seg> //</l>
</lg>

<lg xml:id="BrP_235.19">
<l><seg type="pāda" n="a">rajasā tamaso vṛttiṃ</seg> <seg type="pāda" n="b">sattvena rajasas tathā</seg> </l>
<l><seg type="pāda" n="c">saṃchādya nirmale śānte</seg> <seg type="pāda" n="d">sthitaḥ saṃvṛtalocanaḥ</seg> //</l>
</lg>

<lg xml:id="BrP_235.20">
<l><seg type="pāda" n="a">hṛtpadmakoṭare līnaṃ</seg> <seg type="pāda" n="b">sarvavyāpi nirañjanam</seg> </l>
<l><seg type="pāda" n="c">yuñjīta satataṃ yogī</seg> <seg type="pāda" n="d">muktidaṃ puruṣottamam</seg> //</l>
</lg>

<lg xml:id="BrP_235.21">
<l><seg type="pāda" n="a">karaṇendriyabhūtāni</seg> <seg type="pāda" n="b">kṣetrajñe prathamaṃ nyaset</seg> </l>
<l><seg type="pāda" n="c">kṣetrajñaś ca pare yojyas</seg> <seg type="pāda" n="d">tato yuñjati yogavit</seg> //</l>
</lg>

<lg xml:id="BrP_235.22">
<l><seg type="pāda" n="a">mano yasyāntam abhyeti</seg> <seg type="pāda" n="b">paramātmani cañcalam</seg> </l>
<l><seg type="pāda" n="c">saṃtyajya viṣayāṃs tasya</seg> <seg type="pāda" n="d">yogasiddhiḥ prakāśitā</seg> //</l>
</lg>

<lg xml:id="BrP_235.23">
<l><seg type="pāda" n="a">yadā nirviṣayaṃ cittaṃ</seg> <seg type="pāda" n="b">pare brahmaṇi līyate</seg> </l>
<l><seg type="pāda" n="c">samādhau yogayuktasya</seg> <seg type="pāda" n="d">tadābhyeti paraṃ padam</seg> //</l>
</lg>

<lg xml:id="BrP_235.24">
<l><seg type="pāda" n="a">asaṃsaktaṃ yadā cittaṃ</seg> <seg type="pāda" n="b">yoginaḥ sarvakarmasu</seg> </l>
<l><seg type="pāda" n="c">bhavaty ānandam āsādya</seg> <seg type="pāda" n="d">tadā nirvāṇam ṛcchati</seg> //</l>
</lg>

<lg xml:id="BrP_235.25">
<l><seg type="pāda" n="a">śuddhaṃ dhāmatrayātītaṃ</seg> <seg type="pāda" n="b">turyākhyaṃ puruṣottamam</seg> </l>
<l><seg type="pāda" n="c">prāpya yogabalād yogī</seg> <seg type="pāda" n="d">mucyate nātra saṃśayaḥ</seg> //</l>
</lg>

<lg xml:id="BrP_235.26">
<l><seg type="pāda" n="a">niḥspṛhaḥ sarvakāmebhyaḥ</seg> <seg type="pāda" n="b">sarvatra priyadarśanaḥ</seg> </l>
<l><seg type="pāda" n="c">sarvatrānityabuddhis tu</seg> <seg type="pāda" n="d">yogī mucyeta nānyathā</seg> //</l>
</lg>

<lg xml:id="BrP_235.27">
<l><seg type="pāda" n="a">indriyāṇi na seveta</seg> <seg type="pāda" n="b">vairāgyeṇa ca yogavit</seg> </l>
<l><seg type="pāda" n="c">sadā cābhyāsayogena</seg> <seg type="pāda" n="d">mucyate nātra saṃśayaḥ</seg> //</l>
</lg>

<lg xml:id="BrP_235.28">
<l><seg type="pāda" n="a">na ca padmāsanād yogo</seg> <seg type="pāda" n="b">na nāsāgranirīkṣaṇāt</seg> </l>
<l><seg type="pāda" n="c">manasaś cendriyāṇāṃ ca</seg> <seg type="pāda" n="d">saṃyogo yoga ucyate</seg> //</l>
</lg>

<lg xml:id="BrP_235.29">
<l><seg type="pāda" n="a">evaṃ mayā muniśreṣṭhā</seg> <seg type="pāda" n="b">yogaḥ prokto vimuktidaḥ</seg> </l>
<l><seg type="pāda" n="c">saṃsāramokṣahetuś ca</seg> <seg type="pāda" n="d">kim anyac chrotum icchatha</seg> //</l>
</lg>

<milestone unit="speaker" n="lomaharṣaṇa uvāca"/>

<lg xml:id="BrP_235.30">
<l><seg type="pāda" n="a">śrutvā te vacanaṃ tasya</seg> <seg type="pāda" n="b">sādhu sādhv iti cābruvan</seg> </l>
<l><seg type="pāda" n="c">vyāsaṃ praśasya saṃpūjya</seg> <seg type="pāda" n="d">punaḥ praṣṭuṃ samudyatāḥ</seg> //</l>
</lg>

<milestone unit="speaker" n="munaya ūcuḥ"/>

<lg xml:id="BrP_236.1">
<l><seg type="pāda" n="a">tava vaktrābdhisaṃbhūtam</seg> <seg type="pāda" n="b">amṛtaṃ vāṅmayaṃ mune</seg> </l>
<l><seg type="pāda" n="c">pibatāṃ no dvijaśreṣṭha</seg> <seg type="pāda" n="d">na tṛptir iha dṛśyate</seg> //</l>
</lg>

<lg xml:id="BrP_236.2">
<l><seg type="pāda" n="a">tasmād yogaṃ mune brūhi</seg> <seg type="pāda" n="b">vistareṇa vimuktidam</seg> </l>
<l><seg type="pāda" n="c">sāṃkhyaṃ ca dvipadāṃ śreṣṭha</seg> <seg type="pāda" n="d">śrotum icchāmahe vayam</seg> //</l>
</lg>

<lg xml:id="BrP_236.3">
<l><seg type="pāda" n="a">prajñāvāñ śrotriyo yajvā</seg> <seg type="pāda" n="b">khyātaḥ prājño 'nasūyakaḥ</seg> </l>
<l><seg type="pāda" n="c">satyadharmamatir brahman</seg> <seg type="pāda" n="d">kathaṃ brahmādhigacchati</seg> //</l>
</lg>

<lg xml:id="BrP_236.4">
<l><seg type="pāda" n="a">tapasā brahmacaryeṇa</seg> <seg type="pāda" n="b">sarvatyāgena medhayā</seg> </l>
<l><seg type="pāda" n="c">sāṃkhye vā yadi vā yoga</seg> <seg type="pāda" n="d">etat pṛṣṭo vadasva naḥ</seg> //</l>
</lg>

<lg xml:id="BrP_236.5">
<l><seg type="pāda" n="a">manasaś cendriyāṇāṃ ca</seg> <seg type="pāda" n="b">yathaikāgryam avāpyate</seg> </l>
<l><seg type="pāda" n="c">yenopāyena puruṣas</seg> <seg type="pāda" n="d">tat tvaṃ vyākhyātum arhasi</seg> //</l>
</lg>

<milestone unit="speaker" n="vyāsa uvāca"/>

<lg xml:id="BrP_236.6">
<l><seg type="pāda" n="a">nānyatra jñānatapasor</seg> <seg type="pāda" n="b">nānyatrendriyanigrahāt</seg> </l>
<l><seg type="pāda" n="c">nānyatra sarvasaṃtyāgāt</seg> <seg type="pāda" n="d">siddhiṃ vindati kaścana</seg> //</l>
</lg>

<lg xml:id="BrP_236.7">
<l><seg type="pāda" n="a">mahābhūtāni sarvāṇi</seg> <seg type="pāda" n="b">pūrvasṛṣṭiḥ svayaṃbhuvaḥ</seg> </l>
<l><seg type="pāda" n="c">bhūyiṣṭhaṃ prāṇabhṛdgrāme</seg> <seg type="pāda" n="d">niviṣṭāni śarīriṣu</seg> //</l>
</lg>

<lg xml:id="BrP_236.8">
<l><seg type="pāda" n="a">bhūmer deho jalāt sneho</seg> <seg type="pāda" n="b">jyotiṣaś cakṣuṣī smṛte</seg> </l>
<l><seg type="pāda" n="c">prāṇāpānāśrayo vāyuḥ</seg> <seg type="pāda" n="d">koṣṭhāākāśaṃ śarīriṇām</seg> //</l>
</lg>

<lg xml:id="BrP_236.9">
<l><seg type="pāda" n="a">krāntau viṣṇur bale śakraḥ</seg> <seg type="pāda" n="b">koṣṭhe 'gnir bhoktum icchati</seg> </l>
<l><seg type="pāda" n="c">karṇayoḥ pradiśaḥ śrotre</seg> <seg type="pāda" n="d">jihvāyāṃ vāk sarasvatī</seg> //</l>
</lg>

<lg xml:id="BrP_236.10">
<l><seg type="pāda" n="a">karṇau tvak cakṣuṣī jihvā</seg> <seg type="pāda" n="b">nāsikā caiva pañcamī</seg> </l>
<l><seg type="pāda" n="c">daśa tānīndriyoktāni</seg> <seg type="pāda" n="d">dvārāṇy āhārasiddhaye</seg> //</l>
</lg>

<lg xml:id="BrP_236.11">
<l><seg type="pāda" n="a">śabdasparśau tathā rūpaṃ</seg> <seg type="pāda" n="b">rasaṃ gandhaṃ ca pañcamam</seg> </l>
<l><seg type="pāda" n="c">indriyārthān pṛthag vidyād</seg> <seg type="pāda" n="d">indriyebhyas tu nityadā</seg> //</l>
</lg>

<lg xml:id="BrP_236.12">
<l><seg type="pāda" n="a">indriyāṇi mano yuṅkte</seg> <seg type="pāda" n="b">avaśyān iva rājinaḥ</seg> </l>
<l><seg type="pāda" n="c">manaś cāpi sadā yuṅkte</seg> <seg type="pāda" n="d">bhūtātmā hṛdayāśritaḥ</seg> //</l>
</lg>

<lg xml:id="BrP_236.13">
<l><seg type="pāda" n="a">indriyāṇāṃ tathaivaiṣāṃ</seg> <seg type="pāda" n="b">sarveṣām īśvaraṃ manaḥ</seg> </l>
<l><seg type="pāda" n="c">niyame ca visarge ca</seg> <seg type="pāda" n="d">bhūtātmā manasas tathā</seg> //</l>
</lg>

<lg xml:id="BrP_236.14">
<l><seg type="pāda" n="a">indriyāṇīndriyārthāś ca</seg> <seg type="pāda" n="b">svabhāvaś cetanā manaḥ</seg> </l>
<l><seg type="pāda" n="c">prāṇāpānau ca jīvaś ca</seg> <seg type="pāda" n="d">nityaṃ deheṣu dehinām</seg> //</l>
</lg>

<lg xml:id="BrP_236.15">
<l><seg type="pāda" n="a">āśrayo nāsti sattvasya</seg> <seg type="pāda" n="b">guṇaśabdo na cetanāḥ</seg> </l>
<l><seg type="pāda" n="c">sattvaṃ hi tejaḥ sṛjati</seg> <seg type="pāda" n="d">na guṇān vai kathaṃcana</seg> //</l>
</lg>

<lg xml:id="BrP_236.16">
<l><seg type="pāda" n="a">evaṃ saptadaśaṃ dehaṃ</seg> <seg type="pāda" n="b">vṛtaṃ ṣoḍaśabhir guṇaiḥ</seg> </l>
<l><seg type="pāda" n="c">manīṣī manasā viprāḥ</seg> <seg type="pāda" n="d">paśyaty ātmānam ātmani</seg> //</l>
</lg>

<lg xml:id="BrP_236.17">
<l><seg type="pāda" n="a">na hy ayaṃ cakṣuṣā dṛśyo</seg> <seg type="pāda" n="b">na ca sarvair apīndriyaiḥ</seg> </l>
<l><seg type="pāda" n="c">manasā tu pradīptena</seg> <seg type="pāda" n="d">mahān ātmā prakāśate</seg> //</l>
</lg>

<lg xml:id="BrP_236.18">
<l><seg type="pāda" n="a">aśabdasparśarūpaṃ tac</seg> <seg type="pāda" n="b">cārasāgandham avyayam</seg> </l>
<l><seg type="pāda" n="c">aśarīraṃ śarīre sve</seg> <seg type="pāda" n="d">nirīkṣeta nirindriyam</seg> //</l>
</lg>

<lg xml:id="BrP_236.19">
<l><seg type="pāda" n="a">avyaktaṃ sarvadeheṣu</seg> <seg type="pāda" n="b">martyeṣu paramārcitam</seg> </l>
<l><seg type="pāda" n="c">yo 'nupaśyati sa pretya</seg> <seg type="pāda" n="d">kalpate brahmabhūyataḥ</seg> //</l>
</lg>

<lg xml:id="BrP_236.20">
<l><seg type="pāda" n="a">vidyāvinayasaṃpanna</seg><seg type="pāda" n="b">brāhmaṇe gavi hastini</seg> </l>
<l><seg type="pāda" n="c">śuni caiva śvapāke ca</seg> <seg type="pāda" n="d">paṇḍitāḥ samadarśinaḥ</seg> //</l>
</lg>

<lg xml:id="BrP_236.21">
<l><seg type="pāda" n="a">sa hi sarveṣu bhūteṣu</seg> <seg type="pāda" n="b">jaṅgameṣu dhruveṣu ca</seg> </l>
<l><seg type="pāda" n="c">vasaty eko mahān ātmā</seg> <seg type="pāda" n="d">yena sarvam idaṃ tatam</seg> //</l>
</lg>

<lg xml:id="BrP_236.22">
<l><seg type="pāda" n="a">sarvabhūteṣu cātmānaṃ</seg> <seg type="pāda" n="b">sarvabhūtāni cātmani</seg> </l>
<l><seg type="pāda" n="c">yadā paśyati bhūtātmā</seg> <seg type="pāda" n="d">brahma saṃpadyate tadā</seg> //</l>
</lg>

<lg xml:id="BrP_236.23">
<l><seg type="pāda" n="a">yāvān ātmani vedātmā</seg> <seg type="pāda" n="b">tāvān ātmā parātmani</seg> </l>
<l><seg type="pāda" n="c">ya evaṃ satataṃ veda</seg> <seg type="pāda" n="d">so 'mṛtatvāya kalpate</seg> //</l>
</lg>

<lg xml:id="BrP_236.24">
<l><seg type="pāda" n="a">sarvabhūtātmabhūtasya</seg> <seg type="pāda" n="b">sarvabhūtahitasya ca</seg> </l>
<l><seg type="pāda" n="c">devāpi mārge muhyanti</seg> <seg type="pāda" n="d">apadasya padaiṣiṇaḥ</seg> //</l>
</lg>

<lg xml:id="BrP_236.25">
<l><seg type="pāda" n="a">śakuntānām ivākāśe</seg> <seg type="pāda" n="b">matsyānām iva codake</seg> </l>
<l><seg type="pāda" n="c">yathā gatir na dṛśyeta</seg> <seg type="pāda" n="d">tathā jñānavidāṃ gatiḥ</seg> //</l>
</lg>

<lg xml:id="BrP_236.26">
<l><seg type="pāda" n="a">kālaḥ pacati bhūtāni</seg> <seg type="pāda" n="b">sarvāṇy evātmanātmani</seg> </l>
<l><seg type="pāda" n="c">yasmiṃs tu pacyate kālas</seg> <seg type="pāda" n="d">tan na vedeha kaścana</seg> //</l>
</lg>

<lg xml:id="BrP_236.27">
<l><seg type="pāda" n="a">na tad ūrdhvaṃ na tiryak ca</seg> <seg type="pāda" n="b">nādho na ca punaḥ punaḥ</seg> </l>
<l><seg type="pāda" n="c">na madhye pratigṛhṇīte</seg> <seg type="pāda" n="d">naiva kiṃcin na kaścana</seg> //</l>
</lg>

<lg xml:id="BrP_236.28">
<l><seg type="pāda" n="a">sarve tatsthā ime lokā</seg> <seg type="pāda" n="b">bāhyam eṣāṃ na kiṃcana</seg> </l>
<l><seg type="pāda" n="c">yady apy agre samāgacched</seg> <seg type="pāda" n="d">yathā bāṇo guṇacyutaḥ</seg> //</l>
</lg>

<lg xml:id="BrP_236.29">
<l><seg type="pāda" n="a">naivāntaṃ kāraṇasyeyād</seg> <seg type="pāda" n="b">yady api syān manojavaḥ</seg> </l>
<l><seg type="pāda" n="c">tasmāt sūkṣmataraṃ nāsti</seg> <seg type="pāda" n="d">nāsti sthūlataraṃ tathā</seg> //</l>
</lg>

<lg xml:id="BrP_236.30">
<l><seg type="pāda" n="a">sarvataḥpāṇipādaṃ tat</seg> <seg type="pāda" n="b">sarvatokṣiśiromukham</seg> </l>
<l><seg type="pāda" n="c">sarvataḥśrutimal loke</seg> <seg type="pāda" n="d">sarvam āvṛtya tiṣṭhati</seg> //</l>
</lg>

<lg xml:id="BrP_236.31">
<l><seg type="pāda" n="a">tad evāṇor aṇutaraṃ</seg> <seg type="pāda" n="b">tan mahadbhyo mahattaram</seg> </l>
<l><seg type="pāda" n="c">tad antaḥ sarvabhūtānāṃ</seg> <seg type="pāda" n="d">dhruvaṃ tiṣṭhan na dṛśyate</seg> //</l>
</lg>

<lg xml:id="BrP_236.32">
<l><seg type="pāda" n="a">akṣaraṃ ca kṣaraṃ caiva</seg> <seg type="pāda" n="b">dvedhā bhāvo 'yam ātmanaḥ</seg> </l>
<l><seg type="pāda" n="c">kṣaraḥ sarveṣu bhūteṣu</seg> <seg type="pāda" n="d">divyaṃ tv amṛtam akṣaram</seg> //</l>
</lg>

<lg xml:id="BrP_236.33">
<l><seg type="pāda" n="a">navadvāraṃ puraṃ kṛtvā</seg> <seg type="pāda" n="b">haṃso hi niyato vaśī</seg> </l>
<l><seg type="pāda" n="c">īdṛśaḥ sarvabhūtasya</seg> <seg type="pāda" n="d">sthāvarasya carasya ca</seg> //</l>
</lg>

<lg xml:id="BrP_236.34">
<l><seg type="pāda" n="a">hānenābhivikalpānāṃ</seg> <seg type="pāda" n="b">narāṇāṃ saṃcayena ca</seg> </l>
<l><seg type="pāda" n="c">śarīrāṇām ajasyāhur</seg> <seg type="pāda" n="d">haṃsatvaṃ pāradarśinaḥ</seg> //</l>
</lg>

<lg xml:id="BrP_236.35">
<l><seg type="pāda" n="a">haṃsoktaṃ ca kṣaraṃ caiva</seg> <seg type="pāda" n="b">kūṭasthaṃ yat tad akṣaram</seg> </l>
<l><seg type="pāda" n="c">tad vidvān akṣaraṃ prāpya</seg> <seg type="pāda" n="d">jahāti prāṇajanmanī</seg> //</l>
</lg>

<milestone unit="speaker" n="vyāsa uvāca"/>

<lg xml:id="BrP_236.36">
<l><seg type="pāda" n="a">bhavatāṃ pṛcchatāṃ viprā</seg> <seg type="pāda" n="b">yathāvad iha tattvataḥ</seg> </l>
<l><seg type="pāda" n="c">sāṃkhyaṃ jñānena saṃyuktaṃ</seg> <seg type="pāda" n="d">yad etat kīrtitaṃ mayā</seg> //</l>
</lg>

<lg xml:id="BrP_236.37">
<l><seg type="pāda" n="a">yogakṛtyaṃ tu bho viprāḥ</seg> <seg type="pāda" n="b">kīrtayiṣyāmy ataḥ param</seg> </l>
<l><seg type="pāda" n="c">ekatvaṃ buddhimanasor</seg> <seg type="pāda" n="d">indriyāṇāṃ ca sarvaśaḥ</seg> //</l>
</lg>

<lg xml:id="BrP_236.38">
<l><seg type="pāda" n="a">ātmano vyāpino jñānaṃ</seg> <seg type="pāda" n="b">jñānam etad anuttamam</seg> </l>
<l><seg type="pāda" n="c">tad etad upaśāntena</seg> <seg type="pāda" n="d">dāntenādhyātmaśīlinā</seg> //</l>
</lg>

<lg xml:id="BrP_236.39">
<l><seg type="pāda" n="a">ātmārāmeṇa buddhena</seg> <seg type="pāda" n="b">boddhavyaṃ śucikarmaṇā</seg> </l>
<l><seg type="pāda" n="c">yogadoṣān samucchidya</seg> <seg type="pāda" n="d">pañca yān kavayo viduḥ</seg> //</l>
</lg>

<lg xml:id="BrP_236.40">
<l><seg type="pāda" n="a">kāmaṃ krodhaṃ ca lobhaṃ ca</seg> <seg type="pāda" n="b">bhayaṃ svapnaṃ ca pañcamam</seg> </l>
<l><seg type="pāda" n="c">krodhaṃ śamena jayati</seg> <seg type="pāda" n="d">kāmaṃ saṃkalpavarjanāt</seg> //</l>
</lg>

<lg xml:id="BrP_236.41">
<l><seg type="pāda" n="a">sattvasaṃsevanād dhīro</seg> <seg type="pāda" n="b">nidrām ucchettum arhati</seg> </l>
<l><seg type="pāda" n="c">dhṛtyā śiśnodaraṃ rakṣet</seg> <seg type="pāda" n="d">pāṇipādaṃ ca cakṣuṣā</seg> //</l>
</lg>

<lg xml:id="BrP_236.42">
<l><seg type="pāda" n="a">cakṣuḥ śrotraṃ ca manasā</seg> <seg type="pāda" n="b">mano vācaṃ ca karmaṇā</seg> </l>
<l><seg type="pāda" n="c">apramādād bhayaṃ jahyād</seg> <seg type="pāda" n="d">dambhaṃ prājñopasevanāt</seg> //</l>
</lg>

<lg xml:id="BrP_236.43">
<l><seg type="pāda" n="a">evam etān yogadoṣāñ</seg> <seg type="pāda" n="b">jayen nityam atandritaḥ</seg> </l>
<l><seg type="pāda" n="c">agnīṃś ca brāhmaṇāṃś cātha</seg> <seg type="pāda" n="d">devatāḥ praṇamet sadā</seg> //</l>
</lg>

<lg xml:id="BrP_236.44">
<l><seg type="pāda" n="a">varjayed uddhatāṃ vācaṃ</seg> <seg type="pāda" n="b">hiṃsāyuktāṃ manonugām</seg> </l>
<l><seg type="pāda" n="c">brahmatejomayaṃ śukraṃ</seg> <seg type="pāda" n="d">yasya sarvam idaṃ jagat</seg> //</l>
</lg>

<lg xml:id="BrP_236.45">
<l><seg type="pāda" n="a">etasya bhūtabhūtasya</seg> <seg type="pāda" n="b">dṛṣṭaṃ sthāvarajaṅgamam</seg> </l>
<l><seg type="pāda" n="c">dhyānam adhyayanaṃ dānaṃ</seg> <seg type="pāda" n="d">satyaṃ hrīr ārjavaṃ kṣamā</seg> //</l>
</lg>

<lg xml:id="BrP_236.46">
<l><seg type="pāda" n="a">śaucaṃ caivātmanaḥ śuddhir</seg> <seg type="pāda" n="b">indriyāṇāṃ ca nigrahaḥ</seg> </l>
<l><seg type="pāda" n="c">etair vivardhate tejaḥ</seg> <seg type="pāda" n="d">pāpmānaṃ cāpakarṣati</seg> //</l>
</lg>

<lg xml:id="BrP_236.47">
<l><seg type="pāda" n="a">samaḥ sarveṣu bhūteṣu</seg> <seg type="pāda" n="b">labhyālabhyena vartayan</seg> </l>
<l><seg type="pāda" n="c">dhūtapāpmā tu tejasvī</seg> <seg type="pāda" n="d">laghvāhāro jitendriyaḥ</seg> //</l>
</lg>

<lg xml:id="BrP_236.48">
<l><seg type="pāda" n="a">kāmakrodhau vaśe kṛtvā</seg> <seg type="pāda" n="b">niṣeved brahmaṇaḥ padam</seg> </l>
<l><seg type="pāda" n="c">manasaś cendriyāṇāṃ ca</seg> <seg type="pāda" n="d">kṛtvaikāgryaṃ samāhitaḥ</seg> //</l>
</lg>

<lg xml:id="BrP_236.49">
<l><seg type="pāda" n="a">pūrvarātre parārdhe ca</seg> <seg type="pāda" n="b">dhārayen mana ātmanaḥ</seg> </l>
<l><seg type="pāda" n="c">jantoḥ pañcendriyasyāsya</seg> <seg type="pāda" n="d">yady ekaṃ klinnam indriyam</seg> //</l>
</lg>

<lg xml:id="BrP_236.50">
<l><seg type="pāda" n="a">tato 'sya sravati prajñā</seg> <seg type="pāda" n="b">gireḥ pādād ivodakam</seg> </l>
<l><seg type="pāda" n="c">manasaḥ pūrvam ādadyāt</seg> <seg type="pāda" n="d">kūrmāṇām iva matsyahā</seg> //</l>
</lg>

<lg xml:id="BrP_236.51">
<l><seg type="pāda" n="a">tataḥ śrotraṃ tataś cakṣur</seg> <seg type="pāda" n="b">jihvā ghrāṇaṃ ca yogavit</seg> </l>
<l><seg type="pāda" n="c">tata etāni saṃyamya</seg> <seg type="pāda" n="d">manasi sthāpayed yadi</seg> //</l>
</lg>

<lg xml:id="BrP_236.52">
<l><seg type="pāda" n="a">tathaivāpohya saṃkalpān</seg> <seg type="pāda" n="b">mano hy ātmani dhārayet</seg> </l>
<l><seg type="pāda" n="c">pañcendriyāṇi manasi</seg> <seg type="pāda" n="d">hṛdi saṃsthāpayed yadi</seg> //</l>
</lg>

<lg xml:id="BrP_236.53">
<l><seg type="pāda" n="a">yadaitāny avatiṣṭhante</seg> <seg type="pāda" n="b">manaḥṣaṣṭhāni cātmani</seg> </l>
<l><seg type="pāda" n="c">prasīdanti ca saṃsthāyāṃ</seg> <seg type="pāda" n="d">tadā brahma prakāśate</seg> //</l>
</lg>

<lg xml:id="BrP_236.54">
<l><seg type="pāda" n="a">vidhūma iva dīptārcir</seg> <seg type="pāda" n="b">āditya iva dīptimān</seg> </l>
<l><seg type="pāda" n="c">vaidyuto 'gnir ivākāśe</seg> <seg type="pāda" n="d">paśyanty ātmānam ātmani</seg> //</l>
</lg>

<lg xml:id="BrP_236.55">
<l><seg type="pāda" n="a">sarvaṃ tatra tu sarvatra</seg> <seg type="pāda" n="b">vyāpakatvāc ca dṛśyate</seg> </l>
<l><seg type="pāda" n="c">taṃ paśyanti mahātmāno</seg> <seg type="pāda" n="d">brāhmaṇā ye manīṣiṇaḥ</seg> //</l>
</lg>

<lg xml:id="BrP_236.56">
<l><seg type="pāda" n="a">dhṛtimanto mahāprājñāḥ</seg> <seg type="pāda" n="b">sarvabhūtahite ratāḥ</seg> </l>
<l><seg type="pāda" n="c">evaṃ parimitaṃ kālam</seg> <seg type="pāda" n="d">ācaran saṃśitavrataḥ</seg> //</l>
</lg>

<lg xml:id="BrP_236.57">
<l><seg type="pāda" n="a">āsīno hi rahasy eko</seg> <seg type="pāda" n="b">gacched akṣarasāmyatām</seg> </l>
<l><seg type="pāda" n="c">pramoho bhrama āvarto</seg> <seg type="pāda" n="d">ghrāṇaṃ śravaṇadarśane</seg> //</l>
</lg>

<lg xml:id="BrP_236.58">
<l><seg type="pāda" n="a">adbhutāni rasaḥ sparśaḥ</seg> <seg type="pāda" n="b">śītoṣṇamārutākṛtiḥ</seg> </l>
<l><seg type="pāda" n="c">pratibhān upasargāś ca</seg> <seg type="pāda" n="d">pratisaṃgṛhya yogataḥ</seg> //</l>
</lg>

<lg xml:id="BrP_236.59">
<l><seg type="pāda" n="a">tāṃs tattvavid anādṛtya</seg> <seg type="pāda" n="b">sāmyenaiva nivartayet</seg> </l>
<l><seg type="pāda" n="c">kuryāt paricayaṃ yoge</seg> <seg type="pāda" n="d">trailokye niyato muniḥ</seg> //</l>
</lg>

<lg xml:id="BrP_236.60">
<l><seg type="pāda" n="a">giriśṛṅge tathā caitye</seg> <seg type="pāda" n="b">vṛkṣamūleṣu yojayet</seg> </l>
<l><seg type="pāda" n="c">saṃniyamyendriyagrāmaṃ</seg> <seg type="pāda" n="d">koṣṭhe bhāṇḍamanā iva</seg> //</l>
</lg>

<lg xml:id="BrP_236.61">
<l><seg type="pāda" n="a">ekāgraṃ cintayen nityaṃ</seg> <seg type="pāda" n="b">yogān nodvijate manaḥ</seg> </l>
<l><seg type="pāda" n="c">yenopāyena śakyeta</seg> <seg type="pāda" n="d">niyantuṃ cañcalaṃ manaḥ</seg> //</l>
</lg>

<lg xml:id="BrP_236.62">
<l><seg type="pāda" n="a">tatra yukto niṣeveta</seg> <seg type="pāda" n="b">na caiva vicalet tataḥ</seg> </l>
<l><seg type="pāda" n="c">śūnyāgārāṇi caikāgro</seg> <seg type="pāda" n="d">nivāsārtham upakramet</seg> //</l>
</lg>

<lg xml:id="BrP_236.63">
<l><seg type="pāda" n="a">nātivrajet paraṃ vācā</seg> <seg type="pāda" n="b">karmaṇā manasāpi vā</seg> </l>
<l><seg type="pāda" n="c">upekṣako yatāhāro</seg> <seg type="pāda" n="d">labdhālabdhasamo bhavet</seg> //</l>
</lg>

<lg xml:id="BrP_236.64">
<l><seg type="pāda" n="a">yaś cainam abhinandeta</seg> <seg type="pāda" n="b">yaś cainam abhivādayet</seg> </l>
<l><seg type="pāda" n="c">samas tayoś cāpy ubhayor</seg> <seg type="pāda" n="d">nābhidhyāyec chubhāśubham</seg> //</l>
</lg>

<lg xml:id="BrP_236.65">
<l><seg type="pāda" n="a">na prahṛṣyeta lābheṣu</seg> <seg type="pāda" n="b">nālābheṣu ca cintayet</seg> </l>
<l><seg type="pāda" n="c">samaḥ sarveṣu bhūteṣu</seg> <seg type="pāda" n="d">sadharmā mātariśvanaḥ</seg> //</l>
</lg>

<lg xml:id="BrP_236.66">
<l><seg type="pāda" n="a">evaṃ svasthātmanaḥ sādhoḥ</seg> <seg type="pāda" n="b">sarvatra samadarśinaḥ</seg> </l>
<l><seg type="pāda" n="c">ṣaṇ māsān nityayuktasya</seg> <seg type="pāda" n="d">śabdabrahmābhivartate</seg> //</l>
</lg>

<lg xml:id="BrP_236.67">
<l><seg type="pāda" n="a">vedanārtān parān dṛṣṭvā</seg> <seg type="pāda" n="b">samaloṣṭāśmakāñcanaḥ</seg> </l>
<l><seg type="pāda" n="c">evaṃ tu nirato mārgaṃ</seg> <seg type="pāda" n="d">viramen na vimohitaḥ</seg> //</l>
</lg>

<lg xml:id="BrP_236.68">
<l><seg type="pāda" n="a">api varṇāvakṛṣṭas tu</seg> <seg type="pāda" n="b">nārī vā dharmakāṅkṣiṇī</seg> </l>
<l><seg type="pāda" n="c">tāv apy etena mārgeṇa</seg> <seg type="pāda" n="d">gacchetāṃ paramāṃ gatim</seg> //</l>
</lg>

<lg xml:id="BrP_236.69">
<l><seg type="pāda" n="a">ajaṃ purāṇam ajaraṃ sanātanaṃ</seg> <lb/><seg type="pāda" n="b">yam indriyātigam agocaraṃ dvijāḥ</seg></l>
<l><seg type="pāda" n="c">avekṣya cemāṃ parameṣṭhisāmyatāṃ</seg> <lb/><seg type="pāda" n="d">prayānty anāvṛttigatiṃ manīṣiṇaḥ</seg></l>
</lg>

<milestone unit="speaker" n="munaya ūcuḥ"/>

<lg xml:id="BrP_237.1">
<l><seg type="pāda" n="a">yady evaṃ vedavacanaṃ</seg> <seg type="pāda" n="b">kuru karma tyajeti ca</seg> </l>
<l><seg type="pāda" n="c">kāṃ diśaṃ vidyayā yānti</seg> <seg type="pāda" n="d">kāṃ ca gacchanti karmaṇā</seg> //</l>
</lg>

<lg xml:id="BrP_237.2">
<l><seg type="pāda" n="a">etad vai śrotum icchāmas</seg> <seg type="pāda" n="b">tad bhavān prabravītu naḥ</seg> </l>
<l><seg type="pāda" n="c">etad anyonyavairūpyaṃ</seg> <seg type="pāda" n="d">vartate pratikūlataḥ</seg> //</l>
</lg>

<milestone unit="speaker" n="vyāsa uvāca"/>

<lg xml:id="BrP_237.3">
<l><seg type="pāda" n="a">śṛṇudhvaṃ muniśārdūlā</seg> <seg type="pāda" n="b">yat pṛcchadhvaṃ samāsataḥ</seg> </l>
<l><seg type="pāda" n="c">karmavidyāmayau cobhau</seg> <seg type="pāda" n="d">vyākhyāsyāmi kṣarākṣarau</seg> //</l>
</lg>

<lg xml:id="BrP_237.4">
<l><seg type="pāda" n="a">yāṃ diśaṃ vidyayā yānti</seg> <seg type="pāda" n="b">yāṃ gacchanti ca karmaṇā</seg> </l>
<l><seg type="pāda" n="c">śṛṇudhvaṃ sāṃprataṃ viprā</seg> <seg type="pāda" n="d">gahanaṃ hy etad uttaram</seg> //</l>
</lg>

<lg xml:id="BrP_237.5">
<l><seg type="pāda" n="a">asti dharma iti yuktaṃ</seg> <seg type="pāda" n="b">nāsti tatraiva yo vadet</seg> </l>
<l><seg type="pāda" n="c">yakṣasya sādṛśyam idaṃ</seg> <seg type="pāda" n="d">yakṣasyedaṃ bhaved atha</seg> //</l>
</lg>

<lg xml:id="BrP_237.6">
<l><seg type="pāda" n="a">dvāv imāv atha panthānau</seg> <seg type="pāda" n="b">yatra vedāḥ pratiṣṭhitāḥ</seg> </l>
<l><seg type="pāda" n="c">pravṛttilakṣaṇo dharmo</seg> <seg type="pāda" n="d">nivṛtto vā vibhāṣitaḥ</seg> //</l>
</lg>

<lg xml:id="BrP_237.7">
<l><seg type="pāda" n="a">karmaṇā badhyate jantur</seg> <seg type="pāda" n="b">vidyayā ca vimucyate</seg> </l>
<l><seg type="pāda" n="c">tasmāt karma na kurvanti</seg> <seg type="pāda" n="d">yatayaḥ pāradarśinaḥ</seg> //</l>
</lg>

<lg xml:id="BrP_237.8">
<l><seg type="pāda" n="a">karmaṇā jāyate pretya</seg> <seg type="pāda" n="b">mūrtimān ṣoḍaśātmakaḥ</seg> </l>
<l><seg type="pāda" n="c">vidyayā jāyate nityam</seg> <seg type="pāda" n="d">avyaktaṃ hy akṣarātmakam</seg> //</l>
</lg>

<lg xml:id="BrP_237.9">
<l><seg type="pāda" n="a">karma tv eke praśaṃsanti</seg> <seg type="pāda" n="b">svalpabuddhiratā narāḥ</seg> </l>
<l><seg type="pāda" n="c">tena te dehajālena</seg> <seg type="pāda" n="d">ramayanta upāsate</seg> //</l>
</lg>

<lg xml:id="BrP_237.10">
<l><seg type="pāda" n="a">ye tu buddhiṃ parāṃ prāptā</seg> <seg type="pāda" n="b">dharmanaipuṇyadarśinaḥ</seg> </l>
<l><seg type="pāda" n="c">na te karma praśaṃsanti</seg> <seg type="pāda" n="d">kūpaṃ nadyāṃ pibann iva</seg> //</l>
</lg>

<lg xml:id="BrP_237.11">
<l><seg type="pāda" n="a">karmaṇāṃ phalam āpnoti</seg> <seg type="pāda" n="b">sukhaduḥkhe bhavābhavau</seg> </l>
<l><seg type="pāda" n="c">vidyayā tad avāpnoti</seg> <seg type="pāda" n="d">yatra gatvā na śocati</seg> //</l>
</lg>

<lg xml:id="BrP_237.12">
<l><seg type="pāda" n="a">na mriyate yatra gatvā</seg> <seg type="pāda" n="b">yatra gatvā na jāyate</seg> </l>
<l><seg type="pāda" n="c">na jīryate yatra gatvā</seg> <seg type="pāda" n="d">yatra gatvā na vardhate</seg> //</l>
</lg>

<lg xml:id="BrP_237.13">
<l><seg type="pāda" n="a">yatra tad brahma paramam</seg> <seg type="pāda" n="b">avyaktam acalaṃ dhruvam</seg> </l>
<l><seg type="pāda" n="c">avyākṛtam anāyāmam</seg> <seg type="pāda" n="d">amṛtaṃ cādhiyogavit</seg> //</l>
</lg>

<lg xml:id="BrP_237.14">
<l><seg type="pāda" n="a">dvaṃdvair na yatra bādhyante</seg> <seg type="pāda" n="b">mānasena ca karmaṇā</seg> </l>
<l><seg type="pāda" n="c">samāḥ sarvatra maitrāś ca</seg> <seg type="pāda" n="d">sarvabhūtahite ratāḥ</seg> //</l>
</lg>

<lg xml:id="BrP_237.15">
<l><seg type="pāda" n="a">vidyāmayo 'nyaḥ puruṣo</seg> <seg type="pāda" n="b">dvijāḥ karmamayo 'paraḥ</seg> </l>
<l><seg type="pāda" n="c">viprāś candrasamasparśaḥ</seg> <seg type="pāda" n="d">sūkṣmayā kalayā sthitaḥ</seg> //</l>
</lg>

<lg xml:id="BrP_237.16">
<l><seg type="pāda" n="a">tad etad ṛṣiṇā proktaṃ</seg> <seg type="pāda" n="b">vistareṇānugīyate</seg> </l>
<l><seg type="pāda" n="c">na vaktuṃ śakyate draṣṭuṃ</seg> <seg type="pāda" n="d">cakratantum ivāmbare</seg> //</l>
</lg>

<lg xml:id="BrP_237.17">
<l><seg type="pāda" n="a">ekādaśavikārātmā</seg> <seg type="pāda" n="b">kalāsaṃbhārasaṃbhṛtaḥ</seg> </l>
<l><seg type="pāda" n="c">mūrtimān iti taṃ vidyād</seg> <seg type="pāda" n="d">viprāḥ karmaguṇātmakam</seg> //</l>
</lg>

<lg xml:id="BrP_237.18">
<l><seg type="pāda" n="a">devo yaḥ saṃśritas tasmin</seg> <seg type="pāda" n="b">buddhīndur iva puṣkare</seg> </l>
<l><seg type="pāda" n="c">kṣetrajñaṃ taṃ vijānīyān</seg> <seg type="pāda" n="d">nityaṃ yogajitātmakam</seg> //</l>
</lg>

<lg xml:id="BrP_237.19">
<l><seg type="pāda" n="a">tamo rajaś ca sattvaṃ ca</seg> <seg type="pāda" n="b">jñeyaṃ jīvaguṇātmakam</seg> </l>
<l><seg type="pāda" n="c">jīvam ātmaguṇaṃ vidyād</seg> <seg type="pāda" n="d">ātmānaṃ paramātmanaḥ</seg> //</l>
</lg>

<lg xml:id="BrP_237.20">
<l><seg type="pāda" n="a">sacetanaṃ jīvaguṇaṃ vadanti</seg> <lb/><seg type="pāda" n="b">sa ceṣṭate jīvaguṇaṃ ca sarvam</seg></l>
<l><seg type="pāda" n="c">tataḥ paraṃ kṣetravido vadanti</seg> <lb/><seg type="pāda" n="d">prakalpayanto bhuvanāni sapta</seg></l>
</lg>

<milestone unit="speaker" n="vyāsa uvāca"/>

<lg xml:id="BrP_237.21">
<l><seg type="pāda" n="a">prakṛtyās tu vikārā ye</seg> <seg type="pāda" n="b">kṣetrajñās te pariśrutāḥ</seg> </l>
<l><seg type="pāda" n="c">te cainaṃ na prajānanti</seg> <seg type="pāda" n="d">na jānāti sa tān api</seg> //</l>
</lg>

<lg xml:id="BrP_237.22">
<l><seg type="pāda" n="a">taiś caiva kurute kāryaṃ</seg> <seg type="pāda" n="b">manaḥṣaṣṭhair ihendriyaiḥ</seg> </l>
<l><seg type="pāda" n="c">sudāntair iva saṃyantā</seg> <seg type="pāda" n="d">dṛḍhaḥ paramavājibhiḥ</seg> //</l>
</lg>

<lg xml:id="BrP_237.23">
<l><seg type="pāda" n="a">indriyebhyaḥ parā hy arthā</seg> <seg type="pāda" n="b">arthebhyaḥ paramaṃ manaḥ</seg> </l>
<l><seg type="pāda" n="c">manasas tu parā buddhir</seg> <seg type="pāda" n="d">buddher ātmā mahān paraḥ</seg> //</l>
</lg>

<lg xml:id="BrP_237.24">
<l><seg type="pāda" n="a">mahataḥ param avyaktam</seg> <seg type="pāda" n="b">avyaktāt parato 'mṛtam</seg> </l>
<l><seg type="pāda" n="c">amṛtān na paraṃ kiṃcit</seg> <seg type="pāda" n="d">sā kāṣṭhā paramā gatiḥ</seg> //</l>
</lg>

<lg xml:id="BrP_237.25">
<l><seg type="pāda" n="a">evaṃ sarveṣu bhūteṣu</seg> <seg type="pāda" n="b">gūḍhātmā na prakāśate</seg> </l>
<l><seg type="pāda" n="c">dṛśyate tv agryayā buddhyā</seg> <seg type="pāda" n="d">sūkṣmayā sūkṣmadarśibhiḥ</seg> //</l>
</lg>

<lg xml:id="BrP_237.26">
<l><seg type="pāda" n="a">antarātmani saṃlīya</seg> <seg type="pāda" n="b">manaḥṣaṣṭhāni medhayā</seg> </l>
<l><seg type="pāda" n="c">indriyair indriyārthāṃś ca</seg> <seg type="pāda" n="d">bahucittam acintayan</seg> //</l>
</lg>

<lg xml:id="BrP_237.27">
<l><seg type="pāda" n="a">dhyāne 'pi paramaṃ kṛtvā</seg> <seg type="pāda" n="b">vidyāsaṃpāditaṃ manaḥ</seg> </l>
<l><seg type="pāda" n="c">anīśvaraḥ praśāntātmā</seg> <seg type="pāda" n="d">tato gacchet paraṃ padam</seg> //</l>
</lg>

<lg xml:id="BrP_237.28">
<l><seg type="pāda" n="a">indriyāṇāṃ tu sarveṣāṃ</seg> <seg type="pāda" n="b">vaśyātmā calitasmṛtiḥ</seg> </l>
<l><seg type="pāda" n="c">ātmanaḥ saṃpradānena</seg> <seg type="pāda" n="d">martyo mṛtyum upāśnute</seg> //</l>
</lg>

<lg xml:id="BrP_237.29">
<l><seg type="pāda" n="a">vihatya sarvasaṃkalpān</seg> <seg type="pāda" n="b">sattve cittaṃ niveśayet</seg> </l>
<l><seg type="pāda" n="c">sattve cittaṃ samāveśya</seg> <seg type="pāda" n="d">tataḥ kālañjaro bhavet</seg> //</l>
</lg>

<lg xml:id="BrP_237.30">
<l><seg type="pāda" n="a">cittaprasādena yatir</seg> <seg type="pāda" n="b">jahātīha śubhāśubham</seg> </l>
<l><seg type="pāda" n="c">prasannātmātmani sthitvā</seg> <seg type="pāda" n="d">sukham atyantam aśnute</seg> //</l>
</lg>

<lg xml:id="BrP_237.31">
<l><seg type="pāda" n="a">lakṣaṇaṃ tu prasādasya</seg> <seg type="pāda" n="b">yathā svapne sukhaṃ bhavet</seg> </l>
<l><seg type="pāda" n="c">nirvāte vā yathā dīpo</seg> <seg type="pāda" n="d">dīpyamāno na kampate</seg> //</l>
</lg>

<lg xml:id="BrP_237.32">
<l><seg type="pāda" n="a">evaṃ pūrvāpare rātre</seg> <seg type="pāda" n="b">yuñjann ātmānam ātmanā</seg> </l>
<l><seg type="pāda" n="c">laghvāhāro viśuddhātmā</seg> <seg type="pāda" n="d">paśyaty ātmānam ātmani</seg> //</l>
</lg>

<lg xml:id="BrP_237.33">
<l><seg type="pāda" n="a">rahasyaṃ sarvavedānām</seg> <seg type="pāda" n="b">anaitihyam anāgamam</seg> </l>
<l><seg type="pāda" n="c">ātmapratyāyakaṃ śāstram</seg> <seg type="pāda" n="d">idaṃ putrānuśāsanam</seg> //</l>
</lg>

<lg xml:id="BrP_237.34">
<l><seg type="pāda" n="a">dharmākhyāneṣu sarveṣu</seg> <seg type="pāda" n="b">satyākhyāneṣu yad vasu</seg> </l>
<l><seg type="pāda" n="c">daśavarṣasahasrāṇi</seg> <seg type="pāda" n="d">nirmathyāmṛtam uddhṛtam</seg> //</l>
</lg>

<lg xml:id="BrP_237.35">
<l><seg type="pāda" n="a">navanītaṃ yathā dadhnaḥ</seg> <seg type="pāda" n="b">kāṣṭhād agnir yathaiva ca</seg> </l>
<l><seg type="pāda" n="c">tathaiva viduṣāṃ jñānaṃ</seg> <seg type="pāda" n="d">muktihetoḥ samuddhṛtam</seg> //</l>
</lg>

<lg xml:id="BrP_237.36">
<l><seg type="pāda" n="a">snātakānām idaṃ śāstraṃ</seg> <seg type="pāda" n="b">vācyaṃ putrānuśāsanam</seg> </l>
<l><seg type="pāda" n="c">tad idaṃ nāpraśāntāya</seg> <seg type="pāda" n="d">nādāntāya tapasvine</seg> //</l>
</lg>

<lg xml:id="BrP_237.37">
<l><seg type="pāda" n="a">nāvedaviduṣe vācyaṃ</seg> <seg type="pāda" n="b">tathā nānugatāya ca</seg> </l>
<l><seg type="pāda" n="c">nāsūyakāyānṛjave</seg> <seg type="pāda" n="d">na cānirdiṣṭakāriṇe</seg> //</l>
</lg>

<lg xml:id="BrP_237.38">
<l><seg type="pāda" n="a">na tarkaśāstradagdhāya</seg> <seg type="pāda" n="b">tathaiva piśunāya ca</seg> </l>
<l><seg type="pāda" n="c">ślāghine ślāghanīyāya</seg> <seg type="pāda" n="d">praśāntāya tapasvine</seg> //</l>
</lg>

<lg xml:id="BrP_237.39">
<l><seg type="pāda" n="a">idaṃ priyāya putrāya</seg> <seg type="pāda" n="b">śiṣyāyānugatāya tu</seg> </l>
<l><seg type="pāda" n="c">rahasyadharmaṃ vaktavyaṃ</seg> <seg type="pāda" n="d">nānyasmai tu kathaṃcana</seg> //</l>
</lg>

<lg xml:id="BrP_237.40">
<l><seg type="pāda" n="a">yad apy asya mahīṃ dadyād</seg> <seg type="pāda" n="b">ratnapūrṇām imāṃ naraḥ</seg> </l>
<l><seg type="pāda" n="c">idam eva tataḥ śreya</seg> <seg type="pāda" n="d">iti manyeta tattvavit</seg> //</l>
</lg>

<lg xml:id="BrP_237.41">
<l><seg type="pāda" n="a">ato guhyatarārthaṃ tad</seg> <seg type="pāda" n="b">adhyātmam atimānuṣam</seg> </l>
<l><seg type="pāda" n="c">yat tan maharṣibhir dṛṣṭaṃ</seg> <seg type="pāda" n="d">vedānteṣu ca gīyate</seg> //</l>
</lg>

<lg xml:id="BrP_237.42">
<l><seg type="pāda" n="a">tad yuṣmabhyaṃ prayacchāmi</seg> <seg type="pāda" n="b">yan māṃ pṛcchata sattamāḥ</seg> </l>
<l><seg type="pāda" n="c">yan me manasi varteta</seg> <seg type="pāda" n="d">yas tu vo hṛdi saṃśayaḥ</seg> </l>
<l><seg type="pāda" n="e">śrutaṃ bhavadbhis tat sarvaṃ</seg> <seg type="pāda" n="f">kim anyat kathayāmi vaḥ</seg> //</l>
</lg>

<milestone unit="speaker" n="munaya ūcuḥ"/>

<lg xml:id="BrP_237.43">
<l><seg type="pāda" n="a">adhyātmaṃ vistareṇeha</seg> <seg type="pāda" n="b">punar eva vadasva naḥ</seg> </l>
<l><seg type="pāda" n="c">yad adhyātmaṃ yathā vidmo</seg> <seg type="pāda" n="d">bhagavann ṛṣisattama</seg> //</l>
</lg>

<milestone unit="speaker" n="vyāsa uvāca"/>

<lg xml:id="BrP_237.44">
<l><seg type="pāda" n="a">adhyātmaṃ yad idaṃ viprāḥ</seg> <seg type="pāda" n="b">puruṣasyeha paṭhyate</seg> </l>
<l><seg type="pāda" n="c">yuṣmabhyaṃ kathayiṣyāmi</seg> <seg type="pāda" n="d">tasya vyākhyāvadhāryatām</seg> //</l>
</lg>

<lg xml:id="BrP_237.45">
<l><seg type="pāda" n="a">bhūmir āpas tathā jyotir</seg> <seg type="pāda" n="b">vāyur ākāśam eva ca</seg> </l>
<l><seg type="pāda" n="c">mahābhūtāni yaś caiva</seg> <seg type="pāda" n="d">sarvabhūteṣu bhūtakṛt</seg> //</l>
</lg>

<milestone unit="speaker" n="munaya ūcuḥ"/>

<lg xml:id="BrP_237.46">
<l><seg type="pāda" n="a">ākāraṃ tu bhaved yasya</seg> <seg type="pāda" n="b">yasmin dehaṃ na paśyati</seg> </l>
<l><seg type="pāda" n="c">ākāśādyaṃ śarīreṣu</seg> <seg type="pāda" n="d">kathaṃ tad upavarṇayet</seg> </l>
<l><seg type="pāda" n="e">indriyāṇāṃ guṇāḥ kecit</seg> <seg type="pāda" n="f">kathaṃ tān upalakṣayet</seg> //</l>
</lg>

<milestone unit="speaker" n="vyāsa uvāca"/>

<lg xml:id="BrP_237.47">
<l><seg type="pāda" n="a">etad vo varṇayiṣyāmi</seg> <seg type="pāda" n="b">yathāvad anudarśanam</seg> </l>
<l><seg type="pāda" n="c">śṛṇudhvaṃ tad ihaikāgryā</seg> <seg type="pāda" n="d">yathātattvaṃ yathā ca tat</seg> //</l>
</lg>

<lg xml:id="BrP_237.48">
<l><seg type="pāda" n="a">śabdaḥ śrotraṃ tathā khāni</seg> <seg type="pāda" n="b">trayam ākāśalakṣaṇam</seg> </l>
<l><seg type="pāda" n="c">prāṇaś ceṣṭā tathā sparśa</seg> <seg type="pāda" n="d">ete vāyuguṇās trayaḥ</seg> //</l>
</lg>

<lg xml:id="BrP_237.49">
<l><seg type="pāda" n="a">rūpaṃ cakṣur vipākaś ca</seg> <seg type="pāda" n="b">tridhā jyotir vidhīyate</seg> </l>
<l><seg type="pāda" n="c">raso 'tha rasanaṃ svedo</seg> <seg type="pāda" n="d">guṇās tv ete trayo 'mbhasām</seg> //</l>
</lg>

<lg xml:id="BrP_237.50">
<l><seg type="pāda" n="a">ghreyaṃ ghrāṇaṃ śarīraṃ ca</seg> <seg type="pāda" n="b">bhūmer ete guṇās trayaḥ</seg> </l>
<l><seg type="pāda" n="c">etāvān indriyagrāmo</seg> <seg type="pāda" n="d">vyākhyātaḥ pāñcabhautikaḥ</seg> //</l>
</lg>

<lg xml:id="BrP_237.51">
<l><seg type="pāda" n="a">vāyoḥ sparśo raso 'dbhyaś ca</seg> <seg type="pāda" n="b">jyotiṣo rūpam ucyate</seg> </l>
<l><seg type="pāda" n="c">ākāśaprabhavaḥ śabdo</seg> <seg type="pāda" n="d">gandho bhūmiguṇaḥ smṛtaḥ</seg> //</l>
</lg>

<lg xml:id="BrP_237.52">
<l><seg type="pāda" n="a">mano buddhiḥ svabhāvaś ca</seg> <seg type="pāda" n="b">guṇā ete svayonijāḥ</seg> </l>
<l><seg type="pāda" n="c">te guṇān ativartante</seg> <seg type="pāda" n="d">guṇebhyaḥ paramā matāḥ</seg> //</l>
</lg>

<lg xml:id="BrP_237.53">
<l><seg type="pāda" n="a">yathā kūrma ivāṅgāni</seg> <seg type="pāda" n="b">prasārya saṃniyacchati</seg> </l>
<l><seg type="pāda" n="c">evam evendriyagrāmaṃ</seg> <seg type="pāda" n="d">buddhiśreṣṭho niyacchati</seg> //</l>
</lg>

<lg xml:id="BrP_237.54">
<l><seg type="pāda" n="a">yad ūrdhvaṃ pādatalayor</seg> <seg type="pāda" n="b">avārkordhvaṃ ca paśyati</seg> </l>
<l><seg type="pāda" n="c">etasminn eva kṛtye sā</seg> <seg type="pāda" n="d">vartate buddhir uttamā</seg> //</l>
</lg>

<lg xml:id="BrP_237.55">
<l><seg type="pāda" n="a">guṇais tu nīyate buddhir</seg> <seg type="pāda" n="b">buddhir evendriyāṇy api</seg> </l>
<l><seg type="pāda" n="c">manaḥṣaṣṭhāni sarvāṇi</seg> <seg type="pāda" n="d">buddhyā bhāvāt kuto guṇāḥ</seg> //</l>
</lg>

<lg xml:id="BrP_237.56">
<l><seg type="pāda" n="a">indriyāṇi naraiḥ pañca</seg> <seg type="pāda" n="b">ṣaṣṭhaṃ tan mana ucyate</seg> </l>
<l><seg type="pāda" n="c">saptamīṃ buddhim evāhuḥ</seg> <seg type="pāda" n="d">kṣetrajñaṃ viddhi cāṣṭamam</seg> //</l>
</lg>

<lg xml:id="BrP_237.57">
<l><seg type="pāda" n="a">cakṣur ālokanāyaiva</seg> <seg type="pāda" n="b">saṃśayaṃ kurute manaḥ</seg> </l>
<l><seg type="pāda" n="c">buddhir adhyavasānāya</seg> <seg type="pāda" n="d">sākṣī kṣetrajña ucyate</seg> //</l>
</lg>

<lg xml:id="BrP_237.58">
<l><seg type="pāda" n="a">rajas tamaś ca sattvaṃ ca</seg> <seg type="pāda" n="b">traya ete svayonijāḥ</seg> </l>
<l><seg type="pāda" n="c">samāḥ sarveṣu bhūteṣu</seg> <seg type="pāda" n="d">tān guṇān upalakṣayet</seg> //</l>
</lg>

<lg xml:id="BrP_237.59">
<l><seg type="pāda" n="a">tatra yat prītisaṃyuktaṃ</seg> <seg type="pāda" n="b">kiṃcid ātmani lakṣayet</seg> </l>
<l><seg type="pāda" n="c">praśāntam iva saṃyuktaṃ</seg> <seg type="pāda" n="d">sattvaṃ tad upadhārayet</seg> //</l>
</lg>

<lg xml:id="BrP_237.60">
<l><seg type="pāda" n="a">yat tu saṃtāpasaṃyuktaṃ</seg> <seg type="pāda" n="b">kāye manasi vā bhavet</seg> </l>
<l><seg type="pāda" n="c">pravṛttaṃ raja ity evaṃ</seg> <seg type="pāda" n="d">tatra cāpy upalakṣayet</seg> //</l>
</lg>

<lg xml:id="BrP_237.61">
<l><seg type="pāda" n="a">yat tu saṃmohasaṃyuktam</seg> <seg type="pāda" n="b">avyaktaṃ viṣamaṃ bhavet</seg> </l>
<l><seg type="pāda" n="c">apratarkyam avijñeyaṃ</seg> <seg type="pāda" n="d">tamas tad upadhārayet</seg> //</l>
</lg>

<lg xml:id="BrP_237.62">
<l><seg type="pāda" n="a">praharṣaḥ prītir ānandaṃ</seg> <seg type="pāda" n="b">svāmyaṃ svasthātmacittatā</seg> </l>
<l><seg type="pāda" n="c">akasmād yadi vā kasmād</seg> <seg type="pāda" n="d">vadanti sāttvikān guṇān</seg> //</l>
</lg>

<lg xml:id="BrP_237.63">
<l><seg type="pāda" n="a">abhimāno mṛṣāvādo</seg> <seg type="pāda" n="b">lobho mohas tathākṣamā</seg> </l>
<l><seg type="pāda" n="c">liṅgāni rajasas tāni</seg> <seg type="pāda" n="d">vartante hetutattvataḥ</seg> //</l>
</lg>

<lg xml:id="BrP_237.64">
<l><seg type="pāda" n="a">tathā mohaḥ pramādaś ca</seg> <seg type="pāda" n="b">tandrī nidrāprabodhitā</seg> </l>
<l><seg type="pāda" n="c">kathaṃcid abhivartante</seg> <seg type="pāda" n="d">vijñeyās tāmasā guṇāḥ</seg> //</l>
</lg>

<lg xml:id="BrP_237.65">
<l><seg type="pāda" n="a">manaḥ prasṛjate bhāvaṃ</seg> <seg type="pāda" n="b">buddhir adhyavasāyinī</seg> </l>
<l><seg type="pāda" n="c">hṛdayaṃ priyam eveha</seg> <seg type="pāda" n="d">trividhā karmacodanā</seg> //</l>
</lg>

<lg xml:id="BrP_237.66">
<l><seg type="pāda" n="a">indriyebhyaḥ parā hy arthā</seg> <seg type="pāda" n="b">arthebhyaś ca paraṃ manaḥ</seg> </l>
<l><seg type="pāda" n="c">manasas tu parā buddhir</seg> <seg type="pāda" n="d">buddher ātmā paraḥ smṛtaḥ</seg> //</l>
</lg>

<lg xml:id="BrP_237.67">
<l><seg type="pāda" n="a">buddhir ātmā manuṣyasya</seg> <seg type="pāda" n="b">buddhir evātmanāyikā</seg> </l>
<l><seg type="pāda" n="c">yadā vikurute bhāvaṃ</seg> <seg type="pāda" n="d">tadā bhavati sā manaḥ</seg> //</l>
</lg>

<lg xml:id="BrP_237.68">
<l><seg type="pāda" n="a">indriyāṇāṃ pṛthagbhāvād</seg> <seg type="pāda" n="b">buddhir vikurute hy anu</seg> </l>
<l><seg type="pāda" n="c">śṛṇvatī bhavati śrotraṃ</seg> <seg type="pāda" n="d">spṛśatī sparśa ucyate</seg> //</l>
</lg>

<lg xml:id="BrP_237.69">
<l><seg type="pāda" n="a">paśyantī ca bhaved dṛṣṭī</seg> <seg type="pāda" n="b">rasantī rasanā bhavet</seg> </l>
<l><seg type="pāda" n="c">jighrantī bhavati ghrāṇaṃ</seg> <seg type="pāda" n="d">buddhir vikurute pṛthak</seg> //</l>
</lg>

<lg xml:id="BrP_237.70">
<l><seg type="pāda" n="a">indriyāṇi tu tāny āhus</seg> <seg type="pāda" n="b">teṣāṃ vṛttyā vitiṣṭhati</seg> </l>
<l><seg type="pāda" n="c">tiṣṭhati puruṣe buddhir</seg> <seg type="pāda" n="d">buddhibhāvavyavasthitā</seg> //</l>
</lg>

<lg xml:id="BrP_237.71">
<l><seg type="pāda" n="a">kadācil labhate prītiṃ</seg> <seg type="pāda" n="b">kadācid api śocati</seg> </l>
<l><seg type="pāda" n="c">na sukhena ca duḥkhena</seg> <seg type="pāda" n="d">kadācid iha muhyate</seg> //</l>
</lg>

<lg xml:id="BrP_237.72">
<l><seg type="pāda" n="a">svayaṃ bhāvātmikā bhāvāṃs</seg> <seg type="pāda" n="b">trīn etān ativartate</seg> </l>
<l><seg type="pāda" n="c">saritāṃ sāgaro bhartā</seg> <seg type="pāda" n="d">mahāvelām ivormimān</seg> //</l>
</lg>

<lg xml:id="BrP_237.73">
<l><seg type="pāda" n="a">yadā prārthayate kiṃcit</seg> <seg type="pāda" n="b">tadā bhavati sā manaḥ</seg> </l>
<l><seg type="pāda" n="c">adhiṣṭhāne ca vai buddhyā</seg> <seg type="pāda" n="d">pṛthag etāni saṃsmaret</seg> //</l>
</lg>

<lg xml:id="BrP_237.74">
<l><seg type="pāda" n="a">indriyāṇi ca medhyāni</seg> <seg type="pāda" n="b">vicetavyāni kṛtsnaśaḥ</seg> </l>
<l><seg type="pāda" n="c">sarvāṇy evānupūrveṇa</seg> <seg type="pāda" n="d">yad yadā ca vidhīyate</seg> //</l>
</lg>

<lg xml:id="BrP_237.75">
<l><seg type="pāda" n="a">avibhāgamanā buddhir</seg> <seg type="pāda" n="b">bhāvo manasi vartate</seg> </l>
<l><seg type="pāda" n="c">pravartamānas tu rajaḥ</seg> <seg type="pāda" n="d">sattvam apy ativartate</seg> //</l>
</lg>

<lg xml:id="BrP_237.76">
<l><seg type="pāda" n="a">ye vai bhāvena vartante</seg> <seg type="pāda" n="b">sarveṣv eteṣu te triṣu</seg> </l>
<l><seg type="pāda" n="c">anv arthān saṃpravartante</seg> <seg type="pāda" n="d">rathanemim arā iva</seg> //</l>
</lg>

<lg xml:id="BrP_237.77">
<l><seg type="pāda" n="a">pradīpārthaṃ manaḥ kuryād</seg> <seg type="pāda" n="b">indriyair buddhisattamaiḥ</seg> </l>
<l><seg type="pāda" n="c">niścaradbhir yathāyogam</seg> <seg type="pāda" n="d">udāsīnair yadṛcchayā</seg> //</l>
</lg>

<lg xml:id="BrP_237.78">
<l><seg type="pāda" n="a">evaṃsvabhāvam evedam</seg> <seg type="pāda" n="b">iti buddhvā na muhyati</seg> </l>
<l><seg type="pāda" n="c">aśocan saṃprahṛṣyaṃś ca</seg> <seg type="pāda" n="d">nityaṃ vigatamatsaraḥ</seg> //</l>
</lg>

<lg xml:id="BrP_237.79">
<l><seg type="pāda" n="a">na hy ātmā śakyate draṣṭum</seg> <seg type="pāda" n="b">indriyaiḥ kāmagocaraiḥ</seg> </l>
<l><seg type="pāda" n="c">pravartamānair anekair</seg> <seg type="pāda" n="d">durdharair akṛtātmabhiḥ</seg> //</l>
</lg>

<lg xml:id="BrP_237.80">
<l><seg type="pāda" n="a">teṣāṃ tu manasā raśmīn</seg> <seg type="pāda" n="b">yadā samyaṅ niyacchati</seg> </l>
<l><seg type="pāda" n="c">tadā prakāśate śyātmā</seg> <seg type="pāda" n="d">dīpadīptā yathākṛtiḥ</seg> //</l>
</lg>

<lg xml:id="BrP_237.81">
<l><seg type="pāda" n="a">sarveṣām eva bhūtānāṃ</seg> <seg type="pāda" n="b">tamasy upagate yathā</seg> </l>
<l><seg type="pāda" n="c">prakāśaṃ bhavate sarvaṃ</seg> <seg type="pāda" n="d">tathaivam upadhāryatām</seg> //</l>
</lg>

<lg xml:id="BrP_237.82">
<l><seg type="pāda" n="a">yathā vāricaraḥ pakṣī</seg> <seg type="pāda" n="b">na lipyati jale caran</seg> </l>
<l><seg type="pāda" n="c">vimuktātmā tathā yogī</seg> <seg type="pāda" n="d">guṇadoṣair na lipyate</seg> //</l>
</lg>

<lg xml:id="BrP_237.83">
<l><seg type="pāda" n="a">evam eva kṛtaprajño</seg> <seg type="pāda" n="b">na doṣair viṣayāṃś caran</seg> </l>
<l><seg type="pāda" n="c">asajjamānaḥ sarveṣu</seg> <seg type="pāda" n="d">na kathaṃcit pralipyate</seg> //</l>
</lg>

<lg xml:id="BrP_237.84">
<l><seg type="pāda" n="a">tyaktvā pūrvakṛtaṃ karma</seg> <seg type="pāda" n="b">ratir yasya sadātmani</seg> </l>
<l><seg type="pāda" n="c">sarvabhūtātmabhūtasya</seg> <seg type="pāda" n="d">guṇasaṅgena sajjataḥ</seg> //</l>
</lg>

<lg xml:id="BrP_237.85">
<l><seg type="pāda" n="a">svayam ātmā prasavati</seg> <seg type="pāda" n="b">guṇeṣv api kadācana</seg> </l>
<l><seg type="pāda" n="c">na guṇā vidur ātmānaṃ</seg> <seg type="pāda" n="d">guṇān veda sa sarvadā</seg> //</l>
</lg>

<lg xml:id="BrP_237.86">
<l><seg type="pāda" n="a">paridadhyād guṇānāṃ sa</seg> <seg type="pāda" n="b">draṣṭā caiva yathātatham</seg> </l>
<l><seg type="pāda" n="c">sattvakṣetrajñayor evam</seg> <seg type="pāda" n="d">antaraṃ lakṣayen naraḥ</seg> //</l>
</lg>

<lg xml:id="BrP_237.87">
<l><seg type="pāda" n="a">sṛjate tu guṇān eka</seg> <seg type="pāda" n="b">eko na sṛjate guṇān</seg> </l>
<l><seg type="pāda" n="c">pṛthagbhūtau prakṛtyaitau</seg> <seg type="pāda" n="d">saṃprayuktau ca sarvadā</seg> //</l>
</lg>

<lg xml:id="BrP_237.88">
<l><seg type="pāda" n="a">yathāśmanā hiraṇyasya</seg> <seg type="pāda" n="b">saṃprayuktau tathaiva tau</seg> </l>
<l><seg type="pāda" n="c">maśakodumbarau vāpi</seg> <seg type="pāda" n="d">saṃprayuktau yathā saha</seg> //</l>
</lg>

<lg xml:id="BrP_237.89">
<l><seg type="pāda" n="a">iṣikā vā yathā muñje</seg> <seg type="pāda" n="b">pṛthak ca saha caiva ha</seg> </l>
<l><seg type="pāda" n="c">tathaiva sahitāv etau</seg> <seg type="pāda" n="d">anyonyasmin pratiṣṭhitau</seg> //</l>
</lg>

<milestone unit="speaker" n="vyāsa uvāca"/>

<lg xml:id="BrP_238.1">
<l><seg type="pāda" n="a">sṛjate tu guṇān sattvaṃ</seg> <seg type="pāda" n="b">kṣetrajñas tv adhitiṣṭhati</seg> </l>
<l><seg type="pāda" n="c">guṇān vikriyataḥ sarvān</seg> <seg type="pāda" n="d">udāsīnavad īśvaraḥ</seg> //</l>
</lg>

<lg xml:id="BrP_238.2">
<l><seg type="pāda" n="a">svabhāvayuktaṃ tat sarvaṃ</seg> <seg type="pāda" n="b">yad imān sṛjate guṇān</seg> </l>
<l><seg type="pāda" n="c">ūrṇanābhir yathā sūtraṃ</seg> <seg type="pāda" n="d">sṛjate tad guṇāṃs tathā</seg> //</l>
</lg>

<lg xml:id="BrP_238.3">
<l><seg type="pāda" n="a">pravṛttā na nivartante</seg> <seg type="pāda" n="b">pravṛttir nopalabhyate</seg> </l>
<l><seg type="pāda" n="c">evam eke vyavasyanti</seg> <seg type="pāda" n="d">nivṛttim iti cāpare</seg> //</l>
</lg>

<lg xml:id="BrP_238.4">
<l><seg type="pāda" n="a">ubhayaṃ saṃpradhāryaitad</seg> <seg type="pāda" n="b">adhyavasyed yathāmati</seg> </l>
<l><seg type="pāda" n="c">anenaiva vidhānena</seg> <seg type="pāda" n="d">bhaved vai saṃśayo mahān</seg> //</l>
</lg>

<lg xml:id="BrP_238.5">
<l><seg type="pāda" n="a">anādinidhano hy ātmā</seg> <seg type="pāda" n="b">taṃ buddhvā viharen naraḥ</seg> </l>
<l><seg type="pāda" n="c">akrudhyann aprahṛṣyaṃś ca</seg> <seg type="pāda" n="d">nityaṃ vigatamatsaraḥ</seg> //</l>
</lg>

<lg xml:id="BrP_238.6">
<l><seg type="pāda" n="a">ity evaṃ hṛdaye sarvo</seg> <seg type="pāda" n="b">buddhicintāmayaṃ dṛḍham</seg> </l>
<l><seg type="pāda" n="c">anityaṃ sukham āsīnam</seg> <seg type="pāda" n="d">aśocyaṃ chinnasaṃśayaḥ</seg> //</l>
</lg>

<lg xml:id="BrP_238.7">
<l><seg type="pāda" n="a">tarayet pracyutāṃ pṛthvīṃ</seg> <seg type="pāda" n="b">yathā pūrṇāṃ nadīṃ narāḥ</seg> </l>
<l><seg type="pāda" n="c">avagāhya ca vidvāṃso</seg> <seg type="pāda" n="d">viprā lolam imaṃ tathā</seg> //</l>
</lg>

<lg xml:id="BrP_238.8">
<l><seg type="pāda" n="a">na tu tapyati vai vidvān</seg> <seg type="pāda" n="b">sthale carati tattvavit</seg> </l>
<l><seg type="pāda" n="c">evaṃ vicintya cātmānaṃ</seg> <seg type="pāda" n="d">kevalaṃ jñānam ātmanaḥ</seg> //</l>
</lg>

<lg xml:id="BrP_238.9">
<l><seg type="pāda" n="a">tāṃ tu buddhvā naraḥ sargaṃ</seg> <seg type="pāda" n="b">bhūtānām āgatiṃ gatim</seg> </l>
<l><seg type="pāda" n="c">samaceṣṭaś ca vai samyag</seg> <seg type="pāda" n="d">labhate śamam uttamam</seg> //</l>
</lg>

<lg xml:id="BrP_238.10">
<l><seg type="pāda" n="a">etad dvijanmasāmagryaṃ</seg> <seg type="pāda" n="b">brāhmaṇasya viśeṣataḥ</seg> </l>
<l><seg type="pāda" n="c">ātmajñānasamasneha</seg><seg type="pāda" n="d">paryāptaṃ tatparāyaṇam</seg> //</l>
</lg>

<lg xml:id="BrP_238.11">
<l><seg type="pāda" n="a">tattvaṃ buddhvā bhaved buddhaḥ</seg> <seg type="pāda" n="b">kim anyad buddhalakṣaṇam</seg> </l>
<l><seg type="pāda" n="c">vijñāyaitad vimucyante</seg> <seg type="pāda" n="d">kṛtakṛtyā manīṣiṇaḥ</seg> //</l>
</lg>

<lg xml:id="BrP_238.12">
<l><seg type="pāda" n="a">na bhavati viduṣāṃ mahad bhayaṃ</seg> <lb/><seg type="pāda" n="b">yad aviduṣāṃ sumahad bhayaṃ paratra</seg></l>
<l><seg type="pāda" n="c">nahi gatir adhikāsti kasyacid</seg> <lb/><seg type="pāda" n="d">bhavati hi yā viduṣaḥ sanātanī</seg></l>
</lg>

<lg xml:id="BrP_238.13">
<l><seg type="pāda" n="a">loke mātaram asūyate naras</seg> <lb/><seg type="pāda" n="b">tatra devam anirīkṣya śocate</seg></l>
<l><seg type="pāda" n="c">tatra cet kuśalo na śocate</seg> <lb/><seg type="pāda" n="d">ye vidus tad ubhayaṃ kṛtākṛtam</seg></l>
</lg>

<lg xml:id="BrP_238.14">
<l><seg type="pāda" n="a">yat karoty anabhisaṃdhipūrvakaṃ</seg> <lb/><seg type="pāda" n="b">tac ca nindayati yat purā kṛtam</seg></l>
<l><seg type="pāda" n="c">yat priyaṃ tad ubhayaṃ na vāpriyaṃ</seg> <lb/><seg type="pāda" n="d">tasya taj janayatīha kurvataḥ</seg></l>
</lg>

<milestone unit="speaker" n="munaya ūcuḥ"/>

<lg xml:id="BrP_238.15">
<l><seg type="pāda" n="a">yasmād dharmāt paro dharmo</seg> <seg type="pāda" n="b">vidyate neha kaścana</seg> </l>
<l><seg type="pāda" n="c">yo viśiṣṭaś ca bhūtebhyas</seg> <seg type="pāda" n="d">tad bhavān prabravītu naḥ</seg> //</l>
</lg>

<milestone unit="speaker" n="vyāsa uvāca"/>

<lg xml:id="BrP_238.16">
<l><seg type="pāda" n="a">dharmaṃ ca saṃpravakṣyāmi</seg> <seg type="pāda" n="b">purāṇam ṛṣibhiḥ stutam</seg> </l>
<l><seg type="pāda" n="c">viśiṣṭaṃ sarvadharmebhyaḥ</seg> <seg type="pāda" n="d">śṛṇudhvaṃ munisattamāḥ</seg> //</l>
</lg>

<lg xml:id="BrP_238.17">
<l><seg type="pāda" n="a">indriyāṇi pramāthīni</seg> <seg type="pāda" n="b">buddhyā saṃyamya tattvataḥ</seg> </l>
<l><seg type="pāda" n="c">sarvataḥ prasṛtānīha</seg> <seg type="pāda" n="d">pitā bālān ivātmajān</seg> //</l>
</lg>

<lg xml:id="BrP_238.18">
<l><seg type="pāda" n="a">manasaś cendriyāṇāṃ cāpy</seg> <seg type="pāda" n="b">aikāgryaṃ paramaṃ tapaḥ</seg> </l>
<l><seg type="pāda" n="c">vijñeyaḥ sarvadharmebhyaḥ</seg> <seg type="pāda" n="d">sa dharmaḥ para ucyate</seg> //</l>
</lg>

<lg xml:id="BrP_238.19">
<l><seg type="pāda" n="a">tāni sarvāṇi saṃdhāya</seg> <seg type="pāda" n="b">manaḥṣaṣṭhāni medhayā</seg> </l>
<l><seg type="pāda" n="c">ātmatṛptaḥ sa evāsīd</seg> <seg type="pāda" n="d">bahucintyam acintayan</seg> //</l>
</lg>

<lg xml:id="BrP_238.20">
<l><seg type="pāda" n="a">gocarebhyo nivṛttāni</seg> <seg type="pāda" n="b">yadā sthāsyanti veśmani</seg> </l>
<l><seg type="pāda" n="c">tadā caivātmanātmānaṃ</seg> <seg type="pāda" n="d">paraṃ drakṣyatha śāśvatam</seg> //</l>
</lg>

<lg xml:id="BrP_238.21">
<l><seg type="pāda" n="a">sarvātmānaṃ mahātmānaṃ</seg> <seg type="pāda" n="b">vidhūmam iva pāvakam</seg> </l>
<l><seg type="pāda" n="c">prapaśyanti mahātmānaṃ</seg> <seg type="pāda" n="d">brāhmaṇā ye manīṣiṇaḥ</seg> //</l>
</lg>

<lg xml:id="BrP_238.22">
<l><seg type="pāda" n="a">yathā puṣpaphalopeto</seg> <seg type="pāda" n="b">bahuśākho mahādrumaḥ</seg> </l>
<l><seg type="pāda" n="c">ātmano nābhijānīte</seg> <seg type="pāda" n="d">kva me puṣpaṃ kva me phalam</seg> //</l>
</lg>

<lg xml:id="BrP_238.23">
<l><seg type="pāda" n="a">evam ātmā na jānīte</seg> <seg type="pāda" n="b">kva gamiṣye kuto 'nv aham</seg> </l>
<l><seg type="pāda" n="c">anyo hy asyāntarātmāsti</seg> <seg type="pāda" n="d">yaḥ sarvam anupaśyati</seg> //</l>
</lg>

<lg xml:id="BrP_238.24">
<l><seg type="pāda" n="a">jñānadīpena dīptena</seg> <seg type="pāda" n="b">paśyaty ātmānam ātmanā</seg> </l>
<l><seg type="pāda" n="c">dṛṣṭvātmānaṃ tathā yūyaṃ</seg> <seg type="pāda" n="d">virāgā bhavata dvijāḥ</seg> //</l>
</lg>

<lg xml:id="BrP_238.25">
<l><seg type="pāda" n="a">vimuktāḥ sarvapāpebhyo</seg> <seg type="pāda" n="b">muktatvaca ivoragāḥ</seg> </l>
<l><seg type="pāda" n="c">parāṃ buddhim avāpyehāpy</seg> <seg type="pāda" n="d">acintā vigatajvarāḥ</seg> //</l>
</lg>

<lg xml:id="BrP_238.26">
<l><seg type="pāda" n="a">sarvataḥsrotasaṃ ghorāṃ</seg> <seg type="pāda" n="b">nadīṃ lokapravāhiṇīm</seg> </l>
<l><seg type="pāda" n="c">pañcendriyagrāhavatīṃ</seg> <seg type="pāda" n="d">manaḥsaṃkalparodhasam</seg> //</l>
</lg>

<lg xml:id="BrP_238.27">
<l><seg type="pāda" n="a">lobhamohatṛṇacchannāṃ</seg> <seg type="pāda" n="b">kāmakrodhasarīsṛpām</seg> </l>
<l><seg type="pāda" n="c">satyatīrthānṛtakṣobhāṃ</seg> <seg type="pāda" n="d">krodhapaṅkāṃ saridvarām</seg> //</l>
</lg>

<lg xml:id="BrP_238.28">
<l><seg type="pāda" n="a">avyaktaprabhavāṃ śīghrāṃ</seg> <seg type="pāda" n="b">kāmakrodhasamākulām</seg> </l>
<l><seg type="pāda" n="c">prataradhvaṃ nadīṃ buddhyā</seg> <seg type="pāda" n="d">dustarām akṛtātmabhiḥ</seg> //</l>
</lg>

<lg xml:id="BrP_238.29">
<l><seg type="pāda" n="a">saṃsārasāgaragamāṃ</seg> <seg type="pāda" n="b">yonipātāladustarām</seg> </l>
<l><seg type="pāda" n="c">ātmajanmodbhavāṃ tāṃ tu</seg> <seg type="pāda" n="d">jihvāvartadurāsadām</seg> //</l>
</lg>

<lg xml:id="BrP_238.30">
<l><seg type="pāda" n="a">yāṃ taranti kṛtaprajñā</seg> <seg type="pāda" n="b">dhṛtimanto manīṣiṇaḥ</seg> </l>
<l><seg type="pāda" n="c">tāṃ tīrṇaḥ sarvato mukto</seg> <seg type="pāda" n="d">vidhūtātmātmavāñ śuciḥ</seg> //</l>
</lg>

<lg xml:id="BrP_238.31">
<l><seg type="pāda" n="a">uttamāṃ buddhim āsthāya</seg> <seg type="pāda" n="b">brahmabhūyāya kalpate</seg> </l>
<l><seg type="pāda" n="c">uttīrṇaḥ sarvasaṃkleśān</seg> <seg type="pāda" n="d">prasannātmā vikalmaṣaḥ</seg> //</l>
</lg>

<lg xml:id="BrP_238.32">
<l><seg type="pāda" n="a">bhūyiṣṭhānīva bhūtāni</seg> <seg type="pāda" n="b">sarvasthānān nirīkṣya ca</seg> </l>
<l><seg type="pāda" n="c">akrudhyann aprasīdaṃś ca</seg> <seg type="pāda" n="d">nanṛśaṃsamatis tathā</seg> //</l>
</lg>

<lg xml:id="BrP_238.33">
<l><seg type="pāda" n="a">tato drakṣyatha sarveṣāṃ</seg> <seg type="pāda" n="b">bhūtānāṃ prabhavāpyayam</seg> </l>
<l><seg type="pāda" n="c">etad dhi sarvadharmebhyo</seg> <seg type="pāda" n="d">viśiṣṭaṃ menire budhāḥ</seg> //</l>
</lg>

<lg xml:id="BrP_238.34">
<l><seg type="pāda" n="a">dharmaṃ dharmabhṛtāṃ śreṣṭhā</seg> <seg type="pāda" n="b">munayaḥ satyadarśinaḥ</seg> </l>
<l><seg type="pāda" n="c">ātmāno vyāpino viprā</seg> <seg type="pāda" n="d">iti putrānuśāsanam</seg> //</l>
</lg>

<lg xml:id="BrP_238.35">
<l><seg type="pāda" n="a">prayatāya pravaktavyaṃ</seg> <seg type="pāda" n="b">hitāyānugatāya ca</seg> </l>
<l><seg type="pāda" n="c">ātmajñānam idaṃ guhyaṃ</seg> <seg type="pāda" n="d">sarvaguhyatamaṃ mahat</seg> //</l>
</lg>

<lg xml:id="BrP_238.36">
<l><seg type="pāda" n="a">abravaṃ yad ahaṃ viprā</seg> <seg type="pāda" n="b">ātmasākṣikam añjasā</seg> </l>
<l><seg type="pāda" n="c">naiva strī na pumān evaṃ</seg> <seg type="pāda" n="d">na caivedaṃ napuṃsakam</seg> //</l>
</lg>

<lg xml:id="BrP_238.37">
<l><seg type="pāda" n="a">aduḥkham asukhaṃ brahma</seg> <seg type="pāda" n="b">bhūtabhavyabhavātmakam</seg> </l>
<l><seg type="pāda" n="c">naitaj jñātvā pumān strī vā</seg> <seg type="pāda" n="d">punarbhavam avāpnuyāt</seg> //</l>
</lg>

<lg xml:id="BrP_238.38">
<l><seg type="pāda" n="a">yathā matāni sarvāṇi</seg> <seg type="pāda" n="b">tathaitāni yathā tathā</seg> </l>
<l><seg type="pāda" n="c">kathitāni mayā viprā</seg> <seg type="pāda" n="d">bhavanti na bhavanti ca</seg> //</l>
</lg>

<lg xml:id="BrP_238.39">
<l><seg type="pāda" n="a">tatprītiyuktena guṇānvitena</seg> <lb/><seg type="pāda" n="b">putreṇa satputradayānvitena</seg></l>
<l><seg type="pāda" n="c">dṛṣṭvā hitaṃ prītamanā yadarthaṃ</seg> <lb/><seg type="pāda" n="d">brūyāt sutasyeha yad uktam etat</seg></l>
</lg>

<milestone unit="speaker" n="munaya ūcuḥ"/>

<lg xml:id="BrP_238.40">
<l><seg type="pāda" n="a">mokṣaḥ pitāmahenokta</seg> <seg type="pāda" n="b">upāyān nānupāyataḥ</seg> </l>
<l><seg type="pāda" n="c">tam upāyaṃ yathānyāyaṃ</seg> <seg type="pāda" n="d">śrotum icchāmahe mune</seg> //</l>
</lg>

<milestone unit="speaker" n="vyāsa uvāca"/>

<lg xml:id="BrP_238.41">
<l><seg type="pāda" n="a">asmāsu tan mahāprājñā</seg> <seg type="pāda" n="b">yuktaṃ nipuṇadarśanam</seg> </l>
<l><seg type="pāda" n="c">yadupāyena sarvārthān</seg> <seg type="pāda" n="d">mṛgayadhvaṃ sadānaghāḥ</seg> //</l>
</lg>

<lg xml:id="BrP_238.42">
<l><seg type="pāda" n="a">ghaṭopakaraṇe buddhir</seg> <seg type="pāda" n="b">ghaṭotpattau na sā matā</seg> </l>
<l><seg type="pāda" n="c">evaṃ dharmādyupāyārthe</seg> <seg type="pāda" n="d">nānyadharmeṣu kāraṇam</seg> //</l>
</lg>

<lg xml:id="BrP_238.43">
<l><seg type="pāda" n="a">pūrve samudre yaḥ panthā</seg> <seg type="pāda" n="b">na sa gacchati paścimam</seg> </l>
<l><seg type="pāda" n="c">ekaḥ panthā hi mokṣasya</seg> <seg type="pāda" n="d">tac chṛṇudhvaṃ mamānaghāḥ</seg> //</l>
</lg>

<lg xml:id="BrP_238.44">
<l><seg type="pāda" n="a">kṣamayā krodham ucchindyāt</seg> <seg type="pāda" n="b">kāmaṃ saṃkalpavarjanāt</seg> </l>
<l><seg type="pāda" n="c">sattvasaṃsevanād dhīro</seg> <seg type="pāda" n="d">nidrām ucchettum arhati</seg> //</l>
</lg>

<lg xml:id="BrP_238.45">
<l><seg type="pāda" n="a">apramādād bhayaṃ rakṣed</seg> <seg type="pāda" n="b">rakṣet kṣetraṃ ca saṃvidam</seg> </l>
<l><seg type="pāda" n="c">icchāṃ dveṣaṃ ca kāmaṃ ca</seg> <seg type="pāda" n="d">dhairyeṇa vinivartayet</seg> //</l>
</lg>

<lg xml:id="BrP_238.46">
<l><seg type="pāda" n="a">nidrāṃ ca pratibhāṃ caiva</seg> <seg type="pāda" n="b">jñānābhyāsena tattvavit</seg> </l>
<l><seg type="pāda" n="c">upadravāṃs tathā yogī</seg> <seg type="pāda" n="d">hitajīrṇamitāśanāt</seg> //</l>
</lg>

<lg xml:id="BrP_238.47">
<l><seg type="pāda" n="a">lobhaṃ mohaṃ ca saṃtoṣād</seg> <seg type="pāda" n="b">viṣayāṃs tattvadarśanāt</seg> </l>
<l><seg type="pāda" n="c">anukrośād adharmaṃ ca</seg> <seg type="pāda" n="d">jayed dharmam upekṣayā</seg> //</l>
</lg>

<lg xml:id="BrP_238.48">
<l><seg type="pāda" n="a">āyatyā ca jayed āśāṃ</seg> <seg type="pāda" n="b">sāmarthyaṃ saṅgavarjanāt</seg> </l>
<l><seg type="pāda" n="c">anityatvena ca snehaṃ</seg> <seg type="pāda" n="d">kṣudhāṃ yogena paṇḍitaḥ</seg> //</l>
</lg>

<lg xml:id="BrP_238.49">
<l><seg type="pāda" n="a">kāruṇyenātmanātmānaṃ</seg> <seg type="pāda" n="b">tṛṣṇāṃ ca paritoṣataḥ</seg> </l>
<l><seg type="pāda" n="c">utthānena jayet tandrāṃ</seg> <seg type="pāda" n="d">vitarkaṃ niścayāj jayet</seg> //</l>
</lg>

<lg xml:id="BrP_238.50">
<l><seg type="pāda" n="a">maunena bahubhāṣāṃ ca</seg> <seg type="pāda" n="b">śauryeṇa ca bhayaṃ jayet</seg> </l>
<l><seg type="pāda" n="c">yacched vāṅmanasī buddhyā</seg> <seg type="pāda" n="d">tāṃ yacchej jñānacakṣuṣā</seg> //</l>
</lg>

<lg xml:id="BrP_238.51">
<l><seg type="pāda" n="a">jñānam ātmā mahān yacchet</seg> <seg type="pāda" n="b">taṃ yacchec chāntir ātmanaḥ</seg> </l>
<l><seg type="pāda" n="c">tad etad upaśāntena</seg> <seg type="pāda" n="d">boddhavyaṃ śucikarmaṇā</seg> //</l>
</lg>

<lg xml:id="BrP_238.52">
<l><seg type="pāda" n="a">yogadoṣān samucchidya</seg> <seg type="pāda" n="b">pañca yān kavayo viduḥ</seg> </l>
<l><seg type="pāda" n="c">kāmaṃ krodhaṃ ca lobhaṃ ca</seg> <seg type="pāda" n="d">bhayaṃ svapnaṃ ca pañcamam</seg> //</l>
</lg>

<lg xml:id="BrP_238.53">
<l><seg type="pāda" n="a">parityajya niṣeveta</seg> <seg type="pāda" n="b">yathāvad yogasādhanāt</seg> </l>
<l><seg type="pāda" n="c">dhyānam adhyayanaṃ dānaṃ</seg> <seg type="pāda" n="d">satyaṃ hrīr ārjavaṃ kṣamā</seg> //</l>
</lg>

<lg xml:id="BrP_238.54">
<l><seg type="pāda" n="a">śaucam ācārataḥ śuddhir</seg> <seg type="pāda" n="b">indriyāṇāṃ ca saṃyamaḥ</seg> </l>
<l><seg type="pāda" n="c">etair vivardhate tejaḥ</seg> <seg type="pāda" n="d">pāpmānam upahanti ca</seg> //</l>
</lg>

<lg xml:id="BrP_238.55">
<l><seg type="pāda" n="a">sidhyanti cāsya saṃkalpā</seg> <seg type="pāda" n="b">vijñānaṃ ca pravartate</seg> </l>
<l><seg type="pāda" n="c">dhūtapāpaḥ sa tejasvī</seg> <seg type="pāda" n="d">laghvāhāro jitendriyaḥ</seg> //</l>
</lg>

<lg xml:id="BrP_238.56">
<l><seg type="pāda" n="a">kāmakrodhau vaśe kṛtvā</seg> <seg type="pāda" n="b">nirviśed brahmaṇaḥ padam</seg> </l>
<l><seg type="pāda" n="c">amūḍhatvam asaṅgitvaṃ</seg> <seg type="pāda" n="d">kāmakrodhavivarjanam</seg> //</l>
</lg>

<lg xml:id="BrP_238.57">
<l><seg type="pāda" n="a">adainyam anudīrṇatvam</seg> <seg type="pāda" n="b">anudvego hy avasthitiḥ</seg> </l>
<l><seg type="pāda" n="c">eṣa mārgo hi mokṣasya</seg> <seg type="pāda" n="d">prasanno vimalaḥ śuciḥ</seg> </l>
<l><seg type="pāda" n="e">tathā vākkāyamanasāṃ</seg> <seg type="pāda" n="f">niyamāḥ kāmato 'vyayāḥ</seg> //</l>
</lg>

<milestone unit="speaker" n="munaya ūcuḥ"/>

<lg xml:id="BrP_239.1">
<l><seg type="pāda" n="a">sāṃkhyaṃ yogasya no vipra</seg> <seg type="pāda" n="b">viśeṣaṃ vaktum arhasi</seg> </l>
<l><seg type="pāda" n="c">tava dharmajña sarvaṃ hi</seg> <seg type="pāda" n="d">viditaṃ munisattama</seg> //</l>
</lg>

<milestone unit="speaker" n="vyāsa uvāca"/>

<lg xml:id="BrP_239.2">
<l><seg type="pāda" n="a">sāṃkhyāḥ sāṃkhyaṃ praśaṃsanti</seg> <seg type="pāda" n="b">yogān yogaviduttamāḥ</seg> </l>
<l><seg type="pāda" n="c">vadanti kāraṇaiḥ śreṣṭhaiḥ</seg> <seg type="pāda" n="d">svapakṣodbhavanāya vai</seg> //</l>
</lg>

<lg xml:id="BrP_239.3">
<l><seg type="pāda" n="a">anīśvaraḥ kathaṃ mucyed</seg> <seg type="pāda" n="b">ity evaṃ munisattamāḥ</seg> </l>
<l><seg type="pāda" n="c">vadanti kāraṇaiḥ śreṣṭhaṃ</seg> <seg type="pāda" n="d">yogaṃ samyaṅ manīṣiṇaḥ</seg> //</l>
</lg>

<lg xml:id="BrP_239.4">
<l><seg type="pāda" n="a">vadanti kāraṇaṃ vedaṃ</seg> <seg type="pāda" n="b">sāṃkhyaṃ samyag dvijātayaḥ</seg> </l>
<l><seg type="pāda" n="c">vijñāyeha gatīḥ sarvā</seg> <seg type="pāda" n="d">virakto viṣayeṣu yaḥ</seg> //</l>
</lg>

<lg xml:id="BrP_239.5">
<l><seg type="pāda" n="a">ūrdhvaṃ sa dehāt suvyaktaṃ</seg> <seg type="pāda" n="b">vimucyed iti nānyathā</seg> </l>
<l><seg type="pāda" n="c">etad āhur mahāprājñāḥ</seg> <seg type="pāda" n="d">sāṃkhyaṃ vai mokṣadarśanam</seg> //</l>
</lg>

<lg xml:id="BrP_239.6">
<l><seg type="pāda" n="a">svapakṣe kāraṇaṃ grāhyaṃ</seg> <seg type="pāda" n="b">samarthaṃ vacanaṃ hitam</seg> </l>
<l><seg type="pāda" n="c">śiṣṭānāṃ hi mataṃ grāhyaṃ</seg> <seg type="pāda" n="d">bhavadbhiḥ śiṣṭasaṃmataiḥ</seg> //</l>
</lg>

<lg xml:id="BrP_239.7">
<l><seg type="pāda" n="a">pratyakṣaṃ hetavo yogāḥ</seg> <seg type="pāda" n="b">sāṃkhyāḥ śāstraviniścayāḥ</seg> </l>
<l><seg type="pāda" n="c">ubhe caite mate tattve</seg> <seg type="pāda" n="d">samavete dvijottamāḥ</seg> //</l>
</lg>

<lg xml:id="BrP_239.8">
<l><seg type="pāda" n="a">ubhe caite mate jñāte</seg> <seg type="pāda" n="b">munīndrāḥ śiṣṭasaṃmate</seg> </l>
<l><seg type="pāda" n="c">anuṣṭhite yathāśāstraṃ</seg> <seg type="pāda" n="d">nayetāṃ paramāṃ gatim</seg> //</l>
</lg>

<lg xml:id="BrP_239.9">
<l><seg type="pāda" n="a">tulyaṃ śaucaṃ tayor yuktaṃ</seg> <seg type="pāda" n="b">dayā bhūteṣu cānaghāḥ</seg> </l>
<l><seg type="pāda" n="c">vratānāṃ dhāraṇaṃ tulyaṃ</seg> <seg type="pāda" n="d">darśanaṃ tv asamaṃ tayoḥ</seg> //</l>
</lg>

<milestone unit="speaker" n="munaya ūcuḥ"/>

<lg xml:id="BrP_239.10">
<l><seg type="pāda" n="a">yadi tulyaṃ vrataṃ śaucaṃ</seg> <seg type="pāda" n="b">dayā cātra mahāmune</seg> </l>
<l><seg type="pāda" n="c">tulyaṃ taddarśanaṃ kasmāt</seg> <seg type="pāda" n="d">tan no brūhi dvijottama</seg> //</l>
</lg>

<milestone unit="speaker" n="vyāsa uvāca"/>

<lg xml:id="BrP_239.11">
<l><seg type="pāda" n="a">rāgaṃ mohaṃ tathā snehaṃ</seg> <seg type="pāda" n="b">kāmaṃ krodhaṃ ca kevalam</seg> </l>
<l><seg type="pāda" n="c">yogāsthiroditān doṣān</seg> <seg type="pāda" n="d">pañcaitān prāpnuvanti tān</seg> //</l>
</lg>

<lg xml:id="BrP_239.12">
<l><seg type="pāda" n="a">yathā vānimiṣāḥ sthūlaṃ</seg> <seg type="pāda" n="b">jālaṃ chittvā punar jalam</seg> </l>
<l><seg type="pāda" n="c">prāpnuvanti tathā yogāt</seg> <seg type="pāda" n="d">tat padaṃ vītakalmaṣāḥ</seg> //</l>
</lg>

<lg xml:id="BrP_239.13">
<l><seg type="pāda" n="a">tathaiva vāgurāṃ chittvā</seg> <seg type="pāda" n="b">balavanto yathā mṛgāḥ</seg> </l>
<l><seg type="pāda" n="c">prāpnuyur vimalaṃ mārgaṃ</seg> <seg type="pāda" n="d">vimuktāḥ sarvabandhanaiḥ</seg> //</l>
</lg>

<lg xml:id="BrP_239.14">
<l><seg type="pāda" n="a">lobhajāni tathā viprā</seg> <seg type="pāda" n="b">bandhanāni balānvitaḥ</seg> </l>
<l><seg type="pāda" n="c">chittvā yogāt paraṃ mārgaṃ</seg> <seg type="pāda" n="d">gacchanti vimalaṃ śubham</seg> //</l>
</lg>

<lg xml:id="BrP_239.15">
<l><seg type="pāda" n="a">acalās tv āvilā viprā</seg> <seg type="pāda" n="b">vāgurāsu tathāpare</seg> </l>
<l><seg type="pāda" n="c">vinaśyanti na saṃdehas</seg> <seg type="pāda" n="d">tadvad yogabalād ṛte</seg> //</l>
</lg>

<lg xml:id="BrP_239.16">
<l><seg type="pāda" n="a">balahīnāś ca viprendrā</seg> <seg type="pāda" n="b">yathā jālaṃ gatā dvijāḥ</seg> </l>
<l><seg type="pāda" n="c">bandhaṃ na gacchanty anaghā</seg> <seg type="pāda" n="d">yogās te tu sudurlabhāḥ</seg> //</l>
</lg>

<lg xml:id="BrP_239.17">
<l><seg type="pāda" n="a">yathā ca śakunāḥ sūkṣmaṃ</seg> <seg type="pāda" n="b">prāpya jālam ariṃdamāḥ</seg> </l>
<l><seg type="pāda" n="c">tatrāśaktā vipadyante</seg> <seg type="pāda" n="d">mucyante tu balānvitāḥ</seg> //</l>
</lg>

<lg xml:id="BrP_239.18">
<l><seg type="pāda" n="a">karmajair bandhanair baddhās</seg> <seg type="pāda" n="b">tadvad yogaparā dvijāḥ</seg> </l>
<l><seg type="pāda" n="c">abalā na vimucyante</seg> <seg type="pāda" n="d">mucyante ca balānvitāḥ</seg> //</l>
</lg>

<lg xml:id="BrP_239.19">
<l><seg type="pāda" n="a">alpakaś ca yathā viprā</seg> <seg type="pāda" n="b">vahniḥ śāmyati durbalaḥ</seg> </l>
<l><seg type="pāda" n="c">ākrānta indhanaiḥ sthūlais</seg> <seg type="pāda" n="d">tadvad yogabalaḥ smṛtaḥ</seg> //</l>
</lg>

<lg xml:id="BrP_239.20">
<l><seg type="pāda" n="a">sa eva ca tadā viprā</seg> <seg type="pāda" n="b">vahnir jātabalaḥ punaḥ</seg> </l>
<l><seg type="pāda" n="c">samīraṇagataḥ kṛtsnāṃ</seg> <seg type="pāda" n="d">dahet kṣipraṃ mahīm imām</seg> //</l>
</lg>

<lg xml:id="BrP_239.21">
<l><seg type="pāda" n="a">tattvajñānabalo yogī</seg> <seg type="pāda" n="b">dīptatejā mahābalaḥ</seg> </l>
<l><seg type="pāda" n="c">antakāla ivādityaḥ</seg> <seg type="pāda" n="d">kṛtsnaṃ saṃśoṣayej jagat</seg> //</l>
</lg>

<lg xml:id="BrP_239.22">
<l><seg type="pāda" n="a">durbalaś ca yathā viprāḥ</seg> <seg type="pāda" n="b">srotasā hriyate naraḥ</seg> </l>
<l><seg type="pāda" n="c">balahīnas tathā yogī</seg> <seg type="pāda" n="d">viṣayair hriyate ca saḥ</seg> //</l>
</lg>

<lg xml:id="BrP_239.23">
<l><seg type="pāda" n="a">tad eva tu yathā sroto</seg> <seg type="pāda" n="b">viṣkambhayati vāraṇaḥ</seg> </l>
<l><seg type="pāda" n="c">tadvad yogabalaṃ labdhvā</seg> <seg type="pāda" n="d">na bhaved viṣayair hṛtaḥ</seg> //</l>
</lg>

<lg xml:id="BrP_239.24">
<l><seg type="pāda" n="a">viśanti vā vaśād vātha</seg> <seg type="pāda" n="b">yogād yogabalānvitāḥ</seg> </l>
<l><seg type="pāda" n="c">prajāpatīn manūn sarvān</seg> <seg type="pāda" n="d">mahābhūtāni ceśvarāḥ</seg> //</l>
</lg>

<lg xml:id="BrP_239.25">
<l><seg type="pāda" n="a">na yamo nāntakaḥ kruddho</seg> <seg type="pāda" n="b">na mṛtyur bhīmavikramaḥ</seg> </l>
<l><seg type="pāda" n="c">viśante tad dvijāḥ sarve</seg> <seg type="pāda" n="d">yogasyāmitatejasaḥ</seg> //</l>
</lg>

<lg xml:id="BrP_239.26">
<l><seg type="pāda" n="a">ātmanāṃ ca sahasrāṇi</seg> <seg type="pāda" n="b">bahūni dvijasattamāḥ</seg> </l>
<l><seg type="pāda" n="c">yogaṃ kuryād balaṃ prāpya</seg> <seg type="pāda" n="d">taiś ca sarvair mahīṃ caret</seg> //</l>
</lg>

<lg xml:id="BrP_239.27">
<l><seg type="pāda" n="a">prāpnuyād viṣayān kaścit</seg> <seg type="pāda" n="b">punaś cograṃ tapaś caret</seg> </l>
<l><seg type="pāda" n="c">saṃkṣipyec ca punar viprāḥ</seg> <seg type="pāda" n="d">sūryas tejoguṇān iva</seg> //</l>
</lg>

<lg xml:id="BrP_239.28">
<l><seg type="pāda" n="a">balasthasya hi yogasya</seg> <seg type="pāda" n="b">balārthaṃ munisattamāḥ</seg> </l>
<l><seg type="pāda" n="c">vimokṣaprabhavaṃ viṣṇum</seg> <seg type="pāda" n="d">upapannam asaṃśayam</seg> //</l>
</lg>

<lg xml:id="BrP_239.29">
<l><seg type="pāda" n="a">balāni yogaproktāni</seg> <seg type="pāda" n="b">mayaitāni dvijottamāḥ</seg> </l>
<l><seg type="pāda" n="c">nidarśanārthaṃ sūkṣmāṇi</seg> <seg type="pāda" n="d">vakṣyāmi ca punar dvijāḥ</seg> //</l>
</lg>

<lg xml:id="BrP_239.30">
<l><seg type="pāda" n="a">ātmanaś ca samādhāne</seg> <seg type="pāda" n="b">dhāraṇāṃ prati vā dvijāḥ</seg> </l>
<l><seg type="pāda" n="c">nidarśanāni sūkṣmāṇi</seg> <seg type="pāda" n="d">śṛṇudhvaṃ munisattamāḥ</seg> //</l>
</lg>

<lg xml:id="BrP_239.31">
<l><seg type="pāda" n="a">apramatto yathā dhanvī</seg> <seg type="pāda" n="b">lakṣyaṃ hanti samāhitaḥ</seg> </l>
<l><seg type="pāda" n="c">yuktaḥ samyak tathā yogī</seg> <seg type="pāda" n="d">mokṣaṃ prāpnoty asaṃśayam</seg> //</l>
</lg>

<lg xml:id="BrP_239.32">
<l><seg type="pāda" n="a">snehapātre yathā pūrṇe</seg> <seg type="pāda" n="b">mana ādhāya niścalam</seg> </l>
<l><seg type="pāda" n="c">puruṣo yukta ārohet</seg> <seg type="pāda" n="d">sopānaṃ yuktamānasaḥ</seg> //</l>
</lg>

<lg xml:id="BrP_239.33">
<l><seg type="pāda" n="a">muktas tathāyam ātmānaṃ</seg> <seg type="pāda" n="b">yogaṃ tadvat suniścalam</seg> </l>
<l><seg type="pāda" n="c">karoty amalam ātmānaṃ</seg> <seg type="pāda" n="d">bhāskaropamadarśane</seg> //</l>
</lg>

<lg xml:id="BrP_239.34">
<l><seg type="pāda" n="a">yathā ca nāvaṃ viprendrāḥ</seg> <seg type="pāda" n="b">karṇadhāraḥ samāhitaḥ</seg> </l>
<l><seg type="pāda" n="c">mahārṇavagatāṃ śīghraṃ</seg> <seg type="pāda" n="d">nayed viprāṃs tu pattanam</seg> //</l>
</lg>

<lg xml:id="BrP_239.35">
<l><seg type="pāda" n="a">tadvad ātmasamādhānaṃ</seg> <seg type="pāda" n="b">yukto yogena yogavit</seg> </l>
<l><seg type="pāda" n="c">durgamaṃ sthānam āpnoti</seg> <seg type="pāda" n="d">hitvā deham imaṃ dvijāḥ</seg> //</l>
</lg>

<lg xml:id="BrP_239.36">
<l><seg type="pāda" n="a">sārathiś ca yathā yuktaḥ</seg> <seg type="pāda" n="b">sadaśvān susamāhitaḥ</seg> </l>
<l><seg type="pāda" n="c">deśam iṣṭaṃ nayaty āśu</seg> <seg type="pāda" n="d">dhanvinaṃ puruṣarṣabham</seg> //</l>
</lg>

<lg xml:id="BrP_239.37">
<l><seg type="pāda" n="a">tathaiva ca dvijā yogī</seg> <seg type="pāda" n="b">dhāraṇāsu samāhitaḥ</seg> </l>
<l><seg type="pāda" n="c">prāpnoty āśu paraṃ sthānaṃ</seg> <seg type="pāda" n="d">lakṣyamukta ivāśugaḥ</seg> //</l>
</lg>

<lg xml:id="BrP_239.38">
<l><seg type="pāda" n="a">āviśyātmani cātmānaṃ</seg> <seg type="pāda" n="b">yo 'vatiṣṭhati so 'calaḥ</seg> </l>
<l><seg type="pāda" n="c">pāśaṃ hatveva mīnānāṃ</seg> <seg type="pāda" n="d">padam āpnoti so 'jaram</seg> //</l>
</lg>

<lg xml:id="BrP_239.39">
<l><seg type="pāda" n="a">nābhyāṃ śīrṣe ca kukṣau ca</seg> <seg type="pāda" n="b">hṛdi vakṣasi pārśvayoḥ</seg> </l>
<l><seg type="pāda" n="c">darśane śravaṇe vāpi</seg> <seg type="pāda" n="d">ghrāṇe cāmitavikramaḥ</seg> //</l>
</lg>

<lg xml:id="BrP_239.40">
<l><seg type="pāda" n="a">sthāneṣv eteṣu yo yogī</seg> <seg type="pāda" n="b">mahāvratasamāhitaḥ</seg> </l>
<l><seg type="pāda" n="c">ātmanā sūkṣmam ātmānaṃ</seg> <seg type="pāda" n="d">yuṅkte samyag dvijottamāḥ</seg> //</l>
</lg>

<lg xml:id="BrP_239.41">
<l><seg type="pāda" n="a">suśīghram acalaprakhyaṃ</seg> <seg type="pāda" n="b">karma dagdhvā śubhāśubham</seg> </l>
<l><seg type="pāda" n="c">uttamaṃ yogam āsthāya</seg> <seg type="pāda" n="d">yadīcchati vimucyate</seg> //</l>
</lg>

<milestone unit="speaker" n="munaya ūcuḥ"/>

<lg xml:id="BrP_239.42">
<l><seg type="pāda" n="a">āhārān kīdṛśān kṛtvā</seg> <seg type="pāda" n="b">kāni jitvā ca sattama</seg> </l>
<l><seg type="pāda" n="c">yogī balam avāpnoti</seg> <seg type="pāda" n="d">tad bhavān vaktum arhati</seg> //</l>
</lg>

<milestone unit="speaker" n="vyāsa uvāca"/>

<lg xml:id="BrP_239.43">
<l><seg type="pāda" n="a">kaṇānāṃ bhakṣaṇe yuktaḥ</seg> <seg type="pāda" n="b">piṇyākasya ca bho dvijāḥ</seg> </l>
<l><seg type="pāda" n="c">snehānāṃ varjane yukto</seg> <seg type="pāda" n="d">yogī balam avāpnuyāt</seg> //</l>
</lg>

<lg xml:id="BrP_239.44">
<l><seg type="pāda" n="a">bhuñjāno yāvakaṃ rūkṣaṃ</seg> <seg type="pāda" n="b">dīrghakālaṃ dvijottamāḥ</seg> </l>
<l><seg type="pāda" n="c">ekāhārī viśuddhātmā</seg> <seg type="pāda" n="d">yogī balam avāpnuyāt</seg> //</l>
</lg>

<lg xml:id="BrP_239.45">
<l><seg type="pāda" n="a">pakṣān māsān ṛtūṃś citrān</seg> <seg type="pāda" n="b">saṃcaraṃś ca guhās tathā</seg> </l>
<l><seg type="pāda" n="c">apaḥ pītvā payomiśrā</seg> <seg type="pāda" n="d">yogī balam avāpnuyāt</seg> //</l>
</lg>

<lg xml:id="BrP_239.46">
<l><seg type="pāda" n="a">akhaṇḍam api vā māsaṃ</seg> <seg type="pāda" n="b">satataṃ munisattamāḥ</seg> </l>
<l><seg type="pāda" n="c">upoṣya samyak śuddhātmā</seg> <seg type="pāda" n="d">yogī balam avāpnuyāt</seg> //</l>
</lg>

<lg xml:id="BrP_239.47">
<l><seg type="pāda" n="a">kāmaṃ jitvā tathā krodhaṃ</seg> <seg type="pāda" n="b">śītoṣṇaṃ varṣam eva ca</seg> </l>
<l><seg type="pāda" n="c">bhayaṃ śokaṃ tathā svāpaṃ</seg> <seg type="pāda" n="d">pauruṣān viṣayāṃs tathā</seg> //</l>
</lg>

<lg xml:id="BrP_239.48">
<l><seg type="pāda" n="a">aratiṃ durjayāṃ caiva</seg> <seg type="pāda" n="b">ghorāṃ dṛṣṭvā ca bho dvijāḥ</seg> </l>
<l><seg type="pāda" n="c">sparśaṃ nidrāṃ tathā tandrāṃ</seg> <seg type="pāda" n="d">durjayāṃ munisattamāḥ</seg> //</l>
</lg>

<lg xml:id="BrP_239.49">
<l><seg type="pāda" n="a">dīpayanti mahātmānaṃ</seg> <seg type="pāda" n="b">sūkṣmam ātmānam ātmanā</seg> </l>
<l><seg type="pāda" n="c">vītarāgā mahāprājñā</seg> <seg type="pāda" n="d">dhyānādhyayanasaṃpadā</seg> //</l>
</lg>

<lg xml:id="BrP_239.50">
<l><seg type="pāda" n="a">durgas tv eṣa mataḥ panthā</seg> <seg type="pāda" n="b">brāhmaṇānāṃ vipaścitām</seg> </l>
<l><seg type="pāda" n="c">yaḥ kaścid vrajati kṣipraṃ</seg> <seg type="pāda" n="d">kṣemeṇa munipuṃgavāḥ</seg> //</l>
</lg>

<lg xml:id="BrP_239.51">
<l><seg type="pāda" n="a">yathā kaścid vanaṃ ghoraṃ</seg> <seg type="pāda" n="b">bahusarpasarīsṛpam</seg> </l>
<l><seg type="pāda" n="c">śvabhravat toyahīnaṃ ca</seg> <seg type="pāda" n="d">durgamaṃ bahukaṇṭakam</seg> //</l>
</lg>

<lg xml:id="BrP_239.52">
<l><seg type="pāda" n="a">abhaktam aṭavīprāyaṃ</seg> <seg type="pāda" n="b">dāvadagdhamahīruham</seg> </l>
<l><seg type="pāda" n="c">panthānaṃ taskarākīrṇaṃ</seg> <seg type="pāda" n="d">kṣemeṇābhipatet tathā</seg> //</l>
</lg>

<lg xml:id="BrP_239.53">
<l><seg type="pāda" n="a">yogamārgaṃ samāsādya</seg> <seg type="pāda" n="b">yaḥ kaścid vrajate dvijaḥ</seg> </l>
<l><seg type="pāda" n="c">kṣemeṇoparamen mārgād</seg> <seg type="pāda" n="d">bahudoṣo 'pi saṃmataḥ</seg> //</l>
</lg>

<lg xml:id="BrP_239.54">
<l><seg type="pāda" n="a">āstheyaṃ kṣuradhārāsu</seg> <seg type="pāda" n="b">niśitāsu dvijottamāḥ</seg> </l>
<l><seg type="pāda" n="c">dhāraṇā sā tu yogasya</seg> <seg type="pāda" n="d">durgeyam akṛtātmabhiḥ</seg> //</l>
</lg>

<lg xml:id="BrP_239.55">
<l><seg type="pāda" n="a">viṣamā dhāraṇā viprā</seg> <seg type="pāda" n="b">yānti vai na śubhāṃ gatim</seg> </l>
<l><seg type="pāda" n="c">netṛhīnā yathā nāvaḥ</seg> <seg type="pāda" n="d">puruṣāṇāṃ tu vai dvijāḥ</seg> //</l>
</lg>

<lg xml:id="BrP_239.56">
<l><seg type="pāda" n="a">yas tu tiṣṭhati yogādhau</seg> <seg type="pāda" n="b">dhāraṇāsu yathāvidhi</seg> </l>
<l><seg type="pāda" n="c">maraṇaṃ janmaduḥkhitvaṃ</seg> <seg type="pāda" n="d">sukhitvaṃ sa viśiṣyate</seg> //</l>
</lg>

<lg xml:id="BrP_239.57">
<l><seg type="pāda" n="a">nānāśāstreṣu niyataṃ</seg> <seg type="pāda" n="b">nānāmuniniṣevitam</seg> </l>
<l><seg type="pāda" n="c">paraṃ yogasya panthānaṃ</seg> <seg type="pāda" n="d">niścitaṃ taṃ dvijātiṣu</seg> //</l>
</lg>

<lg xml:id="BrP_239.58">
<l><seg type="pāda" n="a">paraṃ hi tad brahmamayaṃ munīndrā</seg> <lb/><seg type="pāda" n="b">brahmāṇam īśaṃ varadaṃ ca viṣṇum</seg></l>
<l><seg type="pāda" n="c">bhavaṃ ca dharmaṃ ca mahānubhāvaṃ</seg> <lb/><seg type="pāda" n="d">yad brahmaputrān sumahānubhāvān</seg></l>
</lg>

<lg xml:id="BrP_239.59">
<l><seg type="pāda" n="a">tamaś ca kaṣṭaṃ sumahad rajaś ca</seg> <lb/><seg type="pāda" n="b">sattvaṃ ca śuddhaṃ prakṛtiṃ parāṃ ca</seg></l>
<l><seg type="pāda" n="c">siddhiṃ ca devīṃ varuṇasya patnīṃ</seg> <lb/><seg type="pāda" n="d">tejaś ca kṛtsnaṃ sumahac ca dhairyam</seg></l>
</lg>

<lg xml:id="BrP_239.60">
<l><seg type="pāda" n="a">tārādhipaṃ khe vimalaṃ sutāraṃ</seg> <lb/><seg type="pāda" n="b">viśvāṃś ca devān uragān pitṝṃś ca</seg></l>
<l><seg type="pāda" n="c">śailāṃś ca kṛtsnān udadhīṃś ca vācalān</seg> <lb/><seg type="pāda" n="d">nadīś ca sarvāḥ sanagāṃś ca nāgān</seg></l>
</lg>

<lg xml:id="BrP_239.61">
<l><seg type="pāda" n="a">sādhyāṃs tathā yakṣagaṇān diśaś ca</seg> <lb/><seg type="pāda" n="b">gandharvasiddhān puruṣān striyaś ca</seg></l>
<l><seg type="pāda" n="c">parasparaṃ prāpya mahān mahātmā</seg> <lb/><seg type="pāda" n="d">viśeta yogī nacirād vimuktaḥ</seg></l>
</lg>

<lg xml:id="BrP_239.62">
<l><seg type="pāda" n="a">kathā ca yā vipravarāḥ prasaktā</seg> <lb/><seg type="pāda" n="b">daive mahāvīryamatau śubheyam</seg></l>
<l><seg type="pāda" n="c">yogān sa sarvān anubhūya martyā</seg> <lb/><seg type="pāda" n="d">nārāyaṇaṃ taṃ drutam āpnuvanti</seg></l>
</lg>

<milestone unit="speaker" n="munaya ūcuḥ"/>

<lg xml:id="BrP_240.1">
<l><seg type="pāda" n="a">samyak kriyeyaṃ viprendra</seg> <seg type="pāda" n="b">varṇitā śiṣṭasaṃmatā</seg> </l>
<l><seg type="pāda" n="c">yogamārgo yathānyāyaṃ</seg> <seg type="pāda" n="d">śiṣyāyeha hitaiṣiṇā</seg> //</l>
</lg>

<lg xml:id="BrP_240.2">
<l><seg type="pāda" n="a">sāṃkhye tv idānīṃ dharmasya</seg> <seg type="pāda" n="b">vidhiṃ prabrūhi tattvataḥ</seg> </l>
<l><seg type="pāda" n="c">triṣu lokeṣu yaj jñānaṃ</seg> <seg type="pāda" n="d">sarvaṃ tad viditaṃ hi te</seg> //</l>
</lg>

<milestone unit="speaker" n="vyāsa uvāca"/>

<lg xml:id="BrP_240.3">
<l><seg type="pāda" n="a">śṛṇudhvaṃ munayaḥ sarvam</seg> <seg type="pāda" n="b">ākhyānaṃ viditātmanām</seg> </l>
<l><seg type="pāda" n="c">vihitaṃ yatibhir vṛddhaiḥ</seg> <seg type="pāda" n="d">kapilādibhir īśvaraiḥ</seg> //</l>
</lg>

<lg xml:id="BrP_240.4">
<l><seg type="pāda" n="a">yasmin suvibhramāḥ kecid</seg> <seg type="pāda" n="b">dṛśyante munisattamāḥ</seg> </l>
<l><seg type="pāda" n="c">guṇāś ca yasmin bahavo</seg> <seg type="pāda" n="d">doṣahāniś ca kevalā</seg> //</l>
</lg>

<lg xml:id="BrP_240.5">
<l><seg type="pāda" n="a">jñānena parisaṃkhyāya</seg> <seg type="pāda" n="b">sadoṣān viṣayān dvijāḥ</seg> </l>
<l><seg type="pāda" n="c">mānuṣān durjayān kṛtsnān</seg> <seg type="pāda" n="d">paiśācān viṣayāṃs tathā</seg> //</l>
</lg>

<lg xml:id="BrP_240.6">
<l><seg type="pāda" n="a">viṣayān auragāñ jñātvā</seg> <seg type="pāda" n="b">gandharvaviṣayāṃs tathā</seg> </l>
<l><seg type="pāda" n="c">pitṝṇāṃ viṣayāñ jñātvā</seg> <seg type="pāda" n="d">tiryaktvaṃ caratāṃ dvijāḥ</seg> //</l>
</lg>

<lg xml:id="BrP_240.7">
<l><seg type="pāda" n="a">suparṇaviṣayāñ jñātvā</seg> <seg type="pāda" n="b">marutāṃ viṣayāṃs tathā</seg> </l>
<l><seg type="pāda" n="c">maharṣiviṣayāṃś caiva</seg> <seg type="pāda" n="d">rājarṣiviṣayāṃs tathā</seg> //</l>
</lg>

<lg xml:id="BrP_240.8">
<l><seg type="pāda" n="a">āsurān viṣayāñ jñātvā</seg> <seg type="pāda" n="b">vaiśvadevāṃs tathaiva ca</seg> </l>
<l><seg type="pāda" n="c">devarṣiviṣayāñ jñātvā</seg> <seg type="pāda" n="d">yogānām api vai parān</seg> //</l>
</lg>

<lg xml:id="BrP_240.9">
<l><seg type="pāda" n="a">viṣayāṃś ca pramāṇasya</seg> <seg type="pāda" n="b">brahmaṇo viṣayāṃs tathā</seg> </l>
<l><seg type="pāda" n="c">āyuṣaś ca paraṃ kālaṃ</seg> <seg type="pāda" n="d">lokair vijñāya tattvataḥ</seg> //</l>
</lg>

<lg xml:id="BrP_240.10">
<l><seg type="pāda" n="a">sukhasya ca paraṃ kālaṃ</seg> <seg type="pāda" n="b">vijñāya munisattamāḥ</seg> </l>
<l><seg type="pāda" n="c">prāptakāle ca yad duḥkhaṃ</seg> <seg type="pāda" n="d">patatāṃ viṣayaiṣiṇām</seg> //</l>
</lg>

<lg xml:id="BrP_240.11">
<l><seg type="pāda" n="a">tiryaktve patatāṃ viprās</seg> <seg type="pāda" n="b">tathaiva narakeṣu yat</seg> </l>
<l><seg type="pāda" n="c">svargasya ca guṇāñ jñātvā</seg> <seg type="pāda" n="d">doṣān sarvāṃś ca bho dvijāḥ</seg> //</l>
</lg>

<lg xml:id="BrP_240.12">
<l><seg type="pāda" n="a">vedavāde ca ye doṣā</seg> <seg type="pāda" n="b">guṇā ye cāpi vaidikāḥ</seg> </l>
<l><seg type="pāda" n="c">jñānayoge ca ye doṣā</seg> <seg type="pāda" n="d">jñānayoge ca ye guṇāḥ</seg> //</l>
</lg>

<lg xml:id="BrP_240.13">
<l><seg type="pāda" n="a">sāṃkhyajñāne ca ye doṣāṃs</seg> <seg type="pāda" n="b">tathaiva ca guṇā dvijāḥ</seg> </l>
<l><seg type="pāda" n="c">sattvaṃ daśaguṇaṃ jñātvā</seg> <seg type="pāda" n="d">rajo navaguṇaṃ tathā</seg> //</l>
</lg>

<lg xml:id="BrP_240.14">
<l><seg type="pāda" n="a">tamaś cāṣṭaguṇaṃ jñātvā</seg> <seg type="pāda" n="b">buddhiṃ saptaguṇāṃ tathā</seg> </l>
<l><seg type="pāda" n="c">ṣaḍguṇaṃ ca nabho jñātvā</seg> <seg type="pāda" n="d">tamaś ca triguṇaṃ mahat</seg> //</l>
</lg>

<lg xml:id="BrP_240.15">
<l><seg type="pāda" n="a">dviguṇaṃ ca rajo jñātvā</seg> <seg type="pāda" n="b">sattvaṃ caikaguṇaṃ punaḥ</seg> </l>
<l><seg type="pāda" n="c">mārgaṃ vijñāya tattvena</seg> <seg type="pāda" n="d">pralayaprekṣaṇena tu</seg> //</l>
</lg>

<lg xml:id="BrP_240.16">
<l><seg type="pāda" n="a">jñānavijñānasaṃpannāḥ</seg> <seg type="pāda" n="b">kāraṇair bhāvitātmabhiḥ</seg> </l>
<l><seg type="pāda" n="c">prāpnuvanti śubhaṃ mokṣaṃ</seg> <seg type="pāda" n="d">sūkṣmā iva nabhaḥ param</seg> //</l>
</lg>

<lg xml:id="BrP_240.17">
<l><seg type="pāda" n="a">rūpeṇa dṛṣṭiṃ saṃyuktāṃ</seg> <seg type="pāda" n="b">ghrāṇaṃ gandhaguṇena ca</seg> </l>
<l><seg type="pāda" n="c">śabdagrāhyaṃ tathā śrotraṃ</seg> <seg type="pāda" n="d">jihvāṃ rasaguṇena ca</seg> //</l>
</lg>

<lg xml:id="BrP_240.18">
<l><seg type="pāda" n="a">tvacaṃ sparśaṃ tathā śakyaṃ</seg> <seg type="pāda" n="b">vāyuṃ caiva tadāśritam</seg> </l>
<l><seg type="pāda" n="c">mohaṃ tamasi saṃyuktaṃ</seg> <seg type="pāda" n="d">lobhaṃ moheṣu saṃśritam</seg> //</l>
</lg>

<lg xml:id="BrP_240.19">
<l><seg type="pāda" n="a">viṣṇuṃ krānte bale śakraṃ</seg> <seg type="pāda" n="b">koṣṭhe saktaṃ tathānalam</seg> </l>
<l><seg type="pāda" n="c">apsu devīṃ samāyuktām</seg> <seg type="pāda" n="d">āpas tejasi saṃśritāḥ</seg> //</l>
</lg>

<lg xml:id="BrP_240.20">
<l><seg type="pāda" n="a">tejo vāyau tu saṃyuktaṃ</seg> <seg type="pāda" n="b">vāyuṃ nabhasi cāśritam</seg> </l>
<l><seg type="pāda" n="c">nabho mahati saṃyuktaṃ</seg> <seg type="pāda" n="d">tamo mahasi saṃsthitam</seg> //</l>
</lg>

<lg xml:id="BrP_240.21">
<l><seg type="pāda" n="a">rajaḥ sattvaṃ tathā saktaṃ</seg> <seg type="pāda" n="b">sattvaṃ saktaṃ tathātmani</seg> </l>
<l><seg type="pāda" n="c">saktam ātmānam īśe ca</seg> <seg type="pāda" n="d">deve nārāyaṇe tathā</seg> //</l>
</lg>

<lg xml:id="BrP_240.22">
<l><seg type="pāda" n="a">devaṃ mokṣe ca saṃyuktaṃ</seg> <seg type="pāda" n="b">tato mokṣaṃ ca na kvacit</seg> </l>
<l><seg type="pāda" n="c">jñātvā sattvaguṇaṃ dehaṃ</seg> <seg type="pāda" n="d">vṛtaṃ ṣoḍaśabhir guṇaiḥ</seg> //</l>
</lg>

<lg xml:id="BrP_240.23">
<l><seg type="pāda" n="a">svabhāvaṃ bhāvanāṃ caiva</seg> <seg type="pāda" n="b">jñātvā dehasamāśritām</seg> </l>
<l><seg type="pāda" n="c">madhyastham iva cātmānaṃ</seg> <seg type="pāda" n="d">pāpaṃ yasmin na vidyate</seg> //</l>
</lg>

<lg xml:id="BrP_240.24">
<l><seg type="pāda" n="a">dvitīyaṃ karma vai jñātvā</seg> <seg type="pāda" n="b">viprendrā viṣayaiṣiṇām</seg> </l>
<l><seg type="pāda" n="c">indriyāṇīndriyārthāṃś ca</seg> <seg type="pāda" n="d">sarvān ātmani saṃśritān</seg> //</l>
</lg>

<lg xml:id="BrP_240.25">
<l><seg type="pāda" n="a">durlabhatvaṃ ca mokṣasya</seg> <seg type="pāda" n="b">vijñāya śrutipūrvakam</seg> </l>
<l><seg type="pāda" n="c">prāṇāpānau samānaṃ ca</seg> <seg type="pāda" n="d">vyānodānau ca tattvataḥ</seg> //</l>
</lg>

<lg xml:id="BrP_240.26">
<l><seg type="pāda" n="a">ādyaṃ caivānilaṃ jñātvā</seg> <seg type="pāda" n="b">prabhavaṃ cānilaṃ punaḥ</seg> </l>
<l><seg type="pāda" n="c">saptadhā tāṃs tathā śeṣān</seg> <seg type="pāda" n="d">saptadhā vidhivat punaḥ</seg> //</l>
</lg>

<lg xml:id="BrP_240.27">
<l><seg type="pāda" n="a">prajāpatīn ṛṣīṃś caiva</seg> <seg type="pāda" n="b">sargāṃś ca subahūn varān</seg> </l>
<l><seg type="pāda" n="c">saptarṣīṃś ca bahūñ jñātvā</seg> <seg type="pāda" n="d">rājarṣīṃś ca paraṃtapān</seg> //</l>
</lg>

<lg xml:id="BrP_240.28">
<l><seg type="pāda" n="a">surarṣīn marutaś cānyān</seg> <seg type="pāda" n="b">brahmarṣīn sūryasaṃnibhān</seg> </l>
<l><seg type="pāda" n="c">aiśvaryāc cyāvitān dṛṣṭvā</seg> <seg type="pāda" n="d">kālena mahatā dvijāḥ</seg> //</l>
</lg>

<lg xml:id="BrP_240.29">
<l><seg type="pāda" n="a">mahatāṃ bhūtasaṃghānāṃ</seg> <seg type="pāda" n="b">śrutvā nāśaṃ ca bho dvijāḥ</seg> </l>
<l><seg type="pāda" n="c">gatiṃ vācāṃ śubhāṃ jñātvā</seg> <seg type="pāda" n="d">arcārhāḥ pāpakarmaṇām</seg> //</l>
</lg>

<lg xml:id="BrP_240.30">
<l><seg type="pāda" n="a">vaitaraṇyāṃ ca yad duḥkhaṃ</seg> <seg type="pāda" n="b">patitānāṃ yamakṣaye</seg> </l>
<l><seg type="pāda" n="c">yoniṣu ca vicitrāsu</seg> <seg type="pāda" n="d">saṃcārān aśubhāṃs tathā</seg> //</l>
</lg>

<lg xml:id="BrP_240.31">
<l><seg type="pāda" n="a">jaṭhare cāśubhe vāsaṃ</seg> <seg type="pāda" n="b">śoṇitodakabhājane</seg> </l>
<l><seg type="pāda" n="c">śleṣmamūtrapurīṣe ca</seg> <seg type="pāda" n="d">tīvragandhasamanvite</seg> //</l>
</lg>

<lg xml:id="BrP_240.32">
<l><seg type="pāda" n="a">śukraśoṇitasaṃghāte</seg> <seg type="pāda" n="b">majjāsnāyuparigrahe</seg> </l>
<l><seg type="pāda" n="c">śirāśatasamākīrṇe</seg> <seg type="pāda" n="d">navadvāre pure 'tha vai</seg> //</l>
</lg>

<lg xml:id="BrP_240.33">
<l><seg type="pāda" n="a">vijñāya hitam ātmānaṃ</seg> <seg type="pāda" n="b">yogāṃś ca vividhān dvijāḥ</seg> </l>
<l><seg type="pāda" n="c">tāmasānāṃ ca jantūnāṃ</seg> <seg type="pāda" n="d">ramaṇīyānṛtātmanām</seg> //</l>
</lg>

<lg xml:id="BrP_240.34">
<l><seg type="pāda" n="a">sāttvikānāṃ ca jantūnāṃ</seg> <seg type="pāda" n="b">kutsitaṃ munisattamāḥ</seg> </l>
<l><seg type="pāda" n="c">garhitaṃ mahatām arthe</seg> <seg type="pāda" n="d">sāṃkhyānāṃ viditātmanām</seg> //</l>
</lg>

<lg xml:id="BrP_240.35">
<l><seg type="pāda" n="a">upaplavāṃs tathā ghorāñ</seg> <seg type="pāda" n="b">śaśinas tejasas tathā</seg> </l>
<l><seg type="pāda" n="c">tārāṇāṃ patanaṃ dṛṣṭvā</seg> <seg type="pāda" n="d">nakṣatrāṇāṃ ca paryayam</seg> //</l>
</lg>

<lg xml:id="BrP_240.36">
<l><seg type="pāda" n="a">dvaṃdvānāṃ viprayogaṃ ca</seg> <seg type="pāda" n="b">vijñāya kṛpaṇaṃ dvijāḥ</seg> </l>
<l><seg type="pāda" n="c">anyonyabhakṣaṇaṃ dṛṣṭvā</seg> <seg type="pāda" n="d">bhūtānām api cāśubham</seg> //</l>
</lg>

<lg xml:id="BrP_240.37">
<l><seg type="pāda" n="a">bālye mohaṃ ca vijñāya</seg> <seg type="pāda" n="b">pakṣadehasya cāśubham</seg> </l>
<l><seg type="pāda" n="c">rāgaṃ mohaṃ ca saṃprāptaṃ</seg> <seg type="pāda" n="d">kvacit sattvaṃ samāśritam</seg> //</l>
</lg>

<lg xml:id="BrP_240.38">
<l><seg type="pāda" n="a">sahasreṣu naraḥ kaścin</seg> <seg type="pāda" n="b">mokṣabuddhiṃ samāśritaḥ</seg> </l>
<l><seg type="pāda" n="c">durlabhatvaṃ ca mokṣasya</seg> <seg type="pāda" n="d">vijñānaṃ śrutipūrvakam</seg> //</l>
</lg>

<lg xml:id="BrP_240.39">
<l><seg type="pāda" n="a">bahumānam alabdheṣu</seg> <seg type="pāda" n="b">labdhe madhyasthatāṃ punaḥ</seg> </l>
<l><seg type="pāda" n="c">viṣayāṇāṃ ca daurātmyaṃ</seg> <seg type="pāda" n="d">vijñāya ca punar dvijāḥ</seg> //</l>
</lg>

<lg xml:id="BrP_240.40">
<l><seg type="pāda" n="a">gatāsūnāṃ ca sattvānāṃ</seg> <seg type="pāda" n="b">dehān bhittvā tathā śubhān</seg> </l>
<l><seg type="pāda" n="c">vāsaṃ kuleṣu jantūnāṃ</seg> <seg type="pāda" n="d">maraṇāya dhṛtātmanām</seg> //</l>
</lg>

<lg xml:id="BrP_240.41">
<l><seg type="pāda" n="a">sāttvikānāṃ ca jantūnāṃ</seg> <seg type="pāda" n="b">duḥkhaṃ vijñāya bho dvijāḥ</seg> </l>
<l><seg type="pāda" n="c">brahmaghnānāṃ gatiṃ jñātvā</seg> <seg type="pāda" n="d">patitānāṃ sudāruṇām</seg> //</l>
</lg>

<lg xml:id="BrP_240.42">
<l><seg type="pāda" n="a">surāpāne ca saktānāṃ</seg> <seg type="pāda" n="b">brāhmaṇānāṃ durātmanām</seg> </l>
<l><seg type="pāda" n="c">gurudāraprasaktānāṃ</seg> <seg type="pāda" n="d">gatiṃ vijñāya cāśubhām</seg> //</l>
</lg>

<lg xml:id="BrP_240.43">
<l><seg type="pāda" n="a">jananīṣu ca vartante</seg> <seg type="pāda" n="b">yena samyag dvijottamāḥ</seg> </l>
<l><seg type="pāda" n="c">sadevakeṣu lokeṣu</seg> <seg type="pāda" n="d">yena vartanti mānavāḥ</seg> //</l>
</lg>

<lg xml:id="BrP_240.44">
<l><seg type="pāda" n="a">tena jñānena vijñāya</seg> <seg type="pāda" n="b">gatiṃ cāśubhakarmaṇām</seg> </l>
<l><seg type="pāda" n="c">tiryagyonigatānāṃ ca</seg> <seg type="pāda" n="d">vijñāya ca gatīḥ pṛthak</seg> //</l>
</lg>

<lg xml:id="BrP_240.45">
<l><seg type="pāda" n="a">vedavādāṃs tathā citrān</seg> <seg type="pāda" n="b">ṛtūnāṃ paryayāṃs tathā</seg> </l>
<l><seg type="pāda" n="c">kṣayaṃ saṃvatsarāṇāṃ ca</seg> <seg type="pāda" n="d">māsānāṃ ca kṣayaṃ tathā</seg> //</l>
</lg>

<lg xml:id="BrP_240.46">
<l><seg type="pāda" n="a">pakṣakṣayaṃ tathā dṛṣṭvā</seg> <seg type="pāda" n="b">divasānāṃ ca saṃkṣayam</seg> </l>
<l><seg type="pāda" n="c">kṣayaṃ vṛddhiṃ ca candrasya</seg> <seg type="pāda" n="d">dṛṣṭvā pratyakṣatas tathā</seg> //</l>
</lg>

<lg xml:id="BrP_240.47">
<l><seg type="pāda" n="a">vṛddhiṃ dṛṣṭvā samudrāṇāṃ</seg> <seg type="pāda" n="b">kṣayaṃ teṣāṃ tathā punaḥ</seg> </l>
<l><seg type="pāda" n="c">kṣayaṃ dhanānāṃ dṛṣṭvā ca</seg> <seg type="pāda" n="d">punar vṛddhiṃ tathaiva ca</seg> //</l>
</lg>

<lg xml:id="BrP_240.48">
<l><seg type="pāda" n="a">saṃyogānāṃ tathā dṛṣṭvā</seg> <seg type="pāda" n="b">yugānāṃ ca viśeṣataḥ</seg> </l>
<l><seg type="pāda" n="c">dehavaiklavyatāṃ caiva</seg> <seg type="pāda" n="d">samyag vijñāya tattvataḥ</seg> //</l>
</lg>

<lg xml:id="BrP_240.49">
<l><seg type="pāda" n="a">ātmadoṣāṃś ca vijñāya</seg> <seg type="pāda" n="b">sarvān ātmani saṃsthitān</seg> </l>
<l><seg type="pāda" n="c">svadehād utthitān gandhāṃs</seg> <seg type="pāda" n="d">tathā vijñāya cāśubhān</seg> //</l>
</lg>

<milestone unit="speaker" n="munaya ūcuḥ"/>

<lg xml:id="BrP_240.50">
<l><seg type="pāda" n="a">kān utpātabhavān doṣān</seg> <seg type="pāda" n="b">paśyasi brahmavittama</seg> </l>
<l><seg type="pāda" n="c">etaṃ naḥ saṃśayaṃ kṛtsnaṃ</seg> <seg type="pāda" n="d">vaktum arhasy aśeṣataḥ</seg> //</l>
</lg>

<milestone unit="speaker" n="vyāsa uvāca"/>

<lg xml:id="BrP_240.51">
<l><seg type="pāda" n="a">pañca doṣān dvijā dehe</seg> <seg type="pāda" n="b">pravadanti manīṣiṇaḥ</seg> </l>
<l><seg type="pāda" n="c">mārgajñāḥ kāpilāḥ sāṃkhyāḥ</seg> <seg type="pāda" n="d">śṛṇudhvaṃ munisattamāḥ</seg> //</l>
</lg>

<lg xml:id="BrP_240.52">
<l><seg type="pāda" n="a">kāmakrodhau bhayaṃ nidrā</seg> <seg type="pāda" n="b">pañcamaḥ śvāsa ucyate</seg> </l>
<l><seg type="pāda" n="c">ete doṣāḥ śarīreṣu</seg> <seg type="pāda" n="d">dṛśyante sarvadehinām</seg> //</l>
</lg>

<lg xml:id="BrP_240.53">
<l><seg type="pāda" n="a">chindanti kṣamayā krodhaṃ</seg> <seg type="pāda" n="b">kāmaṃ saṃkalpavarjanāt</seg> </l>
<l><seg type="pāda" n="c">sattvasaṃsevanān nidrām</seg> <seg type="pāda" n="d">apramādād bhayaṃ tathā</seg> //</l>
</lg>

<lg xml:id="BrP_240.54">
<l><seg type="pāda" n="a">chindanti pañcamaṃ śvāsam</seg> <seg type="pāda" n="b">alpāhāratayā dvijāḥ</seg> </l>
<l><seg type="pāda" n="c">guṇān guṇaśatair jñātvā</seg> <seg type="pāda" n="d">doṣān doṣaśatair api</seg> //</l>
</lg>

<lg xml:id="BrP_240.55">
<l><seg type="pāda" n="a">hetūn hetuśataiś citraiś</seg> <seg type="pāda" n="b">citrān vijñāya tattvataḥ</seg> </l>
<l><seg type="pāda" n="c">apāṃ phenopamaṃ lokaṃ</seg> <seg type="pāda" n="d">viṣṇor māyāśataiḥ kṛtam</seg> //</l>
</lg>

<lg xml:id="BrP_240.56">
<l><seg type="pāda" n="a">citrabhittipratīkāśaṃ</seg> <seg type="pāda" n="b">nalasāram anarthakam</seg> </l>
<l><seg type="pāda" n="c">tamaḥsaṃbhramitaṃ dṛṣṭvā</seg> <seg type="pāda" n="d">varṣabudbudasaṃnibham</seg> //</l>
</lg>

<lg xml:id="BrP_240.57">
<l><seg type="pāda" n="a">nāśaprāyaṃ sukhādhānaṃ</seg> <seg type="pāda" n="b">nāśottaramahābhayam</seg> </l>
<l><seg type="pāda" n="c">rajas tamasi saṃmagnaṃ</seg> <seg type="pāda" n="d">paṅke dvipam ivāvaśam</seg> //</l>
</lg>

<lg xml:id="BrP_240.58">
<l><seg type="pāda" n="a">sāṃkhyā viprā mahāprājñās</seg> <seg type="pāda" n="b">tyaktvā snehaṃ prajākṛtam</seg> </l>
<l><seg type="pāda" n="c">jñānajñeyena sāṃkhyena</seg> <seg type="pāda" n="d">vyāpinā mahatā dvijāḥ</seg> //</l>
</lg>

<lg xml:id="BrP_240.59">
<l><seg type="pāda" n="a">rājasān aśubhān gandhāṃs</seg> <seg type="pāda" n="b">tāmasāṃś ca tathāvidhān</seg> </l>
<l><seg type="pāda" n="c">puṇyāṃś ca sāttvikān gandhān</seg> <seg type="pāda" n="d">sparśajān dehasaṃśritān</seg> //</l>
</lg>

<lg xml:id="BrP_240.60">
<l><seg type="pāda" n="a">chittvātmajñānaśastreṇa</seg> <seg type="pāda" n="b">tapodaṇḍena sattamāḥ</seg> </l>
<l><seg type="pāda" n="c">tato duḥkhādikaṃ ghoraṃ</seg> <seg type="pāda" n="d">cintāśokamahāhradam</seg> //</l>
</lg>

<lg xml:id="BrP_240.61">
<l><seg type="pāda" n="a">vyādhimṛtyumahāghoraṃ</seg> <seg type="pāda" n="b">mahābhayamahoragam</seg> </l>
<l><seg type="pāda" n="c">tamaḥkūrmaṃ rajomīnaṃ</seg> <seg type="pāda" n="d">prajñayā saṃtaranty uta</seg> //</l>
</lg>

<lg xml:id="BrP_240.62">
<l><seg type="pāda" n="a">snehapaṅkaṃ jarādurgaṃ</seg> <seg type="pāda" n="b">sparśadvīpaṃ dvijottamāḥ</seg> </l>
<l><seg type="pāda" n="c">karmāgādhaṃ satyatīraṃ</seg> <seg type="pāda" n="d">sthitaṃ vratamanīṣiṇaḥ</seg> //</l>
</lg>

<lg xml:id="BrP_240.63">
<l><seg type="pāda" n="a">harṣasaṃghamahāvegaṃ</seg> <seg type="pāda" n="b">nānārasasamākulam</seg> </l>
<l><seg type="pāda" n="c">nānāprītimahāratnaṃ</seg> <seg type="pāda" n="d">duḥkhajvarasamīritam</seg> //</l>
</lg>

<lg xml:id="BrP_240.64">
<l><seg type="pāda" n="a">śokatṛṣṇāmahāvartaṃ</seg> <seg type="pāda" n="b">tīkṣṇavyādhimahārujam</seg> </l>
<l><seg type="pāda" n="c">asthisaṃghātasaṃghaṭṭaṃ</seg> <seg type="pāda" n="d">śleṣmayogaṃ dvijottamāḥ</seg> //</l>
</lg>

<lg xml:id="BrP_240.65">
<l><seg type="pāda" n="a">dānamuktākaraṃ ghoraṃ</seg> <seg type="pāda" n="b">śoṇitodgāravidrumam</seg> </l>
<l><seg type="pāda" n="c">hasitotkruṣṭanirghoṣaṃ</seg> <seg type="pāda" n="d">nānājñānasuduṣkaram</seg> //</l>
</lg>

<lg xml:id="BrP_240.66">
<l><seg type="pāda" n="a">rodanāśrumalakṣāraṃ</seg> <seg type="pāda" n="b">saṅgayogaparāyaṇam</seg> </l>
<l><seg type="pāda" n="c">pralabdhvā janmaloko yaṃ</seg> <seg type="pāda" n="d">putrabāndhavapattanam</seg> //</l>
</lg>

<lg xml:id="BrP_240.67">
<l><seg type="pāda" n="a">ahiṃsāsatyamaryādaṃ</seg> <seg type="pāda" n="b">prāṇayogamayormilam</seg> </l>
<l><seg type="pāda" n="c">vṛndānugāminaṃ kṣīraṃ</seg> <seg type="pāda" n="d">sarvabhūtapayodadhim</seg> //</l>
</lg>

<lg xml:id="BrP_240.68">
<l><seg type="pāda" n="a">mokṣadurlabhaviṣayaṃ</seg> <seg type="pāda" n="b">vāḍavāsukhasāgaram</seg> </l>
<l><seg type="pāda" n="c">taranti yatayaḥ siddhā</seg> <seg type="pāda" n="d">jñānayogena cānaghāḥ</seg> //</l>
</lg>

<lg xml:id="BrP_240.69">
<l><seg type="pāda" n="a">tīrtvā ca dustaraṃ janma</seg> <seg type="pāda" n="b">viśanti vimalaṃ nabhaḥ</seg> </l>
<l><seg type="pāda" n="c">tatas tān sukṛtīñ jñātvā</seg> <seg type="pāda" n="d">sūryo vahati raśmibhiḥ</seg> //</l>
</lg>

<lg xml:id="BrP_240.70">
<l><seg type="pāda" n="a">padmatantuvad āviśya</seg> <seg type="pāda" n="b">pravahan viṣayān dvijāḥ</seg> </l>
<l><seg type="pāda" n="c">tatra tān pravaho vāyuḥ</seg> <seg type="pāda" n="d">pratigṛhṇāti cānaghāḥ</seg> //</l>
</lg>

<lg xml:id="BrP_240.71">
<l><seg type="pāda" n="a">vītarāgān yatīn siddhān</seg> <seg type="pāda" n="b">vīryayuktāṃs tapodhanān</seg> </l>
<l><seg type="pāda" n="c">sūkṣmaḥ śītaḥ sugandhaś ca</seg> <seg type="pāda" n="d">sukhasparśaś ca bho dvijāḥ</seg> //</l>
</lg>

<lg xml:id="BrP_240.72">
<l><seg type="pāda" n="a">saptānāṃ marutāṃ śreṣṭho</seg> <seg type="pāda" n="b">lokān gacchati yaḥ śubhān</seg> </l>
<l><seg type="pāda" n="c">sa tān vahati viprendrā</seg> <seg type="pāda" n="d">nabhasaḥ paramāṃ gatim</seg> //</l>
</lg>

<lg xml:id="BrP_240.73">
<l><seg type="pāda" n="a">nabho vahati lokeśān</seg> <seg type="pāda" n="b">rajasaḥ paramāṃ gatim</seg> </l>
<l><seg type="pāda" n="c">rajo vahati viprendrāḥ</seg> <seg type="pāda" n="d">sattvasya paramāṃ gatim</seg> //</l>
</lg>

<lg xml:id="BrP_240.74">
<l><seg type="pāda" n="a">sattvaṃ vahati śuddhātmā</seg> <seg type="pāda" n="b">paraṃ nārāyaṇaṃ prabhum</seg> </l>
<l><seg type="pāda" n="c">prabhur vahati śuddhātmā</seg> <seg type="pāda" n="d">paramātmānam ātmanā</seg> //</l>
</lg>

<lg xml:id="BrP_240.75">
<l><seg type="pāda" n="a">paramātmānam āsādya</seg> <seg type="pāda" n="b">tadbhūtā yatayo 'malāḥ</seg> </l>
<l><seg type="pāda" n="c">amṛtatvāya kalpante</seg> <seg type="pāda" n="d">na nivartanti ca dvijāḥ</seg> //</l>
</lg>

<lg xml:id="BrP_240.76">
<l><seg type="pāda" n="a">paramā sā gatir viprā</seg> <seg type="pāda" n="b">nirdvaṃdvānāṃ mahātmanām</seg> </l>
<l><seg type="pāda" n="c">satyārjavaratānāṃ vai</seg> <seg type="pāda" n="d">sarvabhūtadayāvatām</seg> //</l>
</lg>

<milestone unit="speaker" n="munaya ūcuḥ"/>

<lg xml:id="BrP_240.77">
<l><seg type="pāda" n="a">sthānam uttamam āsādya</seg> <seg type="pāda" n="b">bhagavantaṃ sthiravratāḥ</seg> </l>
<l><seg type="pāda" n="c">ājanmamaraṇaṃ vā te</seg> <seg type="pāda" n="d">ramante tatra vā na vā</seg> //</l>
</lg>

<lg xml:id="BrP_240.78">
<l><seg type="pāda" n="a">yad atra tathyaṃ tattvaṃ no</seg> <seg type="pāda" n="b">yathāvad vaktum arhasi</seg> </l>
<l><seg type="pāda" n="c">tvadṛte mānavaṃ nānyaṃ</seg> <seg type="pāda" n="d">praṣṭum arhāma sattama</seg> //</l>
</lg>

<lg xml:id="BrP_240.79">
<l><seg type="pāda" n="a">mokṣadoṣo mahān eṣa</seg> <seg type="pāda" n="b">prāpya siddhiṃ gatān ṛṣīn</seg> </l>
<l><seg type="pāda" n="c">yadi tatraiva vijñāne</seg> <seg type="pāda" n="d">vartante yatayaḥ pare</seg> //</l>
</lg>

<lg xml:id="BrP_240.80">
<l><seg type="pāda" n="a">pravṛttilakṣaṇaṃ dharmaṃ</seg> <seg type="pāda" n="b">paśyāma paramaṃ dvija</seg> </l>
<l><seg type="pāda" n="c">magnasya hi pare jñāne</seg> <seg type="pāda" n="d">kiṃtu duḥkhāntaraṃ bhavet</seg> //</l>
</lg>

<milestone unit="speaker" n="vyāsa uvāca"/>

<lg xml:id="BrP_240.81">
<l><seg type="pāda" n="a">yathānyāyaṃ muniśreṣṭhāḥ</seg> <seg type="pāda" n="b">praśnaḥ pṛṣṭaś ca saṃkaṭaḥ</seg> </l>
<l><seg type="pāda" n="c">budhānām api saṃmohaḥ</seg> <seg type="pāda" n="d">praśne 'smin munisattamāḥ</seg> //</l>
</lg>

<lg xml:id="BrP_240.82">
<l><seg type="pāda" n="a">atrāpi tattvaṃ paramaṃ</seg> <seg type="pāda" n="b">śṛṇudhvaṃ vacanaṃ mama</seg> </l>
<l><seg type="pāda" n="c">buddhiś ca paramā yatra</seg> <seg type="pāda" n="d">kapilānāṃ mahātmanām</seg> //</l>
</lg>

<lg xml:id="BrP_240.83">
<l><seg type="pāda" n="a">indriyāṇy api budhyante</seg> <seg type="pāda" n="b">svadehaṃ dehināṃ dvijāḥ</seg> </l>
<l><seg type="pāda" n="c">karaṇāny ātmanas tāni</seg> <seg type="pāda" n="d">sūkṣmaṃ paśyanti tais tu saḥ</seg> //</l>
</lg>

<lg xml:id="BrP_240.84">
<l><seg type="pāda" n="a">ātmanā viprahīṇāni</seg> <seg type="pāda" n="b">kāṣṭhakuḍyasamāni tu</seg> </l>
<l><seg type="pāda" n="c">vinaśyanti na saṃdeho</seg> <seg type="pāda" n="d">velā iva mahārṇave</seg> //</l>
</lg>

<lg xml:id="BrP_240.85">
<l><seg type="pāda" n="a">indriyaiḥ saha suptasya</seg> <seg type="pāda" n="b">dehino dvijasattamāḥ</seg> </l>
<l><seg type="pāda" n="c">sūkṣmaś carati sarvatra</seg> <seg type="pāda" n="d">nabhasīva samīraṇaḥ</seg> //</l>
</lg>

<lg xml:id="BrP_240.86">
<l><seg type="pāda" n="a">sa paśyati yathānyāyaṃ</seg> <seg type="pāda" n="b">smṛtvā spṛśati cānaghāḥ</seg> </l>
<l><seg type="pāda" n="c">budhyamāno yathāpūrvam</seg> <seg type="pāda" n="d">akhileneha bho dvijāḥ</seg> //</l>
</lg>

<lg xml:id="BrP_240.87">
<l><seg type="pāda" n="a">indriyāṇi ha sarvāṇi</seg> <seg type="pāda" n="b">sve sve sthāne yathāvidhi</seg> </l>
<l><seg type="pāda" n="c">anīśatvāt pralīyante</seg> <seg type="pāda" n="d">sarpā viṣahatā iva</seg> //</l>
</lg>

<lg xml:id="BrP_240.88">
<l><seg type="pāda" n="a">indriyāṇāṃ tu sarveṣāṃ</seg> <seg type="pāda" n="b">svasthāneṣv eva sarvaśaḥ</seg> </l>
<l><seg type="pāda" n="c">ākramya gatayaḥ sūkṣmā</seg> <seg type="pāda" n="d">varaty ātmā na saṃśayaḥ</seg> //</l>
</lg>

<lg xml:id="BrP_240.89">
<l><seg type="pāda" n="a">sattvasya ca guṇān kṛtsnān</seg> <seg type="pāda" n="b">rajasaś ca guṇān punaḥ</seg> </l>
<l><seg type="pāda" n="c">guṇāṃś ca tamasaḥ sarvān</seg> <seg type="pāda" n="d">guṇān buddheś ca sattamāḥ</seg> //</l>
</lg>

<lg xml:id="BrP_240.90">
<l><seg type="pāda" n="a">guṇāṃś ca manasaś cāpi</seg> <seg type="pāda" n="b">nabhasaś ca guṇāṃs tathā</seg> </l>
<l><seg type="pāda" n="c">guṇān vāyoś ca sarvajñāḥ</seg> <seg type="pāda" n="d">snehajāṃś ca guṇān punaḥ</seg> //</l>
</lg>

<lg xml:id="BrP_240.91">
<l><seg type="pāda" n="a">apāṃ guṇās tathā viprāḥ</seg> <seg type="pāda" n="b">pārthivāṃś ca guṇān api</seg> </l>
<l><seg type="pāda" n="c">sarvān eva guṇair vyāpya</seg> <seg type="pāda" n="d">kṣetrajñeṣu dvijottamāḥ</seg> //</l>
</lg>

<lg xml:id="BrP_240.92">
<l><seg type="pāda" n="a">ātmā carati kṣetrajñaḥ</seg> <seg type="pāda" n="b">karmaṇā ca śubhāśubhe</seg> </l>
<l><seg type="pāda" n="c">śiṣyā iva mahātmānam</seg> <seg type="pāda" n="d">indriyāṇi ca taṃ dvijāḥ</seg> //</l>
</lg>

<lg xml:id="BrP_240.93">
<l><seg type="pāda" n="a">prakṛtiṃ cāpy atikramya</seg> <seg type="pāda" n="b">śuddhaṃ sūkṣmaṃ parāt param</seg> </l>
<l><seg type="pāda" n="c">nārāyaṇaṃ mahātmānaṃ</seg> <seg type="pāda" n="d">nirvikāraṃ parāt param</seg> //</l>
</lg>

<lg xml:id="BrP_240.94">
<l><seg type="pāda" n="a">vimuktaṃ sarvapāpebhyaḥ</seg> <seg type="pāda" n="b">praviṣṭaṃ ca hy anāmayam</seg> </l>
<l><seg type="pāda" n="c">paramātmānam aguṇaṃ</seg> <seg type="pāda" n="d">nirvṛtaṃ taṃ ca sattamāḥ</seg> //</l>
</lg>

<lg xml:id="BrP_240.95">
<l><seg type="pāda" n="a">śreṣṭhaṃ tatra mano viprā</seg> <seg type="pāda" n="b">indriyāṇi ca bho dvijāḥ</seg> </l>
<l><seg type="pāda" n="c">āgacchanti yathākālaṃ</seg> <seg type="pāda" n="d">guroḥ saṃdeśakāriṇaḥ</seg> //</l>
</lg>

<lg xml:id="BrP_240.96">
<l><seg type="pāda" n="a">śakyaṃ vālpena kālena</seg> <seg type="pāda" n="b">śāntiṃ prāptuṃ guṇāṃs tathā</seg> </l>
<l><seg type="pāda" n="c">evam uktena viprendrāḥ</seg> <seg type="pāda" n="d">sāṃkhyayogena mokṣiṇīm</seg> //</l>
</lg>

<lg xml:id="BrP_240.97">
<l><seg type="pāda" n="a">sāṃkhyā viprā mahāprājñā</seg> <seg type="pāda" n="b">gacchanti paramāṃ gatim</seg> </l>
<l><seg type="pāda" n="c">jñānenānena viprendrās</seg> <seg type="pāda" n="d">tulyaṃ jñānaṃ na vidyate</seg> //</l>
</lg>

<lg xml:id="BrP_240.98">
<l><seg type="pāda" n="a">atra vaḥ saṃśayo mā bhūj</seg> <seg type="pāda" n="b">jñānaṃ sāṃkhyaṃ paraṃ matam</seg> </l>
<l><seg type="pāda" n="c">akṣaraṃ dhruvam evoktaṃ</seg> <seg type="pāda" n="d">pūrvaṃ brahma sanātanam</seg> //</l>
</lg>

<lg xml:id="BrP_240.99">
<l><seg type="pāda" n="a">anādimadhyanidhanaṃ</seg> <seg type="pāda" n="b">nirdvaṃdvaṃ kartṛ śāśvatam</seg> </l>
<l><seg type="pāda" n="c">kūṭasthaṃ caiva nityaṃ ca</seg> <seg type="pāda" n="d">yad vadanti śamātmakāḥ</seg> //</l>
</lg>

<lg xml:id="BrP_240.100">
<l><seg type="pāda" n="a">yataḥ sarvāḥ pravartante</seg> <seg type="pāda" n="b">sargapralayavikriyāḥ</seg> </l>
<l><seg type="pāda" n="c">evaṃ śaṃsanti śāstreṣu</seg> <seg type="pāda" n="d">pravaktāro maharṣayaḥ</seg> //</l>
</lg>

<lg xml:id="BrP_240.101">
<l><seg type="pāda" n="a">sarve viprāś ca vedāś ca</seg> <seg type="pāda" n="b">tathā sāmavido janāḥ</seg> </l>
<l><seg type="pāda" n="c">brahmaṇyaṃ paramaṃ devam</seg> <seg type="pāda" n="d">anantaṃ paramācyutam</seg> //</l>
</lg>

<lg xml:id="BrP_240.102">
<l><seg type="pāda" n="a">prārthayantaś ca taṃ viprā</seg> <seg type="pāda" n="b">vadanti guṇabuddhayaḥ</seg> </l>
<l><seg type="pāda" n="c">samyag uktās tathā yogāḥ</seg> <seg type="pāda" n="d">sāṃkhyāś cāmitadarśanāḥ</seg> //</l>
</lg>

<lg xml:id="BrP_240.103">
<l><seg type="pāda" n="a">amūrtis tasya viprendrāḥ</seg> <seg type="pāda" n="b">sāṃkhyaṃ mūrtir iti śrutiḥ</seg> </l>
<l><seg type="pāda" n="c">abhijñānāni tasyāhur</seg> <seg type="pāda" n="d">mahānti munisattamāḥ</seg> //</l>
</lg>

<lg xml:id="BrP_240.104">
<l><seg type="pāda" n="a">dvividhāni hi bhūtāni</seg> <seg type="pāda" n="b">pṛthivyāṃ dvijasattamāḥ</seg> </l>
<l><seg type="pāda" n="c">agamyagamyasaṃjñāni</seg> <seg type="pāda" n="d">gamyaṃ tatra viśiṣyate</seg> //</l>
</lg>

<lg xml:id="BrP_240.105">
<l><seg type="pāda" n="a">jñānaṃ mahad vai mahataś ca viprā</seg> <lb/><seg type="pāda" n="b">vedeṣu sāṃkhyeṣu tathaiva yoge</seg></l>
<l><seg type="pāda" n="c">yac cāpi dṛṣṭaṃ vidhivat purāṇe</seg> <lb/><seg type="pāda" n="d">sāṃkhyāgataṃ tan nikhilaṃ munīndrāḥ</seg></l>
</lg>

<lg xml:id="BrP_240.106">
<l><seg type="pāda" n="a">yac cetihāseṣu mahatsu dṛṣṭaṃ</seg> <lb/><seg type="pāda" n="b">yathārthaśāstreṣu viśiṣṭadṛṣṭam</seg></l>
<l><seg type="pāda" n="c">jñānaṃ ca loke yad ihāsti kiṃcit</seg> <lb/><seg type="pāda" n="d">sāṃkhyāgataṃ tac ca mahāmunīndrāḥ</seg></l>
</lg>

<lg xml:id="BrP_240.107">
<l><seg type="pāda" n="a">samastadṛṣṭaṃ paramaṃ balaṃ ca</seg> <lb/><seg type="pāda" n="b">jñānaṃ ca mokṣaś ca yathāvad uktam</seg></l>
<l><seg type="pāda" n="c">tapāṃsi sūkṣmāṇi ca yāni caiva</seg> <lb/><seg type="pāda" n="d">sāṃkhye yathāvad vihitāni viprāḥ</seg></l>
</lg>

<lg xml:id="BrP_240.108">
<l><seg type="pāda" n="a">viparyayaṃ tasya hitaṃ sadaiva</seg> <lb/><seg type="pāda" n="b">gacchanti sāṃkhyāḥ satataṃ sukhena</seg></l>
<l><seg type="pāda" n="c">tāṃś cāpi saṃdhārya tataḥ kṛtārthāḥ</seg> <lb/><seg type="pāda" n="d">patanti viprāyataneṣu bhūyaḥ</seg></l>
</lg>

<lg xml:id="BrP_240.109">
<l><seg type="pāda" n="a">hitvā ca dehaṃ praviśanti mokṣaṃ</seg> <lb/><seg type="pāda" n="b">divaukasaś cāpi ca yogasāṃkhyāḥ</seg></l>
<l><seg type="pāda" n="c">ato 'dhikaṃ te 'bhiratā mahārhe</seg> <lb/><seg type="pāda" n="d">sāṃkhye dvijā bho iha śiṣṭajuṣṭe</seg></l>
</lg>

<lg xml:id="BrP_240.110">
<l><seg type="pāda" n="a">teṣāṃ tu tiryaggamanaṃ hi dṛṣṭaṃ</seg> <lb/><seg type="pāda" n="b">nādho gatiḥ pāpakṛtāṃ nivāsaḥ</seg></l>
<l><seg type="pāda" n="c">na vā pradhānā api te dvijātayo</seg> <lb/><seg type="pāda" n="d">ye jñānam etan munayo na saktāḥ</seg></l>
</lg>

<lg xml:id="BrP_240.111">
<l><seg type="pāda" n="a">sāṃkhyaṃ viśālaṃ paramaṃ purāṇaṃ</seg> <lb/><seg type="pāda" n="b">mahārṇavaṃ vimalam udārakāntam</seg></l>
<l><seg type="pāda" n="c">kṛtsnaṃ hi sāṃkhyā munayo mahātma</seg> <lb/><seg type="pāda" n="d">nārāyaṇe dhārayatāprameyam</seg></l>
</lg>

<lg xml:id="BrP_240.112">
<l><seg type="pāda" n="a">etan mayoktaṃ paramaṃ hi tattvaṃ</seg> <lb/><seg type="pāda" n="b">nārāyaṇād viśvam idaṃ purāṇam</seg></l>
<l><seg type="pāda" n="c">sa sargakāle ca karoti sargaṃ</seg> <lb/><seg type="pāda" n="d">saṃhārakāle ca hareta bhūyaḥ</seg></l>
</lg>

<milestone unit="speaker" n="munaya ūcuḥ"/>

<lg xml:id="BrP_241.1">
<l><seg type="pāda" n="a">kiṃ tad akṣaram ity uktaṃ</seg> <seg type="pāda" n="b">yasmān nāvartate punaḥ</seg> </l>
<l><seg type="pāda" n="c">kiṃsvit tat kṣaram ity uktaṃ</seg> <seg type="pāda" n="d">yasmād āvartate punaḥ</seg> //</l>
</lg>

<lg xml:id="BrP_241.2">
<l><seg type="pāda" n="a">akṣarākṣarayor vyaktiṃ</seg> <seg type="pāda" n="b">pṛcchāmas tvāṃ mahāmune</seg> </l>
<l><seg type="pāda" n="c">upalabdhuṃ muniśreṣṭha</seg> <seg type="pāda" n="d">tattvena munipuṃgava</seg> //</l>
</lg>

<lg xml:id="BrP_241.3">
<l><seg type="pāda" n="a">tvaṃ hi jñānavidāṃ śreṣṭhaḥ</seg> <seg type="pāda" n="b">procyase vedapāragaiḥ</seg> </l>
<l><seg type="pāda" n="c">ṛṣibhiś ca mahābhāgair</seg> <seg type="pāda" n="d">yatibhiś ca mahātmabhiḥ</seg> //</l>
</lg>

<lg xml:id="BrP_241.4">
<l><seg type="pāda" n="a">tad etac chrotum icchāmas</seg> <seg type="pāda" n="b">tvattaḥ sarvaṃ mahāmate</seg> </l>
<l><seg type="pāda" n="c">na tṛptim adhigacchāmaḥ</seg> <seg type="pāda" n="d">śṛṇvanto 'mṛtam uttamam</seg> //</l>
</lg>

<milestone unit="speaker" n="vyāsa uvāca"/>

<lg xml:id="BrP_241.5">
<l><seg type="pāda" n="a">atra vo varṇayiṣyāmi</seg> <seg type="pāda" n="b">itihāsaṃ purātanam</seg> </l>
<l><seg type="pāda" n="c">vasiṣṭhasya ca saṃvādaṃ</seg> <seg type="pāda" n="d">karālajanakasya ca</seg> //</l>
</lg>

<lg xml:id="BrP_241.6">
<l><seg type="pāda" n="a">vasiṣṭhaṃ śreṣṭham āsīnam</seg> <seg type="pāda" n="b">ṛṣīṇāṃ bhāskaradyutim</seg> </l>
<l><seg type="pāda" n="c">papraccha janako rājā</seg> <seg type="pāda" n="d">jñānaṃ naiḥśreyasaṃ param</seg> //</l>
</lg>

<lg xml:id="BrP_241.7">
<l><seg type="pāda" n="a">paramātmani kuśalam</seg> <seg type="pāda" n="b">adhyātmagatiniścayam</seg> </l>
<l><seg type="pāda" n="c">maitrāvaruṇim āsīnam</seg> <seg type="pāda" n="d">abhivādya kṛtāñjaliḥ</seg> //</l>
</lg>

<lg xml:id="BrP_241.8">
<l><seg type="pāda" n="a">svacchandaṃ sukṛtaṃ caiva</seg> <seg type="pāda" n="b">madhuraṃ cāpy anulbaṇam</seg> </l>
<l><seg type="pāda" n="c">papraccharṣivaraṃ rājā</seg> <seg type="pāda" n="d">karālajanakaḥ purā</seg> //</l>
</lg>

<milestone unit="speaker" n="karālajanaka uvāca"/>

<lg xml:id="BrP_241.9">
<l><seg type="pāda" n="a">bhagavañ śrotum icchāmi</seg> <seg type="pāda" n="b">paraṃ brahma sanātanam</seg> </l>
<l><seg type="pāda" n="c">yasmin na punarāvṛttiṃ</seg> <seg type="pāda" n="d">prāpnuvanti manīṣiṇaḥ</seg> //</l>
</lg>

<lg xml:id="BrP_241.10">
<l><seg type="pāda" n="a">yac ca tat kṣaram ity uktaṃ</seg> <seg type="pāda" n="b">yatredaṃ kṣarate jagat</seg> </l>
<l><seg type="pāda" n="c">yac cākṣaram iti proktaṃ</seg> <seg type="pāda" n="d">śivaṃ kṣemam anāmayam</seg> //</l>
</lg>

<milestone unit="speaker" n="vasiṣṭha uvāca"/>

<lg xml:id="BrP_241.11">
<l><seg type="pāda" n="a">śrūyatāṃ pṛthivīpāla</seg> <seg type="pāda" n="b">kṣaratīdaṃ yathā jagat</seg> </l>
<l><seg type="pāda" n="c">yatra kṣarati pūrveṇa</seg> <seg type="pāda" n="d">yāvatkālena cāpy atha</seg> //</l>
</lg>

<lg xml:id="BrP_241.12">
<l><seg type="pāda" n="a">yugaṃ dvādaśasāhasryaṃ</seg> <seg type="pāda" n="b">kalpaṃ viddhi caturyugam</seg> </l>
<l><seg type="pāda" n="c">daśakalpaśatāvartam</seg> <seg type="pāda" n="d">ahas tad brāhmam ucyate</seg> //</l>
</lg>

<lg xml:id="BrP_241.13">
<l><seg type="pāda" n="a">rātriś caitāvatī rājan</seg> <seg type="pāda" n="b">yasyānte pratibudhyate</seg> </l>
<l><seg type="pāda" n="c">sṛjaty anantakarmāṇi</seg> <seg type="pāda" n="d">mahāntaṃ bhūtam agrajam</seg> //</l>
</lg>

<lg xml:id="BrP_241.14">
<l><seg type="pāda" n="a">mūrtimantam amūrtātmā</seg> <seg type="pāda" n="b">viśvaṃ śaṃbhuḥ svayaṃbhuvaḥ</seg> </l>
<l><seg type="pāda" n="c">yatrotpattiṃ pravakṣyāmi</seg> <seg type="pāda" n="d">mūlato nṛpasattama</seg> //</l>
</lg>

<lg xml:id="BrP_241.15">
<l><seg type="pāda" n="a">aṇimā laghimā prāptir</seg> <seg type="pāda" n="b">īśānaṃ jyotir avyayam</seg> </l>
<l><seg type="pāda" n="c">sarvataḥpāṇipādāntaṃ</seg> <seg type="pāda" n="d">sarvatokṣiśiromukham</seg> //</l>
</lg>

<lg xml:id="BrP_241.16">
<l><seg type="pāda" n="a">sarvataḥśrutimal loke</seg> <seg type="pāda" n="b">sarvam āvṛtya tiṣṭhati</seg> </l>
<l><seg type="pāda" n="c">hiraṇyagarbho bhagavān</seg> <seg type="pāda" n="d">eṣa buddhir iti smṛtiḥ</seg> //</l>
</lg>

<lg xml:id="BrP_241.17">
<l><seg type="pāda" n="a">mahān iti ca yogeṣu</seg> <seg type="pāda" n="b">viriñcir iti cāpy atha</seg> </l>
<l><seg type="pāda" n="c">sāṃkhye ca paṭhyate śāstre</seg> <seg type="pāda" n="d">nāmabhir bahudhātmakaḥ</seg> //</l>
</lg>

<lg xml:id="BrP_241.18">
<l><seg type="pāda" n="a">vicitrarūpo viśvātmā</seg> <seg type="pāda" n="b">ekākṣara iti smṛtaḥ</seg> </l>
<l><seg type="pāda" n="c">dhṛtam ekātmakaṃ yena</seg> <seg type="pāda" n="d">kṛtsnaṃ trailokyam ātmanā</seg> //</l>
</lg>

<lg xml:id="BrP_241.19">
<l><seg type="pāda" n="a">tathaiva bahurūpatvād</seg> <seg type="pāda" n="b">viśvarūpa iti śrutaḥ</seg> </l>
<l><seg type="pāda" n="c">eṣa vai vikriyāpannaḥ</seg> <seg type="pāda" n="d">sṛjaty ātmānam ātmanā</seg> //</l>
</lg>

<lg xml:id="BrP_241.20">
<l><seg type="pāda" n="a">pradhānaṃ tasya saṃyogād</seg> <seg type="pāda" n="b">utpannaṃ sumahat puram</seg> </l>
<l><seg type="pāda" n="c">ahaṃkāraṃ mahātejāḥ</seg> <seg type="pāda" n="d">prajāpatinamaskṛtam</seg> //</l>
</lg>

<lg xml:id="BrP_241.21">
<l><seg type="pāda" n="a">avyaktād vyaktim āpannaṃ</seg> <seg type="pāda" n="b">vidyāsargaṃ vadanti tam</seg> </l>
<l><seg type="pāda" n="c">mahāntaṃ cāpy ahaṃkāram</seg> <seg type="pāda" n="d">avidyāsarga eva ca</seg> //</l>
</lg>

<lg xml:id="BrP_241.22">
<l><seg type="pāda" n="a">acaraś ca caraś caiva</seg> <seg type="pāda" n="b">samutpannau tathaikataḥ</seg> </l>
<l><seg type="pāda" n="c">vidyāvidyeti vikhyāte</seg> <seg type="pāda" n="d">śrutiśāstrānucintakaiḥ</seg> //</l>
</lg>

<lg xml:id="BrP_241.23">
<l><seg type="pāda" n="a">bhūtasargam ahaṃkārāt</seg> <seg type="pāda" n="b">tṛtīyaṃ viddhi pārthiva</seg> </l>
<l><seg type="pāda" n="c">ahaṃkāreṣu nṛpate</seg> <seg type="pāda" n="d">caturthaṃ viddhi vaikṛtam</seg> //</l>
</lg>

<lg xml:id="BrP_241.24">
<l><seg type="pāda" n="a">vāyur jyotir athākāśam</seg> <seg type="pāda" n="b">āpo 'tha pṛthivī tathā</seg> </l>
<l><seg type="pāda" n="c">śabdasparśau ca rūpaṃ ca</seg> <seg type="pāda" n="d">raso gandhas tathaiva ca</seg> //</l>
</lg>

<lg xml:id="BrP_241.25">
<l><seg type="pāda" n="a">evaṃ yugapad utpannaṃ</seg> <seg type="pāda" n="b">daśavargam asaṃśayam</seg> </l>
<l><seg type="pāda" n="c">pañcamaṃ viddhi rājendra</seg> <seg type="pāda" n="d">bhautikaṃ sargam arthakṛt</seg> //</l>
</lg>

<lg xml:id="BrP_241.26">
<l><seg type="pāda" n="a">śrotraṃ tvak cakṣuṣī jihvā</seg> <seg type="pāda" n="b">ghrāṇam eva ca pañcamam</seg> </l>
<l><seg type="pāda" n="c">vāg hastau caiva pādau ca</seg> <seg type="pāda" n="d">pāyur meḍhraṃ tathaiva ca</seg> //</l>
</lg>

<lg xml:id="BrP_241.27">
<l><seg type="pāda" n="a">buddhīndriyāṇi caitāni</seg> <seg type="pāda" n="b">tathā karmendriyāṇi ca</seg> </l>
<l><seg type="pāda" n="c">saṃbhūtānīha yugapan</seg> <seg type="pāda" n="d">manasā saha pārthiva</seg> //</l>
</lg>

<lg xml:id="BrP_241.28">
<l><seg type="pāda" n="a">eṣā tattvacaturviṃśā</seg> <seg type="pāda" n="b">sarvākṛtiḥ pravartate</seg> </l>
<l><seg type="pāda" n="c">yāṃ jñātvā nābhiśocanti</seg> <seg type="pāda" n="d">brāhmaṇās tattvadarśinaḥ</seg> //</l>
</lg>

<lg xml:id="BrP_241.29">
<l><seg type="pāda" n="a">evam etat samutpannaṃ</seg> <seg type="pāda" n="b">trailokyam idam uttamam</seg> </l>
<l><seg type="pāda" n="c">veditavyaṃ naraśreṣṭha</seg> <seg type="pāda" n="d">sadaiva narakārṇave</seg> //</l>
</lg>

<lg xml:id="BrP_241.30">
<l><seg type="pāda" n="a">sayakṣabhūtagandharve</seg> <seg type="pāda" n="b">sakiṃnaramahorage</seg> </l>
<l><seg type="pāda" n="c">sacāraṇapiśāce vai</seg> <seg type="pāda" n="d">sadevarṣiniśācare</seg> //</l>
</lg>

<lg xml:id="BrP_241.31">
<l><seg type="pāda" n="a">sadaṃśakīṭamaśake</seg> <seg type="pāda" n="b">sapūtikṛmimūṣake</seg> </l>
<l><seg type="pāda" n="c">śuni śvapāke caiṇeye</seg> <seg type="pāda" n="d">sacāṇḍāle sapulkase</seg> //</l>
</lg>

<lg xml:id="BrP_241.32">
<l><seg type="pāda" n="a">hastyaśvakharaśārdūle</seg> <seg type="pāda" n="b">savṛke gavi caiva ha</seg> </l>
<l><seg type="pāda" n="c">yā ca mūrtiś ca yat kiṃcit</seg> <seg type="pāda" n="d">sarvatraitan nidarśanam</seg> //</l>
</lg>

<lg xml:id="BrP_241.33">
<l><seg type="pāda" n="a">jale bhuvi tathākāśe</seg> <seg type="pāda" n="b">nānyatreti viniścayaḥ</seg> </l>
<l><seg type="pāda" n="c">sthānaṃ dehavatām āsīd</seg> <seg type="pāda" n="d">ity evam anuśuśruma</seg> //</l>
</lg>

<lg xml:id="BrP_241.34">
<l><seg type="pāda" n="a">kṛtsnam etāvatas tāta</seg> <seg type="pāda" n="b">kṣarate vyaktasaṃjñakaḥ</seg> </l>
<l><seg type="pāda" n="c">ahany ahani bhūtātmā</seg> <seg type="pāda" n="d">yac cākṣara iti smṛtam</seg> //</l>
</lg>

<lg xml:id="BrP_241.35">
<l><seg type="pāda" n="a">tatas tat kṣaram ity uktaṃ</seg> <seg type="pāda" n="b">kṣaratīdaṃ yathā jagat</seg> </l>
<l><seg type="pāda" n="c">jagan mohātmakaṃ cāhur</seg> <seg type="pāda" n="d">avyaktād vyaktasaṃjñakam</seg> //</l>
</lg>

<lg xml:id="BrP_241.36">
<l><seg type="pāda" n="a">mahāṃś caivākṣaro nityam</seg> <seg type="pāda" n="b">etat kṣaravivarjanam</seg> </l>
<l><seg type="pāda" n="c">kathitaṃ te mahārāja</seg> <seg type="pāda" n="d">yasmān nāvartate punaḥ</seg> //</l>
</lg>

<lg xml:id="BrP_241.37">
<l><seg type="pāda" n="a">pañcaviṃśatiko 'mūrtaḥ</seg> <seg type="pāda" n="b">sa nityas tattvasaṃjñakaḥ</seg> </l>
<l><seg type="pāda" n="c">sattvasaṃśrayaṇāt tattvaṃ</seg> <seg type="pāda" n="d">sattvam āhur manīṣiṇaḥ</seg> //</l>
</lg>

<lg xml:id="BrP_241.38">
<l><seg type="pāda" n="a">yad amūrtiḥ sṛjad vyaktaṃ</seg> <seg type="pāda" n="b">tan mūrtim adhitiṣṭhati</seg> </l>
<l><seg type="pāda" n="c">caturviṃśatimo vyakto</seg> <seg type="pāda" n="d">hy amūrtiḥ pañcaviṃśakaḥ</seg> //</l>
</lg>

<lg xml:id="BrP_241.39">
<l><seg type="pāda" n="a">sa eva hṛdi sarvāsu</seg> <seg type="pāda" n="b">mūrtiṣv ātiṣṭhatātmavān</seg> </l>
<l><seg type="pāda" n="c">cetayaṃś cetano nityaṃ</seg> <seg type="pāda" n="d">sarvamūrtir amūrtimān</seg> //</l>
</lg>

<lg xml:id="BrP_241.40">
<l><seg type="pāda" n="a">sargapralayadharmeṇa</seg> <seg type="pāda" n="b">sa sargapralayātmakaḥ</seg> </l>
<l><seg type="pāda" n="c">gocare vartate nityaṃ</seg> <seg type="pāda" n="d">nirguṇo guṇasaṃjñitaḥ</seg> //</l>
</lg>

<lg xml:id="BrP_241.41">
<l><seg type="pāda" n="a">evam eṣa mahātmā ca</seg> <seg type="pāda" n="b">sargapralayakoṭiśaḥ</seg> </l>
<l><seg type="pāda" n="c">vikurvāṇaḥ prakṛtimān</seg> <seg type="pāda" n="d">nābhimanyeta buddhimān</seg> //</l>
</lg>

<lg xml:id="BrP_241.42">
<l><seg type="pāda" n="a">tamaḥsattvarajoyuktas</seg> <seg type="pāda" n="b">tāsu tāsv iha yoniṣu</seg> </l>
<l><seg type="pāda" n="c">līyate pratibuddhatvād</seg> <seg type="pāda" n="d">abuddhajanasevanāt</seg> //</l>
</lg>

<lg xml:id="BrP_241.43">
<l><seg type="pāda" n="a">sahavāsanivāsatvād</seg> <seg type="pāda" n="b">bālo 'ham iti manyate</seg> </l>
<l><seg type="pāda" n="c">yo 'haṃ na so 'ham ity ukto</seg> <seg type="pāda" n="d">guṇān evānuvartate</seg> //</l>
</lg>

<lg xml:id="BrP_241.44">
<l><seg type="pāda" n="a">tamasā tāmasān bhāvān</seg> <seg type="pāda" n="b">vividhān pratipadyate</seg> </l>
<l><seg type="pāda" n="c">rajasā rājasāṃś caiva</seg> <seg type="pāda" n="d">sāttvikān sattvasaṃśrayāt</seg> //</l>
</lg>

<lg xml:id="BrP_241.45">
<l><seg type="pāda" n="a">śuklalohitakṛṣṇāni</seg> <seg type="pāda" n="b">rūpāṇy etāni trīṇi tu</seg> </l>
<l><seg type="pāda" n="c">sarvāṇy etāni rūpāṇi</seg> <seg type="pāda" n="d">jānīhi prākṛtāni tu</seg> //</l>
</lg>

<lg xml:id="BrP_241.46">
<l><seg type="pāda" n="a">tāmasā nirayaṃ yānti</seg> <seg type="pāda" n="b">rājasā mānuṣān atha</seg> </l>
<l><seg type="pāda" n="c">sāttvikā devalokāya</seg> <seg type="pāda" n="d">gacchanti sukhabhāginaḥ</seg> //</l>
</lg>

<lg xml:id="BrP_241.47">
<l><seg type="pāda" n="a">niṣkevalena pāpena</seg> <seg type="pāda" n="b">tiryagyonim avāpnuyāt</seg> </l>
<l><seg type="pāda" n="c">puṇyapāpeṣu mānuṣyaṃ</seg> <seg type="pāda" n="d">puṇyamātreṇa devatāḥ</seg> //</l>
</lg>

<lg xml:id="BrP_241.48">
<l><seg type="pāda" n="a">evam avyaktaviṣayaṃ</seg> <seg type="pāda" n="b">mokṣam āhur manīṣiṇaḥ</seg> </l>
<l><seg type="pāda" n="c">pañcaviṃśatimo yo 'yaṃ</seg> <seg type="pāda" n="d">jñānād eva pravartate</seg> //</l>
</lg>

<milestone unit="speaker" n="vasiṣṭha uvāca"/>

<lg xml:id="BrP_242.1">
<l><seg type="pāda" n="a">evam apratibuddhatvād</seg> <seg type="pāda" n="b">abuddham anuvartate</seg> </l>
<l><seg type="pāda" n="c">dehād dehasahasrāṇi</seg> <seg type="pāda" n="d">tathā ca na sa bhidyate</seg> //</l>
</lg>

<lg xml:id="BrP_242.2">
<l><seg type="pāda" n="a">tiryagyonisahasreṣu</seg> <seg type="pāda" n="b">kadācid devatāsv api</seg> </l>
<l><seg type="pāda" n="c">utpadyati tapoyogād</seg> <seg type="pāda" n="d">guṇaiḥ saha guṇakṣayāt</seg> //</l>
</lg>

<lg xml:id="BrP_242.3">
<l><seg type="pāda" n="a">manuṣyatvād divaṃ yāti</seg> <seg type="pāda" n="b">devo mānuṣyam eti ca</seg> </l>
<l><seg type="pāda" n="c">mānuṣyān nirayasthānam</seg> <seg type="pāda" n="d">ālayaṃ pratipadyate</seg> //</l>
</lg>

<lg xml:id="BrP_242.4">
<l><seg type="pāda" n="a">koṣakāro yathātmānaṃ</seg> <seg type="pāda" n="b">kīṭaḥ samabhirundhati</seg> </l>
<l><seg type="pāda" n="c">sūtratantuguṇair nityaṃ</seg> <seg type="pāda" n="d">tathāyam aguṇo guṇaiḥ</seg> //</l>
</lg>

<lg xml:id="BrP_242.5">
<l><seg type="pāda" n="a">dvaṃdvam eti ca nirdvaṃdvas</seg> <seg type="pāda" n="b">tāsu tāsv iha yoniṣu</seg> </l>
<l><seg type="pāda" n="c">śīrṣaroge 'kṣiroge ca</seg> <seg type="pāda" n="d">dantaśūle galagrahe</seg> //</l>
</lg>

<lg xml:id="BrP_242.6">
<l><seg type="pāda" n="a">jalodare 'tisāre ca</seg> <seg type="pāda" n="b">gaṇḍamālāvicarcike</seg> </l>
<l><seg type="pāda" n="c">śvitrakuṣṭhe 'gnidagdhe ca</seg> <seg type="pāda" n="d">sidhmāpasmārayor api</seg> //</l>
</lg>

<lg xml:id="BrP_242.7">
<l><seg type="pāda" n="a">yāni cānyāni dvaṃdvāni</seg> <seg type="pāda" n="b">prākṛtāni śarīriṇām</seg> </l>
<l><seg type="pāda" n="c">utpadyante vicitrāṇi</seg> <seg type="pāda" n="d">tāny evātmābhimanyate</seg> //</l>
</lg>

<lg xml:id="BrP_242.8">
<l><seg type="pāda" n="a">abhimānātimānānāṃ</seg> <seg type="pāda" n="b">tathaiva sukṛtāny api</seg> </l>
<l><seg type="pāda" n="c">ekavāsāś caturvāsāḥ</seg> <seg type="pāda" n="d">śāyī nityam adhas tathā</seg> //</l>
</lg>

<lg xml:id="BrP_242.9">
<l><seg type="pāda" n="a">maṇḍūkaśāyī ca tathā</seg> <seg type="pāda" n="b">vīrāsanagatas tathā</seg> </l>
<l><seg type="pāda" n="c">vīram āsanam ākāśe</seg> <seg type="pāda" n="d">tathā śayanam eva ca</seg> //</l>
</lg>

<lg xml:id="BrP_242.10">
<l><seg type="pāda" n="a">iṣṭakāprastare caiva</seg> <seg type="pāda" n="b">cakrakaprastare tathā</seg> </l>
<l><seg type="pāda" n="c">bhasmaprastaraśāyī ca</seg> <seg type="pāda" n="d">bhūmiśayyānulepanaḥ</seg> //</l>
</lg>

<lg xml:id="BrP_242.11">
<l><seg type="pāda" n="a">vīrasthānāmbupāke ca</seg> <seg type="pāda" n="b">śayanaṃ phalakeṣu ca</seg> </l>
<l><seg type="pāda" n="c">vividhāsu ca śayyāsu</seg> <seg type="pāda" n="d">phalagṛhyānvitāsu ca</seg> //</l>
</lg>

<lg xml:id="BrP_242.12">
<l><seg type="pāda" n="a">udyāne khalalagne tu</seg> <seg type="pāda" n="b">kṣaumakṛṣṇājinānvitaḥ</seg> </l>
<l><seg type="pāda" n="c">maṇivālaparīdhāno</seg> <seg type="pāda" n="d">vyāghracarmaparicchadaḥ</seg> //</l>
</lg>

<lg xml:id="BrP_242.13">
<l><seg type="pāda" n="a">siṃhacarmaparīdhānaḥ</seg> <seg type="pāda" n="b">paṭṭavāsās tathaiva ca</seg> </l>
<l><seg type="pāda" n="c">phalakaṃ paridhānaś ca</seg> <seg type="pāda" n="d">tathā kaṭakavastradhṛk</seg> //</l>
</lg>

<lg xml:id="BrP_242.14">
<l><seg type="pāda" n="a">kaṭaikavasanaś caiva</seg> <seg type="pāda" n="b">cīravāsās tathaiva ca</seg> </l>
<l><seg type="pāda" n="c">vastrāṇi cānyāni bahūny</seg> <seg type="pāda" n="d">abhimatya ca buddhimān</seg> //</l>
</lg>

<lg xml:id="BrP_242.15">
<l><seg type="pāda" n="a">bhojanāni vicitrāṇi</seg> <seg type="pāda" n="b">ratnāni vividhāni ca</seg> </l>
<l><seg type="pāda" n="c">ekarātrāntarāśitvam</seg> <seg type="pāda" n="d">ekakālikabhojanam</seg> //</l>
</lg>

<lg xml:id="BrP_242.16">
<l><seg type="pāda" n="a">caturthāṣṭamakālaṃ ca</seg> <seg type="pāda" n="b">ṣaṣṭhakālikam eva ca</seg> </l>
<l><seg type="pāda" n="c">ṣaḍrātrabhojanaś caiva</seg> <seg type="pāda" n="d">tathā cāṣṭāhabhojanaḥ</seg> //</l>
</lg>

<lg xml:id="BrP_242.17">
<l><seg type="pāda" n="a">māsopavāsī mūlāśī</seg> <seg type="pāda" n="b">phalāhāras tathaiva ca</seg> </l>
<l><seg type="pāda" n="c">vāyubhakṣaś ca piṇyāka</seg><seg type="pāda" n="d">dadhigomayabhojanaḥ</seg> //</l>
</lg>

<lg xml:id="BrP_242.18">
<l><seg type="pāda" n="a">gomūtrabhojanaś caiva</seg> <seg type="pāda" n="b">kāśapuṣpāśanas tathā</seg> </l>
<l><seg type="pāda" n="c">śaivālabhojanaś caiva</seg> <seg type="pāda" n="d">tathā cānyena vartayan</seg> //</l>
</lg>

<lg xml:id="BrP_242.19">
<l><seg type="pāda" n="a">vartayañ śīrṇaparṇaiś ca</seg> <seg type="pāda" n="b">prakīrṇaphalabhojanaḥ</seg> </l>
<l><seg type="pāda" n="c">vividhāni ca kṛcchrāṇi</seg> <seg type="pāda" n="d">sevate siddhikāṅkṣayā</seg> //</l>
</lg>

<lg xml:id="BrP_242.20">
<l><seg type="pāda" n="a">cāndrāyaṇāni vidhival</seg> <seg type="pāda" n="b">liṅgāni vividhāni ca</seg> </l>
<l><seg type="pāda" n="c">cāturāśramyayuktāni</seg> <seg type="pāda" n="d">dharmādharmāśrayāṇy api</seg> //</l>
</lg>

<lg xml:id="BrP_242.21">
<l><seg type="pāda" n="a">upāśrayān apy aparān</seg> <seg type="pāda" n="b">pākhaṇḍān vividhān api</seg> </l>
<l><seg type="pāda" n="c">viviktāś ca śilāchāyās</seg> <seg type="pāda" n="d">tathā prasravaṇāni ca</seg> //</l>
</lg>

<lg xml:id="BrP_242.22">
<l><seg type="pāda" n="a">pulināni viviktāni</seg> <seg type="pāda" n="b">vividhāni vanāni ca</seg> </l>
<l><seg type="pāda" n="c">kānaneṣu viviktāś ca</seg> <seg type="pāda" n="d">śailānāṃ mahatīr guhāḥ</seg> //</l>
</lg>

<lg xml:id="BrP_242.23">
<l><seg type="pāda" n="a">niyamān vividhāṃś cāpi</seg> <seg type="pāda" n="b">vividhāni tapāṃsi ca</seg> </l>
<l><seg type="pāda" n="c">yajñāṃś ca vividhākārān</seg> <seg type="pāda" n="d">vidyāś ca vividhās tathā</seg> //</l>
</lg>

<lg xml:id="BrP_242.24">
<l><seg type="pāda" n="a">vaṇikpathaṃ dvijakṣatra</seg><seg type="pāda" n="b">vaiśyaśūdrāṃs tathaiva ca</seg> </l>
<l><seg type="pāda" n="c">dānaṃ ca vividhākāraṃ</seg> <seg type="pāda" n="d">dīnāndhakṛpaṇādiṣu</seg> //</l>
</lg>

<lg xml:id="BrP_242.25">
<l><seg type="pāda" n="a">abhimanyeta saṃdhātuṃ</seg> <seg type="pāda" n="b">tathaiva vividhān guṇān</seg> </l>
<l><seg type="pāda" n="c">sattvaṃ rajas tamaś caiva</seg> <seg type="pāda" n="d">dharmārthau kāma eva ca</seg> //</l>
</lg>

<lg xml:id="BrP_242.26">
<l><seg type="pāda" n="a">prakṛtyātmānam evātmā</seg> <seg type="pāda" n="b">evaṃ pravibhajaty uta</seg> </l>
<l><seg type="pāda" n="c">svāhākāravaṣaṭkārau</seg> <seg type="pāda" n="d">svadhākāranamaskriye</seg> //</l>
</lg>

<lg xml:id="BrP_242.27">
<l><seg type="pāda" n="a">yajanādhyayane dānaṃ</seg> <seg type="pāda" n="b">tathaivāhuḥ pratigraham</seg> </l>
<l><seg type="pāda" n="c">yājanādhyāpane caiva</seg> <seg type="pāda" n="d">tathānyad api kiṃcana</seg> //</l>
</lg>

<lg xml:id="BrP_242.28">
<l><seg type="pāda" n="a">janmamṛtyuvidhānena</seg> <seg type="pāda" n="b">tathā viśasanena ca</seg> </l>
<l><seg type="pāda" n="c">śubhāśubhabhayaṃ sarvam</seg> <seg type="pāda" n="d">etad āhuḥ sanātanam</seg> //</l>
</lg>

<lg xml:id="BrP_242.29">
<l><seg type="pāda" n="a">prakṛtiḥ kurute devī</seg> <seg type="pāda" n="b">bhayaṃ pralayam eva ca</seg> </l>
<l><seg type="pāda" n="c">divasānte guṇān etān</seg> <seg type="pāda" n="d">atītyaiko 'vatiṣṭhate</seg> //</l>
</lg>

<lg xml:id="BrP_242.30">
<l><seg type="pāda" n="a">raśmijālam ivādityas</seg> <seg type="pāda" n="b">tatkālaṃ saṃniyacchati</seg> </l>
<l><seg type="pāda" n="c">evam evaiṣa tat sarvaṃ</seg> <seg type="pāda" n="d">krīḍārtham abhimanyate</seg> //</l>
</lg>

<lg xml:id="BrP_242.31">
<l><seg type="pāda" n="a">ātmarūpaguṇān etān</seg> <seg type="pāda" n="b">vividhān hṛdayapriyān</seg> </l>
<l><seg type="pāda" n="c">evam etāṃ prakurvāṇaḥ</seg> <seg type="pāda" n="d">sargapralayadharmiṇīm</seg> //</l>
</lg>

<lg xml:id="BrP_242.32">
<l><seg type="pāda" n="a">kriyāṃ kriyāpathe raktas</seg> <seg type="pāda" n="b">triguṇas triguṇādhipaḥ</seg> </l>
<l><seg type="pāda" n="c">kriyākriyāpathopetas</seg> <seg type="pāda" n="d">tathā tad iti manyate</seg> //</l>
</lg>

<lg xml:id="BrP_242.33">
<l><seg type="pāda" n="a">prakṛtyā sarvam evedaṃ</seg> <seg type="pāda" n="b">jagad andhīkṛtaṃ vibho</seg> </l>
<l><seg type="pāda" n="c">rajasā tamasā caiva</seg> <seg type="pāda" n="d">vyāptaṃ sarvam anekadhā</seg> //</l>
</lg>

<lg xml:id="BrP_242.34">
<l><seg type="pāda" n="a">evaṃ dvaṃdvāny atītāni</seg> <seg type="pāda" n="b">mama vartanti nityaśaḥ</seg> </l>
<l><seg type="pāda" n="c">matta etāni jāyante</seg> <seg type="pāda" n="d">pralaye yānti mām api</seg> //</l>
</lg>

<lg xml:id="BrP_242.35">
<l><seg type="pāda" n="a">nistartavyāṇy athaitāni</seg> <seg type="pāda" n="b">sarvāṇīti narādhipa</seg> </l>
<l><seg type="pāda" n="c">manyate pakṣabuddhitvāt</seg> <seg type="pāda" n="d">tathaiva sukṛtāny api</seg> //</l>
</lg>

<lg xml:id="BrP_242.36">
<l><seg type="pāda" n="a">bhoktavyāni mamaitāni</seg> <seg type="pāda" n="b">devalokagatena vai</seg> </l>
<l><seg type="pāda" n="c">ihaiva cainaṃ bhokṣyāmi</seg> <seg type="pāda" n="d">śubhāśubhaphalodayam</seg> //</l>
</lg>

<lg xml:id="BrP_242.37">
<l><seg type="pāda" n="a">sukham evaṃ tu kartavyaṃ</seg> <seg type="pāda" n="b">sakṛt kṛtvā sukhaṃ mama</seg> </l>
<l><seg type="pāda" n="c">yāvad eva tu me saukhyaṃ</seg> <seg type="pāda" n="d">jātyāṃ jātyāṃ bhaviṣyati</seg> //</l>
</lg>

<lg xml:id="BrP_242.38">
<l><seg type="pāda" n="a">bhaviṣyati na me duḥkhaṃ</seg> <seg type="pāda" n="b">kṛtenehāpy anantakam</seg> </l>
<l><seg type="pāda" n="c">sukhaduḥkhaṃ hi mānuṣyaṃ</seg> <seg type="pāda" n="d">niraye cāpi majjanam</seg> //</l>
</lg>

<lg xml:id="BrP_242.39">
<l><seg type="pāda" n="a">nirayāc cāpi mānuṣyaṃ</seg> <seg type="pāda" n="b">kālenaiṣyāmy ahaṃ punaḥ</seg> </l>
<l><seg type="pāda" n="c">manuṣyatvāc ca devatvaṃ</seg> <seg type="pāda" n="d">devatvāt pauruṣaṃ punaḥ</seg> //</l>
</lg>

<lg xml:id="BrP_242.40">
<l><seg type="pāda" n="a">manuṣyatvāc ca nirayaṃ</seg> <seg type="pāda" n="b">paryāyeṇopagacchati</seg> </l>
<l><seg type="pāda" n="c">eṣa evaṃ dvijātīnām</seg> <seg type="pāda" n="d">ātmā vai sa guṇair vṛtaḥ</seg> //</l>
</lg>

<lg xml:id="BrP_242.41">
<l><seg type="pāda" n="a">tena devamanuṣyeṣu</seg> <seg type="pāda" n="b">nirayaṃ copapadyate</seg> </l>
<l><seg type="pāda" n="c">mamatvenāvṛto nityaṃ</seg> <seg type="pāda" n="d">tatraiva parivartate</seg> //</l>
</lg>

<lg xml:id="BrP_242.42">
<l><seg type="pāda" n="a">sargakoṭisahasrāṇi</seg> <seg type="pāda" n="b">maraṇāntāsu mūrtiṣu</seg> </l>
<l><seg type="pāda" n="c">ya evaṃ kurute karma</seg> <seg type="pāda" n="d">śubhāśubhaphalātmakam</seg> //</l>
</lg>

<lg xml:id="BrP_242.43">
<l><seg type="pāda" n="a">sa evaṃ phalam āpnoti</seg> <seg type="pāda" n="b">triṣu lokeṣu mūrtimān</seg> </l>
<l><seg type="pāda" n="c">prakṛtiḥ kurute karma</seg> <seg type="pāda" n="d">śubhāśubhaphalātmakam</seg> //</l>
</lg>

<lg xml:id="BrP_242.44">
<l><seg type="pāda" n="a">prakṛtiś ca tathāpnoti</seg> <seg type="pāda" n="b">triṣu lokeṣu kāmagā</seg> </l>
<l><seg type="pāda" n="c">tiryagyonimanuṣyatve</seg> <seg type="pāda" n="d">devaloke tathaiva ca</seg> //</l>
</lg>

<lg xml:id="BrP_242.45">
<l><seg type="pāda" n="a">trīṇi sthānāni caitāni</seg> <seg type="pāda" n="b">jānīyāt prākṛtāni ha</seg> </l>
<l><seg type="pāda" n="c">aliṅgaprakṛtitvāc ca</seg> <seg type="pāda" n="d">liṅgair apy anumīyate</seg> //</l>
</lg>

<lg xml:id="BrP_242.46">
<l><seg type="pāda" n="a">tathaiva pauruṣaṃ liṅgam</seg> <seg type="pāda" n="b">anumānād dhi manyate</seg> </l>
<l><seg type="pāda" n="c">sa liṅgāntaram āsādya</seg> <seg type="pāda" n="d">prākṛtaṃ liṅgam avraṇam</seg> //</l>
</lg>

<lg xml:id="BrP_242.47">
<l><seg type="pāda" n="a">vraṇadvārāṇy adhiṣṭhāya</seg> <seg type="pāda" n="b">karmāṇy ātmani manyate</seg> </l>
<l><seg type="pāda" n="c">śrotrādīni tu sarvāṇi</seg> <seg type="pāda" n="d">pañca karmendriyāṇy atha</seg> //</l>
</lg>

<lg xml:id="BrP_242.48">
<l><seg type="pāda" n="a">rāgādīni pravartante</seg> <seg type="pāda" n="b">guṇeṣv iha guṇaiḥ saha</seg> </l>
<l><seg type="pāda" n="c">aham etāni vai kurvan</seg> <seg type="pāda" n="d">mamaitānīndriyāṇi ha</seg> //</l>
</lg>

<lg xml:id="BrP_242.49">
<l><seg type="pāda" n="a">nirindriyo hi manyeta</seg> <seg type="pāda" n="b">vraṇavān asmi nirvraṇaḥ</seg> </l>
<l><seg type="pāda" n="c">aliṅgo liṅgam ātmānam</seg> <seg type="pāda" n="d">akālaṃ kālam ātmanaḥ</seg> //</l>
</lg>

<lg xml:id="BrP_242.50">
<l><seg type="pāda" n="a">asattvaṃ sattvam ātmānam</seg> <seg type="pāda" n="b">amṛtaṃ mṛtam ātmanaḥ</seg> </l>
<l><seg type="pāda" n="c">amṛtyuṃ mṛtyum ātmānam</seg> <seg type="pāda" n="d">acaraṃ caram ātmanaḥ</seg> //</l>
</lg>

<lg xml:id="BrP_242.51">
<l><seg type="pāda" n="a">akṣetraṃ kṣetram ātmānam</seg> <seg type="pāda" n="b">asaṅgaṃ saṅgam ātmanaḥ</seg> </l>
<l><seg type="pāda" n="c">atattvaṃ tattvam ātmānam</seg> <seg type="pāda" n="d">abhavaṃ bhavam ātmanaḥ</seg> //</l>
</lg>

<lg xml:id="BrP_242.52">
<l><seg type="pāda" n="a">akṣaraṃ kṣaram ātmānam</seg> <seg type="pāda" n="b">abuddhatvād dhi manyate</seg> </l>
<l><seg type="pāda" n="c">evam apratibuddhatvād</seg> <seg type="pāda" n="d">abuddhajanasevanāt</seg> //</l>
</lg>

<lg xml:id="BrP_242.53">
<l><seg type="pāda" n="a">sargakoṭisahasrāṇi</seg> <seg type="pāda" n="b">patanāntāni gacchati</seg> </l>
<l><seg type="pāda" n="c">janmāntarasahasrāṇi</seg> <seg type="pāda" n="d">maraṇāntāni gacchati</seg> //</l>
</lg>

<lg xml:id="BrP_242.54">
<l><seg type="pāda" n="a">tiryagyonimanuṣyatve</seg> <seg type="pāda" n="b">devaloke tathaiva ca</seg> </l>
<l><seg type="pāda" n="c">candramā iva kośānāṃ</seg> <seg type="pāda" n="d">punas tatra sahasraśaḥ</seg> //</l>
</lg>

<lg xml:id="BrP_242.55">
<l><seg type="pāda" n="a">nīyate 'pratibuddhatvād</seg> <seg type="pāda" n="b">evam eva kubuddhimān</seg> </l>
<l><seg type="pāda" n="c">kalā pañcadaśī yonis</seg> <seg type="pāda" n="d">tad dhāma iti paṭhyate</seg> //</l>
</lg>

<lg xml:id="BrP_242.56">
<l><seg type="pāda" n="a">nityam eva vijānīhi</seg> <seg type="pāda" n="b">somaṃ vai ṣoḍaśāṃśakaiḥ</seg> </l>
<l><seg type="pāda" n="c">kalayā jāyate 'jasraṃ</seg> <seg type="pāda" n="d">punaḥ punar abuddhimān</seg> //</l>
</lg>

<lg xml:id="BrP_242.57">
<l><seg type="pāda" n="a">dhīmāṃś cāyaṃ na bhavati</seg> <seg type="pāda" n="b">nṛpa evaṃ hi jāyate</seg> </l>
<l><seg type="pāda" n="c">ṣoḍaśī tu kalā sūkṣmā</seg> <seg type="pāda" n="d">sa soma upadhāryatām</seg> //</l>
</lg>

<lg xml:id="BrP_242.58">
<l><seg type="pāda" n="a">na tūpayujyate devair</seg> <seg type="pāda" n="b">devān api yunakti saḥ</seg> </l>
<l><seg type="pāda" n="c">mamatvaṃ kṣapayitvā tu</seg> <seg type="pāda" n="d">jāyate nṛpasattama</seg> </l>
<l><seg type="pāda" n="e">prakṛtes triguṇāyās tu</seg> <seg type="pāda" n="f">sa eva triguṇo bhavet</seg> //</l>
</lg>

<milestone unit="speaker" n="janaka uvāca"/>

<lg xml:id="BrP_243.1">
<l><seg type="pāda" n="a">akṣarakṣarayor eṣa</seg> <seg type="pāda" n="b">dvayoḥ saṃbandha iṣyate</seg> </l>
<l><seg type="pāda" n="c">strīpuṃsayor vā saṃbandhaḥ</seg> <seg type="pāda" n="d">sa vai puruṣa ucyate</seg> //</l>
</lg>

<lg xml:id="BrP_243.2">
<l><seg type="pāda" n="a">ṛte tu puruṣaṃ neha</seg> <seg type="pāda" n="b">strī garbhān dhārayaty uta</seg> </l>
<l><seg type="pāda" n="c">ṛte striyaṃ na puruṣo</seg> <seg type="pāda" n="d">rūpaṃ nirvartate tathā</seg> //</l>
</lg>

<lg xml:id="BrP_243.3">
<l><seg type="pāda" n="a">anyonyasyābhisaṃbandhād</seg> <seg type="pāda" n="b">anyonyaguṇasaṃśrayāt</seg> </l>
<l><seg type="pāda" n="c">rūpaṃ nirvartayed etad</seg> <seg type="pāda" n="d">evaṃ sarvāsu yoniṣu</seg> //</l>
</lg>

<lg xml:id="BrP_243.4">
<l><seg type="pāda" n="a">ratyartham atisaṃyogād</seg> <seg type="pāda" n="b">anyonyaguṇasaṃśrayāt</seg> </l>
<l><seg type="pāda" n="c">ṛtau nirvartate rūpaṃ</seg> <seg type="pāda" n="d">tad vakṣyāmi nidarśanam</seg> //</l>
</lg>

<lg xml:id="BrP_243.5">
<l><seg type="pāda" n="a">ye guṇāḥ puruṣasyeha</seg> <seg type="pāda" n="b">ye ca mātur guṇās tathā</seg> </l>
<l><seg type="pāda" n="c">asthi snāyu ca majjā ca</seg> <seg type="pāda" n="d">jānīmaḥ pitṛto dvija</seg> //</l>
</lg>

<lg xml:id="BrP_243.6">
<l><seg type="pāda" n="a">tvaṅmāṃsaśoṇitaṃ ceti</seg> <seg type="pāda" n="b">mātṛjāny anuśuśruma</seg> </l>
<l><seg type="pāda" n="c">evam etad dvijaśreṣṭha</seg> <seg type="pāda" n="d">vedaśāstreṣu paṭhyate</seg> //</l>
</lg>

<lg xml:id="BrP_243.7">
<l><seg type="pāda" n="a">pramāṇaṃ yac ca vedoktaṃ</seg> <seg type="pāda" n="b">śāstroktaṃ yac ca paṭhyate</seg> </l>
<l><seg type="pāda" n="c">vedaśāstrapramāṇaṃ ca</seg> <seg type="pāda" n="d">pramāṇaṃ tat sanātanam</seg> //</l>
</lg>

<lg xml:id="BrP_243.8">
<l><seg type="pāda" n="a">evam evābhisaṃbandhau</seg> <seg type="pāda" n="b">nityaṃ prakṛtipūruṣau</seg> </l>
<l><seg type="pāda" n="c">yac cāpi bhagavaṃs tasmān</seg> <seg type="pāda" n="d">mokṣadharmo na vidyate</seg> //</l>
</lg>

<lg xml:id="BrP_243.9">
<l><seg type="pāda" n="a">athavānantarakṛtaṃ</seg> <seg type="pāda" n="b">kiṃcid eva nidarśanam</seg> </l>
<l><seg type="pāda" n="c">tan mamācakṣva tattvena</seg> <seg type="pāda" n="d">pratyakṣo hy asi sarvadā</seg> //</l>
</lg>

<lg xml:id="BrP_243.10">
<l><seg type="pāda" n="a">mokṣakāmā vayaṃ cāpi</seg> <seg type="pāda" n="b">kāṅkṣāmo yad anāmayam</seg> </l>
<l><seg type="pāda" n="c">ajeyam ajaraṃ nityam</seg> <seg type="pāda" n="d">atīndriyam anīśvaram</seg> //</l>
</lg>

<milestone unit="speaker" n="vasiṣṭha uvāca"/>

<lg xml:id="BrP_243.11">
<l><seg type="pāda" n="a">yad etad uktaṃ bhavatā</seg> <seg type="pāda" n="b">vedaśāstranidarśanam</seg> </l>
<l><seg type="pāda" n="c">evam etad yathā vakṣye</seg> <seg type="pāda" n="d">tattvagrāhī yathā bhavān</seg> //</l>
</lg>

<lg xml:id="BrP_243.12">
<l><seg type="pāda" n="a">dhāryate hi tvayā grantha</seg> <seg type="pāda" n="b">ubhayor vedaśāstrayoḥ</seg> </l>
<l><seg type="pāda" n="c">na ca granthasya tattvajño</seg> <seg type="pāda" n="d">yathātattvaṃ nareśvara</seg> //</l>
</lg>

<lg xml:id="BrP_243.13">
<l><seg type="pāda" n="a">yo hi vede ca śāstre ca</seg> <seg type="pāda" n="b">granthadhāraṇatatparaḥ</seg> </l>
<l><seg type="pāda" n="c">na ca granthārthatattvajñas</seg> <seg type="pāda" n="d">tasya taddhāraṇaṃ vṛthā</seg> //</l>
</lg>

<lg xml:id="BrP_243.14">
<l><seg type="pāda" n="a">bhāraṃ sa vahate tasya</seg> <seg type="pāda" n="b">granthasyārthaṃ na vetti yaḥ</seg> </l>
<l><seg type="pāda" n="c">yas tu granthārthatattvajño</seg> <seg type="pāda" n="d">nāsya granthāgamo vṛthā</seg> //</l>
</lg>

<lg xml:id="BrP_243.15">
<l><seg type="pāda" n="a">granthasyārthaṃ sa pṛṣṭas tu</seg> <seg type="pāda" n="b">mādṛśo vaktum arhati</seg> </l>
<l><seg type="pāda" n="c">yathātattvābhigamanād</seg> <seg type="pāda" n="d">arthaṃ tasya sa vindati</seg> //</l>
</lg>

<lg xml:id="BrP_243.16">
<l><seg type="pāda" n="a">na yaḥ samutsukaḥ kaścid</seg> <seg type="pāda" n="b">granthārthaṃ sthūlabuddhimān</seg> </l>
<l><seg type="pāda" n="c">sa kathaṃ mandavijñāno</seg> <seg type="pāda" n="d">granthaṃ vakṣyati nirṇayāt</seg> //</l>
</lg>

<lg xml:id="BrP_243.17">
<l><seg type="pāda" n="a">ajñātvā granthatattvāni</seg> <seg type="pāda" n="b">vādaṃ yaḥ kurute naraḥ</seg> </l>
<l><seg type="pāda" n="c">lobhād vāpy athavā dambhāt</seg> <seg type="pāda" n="d">sa pāpī narakaṃ vrajet</seg> //</l>
</lg>

<lg xml:id="BrP_243.18">
<l><seg type="pāda" n="a">nirṇayaṃ cāpi cchidrātmā</seg> <seg type="pāda" n="b">na tad vakṣyati tattvataḥ</seg> </l>
<l><seg type="pāda" n="c">so 'pīhāsyārthatattvajño</seg> <seg type="pāda" n="d">yasmān naivātmavān api</seg> //</l>
</lg>

<lg xml:id="BrP_243.19">
<l><seg type="pāda" n="a">tasmāt tvaṃ śṛṇu rājendra</seg> <seg type="pāda" n="b">yathaitad anudṛśyate</seg> </l>
<l><seg type="pāda" n="c">yathā tattvena sāṃkhyeṣu</seg> <seg type="pāda" n="d">yogeṣu ca mahātmasu</seg> //</l>
</lg>

<lg xml:id="BrP_243.20">
<l><seg type="pāda" n="a">yad eva yogāḥ paśyanti</seg> <seg type="pāda" n="b">sāṃkhyaṃ tad anugamyate</seg> </l>
<l><seg type="pāda" n="c">ekaṃ sāṃkhyaṃ ca yogaṃ ca</seg> <seg type="pāda" n="d">yaḥ paśyati sa buddhimān</seg> //</l>
</lg>

<lg xml:id="BrP_243.21">
<l><seg type="pāda" n="a">tvaṅ māṃsaṃ rudhiraṃ medaḥ</seg> <seg type="pāda" n="b">pittaṃ majjāsthi snāyu ca</seg> </l>
<l><seg type="pāda" n="c">etad aindriyakaṃ tāta</seg> <seg type="pāda" n="d">yad bhavān ittham āttha mām</seg> //</l>
</lg>

<lg xml:id="BrP_243.22">
<l><seg type="pāda" n="a">dravyād dravyasya nirvṛttir</seg> <seg type="pāda" n="b">indriyād indriyaṃ tathā</seg> </l>
<l><seg type="pāda" n="c">dehād deham avāpnoti</seg> <seg type="pāda" n="d">bījād bījaṃ tathaiva ca</seg> //</l>
</lg>

<lg xml:id="BrP_243.23">
<l><seg type="pāda" n="a">nirindriyasya bījasya</seg> <seg type="pāda" n="b">nirdravyasyāpi dehinaḥ</seg> </l>
<l><seg type="pāda" n="c">kathaṃ guṇā bhaviṣyanti</seg> <seg type="pāda" n="d">nirguṇatvān mahātmanaḥ</seg> //</l>
</lg>

<lg xml:id="BrP_243.24">
<l><seg type="pāda" n="a">guṇā guṇeṣu jāyante</seg> <seg type="pāda" n="b">tatraiva viramanti ca</seg> </l>
<l><seg type="pāda" n="c">evaṃ guṇāḥ prakṛtijā</seg> <seg type="pāda" n="d">jāyante na ca yānti ca</seg> //</l>
</lg>

<lg xml:id="BrP_243.25">
<l><seg type="pāda" n="a">tvaṅ māṃsaṃ rudhiraṃ medaḥ</seg> <seg type="pāda" n="b">pittaṃ majjāsthi snāyu ca</seg> </l>
<l><seg type="pāda" n="c">aṣṭau tāny atha śukreṇa</seg> <seg type="pāda" n="d">jānīhi prākṛtena vai</seg> //</l>
</lg>

<lg xml:id="BrP_243.26">
<l><seg type="pāda" n="a">pumāṃś caivāpumāṃś caiva</seg> <seg type="pāda" n="b">strīliṅgaṃ prākṛtaṃ smṛtam</seg> </l>
<l><seg type="pāda" n="c">vāyur eṣa pumāṃś caiva</seg> <seg type="pāda" n="d">rasa ity abhidhīyate</seg> //</l>
</lg>

<lg xml:id="BrP_243.27">
<l><seg type="pāda" n="a">aliṅgā prakṛtir liṅgair</seg> <seg type="pāda" n="b">upalabhyati sātmajaiḥ</seg> </l>
<l><seg type="pāda" n="c">yathā puṣpaphalair nityaṃ</seg> <seg type="pāda" n="d">mūrtaṃ cāmūrtayas tathā</seg> //</l>
</lg>

<lg xml:id="BrP_243.28">
<l><seg type="pāda" n="a">evam apy anumānena</seg> <seg type="pāda" n="b">sa liṅgam upalabhyate</seg> </l>
<l><seg type="pāda" n="c">pañcaviṃśatikas tāta</seg> <seg type="pāda" n="d">liṅgeṣu niyatātmakaḥ</seg> //</l>
</lg>

<lg xml:id="BrP_243.29">
<l><seg type="pāda" n="a">anādinidhano 'nantaḥ</seg> <seg type="pāda" n="b">sarvadarśanakevalaḥ</seg> </l>
<l><seg type="pāda" n="c">kevalaṃ tv abhimānitvād</seg> <seg type="pāda" n="d">guṇeṣu guṇa ucyate</seg> //</l>
</lg>

<lg xml:id="BrP_243.30">
<l><seg type="pāda" n="a">guṇā guṇavataḥ santi</seg> <seg type="pāda" n="b">nirguṇasya kuto guṇāḥ</seg> </l>
<l><seg type="pāda" n="c">tasmād evaṃ vijānanti</seg> <seg type="pāda" n="d">ye janā guṇadarśinaḥ</seg> //</l>
</lg>

<lg xml:id="BrP_243.31">
<l><seg type="pāda" n="a">yadā tv eṣa guṇān etān</seg> <seg type="pāda" n="b">prākṛtān abhimanyate</seg> </l>
<l><seg type="pāda" n="c">tadā sa guṇavān eva</seg> <seg type="pāda" n="d">guṇabhedān prapaśyati</seg> //</l>
</lg>

<lg xml:id="BrP_243.32">
<l><seg type="pāda" n="a">yat tad buddheḥ paraṃ prāhuḥ</seg> <seg type="pāda" n="b">sāṃkhyayogaṃ ca sarvaśaḥ</seg> </l>
<l><seg type="pāda" n="c">budhyamānaṃ mahāprājñāḥ</seg> <seg type="pāda" n="d">prabuddhaparivarjanāt</seg> //</l>
</lg>

<lg xml:id="BrP_243.33">
<l><seg type="pāda" n="a">aprabuddhaṃ yathā vyaktaṃ</seg> <seg type="pāda" n="b">svaguṇaiḥ prāhur īśvaram</seg> </l>
<l><seg type="pāda" n="c">nirguṇaṃ ceśvaraṃ nityam</seg> <seg type="pāda" n="d">adhiṣṭhātāram eva ca</seg> //</l>
</lg>

<lg xml:id="BrP_243.34">
<l><seg type="pāda" n="a">prakṛteś ca guṇānāṃ ca</seg> <seg type="pāda" n="b">pañcaviṃśatikaṃ budhāḥ</seg> </l>
<l><seg type="pāda" n="c">sāṃkhyayoge ca kuśalā</seg> <seg type="pāda" n="d">budhyante paramaiṣiṇaḥ</seg> //</l>
</lg>

<lg xml:id="BrP_243.35">
<l><seg type="pāda" n="a">yadā prabuddham avyaktam</seg> <seg type="pāda" n="b">avasthātananīravaḥ</seg> </l>
<l><seg type="pāda" n="c">budhyamānaṃ na budhyante</seg> <seg type="pāda" n="d">'vagacchanti samaṃ tadā</seg> //</l>
</lg>

<lg xml:id="BrP_243.36">
<l><seg type="pāda" n="a">etan nidarśanaṃ samyaṅ</seg> <seg type="pāda" n="b">na samyag anudarśanam</seg> </l>
<l><seg type="pāda" n="c">budhyamānaṃ prabudhyante</seg> <seg type="pāda" n="d">dvābhyāṃ pṛthag ariṃdama</seg> //</l>
</lg>

<lg xml:id="BrP_243.37">
<l><seg type="pāda" n="a">paraspareṇaitad uktaṃ</seg> <seg type="pāda" n="b">kṣarākṣaranidarśanam</seg> </l>
<l><seg type="pāda" n="c">ekatvam akṣaraṃ prāhur</seg> <seg type="pāda" n="d">nānātvaṃ kṣaram ucyate</seg> //</l>
</lg>

<lg xml:id="BrP_243.38">
<l><seg type="pāda" n="a">pañcaviṃśatiniṣṭho 'yaṃ</seg> <seg type="pāda" n="b">tadā samyak pracakṣate</seg> </l>
<l><seg type="pāda" n="c">ekatvadarśanaṃ cāsya</seg> <seg type="pāda" n="d">nānātvaṃ cāsya darśanam</seg> //</l>
</lg>

<lg xml:id="BrP_243.39">
<l><seg type="pāda" n="a">tattvavit tattvayor eva</seg> <seg type="pāda" n="b">pṛthag etan nidarśanam</seg> </l>
<l><seg type="pāda" n="c">pañcaviṃśatibhis tattvaṃ</seg> <seg type="pāda" n="d">tattvam āhur manīṣiṇaḥ</seg> //</l>
</lg>

<lg xml:id="BrP_243.40">
<l><seg type="pāda" n="a">nistattvaṃ pañcaviṃśasya</seg> <seg type="pāda" n="b">param āhur manīṣiṇaḥ</seg> </l>
<l><seg type="pāda" n="c">varjyasya varjyam ācāraṃ</seg> <seg type="pāda" n="d">tattvaṃ tattvāt sanātanam</seg> //</l>
</lg>

<milestone unit="speaker" n="karālajanaka uvāca"/>

<lg xml:id="BrP_243.41">
<l><seg type="pāda" n="a">nānātvaikatvam ity uktaṃ</seg> <seg type="pāda" n="b">tvayaitad dvijasattama</seg> </l>
<l><seg type="pāda" n="c">paśyatas tad dhi saṃdigdham</seg> <seg type="pāda" n="d">etayor vai nidarśanam</seg> //</l>
</lg>

<lg xml:id="BrP_243.42">
<l><seg type="pāda" n="a">tathā buddhaprabuddhābhyāṃ</seg> <seg type="pāda" n="b">budhyamānasya cānagha</seg> </l>
<l><seg type="pāda" n="c">sthūlabuddhyā na paśyāmi</seg> <seg type="pāda" n="d">tattvam etan na saṃśayaḥ</seg> //</l>
</lg>

<lg xml:id="BrP_243.43">
<l><seg type="pāda" n="a">akṣarakṣarayor uktaṃ</seg> <seg type="pāda" n="b">tvayā yad api kāraṇam</seg> </l>
<l><seg type="pāda" n="c">tad apy asthirabuddhitvāt</seg> <seg type="pāda" n="d">pranaṣṭam iva me 'nagha</seg> //</l>
</lg>

<lg xml:id="BrP_243.44">
<l><seg type="pāda" n="a">tad etac chrotum icchāmi</seg> <seg type="pāda" n="b">nānātvaikatvadarśanam</seg> </l>
<l><seg type="pāda" n="c">dvaṃdvaṃ caivāniruddhaṃ ca</seg> <seg type="pāda" n="d">budhyamānaṃ ca tattvataḥ</seg> //</l>
</lg>

<lg xml:id="BrP_243.45">
<l><seg type="pāda" n="a">vidyāvidye ca bhagavann</seg> <seg type="pāda" n="b">akṣaraṃ kṣaram eva ca</seg> </l>
<l><seg type="pāda" n="c">sāṃkhyayogaṃ ca kṛtsnena</seg> <seg type="pāda" n="d">buddhābuddhiṃ pṛthak pṛthak</seg> //</l>
</lg>

<milestone unit="speaker" n="vasiṣṭha uvāca"/>

<lg xml:id="BrP_243.46">
<l><seg type="pāda" n="a">hanta te saṃpravakṣyāmi</seg> <seg type="pāda" n="b">yad etad anupṛcchasi</seg> </l>
<l><seg type="pāda" n="c">yogakṛtyaṃ mahārāja</seg> <seg type="pāda" n="d">pṛthag eva śṛṇuṣva me</seg> //</l>
</lg>

<lg xml:id="BrP_243.47">
<l><seg type="pāda" n="a">yogakṛtyaṃ tu yogānāṃ</seg> <seg type="pāda" n="b">dhyānam eva paraṃ balam</seg> </l>
<l><seg type="pāda" n="c">tac cāpi dvividhaṃ dhyānam</seg> <seg type="pāda" n="d">āhur vidyāvido janāḥ</seg> //</l>
</lg>

<lg xml:id="BrP_243.48">
<l><seg type="pāda" n="a">ekāgratā ca manasaḥ</seg> <seg type="pāda" n="b">prāṇāyāmas tathaiva ca</seg> </l>
<l><seg type="pāda" n="c">prāṇāyāmas tu saguṇo</seg> <seg type="pāda" n="d">nirguṇo mānasas tathā</seg> //</l>
</lg>

<lg xml:id="BrP_243.49">
<l><seg type="pāda" n="a">mūtrotsarge purīṣe ca</seg> <seg type="pāda" n="b">bhojane ca narādhipa</seg> </l>
<l><seg type="pāda" n="c">dvikālaṃ nopabhuñjīta</seg> <seg type="pāda" n="d">śeṣaṃ bhuñjīta tatparaḥ</seg> //</l>
</lg>

<lg xml:id="BrP_243.50">
<l><seg type="pāda" n="a">indriyāṇīndriyārthebhyo</seg> <seg type="pāda" n="b">nivartya manasā muniḥ</seg> </l>
<l><seg type="pāda" n="c">daśadvādaśabhir vāpi</seg> <seg type="pāda" n="d">caturviṃśāt paraṃ yataḥ</seg> //</l>
</lg>

<lg xml:id="BrP_243.51">
<l><seg type="pāda" n="a">sa codanābhir matimān</seg> <seg type="pāda" n="b">nātmānaṃ codayed atha</seg> </l>
<l><seg type="pāda" n="c">tiṣṭhantam ajaraṃ taṃ tu</seg> <seg type="pāda" n="d">yat tad uktaṃ manīṣibhiḥ</seg> //</l>
</lg>

<lg xml:id="BrP_243.52">
<l><seg type="pāda" n="a">viśvātmā satataṃ jñeya</seg> <seg type="pāda" n="b">ity evam anuśuśruma</seg> </l>
<l><seg type="pāda" n="c">dravyaṃ hy ahīnamanaso</seg> <seg type="pāda" n="d">nānyatheti viniścayaḥ</seg> //</l>
</lg>

<lg xml:id="BrP_243.53">
<l><seg type="pāda" n="a">vimuktaḥ sarvasaṅgebhyo</seg> <seg type="pāda" n="b">laghvāhāro jitendriyaḥ</seg> </l>
<l><seg type="pāda" n="c">pūrvarātre parārdhe ca</seg> <seg type="pāda" n="d">dhārayīta mano hṛdi</seg> //</l>
</lg>

<lg xml:id="BrP_243.54">
<l><seg type="pāda" n="a">sthirīkṛtyendriyagrāmaṃ</seg> <seg type="pāda" n="b">manasā mithileśvara</seg> </l>
<l><seg type="pāda" n="c">mano buddhyā sthiraṃ kṛtvā</seg> <seg type="pāda" n="d">pāṣāṇa iva niścalaḥ</seg> //</l>
</lg>

<lg xml:id="BrP_243.55">
<l><seg type="pāda" n="a">sthāṇuvac cāpy akampyaḥ syād</seg> <seg type="pāda" n="b">dāruvac cāpi niścalaḥ</seg> </l>
<l><seg type="pāda" n="c">buddhyā vidhividhānajñas</seg> <seg type="pāda" n="d">tato yuktaṃ pracakṣate</seg> //</l>
</lg>

<lg xml:id="BrP_243.56">
<l><seg type="pāda" n="a">na śṛṇoti na cāghrāti</seg> <seg type="pāda" n="b">na ca paśyati kiṃcana</seg> </l>
<l><seg type="pāda" n="c">na ca sparśaṃ vijānāti</seg> <seg type="pāda" n="d">na ca saṃkalpate manaḥ</seg> //</l>
</lg>

<lg xml:id="BrP_243.57">
<l><seg type="pāda" n="a">na cāpi manyate kiṃcin</seg> <seg type="pāda" n="b">na ca budhyeta kāṣṭhavat</seg> </l>
<l><seg type="pāda" n="c">tadā prakṛtim āpannaṃ</seg> <seg type="pāda" n="d">yuktam āhur manīṣiṇaḥ</seg> //</l>
</lg>

<lg xml:id="BrP_243.58">
<l><seg type="pāda" n="a">na bhāti hi yathā dīpo</seg> <seg type="pāda" n="b">dīptis tadvac ca dṛśyate</seg> </l>
<l><seg type="pāda" n="c">niliṅgaś cādhaś cordhvaṃ ca</seg> <seg type="pāda" n="d">tiryaggatim avāpnuyāt</seg> //</l>
</lg>

<lg xml:id="BrP_243.59">
<l><seg type="pāda" n="a">tadā tadupapannaś ca</seg> <seg type="pāda" n="b">yasmin dṛṣṭe ca kathyate</seg> </l>
<l><seg type="pāda" n="c">hṛdayastho 'ntarātmeti</seg> <seg type="pāda" n="d">jñeyo jñas tāta madvidhaiḥ</seg> //</l>
</lg>

<lg xml:id="BrP_243.60">
<l><seg type="pāda" n="a">nirdhūma iva saptārcir</seg> <seg type="pāda" n="b">āditya iva raśmivān</seg> </l>
<l><seg type="pāda" n="c">vaidyuto 'gnir ivākāśe</seg> <seg type="pāda" n="d">paśyaty ātmānam ātmani</seg> //</l>
</lg>

<lg xml:id="BrP_243.61">
<l><seg type="pāda" n="a">yaṃ paśyanti mahātmāno</seg> <seg type="pāda" n="b">dhṛtimanto manīṣiṇaḥ</seg> </l>
<l><seg type="pāda" n="c">brāhmaṇā brahmayonisthā</seg> <seg type="pāda" n="d">hy ayonim amṛtātmakam</seg> //</l>
</lg>

<lg xml:id="BrP_243.62">
<l><seg type="pāda" n="a">tad evāhur aṇubhyo 'ṇu</seg> <seg type="pāda" n="b">tan mahadbhyo mahattaram</seg> </l>
<l><seg type="pāda" n="c">sarvatra sarvabhūteṣu</seg> <seg type="pāda" n="d">dhruvaṃ tiṣṭhan na dṛśyate</seg> //</l>
</lg>

<lg xml:id="BrP_243.63">
<l><seg type="pāda" n="a">buddhidravyeṇa dṛśyena</seg> <seg type="pāda" n="b">manodīpena lokakṛt</seg> </l>
<l><seg type="pāda" n="c">mahatas tamasas tāta</seg> <seg type="pāda" n="d">pāre tiṣṭhan na tāmasaḥ</seg> //</l>
</lg>

<lg xml:id="BrP_243.64">
<l><seg type="pāda" n="a">tamaso dūra ity uktas</seg> <seg type="pāda" n="b">tattvajñair vedapāragaiḥ</seg> </l>
<l><seg type="pāda" n="c">vimalo vimataś caiva</seg> <seg type="pāda" n="d">nirliṅgo 'liṅgasaṃjñakaḥ</seg> //</l>
</lg>

<lg xml:id="BrP_243.65">
<l><seg type="pāda" n="a">yoga eṣa hi lokānāṃ</seg> <seg type="pāda" n="b">kim anyad yogalakṣaṇam</seg> </l>
<l><seg type="pāda" n="c">evaṃ paśyan prapaśyeta</seg> <seg type="pāda" n="d">ātmānam ajaraṃ param</seg> //</l>
</lg>

<lg xml:id="BrP_243.66">
<l><seg type="pāda" n="a">yogadarśanam etāvad</seg> <seg type="pāda" n="b">uktaṃ te tattvato mayā</seg> </l>
<l><seg type="pāda" n="c">sāṃkhyajñānaṃ pravakṣyāmi</seg> <seg type="pāda" n="d">parisaṃkhyānidarśanam</seg> //</l>
</lg>

<lg xml:id="BrP_243.67">
<l><seg type="pāda" n="a">avyaktam āhuḥ prakhyānaṃ</seg> <seg type="pāda" n="b">parāṃ prakṛtim ātmanaḥ</seg> </l>
<l><seg type="pāda" n="c">tasmān mahat samutpannaṃ</seg> <seg type="pāda" n="d">dvitīyaṃ rājasattama</seg> //</l>
</lg>

<lg xml:id="BrP_243.68">
<l><seg type="pāda" n="a">ahaṃkāras tu mahatas</seg> <seg type="pāda" n="b">tṛtīya iti naḥ śrutam</seg> </l>
<l><seg type="pāda" n="c">pañcabhūtāny ahaṃkārād</seg> <seg type="pāda" n="d">āhuḥ sāṃkhyātmadarśinaḥ</seg> //</l>
</lg>

<lg xml:id="BrP_243.69">
<l><seg type="pāda" n="a">etāḥ prakṛtayas tv aṣṭau</seg> <seg type="pāda" n="b">vikārāś cāpi ṣoḍaśa</seg> </l>
<l><seg type="pāda" n="c">pañca caiva viśeṣāś ca</seg> <seg type="pāda" n="d">tathā pañcendriyāṇi ca</seg> //</l>
</lg>

<lg xml:id="BrP_243.70">
<l><seg type="pāda" n="a">etāvad eva tattvānāṃ</seg> <seg type="pāda" n="b">sāṃkhyam āhur manīṣiṇaḥ</seg> </l>
<l><seg type="pāda" n="c">sāṃkhye sāṃkhyavidhānajñā</seg> <seg type="pāda" n="d">nityaṃ sāṃkhyapathe sthitāḥ</seg> //</l>
</lg>

<lg xml:id="BrP_243.71">
<l><seg type="pāda" n="a">yasmād yad abhijāyeta</seg> <seg type="pāda" n="b">tat tatraiva pralīyate</seg> </l>
<l><seg type="pāda" n="c">līyante pratilomāni</seg> <seg type="pāda" n="d">gṛhyante cāntarātmanā</seg> //</l>
</lg>

<lg xml:id="BrP_243.72">
<l><seg type="pāda" n="a">ānulomyena jāyante</seg> <seg type="pāda" n="b">līyante pratilomataḥ</seg> </l>
<l><seg type="pāda" n="c">guṇā guṇeṣu satataṃ</seg> <seg type="pāda" n="d">sāgarasyormayo yathā</seg> //</l>
</lg>

<lg xml:id="BrP_243.73">
<l><seg type="pāda" n="a">sargapralaya etāvān</seg> <seg type="pāda" n="b">prakṛter nṛpasattama</seg> </l>
<l><seg type="pāda" n="c">ekatvaṃ pralaye cāsya</seg> <seg type="pāda" n="d">bahutvaṃ ca tathā sṛji</seg> //</l>
</lg>

<lg xml:id="BrP_243.74">
<l><seg type="pāda" n="a">evam eva ca rājendra</seg> <seg type="pāda" n="b">vijñeyaṃ jñānakovidaiḥ</seg> </l>
<l><seg type="pāda" n="c">adhiṣṭhātāram avyaktam</seg> <seg type="pāda" n="d">asyāpy etan nidarśanam</seg> //</l>
</lg>

<lg xml:id="BrP_243.75">
<l><seg type="pāda" n="a">ekatvaṃ ca bahutvaṃ ca</seg> <seg type="pāda" n="b">prakṛter anu tattvavān</seg> </l>
<l><seg type="pāda" n="c">ekatvaṃ pralaye cāsya</seg> <seg type="pāda" n="d">bahutvaṃ ca pravartanāt</seg> //</l>
</lg>

<lg xml:id="BrP_243.76">
<l><seg type="pāda" n="a">bahudhātmā prakurvīta</seg> <seg type="pāda" n="b">prakṛtiṃ prasavātmikām</seg> </l>
<l><seg type="pāda" n="c">tac ca kṣetraṃ mahān ātmā</seg> <seg type="pāda" n="d">pañcaviṃśo 'dhitiṣṭhati</seg> //</l>
</lg>

<lg xml:id="BrP_243.77">
<l><seg type="pāda" n="a">adhiṣṭhāteti rājendra</seg> <seg type="pāda" n="b">procyate yatisattamaiḥ</seg> </l>
<l><seg type="pāda" n="c">adhiṣṭhānād adhiṣṭhātā</seg> <seg type="pāda" n="d">kṣetrāṇām iti naḥ śrutam</seg> //</l>
</lg>

<lg xml:id="BrP_243.78">
<l><seg type="pāda" n="a">kṣetraṃ jānāti cāvyaktaṃ</seg> <seg type="pāda" n="b">kṣetrajña iti cocyate</seg> </l>
<l><seg type="pāda" n="c">avyaktike pure śete</seg> <seg type="pāda" n="d">puruṣaś ceti kathyate</seg> //</l>
</lg>

<lg xml:id="BrP_243.79">
<l><seg type="pāda" n="a">anyad eva ca kṣetraṃ syād</seg> <seg type="pāda" n="b">anyaḥ kṣetrajña ucyate</seg> </l>
<l><seg type="pāda" n="c">kṣetram avyakta ity uktaṃ</seg> <seg type="pāda" n="d">jñātāraṃ pañcaviṃśakam</seg> //</l>
</lg>

<lg xml:id="BrP_243.80">
<l><seg type="pāda" n="a">anyad eva ca jñānaṃ syād</seg> <seg type="pāda" n="b">anyaj jñeyaṃ tad ucyate</seg> </l>
<l><seg type="pāda" n="c">jñānam avyaktam ity uktaṃ</seg> <seg type="pāda" n="d">jñeyo vai pañcaviṃśakaḥ</seg> //</l>
</lg>

<lg xml:id="BrP_243.81">
<l><seg type="pāda" n="a">avyaktaṃ kṣetram ity uktaṃ</seg> <seg type="pāda" n="b">tathā sattvaṃ tatheśvaram</seg> </l>
<l><seg type="pāda" n="c">anīśvaram atattvaṃ ca</seg> <seg type="pāda" n="d">tattvaṃ tat pañcaviṃśakam</seg> //</l>
</lg>

<lg xml:id="BrP_243.82">
<l><seg type="pāda" n="a">sāṃkhyadarśanam etāvat</seg> <seg type="pāda" n="b">parisaṃkhyā na vidyate</seg> </l>
<l><seg type="pāda" n="c">saṃkhyā prakurute caiva</seg> <seg type="pāda" n="d">prakṛtiṃ ca pravakṣyate</seg> //</l>
</lg>

<lg xml:id="BrP_243.83">
<l><seg type="pāda" n="a">catvāriṃśac caturviṃśat</seg> <seg type="pāda" n="b">pratisaṃkhyāya tattvataḥ</seg> </l>
<l><seg type="pāda" n="c">saṃkhyā sahasrakṛtyā tu</seg> <seg type="pāda" n="d">nistattvaḥ pañcaviṃśakaḥ</seg> //</l>
</lg>

<lg xml:id="BrP_243.84">
<l><seg type="pāda" n="a">pañcaviṃśat prabuddhātmā</seg> <seg type="pāda" n="b">budhyamāna iti śrutaḥ</seg> </l>
<l><seg type="pāda" n="c">yadā budhyati ātmānaṃ</seg> <seg type="pāda" n="d">tadā bhavati kevalaḥ</seg> //</l>
</lg>

<lg xml:id="BrP_243.85">
<l><seg type="pāda" n="a">samyagdarśanam etāvad</seg> <seg type="pāda" n="b">bhāṣitaṃ tava tattvataḥ</seg> </l>
<l><seg type="pāda" n="c">evam etad vijānantaḥ</seg> <seg type="pāda" n="d">sāmyatāṃ pratiyānty uta</seg> //</l>
</lg>

<lg xml:id="BrP_243.86">
<l><seg type="pāda" n="a">samyaṅnidarśanaṃ nāma</seg> <seg type="pāda" n="b">pratyakṣaṃ prakṛtes tathā</seg> </l>
<l><seg type="pāda" n="c">guṇavattvād yathaitāni</seg> <seg type="pāda" n="d">nirguṇebhyas tathā bhavet</seg> //</l>
</lg>

<lg xml:id="BrP_243.87">
<l><seg type="pāda" n="a">na tv evaṃ vartamānānām</seg> <seg type="pāda" n="b">āvṛttir vartate punaḥ</seg> </l>
<l><seg type="pāda" n="c">vidyate kṣarabhāvaś ca</seg> <seg type="pāda" n="d">na parasparam avyayam</seg> //</l>
</lg>

<lg xml:id="BrP_243.88">
<l><seg type="pāda" n="a">paśyanty amatayo ye na</seg> <seg type="pāda" n="b">samyak teṣu ca darśanam</seg> </l>
<l><seg type="pāda" n="c">te vyaktiṃ pratipadyante</seg> <seg type="pāda" n="d">punaḥ punar ariṃdama</seg> //</l>
</lg>

<lg xml:id="BrP_243.89">
<l><seg type="pāda" n="a">sarvam etad vijānanto</seg> <seg type="pāda" n="b">na sarvasya prabodhanāt</seg> </l>
<l><seg type="pāda" n="c">vyaktibhūtā bhaviṣyanti</seg> <seg type="pāda" n="d">vyaktasyaivānuvartanāt</seg> //</l>
</lg>

<lg xml:id="BrP_243.90">
<l><seg type="pāda" n="a">sarvam avyaktam ity uktam</seg> <seg type="pāda" n="b">asarvaḥ pañcaviṃśakaḥ</seg> </l>
<l><seg type="pāda" n="c">ya evam abhijānanti</seg> <seg type="pāda" n="d">na bhayaṃ teṣu vidyate</seg> //</l>
</lg>

<milestone unit="speaker" n="vasiṣṭha uvāca"/>

<lg xml:id="BrP_244.1">
<l><seg type="pāda" n="a">sāṃkhyadarśanam etāvad</seg> <seg type="pāda" n="b">uktaṃ te nṛpasattama</seg> </l>
<l><seg type="pāda" n="c">vidyāvidye tv idānīṃ me</seg> <seg type="pāda" n="d">tvaṃ nibodhānupūrvaśaḥ</seg> //</l>
</lg>

<lg xml:id="BrP_244.2">
<l><seg type="pāda" n="a">abhedyam āhur avyaktaṃ</seg> <seg type="pāda" n="b">sargapralayadharmiṇaḥ</seg> </l>
<l><seg type="pāda" n="c">sargapralaya ity uktaṃ</seg> <seg type="pāda" n="d">vidyāvidye ca viṃśakaḥ</seg> //</l>
</lg>

<lg xml:id="BrP_244.3">
<l><seg type="pāda" n="a">parasparasya vidyā vai</seg> <seg type="pāda" n="b">tan nibodhānupūrvaśaḥ</seg> </l>
<l><seg type="pāda" n="c">yathoktam ṛṣibhis tāta</seg> <seg type="pāda" n="d">sāṃkhyasyātinidarśanam</seg> //</l>
</lg>

<lg xml:id="BrP_244.4">
<l><seg type="pāda" n="a">karmendriyāṇāṃ sarveṣāṃ</seg> <seg type="pāda" n="b">vidyā buddhīndriyaṃ smṛtam</seg> </l>
<l><seg type="pāda" n="c">buddhīndriyāṇāṃ ca tathā</seg> <seg type="pāda" n="d">viśeṣā iti naḥ śrutam</seg> //</l>
</lg>

<lg xml:id="BrP_244.5">
<l><seg type="pāda" n="a">viṣayāṇāṃ manas teṣāṃ</seg> <seg type="pāda" n="b">vidyām āhur manīṣiṇaḥ</seg> </l>
<l><seg type="pāda" n="c">manasaḥ pañca bhūtāni</seg> <seg type="pāda" n="d">vidyā ity abhicakṣate</seg> //</l>
</lg>

<lg xml:id="BrP_244.6">
<l><seg type="pāda" n="a">ahaṃkāras tu bhūtānāṃ</seg> <seg type="pāda" n="b">pañcānāṃ nātra saṃśayaḥ</seg> </l>
<l><seg type="pāda" n="c">ahaṃkāras tathā vidyā</seg> <seg type="pāda" n="d">buddhir vidyā nareśvara</seg> //</l>
</lg>

<lg xml:id="BrP_244.7">
<l><seg type="pāda" n="a">buddhyā prakṛtir avyaktaṃ</seg> <seg type="pāda" n="b">tattvānāṃ parameśvaraḥ</seg> </l>
<l><seg type="pāda" n="c">vidyā jñeyā naraśreṣṭha</seg> <seg type="pāda" n="d">vidhiś ca paramaḥ smṛtaḥ</seg> //</l>
</lg>

<lg xml:id="BrP_244.8">
<l><seg type="pāda" n="a">avyaktam aparaṃ prāhur</seg> <seg type="pāda" n="b">vidyā vai pañcaviṃśakaḥ</seg> </l>
<l><seg type="pāda" n="c">sarvasya sarvam ity uktaṃ</seg> <seg type="pāda" n="d">jñeyajñānasya pāragaḥ</seg> //</l>
</lg>

<lg xml:id="BrP_244.9">
<l><seg type="pāda" n="a">jñānam avyaktam ity uktaṃ</seg> <seg type="pāda" n="b">jñeyaṃ vai pañcaviṃśakam</seg> </l>
<l><seg type="pāda" n="c">tathaiva jñānam avyaktaṃ</seg> <seg type="pāda" n="d">vijñātā pañcaviṃśakaḥ</seg> //</l>
</lg>

<lg xml:id="BrP_244.10">
<l><seg type="pāda" n="a">vidyāvidye tu tattvena</seg> <seg type="pāda" n="b">mayokte vai viśeṣataḥ</seg> </l>
<l><seg type="pāda" n="c">akṣaraṃ ca kṣaraṃ caiva</seg> <seg type="pāda" n="d">yad uktaṃ tan nibodha me</seg> //</l>
</lg>

<lg xml:id="BrP_244.11">
<l><seg type="pāda" n="a">ubhāv etau kṣarāv uktau</seg> <seg type="pāda" n="b">ubhāv etāv anakṣarau</seg> </l>
<l><seg type="pāda" n="c">kāraṇaṃ tu pravakṣyāmi</seg> <seg type="pāda" n="d">yathājñānaṃ tu jñānataḥ</seg> //</l>
</lg>

<lg xml:id="BrP_244.12">
<l><seg type="pāda" n="a">anādinidhanāv etau</seg> <seg type="pāda" n="b">ubhāv eveśvarau matau</seg> </l>
<l><seg type="pāda" n="c">tattvasaṃjñāv ubhāv eva</seg> <seg type="pāda" n="d">procyete jñānacintakaiḥ</seg> //</l>
</lg>

<lg xml:id="BrP_244.13">
<l><seg type="pāda" n="a">sargapralayadharmitvād</seg> <seg type="pāda" n="b">avyaktaṃ prāhur avyayam</seg> </l>
<l><seg type="pāda" n="c">tad etad guṇasargāya</seg> <seg type="pāda" n="d">vikurvāṇaṃ punaḥ punaḥ</seg> //</l>
</lg>

<lg xml:id="BrP_244.14">
<l><seg type="pāda" n="a">guṇānāṃ mahadādīnām</seg> <seg type="pāda" n="b">utpadyati parasparam</seg> </l>
<l><seg type="pāda" n="c">adhiṣṭhānaṃ kṣetram āhur</seg> <seg type="pāda" n="d">etad vai pañcaviṃśakam</seg> //</l>
</lg>

<lg xml:id="BrP_244.15">
<l><seg type="pāda" n="a">yad antarguṇajālaṃ tu</seg> <seg type="pāda" n="b">tad vyaktātmani saṃkṣipet</seg> </l>
<l><seg type="pāda" n="c">tad ahaṃ tad guṇais tais tu</seg> <seg type="pāda" n="d">pañcaviṃśe vilīyate</seg> //</l>
</lg>

<lg xml:id="BrP_244.16">
<l><seg type="pāda" n="a">guṇā guṇeṣu līyante</seg> <seg type="pāda" n="b">tad ekā prakṛtir bhavet</seg> </l>
<l><seg type="pāda" n="c">kṣetrajño 'pi tadā tāvat</seg> <seg type="pāda" n="d">kṣetrajñaḥ saṃpraṇīyate</seg> //</l>
</lg>

<lg xml:id="BrP_244.17">
<l><seg type="pāda" n="a">yadākṣaraṃ prakṛtir yaṃ</seg> <seg type="pāda" n="b">gacchate guṇasaṃjñitā</seg> </l>
<l><seg type="pāda" n="c">nirguṇatvaṃ ca vai dehe</seg> <seg type="pāda" n="d">guṇeṣu parivartanāt</seg> //</l>
</lg>

<lg xml:id="BrP_244.18">
<l><seg type="pāda" n="a">evam eva ca kṣetrajñaḥ</seg> <seg type="pāda" n="b">kṣetrajñānaparikṣayāt</seg> </l>
<l><seg type="pāda" n="c">prakṛtyā nirguṇas tv eṣa</seg> <seg type="pāda" n="d">ity evam anuśuśruma</seg> //</l>
</lg>

<lg xml:id="BrP_244.19">
<l><seg type="pāda" n="a">kṣaro bhavaty eṣa yadā</seg> <seg type="pāda" n="b">guṇavatī guṇeṣv atha</seg> </l>
<l><seg type="pāda" n="c">prakṛtiṃ tv atha jānāti</seg> <seg type="pāda" n="d">nirguṇatvaṃ tathātmanaḥ</seg> //</l>
</lg>

<lg xml:id="BrP_244.20">
<l><seg type="pāda" n="a">tathā viśuddho bhavati</seg> <seg type="pāda" n="b">prakṛteḥ parivarjanāt</seg> </l>
<l><seg type="pāda" n="c">anyo 'ham anyeyam iti</seg> <seg type="pāda" n="d">yadā budhyati buddhimān</seg> //</l>
</lg>

<lg xml:id="BrP_244.21">
<l><seg type="pāda" n="a">tadaiṣo 'vyathatām eti</seg> <seg type="pāda" n="b">na ca miśratvam āvrajet</seg> </l>
<l><seg type="pāda" n="c">prakṛtyā caiṣa rājendra</seg> <seg type="pāda" n="d">miśro 'nyo 'nyasya dṛśyate</seg> //</l>
</lg>

<lg xml:id="BrP_244.22">
<l><seg type="pāda" n="a">yadā tu guṇajālaṃ tat</seg> <seg type="pāda" n="b">prākṛtaṃ vijugupsate</seg> </l>
<l><seg type="pāda" n="c">paśyate ca paraṃ paśyaṃs</seg> <seg type="pāda" n="d">tadā paśyan nu saṃsṛjet</seg> //</l>
</lg>

<lg xml:id="BrP_244.23">
<l><seg type="pāda" n="a">kiṃ mayā kṛtam etāvad</seg> <seg type="pāda" n="b">yo 'haṃ kālanimajjanaḥ</seg> </l>
<l><seg type="pāda" n="c">yathā matsyo hy abhijñānād</seg> <seg type="pāda" n="d">anuvartitavāñ jalam</seg> //</l>
</lg>

<lg xml:id="BrP_244.24">
<l><seg type="pāda" n="a">aham eva hi saṃmohād</seg> <seg type="pāda" n="b">anyam anyaṃ janāj janam</seg> </l>
<l><seg type="pāda" n="c">matsyo yathodakajñānād</seg> <seg type="pāda" n="d">anuvartitavān iha</seg> //</l>
</lg>

<lg xml:id="BrP_244.25">
<l><seg type="pāda" n="a">matsyo 'nyatvam athājñānād</seg> <seg type="pāda" n="b">udakān nābhimanyate</seg> </l>
<l><seg type="pāda" n="c">ātmānaṃ tad avajñānād</seg> <seg type="pāda" n="d">anyaṃ caiva na vedmy aham</seg> //</l>
</lg>

<lg xml:id="BrP_244.26">
<l><seg type="pāda" n="a">mamāstu dhik kubuddhasya</seg> <seg type="pāda" n="b">yo 'haṃ magna imaṃ punaḥ</seg> </l>
<l><seg type="pāda" n="c">anuvartitavān mohād</seg> <seg type="pāda" n="d">anyam anyaṃ janāj janam</seg> //</l>
</lg>

<lg xml:id="BrP_244.27">
<l><seg type="pāda" n="a">ayam anubhaved bandhur</seg> <seg type="pāda" n="b">anena saha me kṣayam</seg> </l>
<l><seg type="pāda" n="c">sāmyam ekatvatāṃ yāto</seg> <seg type="pāda" n="d">yādṛśas tādṛśas tv aham</seg> //</l>
</lg>

<lg xml:id="BrP_244.28">
<l><seg type="pāda" n="a">tulyatām iha paśyāmi</seg> <seg type="pāda" n="b">sadṛśo 'ham anena vai</seg> </l>
<l><seg type="pāda" n="c">ayaṃ hi vimalo vyaktam</seg> <seg type="pāda" n="d">aham īdṛśakas tadā</seg> //</l>
</lg>

<lg xml:id="BrP_244.29">
<l><seg type="pāda" n="a">yo 'ham ajñānasaṃmohād</seg> <seg type="pāda" n="b">ajñayā saṃpravṛttavān</seg> </l>
<l><seg type="pāda" n="c">saṃsargād atisaṃsargāt</seg> <seg type="pāda" n="d">sthitaḥ kālam imaṃ tv aham</seg> //</l>
</lg>

<lg xml:id="BrP_244.30">
<l><seg type="pāda" n="a">so 'ham evaṃ vaśībhūtaḥ</seg> <seg type="pāda" n="b">kālam etaṃ na buddhavān</seg> </l>
<l><seg type="pāda" n="c">uttamādhamamadhyānāṃ</seg> <seg type="pāda" n="d">tām ahaṃ katham āvase</seg> //</l>
</lg>

<lg xml:id="BrP_244.31">
<l><seg type="pāda" n="a">samānamāyayā ceha</seg> <seg type="pāda" n="b">sahavāsam ahaṃ katham</seg> </l>
<l><seg type="pāda" n="c">gacchāmy abuddhabhāvatvād</seg> <seg type="pāda" n="d">ihedānīṃ sthiro bhava</seg> //</l>
</lg>

<lg xml:id="BrP_244.32">
<l><seg type="pāda" n="a">sahavāsaṃ na yāsyāmi</seg> <seg type="pāda" n="b">kālam etaṃ vivañcanāt</seg> </l>
<l><seg type="pāda" n="c">vañcito hy anayā yad dhi</seg> <seg type="pāda" n="d">nirvikāro vikārayā</seg> //</l>
</lg>

<lg xml:id="BrP_244.33">
<l><seg type="pāda" n="a">na tat tadaparāddhaṃ syād</seg> <seg type="pāda" n="b">aparādho hy ayaṃ mama</seg> </l>
<l><seg type="pāda" n="c">yo 'ham atrābhavaṃ saktaḥ</seg> <seg type="pāda" n="d">parāṅmukham upasthitaḥ</seg> //</l>
</lg>

<lg xml:id="BrP_244.34">
<l><seg type="pāda" n="a">tato 'smin bahurūpo 'tha</seg> <seg type="pāda" n="b">sthito mūrtir amūrtimān</seg> </l>
<l><seg type="pāda" n="c">amūrtiś cāpy amūrtātmā</seg> <seg type="pāda" n="d">mamatvena pradharṣitaḥ</seg> //</l>
</lg>

<lg xml:id="BrP_244.35">
<l><seg type="pāda" n="a">prakṛtyā ca tayā tena</seg> <seg type="pāda" n="b">tāsu tāsv iha yoniṣu</seg> </l>
<l><seg type="pāda" n="c">nirmamasya mamatvena</seg> <seg type="pāda" n="d">vikṛtaṃ tāsu tāsu ca</seg> //</l>
</lg>

<lg xml:id="BrP_244.36">
<l><seg type="pāda" n="a">yoniṣu vartamānena</seg> <seg type="pāda" n="b">naṣṭasaṃjñena cetasā</seg> </l>
<l><seg type="pāda" n="c">samatā na mayā kācid</seg> <seg type="pāda" n="d">ahaṃkāre kṛtā mayā</seg> //</l>
</lg>

<lg xml:id="BrP_244.37">
<l><seg type="pāda" n="a">ātmānaṃ bahudhā kṛtvā</seg> <seg type="pāda" n="b">so 'yaṃ bhūyo yunakti mām</seg> </l>
<l><seg type="pāda" n="c">idānīm avabuddho 'smi</seg> <seg type="pāda" n="d">nirmamo nirahaṃkṛtaḥ</seg> //</l>
</lg>

<lg xml:id="BrP_244.38">
<l><seg type="pāda" n="a">mamatvaṃ manasā nityam</seg> <seg type="pāda" n="b">ahaṃkārakṛtātmakam</seg> </l>
<l><seg type="pāda" n="c">apalagnām imāṃ hitvā</seg> <seg type="pāda" n="d">saṃśrayiṣye nirāmayam</seg> //</l>
</lg>

<lg xml:id="BrP_244.39">
<l><seg type="pāda" n="a">anena sāmyaṃ yāsyāmi</seg> <seg type="pāda" n="b">nānayāham acetasā</seg> </l>
<l><seg type="pāda" n="c">kṣemaṃ mama sahānena</seg> <seg type="pāda" n="d">naivaikam anayā saha</seg> //</l>
</lg>

<lg xml:id="BrP_244.40">
<l><seg type="pāda" n="a">evaṃ paramasaṃbodhāt</seg> <seg type="pāda" n="b">pañcaviṃśo 'nubuddhavān</seg> </l>
<l><seg type="pāda" n="c">akṣaratvaṃ nigacchati</seg> <seg type="pāda" n="d">tyaktvā kṣaram anāmayam</seg> //</l>
</lg>

<lg xml:id="BrP_244.41">
<l><seg type="pāda" n="a">avyaktaṃ vyaktadharmāṇaṃ</seg> <seg type="pāda" n="b">saguṇaṃ nirguṇaṃ tathā</seg> </l>
<l><seg type="pāda" n="c">nirguṇaṃ prathamaṃ dṛṣṭvā</seg> <seg type="pāda" n="d">tādṛg bhavati maithila</seg> //</l>
</lg>

<lg xml:id="BrP_244.42">
<l><seg type="pāda" n="a">akṣarakṣarayor etad</seg> <seg type="pāda" n="b">uktaṃ tava nidarśanam</seg> </l>
<l><seg type="pāda" n="c">mayeha jñānasaṃpannaṃ</seg> <seg type="pāda" n="d">yathā śrutinidarśanāt</seg> //</l>
</lg>

<lg xml:id="BrP_244.43">
<l><seg type="pāda" n="a">niḥsaṃdigdhaṃ ca sūkṣmaṃ ca</seg> <seg type="pāda" n="b">viśuddhaṃ vimalaṃ tathā</seg> </l>
<l><seg type="pāda" n="c">pravakṣyāmi tu te bhūyas</seg> <seg type="pāda" n="d">tan nibodha yathāśrutam</seg> //</l>
</lg>

<lg xml:id="BrP_244.44">
<l><seg type="pāda" n="a">sāṃkhyayogo mayā proktaḥ</seg> <seg type="pāda" n="b">śāstradvayanidarśanāt</seg> </l>
<l><seg type="pāda" n="c">yad eva sāṃkhyaśāstroktaṃ</seg> <seg type="pāda" n="d">yogadarśanam eva tat</seg> //</l>
</lg>

<lg xml:id="BrP_244.45">
<l><seg type="pāda" n="a">prabodhanaparaṃ jñānaṃ</seg> <seg type="pāda" n="b">sāṃkhyānām avanīpate</seg> </l>
<l><seg type="pāda" n="c">vispaṣṭaṃ procyate tatra</seg> <seg type="pāda" n="d">śiṣyāṇāṃ hitakāmyayā</seg> //</l>
</lg>

<lg xml:id="BrP_244.46">
<l><seg type="pāda" n="a">bṛhac caivam idaṃ śāstram</seg> <seg type="pāda" n="b">ity āhur viduṣo janāḥ</seg> </l>
<l><seg type="pāda" n="c">asmiṃś ca śāstre yogānāṃ</seg> <seg type="pāda" n="d">punarbhavapuraḥsaram</seg> //</l>
</lg>

<lg xml:id="BrP_244.47">
<l><seg type="pāda" n="a">pañcaviṃśāt paraṃ tattvaṃ</seg> <seg type="pāda" n="b">paṭhyate ca narādhipa</seg> </l>
<l><seg type="pāda" n="c">sāṃkhyānāṃ tu paraṃ tattvaṃ</seg> <seg type="pāda" n="d">yathāvad anuvarṇitam</seg> //</l>
</lg>

<lg xml:id="BrP_244.48">
<l><seg type="pāda" n="a">buddham apratibuddhaṃ ca</seg> <seg type="pāda" n="b">budhyamānaṃ ca tattvataḥ</seg> </l>
<l><seg type="pāda" n="c">budhyamānaṃ ca buddhatvaṃ</seg> <seg type="pāda" n="d">prāhur yoganidarśanam</seg> //</l>
</lg>

<milestone unit="speaker" n="vasiṣṭha uvāca"/>

<lg xml:id="BrP_245.1">
<l><seg type="pāda" n="a">aprabuddham athāvyaktam</seg> <seg type="pāda" n="b">imaṃ guṇanidhiṃ sadā</seg> </l>
<l><seg type="pāda" n="c">guṇānāṃ dhāryatāṃ tattvaṃ</seg> <seg type="pāda" n="d">sṛjaty ākṣipate tathā</seg> //</l>
</lg>

<lg xml:id="BrP_245.2">
<l><seg type="pāda" n="a">ajo hi krīḍayā bhūpa</seg> <seg type="pāda" n="b">vikriyāṃ prāpta ity uta</seg> </l>
<l><seg type="pāda" n="c">ātmānaṃ bahudhā kṛtvā</seg> <seg type="pāda" n="d">nāneva praticakṣate</seg> //</l>
</lg>

<lg xml:id="BrP_245.3">
<l><seg type="pāda" n="a">etad evaṃ vikurvāṇo</seg> <seg type="pāda" n="b">budhyamāno na budhyate</seg> </l>
<l><seg type="pāda" n="c">guṇān ācarate hy eṣa</seg> <seg type="pāda" n="d">sṛjaty ākṣipate tathā</seg> //</l>
</lg>

<lg xml:id="BrP_245.4">
<l><seg type="pāda" n="a">avyaktabodhanāc caiva</seg> <seg type="pāda" n="b">budhyamānaṃ vadanty api</seg> </l>
<l><seg type="pāda" n="c">na tv evaṃ budhyate 'vyaktaṃ</seg> <seg type="pāda" n="d">saguṇaṃ tāta nirguṇam</seg> //</l>
</lg>

<lg xml:id="BrP_245.5">
<l><seg type="pāda" n="a">kadācit tv eva khalv etat</seg> <seg type="pāda" n="b">tad āhuḥ pratibuddhakam</seg> </l>
<l><seg type="pāda" n="c">budhyate yadi cāvyaktam</seg> <seg type="pāda" n="d">etad vai pañcaviṃśakam</seg> //</l>
</lg>

<lg xml:id="BrP_245.6">
<l><seg type="pāda" n="a">budhyamāno bhavaty eṣa</seg> <seg type="pāda" n="b">mamātmaka iti śrutaḥ</seg> </l>
<l><seg type="pāda" n="c">anyonyapratibuddhena</seg> <seg type="pāda" n="d">vadanty avyaktam acyutam</seg> //</l>
</lg>

<lg xml:id="BrP_245.7">
<l><seg type="pāda" n="a">avyaktabodhanāc caiva</seg> <seg type="pāda" n="b">budhyamānaṃ vadanty uta</seg> </l>
<l><seg type="pāda" n="c">pañcaviṃśaṃ mahātmānaṃ</seg> <seg type="pāda" n="d">na cāsāv api budhyate</seg> //</l>
</lg>

<lg xml:id="BrP_245.8">
<l><seg type="pāda" n="a">ṣaḍviṃśaṃ vimalaṃ buddham</seg> <seg type="pāda" n="b">aprameyaṃ sanātanam</seg> </l>
<l><seg type="pāda" n="c">satataṃ pañcaviṃśaṃ tu</seg> <seg type="pāda" n="d">caturviṃśaṃ vibudhyate</seg> //</l>
</lg>

<lg xml:id="BrP_245.9">
<l><seg type="pāda" n="a">dṛśyādṛśye hy anugata</seg><seg type="pāda" n="b">tatsvabhāve mahādyute</seg> </l>
<l><seg type="pāda" n="c">avyaktaṃ caiva tad brahma</seg> <seg type="pāda" n="d">budhyate tāta kevalam</seg> //</l>
</lg>

<lg xml:id="BrP_245.10">
<l><seg type="pāda" n="a">pañcaviṃśaṃ caturviṃśam</seg> <seg type="pāda" n="b">ātmānam anupaśyati</seg> </l>
<l><seg type="pāda" n="c">budhyamāno yadātmānam</seg> <seg type="pāda" n="d">anyo 'ham iti manyate</seg> //</l>
</lg>

<lg xml:id="BrP_245.11">
<l><seg type="pāda" n="a">tadā prakṛtimān eṣa</seg> <seg type="pāda" n="b">bhavaty avyaktalocanaḥ</seg> </l>
<l><seg type="pāda" n="c">budhyate ca parāṃ buddhiṃ</seg> <seg type="pāda" n="d">viśuddhām amalāṃ yathā</seg> //</l>
</lg>

<lg xml:id="BrP_245.12">
<l><seg type="pāda" n="a">ṣaḍviṃśaṃ rājaśārdūla</seg> <seg type="pāda" n="b">tadā buddhaḥ kṛto vrajet</seg> </l>
<l><seg type="pāda" n="c">tatas tyajati so 'vyaktaṃ</seg> <seg type="pāda" n="d">sargapralayadharmiṇam</seg> //</l>
</lg>

<lg xml:id="BrP_245.13">
<l><seg type="pāda" n="a">nirguṇāṃ prakṛtiṃ veda</seg> <seg type="pāda" n="b">guṇayuktām acetanām</seg> </l>
<l><seg type="pāda" n="c">tataḥ kevaladharmāsau</seg> <seg type="pāda" n="d">bhavaty avyaktadarśanāt</seg> //</l>
</lg>

<lg xml:id="BrP_245.14">
<l><seg type="pāda" n="a">kevalena samāgamya</seg> <seg type="pāda" n="b">vimuktātmānam āpnuyāt</seg> </l>
<l><seg type="pāda" n="c">etat tu tattvam ity āhur</seg> <seg type="pāda" n="d">nistattvam ajarāmaram</seg> //</l>
</lg>

<lg xml:id="BrP_245.15">
<l><seg type="pāda" n="a">tattvasaṃśravaṇād eva</seg> <seg type="pāda" n="b">tattvajño jāyate nṛpa</seg> </l>
<l><seg type="pāda" n="c">pañcaviṃśatitattvāni</seg> <seg type="pāda" n="d">pravadanti manīṣiṇaḥ</seg> //</l>
</lg>

<lg xml:id="BrP_245.16">
<l><seg type="pāda" n="a">na caiva tattvavāṃs tāta</seg> <seg type="pāda" n="b">saṃsāreṣu nimajjati</seg> </l>
<l><seg type="pāda" n="c">eṣām upaiti tattvaṃ hi</seg> <seg type="pāda" n="d">kṣipraṃ budhyasva lakṣaṇam</seg> //</l>
</lg>

<lg xml:id="BrP_245.17">
<l><seg type="pāda" n="a">ṣaḍviṃśo 'yam iti prājño</seg> <seg type="pāda" n="b">gṛhyamāṇo 'jarāmaraḥ</seg> </l>
<l><seg type="pāda" n="c">kevalena balenaiva</seg> <seg type="pāda" n="d">samatāṃ yāty asaṃśayam</seg> //</l>
</lg>

<lg xml:id="BrP_245.18">
<l><seg type="pāda" n="a">ṣaḍviṃśena prabuddhena</seg> <seg type="pāda" n="b">budhyamāno 'py abuddhimān</seg> </l>
<l><seg type="pāda" n="c">etan nānātvam ity uktaṃ</seg> <seg type="pāda" n="d">sāṃkhyaśrutinidarśanāt</seg> //</l>
</lg>

<lg xml:id="BrP_245.19">
<l><seg type="pāda" n="a">cetanena sametasya</seg> <seg type="pāda" n="b">pañcaviṃśatikasya ha</seg> </l>
<l><seg type="pāda" n="c">ekatvaṃ vai bhavet tasya</seg> <seg type="pāda" n="d">yadā buddhyānubudhyate</seg> //</l>
</lg>

<lg xml:id="BrP_245.20">
<l><seg type="pāda" n="a">budhyamānena buddhena</seg> <seg type="pāda" n="b">samatāṃ yāti maithila</seg> </l>
<l><seg type="pāda" n="c">saṅgadharmā bhavaty eṣa</seg> <seg type="pāda" n="d">niḥsaṅgātmā narādhipa</seg> //</l>
</lg>

<lg xml:id="BrP_245.21">
<l><seg type="pāda" n="a">niḥsaṅgātmānam āsādya</seg> <seg type="pāda" n="b">ṣaḍviṃśaṃ karmajaṃ viduḥ</seg> </l>
<l><seg type="pāda" n="c">vibhus tyajati cāvyaktaṃ</seg> <seg type="pāda" n="d">yadā tv etad vibudhyate</seg> //</l>
</lg>

<lg xml:id="BrP_245.22">
<l><seg type="pāda" n="a">caturviṃśam agādhaṃ ca</seg> <seg type="pāda" n="b">ṣaḍviṃśasya prabodhanāt</seg> </l>
<l><seg type="pāda" n="c">eṣa hy apratibuddhaś ca</seg> <seg type="pāda" n="d">budhyamānas tu te 'nagha</seg> //</l>
</lg>

<lg xml:id="BrP_245.23">
<l><seg type="pāda" n="a">ukto buddhaś ca tattvena</seg> <seg type="pāda" n="b">yathāśrutinidarśanāt</seg> </l>
<l><seg type="pāda" n="c">maśakodumbare yadvad</seg> <seg type="pāda" n="d">anyatvaṃ tadvad etayoḥ</seg> //</l>
</lg>

<lg xml:id="BrP_245.24">
<l><seg type="pāda" n="a">matsyodake yathā tadvad</seg> <seg type="pāda" n="b">anyatvam upalabhyate</seg> </l>
<l><seg type="pāda" n="c">evam eva ca gantavyaṃ</seg> <seg type="pāda" n="d">nānātvaikatvam etayoḥ</seg> //</l>
</lg>

<lg xml:id="BrP_245.25">
<l><seg type="pāda" n="a">etāvan mokṣa ity ukto</seg> <seg type="pāda" n="b">jñānavijñānasaṃjñitaḥ</seg> </l>
<l><seg type="pāda" n="c">pañcaviṃśatikasyāśu</seg> <seg type="pāda" n="d">yo 'yaṃ dehe pravartate</seg> //</l>
</lg>

<lg xml:id="BrP_245.26">
<l><seg type="pāda" n="a">eṣa mokṣayitavyaiti</seg> <seg type="pāda" n="b">prāhur avyaktagocarāt</seg> </l>
<l><seg type="pāda" n="c">so 'yam evaṃ vimucyeta</seg> <seg type="pāda" n="d">nānyatheti viniścayaḥ</seg> //</l>
</lg>

<lg xml:id="BrP_245.27">
<l><seg type="pāda" n="a">paraś ca paradharmā ca</seg> <seg type="pāda" n="b">bhavaty eva sametya vai</seg> </l>
<l><seg type="pāda" n="c">viśuddhadharmā śuddhena</seg> <seg type="pāda" n="d">nāśuddhena ca buddhimān</seg> //</l>
</lg>

<lg xml:id="BrP_245.28">
<l><seg type="pāda" n="a">vimuktadharmā buddhena</seg> <seg type="pāda" n="b">sametya puruṣarṣabha</seg> </l>
<l><seg type="pāda" n="c">viyogadharmiṇā caiva</seg> <seg type="pāda" n="d">vimuktātmā bhavaty atha</seg> //</l>
</lg>

<lg xml:id="BrP_245.29">
<l><seg type="pāda" n="a">vimokṣiṇā vimokṣaś ca</seg> <seg type="pāda" n="b">sametyeha tathā bhavet</seg> </l>
<l><seg type="pāda" n="c">śucikarmā śuciś caiva</seg> <seg type="pāda" n="d">bhavaty amitabuddhimān</seg> //</l>
</lg>

<lg xml:id="BrP_245.30">
<l><seg type="pāda" n="a">vimalātmā ca bhavati</seg> <seg type="pāda" n="b">sametya vimalātmanā</seg> </l>
<l><seg type="pāda" n="c">kevalātmā tathā caiva</seg> <seg type="pāda" n="d">kevalena sametya vai</seg> </l>
<l><seg type="pāda" n="e">svatantraś ca svatantreṇa</seg> <seg type="pāda" n="f">svatantratvam avāpyate</seg> //</l>
</lg>

<lg xml:id="BrP_245.31">
<l><seg type="pāda" n="a">etāvad etat kathitaṃ mayā te</seg> <lb/><seg type="pāda" n="b">tathyaṃ mahārāja yathārthatattvam</seg></l>
<l><seg type="pāda" n="c">amatsaras tvaṃ pratigṛhya buddhyā</seg> <lb/><seg type="pāda" n="d">sanātanaṃ brahma viśuddham ādyam</seg></l>
</lg>

<lg xml:id="BrP_245.32">
<l><seg type="pāda" n="a">tad vedaniṣṭhasya janasya rājan</seg> <lb/><seg type="pāda" n="b">pradeyam etat paramaṃ tvayā bhavet</seg></l>
<l><seg type="pāda" n="c">vidhitsamānāya nibodhakārakaṃ</seg> <lb/><seg type="pāda" n="d">prabodhahetoḥ praṇatasya śāsanam</seg></l>
</lg>

<lg xml:id="BrP_245.33">
<l><seg type="pāda" n="a">na deyam etac ca yathānṛtātmane</seg> <lb/><seg type="pāda" n="b">śaṭhāya klībāya na jihmabuddhaye</seg></l>
<l><seg type="pāda" n="c">na paṇḍitajñānaparopatāpine</seg> <lb/><seg type="pāda" n="d">deyaṃ tathā śiṣyavibodhanāya</seg></l>
</lg>

<lg xml:id="BrP_245.34">
<l><seg type="pāda" n="a">śraddhānvitāyātha guṇānvitāya</seg> <lb/><seg type="pāda" n="b">parāpavādād viratāya nityam</seg></l>
<l><seg type="pāda" n="c">viśuddhayogāya budhāya caiva</seg> <lb/><seg type="pāda" n="d">kṛpāvate 'tha kṣamiṇe hitāya</seg></l>
</lg>

<lg xml:id="BrP_245.35">
<l><seg type="pāda" n="a">viviktaśīlāya vidhipriyāya</seg> <lb/><seg type="pāda" n="b">vivādahīnāya bahuśrutāya</seg></l>
<l><seg type="pāda" n="c">vinītaveśāya nahaitukātmane</seg> <lb/><seg type="pāda" n="d">sadaiva guhyaṃ tv idam eva deyam</seg></l>
</lg>

<lg xml:id="BrP_245.36">
<l><seg type="pāda" n="a">etair guṇair hīnatame na deyam</seg> <lb/><seg type="pāda" n="b">etat paraṃ brahma viśuddham āhuḥ</seg></l>
<l><seg type="pāda" n="c">na śreyase yokṣyati tādṛśe kṛtaṃ</seg> <lb/><seg type="pāda" n="d">dharmapravaktāram apātradānāt</seg></l>
</lg>

<lg xml:id="BrP_245.37">
<l><seg type="pāda" n="a">pṛthvīm imāṃ vā yadi ratnapūrṇāṃ</seg> <lb/><seg type="pāda" n="b">dadyād adeyaṃ tv idam avratāya</seg></l>
<l><seg type="pāda" n="c">jitendriyāya prayatāya deyaṃ</seg> <lb/><seg type="pāda" n="d">deyaṃ paraṃ tattvavide narendra</seg></l>
</lg>

<lg xml:id="BrP_245.38">
<l><seg type="pāda" n="a">karāla mā te bhayam asti kiṃcid</seg> <lb/><seg type="pāda" n="b">etac chrutaṃ brahma paraṃ tvayādya</seg></l>
<l><seg type="pāda" n="c">yathāvad uktaṃ paramaṃ pavitraṃ</seg> <lb/><seg type="pāda" n="d">viśokam atyantam anādimadhyam</seg></l>
</lg>

<lg xml:id="BrP_245.39">
<l><seg type="pāda" n="a">agādham etad ajarāmaraṃ ca</seg> <lb/><seg type="pāda" n="b">nirāmayaṃ vītabhayaṃ śivaṃ ca</seg></l>
<l><seg type="pāda" n="c">samīkṣya mohaṃ paravādasaṃjñam</seg> <lb/><seg type="pāda" n="d">etasya tattvārtham imaṃ viditvā</seg></l>
</lg>

<lg xml:id="BrP_245.40">
<l><seg type="pāda" n="a">avāptam etad dhi purā sanātanād</seg> <lb/><seg type="pāda" n="b">dhiraṇyagarbhād dhi tato narādhipa</seg></l>
<l><seg type="pāda" n="c">prasādya yatnena tam ugratejasaṃ</seg> <lb/><seg type="pāda" n="d">sanātanaṃ brahma yathā tvayaitat</seg></l>
</lg>

<lg xml:id="BrP_245.41">
<l><seg type="pāda" n="a">pṛṣṭas tvayā cāsmi yathā narendra</seg> <lb/><seg type="pāda" n="b">tathā mayedaṃ tvayi noktam anyat</seg></l>
<l><seg type="pāda" n="c">yathāvāptaṃ brahmaṇo me narendra</seg> <lb/><seg type="pāda" n="d">mahājñānaṃ mokṣavidāṃ parāyaṇam</seg></l>
</lg>

<milestone unit="speaker" n="vyāsa uvāca"/>

<lg xml:id="BrP_245.42">
<l><seg type="pāda" n="a">etad uktaṃ paraṃ brahma</seg> <seg type="pāda" n="b">yasmān nāvartate punaḥ</seg> </l>
<l><seg type="pāda" n="c">pañcaviṃśaṃ muniśreṣṭhā</seg> <seg type="pāda" n="d">vasiṣṭhena yathā purā</seg> //</l>
</lg>

<lg xml:id="BrP_245.43">
<l><seg type="pāda" n="a">punarāvṛttim āpnoti</seg> <seg type="pāda" n="b">paramaṃ jñānam avyayam</seg> </l>
<l><seg type="pāda" n="c">nāti budhyati tattvena</seg> <seg type="pāda" n="d">budhyamāno 'jarāmaram</seg> //</l>
</lg>

<lg xml:id="BrP_245.44">
<l><seg type="pāda" n="a">etan niḥśreyasakaraṃ</seg> <seg type="pāda" n="b">jñānaṃ bhoḥ paramaṃ mayā</seg> </l>
<l><seg type="pāda" n="c">kathitaṃ tattvato viprāḥ</seg> <seg type="pāda" n="d">śrutvā devarṣito dvijāḥ</seg> //</l>
</lg>

<lg xml:id="BrP_245.45">
<l><seg type="pāda" n="a">hiraṇyagarbhād ṛṣiṇā</seg> <seg type="pāda" n="b">vasiṣṭhena samāhṛtam</seg> </l>
<l><seg type="pāda" n="c">vasiṣṭhād ṛṣiśārdūlo</seg> <seg type="pāda" n="d">nārado 'vāptavān idam</seg> //</l>
</lg>

<lg xml:id="BrP_245.46">
<l><seg type="pāda" n="a">nāradād viditaṃ mahyam</seg> <seg type="pāda" n="b">etad uktaṃ sanātanam</seg> </l>
<l><seg type="pāda" n="c">mā śucadhvaṃ muniśreṣṭhāḥ</seg> <seg type="pāda" n="d">śrutvaitat paramaṃ padam</seg> //</l>
</lg>

<lg xml:id="BrP_245.47">
<l><seg type="pāda" n="a">yena kṣarākṣare bhinne</seg> <seg type="pāda" n="b">na bhayaṃ tasya vidyate</seg> </l>
<l><seg type="pāda" n="c">vidyate tu bhayaṃ yasya</seg> <seg type="pāda" n="d">yo nainaṃ vetti tattvataḥ</seg> //</l>
</lg>

<lg xml:id="BrP_245.48">
<l><seg type="pāda" n="a">avijñānāc ca mūḍhātmā</seg> <seg type="pāda" n="b">punaḥ punar upadravān</seg> </l>
<l><seg type="pāda" n="c">pretya jātisahasrāṇi</seg> <seg type="pāda" n="d">maraṇāntāny upāśnute</seg> //</l>
</lg>

<lg xml:id="BrP_245.49">
<l><seg type="pāda" n="a">devalokaṃ tathā tiryaṅ</seg> <seg type="pāda" n="b">mānuṣyam api cāśnute</seg> </l>
<l><seg type="pāda" n="c">yadi vā mucyate vāpi</seg> <seg type="pāda" n="d">tasmād ajñānasāgarāt</seg> //</l>
</lg>

<lg xml:id="BrP_245.50">
<l><seg type="pāda" n="a">ajñānasāgare ghore</seg> <seg type="pāda" n="b">hy avyaktāgādha ucyate</seg> </l>
<l><seg type="pāda" n="c">ahany ahani majjanti</seg> <seg type="pāda" n="d">yatra bhūtāni bho dvijāḥ</seg> //</l>
</lg>

<lg xml:id="BrP_245.51">
<l><seg type="pāda" n="a">tasmād agādhād avyaktād</seg> <seg type="pāda" n="b">upakṣīṇāt sanātanāt</seg> </l>
<l><seg type="pāda" n="c">tasmād yūyaṃ virajaskā</seg> <seg type="pāda" n="d">vitamaskāś ca bho dvijāḥ</seg> //</l>
</lg>

<lg xml:id="BrP_245.52">
<l><seg type="pāda" n="a">evaṃ mayā muniśreṣṭhāḥ</seg> <seg type="pāda" n="b">sārāt sārataraṃ param</seg> </l>
<l><seg type="pāda" n="c">kathitaṃ paramaṃ mokṣaṃ</seg> <seg type="pāda" n="d">yaṃ jñātvā na nivartate</seg> //</l>
</lg>

<lg xml:id="BrP_245.53">
<l><seg type="pāda" n="a">na nāstikāya dātavyaṃ</seg> <seg type="pāda" n="b">nābhaktāya kadācana</seg> </l>
<l><seg type="pāda" n="c">na duṣṭamataye viprā</seg> <seg type="pāda" n="d">na śraddhāvimukhāya ca</seg> //</l>
</lg>

<milestone unit="speaker" n="lomaharṣaṇa uvāca"/>

<lg xml:id="BrP_246.1">
<l><seg type="pāda" n="a">evaṃ purā munīn vyāsaḥ</seg> <seg type="pāda" n="b">purāṇaṃ ślakṣṇayā girā</seg> </l>
<l><seg type="pāda" n="c">daśāṣṭadoṣarahitair</seg> <seg type="pāda" n="d">vākyaiḥ sāratarair dvijāḥ</seg> //</l>
</lg>

<lg xml:id="BrP_246.2">
<l><seg type="pāda" n="a">pūrṇam astamalaiḥ śuddhair</seg> <seg type="pāda" n="b">nānāśāstrasamuccayaiḥ</seg> </l>
<l><seg type="pāda" n="c">jātiśuddhasamāyuktaṃ</seg> <seg type="pāda" n="d">sādhuśabdopaśobhitam</seg> //</l>
</lg>

<lg xml:id="BrP_246.3">
<l><seg type="pāda" n="a">pūrvapakṣoktisiddhānta</seg><seg type="pāda" n="b">pariniṣṭhāsamanvitam</seg> </l>
<l><seg type="pāda" n="c">śrāvayitvā yathānyāyaṃ</seg> <seg type="pāda" n="d">virarāma mahāmatiḥ</seg> //</l>
</lg>

<lg xml:id="BrP_246.4">
<l><seg type="pāda" n="a">te 'pi śrutvā muniśreṣṭhāḥ</seg> <seg type="pāda" n="b">purāṇaṃ vedasaṃmitam</seg> </l>
<l><seg type="pāda" n="c">ādyaṃ brāhmābhidhānaṃ ca</seg> <seg type="pāda" n="d">sarvavāñchāphalapradam</seg> //</l>
</lg>

<lg xml:id="BrP_246.5">
<l><seg type="pāda" n="a">hṛṣṭā babhūvuḥ suprītā</seg> <seg type="pāda" n="b">vismitāś ca punaḥ punaḥ</seg> </l>
<l><seg type="pāda" n="c">praśaśaṃsus tadā vyāsaṃ</seg> <seg type="pāda" n="d">kṛṣṇadvaipāyanaṃ munim</seg> //</l>
</lg>

<milestone unit="speaker" n="munaya ūcuḥ"/>

<lg xml:id="BrP_246.6">
<l><seg type="pāda" n="a">aho tvayā muniśreṣṭha</seg> <seg type="pāda" n="b">purāṇaṃ śrutisaṃmitam</seg> </l>
<l><seg type="pāda" n="c">sarvābhipretaphaladaṃ</seg> <seg type="pāda" n="d">sarvapāpaharaṃ param</seg> //</l>
</lg>

<lg xml:id="BrP_246.7">
<l><seg type="pāda" n="a">proktaṃ śrutaṃ tathāsmābhir</seg> <seg type="pāda" n="b">vicitrapadam akṣaram</seg> </l>
<l><seg type="pāda" n="c">na te 'sty aviditaṃ kiṃcit</seg> <seg type="pāda" n="d">triṣu lokeṣu vai prabho</seg> //</l>
</lg>

<lg xml:id="BrP_246.8">
<l><seg type="pāda" n="a">sarvajñas tvaṃ mahābhāga</seg> <seg type="pāda" n="b">deveṣv iva bṛhaspatiḥ</seg> </l>
<l><seg type="pāda" n="c">namasyāmo mahāprājñaṃ</seg> <seg type="pāda" n="d">brahmiṣṭhaṃ tvāṃ mahāmunim</seg> //</l>
</lg>

<lg xml:id="BrP_246.9">
<l><seg type="pāda" n="a">yena tvayā tu vedārthā</seg> <seg type="pāda" n="b">bhārate prakaṭīkṛtāḥ</seg> </l>
<l><seg type="pāda" n="c">kaḥ śaknoti guṇān vaktuṃ</seg> <seg type="pāda" n="d">tava sarvān mahāmune</seg> //</l>
</lg>

<lg xml:id="BrP_246.10">
<l><seg type="pāda" n="a">adhītya caturo vedān</seg> <seg type="pāda" n="b">sāṅgān vyākaraṇāni ca</seg> </l>
<l><seg type="pāda" n="c">kṛtavān bhārataṃ śāstraṃ</seg> <seg type="pāda" n="d">tasmai jñānātmane namaḥ</seg> //</l>
</lg>

<lg xml:id="BrP_246.11">
<l><seg type="pāda" n="a">namo 'stu te vyāsa viśālabuddhe</seg> <lb/><seg type="pāda" n="b">phullāravindāyatapattranetra</seg></l>
<l><seg type="pāda" n="c">yena tvayā bhāratatailapūrṇaḥ</seg> <lb/><seg type="pāda" n="d">prajvālito jñānamayaḥ pradīpaḥ</seg></l>
</lg>

<lg xml:id="BrP_246.12">
<l><seg type="pāda" n="a">ajñānatimirāndhānāṃ</seg> <seg type="pāda" n="b">bhrāmitānāṃ kudṛṣṭibhiḥ</seg> </l>
<l><seg type="pāda" n="c">jñānāñjanaśalākena</seg> <seg type="pāda" n="d">tvayā conmīlitā dṛśaḥ</seg> //</l>
</lg>

<lg xml:id="BrP_246.13">
<l><seg type="pāda" n="a">evam uktvā samabhyarcya</seg> <seg type="pāda" n="b">vyāsaṃ te caiva pūjitāḥ</seg> </l>
<l><seg type="pāda" n="c">jagmur yathāgataṃ sarve</seg> <seg type="pāda" n="d">kṛtakṛtyāḥ svam āśramam</seg> //</l>
</lg>

<lg xml:id="BrP_246.14">
<l><seg type="pāda" n="a">tathā mayā muniśreṣṭhā</seg> <seg type="pāda" n="b">kathitaṃ hi sanātanam</seg> </l>
<l><seg type="pāda" n="c">purāṇaṃ sumahāpuṇyaṃ</seg> <seg type="pāda" n="d">sarvapāpapraṇāśanam</seg> //</l>
</lg>

<lg xml:id="BrP_246.15">
<l><seg type="pāda" n="a">yathā bhavadbhiḥ pṛṣṭo 'haṃ</seg> <seg type="pāda" n="b">saṃpraśnaṃ dvijasattamāḥ</seg> </l>
<l><seg type="pāda" n="c">vyāsaprasādāt tat sarvaṃ</seg> <seg type="pāda" n="d">mayā saṃparikīrtitam</seg> //</l>
</lg>

<lg xml:id="BrP_246.16">
<l><seg type="pāda" n="a">idaṃ gṛhasthaiḥ śrotavyaṃ</seg> <seg type="pāda" n="b">yatibhir brahmacāribhiḥ</seg> </l>
<l><seg type="pāda" n="c">dhanasaukhyapradaṃ nṝṇāṃ</seg> <seg type="pāda" n="d">pavitraṃ pāpanāśanam</seg> //</l>
</lg>

<lg xml:id="BrP_246.17">
<l><seg type="pāda" n="a">tathā brahmaparair viprair</seg> <seg type="pāda" n="b">brāhmaṇādyaiḥ susaṃyataiḥ</seg> </l>
<l><seg type="pāda" n="c">śrotavyaṃ suprayatnena</seg> <seg type="pāda" n="d">samyak śreyobhikāṅkṣibhiḥ</seg> //</l>
</lg>

<lg xml:id="BrP_246.18">
<l><seg type="pāda" n="a">prāpnoti brāhmaṇo vidyāṃ</seg> <seg type="pāda" n="b">kṣatriyo vijayaṃ raṇe</seg> </l>
<l><seg type="pāda" n="c">vaiśyas tu dhanam akṣayyaṃ</seg> <seg type="pāda" n="d">śūdraḥ sukham avāpnuyāt</seg> //</l>
</lg>

<lg xml:id="BrP_246.19">
<l><seg type="pāda" n="a">yaṃ yaṃ kāmam abhidhyāyañ</seg> <seg type="pāda" n="b">śṛṇoti puruṣaḥ śuciḥ</seg> </l>
<l><seg type="pāda" n="c">taṃ taṃ kāmam avāpnoti</seg> <seg type="pāda" n="d">naro nāsty atra saṃśayaḥ</seg> //</l>
</lg>

<lg xml:id="BrP_246.20">
<l><seg type="pāda" n="a">purāṇaṃ vaiṣṇavaṃ tv etat</seg> <seg type="pāda" n="b">sarvakilbiṣanāśanam</seg> </l>
<l><seg type="pāda" n="c">viśiṣṭaṃ sarvaśāstrebhyaḥ</seg> <seg type="pāda" n="d">puruṣārthopapādakam</seg> //</l>
</lg>

<lg xml:id="BrP_246.21">
<l><seg type="pāda" n="a">etad vo yan mayākhyātaṃ</seg> <seg type="pāda" n="b">purāṇaṃ vedasaṃmitam</seg> </l>
<l><seg type="pāda" n="c">śrute 'smin sarvadoṣotthaḥ</seg> <seg type="pāda" n="d">pāparāśiḥ praṇaśyati</seg> //</l>
</lg>

<lg xml:id="BrP_246.22">
<l><seg type="pāda" n="a">prayāge puṣkare caiva</seg> <seg type="pāda" n="b">kurukṣetre tathārbude</seg> </l>
<l><seg type="pāda" n="c">upoṣya yad avāpnoti</seg> <seg type="pāda" n="d">tad asya śravaṇān naraḥ</seg> //</l>
</lg>

<lg xml:id="BrP_246.23">
<l><seg type="pāda" n="a">yad agnihotre suhute</seg> <seg type="pāda" n="b">varṣe nāpnoti vai phalam</seg> </l>
<l><seg type="pāda" n="c">mahāpuṇyamayaṃ viprās</seg> <seg type="pāda" n="d">tad asya śravaṇāt sakṛt</seg> //</l>
</lg>

<lg xml:id="BrP_246.24">
<l><seg type="pāda" n="a">yaj jyeṣṭhaśukladvādaśyāṃ</seg> <seg type="pāda" n="b">snātvā vai yamunājale</seg> </l>
<l><seg type="pāda" n="c">mathurāyāṃ hariṃ dṛṣṭvā</seg> <seg type="pāda" n="d">prāpnoti puruṣaḥ phalam</seg> //</l>
</lg>

<lg xml:id="BrP_246.25">
<l><seg type="pāda" n="a">tad āpnoti phalaṃ samyak</seg> <seg type="pāda" n="b">samādhānena kīrtanāt</seg> </l>
<l><seg type="pāda" n="c">purāṇe 'sya hito viprāḥ</seg> <seg type="pāda" n="d">keśavārpitamānasaḥ</seg> //</l>
</lg>

<lg xml:id="BrP_246.26">
<l><seg type="pāda" n="a">yat phalaṃ kriyam ālokya</seg> <seg type="pāda" n="b">puruṣo 'tha labhen naraḥ</seg> </l>
<l><seg type="pāda" n="c">tat phalaṃ samavāpnoti</seg> <seg type="pāda" n="d">yaḥ paṭhec chṛṇuyād api</seg> //</l>
</lg>

<lg xml:id="BrP_246.27">
<l><seg type="pāda" n="a">idaṃ yaḥ śraddhayā nityaṃ</seg> <seg type="pāda" n="b">purāṇaṃ vedasaṃmitam</seg> </l>
<l><seg type="pāda" n="c">yaḥ paṭhec chṛṇuyān martyaḥ</seg> <seg type="pāda" n="d">sa yāti bhuvanaṃ hareḥ</seg> //</l>
</lg>

<lg xml:id="BrP_246.28">
<l><seg type="pāda" n="a">śrāvayed brāhmaṇo yas tu</seg> <seg type="pāda" n="b">sadā parvasu saṃyataḥ</seg> </l>
<l><seg type="pāda" n="c">ekādaśyāṃ dvādaśyāṃ ca</seg> <seg type="pāda" n="d">viṣṇulokaṃ sa gacchati</seg> //</l>
</lg>

<lg xml:id="BrP_246.29">
<l><seg type="pāda" n="a">idaṃ yaśasyam āyuṣyaṃ</seg> <seg type="pāda" n="b">sukhadaṃ kīrtivardhanam</seg> </l>
<l><seg type="pāda" n="c">balapuṣṭipradaṃ nṝṇāṃ</seg> <seg type="pāda" n="d">dhanyaṃ duḥsvapnanāśanam</seg> //</l>
</lg>

<lg xml:id="BrP_246.30">
<l><seg type="pāda" n="a">trisaṃdhyaṃ yaḥ paṭhed vidvāñ</seg> <seg type="pāda" n="b">śraddhayā susamāhitaḥ</seg> </l>
<l><seg type="pāda" n="c">idaṃ variṣṭham ākhyānaṃ</seg> <seg type="pāda" n="d">sa sarvam īpsitaṃ labhet</seg> //</l>
</lg>

<lg xml:id="BrP_246.31">
<l><seg type="pāda" n="a">rogārto mucyate rogād</seg> <seg type="pāda" n="b">baddho mucyeta bandhanāt</seg> </l>
<l><seg type="pāda" n="c">bhayād vimucyate bhīta</seg> <seg type="pāda" n="d">āpadāpanna āpadaḥ</seg> //</l>
</lg>

<lg xml:id="BrP_246.32">
<l><seg type="pāda" n="a">jātismaratvaṃ vidyāṃ ca</seg> <seg type="pāda" n="b">putrān medhāṃ paśūn dhṛtim</seg> </l>
<l><seg type="pāda" n="c">dharmaṃ cārthaṃ ca kāmaṃ ca</seg> <seg type="pāda" n="d">mokṣaṃ tu labhate naraḥ</seg> //</l>
</lg>

<lg xml:id="BrP_246.33">
<l><seg type="pāda" n="a">yān yān kāmān abhipretya</seg> <seg type="pāda" n="b">paṭhet prayatamānasaḥ</seg> </l>
<l><seg type="pāda" n="c">tāṃs tān sarvān avāpnoti</seg> <seg type="pāda" n="d">puruṣo nātra saṃśayaḥ</seg> //</l>
</lg>

<lg xml:id="BrP_246.34">
<l><seg type="pāda" n="a">yaś cedaṃ satataṃ śṛṇoti manujaḥ svargāpavargapradaṃ</seg> <lb/><seg type="pāda" n="b">viṣṇuṃ lokaguruṃ praṇamya varadaṃ bhaktyekacittaḥ śuciḥ</seg></l>
<l><seg type="pāda" n="c">bhuktvā cātra sukhaṃ vimuktakaluṣaḥ svarge ca divyaṃ sukhaṃ</seg> <lb/><seg type="pāda" n="d">paścād yāti hareḥ padaṃ suvimalaṃ mukto guṇaiḥ prākṛtaiḥ</seg></l>
</lg>

<lg xml:id="BrP_246.35">
<l><seg type="pāda" n="a">tasmād vipravaraiḥ svadharmaniratair muktyekamārgepsubhis</seg> <lb/><seg type="pāda" n="b">tadvat kṣatriyapuṃgavais tu niyataiḥ śreyorthibhiḥ sarvadā</seg></l>
<l><seg type="pāda" n="c">vaiśyaiś cānudinaṃ viśuddhakulajaiḥ śūdrais tathā dhārmikaiḥ</seg> <lb/><seg type="pāda" n="d">śrotavyaṃ tv idam uttamaṃ bahuphalaṃ dharmārthamokṣapradam</seg></l>
</lg>

<lg xml:id="BrP_246.36">
<l><seg type="pāda" n="a">dharme matir bhavatu vaḥ puruṣottamānāṃ</seg> <lb/><seg type="pāda" n="b">sa hy eka eva paralokagatasya bandhuḥ</seg></l>
<l><seg type="pāda" n="c">arthāḥ striyaś ca nipuṇair api sevyamānā</seg> <lb/><seg type="pāda" n="d">naiva prabhāvam upayānti na ca sthiratvam</seg></l>
</lg>

<lg xml:id="BrP_246.37">
<l><seg type="pāda" n="a">dharmeṇa rājyaṃ labhate manuṣyaḥ</seg> <lb/><seg type="pāda" n="b">svargaṃ ca dharmeṇa naraḥ prayāti</seg></l>
<l><seg type="pāda" n="c">āyuś ca kīrtiṃ ca tapaś ca dharmaṃ</seg> <lb/><seg type="pāda" n="d">dharmeṇa mokṣaṃ labhate manuṣyaḥ</seg></l>
</lg>

<lg xml:id="BrP_246.38">
<l><seg type="pāda" n="a">dharmo 'tra mātāpitarau narasya</seg> <lb/><seg type="pāda" n="b">dharmaḥ sakhā cātra pare ca loke</seg></l>
<l><seg type="pāda" n="c">trātā ca dharmas tv iha mokṣadaś ca</seg> <lb/><seg type="pāda" n="d">dharmād ṛte nāsti tu kiṃcid eva</seg></l>
</lg>

<lg xml:id="BrP_246.39">
<l><seg type="pāda" n="a">idaṃ rahasyaṃ śreṣṭhaṃ ca</seg> <seg type="pāda" n="b">purāṇaṃ vedasaṃmitam</seg> </l>
<l><seg type="pāda" n="c">na deyaṃ duṣṭamataye</seg> <seg type="pāda" n="d">nāstikāya viśeṣataḥ</seg> //</l>
</lg>
 
<lg xml:id="BrP_246.40">
<l><seg type="pāda" n="a">idaṃ mayoktaṃ pravaraṃ purāṇaṃ</seg> <lb/><seg type="pāda" n="b">pāpāpahaṃ dharmavivardhanaṃ ca</seg></l>
<l><seg type="pāda" n="c">śrutaṃ bhavadbhiḥ paramaṃ rahasyam</seg> <lb/><seg type="pāda" n="d">ājñāpayadhvaṃ munayo vrajāmi</seg></l>
</lg>


  </body>
</text>
</TEI>
